ŉ Verslag met skreiende bevindings oor beweerde wanbestuur, onregmatige besteding en ander onreëlmatighede by die Wonderboom- nasionale lughawe is op die laaste nipper onttrek toe dit verlede Donderdag voor die Tshwane-metro se maandelikse raadsvergadering sou dien.

Die raad se oorsigkomitee vir paaie en vervoer het die verslag opgestel nadat die lughawe in Julie onder dié departement se beheer teruggeplaas is. Dit nadat die lughawe letterlik in die grond in bestuur is terwyl dit onder die kantoor van Tshwane se burgemeester en daarna onder die stadsbestuurder geval het.

Wonderboom bestaan sedert 1937 en was voorheen een van die beste kleiner lughawes in die land. Tweehonderd sakeondernemings word op die lughawe se terrein van sowat 350 hektaar bedryf.

Maroela Media het vroeër breedvoerig berig oor Professional Aviation Services (PAS) wat onwettig deur die kantoor van Tshwane se stadsbestuurder aangestel is. PAS was verantwoordelik vir sekerheidsopleiding in die lugvaartbedryf vóór die maatskappy in 2017 oornag en sonder die nodige ondervinding aangestel is om die Wonderboomlughawe te bestuur.

Luidens die verslag is dit kommerwekkend dat geen van die voorwaardes van PAS se aanstelling nagekom is vóór die maatskappy die lughawe begin bestuur het nie. Daar is ook verdere kommer uitgespreek omdat PAS op die oomblik meer as R800 000 per maand betaal word.

“Die lughawe word tans slegter bestuur as twee jaar gelede en gaan steeds agteruit,” word in die verslag gesê.

Dit is verder bevind dat sowat R13 miljoen verduister is toe ŉ loods en ŉ opleidingsentrum by Wonderboom gebou is. Buiten die geld wat weg is, is die lughawe se begroting vir instandhouding gebruik om dié geboue op te rig.

Die opleidingsentrum staan leeg en die loods is so swak gebou dat dit nie as stoorplek gebruik kan word nie omdat dit waarskynlik sal oorstroom as dit reën. Daar is ook nie ŉ beroepsgesondheid- en veiligheidsertifikaat of ingenieursklaring vir die geboue uitgereik nie.

Die metro het ook sowat R3 miljoen betaal aan NTV, ŉ maatskappy wat ŉ hysbak by die lughawe moes installeer, maar dit nooit gedoen het nie. In 2018 is R800 000 bestee aan ŉ sogenaamde groen muur, maar die lughawebestuur het geen idee waarvoor die geld werklik aangewend is nie. Verder is kontrakteurs betaal vir rookalarms, heinings, tydelike kantore vir SARS, die SAPD en die metropolisie, maar nie een van dié kontrakte is voltooi nie.

Die Tshwane-ondersoekeenheid wat twee jaar gelede deur die burgemeester se kantoor na die lughawe gesekondeer is, het tot dusver geen verslae oor hulle bevindings ingedien nie en die oorsigkomitee vra in hul verslag dat al die sake na wetstoepassers soos die Valke verwys word en dat ŉ forensiese oudit van die uitgawes gedoen word. =

Die oorsigkomitee het ook vasgestel dat Both Best, die sekerheidsmaatskappy wat 75 wagte op ŉ roterende grondslag by die lughawe in diens het, maandeliks R1,1 miljoen deur die munisipaliteit betaal word. Die wagte verdien egter slegs R6 200 per maand terwyl Both Best gemiddeld R13 000 per wag betaal word. Die verslag vra dat ŉ deeglike ondersoek na die sekerheidsmaatskappy gedoen word om vas te stel of hulle aan die nodige standaarde voldoen.

Die verslag verwys ook na die feit dat brandstof by die lughawe vir die laaste keer in 2018 aangekoop is toe die kontrak met die diensverskaffer verval het. Die “laaste druppel” is in Maart vanjaar verkoop.

Die een prestasie wat die oorsigkomitee wel gevind het, was dat die ligte op die aanloopbaan 24 uur per dag werk.