Alle landen die lid zijn van de Raad van Europa, waaronder Nederland, moeten openheid geven over de spionage op burgers. Ook moet er een 'niet-spioneer'-overeenkomst komen.

Aanleiding is het rapport over de door Edward Snowden onthulde grootschalige spionage op burgers dat is opgesteld onder leiding van CDA-politicus Pieter Omtzigt.

Hierin wordt geconcludeerd dat de mensenrechten worden geschonden door de praktijken.

Niet alleen is het recht op privacy in het geding, maar raakt het ook de vrijheid van godsdienst, het recht op vrije meningsuiting en het recht op een eerlijk proces.

Onderzoek

Het parlement van de Raad van de Europa, de parlementaire assemblee, heeft nu een artikel 52-procedure gelast.

Dat betekent dat aangesloten landen moeten uitleggen hoe zij de mensenrechten hebben bewaakt bij massaspionage. De antwoorden worden openbaar gepubliceerd.

"Het is het zwaarste wapen dat we hebben", vertelt Omtzigt tegenover NU.nl. Volgens hem heeft zo'n onderzoek veel impact.

"De laatste keer dat zo'n procedure werd gestart ging het over de geheime gevangenissen in Europa waar mensen zonder proces werden opgesloten. Die zijn als gevolg daarvan gesloten."

No-spy overeenkomst

Daarnaast vraagt de Assemblee aan de ministers om met een voorstel voor een no-spy-agreement te komen. Dit voorstel komt van Hans Jorg Geiger, de voormalige chef van de BND, de Duitse inlichtingendienst.

"Daarin zou moeten worden vastgelegd dat bondgenoten niet elkaars diplomaten, politici en burgers afluisteren, behalve natuurlijk bij een gericht vermoeden van terrorisme of andere zware misdaad", legt Omtzigt uit.

"Het is namelijk bizar dat bondgenoten elkaar diplomaten en staatshoofden afluisteren. En zich daarnaast natuurlijk niets aantrekken van de privacy van de burgers."