De in 2015 geopende kolengestookte Eemshavencentrale van RWE met in de achtergond de Magnum gascentrale van Nuon. Beeld Siebe Swart / HH

Dat blijkt uit een studie die onderzoeksbureau CE Delft heeft gemaakt op verzoek van de milieuorganisaties Natuur & Milieu en Greenpeace, en het Longfonds. De milieuorganisaties willen al jaren niets liever dan kolencentrales sluiten, maar het kabinet deinst ervoor terug. Dat wil eind dit jaar alleen de Amsterdamse Hemwegcentrale sluiten.

De andere mogen doorproduceren totdat per 1 januari 2030 het stoken van kolen voor stroomproductie wordt verboden. Het kabinet is bang dat sluiting op korte termijn veel geld kost, en vreest bovendien dat de CO 2 -uitstoot grotendeels ‘weglekt’ naar het buitenland, waardoor het klimaat er niets mee opschiet.

Maar volgens CE Delft zijn beide angsten ongegrond. Het vanmorgen gepubliceerde rapport gaat in op de gevolgen van de sluiting van drie (vrijwel nieuwe) kolencentrales: twee op de Maasvlakte (van Engie en Uniper) en een aan de Eemshaven van RWE. Eén kolencentrale, de Hemwegcentrale in Amsterdam, gaat toch al per 1 januari dicht. De vijfde ‘kolencentrale’, de Amercentrale bij Geertruidenberg, is per eind dit jaar voor 86 procent een houtgestookte centrale. Hout geldt als klimaatneutrale brandstof, dus voor het halen van het befaamde Urgenda-vonnis legt het stoken van hout geen gewicht in de schaal.

Als die drie nieuwe centrales worden gesloten, wordt de stroomproductie grotendeels binnenslands opgevangen doordat gascentrales, die de afgelopen jaren zijn stilgelegd omdat kolenstroom goedkoper was, weer in bedrijf komen. Gascentrales stoten de helft minder CO 2 uit dan kolencentrales. Per saldo daalt binnen Nederland de uitstoot toch met ongeveer 9 miljoen ton, precies genoeg om te voldoen aan het Urgenda-vonnis, waarin de rechter bepaalde dat de CO 2 -uitstoot fors omlaag moet.

Ook in het buitenland, met name Duitsland, gaan kolen- en gascentrales harder draaien, dus meer uitstoten. Maar ook dan resteert nog een een reëel milieu-effect in Europa van 4 tot 6 miljoen ton CO 2 , aldus CE Delft.

Kosten

Het verrassendste is de berekening van de kosten. Volgens het rapport zou sluiting van de drie centrales de exploitanten tot 2030 (het jaar dat ze sowieso dicht moeten) 2 miljard euro aan inkomsten schelen. Daar staat een flinke besparing voor de schatkist tegenover. Alle drie de centrales hebben toezeggingen gekregen voor subsidies voor het verstoken van houtkorrels. Als ze volgend jaar dicht gaan, hoeft het grootste deel van die toegezegde subsidie niet te worden uitbetaald. Dat scheelt de schatkist 1,2 miljard euro aan uitgaven. Per saldo zou de hele operatie de staat maar 760 miljoen euro hoeven kosten.

Burgers en bedrijven zouden ook meebetalen. De stroom wordt duurder, overigens niet alleen in Nederland maar ook in omliggende landen. Per gezin zou de stroomrekening rond 15 euro per jaar omhoog kunnen gaan.

Vorig jaar liet minister Wiebes uitrekenen wat de gevolgen zouden zijn van een kolenverbod, maar dan wanneer dat zou ingaan in 2030. Onderzoeksbureau Frontier Economics berekende dat ook in dat scenario de uitstoot in Nederland zou gaan dalen met 8 miljoen ton netto. De prijs van stroom zou stijgen met 1,4 euro per megawattuur, rond 2 procent. Dat was niet wezenlijk anders dan de stroomprijsverhoging die CE Delft nu voorziet.

In een reactie stelt RWE, eigenaar van twee kolencentrales, dat sluiting de leveringszekerheid van stroom zou ondermijnen. Er zijn te weinig gascentrales om het wegvallen van 3500 megawatt op te vangen. ‘Er is een veel betere oplossing, door onze centrales aan de Amer en Eemshaven om te bouwen tot biomassacentrales’, schrijft RWE.