Kolejna odprawa: na stole lądują spawalnicze przyłbice od znajomego hutnika, część zespołu łączy się na Skype, pokazuje własnoręcznie uszyte maski. Czy chronią? Chronią naszą psychikę – mówi dr n. med. Tomasz Ozorowski, szef zespołu kontroli zakażeń i szef sztabu kryzysowego, czyli zespołu ds. COVID-19 jednego z poznańskich szpitali, konsultant wojewódzki mikrobiologii.

1.

Tydzień temu wyprowadziłem się z domu. Czułem, że to już ten czas. Nie wiem, w którym momencie dojdzie do zakażenia. Codziennie mamy kontakt z pacjentami, u których podejrzewamy zakażenie. Synowie mają 10 i 13 lat. Jednego rozpiera testosteron, drugiego ADHD. Powiedziałem im przy kolacji, że tak będzie bezpieczniej. Jeden z chłopców zapytał: "Kiedy wrócisz?".

Nie potrafię prowadzić takich rozmów. To była porażka komunikacyjna, ta rozmowa z moimi dziećmi. Spakowałem do samochodu walizkę i rower, trochę sprzętu pływackiego do morsowania. Pojechałem do swojej kawalerki. Powiedziałem sobie, że żona ma przecież gorzej. A chłopcy pewnie myślą: "Taty nie będzie? Będzie większy dostęp do gier komputerowych".

2.

Nie mam wątpliwości, że ciężej mają ci, którzy siedzą w domu, pozamykani z dziećmi, które coraz bardziej się nudzą. Tak, my jesteśmy narażeni na zakażenie, ale dostajemy tak potężną dawkę adrenaliny, że jesteśmy zmotywowani do tego, by działać. Patrzę na studentów, którzy stoją na bramach w szpitalu i mierzą nam temperaturę, by wyłapać wśród personelu podejrzanych o zakażenie. Są przeszczęśliwi.

Foto: mp.pl / Mp.pl

3.

Dawka adrenaliny jest tak wysoka, że... jest bez sentymentów, jeśli chodzi o rodzinę. Nie tęskni się. Nie przeżywam rozstania z żoną, z synami. Średnio się teraz dogaduję z rodziną. Jestem przepełniony adrenaliną, skłonny do wybuchów. Nie potrafię sensownie z nimi rozmawiać. Drogi nam się rozjechały. Żyjemy już w dwóch różnych światach...

Widzę to w szpitalu – komunikacja między personelem ochrony zdrowia i naszymi bliskimi, którzy zostali w domach, i których aktywność zawodowa została wygaszona, to przepaść.

To będzie w wielu domach okupione traumą, głębokim dramatem...

4.

Widzę, że pojawia się niezwykle ważna informacja: na Uniwersytecie Stanford wykazano, że jednorazowe maski z filtrami HEPA można regenerować w temperaturze 70 st. C. Może wykorzystać w szpitalu zwykłe piekarniki? Musimy je zdobyć.

Patrzę na nowe wytyczne konsultanta krajowego i wiem, że... i tak ich nie zastosuję. Są niezgodne z zaleceniami WHO – środków ochrony personelu przecież nie ma.

5.

Analizuję, co zrobić dziś. Każdy dzień jest teraz na wagę złota. W szpitalu każdy czuje tak samo – że trzeba maksymalnie dobrze zagospodarować każdą godzinę, by przygotować się do rzutu zachorowań. Do przesilenia, które przed nami.

Kiedy? Możemy nie wyłapać apogeum zachorowań. Włosi wiedzą, że już doszło do przesilenia. Ale w Polsce nie mamy wiarygodnych danych, więc bardzo trudno jest nakreślić krzywą zachorowań. Ona też może być niewiarygodna. Szczytu możemy nie wyłapać, bo nie mamy wystarczających możliwości diagnostycznych. Jesteśmy krajem, który wykonuje najmniej badań. Patrzę na statystyki, Niemcy wykonały prawie 1 mln, w Polsce 85 tys.

