De Belgische aardappelboeren dreigen door de coronacrisis 200 miljoen euro inkomsten te verliezen. Die doet de verkoop van onder andere diepvriesfrieten fors dalen. Frietenmakers stoppen de productie omdat hun magazijnen bomvol zitten.

De Belgische aardappelsector weet niet wat te doen met zo'n 1 miljoen ton aardappelen. Die liggen opgeslagen in de schuren in het hele land. In normale tijden zijn ze 150 tot 200 miljoen euro waard. Dan verkopen de boeren ze ze aan aardappelbedrijven, die vorig jaar nog 5,3 miljoen ton diepvriesfrieten, puree en chips maakten. Dat was 3,8 procent meer dan in 2018.

5,3 miljoen Productie In 2019 produceerde de Belgische industrie 5,3 miljoen ton diepvriesfrieten, puree en chips. Dat was 3,8 procent meer dan in 2018.

Dit jaar staat een daling in de sterren geschreven, want de coronacrisis doet de verkoop fors afnemen. Vooral de instortende export speelt de sector parten. Restaurants in de hele wereld sloten hun deuren en nu ook de Olympische spelen en het Europees Kampioenschap voetbal uitgesteld worden, zal er een pak minder Belgische friet gegeten worden.

De export is goed voor 90 procent van de Belgische diepvriesfrietenverkoop. Vorig jaar ging het om 2,7 miljoen ton diepgevroren aardappelproducten, 8,1 procent meer dan in 2018. In euro's steeg de verkoop zelfs met 18,2 procent naar 1,9 miljard euro.

Hoop

Die cijfers zal de sector in 2020 niet evenaren. Een kleine maand geleden was er nochtans hoop dat het allemaal zou meevallen. Belgen en andere sommige andere Europeanen hamsterden frieten in de supermarkt. 'Maar dat bleek een tijdelijk effect', zegt Romain Cools van Belgapom, de federatie van aardappelverwerkende bedrijven. 'De verkoop in de supermarkt daalt nu. Het hamsteren is voorbij.'

'De diepvriesfrietenmakers stockeren hun voorraden nu in magazijnen om ze in betere tijden te verkopen', zegt Cools. 'Maar intussen raken de magazijnen steeds voller.' Sommige bedrijven hebben daarom beslist bijna geen nieuwe diepvriesfrieten te maken.

Nihil

Dat is voelbaar tot op het erf van de boeren. Daar liggen nu hopen aardappelen. Een groot deel zal nog worden opgehaald door de aardappelverwerkers, zij het met wat uitstel. Hun verkoop is geregeld in contracten die niet zomaar opzegbaar zijn.

Een belangrijk deel - 1 miljoen ton - wordt normaal verkocht via schommelende marktprijzen. Doordat de vraag nihil is, zijn die aardappelen momenteel onverkoopbaar. Een deel dreigt te eindigen als dierenvoeding.

Er zullen verwerkers verlies maken dit jaar. Het wordt een rood jaar voor de hele sector. Romain Cools Secretaris-generaal Belgapom

De schade voor de boeren dreigt nog groter te worden. Op dit moment zaaien ze aardappelen die in de zomer en het vroege najaar worden geoogst. 'Maar door het coronavirus is het belangrijk dat niet alle aardappelen zoals gepland geplant worden', zegt Cools.

De contracten voor de nieuwe teelt zijn al lang getekend. 'De aardappelverwerkers zetten de contracten nu stop, maar ze vergoeden wel het pootgoed (ontkiemende aardappelplanten, red.) en ze betalen een vergoeding voor de pacht van het land.'

Rood jaar

De sector vreest zware gevolgen voor de boeren en verwerkers als Clarebout Potatoes, Agristo en McCain, die vorig jaar bijna 300 miljoen euro investeerden. 'Zij lopen inkomsten mis en dat heeft gevolgen voor hun cashvoorraden', zegt Cools. 'Er zullen verwerkers verlies maken dit jaar. Het wordt een rood jaar voor de hele sector.'