του Γ. Αγγέλη

Σε μία αγορά (διατραπεζική) με ένα πλεόνασμα που ξεπερνά πλέον τα 1,5 τρισ. δολάρια η ηγεσία της Fed αποφάσισε ξαφνικά την περασμένη εβδομάδα, να αυξήσει κατακόρυφα τις "δόσεις” ρευστότητας που είχε ανακοινώσει σε πρώτη φάση από τις 17 Σεπτέμβρη όταν η διατραπεζική αγορά είχε "ξαφνικά” παγώσει με το overnight επιτόκιο να έχει δεκαπλασιασθεί σε χρόνο "dt”.

H αύξηση της "δόσης” που ανακοινώθηκε από το γραφείο της Fed της Νέας Υόρκης, λίγες μόνο ώρες μετά την "αρνητική” απάντηση του Τζερόμ Πάουελ σε ερώτηση δημοσιογράφων αν συμβαίνει κάτι σοβαρό – μετά την συνάντηση της Fomc – έχει προκαλέσει ισχυρές ανησυχίες.

Γιατί κανείς δεν θα μπορούσε να συζητήσει το ενδεχόμενο ότι ο κ. Πάουελ ήταν σε ...άγνοια των προθέσεων της Fed της Νέας Υόρκης. Τα στοιχεία της ανακοίνωσης που ήρθε από την Νέα Υόρκη προκάλεσαν "ενθουσιασμό” στους χρηματιστηριακούς δείκτες, αλλά ταυτόχρονα γέννησαν μεγάλη ανησυχία καθώς η ανάλυση του χρονοδιαγράμματος των παρεμβάσεων της Fed δείχνει να έχει στραμμένη της προσοχή της στο ...γύρισμα του χρόνου.

Από τις τελευταίες ημέρες του Δεκέμβρη μέχρι τα πρώτα 24ωρα του 2020 θα γίνουν δημοπρασίες repo και αγορές τίτλων από την Fed που ξεπερνούν σε όγκο τα 180 – 190 δισ. δολ. από το σύνολο των 500 δισ. δολ. μέσα στις επόμενες 30 ημέρες.

Κάποιες διαρροές από την Ουάσιγκτον τείνουν να εξηγήσουν την απότομη και ανεξήγητη παρέμβαση της Fed με το γεγονός ότι η περιβόητη συμφωνία της 15ης Δεκέμβρη για την μη ενεργοποίηση των μέτρων εναντίον της Κίνας και την έναρξη της πρώτης φάσης της νέας συμφωνίας "δεν είναι στην πραγματικότητα τόσο καλή όσο αρχικά ανακοινώθηκε...”.

Άλλες πληροφορίες – που δεν έχουν διασταυρωθεί μέχρι στιγμής – αναφέρουν ότι η Fed κινήθηκε έτσι προκειμένου να αποφύγει κάποια επεισόδια σοβαρότερα από εκείνα της 17ης Σεπτέμβρη, όταν "πάγωσε” η διατραπεζική αγορά χωρίς να δοθούν ποτέ εξηγήσεις και για ποιόν ...είχε χτυπήσει η καμπάνα, όπως συνέβη στις 15 Σεπτέμβρη του 2008.

Σε κάθε περίπτωση δεν υπάρχει "γοητεία” αλλά μόνο ανησυχία γύρω από το "μυστήριο” των παρεμβάσεων τόσο του Σεπτέμβρη όσο και του Δεκέμβρη. Και το χειρότερο είναι ότι ούτε η Fed ούτε κανείς άλλος δίνουν επαρκείς εξηγήσεις. Το ενδιαφέρον όμως είναι ότι η ανησυχία αυτή δεν περιορίζεται στις ΗΠΑ, αλλά επεκτείνεται και στην Ευρώπη.

Ευρώπη και Ελλάδα

Είναι χαρακτηριστικό ;oτι σε μελέτη που είδε το φως της δημοσιότητας και πάλι από την BIS (Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών), επισημαίνεται ο κίνδυνος του κατακερματισμού της αγοράς repo και στην Ευρωζώνη. Σημειωτέον επίσης ότι ήταν πάλι η BIS που πριν λίγες ημέρες είχε επιβεβαιώσει την σημασία της ταυτόχρονης παρέμβασης της Fed και της ΕΚΤ τον Σεπτέμβρη σχετίζοντάς την με το πάγωμα της διατραπεζικής αγοράς και την κατάρρευση της αγοράς repo στις ΗΠΑ.

Σε μελέτη της (που δημοσιεύθηκε στο quarterly revieu 8/12) με τίτλο " Euro repo market functioning:collaterale is king” επισημαίνει ότι "δεν είναι σαφές εάν η σημασία της εξασφάλισης της ζήτησης για την αναμόρφωση της δυναμικής της αγοράς ρευστότητας είναι μόνιμη μετατόπιση ή μόνο συνέπεια της επέκτασης των ισολογισμών της κεντρικής τράπεζας, καθώς αύξησε ταυτόχρονα τη ρευστότητα της χρηματοδότησης και απομάκρυνε τις εξασφαλίσεις μέσω αγορών κινητών αξιών. Και στις δύο περιπτώσεις, αυτές οι προσπάθειες έχουν ενισχύσει την τάση προς τον κατακερματισμό της αγοράς (σ.σ. repo)...”.

Ανεξάρτητα από τον "προβληματισμό” που θέτουν οι αναλυτές της BIS, εκείνο που πραγματικά προβάλλεται από το κείμενο είναι η προειδοποίηση για τον κατακερματισμό της αγοράς repo και στην Ευρώπη... Ξεκαθαρίζοντας μάλιστα ότι η "ποιότητα” των collateral στην αγορά αυτή είναι ο "βασιλιάς”. Όπως δηλαδή συνέβη στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο και ίσως πάλι τώρα, αν θέλουμε να εξηγήσουμε την στάση της Fed.

Ένα τέτοιο περιβάλλον όμως είναι προφανές ότι αναδεικνύει ως "αχίλλειο πτέρνα” της αγοράς την διαβάθμιση των collateral που χρησιμοποιούνται στην αγορά repo και μέσω της οποία λειτουργεί ή .... "παγώνει” η διατραπεζική αγορά.

Και ακριβώς εδώ είναι που ακουμπάει και το ελληνικό ενδιαφέρον, αφού τα ελληνικά collateral είναι εκείνα που έχουν την χαμηλή – non investment grade – διαβάθμιση στην Ευρωζώνη. Και αυξάνονται διαρκώς στον ιδιωτικό τομέα (εταιρικά ομόλογα) καθώς αποτελούν πλέον εξαιρετικά συμφέρουσα λύση χρηματοδότησης ιδιαίτερα στους μεγάλους Ομίλους.

Ακόμα όμως περισσότερο αφορά τις επικείμενες εκδόσεις τίτλων πολλών δισ. ευρώ, που θα προκύψουν μέσα στο 2020 από την διαχείριση μέσω του "Ηρακλή” των Npls/Npes.

Σε κάθε περίπτωση πλέον, οι εξελίξεις στις μεγάλες αγορές χρήματος παραμένουν το κυρίαρχο στοιχείο για την κατεύθυνση των προσδοκιών που αφορούν στο εγχώριο και ιδιαίτερα στο ιδιωτικό χρέος και αυτό παρά την διατήρηση (και διεύρυνση) του αποθεματικού που σχηματίσθηκε με βάση την συμφωνία του Ιουνίου του 2018.

