Damesslips van mindere kwaliteit voor een euro meer. Het is een van de manieren waarop Hema-eigenaar ­Lion Capital de afgelopen jaren probeerde om nog wat extra geld uit de winkelketen te persen, zo blijkt uit het boek ‘Hema. De onwaarschijnlijke ontsnapping van een nationaal icoon’, dat vandaag ­verschijnt. Het maakte de Britse eigenaar niet uit dat Hema van oudsher juist bekendstaat als de winkel die goede kwaliteit levert voor een lage prijs.

“Hema werd jarenlang uitgeknepen om snel rendement te maken”, vertelt Stefan Vermeulen, auteur van het boek. “Het was een ongekend drama voor het personeel. Mensen werden ontslagen of moesten werken onder steeds hogere druk. Gemiddeld doet een Hema-filiaal tegenwoordig hetzelfde werk met negen mensen minder dan in 2008. Ziek melden werd moeilijker gemaakt en het scheelde weinig of de doorbetaalde pauze was verdwenen.”

Vermeulen schetst in zijn boek hoe de Hollandsche Eenheidsprijzen Maatschappij Amsterdam vanaf 1926 succes op succes stapelt en uitgroeit tot een van de grootste en ook een van de meest geliefde winkelketens van het land. Natuurlijk zijn er hier en daar wel problemen, maar pas als Lion Capital aan het roer staat verliest het bedrijf zijn vriendelijke interne bedrijfscultuur. Ook zijn er momenten dat de financieel directeur vreest voor een faillissement.

Boosdoener

Private equity firma Lion Capital is de grote boosdoener in het boek van Vermeulen. En ook private equity partij KKR, die daarvoor eigenaar was van de Hema, komt er niet zo goed van af. Dit soort investeringsfirma’s kopen bedrijven om er vervolgens zo veel mogelijk geld uit te persen. Dat doen ze door het betreffende bedrijf vol te laden met schulden met hoge rentes, waardoor er keihard moet worden gewerkt om de kosten te verlagen en uit de rode cijfers te blijven.

Beeld ANP

Einddoel van private equity firma’s is om het uitgeklede bedrijf uiteindelijk van de hand te doen voor fors meer geld dan waarvoor het is gekocht. Dat lukte Lion Capital niet met Hema. Net niet, want in 2010 scheelde het niet veel of Hema was verkocht aan Ahold, moederbedrijf van Albert Heijn. Maar Lion Capital wilde Hema alleen kwijt voor de hoofdprijs van 1,3 miljard euro en niet voor 30 miljoen euro minder.

Na deze mislukte deal ging het voor het eerst in de geschiedenis echt bergafwaarts met Hema. Klanten waren door de crisis zuiniger geworden. Ze kochten simpelweg minder spullen of ze gingen naar concurrent Ac­tion, die stukken goedkoper is.

Tragische held

De tragische held is Hema-directeur Ronald van Zetten, die in 2007 nog geloofde dat Lion Capital Hema verder kon brengen, maar er gaandeweg achter kwam dat de private equity firma de ondergang van zijn geliefde bedrijf kon betekenen. Aanvankelijk was Van Zetten nog een ambitieuze, charismatische directeur, die maar al te graag zijn tanden in een rookworst van de Hema zette. Na meer dan tien jaar onder Lion Capital was hij veranderd in een onrustige, grillige manager die wanhopig probeerde om alle touwtjes aan elkaar te knopen.

Een uitgesproken mening over private equity firma’s als Hema-eigenaar Lion Capital had Vermeulen niet voordat hij begon aan zijn boek over Hema. Maar na al het journalistieke onderzoek heeft hij die wel. “Private equity kan beter niet bestaan. Bedrijven worden er alleen maar slechter van, omdat het alleen gaat om rendement op de korte termijn. Ze geven niet om het personeel of om de immateriële waarde van een bedrijf.”

Uiteindelijk werd Hema vorige maand door de Nederlandse miljardair Marcel Boekhoorn gered uit de klauwen van de Britse sprinkhanen, zoals private equity firma’s ook wel worden genoemd. Vermeulen denkt dat Hema nu een betere toekomst heeft. “Boekhoorn is geen filantroop, ook hij wil geld verdienen. Maar hij wil dat doen op de lange termijn door van Hema weer een gezond bedrijf te maken.”

Stefan Vermeulen, ‘Hema. De onwaarschijnlijke ontsnapping van een nationaal icoon’, ­Prometheus, 288 blz., € 19,99.

Lees ook:

Van rookworst tot fluitketel: de Hema is een prachtige buit voor Boekhoorn

De Hema heeft eindelijk een veilige haven gevonden. De Nederlandse miljardair Marcel Boekhoorn ontfermt zich over de winkelketen.