De klimaatrevolutie loopt niet van een leien dakje, geven Joke Schauvliege en Bart Tommelein toe. ‘Een groene taxshift, weg van gas, wordt onvermijdelijk.’

Vlaanderen haalt zijn klimaatdoelen niet, blijkt uit een dossier dat zaterdag in deze krant verscheen. ‘We moeten drastischer ingrijpen’, geeft minister van Leefmilieu Joke Schauvliege (CD&V) toe. ‘We halen het niet als we nog tien jaar voortdoen zoals we bezig zijn.’



In maart 2012 stelde Schauvliege in een interview met De Standaard nog dat Vlaanderen de uitstoot van broeikasgassen tegen 2020 zou verminderen met minstens 30 procent. Dat bleek een illusie. De laatste cijfers maken duidelijk dat we stranden op een reductie van amper 2 procent. ‘De realiteit is weerbarstiger dan we hadden gedacht’, zegt ze vandaag. ‘Je kunt veel willen,

maar de maatschappij moet het ook aankunnen.’



Die grote omwenteling is in Vlaanderen niet evident, oppert de minister. ‘Mobiliteit en transport zijn onze zwakke punten. Daar nam de uitstoot van de broeikasgassen de voorbije jaren zelfs toe.’ Ze vallen niet onder haar verantwoordelijkheid, maar als voogdijminister moet zij er wel over waken dat het in elke sector de juiste kant op gaat. ‘We zijn daarmee bezig’, zegt ze. ‘We reserveren budgetten voor laadpalen, voor premies die elektrisch rijden moeten aanmoedigen of die ons aanzetten om over te schakelen op groene energie.’



‘Hier is geen ruimte zat’

De uitdaging is groot, beseft ook Vlaams minister van Energie Bart Tommelein (Open VLD). Om de doelstelling voor hernieuwbare energie tegen 2020 te halen, moet het aantal installaties voor zonnepanelen, windmolens, warmtenetten en zonneboilers in drie jaar tijd verdubbelen. Dan bots je op drempels. ‘Veel Vlamingen zien een windmolen in hun achtertuin niet zitten’, zegt hij. ‘Dus moet je uitwijken naar open ruimtes. Luchthavens of terreinen van Defensie zijn uitgesloten. Havens of industriegebieden dan. Daar kan het vaak niet omdat er vogels of zeldzame vleermuizen leven. Wij zijn Duitsland niet, hier is geen ruimte zat.’

Een van de sleutels is buurtbewoners te laten participeren in windmolens, zodat ze er zelf een voordeel uit halen. ‘Als je een rendement krijgt van 6 procent, kun je misschien leven met een windmolen in de buurt.’ Coöperaties zijn ook de manier om een versnelling te krijgen in het aantal zonnedaken, zegt Tommelein. ‘Er is nog veel marge bij daken van bedrijven, scholen of overheidsgebouwen. Nogal wat particulieren willen daar spaargeld in beleggen. We moeten alleen maken dat die daken en die beleggers in zonne-energie elkaar vinden. Daar zijn we mee bezig.’



Een plan om Vlaanderen wijk per wijk van het aardgas af te halen, ligt niet op tafel. Tommelein vreest dat dat moeilijk wordt omdat we dan in een andere warmtebron moeten voorzien. Alleen als 100.000 gezinnen per jaar overschakelen op warmtenetten en warmtepompen, kunnen we aardgas tegen 2050 uitfaseren, becijferde ingenieursbureau Kelvin Solutions. Maar ook daar zijn drempels, zegt Tommelein. ‘Warmtepompen komen moeilijk van de grond omdat de lasten op de elektriciteitsfactuur hoger liggen dan die op de gasrekening. Het fiscale gunst­regime voor gas verhindert de transitie.’



Als het van de minister afhangt, wordt een groene taxshift van elektriciteit naar gas een onderdeel van het energiepact dat tegen eind dit jaar op tafel moet liggen. Daarover lopen nu de onderhandelingen met zijn Waalse, Brusselse en federale collega’s. ‘Er is nog niets beslist. Maar ik denk dat we dit niet langer kunnen uitstellen.’