„Hodiaŭ ĉiuj usonanoj estas spionataj” Edward Snowden En nia ĉirkaŭaĵo vagadas Big Brother (granda frato), kiu volas scii ĉion pri ni kaj nin klasifiki surbaze de niaj „eventualaj danĝeroj”. Ĉi tiu kompleta spionado estis ĉiam la granda tento de la trudemaj potencoj. Tiusence kelkaj pasintaj reĝimoj definitive restis ligitaj al sekretaj entrudoj en la vivo de la homoj. Ni pensas ĉefe pri la hitlera III Reich kaj pri la stalinisma ŝtato. En sia novelo „1984” George Orwell mokis ĉefe ĉi tiun regnon. En antaŭ nelonge pasinta tempo la filmo „La vivo de la aliuloj” [1] misfamigisla sistemon de ĝenerala spionado en la antikva Germana Demokrata Respubliko (GDR) establitan de la Ministraro pri la Sekureco de la Ŝtato, pli konata kiel Stasi. Ĉi tiuj reĝimoj estis diktaturoj. Sed en nia tempo la demokratioj establis modernajn kaŝretojn de spionado foje en kontraŭdiro kun siaj tradicioj. Tiusence endas memori, ke Usono fondiĝis surbaze de la ribelado de la usonaj farmantoj kontraŭ angla leĝo permesanta la perforton de la privata vivo. La koleriĝo estigis la usonan revolucion de 1776. La kvara amendo de la Konstitucia Ĉarto de Usono ĉiam protektas la usonanojn kontraŭ kiu ajn perforto fare de registaro volanta neleĝe perforti ilian privatecon : „Ne estos perfortita la rajto de la civitanoj je la protektado de la homoj, domoj, dokumentoj kaj posedaĵoj ; kontraŭ kiu ajn traserĉo aŭ neleĝa aresto …” La kulmino de la Interreto kaj de la novaj elektronikaj retoj nuntempe donas al la ĉefaj ŝtataj servoj de spionado de la komunikaĵoj – la NSA, en Usono ; la GHCQ, en la Unuiĝinta Reĝlando ; la DGSE, en Francujo ; la CNI, en Hispanujo – neatenditan okazon facile krei daŭran kaj ĝeneralan spionadon de ĉiuj politikaj kaj sociaj protestoj. Ĝuste, ĉar la Interreto jam ne estas tiu malcentralizita spaco de libereco, kiu ebligos eskapi de la dependeco de la grandaj regantaj amaskomunikiloj. La plimulto el la krozantoj ne konscias, ke la Interreto centraliziĝis ĉirkaŭ kelkaj grandegaj entreprenoj, kiuj entute regas ĝin kaj de kiuj ĝi ne povas apartiĝi. Oni ne antaŭvidis la centraliziĝon de la Interreto – konfirmas Laurent Chemla, unu el la pioniroj de la aktiva Interreto en Francujo. Ni ne komprenis, ke la ekonomia modelo de reklamo-kontraŭ-senpageco kreos danĝeran fenomenon de centraliziĝo, ĉar la reklamistoj havas la intereson labori kun la plej potencaj entreprenoj, tiuj kun pli da aŭskultantoj. Nuntempe endas iri kontraŭ tiu logiko por denove malcentralizi la Interreton. La publika opinio devas kompreni, ke la senpageco implicas tian centraliziĝon de la Interreto, ke iom post iom la dominado estas pli forta kaj ĝeneraliĝas la spionado [2]. Alia ŝanĝiĝo : hodiaŭ la spionado pli bazas sin esence sur la teĥnologia informado, kiu estas aŭtomata, ol sur la homa informado. Kiel en „Minority Report”, la „antaŭdelikto” estas la nuna persekutata afero. Por „antaŭagi fronte al la minaco” la aŭtoritatuloj klopodas „diagnozi la danĝeron” de homo surbaze de suspektelementoj pli malpli pruvitaj. Kun la paradoksa ideo, ke por garantii la liberecojn oni devas unue limigi ilin. Reveno de la genetika determinismo En la nova ŝtato de spionado ĉiu homo estas antaŭsuspektito. Ĉefe se la „nigraj algoritmoskatoloj” klasifikas onin „minacanto” analizinte oniajn kontaktojn kaj komunikaĵojn. Ĉi tiu nova teorio de la sekureco, kiu estas varianto de la perversa genetika determinismo, konsideras ke la homo ne havas veran memvolanaŭ aŭtonoman pensadon. La homo estos nur simpla maŝino submetita je la influo de denaskaj impetojkaj biologiaj fatalaĵoj. Estas senutile, do, ke por eviti eventualajn deflankiĝojn oni klopodu retroaktiveinterveni en la familia spaco aŭ en la sociaj kaŭzoj. La nuna solavolo de la ŝtato, kun fido je la spioninformoj, estas kiel eble plej baldaŭ premadi antaŭ ol okazos la delikto. Ĉi tiu determinisma konceptado de la socio, antaŭ pli ol sesdek jaroj imagita de la elstara usona verkisto de sciencfikcio Philip K. Dick, iom post iom altrudiĝas en multaj landoj ju pli ili estas batitaj de la tragedio de la terorismo [3]. Metamorfozo de la justeco La granda ŝanĝiĝo komenciĝis en Usono. Post la atakoj de la 11-a de septembro 2001, la leĝo Patriot Act modifis, por la unua fojo ene de demokratio, la rilaton inter sekureco kaj privata vivo. Pli ol ŝanĝiĝo, klarigas la franca juristino Mireille Delmas-Marty, ĝi estas aŭtenta metamorfozo de la jura justeco kaj –per etendo – de la socia kontrolo […] Per ordono de la prezidanto La Patriot Act ebligis amasan spionadon kaj malvalidiganjurreĝimon, kaj krome, ke oni akceptas la uzon de la torturo eĉ la organizadon de elektitaj murdoj […]. Tre rapide oni transiris al „milito kontraŭ la terorismo” sur la tuta planedo ; unue per la malfermiĝo de la koncentrejo en Guantanamo ekster la usona teritorio kaj poste per la usona „aranea teksaĵo” en 2006 priraportita de la Eŭropa Konsilantaro : la mapo de sekretaj malliberejoj en la tuta mondo kaj la neleĝaj transmovoj de malliberuloj [4]. Aliaj demokratioj imitis Usonon. De la Terrorism Act [5] en la Unuiĝinta Reĝlando, ĝis la leĝo Renseignement en Francujo, kaj la Leĝo de Civitana Sekureco [6] en Hispanujo, multobliĝis la permeso pri la amasa spionado. Esprimi sin en la Interreto pri la simpla intenco fari „ne kutiman” agon povas hodiaŭ, en kelkaj demokratiaj landoj, esti kaŭzo de aresto de la krozanto [7]. Tio kontraŭas unu el la fondoprincipoj de la moderna juro. La juristo Beccaria [8] establis, en la jarcento de la lumoj, ke por deklari homon „krimulo” unue la krimo devas reale okazi aŭ almenaŭ komenciĝi. La afero de la libereco Nenio fareblas : nia uzado de la Interreto malkaŝas nin. Tio inspiris Julian Assange diri : „La Interreto transformiĝis en la plej danĝeran veturilon de la totalismo iam ajn konatan”. La reto estas „de nun minaco por la homaro [9]”. Ĉar oni devas fine akcepti, ke pro la centraliziĝo de la Interreto, la „cifereca demokratio”, je kiu oni povis kredi en la komenco, montriĝas kiel falsa titolo kaj stultulkaptilo. La „cifereca respubliko” – klarigas François de Bernard – ne estas la regado de la publika intereso per la leĝoj – kio laŭ Rousseau estas la kondiĉo, se ne la esenco de ĉiu respubliko – sed sole la regado de la nombroj, pro la nombroj kaj por la nombroj ; la regado de la ciferoj, de la ĉifraĵoj kaj por la ciferoj kun la celo, ke per simpla musklako la respubliko povos esti regata sen multaj obstakloj barantaj la evoluon de la projekto de la regantoj [10]. Elsuĉitajde la centraliza dinamiko la registaroj, la sekurecservoj kaj la grandaj entreprenoj de la Interreto kuniĝas antaŭ niaj okuloj en sekurec-cifereca strukturo kun ĝusta celo : domini la Interreton por povi pli bone domini nin. En la Interreto ĉiu krozanto estas interkonektita kaj donas, en reala tempo, nenombreblan kvanton de personaj datenoj, kiujn neniu ŝtato nek entrepreno iam ajn esperis kolekti. Kiel „armeo