In juni 2019 presenteerden VVD, CDA, D66, GroenLinks en PvdA in Den Bosch met trots het provinciale bestuursakkoord 2019-2023 Kiezen voor kwaliteit: voor de Brabanders van nu en van de toekomst. Een maand later maakten deze vijf partijen aanvullende afspraken met elkaar over de veehouderij. Onderdeel hiervan is de aanpak van stikstofuitstoot.

Minder dan een half jaar later trok de Statenfractie van het CDA Brabant zich terug uit deze coalitie, omdat ze „geen steun meer kon verlenen aan de Brabantse Aanpak Stikstof en het bijhorende veehouderijbeleid”. Juist, het beleid waar de partij eerder zelf haar handtekening onder had gezet. In de tussenliggende maanden hebben boze Brabantse boeren met succes het CDA onder druk gezet.

, oud-Tweede Kamerlid CDA. , fractievoorzitter CDA Oisterwijk en oud-Statenlid CDA Brabant. , oud-wethouder CDA Tilburg. , oud-bestuurslid CDA Brabant

Sterker nog, politici ervoeren intimidatie en voelden zich bedreigd vanuit Farmers Defence Force (FDF). De twee CDA-gedeputeerden wilden zich aan het bestuursakkoord en de aanvullende afspraken over de veehouderij houden en stapten op. De banden tussen het militante FDF en Forum voor Democratie (FVD) zijn alom bekend. Juist met deze partij wil het CDA Brabant nu een provinciaal college vormen. Een bizar politiek fenomeen lijkt zich zo te voltrekken. Wij zeggen daarom: doe het niet!

Terwijl het CDA Brabant inhoudelijk nog altijd voor 99 procent achter het bestuursakkoord uit 2019 staat, wil ze enkel vanwege het stikstofbeleid samenwerken met de partij die CDA-politici via FDF intimideerde. ‘Brabant moet bestuurd worden’ en ‘We kunnen onze boerenachterban niet in de steek laten’ zijn de meest gehoorde argumenten.

Maar ook zonder met Forum voor Democratie een coalitie te vormen, kan Brabant bestuurd worden en kunnen boeren goed worden bediend. En dat kan ook nog zonder te zorgen voor een ongewenste interne discussie over de voor- en nadelen van die samenwerking. Want welke Brabantse CDA’er kwam in 2019 in het verzet tegen samenwerking met bijvoorbeeld D66 of GroenLinks? Juist: geen.

Lees ook: CDA onzeker door boze boeren

Al weken zijn partijgenoten voor en achter de schermen met elkaar aan het discussiëren over samenwerking met Forum voor Democratie. De aanhoudende stroom aan discutabele en rabiate uitspraken van Forum-leider Thierry Baudet helpen daar niet bij. Zeker niet door continu het kabinet, waaronder dus het CDA, aan te vallen op de aanpak van het coronavirus.

Landelijk is het CDA opvallend stil

Brabant is corona-hotspot nummer 1 in Nederland en het kabinet zet zich keihard in voor de veiligheid en gezondheid van alle Brabanders. Dat wordt echter openlijk betwijfeld door de Forum-leider en juist met deze onruststokende club wil het CDA Brabant nu een coalitie vormen. Terwijl het CDA Brabant haar eigen onrust niet onder controle krijgt, houdt het landelijke CDA zich opvallend stil. Zogenaamd vanuit het idee van ‘subsidiariteit’: het CDA Brabant moet zelf bepalen met wie ze een coalitie vormt.

Maar het begrip subsidiariteit kan ook anders worden ingevuld. Zo is de Europese Unie als gemeenschap van waarden ook gebouwd op het subsidiariteitsbeginsel. Tegelijkertijd is het ondenkbaar dat de Europese Commissie en het Europees Parlement wegkijken als een lidstaat deze gemeenschappelijk gedragen waarden met voeten treedt. De huidige impasse en gebrek aan leiderschap schaden het CDA.

Coalitie met Forum is niet nodig

Wij denken dat het niet nodig is om als CDA Brabant een coalitie te vormen met Forum voor Democratie; laat Brabant met bemiddeling van prominente partijgenoten bestuurd worden door een coalitie zonder Forum voor Democratie.

En laten we als CDA op landelijk niveau klip en klaar maken dat samenwerking met Forum voor Democratie onwenselijk is. Onwenselijk vanwege de banden met een militante groep die onze eigen politici bedreigt. Onwenselijk, omdat Forum herhaaldelijk tornt aan de grondvesten van onze democratische rechtsstaat. Onwenselijk, omdat Forum voor Democratie herhaaldelijk en openlijk flirt met ideeën en theorieën die wat ons betreft extreemrechts en giftig zijn en haaks staan op onze christendemocratische uitgangspunten.

Wij buigen niet naar links, wij buigen niet naar rechts en we buigen dus zeker niet naar extreemrechts en naar militante groeperingen die het goede imago van onze boeren beschadigen.

CDA wil partij zijn die verbindt

We zijn een brede volkspartij in het midden van de samenleving en in het midden van het politieke spectrum. Een partij die links en rechts met elkaar verbindt vanuit visie en overtuiging. Een partij die boeren actief wil ondersteunen in de onvermijdelijke transitie van de agrarische sector vanuit onze kijk op ‘rentmeesterschap’ en in het belang van een duurzame wereld voor onze kinderen en kleinkinderen.

Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor deze transitie op evenwichtige wijze met respect voor de boeren en hun belangen. Maar blijven uitstellen van wat onvermijdelijk is, is een belediging voor boeren en het CDA onwaardig.

Brabant cruciale provincie voor CDA

Kortom, tegen deze achtergrond roepen wij het landelijk partijbestuur op hun verantwoordelijkheid te nemen. Brabant is onderdeel van Nederland en een cruciale provincie voor het CDA. Passief toekijken terwijl er zich een onnodig politiek drama afspeelt, moet afgelopen zijn. We willen geen onnodig gedoe binnen de partij over samenwerking met Forum voor Democratie. Zeker niet na onze ervaringen in 2010 met de PVV. Dat kunnen we missen als kiespijn.

Wij willen dat het CDA vanuit eigen kracht bijdraagt aan een krachtig overheidsbestuur op provinciaal en landelijk niveau. En wij zien volop kansen om in 2021 de landelijke verkiezingen winnend af te sluiten. Maar dan moeten we nu in Brabant durven ingrijpen en landelijk gezien glashelder zijn over samenwerking met Forum voor Democratie: dat doen wij niet.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 27 maart 2020