Bruksela chce uzależnić wypłatę miliardów euro od stanu praworządności w krajach członkowskich.

Korespondencja z Brukseli Poniżej dalsza część artykułu

Komisja Europejska przygotuje mechanizm wiążący unijne fundusze z funkcjonowaniem efektywnego i niezależnego sądownictwa – dowiedziała się „Rzeczpospolita". Szczegóły zostaną przedstawione w drugiej połowie roku.

W maju KE zaprezentuje projekt wieloletniego budżetu Unii na okres po 2020 roku. Pierwsza dyskusja na ten temat w gronie komisarzy już się odbyła i według naszych informacji wszyscy poparli pomysł powiązania wydatków w ramach tzw. horyzontalnych polityk UE, czyli praktycznie całego unijnego budżetu, ze stanem praworządności. Ale ponieważ wiadomo, że jest ona różnie rozumiana, zdecydowano, by opracować węższy mechanizm uzależniający pieniądze od istnienia „efektywnego i niezależnego wymiaru sprawiedliwości". Ma się tym zająć Vera Jourova, unijna komisarz sprawiedliwości.

– Kryteria muszą być precyzyjne, nie możemy się wystawiać na ryzyko niejasnych interpretacji – powiedziała „Rzeczpospolitej" Vera Jourowa. – Powstaną one w czasie prezydencji austriackiej. Wtedy Komisja wystąpi do prawników, ekspertów o udział w debacie na ten temat i pomoc w opracowaniu kryteriów – dodała. Austria będzie stała na czele Unii w drugiej połowie roku.

KE wielokrotnie podkreślała, że nie chce karać Polski finansowo za łamanie praworządności. Zdaje też sobie sprawę, że z prawnego punktu widzenia byłoby to dość trudne. A politycznie ryzykowne, bo dlaczego proeuropejskie społeczeństwo miałoby być karane za błędy rządzących?

Z drugiej strony zrozumiała, że nie ma innych niż finansowe, skutecznych metod wywierania presji na kraje, które według KE łamią praworządność, jak Polska czy Węgry. W Brukseli zauważono, że PiS złagodził retorykę wobec Komisji i zdecydował się na zmianę premiera oraz kilku fatalnie ocenianych w Europie ministrów dopiero, gdy coraz głośniej zrobiło się o możliwości ograniczenia strumienia funduszy dla Polski. W obliczu zbliżających się budżetowych negocjacji Mateusz Morawiecki zaangażował się w dialog z Brukselą, a nowy minister spraw zagranicznych odwiedza kolejne unijne stolice.