de okupado” kontrolanta la paspunktojn […] la ŝtatoj malpermesas la sendependiĝon de la Interreto. Se necese ili povas nutri sin kiel hirudoj, en la vejnoj kaj arterioj de niaj novaj socioj satigante sin per ĉiu interŝanĝo aŭ komunikaĵo, per ĉiu mesaĝo sendita kaj per ĉiu penso „guglumita” kaj poste stoki tiun tutan scion – miliardojn da ĉiutagaj detranĉoj, neimagebla povo – en datenprilaborejoj. Por ĉiam. Fronte al ĉi tiu premrulo multaj civitanoj rezignas kaj akceptas la minacon kontraŭ sia esprimlibereco kaj la perforton de siaj ĉefaj rajtoj. Ĉar la vera afero ne estas la spionado, sed la libereco, kiel klarigas Edward Snowden : Kiam iu diras : „Mi havas nenion kaŝendan” tiu envere diras : „Mi priridas miajn rajtojn”. [..] Se oni ne defendas siajn rajtojn pensante : „Mi ne bezonas miajn rajtojn en ĉi tiuj cirkonstancoj”, ne temas jam pri rajtoj. Vi ŝanĝis ilin al io ĝuata kvazaŭ privilegio nuligeblade la registaro […] Tio reduktas la spacon de la libereco ene de socio [11]. Rezisti, ĉifri Kiel defendi sin ? Unue per informado kaj konsultado de la multaj fakaj retejoj pri komputika sekureco [12]. Ankaŭ per aliĝoj al la diversaj organizaĵoj, kiuj batalas kontraŭ la tutloka spionado, ĉefe WikiLeaks [13] kaj, en Francujo, La Quadrature du Net [14]. Ĉefe – unue – per la ĉifrado, kiel konsilas Edward Snowden : „La ĉifrado estas civitana respondeco, civitana devo”. Nur la ĉifrado ebligas sendi kaj ricevi protektitajn retpoŝtaĵojn. Ĝi malpermesas, ke spionilo povos legi tiujn poŝtaĵojn se ili estas kaptitaj. Kvankam estas nenio kaŝenda la ĉifrado protektas nian privatan vivon kaj tiun de la homoj, kun kiuj ni komunikiĝas. Tio malfaciligos la laboron de la spionoj de la nova sekurec-ciferecakomplekso. Kvankam multaj registaroj, ĉefe post la kruelaj atakoj de la 13-a de novembro en Parizo, emas al malpermeso de ĉia ĉifrado de retpoŝtoj, la malkaŝoj de Edward Snowden ebligis la urĝecon kaj popularigon de pluraj ĉifriloj por mesaĝoj SMS kaj telefonaj komunikaĵoj. Ekzemple : Signal, Telegram, Wickr, TrueCrypt, ProtonMail, Threemaktp. Opozicii la spionadon faratan de la ŝtato, kiam oni estas senkulpa, estas politika batalo. Lerni protekti sin estas la unua etapo de ĉi tiu batalo. Poste endas transiri al la cifereca gerilo : trompi la spionojn, blindigi ilin, kaŝi niajn konektojn al la Interreto, ĉifri niajn retpoŝtojn, protekti niajn mesaĝojn. La celo estas frenezigi la algoritmojn, krei nebulojn kaj eskapi de la inspektado kaj entrudiĝo fare de la sekretaj ciferecaj stukaĉoj. La rajto estas nia. Grava kondamno fare de la Tribunalo de la Eŭropa Unio (TJUE), oficialigita la 6-an de oktobro 2015, estas ĝuste granda jura venko kaj ĝi instigas la ribeladon de la civitanoj kontraŭ la tutloka spionado. Reage al la pledo kontraŭ Fejsbuko fare de aŭstra junulo, Maximilian Schrems – kiu pro la malkaŝoj de Edward Snowden akuzis la grandegan entreprenon pri kunlaborado kun la NSA – la TJUE tiutage decidis nuligi la interkonsenton de la EU kaj Usono, subskribitan en la jaro 2000 kaj konatan kiel Safe Harbor (Sfero de Sekureco), kiu rajtigis la usonajn entreprenojn kaj ĉefe Guglo, Apple, Fejsbuko, Amazon, Microsoft (GAFAM) sendi al Usono la personajn datenojn de la eŭropanoj kaj ilin stoki tie [15]. La juĝa decido „Schrems” verŝajne devigas Fejsbukon ĉesigi la transdonadon de datenoj al la usonaj serviloj. Ĝi same devigas la Eŭropan Komisionon esti pli severa koncerne la rearanĝon de la interkonsento