Het is de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ) die de nieuwe ontradingscampagnes uitwerkt en later deze maand lanceert, maar de instructies vanuit het beleid zijn duidelijk: inhoud en vorm moeten professioneel, respectvol en vooral feitelijk correct zijn. ‘Geen N-VA-boodschappen’, weet de DVZ. Na de Palestijnen en Marokkanen volgen – liefst vóór de verkiezingen – nog vier andere doelgroepen. De campagnes zijn voor minister van Asiel en Migratie Maggie De Block (Open VLD) een belangrijk instrument om zich af te zetten tegen voorganger Theo Francken (N-VA), haar concurrent in Vlaams-Brabant.

Twee ontradingscampagnes gaan later deze maand virtueel. Een aan het adres van Palestijnen die in ons land asiel willen aanvragen, en een aan het adres van Marokkanen die in België werk hopen te vinden/krijgen. In vergelijking met vorige campagnes is de werkwijze beduidend geprofessionaliseerd, vertelt Geert De Vulder, woordvoerder van de Dienst Vreemdelingenzaken (DVZ). De dienst heeft voor het eerst een social media-bureau onder de arm genomen om de boodschap ‘respectvol’ over te brengen.

‘Via vijf verschillende Facebook-advertenties leiden we mensen naar de website ‘Facts about Belgium’, waar ze de juiste toedracht kunnen lezen over heersende geruchten’, preciseert De Vulder. ‘Er doen verschillende onwaarheden de ronde, die willen we ontkrachten.’

’Goedkoop leven’

Onder de Palestijnen bijvoorbeeld gaat België over de tongen als het land van melk en honing. Eén op de zeven asielaanvragen die in januari 2019 werd ingediend, kwam van een Palestijn. ‘Zij denken dat het in België makkelijk en goedkoop leven is, dat je hier vrije toegang tot onderwijs en ineens ook tot kinderopvang en werk krijgt, dat iedereen een huis krijgt, enzovoort’, vervolgt de DVZ-woordvoerder.

‘Op de website wijzen we hen op de feiten: in vergelijking met de Palestijnse gebieden is het leven hier wél duur (een brood kost bijvoorbeeld een pak meer in België, red.), is basisonderwijs inderdaad gratis maar kinderopvang niet, en krijgt niet iedereen zomaar werk en een huis.’ De campagne wordt in het Frans, Engels en Arabisch verspreid.

Dat elke Palestijn vlot een verblijfsvergunning krijgt, is bovendien niet meer het geval: sinds begin december is het gedaan met de automatische erkenning van mensen uit Gaza. De meeste aanvragers komen overigens niet rechtstreeks uit Gaza.

‘Permis unique’

De campagne aan het adres van de Marokkanen is heel anders. De Vulder: ‘Hen kennen we. We weten dat ze doorgaans uit de streek van Casablanca komen en vooral willen verhuizen om economische redenen. Sinds een tijd circuleert er in die streek het verhaal dat je hier snel en vlot aan werk geraakt en dan automatisch een ‘permis unique’ krijgt, wat volgens hen een verblijfsvergunning van onbepaalde duur is. Ze denken met andere woorden dat er een eenmalige regularisatie aan de gang is, terwijl dat natuurlijk net niét het geval is. Dat staat ook duidelijk in het regeerakkoord.’

Theo Francken. jimmy kets

De ‘permis unique’, die ongeveer een jaar geleden werd ingevoerd door voormalig staatssecretaris van Asiel en Migratie Theo Francken (N-VA), levert in ons land een gecombineerde vergunning af aan buitenlandse werknemers die in België willen verblijven om er te werken. Een en ander is het gevolg van een samenwerkingsakkoord tussen de federale staat en de deelstaten. De combi-vergunning maakt alle administratieve rompslomp voor werkgever en -nemer gemakkelijker, en dat geldt ook voor de controle erop. ‘Maar het is dus geen eenmalige regularisatie, dat proberen we duidelijk te maken.’

Politieke spel op de wagen

Ook al is de administratie volledig verantwoordelijk voor de uitwerking en de lancering van de ontradingscampagnes, ze opereert natuurlijk niet in een politiek vacuüm. ‘We passen onze werkwijze aan naargelang het politiek beleid’, zegt Geert De Vulder. De campagnes vormen slechts een klein onderdeel van dat beleid, maar zijn intussen wel hét vlaggenschip en dus ook – mits enige overdrijving – een belangrijke inzet van de kiesstrijd geworden.

Dat heeft alles te maken met de eerste move van De Block als minister van Asiel en Migratie, nadat de N-VA uit de regering was gestapt eind vorig jaar. Ze zat nog geen dag op haar nieuwe stoel, of ze haalde de omstreden ontradingscampagne van haar N-VA-voorganger resoluut offline. Correctie: eigenlijk haalde de DVZ die offline. De dienst handelde naar eigen zeggen al naar de geest van het nieuwe beleid dat aangekondigd was. Zo had De Block van meetaf aan forse kritiek op Franckens quotum van 50 asielaanvragen per dag. Niet veel later schafte ze die af. Op dat moment was de campagne, die nog op het getouw was gezet door de N-VA-staatssecretaris, volgens de DVZ ‘niet langer verdedigbaar’.

Wat was er zo omstreden aan? De campagne toonde onder meer een beeld van een tent waarin zogezegd mensen woonden, met de tekst ‘No house, no money, no future’. Ook waren mensen te zien die gearresteerd waren, of foto’s van gesloten centra begeleid door de slogan ‘No to illegal migration, don’t come to Belgium’ of ‘When in illegal stay, you will be detained’. De vzw Orbit, die pleit voor een rechtvaardiger migratiebeleid, noemde de campagne ‘beneden alle peil’, ‘stuitend’ en ‘onaanvaardbaar’.

Stijlbreuk in Vlaams-Brabant

Toen begin deze maand uitlekte dat De Block een eigen ontradingscampagne wilde lanceren, zei ze er meteen bij dat het een ‘respectvolle campagne’ zou zijn. Het zijn er dus twee, en het worden er zes. Over de vier andere doelgroepen wordt nog beslist. Francken reageerde als door een wesp gestoken: ‘Mijn opvolgster kondigt stoer aan dat ze de laatste hand legt aan ontradingscampagne voor Palestijnen. Op de dag van mijn ontslag nam ze onze lopende ontradingscampagne voor Palestijnen offline! Wat een schertsvertoning’, postte hij op 3 maart op de sociale media.

Het lijdt geen twijfel dat De Block niet zozeer het inhoudelijke als wel het stijlverschil tussen zichzelf en haar voorganger in de verf wil zetten. Francken is haar rechtstreekse concurrent voor de federale verkiezingen in de provincie Vlaams-Brabant, als het van De Block afhangt mag de campagne in haar thuisbasis meer over migratie dan over klimaat gaan. Ze laat geen gelegenheid onbenut om zichzelf in de verf te zetten als een doener met doordachte communicatie, in tegenstelling tot de N-VA’er. ‘Het verschil tussen werken en tweeten’, noemt ze het zelf.