De zogenaamde gapende kloof tussen de arrogante Randstad en het platteland is er een om gemakkelijk in te verdwijnen. Terwijl het natuurlijk een oneigenlijke kloof is. Eentje die lang niet zo groot is als die tussen klassen. Hoog tijd voor een relativerende bespiegeling, schrijft raadslid Pim Siegers voor de SP in Pekela.

Randstedelijke arrogantie heeft best wel zijn charme. De laatdunkendheid van ‘Hollandse’ opiniemakers over het platteland is meestal vooral heel grappig. Een gimmick. Zoals er in alle andere voetbalstadions dan in Amsterdam gejuicht wordt bij een mispeer van Ajax, zo zijn de babbels en krabbels over domme boeren en binnenlandse buitenlui van semi-intellectuelen uit een traditie om te koesteren. Mits bekleed met een dikke laag ironie en een goed verstopt grammetje waardering voor elkaars nukken.

De hooghartige stukjesmakers die paniekaanvallen krijgen als ze buiten de ringweg van hun stad dreigen te raken, zijn inmiddels wel bekend. Ze zijn verworden tot mislukte cabaretiers. Maar van Linda Duits, die ik graag lees, en Arthur Umbgrove, die ik graag hoor, kwam het bijtende cynisme opeens wat harder aan. Duits ging op Folia (het weekblad voor studenten en medewerkers van de Universiteit en Hogeschool van Amsterdam) los op ‘de ellendige provincie’ en Umbgrove bracht bij De Nieuws BV (NPO Radio 1) een als ode verklede spot op het openluchtmuseum Oost-Groningen.

Beide stukken zaten tjokvol vooroordelen, of beter veroordelen. Het affakkelen van de regio was niet eens de kern van hun betoog. De een poogde een ode aan Mokum (en iets met Zwarte Piet), de ander had het beste voor met die mooie mensjes in de provincie. Daar zit precies het wrange. Duits en Umbgrove stonden ongetwijfeld beiden in de voorste regionen toen onze lieve Heer de scherpe pen en de vlotte babbel uitdeelde, maar ik vrees dat het loket met empathie tegelijk een heel stuk verderop opende.

Het is zo makkelijk om tegenover alle platte-platteland-pesterijen wat Stadse fratsen te zetten. De grachtengordel is een even makkelijke prooi als de periferie in de reeks aan anti-provincie-proza. Maar laten we eerlijk zijn: wat hebben we elkaar eigenlijk nodig. Als Nederland een verjaardagfeestje is, dan is de snedige columnist uit de Randstad de leuke oom die zich grappend en grollend door de avond charmeert. Het platteland is de oom die zorgt dat het bier en de borrelnootjes niet opraken en dat er bierviltjes onder de pootjes van de statafels liggen. Alle aandacht gaat uit naar de eerste oom, maar zonder oom twee was het feestje totaal in de soep gelopen.

De zogenaamde gapende kloof tussen steden en ommelanden is er een om gemakkelijk in te verdwijnen. Terwijl het natuurlijk een oneigenlijke kloof is. Eentje die lang niet zo groot is als die tussen klassen. De huurders met wie mijn partijgenoten in Amsterdam strijden tegen hoge huren, sloop en schimmel zitten in hetzelfde schuitje als die van de Lindenlaan en Scheepshellingstraat in Pekela. De thuiszorgers in Den Haag voeren dezelfde strijd als hun collega’s in Groningen.

Het ongemak dat ik voel als ik op Amsterdam CS uit een trein stap, is tegenovergesteld aan de complete rust die zich van mij meester maakt als ik de brug bij Zwolle oversteek terug naar het Noorden. Maar ik kan me het omgekeerde zo goed voorstellen. Waar wonen de mensen die je alles zijn? Waar ken je iedere straathoek? Waar woonde je kalverliefde? Daar ben je thuis. Verder van huis is het ongemak dichterbij.

En toch: als ik de Amsterdamse stukken van mijn favoriete schrijver James Worthy lees, voel ik ieder woord. Als hij over zijn vader schrijft, denk ik aan mij pa. Als hij de buurten van Amsterdam beschrijft, denk ik aan de straten in Nieuwe Pekela. Als ik de Rotterdamse platen van The Kik hoor, voel ik de oneindige vrijheid van Oost-Groningen. Ik gun al mijn Amsterdamse en Rotterdamse vrienden hetzelfde gevoel als ze Herman Sandman eens zouden lezen of de plaat van Marlene Bakker zouden opzetten. De pure liefde voor het leven, het ontzag voor de dood en het oog voor dat wat dichtbij mag komen, is zoveel universeler dan we durven toe te geven.

Laat de clichés maar stromen. Laten we elkaar belachelijk maken. Laten we lachen om elkaars gekkigheden. Laten we dwars door die spot de verschillen koesteren, omdat we stiekem weten dat die een stuk minder groot zijn dan we (willen) toegeven. Leve het kloofje!