Wiem tylko, że za chwilę będzie jeszcze gorzej, bo wciąż jesteśmy na krzywej wznoszącej się. Będzie dramatyczny wzrost zachorowań. Już rośnie liczba pacjentów pod respiratorami.

6.

Nie ma wiarygodnych statystyk umieralności na COVID-19 w Polsce. Tak było z grypą. W Polsce od zawsze jest tendencja do tego, żeby nie wpisywać w akt zgonu, że nastąpił z powodu zakażeń. Nikt nie jest tym zainteresowany. Zgon z powodu zakażenia oznacza aferę w szpitalu, obowiązek zgłaszania tego do sanepidu. Prościej wpisać powód zgonu: "niewydolność oddechowa".

7.

Dochodzi godz. 7. Wyjazd do szpitala. Część personelu poszła na zwolnienia. 20 proc. lekarzy i pielęgniarek nie miała po prostu z kim zostawić dzieci. Musimy znaleźć dla nich jakieś wsparcie. Staramy się uświadomić wszystkim, że to nie będzie chwila. Że musimy sobie te klocki poustawiać na parę miesięcy. Moja żona nie pracuje. Gdyby pracowała bylibyśmy teraz w czarnej d... Przecież ja muszę wyjść do pracy.

8.

Przechodzę przez triage. To "bramka", na której stoją studenci. Mierzą mi temperaturę, pytają, czy nie mam objawów, czy nie miałem kontaktu z osobą chorą. Dopiero teraz mogę wejść do swojego gabinetu. Nikt z personelu nie wejdzie do szpitala, jeśli go nie zweryfikują.

Na początku było straszne oburzenie: "Jak to?! Dlaczego nas sprawdzacie?!". Ale potem przyszło zrozumienie. Wiele szpitali pada teraz z niefrasobliwości, albo ze skrajnej nieodpowiedzialności personelu. Ludzie mają takie umowy, że jak pójdą na kwarantannę, czy na zwolnienie, pensja zredukuje im się niemal do zera. Każdy z nas czuje się teraz bezpieczniej – "wiem, że mój kolega przeszedł przez triage, że został sprawdzony". Wszyscy już podchodzą do tego karnie. I już sami, przed wyjściem z domu zastanawiają się: "Czy mogę wyjść? Czy mogę być niebezpieczny dla mojego szpitala”. Bo mają objawy, albo ktoś z domowników. Dzwonią więc do swojego szefa, mówią, jak jest. Szef kontaktuje się z moim zespołem, podejmujemy decyzję – odstawienie od pracy, test u tego pracownika.

Dzwoni ktoś, mówi, że był w innym szpitalu, że tam stwierdzono u kogoś COVID. Nie ma objawów, ale nie wie – ma przyjść, czy nie? Analizujemy, jaki to był kontakt. Czy tylko otarcie się o osobę chorą, czy wejście na salę, na której leżała. Jak ktoś przechodził przez rejestrację, zadał jedno pytanie rejestratorce i poszedł dalej, to nie jest istotny kontakt. Jak miał kontakt z lekarzem, który badał chorego, albo rozmawiał z nim bez środków ochrony, to już istotny. Przy współpracy z sanepidem podejmujemy decyzję o kwarantannie. Najczęściej współmałżonek jest pracownikiem służby zdrowia, a więc i on wypada.

9.

Godz. 7.15. Przechodzę przez SOR. Pytam, czy napotkali jakiś problem, czy coś musimy wyjaśnić. SOR jest najważniejszy dla szpitala, absolutnie. Tu pracują dziś najwięksi wyjadacze. Za pan brat byli już z niejedną zarazą. SOR to najbardziej zrównoważeni psychicznie, najspokojniejsi ludzie. Wiedzą, że jak przez ich sito przejdzie jeden trefny pacjent, to rozwali cały szpital. Tu nie ma już przypadkowych ludzi na dyżurze. Skończyło się. To najbardziej doświadczona ekipa szpitala. Tu są najlepsi. Dyrektor nadaje im największe kompetencje.

