Laten we het nog eens hebben over de Belgische begroting.

Die stond plots bovenaan op mijn lijstje met onderwerpen en wel door de combinatie van drie uiteenlopende observaties: het discussieprogramma ‘#BEL10’ op Radio 1, het opnieuw groter dan verwachte begrotingstekort in België, en het nakende begrotingsoverschot in Nederland.

Eerst en vooral ‘#BEL10’, het programma op Radio 1 waarin burgers voorstellen mochten doen voor een beter België. De voorstellen waren licht anders dan in de vorige editie, maar de hitlijst van meest voorkomende woorden was exact dezelfde: ‘verbieden, verplichten, invoeren, afschaffen, belasten en subsidiëren’. Blijkbaar is een beter functionerend land niemands individuele verantwoordelijkheid en kan het alleen maar opgelegd worden door een externe autoriteit. Wat vooral opviel, was dat de verbeelding en het enthousiasme over nieuwe uitgaven, nieuwe projecten en nieuwe taken voor de overheid bijzonder groot was. Vele malen groter dan de onbeantwoorde vraag over hoe al die wensen betaald moeten worden.

Het is frappant dat in diezelfde week de regering moest aankondigen dat het begrotingstekort veel groter was dan verwacht. Ook de regering lijdt blijkbaar aan het ‘#BEL10’-syndroom. Ze geeft nog altijd veel meer geld uit dan er binnenkomt. Zowel burgers als regering lijken veel inventiever in het bedenken van nieuwe uitgaven dan in te bedenken hoe ze dat moeten betalen. Mag het dan een wonder heten dat België 10 miljard euro meer uitgeeft dan er binnenkomt?

Van elke 100 euro die hier jaarlijks wordt verdiend, int de overheid er 51. Tegelijk geeft ze er zowat 54 uit. Met als gevolg een tekort op de begroting. Zowel met die belastingdruk van 51 procent van het bruto binnenlands product (bbp) als met het overheidsbeslag van 54 procent zitten we aan de wereldwijde top.

Debatten over een rijkentaks of een speculatietaks zijn een rookgordijn om te verbergen dat we het niet aandurven de overheidsuitgaven in te dammen.

Hoe lossen we dat op? Moet die 51 naar omhoog of moet die 54 naar beneden? Dat er nog altijd mensen zijn die menen dat ‘onvoldoende inkomsten’ de oorzaak zijn van het begrotingstekort, is hallucinant. En dat nieuwe of hogere belastingen nodig zijn. Uiteraard beseffen die voorstanders dat zoiets nauwelijks te verkopen valt.

Dat debat proberen ze handig te omzeilen door een ‘belasting op de rijken’ te promoten. In tijden van Bahama’s-, Lux- en andere Leaks valt dat soort voorstellen altijd bijzonder goed. Ze gaan uit van het idee dat er een exclusief clubje van multimiljardairs is die ontsnappen aan elke mogelijke wet, regel of belasting. Dat we de gewone man kunnen ontzien door dat clubje te laten bloeden.

Dat soort voorstellen is niet het ei van Columbus, maar populisme van het platste soort. Wie in alle ernst beweert dat je jaar in jaar uit miljarden euro’s extra belastingontvangsten kan vinden door de rijken uit te persen, maakt de mensen fabeltjes wijs. Laten we niet vergeten dat de roerende voorheffing - een belasting op inkomsten uit vermogen - in enkele jaren tijd al bijna verdubbeld is tot bijna 30 procent. Laten we ook niet vergeten dat de begroting daardoor niet echt spectaculair verbeterde. Debatten over een rijkentaks of een speculatietaks zijn een rookgordijn om te verbergen dat we het niet aandurven de overheidsuitgaven in te dammen.

En terwijl België zich het hoofd breekt over het beperken van het tekort, klinkt er boven de Moerdijk een heel ander geluid. De Nederlandse regering stevent sneller dan verwacht af op een begrotingsoverschot. Voor 2017 verwacht het land een tekort van nauwelijks 0,5 procent van het bbp. Terwijl in België de overheidsschuld plafonneert rond 106 procent van het bbp, daalt die schuld in Nederland al drie jaar op rij, en zonder impact op de groei. De economie groeit er al enkele jaren structureel sneller dan de Belgische.