Hoewel het onderzoek nog loopt en er, bij meer dan duizend aangiftes, nog maar een zeventigtal mensen is aangemerkt als verdachte, maakt het openbaar ministerie in Keulen met enige regelmaat een tussenbalans op van het onderzoek naar de gebeurtenissen op Oudejaarsavond en Nieuwjaarsmorgen in Keulen. Maandagmiddag maakte hoofdofficier van justitie Ulrich Bremer nieuwe cijfers bekend, na een vorige update afgelopen week. Wat is er nu bekend?

De slachtoffers

Er zijn tot op heden 1.075 aangiftes gedaan. In 467 gevallen gaat het daarbij om seksuele delicten. De andere aangiftes zijn overwegend gedaan wegens diefstal, beroving, geweld en belediging. Er zijn 1.108 slachtoffers; sommigen van hen hebben een gezamenlijke aangifte gedaan. Al eerder was bekend geworden dat de grote meerderheid van de slachtoffers vrouw is.

De verdachten

Politie en OM hebben nu 73 mensen als verdachte geïdentificeerd. Dat zijn er alweer veertien meer dan in het midden van vorige week, een teken dat in het onderzoek nog steeds nieuwe resultaten worden geboekt. Het is onduidelijk of en hoeveel mensen worden verdacht in verband met meer dan één aangifte. Van de verdachten zitten er vijftien in voorarrest. Een van hen wordt beschuldigd van een seksueel delict, zei Bremer maandag, de anderen van vermogens- of geweldsdelicten.

De nationaliteiten

De overgrote meerderheid van de verdachten komt volgens Bremer uit Algerije of Marokko. Onder hen zijn 30 Marokkanen, 27 Algerijnen, drie Tunesiërs, vier Irakezen, drie Duitsers en twee Syriërs. Er is nog niemand veroordeeld. Volgende week is in Keulen een eerste proces, dan staan een Marokkaan en een Tunesiër terecht wegens diefstal van een camera.

Vluchtelingen?

Uit deze gegevens blijkt dat de meeste verdachten niet uit Syrië, Afghanistan of Irak komen, de voor Duitsland belangrijkste vluchtelingenlanden. Hoofdofficier Bremer zei tegen het persbureau DPA wel dat de verdachten „overwegend” asielzoekers of mensen zonder een geldige verblijfsvergunning waren. Maar hij splitste dat verder niet uit en zei ook berichten niet te kunnen bevestigen waarin dat wel is gedaan.

De afgelopen maanden hebben veel Noord-Afrikanen geprobeerd via Turkije en Griekenland als vluchteling naar Europa te komen. De Duitse Bondsdag stemt later deze maand over een voorstel om Marokko, Algerije en Tunesië als ‘veilige herkomstlanden’ aan te merken. Hierdoor kunnen asielaanvragen van mensen uit deze landen via een verkorte procedure worden behandeld; de overgrote meerderheid ervan zal dan worden afgewezen.

De plaatsen delict

Bij tweederde van de aangiftes in Keulen gaat het om delicten in het Hauptbahnhof of op het plein tussen de Dom en het station. De grote meerderheid van de resterende aangiftes betreft een gebied in de directe omgeving van Dom en Domplein.

Het verloop van de avond

De meeste aangiftes gaan over de periode tussen elf uur ’s avonds en één uur ’s nachts. Maar ook tussen één en twee is er nog een honderdtal incidenten geweest.

De aangiftes

Uit een tijdslijn blijkt dat rond half twee ’s nachts 25 mensen aangifte hadden gedaan. Om 9 uur op Nieuwjaarsmorgen, toen de politie had gemeld dat het een rustige jaarwisseling was geweest, was het aantal aangiftes gestegen naar 125, aan het einde van de dag lag het op 218.

Nadat media op 4 januari uitgebreid begonnen te berichten over de gebeurtenissen op Oudejaarsavond, hebben veel slachtoffers, mede op aandrang van de politie, besloten alsnog aangifte te doen.

De gevolgen

Hoofdofficier Bremer heeft hier niets over gezegd, maar de gebeurtenissen in Keulen hebben grote gevolgen gehad en worden door velen als een keerpunt in het migratiedebat gezien. Persoonlijke gevolgen zijn er vooralsnog alleen geweest voor de politiechef van Keulen, die verantwoordelijk is gehouden voor de aanvankelijke onderschatting van de problemen en moest opstappen. De bewaking bij stations is verscherpt. Maar bovenal is er een verharding in de samenleving gekomen, waarbij het debat over de integratie van mensen die al in Duitsland wonen en de komst van grote aantallen nieuwe vluchtelingen door elkaar zijn gaan lopen.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 16 februari 2016