Lekarz SOR-u na nocnym dyżurze, to najważniejszy lekarz dla całego szpitala. To on podejmie decyzję: "wstrzymujemy wjazd do naszego szpitala". Jak zdarzy się problem w nocy, lekarze, pielęgniarki dzwonią do lekarza na SOR. Potem, jak są jakieś wątpliwości, do mnie. Bywa, że zamykają szpital na 2 godziny. Dzwonią do sztabu regionalnego, mówią: wyłączamy się. Inne szpitale przyjmują wszystkich naszych pacjentów. A my zyskujemy 2 godziny. Analizujemy, co robić. Czy mogła wjechać na SOR osoba zakażona.

10.

Skończyły się tłumy w poczekalni. Kolejka do szpitala ciągnie się na dworze. Nie ma mowy, by odległość w poczekalni była między pacjentami mniejsza niż dwa metry. W poradniach przyszpitalnych też. Krzesła są tak ustawiane, że nikt nie może siąść bliżej. Przed wejściem do lekarza musi zdezynfekować ręce. Cały korytarz obklejony plakatami. Pacjenci przestrzegają reguł, to budujące. Dawno nie spotkaliśmy roszczeniowego pacjenta.

11.

Niektóre oddziały świecą pustkami, działają te, które przyjmują ostre przypadki lub pacjentów onkologicznych. SOR-y to główna linia frontu. Przyjmują wszystkich i przeżywają wszystkie możliwe scenariusze. Lekarze tu wiedzą, że wysłanie pacjenta do szpitala zakaźnego, to angażowanie środków, których już prawie nie ma. Karetki pogotowia już bez środków ochrony, by takiego pacjenta bezpiecznie przewieźć i się nie narażać. Za każdym razem, gdy trzeba kogoś przewieźć do zakaźnego, personel karetki pyta: "To na pewno potrzebne? My już nie mamy sprzętu". Mój SOR stara się sam zorganizować. Robimy oddziały, na których można pacjenta przetrzymać do wyjaśnienia, czy ma, czy nie ma zakażenia. Dopiero, gdy się potwierdzi, wieziemy go do zakaźnego.

12.

SOR podzielony na dwie części: brudną i czystą. Na czystą wjeżdżają pacjenci, u których nie ma żadnych podejrzeń. Na brudną – wiadomo. Najczęściej już z karetki jest telefon, że może coś być. Pacjenta przyjmuje personel w ubraniach ochronnych, maskach chirurgicznych, przyłbicach. Jak podejrzenie jest podtrzymane, pierwszy ruch to tomografia komputerowa. Sprawdza się układ oddechowy.

Tomografia jest ważna – na wczesnym etapie choroby jest czulsza, niż test genetyczny. Choć żadna metoda nie da 100 proc. pewności. Najważniejsze, by przetrzeć szybką, bezpieczną ścieżkę do tomografii. Jak mamy osobę leżącą, transportują ją dwie osoby. Jest fartuch, maska, gogle, rękawiczki. Trzecia – "czysta", toruje drogę – otwiera i zamyka drzwi, uruchamia windę.

13.

Godz. 7.30. Narada ze sztabem kryzysowym, czyli zespołem ds. COVID. 8-10 osób, najważniejszych dla ograniczenia rozprzestrzeniania się wirusa w szpitalu i najbardziej decyzyjnych, w tym dyrektor szpitala. Spotykamy się bezpośrednio, nie przez Skype. Bezpośrednie rozmowy są bardzo ważne. Siedzimy w odległości co najmniej 2 metrów od siebie. Sala spotkań została wcześniej zdezynfekowana. Każdy, kto wchodzi, musi dezynfekować ręce.