kun Vaŝingtono [16]. Ĝiinstigas la GAFAM, kies enspezoj grandparte venas de la grandskala uzado de niaj personaj datenoj, revizii siajn praktikojn. Fine, la Konsilio de Eŭropo [17] en la lasta raporto konsideras, ke „dum la ŝtatoj ne akceptas limigi la tutlokajn spionprogramojn aplikatajn de ĝiaj informagentejoj, la ĉifrado – ĝeneraligita kaj celanta protekti la privatan vivon – estas la plej efika solvo por protekti la privatajn datenojn” [18]. Tiom pli. Kun rezistemo kelkaj retejoj de interrilatoj ebligas facile komenci lerni la ĉifradon de la ciferecaj komunikaĵoj [19]. Estas aliaj armiloj : la reto de anonimeco TOR [20], ĉefe la entreprenoj ProtonMail (Germanujo) kaj Tutanota (Svislando), kiuj donas servojn por pli bone protekti la retpoŝtojn ; la mastrumilo Tails [21] ; la ĉifrilo Trucrypt, kiu ĉifras ĉefe dosierojn ; aŭ mesaĝprojektoj kiel Caliopen (lanĉita de Laurent Chemla [22] en septembro 2013) libera programaro celanta protekti la privatecon de la interŝanĝoj farataj de la uzantoj. Verŝajne, la malkaŝoj de Edward Snowden instigis la konsciiĝon pri la graveco de la ĉifrado [23] eĉ ene de kelkaj organizaĵoj pli oficialaj, kiel Internet Engineering Task Force (IETF) taskita pri la tutmonda normigado de la Interreto-protokoloj. La avertantoj Hackers, batalantoj kontraŭ la spionado kaj avertantoj kunlaboras kaj ribelas de antaŭ pluraj jaroj por raporti pri misuzoj. Ili alfrontas la imperion de la spionado kaj estas la herooj de la erao Interreto. Ni konas, ja, la tri pli famajn : Julian Assange, Chelsea Manning kaj Edward Snowden, sed ni memoru, ke antaŭ ol ili aliaj komencis la rezistadon. Ekzemple, Mark Klein, eksa estro de la entrepreno AT&T kaj la juristo Thomas Tamm, en Usono. Ankaŭ kelkaj eksaj agentoj de la NSA probable inspiritaj de Daniel Ellsberg, komputikisto de la Rand Corporation. En 1971 li kuraĝis publikigi la famajn Pentagon Papers [24], kiuj malkaŝis la kialojn de la milita interveno de Usono en Vjetnamujo (55 mil mortintoj en la usona flanko kaj pli ol miliono en la vjetnama). Tiu milito neniam estis sankciita de la Kongreso. Antaŭ ol Snowden estis ankaŭ avertantoj kaj eksaj agentoj de la NSA, kiel Perry Fellwock kaj Russell D. Tice. Laste estas William Binney, Thomas Drake, Edward Loomis kaj J. Kirk Wiebe, kiuj kune kun Diane Roark – membro de la Informo-Komitato de la Ĉambro de Reprezentantoj – la 17-an de januaro 2014 publikigis manifeston kontraŭ la tutlokan spionadon [25]. En multaj landoj estis lanĉitaj kampanjoj por instigi la informagentojn rezigni. Ekzemple, en septembro 2015, pro iniciato de la berlina komitato Peng,antaŭ la usonaj kaj germanaj informagentejoj grupoj da artistoj kaj aktivuloj defendantaj la publikajn liberecojn algluis banderolojn por instigi la pentohavajn spionojn forlasi sian laboron. „Ĉu vi volis helpi viajn kuncivitanojn ? Vi fakte spionis ilin. Rezignu !” [26]. Antaŭ la enirejo de la usona milittrejnejo de Dager, en Germanujo, kie estas grava aŭskultostacio de la NSA, aktivuloj instalis ĝuste lokitanpanelon, sur kiu legeblis : „Aŭskultu vian koron, ne niajn komunikaĵojn”. Aliflanke la retejo IntelExitK donas multajn konsilojn kaj pravigojn por konvinki la agentojn forlasi ties funkciojn, kaj ĝi helpas ilin aŭtomate redakti rezignoleteron [27]. Por Ĉarto de la Interreto Sed endas fari pli kaj firme reagi. Multaj aktivuloj kontraŭ la ciferecspionado proponas la lanĉon de Ĉarto de la Interreto simila al la Ĉarto de la Unuiĝintaj Nacioj (UN) : Necesas – asertas Snowden –, ke nia generacio kreu tion, kion Tim Berners-Lee, la inventinto de la Interreto, nomas la Granda Ĉarto de la Interreto. Ni volas difini la „ciferecajn rajtojn”. Kiujn valorojn ni volas protekti ? Kiel ni garantios tion ? [28]. En intervjuo kun The Guardian [29] Tim Berners-Lee deziris, ke ĉi tiu monda Granda Ĉarto [30] protektu la privatan vivon, la esprimliberecon kaj la anonimecon : Sen libera kaj neŭtrala Interreto, ĉe kiu ni povos helpadi nin sen zorgoj pri la okazantaĵoj inter la kulisoj – li diris – ni ne povos havi malfermitan registaron nek bonan demokration, nek bonan sansistemon, nek komunumojn inter si konektitajn, nek kulturan diversecon. […] Niaj rajtoj estas daŭre ĉie piedpremataj. La danĝero estas, ke ni alkutimiĝos al tio. Mi volas, do, kapti la 25-an naskiĝdatrevenon de la Interreto por inviti nin ĉiujn eklabori kun la celo repreni la kondukilon kaj difini kian Interreton ni volas por la venontaj 25 jaroj [31]. Kun la kunlaboro de internaciaj neregistaraj organizaĵoj kaj juristoj de la tuta mondo ankaŭ WikiLeaks kreis sian propran Ĉarton. Ĝi konsistas el dek tri principoj [32], priraportas la ŝtatspionadon kiel „malobeo de la internaciaj leĝoj pri la homaj rajtoj” kaj malakceptas la registaran povon kontroli nin. Aliaj pensuloj, kiel la filozofo François de Bernard, postulas la rajton je „kontraŭargumentado pri konscio de cifereco” [33]. Kiel rezisti ? La solvo estas trovi multon da mikrorezistemoj, kiuj inkluzivas la edukadon de la popolo, la instruiĝon pri komputikaj rimedoj de ĉifrado, la serĉadon de alternativaj solvoj por nuligi la nuntempajn normojn regatajn de la GAFAM. La batalo por la novaj civitaj rajtoj en la cifereca erao nur komenciĝis. La ŝtatoj de spionado bazas sin sur siaj demokratecaj karakteroj por montri sin speciale rigoraj kontraŭ la nova opozicio. Ne estas hazardo, ke Snowden decidis diskonigi siajn eksterordinarajn malkaŝojn pri la programaro PRISM ĝuste la tagon, kiam komenciĝis en Usono la proceso kontraŭ Chelsea Manning (antaŭe Bradley Manning), kiu estis akuzita transdoni sekretajn dosierojn al WikiLeaks ; en tiu sama tago okazis la unua datreveno de la malliberiĝo de Julian Assange en la ambasadejo de Ekvadoro en Londono, kie oni akceptis lin por eviti lian ekstradicion al Usono tra Svedujo … Snowden, Manning, Assange, tri herooj de nia tempo persekutataj de la imperio de la spionado. Edward Snowden riskas tridek jarojn da mallibereco [34]estinte akuzita de Usono pri „spionado”, „ŝtelo” kaj „neleĝa uzado de registaraj rimedoj”. La 21-an de aŭgusto 2013 Chelsea Manning estis jam kondamnita je tridek kvin jaroj da mallibereco. Super Julian Assange ŝvebas kondamno je morto [35]. Al tiuj, kiuj sin demandas kial ĉi tiuj tri paladinoj de la libereco alprenas tiom da riskoj, Snowden respondas : Kiam vi konscias, ke la mondo, kiun vi helpis krei estos pli malbona por la nova generacio kaj por la sekvontaj, kaj ke la kapablo de ĉi tiu arkitekturo de la premado ne ĉesas fortiĝi vi komprenas, ke oni devas priraporti tion, kaj ke pro tio, vi devas akcepti ĉiujn riskojn. Ne gravas la sekvoj. Al ĉiuj civitanoj liberaj en la sama maniero agi, unu sola slogano : „Kontraŭ la tutloka spionado, tutloka rezistemo !”. (Konkludoj el la libroLa imperio de la spionado) Ignacio Ramonet elhispanigita de Norberto Díaz Guevara fonto : http://www.cubadebate.cu/especiales... origina fonto : Cubaperiodistas