Do tej pory słowo "kryzys" nie dotykało aż tak bezpośrednio ludzi na całym świecie. Jednak koronawirus zaraża gospodarkę bardzo szybko. Najświeższe dane z USA o nowych wnioskach dla bezrobotnych są tego najlepszym przykładem. W zaledwie tydzień przybyło tam o 3 mln więcej osób bez pracy. To absolutny rekord i znacznie więcej, niż przewidywał przed tygodniem Goldman Sachs. Amerykanie właśnie odczuli finansowy kryzys na własnej skórze.

Liczba osób ubiegających się po raz pierwszy o zasiłek dla bezrobotnych w ubiegłym tygodniu w USA wzrosła o 3 mln do 3,283 mln - poinformował Departament Pracy USA

To największy przyrost osób bez pracy w historii tego kraju

To oznacza, że USA muszą się zmagać z potężnym kryzysem. Nie brakuje głosów, że nawet większym niż w 2008 r.

Jak już pisaliśmy, te dane są o tyle ważnym sygnałem dla reszty świata, ponieważ siła konsumenta w USA to barometr kondycji całej tamtejszej gospodarki. A do tej pory było tak, że masowy napływ nowych wniosków o zasiłki dla bezrobotnych był forpocztą spowolnienia, bądź nawet recesji. Dlatego też spójrzmy na to, co wydarzyło się na rynku pracy w Stanach Zjednoczonych.

Dane o nowych zasiłkach dla bezrobotnych w USA. Zaczyna się kryzys

Choć jeszcze w październiku stopa bezrobocia w USA była najniższa od 50 lat, teraz koronawirus zupełnie zmienił oblicze amerykańskiej gospodarki. Liczba nowych podań o zasiłek dla bezrobotnych w USA wyniosła 3,283 mln w tygodniu zakończonym 21 marca 2020 roku - podał Departament Pracy. Oznacza to wzrost o 3 mln wobec poprzednich zrewidowanych danych. Tak złego wyniku Stany Zjednoczone nie odnotowały nigdy w historii. Ekonomiści z Wall Street spodziewali się, że liczba nowych bezrobotnych wyniesie 1,7 mln. Tydzień wcześniej było to "zaledwie" 282 tys.

Dla porównania podobna sytuacja wygląda katastrofalnie również w Kanadzie. We wtorek dowiedzieliśmy się, że w ciągu zakończonego tygodnia przybyło blisko 1 mln nowych bezrobotnych, co również jest historycznym rekordem tego kraju. Jak podawało tamtejsze ministerstwo w ciągu zaledwie siedmiu dni straciło pracę aż 5 proc. wszystkich pracujących.

„To pokazuje powagę kryzysu i jego szybkość. Natura tej recesji jest niecodzienna, mamy do czynienia z gwałtownym wpadnięciem w kryzys, co kontrastuje z poprzednimi recesjami, w których szok miał czas na narastanie. Bezrobocie może utrzymywać się na wysokim poziomie przez następne tygodnie” - powiedziała Michelle Meyer, szefowa ds. amerykańskiej gospodarki w Bank of America. Nie brakuje także ekonomistów uważających, że ludzie wolą przeczekać epidemię na bezrobociu, ponieważ rząd federalny może im w ramach pomocy wypłacić nawet 100 proc. pensji.

Niemniej takie liczby są szokujące i stają się dla rynku jasną wskazówką, jak głęboki kryzys czeka amerykańską i kanadyjską gospodarkę. - Tygodniowy raport o nowych bezrobotnych zwykle nie budzi większego zainteresowania. Wynika to z faktu, że w okresie dobrej koniunktury na rynku pracy zmienność jest względnie nieduża, a traderzy koncentrują się raczej na miesięcznym raporcie, który poza bezrobociem pokazuje statystyki dotyczące zatrudnienia (dwa osobne badania zebrane w jeden raport), wynagrodzeń, czy przepracowanych godzin. Co więcej, w krótkim terminie tygodniowy raport o nowych bezrobotnych jest dość słabym predyktorem miesięcznych zmian zatrudnienia - wyjaśnia Przemysław Kwiecień, główny ekonomista XTB.

Jak zaznacza Kwiecień, w efekcie notowania walut (nie mówiąc o innych rynkach) najczęściej kompletnie ignorowały ten odczyt, ale obecnie jest inaczej. - W przeciwieństwie do recesji z przeszłości, kiedy często pogorszenie koniunktury było stopniowe, tu będziemy mieć do czynienia z natychmiastowym, potężnym uderzeniem. Niczym fala tsunami, ograniczenia związane z pandemią w sposób natychmiastowy sparaliżowały wiele biznesów, a inne znacząco skomplikowały. Jest oczywiste, że w tej sytuacji firmy będą zwalniać pracowników - przekonuje analityk.

Goldman Sachs już wcześniej wieszczył w tej kwestii katastrofę, ostrzegając, że liczba nowych bezrobotnych w ciągu ostatniego tygodnia może sięgnąć 2,25 mln osób, co również byłoby największym przyrostem w historii, a każda taka anomalia była w przeszłości poprzedzona kryzysem. Przypomnijmy, że dotychczasowy rekord z 1982 roku zamknął się w liczbie 650 tys. nowych bezrobotnych. Wykres pokazujący wystrzał liczby nowych Amerykanów bez pracy wyglądałby tak:

Foto: VOX

Bank centralny w USA ostrzega

Co ciekawe, dramatyczne przewidywania Goldman Sachs nie były wzięte z sufitu. Zdaniem szefa rezerwy federalnej St. Louis Jamesa Bullarda aż 46 mln osób w USA może zostać bez pracy w związku z pandemią koronawirusa. - Stany Zjednoczone muszą się przygotować na to, że od kwietnia do czerwca trzeba będzie przetrwać bardzo trudną sytuację gospodarczą i nie należy nakłaniać nikogo do powrotu do pracy, dopóki koronawirus stanowi zagrożenie - ostrzegł.