Ustalamy, co najważniejsze do omówienia z nocy, i co jest już z dziś. Analizujemy punkty zapalane w szpitalu. Wśród nas są też odpowiedzialni za zaopatrzenie szpitala, za chwilę powiedzą, czy mamy środki ochrony osobistej. Nie mamy.

14.

Godz. 8.00. Spotkanie z Zespołem Kontroli Zakażeń. W każdym szpitalu jest taki zespół, teraz doświadcza ekstremalnych wyzwań. Lekarz, pielęgniarka, mikrobiolog. Analizujemy informacje z popołudniowych i wieczornych konsultacji szpitalnych. Jakie były zachorowania, co z personelem. Kto jest poddany kwarantannie? Kto dziś nie został wpuszczony do szpitala? U których pacjentów powstały podejrzenia zakażenia? Gdzie są ulokowani? Szybki przegląd sytuacji.

15.

Godz. 8.30. Odprawa z ordynatorami i pielęgniarkami oddziałowymi. To już telekonferencja. Dyskutujemy o problemach z poziomu oddziałów – pielęgniarki wiedzą, co nie zadziałało, co musimy usprawnić. Dyrekcja i Zespół ds. COVID przedstawiają swoje komunikaty – to, co wydaje się najistotniejsze dla usprawnienia pracy oddziałów. Część ludzi pracuje z domów, część przychodzi do szpitala. Personel każdego oddziału podzielił się na małe grupy – gdy jedna osoba zachoruje, na kwarantannę idzie cała grupa, ale na jej miejsce błyskawicznie wchodzi kolejna. Oddział non stop pracuje normalnie.

16.

Walka o maski, testy, rękawiczki. Każda rozmowa z Ministerstwem Zdrowia i Urzędem Wojewódzkim wygląda tak samo: pytamy, kiedy będą maski, słyszymy: "Nie wiemy. Złóżcie zamówienie". Składamy. Zamiast 50 tys. przychodzi 50 sztuk. To maski z rezerw rządowych. Zużywamy je w godzinę. Nie mamy testów, albo się kończą. Ministerstwo nie chce kupić nowych. Walczymy sami. Próbujemy kupić testy na własną rękę. Wydajemy na nie bajońskie sumy, zadłużamy się… Minister zdrowia? Zbywa, kluczy, milczy. Zero pomocy, zero informacji. Jesteśmy pozostawieni sami sobie.

17.

Sorry, to nie tak, że wszyscy jesteśmy bohaterami. Jest jak na wojnie, gdy jedni walczą i giną, inni dezerterują. Widzę, jak wśród pracowników ochrony zdrowia ścierają się dwie postawy. Pierwsza – dam z siebie wszystko, walczę o każdego pacjenta, choćby bez maski, gołymi rękami. Druga – chronię siebie za wszelką cenę. Idźmy na urlopy, bierzmy zwolnienia. Pacjenci? Niech wyp... w kosmos. Już dzieją się drastyczne sceny – zdarza się, że personel tak bardzo się boi, że woli nawet zaniedbać pacjenta, byle tylko nie ryzykować, że się zarazi. Która postawa wygra? Nie wiem.

18.

Pacjent z zapaleniem wyrostka robaczkowego odbił się dziś w Poznaniu od trzech szpitali. Jeszcze kilka tygodni temu w dwie godziny byłby po operacji.

10 minut temu dostałam telefon od znajomej lekarki, której ojciec z zawałem trafił do szpitala i wymaga pilnej koronagrafii. Lekarze domagają się wykonania badania w kierunku koronawirusa. Wyniki będzie najwcześniej jutro, pacjent może nie doczekać....

To ta ciemniejsza strona medycyny.

Może zdarzyć się tak, że zabraknie stanowisk do intensywnej terapii. Hiszpanie odłączali od respiratorów ludzi powyżej 65. roku życia. Czy wprowadzili ich w stan śpiączki farmakologicznej, żeby śmierć nie bolała? Nie.

