Nooit eerder zal er zoveel economisch gewicht hebben gehangen aan de vraag of een pannekoek eigenlijk een soort koek is. Vorige week oordeelde de Rotterdamse kantonrechter van niet. Daarmee zag het pensioenfonds voor de zoetwarensector zijn miljoenenclaim in één klap verdampen. Zij had geëist dat een pannekoekenbakkerij zich met terugwerkende kracht zou aansluiten bij het zoetwarenpensioenfonds.

De zaak illustreert mooi hoe de zogeheten grote verplichtstelling werkt in het Nederlandse pensioenstelsel. Volgens de wet heeft elke bedrijfstak – de bouw, overheid, detailhandel enzovoorts – een eigen pensioenfonds. Iedere werkgever is verplicht zich aan te sluiten bij het bedrijfstakpensioenfonds (bpf). Zo komt een koekjesfabrikant automatisch uit bij Bpf Zoetwaren. Maar een pannekoekenbakker ook?

Wat maakt een koek een koek?

Bpf Zoetwaren meent van wel. Sterker, het fonds wilde graag nog 8,5 miljoen euro aan achterstallige pensioenpremies van het niet nader genoemde pannekoekenbedrijf. Dat bedrijf laat al sinds 2000 verzekeraar Aegon de pensioenen van zijn werknemers beheren. Mag best, want een pannekoek is geen zoetwaar, zegt de producent.

Maar dat verweer is nog niet zo makkelijk te voeren. De richtlijnen voor wat geldt als zoetwaar zijn breed te interpreteren. Het ministerie van sociale zaken rekent een onderneming tot de zoetwarenindustrie als die ‘fabrieksmatig bloem en/of andere grondstoffen tot beschuit, toast, knäckebröd, biscuit, biscuitfiguren, koekjes, banket, koek en wafels verwerkt, ongeacht de soort.’ Maar, zoals de rechter vrij filosofisch opmerkt in het rechtbankverslag, het ministerie geeft geen nadere beschrijving van wat iets tot koek maakt.

Bpf Zoetwaren zwaaide vervolgens met definities uit de Van Dale en Wikipedia om zijn miljoenenclaim kracht bij te zetten. Daar zette de pannekoekenproducent dan weer een onafhankelijk marktonderzoek tegenover, waaruit blijkt dat de meeste Nederlanders een pannekoek níet als koek zien. Tot slot haalt de producent er nog een ‘bakkerijwetenschapper’ bij.

Pannekoeken staan niet in het koekjesschap

De kantonrechter zelf ging ondertussen eens kijken bij zowel een koekjes- als pannekoekenfabriek. Uiteindelijk eindigde de lange discussie dus in een overwinning voor het poffertjes- en pannekoekenbedrijf. Daar voert de rechter veel verschillende argumenten voor aan, tot passages over percentages ingrediënten aan toe.

Het rechtbankverslag bevat lange alinea’s met teksten als: ‘Koek is geen maaltijd maar een lekkernij die wordt gegeten als tussendoortje of bij het ontbijt. Koek is een stevig, droog product. Koek wordt gemaakt van deeg, bestaande uit bloem en stroop of honing en wordt gebakken in een oven. Pannekoeken en poffertjes zijn juist zachte producten.’

Omdat er over dit soort beweringen misschien ook nog wel te twisten valt, voert de rechter verder aan dat koek en pannekoeken op verschillende plekken in de supermarkt staan. Koekjes staan bij de lang houdbare producten, pannekoeken en poffertjes juist bij de beperkt houdbare kant- en klaarmaaltijden.

Dat het pensioenfonds voor zoetwaren dan nog wijst op de ingrediëntenlijsten, die voor koek en pannekoek toch wel te vergelijken zijn, brengt die 8,5 miljoen euro ook niet dichter bij. Want ja, als alles waar bloem en ei in zit al koek mag heten, is het einde zoek.

Lees ook:

Het Nederlandse systeem van pensioenopbouw dreigt verboden te worden

Bij de onderhandelingen over een nieuw pensioenstelsel moet voorzichtig worden omgegaan met de solidariteit in het stelsel van nu. Anders kan Nederland zijn unieke positie in Europa kwijtraken, waarschuwen hoogleraren pensioenrecht.

Rechter: Ook zelfstandige schilders zitten vast aan een pensioenfonds

Zelfstandige schilders vinden het oneerlijk dat ze verplicht zijn om zich aan te sluiten bij een pensioenfonds. De rechter is dat niet met ze eens.