Słyszy się wszędzie, że średnia krajowa rośnie, bezrobocie spada, trzeba sprowadzać Ukraińców bo nie ma rąk do pracy itd. Wtedy Polacy zastanawiają się, że muszą mieć szczególnego pecha bo konkretnej podwyżki nie dostali od 2008 roku, bo w ich mieście nie ma pracy albo jest za 2000 brutto, że syn albo córka musieli wyjechać za granicę bo po roku szukania pracy nic z tego nie wyszło. Obraz typowej Polski to nie wieżowce Warszawy czy schludny Rynek Krakowa. To w większości szare blokowiska z wielkiej płyty, obskurne kamienice i zapuszczone podwórka. W mojej opini tak naprawdę w Polsce mamy kilka wysepek tego bananowego dobrobytu a całe morze kartoflanej biedy. Często ten kraj dzieli się na biedniejszą „Polskę B” i niby tą bogatą „Polskę A”, dzieląc kraj na część wschodnią i zachodnią. Tylko że ten podział to fikcja bo tak naprawdę mamy w Polsce tylko kilka ośrodków miejskich, które pozwalają jako tako funkcjonować części ich mieszkańców. Nie wiem też czy to taki dobrobyt byłby w Warszawie, której rynek pracy w dużej mierze opiera się na siedzibach instytucji państwowych. To samo tyczy się wszystkich miast wojewódzkich. Ciekawe jaka byłaby sytuacja Warszawy gdyby nie ponad sto tysięcy etatów w budżetówce. Każda stolica we wszystkich krajach na świecie wygląda dobrze. Pytanie jak się żyje na prowincji?

Moim subiektywnym zdaniem w Polsce do tej mitycznej Polski „A” tak naprawdę można zaliczyć tylko Warszawę, Wrocław, Poznań, Kraków i Trójmiasto. Reszta miast wojewódzkich to już mieszanka z przewagą w jedną lub drugą stronę. Najbardziej chyba że wcale nie jest tak dobrze potwierdza przypadek Łodzi. Miasto w samym sercu Polski, które powinno być moim zdaniem po Warszawie tym najważniejszym, straciło ponad 150 tysięcy mieszkańców w okresie 25 lat. Prognozy na przyszłość mówią, że proces wyludniania się tego miasta będzie postępować w tym samym tempie. Łódź jest dla mnie takim symbolem porażek przemian ustrojowych po 1989 roku. Również Szczecin, który powinien być bramą Polski na zachód Europy jest miastem o którym woli się w Polsce nie wspominać. Ciezko oszacować jaka w tym wina władz lokalnych a jaka państwowych, jednak należy pamiętać że za nieprzemyślaną likwidacje przemysłu w tych miastach odpowiedzialne są gabinety polityczne znajdujące się w Warszawie. To właśnie nagła likwidacja stoczni Szczecińskiej czy zakładów włokienniczych w Łodzi było ciosem dla tych miast, którego skutki odczuwalne są do dzisiaj.

Szczecin

Łódź

Mieszkańcy Szczecina czy Łodzi jednak i tak są dwie ligii wyżej niż ludzie żyjący w tak zwanej Polsce powiatowej. Na zdecydowanej większości powiatów, szczególnie tych oddalonych od miast wojewódzkich żyje się w często ekstremalnych warunkach jak na współczesną Europę. Aż 4 regiony w Polsce zalicza się do 10 najbiedniejszych w całej Unii Europejskiej. To pokazuje skale biedy w Polsce, która pomimo wmawiania przez władze zarówno „zielonej wyspy” jak i „dobrej zmiany” żyje i ma się źle. Przykładami takich ekstremalnych miast są dzisiaj Bytom, Włocławek, Radom, Świętochłowice, Wałbrzych, Tarnów, Grudziądz czy Elbląg.

Wałbrzych

Elbląg

Nie są to wcale miasta małe, bo część z nich była stolicami województw przed reformą administracyjną z 1999 roku. Te miasta łączy jedno, całkowity upadek lub likwidacja większości przemysłu. Stało się to nagle, w sposób całkowicie nieodpowiedzialny. Urodzić się w takim mieście to jak zaliczyć falstart. Dla młodych ludzi, bez tak zwanych znajomości nie ma w takim mieście żadnych perspektyw i pozostaje emigracja albo dojazd do pracy często o 50 kilometrów i więcej. I tak połowa Radomia pracuje w Warszawie, większość Wałbrzycha szuka szczęścia we Wrocławiu a mieszkańcy Elbląga codziennie jadą w kierunku Trójmiasta. Co roku mieszkańców wyżej wymienionych miast ubywa od kilkuset do nawet kilku tysięcy.

