"W literaturze polskiej nie ma lepszego, pełniejszego, celniejszego obrazu tamtych przeżyć niż Przedwiośnie Stefana Żeromskiego. (...) Dlatego w trwającym roku stulecia odzyskania niepodległości pragnę zaprosić Polaków do Narodowego Czytania właśnie Przedwiośnia. Jestem przekonany, że wspólna lektura tej pięknej i mądrej książki pomoże nam jeszcze bardziej przybliżyć się do doświadczeń sprzed wieku " - napisał w specjalnym liście prezydent Andrzej Duda.

REKLAMA

Adaptacji wersji "Przedwiośnia", która czytana będzie 8 września w całej Polsce, dokonał Andrzej Dobosz, felietonista, krytyk literacki i aktor nieprofesjonalny [Andrzej Dobosz wcieli się w postać poety w filmie "Rejs" Marka Piwowskiego - red.]. Jak opowiada w nagraniu opublikowanym na stronie Kancelarii Prezydenta, usunął m.in. słowa "tudzież" i powtarzające się bliskoznaczne przymiotniki.

"Przedwiośnie" na Narodowe Czytanie okrojone

Tymczasem, jak udowodnił użytkownik serwisu Wykop.pl, wprowadzonych zmian jest dużo więcej. "Wbrew temu co adaptator głosi, z książki zostało usunięte 34 proc. tekstu, wprowadzono szereg uproszczeń, bezsensownych i niezrozumiałych zmian, odzierających powieść Żeromskiego zarówno ze stylu, jak i przeinaczający wydźwięk i sens utworu. Analiza porównawcza tekstu z Wolnych Lektur oraz wersji okaleczonej wykazuje fragmenty wycięte - to istna cenzura probolszewicka" - napisał użytkownik o nicku Kazimierz G15.

Na wstawionych przez niego skanach kolorem zielonym zaznaczone są fragmenty całkowicie usunięte, żółtym - edytowane.

Kolorem zielonym zaznaczono fragmenty usunięte, żółtym - edytowane. Źródło: Wykop.pl

Kolorem zielonym zaznaczono fragmenty usunięte, żółtym - edytowane. Źródło: Wykop.pl

Kolorem zielonym zaznaczono fragmenty usunięte, żółtym - edytowane. Źródło: Wykop.pl

Zmiany są powodem zaskoczenia, a nawet oburzenia

Taka adaptacja "Przedwiośnia" budzi duże kontrowersje. "U Żeromskiego bohater, mimo wrodzonej uczciwości, miał jednak w sobie pewien mieszczański rys, który sprawiał, że byłby gotów zrobić wszystko to, co każą "starsi". Dobosz pozostawia go 'człowiekiem z gruntu uczciwym', który 'nie robiłby nic podłego', usuwając wszelkie wątpliwości, które czynią postać niejednoznaczną. Strach zaglądać dalej" - napisała w "Tygodniku Powszechnym" Monika Ochędowska.

- [Andrzej Dobosz - red.] wykreślił liczne epitety. Pominął powtórzenia, tak jakby Żeromski przypadkiem się powtórzył. Odrzucanie wielu elementów narracji narzuciło konieczność przekształcania składni, a więc fałszowania języka pisarza, co skutkowało błędami interpunkcyjnymi - powiedziała portalowi Dziennik.pl polonistka z V LO w Płocku, Grażyna Rybicka.

Znajdują się również osoby, które bronią adaptacji Andrzeja Dobosza. - Kłopot polega na tym, że Żeromski zestarzał się językowo i dziś bardzo trudno się go czyta. Jeśli „Przedwiośnie” byłoby czytane na głos w wersji oryginalnej, brzmiałoby jak parodia. Nieraz zdarzało mi się w czasie zajęć ze studentami słyszeć ich śmiech - powiedział portalowi Dziennik.pl prof. Krzysztof Biedrzycki z Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zaznaczył jednak, że adaptowane "Przedwiośnie" nie jest już książką Żeromskiego.