19.

Odprawy są coraz bardziej emocjonalne. Personel krzyczy, szantażuje, że nie podejdzie do pacjenta, jeśli nie dostanie fartuchów, gogli, przyłbic. Ludzie domagają się od dyrekcji szpitala informacji, czy będą mogli się chronić. I nie mogą jej od dyrektora uzyskać. Bo ministerstwo milczy. Nie udziela nam żadnej informacji, czy środki ochrony dla nas w ogóle będą. Dyrektor mówi: "Słuchajcie, jeśli żądacie pełnych środków ochrony, jeśli bez nich nie podejmiecie pracy, to ja wam to wszystko teraz dam. Ostatni zapas. Tylko, że jak to zrobię, za tydzień nie będzie już nic. I co wtedy zrobimy? Zamkniemy wszystko?"

A jazda dopiero się zacznie. Teraz to jeszcze jest nic.

20.

Za chwilę będziemy mieli dylemat, czy zmuszać ludzi do podchodzenia do pacjentów zakażonych koronawirusem. Przecież nie możemy tego robić. Wszystkie środki ochrony idą teraz do szpitali zakaźnych. Ulegamy masowo zakażeniom w innych szpitalach, bo tracimy zdolność do diagnostyki i nie mamy środków ochrony, bo zabrakło czasu i motywacji na naukę wcześniej. Nie ma testów. Personel zakaża się od pacjentów, a pacjenci między sobą.

21.

Odprawa Sztabu Kryzysowego, której nie zapomnę: "Nie mamy masek, nie mamy rękawic, kończą się testy. Kiedy będą?!" – dyrektor szpitala dzwoni przy wszystkich do koordynatora, którego wyznaczył nam minister. "Nie wiem. Przepraszam. Nie, nie wiem, nie wiem, nie wiem. Sorry" – słyszymy. Dociera do nas, że możemy już liczyć tylko na siebie, że "góra" już dawno nas wystawiła. Zapada 10 minutowa cisza. Każdy próbuje przetworzyć w głowie ten komunikat. Ciszę przerywa ordynator: "Mam w domu maszynę do szycia".

22.

To przełom. Ok, jesteśmy sami, ale ruszamy. Decyzja została podjęta – ogarniamy się sami. Bo żadnej pomocy z zewnątrz nie będzie. Telefony do ministra, wojewody, marszałka nic nie dadzą. Wreszcie do nas dociera. Ordynator oddziału chorób wewnętrznych, Lekarz Roku 2019 i jej mąż szyją maski dla całego szpitala. Ordynator onkologii dzwoni do swojej krawcowej. Wszyscy obdzwaniamy znajomych. Uruchamia się słynna polska oddolna inicjatywa.

Kolejna odprawa: na stole lądują spawalnicze przyłbice od znajomego hutnika, część zespołu łączy się na Skype, pokazuje własnoręcznie uszyte maski. Czy chronią? Chronią naszą psychikę.

23.

Za chwilę będzie więcej zgonów z innych powodów niż COVID. Wiele szpitali nie ma ani jednego zakażonego pacjenta, bo kompletnie wygasza oddziały. Pacjenci są odsyłani, spychani.

Minister mówi: "pytajcie o wszystko konsultantów krajowych". Konsultanci wydają komunikat: "Wstrzymajcie wszystko, co się da". Dają zalecenia nierealne. Które są takie? Wszystkie.. Zalecają stosowanie środków ochrony personelu, których nie ma. Dyrektorzy szpitali słyszą od konsultantów: "Nie róbcie niczego, co was naraża" i ze strachu przed koronawirusem wstrzymują dosłownie wszystko: wszczepianie protez, operacje zaćmy – zabiegi, na które pacjenci czekali latami. Rujnuje się całą ochronę zdrowia. Jest sparaliżowana strachem.

