Het Rijksmuseum in Amsterdam had er al één. En nu heeft het Gemeentemuseum in Den Haag – hét museum als het om Piet Mondriaan gaat – hem na vijftig jaar ook: een originele Mondriaanjurk van couturier Yves Saint Laurent. Het exemplaar in Amsterdam heeft op de linkerschouder een geel vlak, datzelfde vlak is bij het Gemeentemuseum rood.

De variant in Den Haag komt uit een privécollectie in Zuid-Frankrijk en kostte op een veiling 5.500 euro, zegt directeur Benno Tempel. Dat is een koopje vergeleken met de versie in Amsterdam, die in 2011 voor 30.000 pond werd verworven bij veilinghuis Christie’s in Londen. Het Gemeentemuseum erkent dat het eerder heeft geprobeerd een Mondriaanjurk aan te kopen, en dat dit niet lukte vanwege de hoge kosten.

“We vonden eerdere versies te duur”, zegt Tempel.

“Het is een kwestie van je ogen open houden en toeslaan op het juiste moment.”

Twee Mondriaanjurken in bruikleen uit Parijs voor de tentoonstelling Mode & Kunst in het Gemeentemuseum in 2011. Gemeentemuseum Den Haag

Hoofdrol voor Mondriaan

De jurk van wollen tricot maakte deel uit van de herfst/winter-collectie 1965/1966, die Yves Saint Laurent baseerde op het werk van modernistische kunstenaars. De zes verschillende Mondriaanjurken met hun patroon van rechte, zwarte lijnen, primaire kleuren en een duidelijke vlakverdeling, leken een hoofdrol te hebben, zodat de kledinglijn uiteindelijk de geschiedenis inging als de ‘Mondriaancollectie’. Niet voor niets spelen de jurken een rol in de film Yves Saint Laurent (2014):

De variant met het rode vlak op de linkerschouder is gedragen door Grace Kelly en was eerder al in het Gemeentemuseum te zien. Het ontwerp is “verweven met de geschiedenis van het museum”, zegt Tempel. De jurk geldt als de “moeder van de Mondriaan-merchandise”.

Eerst in de vriezer

Van die merchandise krijgen we vanaf nu veel meer te zien, want sinds 1 januari is het copyright op het werk van Mondriaan vervallen. Dat maakt de weg vrij voor alle denkbare vormen koopwaar, van Mondriaan-apps tot Mondriaanschorten en -kopjes.

De nieuwe Mondriaanjurk is waarschijnlijk al vanaf volgende week te zien. Die zit nu nog in de vriezer, maar mag daar volgens Tempel uit zodra zeker is dat er geen “schadelijke diertjes” meer in zitten. De jurk is dan onderdeel van de vaste opstelling ‘Mondriaan & De Stijl’.

Lees vandaag in NRC Handelsblad: Museum koopt ‘moeder van de Mondriaan-merchandise’ (€)