Radom

Rekordzista Bytom ma stracić ponad 50% ludności w ciągu następnych 30 lat. To miasto też jest swojego rodzaju ewenementem, gdyż pozornie znajduje się na podobno dobrze prosperującym Górnym Śląsku i to w samym jego centrum. Tylko że te pozory tak naprawdę tworzą resztki przemysłu, które ostały się na Śląsku gdzie jest największy odsetek zatrudnionych w budżetówce. Bytom jest miastem, w którym zlikwidowano państwowe kopalnie i huty, a po latach nie powstało nic co mogłoby zastąpić ubytek około 50 tysięcy miejsc pracy jakie straciło to miasto. Mieszkańcy Bytomia i tak mają wiele szczęścia, że w sąsiedztwie znajdują się inne miasta, które nie dostały takiego kopa. Mimo wszystko miasto z którego wyjechało kilkadziesiąt tysięcy ludzi głównie za granicę, oraz znalazło zatrudnienie w innych miastach Śląska i całej Polski ma w tej chwili problem z dwucyfrowym bezrobociem.

Bytom

Oprócz takich dużych miast jak właśnie Bytom, w Polsce jest cała masa miasteczek z 10-20 tysięcy mieszkańców, oddalonych od wszystkiego i zostawionych samych sobie. W takich miasteczkach nawet nie ma już komu w mordę dać bo wszyscy z nich wyjechali. Dla większości po skończeniu obowiązkowej edukacji nie ma po prostu innego wyboru niż wyjazd. Zazwyczaj kończy się na emigracji za granicę, gdyż zarobki w takim Poznaniu czy Krakowie nie pozwolą im na więcej niż wegetację przy tak wysokich kwotach za wynajem pokoju a co dopiero mieszkania. Zazwyczaj jedynymi którzy jadą tam na stałe są studenci. Dla osób z wykształceniem zawodowym lub średnim szukajacych pracy o wiele lepszą opcją jest wyjazd za granicę. Spora część osób po ukończonych studiach też szuka szczęścia na emigracji, gdyż zarobki w pierwszej pracy często są rozczarowaniem i nie wystarczają na komfortowe życie o jakim myśleli. W najgorszej sytuacji są mieszkańcy tych województw gdzie daleko do tych bananowych wysepek polskiej gospodarki. Wyjazd kilkaset kilometrów do oddalonej Warszawy w tej sytuacji niczym nie różni się od emigracji do Wielkiej Brytanii. Tak samo traci się codzienny kontakt z rodziną i przyjaciółmi, a o wiele lepiej żyje się za funty niż złotówki. Zresztą bez problemów można także spotkać rodowitego mieszkańca Warszawy czy Gdańska na emigracji. Wydaje mi się że coraz mniej młodych ludzi będzie się decydowało na przeprowadzkę do Wrocławia, Gdańska, Poznania, Krakowa i Warszawy również z powodu napływu setek tysięcy Ukraińców, którzy wręcz opanowali tamtejsze rynki pracy. U siebie w mieście pracy nie znajdą, a gdzie indziej dobrze nie zarobią. To jest główny powód dlaczego fala emigracji z Polski pomimo rzekomej poprawy ciągle trwa. Rząd tworząc „mieszkanie plus” jak ma już wydawać kase na budowę to powinien zrobić to w stylu Gierka, który budował osiedla dla robotników jakich „potrzebowały” kopalnie, huty czy stocznie. Wtedy mogłoby chociaż być to jakąś pomocą i zachętą dla młodych z innych województw żeby osiedlali się np. we Wrocławiu zamiast wyjeżdżać za granicę. Dzisiaj muszą brać na to kredyty na 30 lat a świadomość młodych jest dziś większa niż 10 lat temu, i wielu wie jak bardzo ryzykowne jest wiązanie się z bankami na tak długi okres, kiedy nie ma żadnej gwarancji zatrudnienia w tych czasach. Budując jednak te mieszkania w takich miejscowościach jak Biała Podlaska są to moim zdaniem pieniądze wyrzucone w błoto. Młodzi z takich miast i tak wyjadą a mało ambitne jednostki pójdą na łatwizne i zostaną tam prawdopodobnie kombinując na socjalu.

Hasło „Polska powiatowa” kojarzy się wielu ludziom z wsią, nawet mieszkańcom tych wyżej wymienionych powiatowych „metropolii”. Jednak sytuacja na wsi pomimo że ciężka, jest nieco lepsza moim zdaniem niż w miastach. Mając choćby ten skrawek ziemi i zabudowania gospodarcze można chociaż oszczędzić trochę grosza na żywności. Może to podratować domowy budżet szczególnie w latach gorszej koniunktury na rynku pracy. Jak już mieszkać na zadupiu to lepiej na wsi. Chociaż wiele problemów komunikacyjnych utrudnia życie w małych miejscowościach, to dzisiaj na transporcie publicznym tak naprawdę nie można polegać także i w małych miastach. Komunikacja miejska nawet w wielu miastach wojewódzkich ma bardzo ubogą siatke połączeń. Bez samochodu w tych czasach traci się wiele czasu i nerwów. Nie bez powodu ludzie wolą stać w korkach zamiast stać i marznąć na przystankach.

