Adoptieouders en hun geadopteerde kinderen voelen zich sterk betrokken bij het aangekondigde onderzoek naar illegale adopties in de vorige eeuw. Ze willen dat de onderste steen boven komt. De belangenorganisaties zijn het over één ding eens: de rol van de Nederlandse overheid bij illegale adopties zou zo breed mogelijk moeten worden onderzocht.

Minister Dekker voor Rechtsbescherming zegt in een reactie dat hij open staat voor een gesprek met de betrokkenen. Hij kondigde vorige week een onafhankelijk onderzoek aan naar de rol van Nederlandse ambtenaren bij illegale adopties van kinderen uit het buitenland. Dekker zal nog een brief aan de Tweede Kamer sturen over de samenstelling van en de opdracht aan de onderzoekscommissie.

Het onderzoek vloeit voort uit de zaak van Patrick Noordoven, die in 1980 als baby illegaal werd gesmokkeld uit Brazilië. Door zijn verzoek om meer informatie stuitte het ministerie op tientallen zaken van kindersmokkel waarbij ambtenaren actief betrokken zouden zijn geweest.

Verhitte discussie

Volgens Sander Vlek van de Landelijke Vereniging van Adoptieouders is onderzoek naar alleen deze praktijken niet voldoende, het moet breder: "Elke keer wordt er een stoeptegel opgelicht van de adoptiepraktijken uit de jaren zeventig en tachtig, en vlamt de discussie over adoptie weer op. Nu is er een kans om het in één keer goed te doen, laten we die pakken."

Hij verwacht dat grondig onderzoek kan helpen een einde te maken aan de discussie over adoptie, die volgens hem steeds feller wordt. "Op de internetfora zie je de felheid. Mensen luisteren niet naar elkaar en herhalen alleen hun eigen standpunten. Dat is schadelijk voor alle betrokkenen bij adoptie."

Volgens hem "raakt het gezinnen diep" dat adoptieouders steeds vaker erop worden aangekeken dat ze een kind geadopteerd hebben. Hij hoopt dat grondig onderzoek voor eens en altijd duidelijk maakt wat er wel en niet goed is gegaan. "Ook moeten we toetsen of de huidige wetten en verdragen voorkomen dat dat nog eens kan gebeuren."

Enorme behoefte

"We merken dat er onder geadopteerden een enorme behoefte is om meer te weten over de rol van de Nederlandse overheid bij illegale adopties", stelt Hans van Hooff van het Fiom, het Nederlandse kenniscentrum dat jaarlijks honderden geadopteerden ondersteunt bij hun zoektocht naar biologische verwanten. De onderzoeksopdracht is nog niet bekend, maar het onderzoek lijkt zich vooral te richten op ambtenaren die actief meewerkten of een oogje dichtknepen in vijf verschillende landen.

Van Hooff hoopt dat het onderzoek breder wordt: "In hoeverre was Nederland een goede toezichthouder? Hebben ze actief gecontroleerd bij bemiddelingsorganisaties waar zaken fouten zijn gegaan?" Hij wil dat ook andere landen worden meegenomen in de opzet.