De auteurs van het federale jaarboek ‘Armoede in België’ zijn bijzonder kritisch voor het regeringsbeleid. Opvallend: staatssecretaris voor Armoedebestrijding Zuhal Demir (N-VA) stuurde door een ‘dubbele boeking’ haar kat naar de persconferentie.

‘Bij nader toezien lijkt het recente arbeidsmarktbeleid eerder een strijd tégen mensen in armoede dan wel armoedebestrijding’. Het is maar één van de vele snedige zinnen in het besluit van de jaarboek Armoede 2017. Zo zijn de auteurs ook bijzonder kritisch voor de ‘toenemende focus op responsabilisering, conditionalisering en sanctionering’ door de regering. Dat ‘dreigt het universele karakter van de verzorgingsstaat te ondermijnen’.

Het jaarboek wordt in opdracht van de POD Maatschappelijke Integratie, en dus de federale regering zelf, opgesteld. De universiteiten van Gent en Bergen werkten mee aan de studie die intussen voor het zevende jaar op rij verscheen. De algemene conclusie blijft dezelfde als de voorgaande jaren: zowel het aantal mensen in inkomensarmoede (14,9 pct) als het aantal mensen in risico op armoede of sociale uitsluiting (21,1 pct) blijft onveranderd. In 2018 dreigt in België een situatie van armoede en sociale uitsluiting voor 2.232.000 mensen.

Onzichtbaar

Maar, benadrukken de auteurs, de situatie ziet er in de realiteit wellicht nog minder rooskleurig uit. ‘Aangezien de regels om aanspraak te kunnen maken op sociale uitkeringen en voorzieningen worden aangescherpt, zal een niet verwaarloosbare populatie onzichtbaar blijven. Ze zullen immers niet gevat en dus niet becijferd worden door de klassieke armoede-indicatoren.’

De auteurs waarschuwen daarbij dat de disciplinerende “voor-wat-hoort-wat”-redenering ‘ertoe kan leiden dat iemand geen beroep meer kan doen op bijstand’. ‘Die disciplinerende aanpak bekommert zich niet om het belang van de burger en de uitkeringsgerechtigde, maar veeleer om het besparen op kosten en om het bestraffen van “afwijkend” gedrag.’

Afwezige Demir

Opvallend: bevoegd staatssecretaris voor Armoedebestrijding Zuhal Demir (N-VA) was zelf niet aanwezig op de persvoorstelling van het nieuwe jaarboek. Ze stuurde een kabinetsmedewerker in haar plaats. ‘Noodgedwongen’, aldus de medewerker, ‘want ze had een dubbele boeking’. Op hetzelfde moment gaf Demir in Plopsaland De Panne een persmoment over de ‘European Disability Card’.

Initiatiefnemer @pieterpaulmoens heeft in @Plopsa de European Disability Card voorgesteld met @Zu_Demir. Proficiat voor het goede werk! pic.twitter.com/4sxXsg25ME — Jong N-VA (@Jongnva) October 11, 2017

Bijkomend voordeel is dat de staatssecretaris niet persoonlijk moest antwoorden op de harde conclusies van het rapport. De voorbije dagen lag Demir al onder vuur na haar verklaring dat het deze legislatuur niet meer zal lukken om de minimum socialezekerheidsuitkeringen en de sociale bijstandsuitkeringen op te trekken tot het niveau van de Europese armoededrempel.

De ideologische kloof tussen de conclusies van de onderzoekers en het beleid van Demir blijkt bijzonder groot. En uit de antwoorden van haar medewerker bleek meteen dat Demir absoluut niet van plan is om het roer om te gooien. ‘De nadruk ligt op werk en we doen er alles aan om ervoor te zorgen dat mensen zélf kunnen ontsnappen uit de armoedesituaties.’ In haar voorwoord van het jaarboek benadrukte Demir ook nogmaals dat ze graag steun wil geven aan hulpbehoevenden. ‘Maar die steun is niet onvoorwaardelijk. Op een bepaald moment moeten we mensen helpen om terug zelfredzaam te worden.’