De sympathie van veel journalisten, concurrent PvdA op apegapen en overal zorgen over het klimaat. Toch blijft de grote electorale doorbraak van GroenLinks al dertig jaar uit, constateert Roelof Bouwman. Hoe kan dat?

Onder de titel Mysterieuze krachten in de sport verscheen in 1941 een klassiek geworden boek van de legendarische sportjournalist Joris van den Bergh (1882-1953). Vooral de titel is blijven hangen. Het werd een staande uitdrukking die elke keer van stal wordt gehaald wanneer er in de sportwereld iets gebeurt dat onverklaarbaar lijkt.

Roelof Bouwman is historicus en journalist. Hij schrijft wekelijks over politiek, geschiedenis en media.

Bestaan ook in de politiek mysterieuze krachten? Laten we die vraag eens loslaten op GroenLinks.

De partij ontstond dertig jaar geleden uit een fusie van de communistische CPN, de pacifistische PSP, de van oorsprong links-katholieke PPR en de progressief-christelijke EVP. Eén niet onbelangrijke voorwaarde voor electoraal succes was van meet af aan dik in orde: GroenLinks kon rekenen op de sympathie van veel journalisten.

Parlementaire pers dol op Rosenmöller, Halsema en nu Jesse Klaver

Zo was Paul Rosenmöller nog maar nauwelijks fractievoorzitter of hij werd in 1995 door de parlementaire pers uitgeroepen tot politicus van het jaar. PvdA-premier Wim Kok (tweede) en VVD-aanvoerder Frits Bolkestein (derde) hadden het nakijken. Ook Femke Halsema, partijleider tussen 2003 en 2010, kon bij veel journalisten geen kwaad doen. Hetzelfde geldt sinds 2015 voor de typische mediapoliticus Jesse Klaver.

Ook een andere omstandigheid was de afgelopen dertig jaar sterk in het voordeel van GroenLinks: de Partij van de Arbeid, de grootste electorale concurrent, implodeerde. Toen GroenLinks in 1990 werd opgericht, had de PvdA 49 Tweede Kamerzetels; sinds 2017 zijn er daar nog maar negen van over. Een prachtige kans voor GroenLinks om fors te groeien en om — in het verlengde daarvan — regeringsdeelname af te dwingen. Net als groene partijen eind jaren negentig lukte in onder meer Duitsland, België en Frankrijk.