Bullard skrytykował tym samym Donalda Trumpa za jego wypowiedzi na temat gospodarki, która - jego zdaniem - za dwa i pół tygodnia, czyli na święta Wielkanocy, będzie w znakomitej kondycji, bo ludzie i firmy będą nadrabiać odkładane zakupy.- Epidemia grozi absolutnym przeciążeniem systemu opieki medycznej w USA, a program pomocy gospodarczej został uzgodniony właśnie po to, by nikt nie spieszył się do pracy, zanim sytuacja nie wróci do normy - podkreślił Bullard, uznany w 2014 roku przez tygodnik "Economist" za jednego z najbardziej wpływowych ekonomistów na świecie.

Z kolei w czwartek prezes Fed Jerome Powell powiedział w telewizji NBC, że USA "mogą już być w recesji", a to, kiedy gospodarka odzyska dynamikę, będzie zależało od tego jak szybko uda się opanować pandemię koronawirusa. - Nie jesteśmy ekspertami od pandemii. Powinniśmy raczej słuchać ekspertów. Dr Fauci powiedział, że to wirus będzie nam dyktował harmonogram, i dla mnie brzmi to słusznie" - oznajmił Powell, cytując szefa krajowego instytutu alergii i chorób zakaźnych Anthony'ego Fauciego.

Jak komentuje Reuters, wypowiedź Powella to bardzo nietypowa deklaracja przedstawiciela banku centralnego USA, w której przyznaje on, że gospodarkę można już uznać za wchodzącą w recesję, choć nie ma jeszcze danych, które by to potwierdziły.

"Wiemy, że aktywność gospodarcza najprawdopodobniej znacząco spadnie w drugim kwartale i sądzę, że wielu ekspertów - i ja również - oczekuje, iż poprawi się ona w drugiej połowie roku" - dodał Powell.

Ludzie już tracą pracę przez koronawirusa

Swoiste zamrożenie gospodarki i zbliżająca się fala zwolnień dotyka powoli cały świat. W Norwegii w ciągu zaledwie 30 dni liczba zarejestrowanych bezrobotnych wzrosła z 65 do ponad 290 tysięcy osób. I chociaż należy do tych danych podchodzić z dystansem, gdyż jest to "bezrobocie tymczasowe" i nie odnosi się do klasycznego pojęcia bezrobocia, to i tak zdaniem Sigrun Vageng z Norweskiego Urzędu Pracy i Zatrudnienia, był to „największy wzrost od czasów II wojny światowej”, który „nie przypomina niczego z historii”.

Clemens Fuest z Instytutu Badań Ekonomicznych przy Uniwersytecie Monachijskim (IFO) ocenia z kolei, że – w zależności od scenariusza – niemiecka gospodarka poniesie od 255 do 729 miliardów euro kosztów pandemii. Jego zdaniem, kryzys ten jest w stanie „przebić wszystko, czego Niemcy doświadczyły dotąd w wyniku kryzysów gospodarczych i katastrof naturalnych” i wstrząśnie rynkiem pracy, przyćmiewając nawet konsekwencje kryzysu z 2008 roku. W scenariuszach rozważanych przez IFO w Niemczech może zniknąć nawet 1,8 miliona miejsc pracy podlegających składkom na ubezpieczenie społeczne, a negatywny wpływ odczuje ponad sześć milionów pracowników pracujących na krótkotrwałych umowach.

Także w Polsce pojawiły się pierwsze badania, w których czytamy, że 70 proc. ankietowanych przedsiębiorców będzie redukować zatrudnienie. Według szacunków Krajowej Izby Gospodarczej (KIG) pracę może stracić od 320 do 480 tys. osób w optymistycznym wariancie obniżenia tegorocznego wzrostu PKB do 1 proc. oraz od 1,12 mln do 1,28 mln osób w wariancie pesymistycznym, gdyby PKB odnotował 5-proc. spadek. - Takie wartości zobaczymy w statystykach, jeśli nie znajdą się nadzwyczajne środki zaradcze – twierdził główny ekonomista KIG Piotr Soroczyński.

Międzynarodowa Organizacja Pracy (MOP) szacuje tymczasem, że koronawirus zwiększy światowe bezrobocie od 5,3 miliona (scenariusz „łagodny”) do 24,7 miliona osób (scenariusz „ostry”) z poziomu podstawowego (188 mln w 2019 r.). Scenariusz „średni” sugeruje wzrost o 13 mln (7,4 mln w krajach wysokorozwiniętych). Spadki wzrostu PKB to odpowiednio ok. 2 proc. w scenariuszu łagodnym, 4 proc. w średnim i 8 proc. w ostrym.

Dla porównania, globalny kryzys finansowy z lat 2008–2009 zwiększył bezrobocie o 22 miliony osób. Według MOP walkę z pandemią należy oprzeć na trzech filarach:

ochronie pracowników w miejscu pracy w celu zmniejszenia bezpośrednich skutków wirusa (przykładowe środki: telepraca, zwiększony dostęp do płatnych urlopów, nacisk na bhp w miejscach pracy), pobudzeniu gospodarki i popytu na pracę (polityka fiskalna i pieniężna, pożyczki i wsparcie finansowe dla konkretnych sektorów, np. 5 miliardów funtów w Wielkiej Brytanii na państwową służbę zdrowia itd.), ochronie zatrudnienia i dochodów (płatne skrócenie czasu pracy, częściowe zasiłki dla bezrobotnych, np. we Francji, Niemczech [„Kurzarbeit”], Włoszech, Holandii itp.).

WARTO WIEDZIEĆ: