Van de 303 miljard euro die Nederland dit jaar int aan belastingen komt 25,3 miljard van de vennootschapsbelasting. Omdat het tarief 25 procent is (voor winsten tot 200 duizend geldt een lager tarief van 19 procent) moet dat gaan over 100 miljard aan winsten.

Die moeten zijn gemaakt door nijvere bedrijven en bedrijfjes die geen internationaal netwerk ­hebben waardoor zij winsten naar andere landen kunnen overhevelen. Zij zijn te arm om de vennootschapsjuristen en accountants aan de Amsterdamse Zuidas te betalen die constructies uitdenken waar ze de winsten en de kosten het beste kunnen laten vallen.

In totaal maakten Nederlandse vennootschappen in 2018 290 miljard winst, blijkt uit cijfers van het CBS. Bij een tarief van 25 procent zou daarvan 72,5 miljard euro in de staatskas moeten vloeien. Hiermee zou de vennootschapsbelasting de meest lucratieve belastingpost voor minister Hoekstra moeten zijn – voor de inkomsten- en loonbelasting (61 miljard) en de omzetbelasting (59 miljard). In totaal loopt ­Nederland volgens dit sommetje 47,2 miljard aan belastingen mis, ­ongeveer de totale uitgaven aan onderwijs, cultuur en wetenschappen (37 miljard) plus die van defensie (10 miljard).

Via boekhoudkundige trucs, die elk voorstellingsvermogen te boven gaan van iemand die elk jaar voor 1 mei een vooringevuld formulier van de fiscus tekent, weten ­Nederlandse bedrijven hier aan de belastingplicht te ontkomen. Sommige treffen rulings met de fiscus; een afspraak over hoeveel belasting ze zin hebben te betalen om hier te blijven.

Maar de echt grote concerns doen daar niet aan mee. Shell, de grootste winstmaker, betaalt in ­Nederland geen vennootschapsbelasting, onthulde Trouw in november. Het bedrijf heeft in Den Haag het internationale hoofdkantoor, is in Nederland opgericht en gefaciliteerd en heeft hier veel activiteiten, zoals de exploitatie van het Groningse aardgas via de NAM en de benzineverkoop aan automobilisten, die worden gelijmd met airmiles.

Niettemin vindt dat Shell ‘dat het eerlijk belasting betaalt, zowel naar de letter als de geest van de wet’. ­Alleen is dat toevallig niet de Nederlandse wet. Ook Philips en AkzoNobel biechtten woensdag op dat zij hier geen vennootschapsbelasting betalen. Of andere AEX-bedrijven beter zijn mag worden betwijfeld.

Het is een gotspe waar snel verandering in moet komen. Net zoals ­bedrijven nu verplicht zijn de salarissen van hun topbestuurders in hun jaarverslagen te vermelden, zouden ze verplicht moeten worden om hun afdrachten aan vennootschapsbelasting uit te splitsen.

Bekend zou moeten zijn waar ze de winsten precies maken en hoeveel belasting ze daarover in dat betreffende land betalen. Deze openheid zouden slimme accountants moeten creëren in plaats van constructies te bedenken.

En de overheid zou ze daartoe moeten verplichten.