Decyzję Sądu Najwyższego skrytykowała już m.in. Kancelaria Prezydenta, Prokurator Generalny czy prezes Trybunału Konstytucyjnego

Tymczasem TSUE już nadał sprawie polskiej bieg, co świadczyć może o tym, że problemy polskiego SN uznaje za bardzo poważne

Wicepremier Jarosław Gowin nie wykluczył, że polski rząd może stworzyć precedens i "zignorować orzeczenie TSUE jako sprzeczne z traktatem lizbońskim oraz z całym duchem integracji europejskiej" - mówił wicepremier dla "Do Rzeczy"

Zdaniem konstytucjonalisty prof. Ryszarda Piotrowskiego, takie działanie władz to nie byłoby żadne tworzenie prawnego precedensu, a "prawna patologia"

Rzecznik Sądu Najwyższego, sędzia Michał Laskowski w rozmowie z Onetem podkreśla, że tempo, jakie przyjął unijny Trybunał Sprawiedliwości można uznać za "ekspresowe". - Zwłaszcza, jeśli weźmiemy pod uwagę, że w sierpniu trwają wakacje sądowe w Trybunale - mówi. - Faktycznie jednak tempo jest wyjątkowe, co może świadczyć o tym, że TSUE rozumie tak istotę, jak wagę tej "polskiej sprawy", że zna polskie realia i wie, że czas może mieć tu istotne znaczenie.

Sędzia Laskowski wyjaśnia, że decyzje podjęte przez Trybunał w Luksemburgu to jak na razie wstępne czynności procesowe, które mogą jednak doprowadzić do szybszego niż zwykle rozpoznania sprawy. - Trwa swego rodzaju wyścig. Z jednej strony nowa Krajowa Rada Sądownictwa nagle przyspieszyła procedury związane z obsadzaniem stanowisk w SN. W odpowiedzi na to przyspieszył też unijny Trybunał, trudno inaczej tę sytuację rozumieć - podkreśla rzecznik SN.

"Metoda faktów dokonanych"

- Można odnieść wrażenie, że władza wykonawcza chce doprowadzić do sytuacji faktów dokonanych, czyli jak najszybciej obsadzić także te miejsca w Sądzie Najwyższym, które - zgodnie z konstytucją - wciąż zajmują sędziowie powyżej 65. roku życia - mówi sędzia Laskowski.

- I, jak sądzę, dlatego właśnie TSUE chce jak najszybciej wypowiedzieć się co do istoty sprawy. Po to, by nie pozwolić na doprowadzenie do sytuacji takiej, jak na Węgrzech, gdzie wyrzucony z tamtejszego Sądu Najwyższego jego przewodniczący sędzia Andras Baka, mimo pozytywnego dla niego wyroku unijnego Trybunału Praw Człowieka, nie miał już dokąd wrócić, bo władza zniosła Sąd Najwyższy. To właśnie była polityka faktów dokonanych - wyjaśnia rzecznik SN.

- Nie wiem jednak, czy wobec przyspieszenia w polskiej KRS jest obiektywnie możliwe, by TSUE zdążył polską sprawę rozstrzygnąć przed obsadzeniem SN nowymi sędziami - kwituje.

POLECAMY: Wszystkie bitwy w polskiej wojnie z Unią o reformę sądownictwa

Co zrobi I Prezes? "Nie wiem, żadnego scenariusza nie wykluczam"

Czy - jeśli KRS, a potem prezydent zdecydują, że przed orzeczeniem TSUE obsadzą stanowisko zajmowane przez I Prezes SN, prof. Małgorzatę Gersdorf - ta zdecyduje się przyjąć decyzję władzy i opuści swój gabinet? Wcześniej rzecznik SN mówił, że najpewniej tak właśnie się stanie - dziś jednak podkreśla, że możliwy jest inny scenariusz.

- Praktycznie nie wykluczam żadnych działań, choć ostateczna decyzja należeć będzie od pani Prezes - mówi sędzia Laskowski. - Sytuacja zmienia się tak dynamicznie... Nie chciałbym mówić tu o jakimś przykuwaniu się do biurka, ale wszystko może się zmienić i wszystko może się zdarzyć.

Władza nie uzna orzeczenia TSUE? "To kwestionowanie istoty Unii"

Dodajmy, że przedstawiciele partii rządzącej zaczynają wprost już podkreślać, że nie wykluczają nieuznania wyroku unijnego Trybunału Sprawiedliwości. Wicepremier, minister nauki i szkolnictwa wyższego Jarosław Gowin został spytany w wywiadzie dla "Do Rzeczy" m.in. o pytania prejudycjalne, które Sąd Najwyższy skierował niedawno do unijnego Trybunału Sprawiedliwości, zawieszając przy tym stosowanie trzech artykułów ustawy o SN, określających zasady przechodzenia sędziów tego sądu w stan spoczynku.

Na uwagę, że SN do czasu uzyskania orzeczenia TSUE "zawiesił obowiązywanie rządowych ustaw", polityk odpowiedział, że "to coś poważniejszego niż zawieszenie działania prawa". - Jeżeli Trybunał dopuści się precedensu i usankcjonuje zawieszenie prawa przez Sąd Najwyższy, to nasz rząd zapewne nie będzie miał innego wyjścia jak doprowadzić do drugiego precedensu, czyli zignorować orzeczenie TSUE jako sprzeczne z traktatem lizbońskim oraz z całym duchem integracji europejskiej - powiedział Gowin.

