Een lunch op een kinderdagverblijf. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Een van de kinderen heeft de mazelen vermoedelijk in het buitenland opgelopen en eenmaal terug in Nederland de anderen besmet. Geen van de kinderen was tegen de ziekte ingeënt, maar dat komt ook doordat niet alle besmette kindjes al ouder waren dan veertien maanden. Dat is de leeftijd waarop kinderen de bmr-vaccinatie krijgen toegediend, die beschermt tegen mazelen.

De mazelen zijn wereldwijd weer aan een opmars bezig. In veel landen daalt de vaccinatiegraad, waardoor het virus zich makkelijker kan verspreiden. Het RIVM waarschuwde vorige maand nog voor grootschalige uitbraken in Roemenië, Oekraïne, Frankrijk, Engeland, Griekenland en andere Zuid-Europese landen. In augustus sloeg de Wereldgezondheidsorganisatie al alarm: in de eerste helft van 2018 steeg in Europa het aantal mensen dat met de ziekte te kampen kreeg van 24 naar 41 duizend. In de Verenigde Staten, dat de ziekte in 2000 nog als uitgeroeid beschouwde, zijn dit jaar al 387 patiënten met de ziekte behandeld, veel meer dan in andere jaren.

Het totale aantal mazelenpatiënten in Nederland komt met deze nieuwe gevallen de eerste maanden van dit jaar al op 13, meldt het RIVM. Ook dat is hoger dan gebruikelijk. In jaren zonder grootschalige mazelenuitbraken (de laatste was in 2014) zijn er normaal gesproken tussen de tien en twintig gevallen in een heel jaar. Toch maakt het RIVM zich vooralsnog geen zorgen. ‘Er is altijd sprake van variatie. Nu is er een clustertje in Den Haag’, zegt een woordvoerder. ‘Om grote verspreiding te voorkomen’ is een vaccinatiegraad van 95 procent of hoger nodig, stellen de GGD en het RIVM. Nederland zit daar de afgelopen jaren maar net onder.

Vrijdag heeft de GGD alle huisartsen en jeugdartsen in de stad een brief gestuurd om hen van de mazelenuitbraak op de hoogte te stellen. Ook ouders van de kinderen op het kinderdagverblijf zijn ingelicht. Kinderen die tijdens de besmettelijke periode met de patiëntjes in contact zijn geweest worden gecontroleerd, en waar mogelijk alsnog gevaccineerd of behandeld met antistoffen. De GGD wil ‘om privacyredenen’ niet zeggen om welke crèche het gaat.

Maarten Heijink (SP) laat een foto zien van iemand met de mazelen tijdens het Tweede Kamerdebat over vaccinatie. Beeld ANP

Zeer besmettelijk

Huisartsen wordt aangeraden patiënten die zich met de symptomen melden niet naar het spreekuur te laten komen of naar het ziekenhuis te laten gaan. Zij kunnen beter op huisbezoek gaan om zo verdere verspreiding van de ziekte te voorkomen, mits de huisartsen tegen de ziekte zijn beschermd.

In Den Haag zijn al eerder uitbraken van het mazelenvirus geweest op kinderdagverblijven. In 2014 kregen vijftien kinderen van een crèche en een buitenschoolse opvang de ziekte, een baby moest op de intensive care worden opgenomen. Ook in 2008 was er een uitbraak.

In 2013 was de laatste grote mazelenepidemie in Nederland, 2.700 mensen kregen de ziekte. Op het Zeeuwse Tholen overleed een meisje aan de ziekte, zij was het laatste mazelensterfgeval in Nederland. Zo’n epidemie komt in Nederland eens de 10 à 15 jaar voor.

Kinderdagverblijven kunnen kinderen die niet zijn gevaccineerd vooralsnog moeilijk weigeren. Coalitiepartij D66 heeft een wetswijziging voorgesteld die dat makkelijker moet maken.

Mazelen is een zeer besmettelijke ziekte. Het begint met koorts, hoesten, verkoudheid en oogontsteking. Een paar dagen later volgen de rode vlekjes. In ernstige gevallen leidt mazelen tot longontsteking, stuipen of zelfs hersenontsteking. De kans aan mazelen te overlijden is zeer klein: in Nederland overlijdt 1 op de 10.000 mensen eraan. De ziekte is mede zo besmettelijk omdat het gemiddeld zo’n 10 dagen duurt voordat iemand ziek wordt, nadat iemand is besmet. Het virus heeft dus veel tijd om zich te verspreiden voordat de symptomen beginnen op te vallen.

Samen ziek. Of niet? Onderzoek zelf hoe infectieziekten zich verspreiden en wat het effect van vaccinatie is.