Dzwoni telefon ze stacji krwiodawstwa: "Dlaczego nie operujecie?! Mamy full krwi, za chwilę będziemy ją wylewać". Minister zdrowia umywa ręce, kilka dni w wcześniej wydał komunikat, żeby nie prowadzić zabiegów, które wymagają przetoczenia krwi…

24.

Godz. 9.30. Zespół Kontroli Zakażeń przechodzi się po szpitalu – musimy sprawdzić, jak wygląda praca w każdym miejscu, w każdym zakamarku. Konsultujemy pacjentów z podejrzeniami i tych, u których stwierdzono już zakażenie. Rozmawiamy z personelem, ale zachowujemy bezpieczną odległość – dwa metry. To podstawa, bo nie mamy tyle środków ochrony osobistej, żeby nosić je na co dzień.

Nie witamy się już, jak kiedyś, przez uścisk dłoni. Rozmowa z personelem jest bardzo ważna, bo wiele osób zdradza już objawy wyczerpania emocjonalnego. Widzę to moim szpitalu i w kilku innych, w których pracuję. Staram się rozmawiać, ale wiem, że ludzie widzą w mediach zdjęcia z Chin i Włoch – personel w maskach i kombinezonach. Widzą, że sami tego nie mają. A ich szpital nie może im tego dać.

25.

Gdy mamy tak poważny kryzys na oddziale, że za chwilę może dojść do rękoczynów, spotykamy się osobiście. Inne rozmowy staramy się prowadzić przez środki teleinformatyczne. Część osób potrzebuje tylko wsparcia merytorycznego, którego minister im odmówił. W całej Polsce personel prosił o możliwość konsultacji w nagłych sytuacjach, choćby przez Skypa, by móc upewnić się, co do procedur.

Tym, którzy się boją wyjaśniamy, kiedy maksymalne środki ochrony są konieczne, a w których sytuacjach są niepotrzebne. WHO to reguluje, ale personel ma skłonność, by nadmiernie używać tych środków. Ze strachu.

26.

Najtrudniejsza rozmowa to taka, gdy musimy powiedzieć komuś, kto bardzo się boi, że się zarazi: "Wiesz, nie wiadomo, czy te środki ochrony osobistej w ogóle będą". Inni uspokajają się, gdy słyszą: "Jak zaczniecie teraz chodzić wszyscy w maskach non stop, to za 2 tygodnie, jak pacjenci z COVID naprawdę tu będą, wszędzie, to masek już nie będzie". Uspokajają się, bo zaczynają rozumieć, że to nie jest zła wola szefów, że to nie tak, że żałują im masek, że ukrywają je przed nimi.

W Kaliszu zamknął się szpital na 800 łóżek, choć mieli tam tylko dwa zachorowania. Wyłączono z pracy cały zespół, nawet osoby, które nie widziały COVID na oczy. Wybuchła panika. Bo nie mieli żadnego wsparcia spoza szpitala – ministerstwo go odmawia, sanepid nie umie go dać, nie jest na to przygotowany.

27.

Część mojego zespołu cały czas, na bieżąco analizuje, ile zużyto już środków ochrony, ile nam zostało na najbliższe dni. Cały czas dzwonimy i odbieramy telefony od personelu – ktoś znalazł jakiś kanał dostawy, trzeba zweryfikować, czy np. przyłbice ze spawalni, które ktoś może sprowadzić, w ogóle nadają się do użycia w szpitalach. Każda możliwość to nowa szansa. Sprawdzamy też, czy środki do dezynfekcji rąk są w szpitalu, gdzie tylko to możliwe. Bo kilka tygodni temu zniknęły – wyrwały je ze ścian i wyniosły osoby odwiedzające.

28.