Żelisławice

Polskie wsie wyludniają się tak samo jak miasta, ale tutaj ma się wrażenie, że wyjeżdżają wszyscy bez wyjątku. Większość osób ze wsi urywa kontakty z rodzinną miejscowością już po szkole średniej. Sporo wyjeżdża na studia, wydaje mi się że zdecydowanie częściej niż mieszkańcy miast. Często studiują byle tylko studiować i takie twory jak PWSZ mają dzięki temu ludzi bo przyjmują nawet takich z maturą na 30%. Wiele z tych osób wie że ukończenie pedagogiki nie daje zbyt szerokich perspektyw na dzisiejszym rynku pracy, ale mają sielankę często korzystając z zasiłków socjalnych i stypendiów. Zazwyczaj po ukończeniu tych studiów i podszlifowaniu chociaż trochę języków obcych te osoby znikają za granicę. Inną grupą będą osoby którym naprawdę zależy by coś w życiu osiągnąć i z całych sił starają się osiągnąć ten awans społeczny. Osoby te spotyka jednak często wiele przeszkód na drodze, a rodzice na wsi odmawiają sobie wielu rzeczy żeby opłacić im pokój na wynajem albo akademik. Pogardliwie są nazywani „słoikami”, chociaż mam wrażenie że ta era migracji do Warszawy już nigdy nie będzie miała takiej skali jak na przełomie lat 90/2000′. Teraz szczególnie kiedy ceny wynajmu są coraz wyższe oraz mainstreamowej pogardy ludzie ze wsi mogą być przychylniejsi emigracji za granicę. Seriale takie jak „Słoki z Warszawy” napewno bardziej zniechęcają niż zachęcają do przeprowadzki.

Polska B jest tak naprawdę wszędzie, spotkasz ją zarówno przy granicy z Niemcami jak i Ukrainą. Nie ma żadnego sztywnego podziału na wschód-zachód jak to propagują media. Na Górnym Śląsku miasta są o wiele bardziej zaniedbane niż na Podlasiu. Nie znajdziemy takiej patologii w Lublinie jaką można spotkać w Szczecinie. Kto był ten wie gdzie można się czuć bezpieczniej. Jedyna przewaga tej mitycznej Polski „A” tak naprawdę wynika z bliskości zachodu. Mieszkańcy miast w województwie Lubuskim pomimo takiego samego przebiegu transformacji ustrojowej jak na Podkarpaciu mieli łatwiej znaleźć jakąś pracę w Niemczech i robili to już w latach 90′, podczas gdy na Podkarpaciu ludzie nie mieli takich kontaktów a Niemcy to był dla nich obcy kraj. Tak samo niemieckie inwestycje skupione w okolicach Wrocławia czy Poznania wiele pomogły stać się tymi bananowi miastami. Rzeszów czy Lublin są dalej i nie opłaca się tam inwestować. Dlatego firmy zachodnie stawiają hale tam gdzie nie ma bezrobocia, bo agencje pracy ściągną im Ukraińców i sprawa załatwiona. Mieszkańcom innych województw gdzie sytuacja na rynku pracy pozostaje gorsza nie opłaca się przeprowadzać do odległego Poznania gdzie bezrobocie w kraju jest najniższe, bo koszty jakie poniosą są nieadekwatne do korzyści. W czasach globalizacji odległość nie robi różnicy. Emigracja za granicę jest o wiele łatwiejsza bo tak samo wynajmujemy pokój albo mieszkanie. Tak samo jesteśmy w nowym miejscu gdzie nie znamy ludzi. Często nawet bardziej obco poczujemy się we Warszawie wyzywani od „słoików” niż w Londynie, gdzie nikt nie zwraca uwagi na nasze pochodzenie. To jest ten problem z którym państwo powinno się zmierzyć, można w przemyślany sposób pomóc młodym w osiedlaniu się tam gdzie są perspektywy. Proces wyludniania się Polski powiatowej będzie postępował tylko pytanie gdzie znajdą się ci młodzi ludzie. W Polsce czy za granicą? Póki co są Ukraińcy ale czy oni będą mieli jakiekolwiek sentymenty żeby jechać dalej kiedy swoje rynki pracy otworzą kraje bogatszej Europy zachodniej? Napewno decyzja o wyjeździe przyjdzie im łatwiej niż młodym Polakom. Przedsiębiorcy i rząd mogą się kiedyś zdziwić bardziej niż w maju 2004 roku.