Elke maand varen honderden verdachte zeeschepen Nederlandse wateren binnen waarvan niet duidelijk is waar ze eerder hebben aangelegd. De schepen hebben in de dagen daarvoor opeens hun identificatienummer gewijzigd of tijdelijk hun gps-signaal uitgezet in gebieden met terroristen of smokkelaars. De gps-gegevens worden niet gecontroleerd door de Nederlandse douane.

Dat bevestigt het maritieme informatiebedrijf Winward naar aanleiding van berichtgeving in het AD donderdag.

De krant vroeg Winward een data-analyse te maken. Daaruit blijkt dat in de afgelopen twee maanden zeker 75 zeeschepen met ondeugdelijke registratie Nederlandse havens aandeden. Zij veranderden hun identificatienummer, wellicht om eerdere reizen te verbergen.

"Dergelijke handelingen kunnen een indicatie zijn voor illegale activiteit", zegt Ami Daniel, directeur van het Israëlische databedrijf.

Meer dan 480 schepen voeren Nederlandse wateren in terwijl ze in de periode daarvoor hun gps-signaal (AIS voor de beroepsscheepvaart) voor langer dan een dag hadden uitstaan. Daardoor is niet precies duidelijk waar ze zijn geweest. Het gebeurde bijvoorbeeld in de Middellandse Zee, zoals bij Libië, waar Islamitische Staat actief is en van waaruit veel vluchtelingen Europa proberen te bereiken.

"Het gaat om schepen die jarenlang gewoon hun gps-signaal aan hebben staan, maar het opeens voor uren of dagen uitzetten. Er is geen logische verklaring om dat te doen. Verzekeringsmaatschappijen eisen dat het aanstaat, zeker op de drukke Middellandse Zee", aldus Daniel.

Gps

De Nederlandse Kustwacht sluit "malafide motieven" niet uit en houdt het "fenomeen" in de gaten. "We kunnen de cijfers van het onderzoek niet onderschrijven omdat we er niet bij betrokken waren, maar ze verbazen ons niet", stelt een woordvoerder.

In Nederlandse havens wordt schepen gevraagd in welke haven ze voor het laatst waren, maar er is geen controle op de gps-gegevens. "Het uitvallen van de gps kan een bewuste keuze zijn geweest, maar het kan ook gewoon door een meteorologische storing komen."

De kustwacht werkt met zowel nationale- als internationale partijen samen om verdachte schepen in beeld te krijgen. "De manier waarop we dat doen kunnen we niet prijsgeven, het gaat natuurlijk om gevoelige informatie." De kustwacht kan ook niet zeggen hoe lang het probleem al speelt.