Wąskie gardło to diagnostyka. Brakuje testów. Czas czekania na wynik wciąż nie ulega skróceniu. Doba. Czasami dłużej. Ustalamy priorytety. Kto dziś musi być zdiagnozowany najszybciej. Bo jest poddany izolacji. Bo jest bardzo dużo osób z kontaktu. Niepewność co do wyniku paraliżuje pracę oddziału. Cały zespół nie może wyjść do domu, czeka na wynik, w zawieszeniu jest decyzja o zamknięciu oddziału. Nie możemy wszystkich zdiagnozować szybko, więc musimy wybrać – kto idzie jako pierwszy.

Non stop kontaktujemy się z laboratoriami. Pytamy, jak u nich z testami, ile czasu potrzebują na wygenerowanie nam wyników dzisiejszych testów. Największe laboratorium – Warsaw Genomics – to, które wykonuje najwięcej testów, funkcjonuje tylko dzięki funduszom charytatywnym. Szpitale bombardują ministerstwo – "nie mamy testów!", słyszą: "złóżcie zapotrzebowanie". Składają, nie doczekują się. Same kupują testy. Przepłacają, nie wiedzą, czy po koronawirusie nie zbankrutują. Nie myślą o tym teraz. Szybka diagnostyka to podstawa. My mamy testów tylko na dobę. Nie wiemy, czy za 24 godziny stracimy zdolność do diagnostyki.

29.

Godz. 14.00. Znów zbiera się Zespół Kryzysowy ds. COVID. Każda osoba ma konkretne zadania. Ktoś ocenia, jak wygląda sytuacja w szpitalu w zakresie podejrzeń, inna sprawdza, ile osób mamy w tej chwili na kwarantannie, kto z pracowników mógł ulec zakażeniu. Ktoś inny przejmuje komunikację z firmami, u których można kupić jakieś środki ochrony osobistej. Staramy się wykorzystać informację, że maski z filtrami HEPA można regenerować w temperaturze 70 stopni, dział techniczny dostaje polecenie zakupu piekarników na oddziały.

Próbuję zorganizować dializy dla pacjentów z COVID. Jest dylemat, bo z jednej strony koronawirus, z drugiej chorzy potrzebujący dializ. W zaprzyjaźnionym szpitalu, z którym współpracuję na co dzień, buduje się już dla pacjentów z podejrzeniem osobną stację dializ, wydaje na to niepotrzebnie olbrzymie kwoty. Tak jak dyrektorzy innych szpitali. Wydają miliony na nowe oddziały, na nowe stacje. Bo boją się, że minister Ziobro za kilka miesięcy postawi im jakieś zarzuty. Tylko, że zbankrutują.

Wiem, że można te dializy zorganizować bezpiecznie, bez budowy osobnej stacji. Usiłuję to zrobić w tych warunkach. Normalnie zabierał pacjentów kierowca, autobusem na 16 osób, jeździł po nich, potem rozwoził po domach. Każdy z nich to potencjalne zagrożenie. Udaje mi się to ogarnąć logistycznie, ale po kilku godzinach. Tylko dlatego, że znów udało się nam przebić przez strach.

30.

Widzę Sejm w maskach. Widać, że posłowie nie wiedzą, jak z nich korzystać. Robią to tak, że lepiej dla nich, by w ogóle ich nie nosili. Część ma te z filtrami HEPA, których brakuje w szpitalach. Są potrzebne, ale do operacji, intubacji, bronchoskopii, odsysania. Żadna z tych sytuacji nie może zdarzyć się posłowi w Sejmie.

31.

Godz. 15.30. Część zespołu zajmującego się kontrolą zakażeń kończy pracę, a część zostaje w szpitalu do godz. 17-18. Weryfikuje wszystkie procedury, sprawdza, które nie zadziałały, albo zdarzyły się jakieś uchybienia. Trzeba teraz wymyślić nowe. Szpital ma procedury na wszystko, ale dopiero w praniu okaże się, czy działają. Życie co dzień przynosi nowe problemy. Nie przewidzieliśmy wszystkiego. Co, jeśli "czysty" pacjent, w piątej dobie po zabiegu na terenie szpitala, zaczyna gorączkować w nocy? Zakładaliśmy, że ma być poddany izolacji, przewieziony na tomografię. Ale nie ma personelu, który może go przewieźć, bo o tej porze zdarzają się 40-osobowe oddziały, na których są tylko dwie pielęgniarki. Sala zostałaby bez opieki. Trzeba powołać raz jeszcze zespół do kryzysowego transportu. A mamy niedobór kadr.