POLECAMY: Szef KRS: decyzja ENCJ nam nie zaszkodzi. Sędziowie: to jakaś aberracja, zaklinanie rzeczywistości

"Takich słów słucham z osłupieniem"

Zdaniem rzecznika SN, takie wypowiedzi są wyjątkowo niepokojące. - Mówiąc szczerze, takich słów słucham z pewnym osłupieniem - mówi nam sędzia Laskowski. - Bo nawet, gdyby przyjąć, że SN wydał niewłaściwe orzeczenie zawieszając stosowanie przepisów, co jest mało prawdopodobne, to zapowiedzi zignorowania orzeczenia unijnego Trybunału, to jest kwestionowanie samej istoty Unii Europejskiej - podkreśla.

- To może być nawet początek naszego wyjścia z Unii, początek Polexitu. Bo nie można być członkiem Unii "po trochu". Ta strategia nie zadziała, bo to jest myślenie typu: "bierzemy pieniądze na teatry czy drogi, ale jeśli Unia nam czegoś zabroni czy coś nakaże, to nie musimy się stosować". Tak się nie da - mówi rzecznik SN. - I dla mnie, jako sędziego takie wypowiedzi są wyjątkowo niepokojące, bo dają obywatelom sygnał, że można sobie wybierać wyroki sądów, do których będzie się stosować - kwituje rzecznik SN.

Konstytucjonalista: nie uznanie wyroku TSUE byłoby tożsame z zawieszeniem polskiej konstytucji

Konstytucjonalista, prof. Ryszard Piotrowski z UW w rozmowie z Onetem podkreśla, że istnieje sytuacja, w której polski rząd mógłby nie uznać wyroku unijnego Trybunału Sprawiedliwości. - Orzeczenia TSUE, aby były wykonywane w Polsce, muszą być zgodne z polską konstytucją - mówi. - Wszystko zależy więc od treści rozstrzygnięcia. Jednak w tym zakresie, jaki został - w postaci pytań prejudycjalnych SN - przekazany do TSUE, rzecz dotyczy głównie art. 2 Traktatu o UE oraz art. 6.

POLECAMY: Echa wyroku TK ws. prawa łaski. Prof. Piotrowski: wyrok bardzo groźny, prezydent - jak faraon - ponad sądami

Jak wyjaśnia prof. Piotrowski, art. 2 mówi o tym, że Unia opiera się na wartościach poszanowania godności osoby ludzkiej, wolności, demokracji, równości, państwa prawnego, jak również poszanowania praw człowieka, w tym praw osób należących do mniejszości.

Zaś art. 6 stanowi, że prawa podstawowe są zagwarantowane w Konwencji Praw Człowieka oraz wynikają z tradycji konstytucyjnych wspólnych Państwom Członkowskim. Stanowią one część prawa Unii jako zasady ogólne prawa. - A do tych zasad należy, choćby prawo do niezależnego sądu oraz zasada trójpodziału władz - mówi konstytucjonalista.

- Te same zasady znajdziemy też w polskiej konstytucji, podobnie, jak zakaz dyskryminacji ze względu na wiek, a o to właśnie zapytał TSUE polski Sąd Najwyższy - mówi prawnik. - Dlatego wypowiedzi o możliwym nieuznaniu wyroku unijnego Trybunału odbieram jako zapowiedź zawieszenia polskiej konstytucji, bo zignorowanie orzeczenia TSUE byłoby z tym tożsame - wyjaśnia.

POLECAMY: KRS jednak uznaje prof. Gersdorf? Zaskakujący list wiceprzewodniczącego Rady do... I Prezes SN

Jakiego orzeczenia TSUE rząd mógłby nie uznać?

Prof. Piotrowski wyjaśnia, że polskie władze mogłyby nie respektować orzeczenia unijnego Trybunału również w innej sytuacji. - Gdyby ten stwierdził, że polski SN ze swoimi pytaniami prejudycjalnymi powinien, przepraszam za to określenie, "pisać na Berdyczów". Czyli, gdyby TSUE powiedział, że sędziowie powinni bezwarunkowo słuchać się władzy wykonawczej, że to ta władza jest w Polsce jedynym prawem, i że najwyższym sędzią, sędzią nad sędziami jest minister sprawiedliwości - mówi prawnik.

- Taki hipotetyczny wyrok byłby ewidentnie niezgodny z polską konstytucją i takiego władza miałaby obowiązek nie uznać - podkreśla. - Trudno jednak spodziewać się takiego właśnie rozstrzygnięcia, to przecież oczywiste. A mówienie dziś przez przedstawicieli władzy o tym, że SN stworzył jakiś precedens, więc oni też mogą i zignorują orzeczenie TSUE jest skrajnie nieodpowiedzialne - przekonuje prof. Piotrowski.

- Sądownictwo polskie jest sądownictwem europejskim, to nie ulega żadnej wątpliwości. A mówienie, że SN stworzył jakiś precedens mija się z prawdą. Sąd nie stworzył nowego stanu prawnego, a zastosował już istniejący i to bardzo skutecznie. A gdyby władza chciała tworzyć swoje precedensy i nie uznawać wyroków TSUE, to nie byłoby to tworzenie prawa, a prawna patologia - kwituje prof. Piotrowski.

Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dnia? Polub Onet Wiadomości na Facebooku!

(bmp)