32.

Godz. 18-21. Część zespołu jest już w domu. Nie da się tak długo pracować, popełniamy wtedy błędy. Część zostaje w szpitalu, konsultuje. Najtrudniejsze zadanie – wyłapać podejrzanego o COVID, który przedostał się przez sito SOR-u. Pacjent leży od paru dni, nagle zaczyna być podejrzany. Ok, mamy bezpieczny transport. Natychmiastowa izolacja, badanie mikrobiologiczne, tomograf – wynik jest szybszy niż test genetyczny.

Robimy pacjentowi tomografię, ale niezgodnie z zaleceniami. Konsultant krajowy wydał taką opinię, że należy stosować środki ochrony, do których pracownicy radiologii nie maja dostępu. Udaje się zrobić tomografię, bo mój radiolog w końcu mówi, że pier… zarządzenia. I bierze na siebie całą odpowiedzialność, bo wie, jaka jest waga tego badania.

33.

Po godz. 21. Nie wiem, czy jest sens, żebyśmy to w ogóle omawiali... Wiadomo, telefon dyżurny musi działać 24 godziny na dobę. Jest w nocy problem w szpitalu? Najpierw lekarz czy pielęgniarka dzwoni do lekarza z SOR-u. Jak on ma wątpliwości, co zrobić, dzwoni do mnie.

Ktoś czasem przeprasza, że środek nocy, tłumaczy, że nie ma doświadczenia. Ale przecież żaden lekarz w tym kraju nie ma doświadczenia w walce z COVID.

34.

Chwilę później, w trakcie naszej rozmowy, dzwoni telefon. Lekarz mówi, że jest ginekologiem, że boi się, że na jego dyżur przywiozą kobietę w ciąży z odklejającym się łożyskiem. Z zagrożeniem życia dla matki i dziecka. Wie, że powinien błyskawicznie zrobić cesarskie cięcie, ale dyrektor nie pozwala przyjąć pacjentki, która nie ma zrobionego testu na koronawirusa. I że jak zleci, to wynik będzie za dobę, że kobieta może umrzeć. Pyta, czy ją przyjąć. Czy robić cięcie. Słyszy: "Przyjąć i robić. Można to zrobić bezpiecznie". Lekarz mówi, że chce podkładkę. Upewnia się: "Przyśle mi pan to na maila?" Słyszy, że tak.

35.

Minister zakazał mi konsultowania, teraz mają do tego prawo tylko krajowi. Mam jako konsultant wojewódzki w środku nocy odesłać takiego lekarza do krajowego? Dostanie odpowiedź za miesiąc. Więc konsultuję.

36.

To, co teraz robimy, to jeszcze jest nic. Mogę powiedzieć, że właściwie ćwiczymy różne warianty. Szukamy luk, uchybień w procedurach, które już są wdrożone w szpitalach. To teraz najważniejsze. Znaleźć lukę. To pozwoli nam, gdy w szpitalu pojawi się pacjent z COVID, zadziałać właściwie. Gdy zakażeni zaczną pojawiać się masowo, każdy w szpitalu będzie wiedział, co ma zrobić. Zadziała niemal automatycznie. Bo zachorowań będzie wielokrotnie więcej. Będzie, to pewne.

Co wtedy będzie z nami – z ochroną zdrowia? Nie wiem. Uciekniemy prawie wszyscy na urlopy i masowe zwolnienia. Albo... Albo zewrzemy szyki.

Kontakt do autorki: agnieszka.sztyler-turovsky@redakcjaonet.pl