Tijdens een crisis tonen niet alleen mensen hun ware karakter, maar ook bedrijven en ondernemers. Het coronavirus test het altruïsme van mensen, die afstand van elkaar moeten houden om de schade te beperken. Voor ondernemers werkt dat altruïsme tegenovergesteld; die moeten elkaar juist opzoeken om de schade eerlijk te verdelen en elkaar overeind te houden. Net als parkhangende jongeren hebben veel ondernemers echter moeite het grotere plaatje te zien.

Wilt u dit artikel liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

Zo kondigde prullenpakhuis Action aan zijn betaaltermijn voor leveranciers eenzijdig te verlengen van een al schofterige zestig dagen naar negentig dagen. Daarmee brengt het kleinere leveranciers in acute problemen. Action is in handen van het Britse private equityhuis 3i en enkele mede-investeerders; het bedrijf keerde de afgelopen jaren zo’n 2,8 miljard euro aan dividenden uit. In december 2019 kregen de eigenaren nog 750 miljoen euro dividend uitgekeerd en in januari van dit jaar werd nog eens 560 miljoen euro uitgekeerd aan een klein groepje managers. Het is symptomatisch; het bedrijf met het meeste vet op de botten legt het bonnetje bij de kleinere speler.

De Action is de frikandel van de retail: alles is verwerpelijk aan die winkel, maar de onderontwikkelde Nederlandse consument vreet het. Zonder het zelf door te hebben koopt de middenklasse zich bij dergelijke winkels arm; elke schaar van twee euro in de schappen is wéér een Europese productiebaan minder. Die schaar van twee euro, door vervuilende Chinese fabrieken en kinderhanden gemaakt, gaat bovendien na een jaar kapot. Het is dus altijd verstandiger om gewoon één keer een goede schaar te kopen, gemaakt door de Mittelstand in het Zwarte Woud; goedkoop is nog altijd duurkoop.

Action is niet het enige bedrijf dat zijn morele kompas voor een eurootje in China laat maken. Ook de vastgoedsector, waar krankzinnige rendementen vrijwel altijd ongerelateerd aan prestaties zijn, laat zich momenteel van zijn slechtste kant zien. Zzp’ers, horeca- en retailondernemers; allemaal hebben ze een acuut probleem door het wegvallen van inkomsten, in combinatie met doorlopende huurverplichtingen. Toch is een huurbaas die zich in deze tijd een écht grote jongen toont een zeldzaamheid. Dat terwijl de vastgoedsector door de alleen maar toenemende schaarste heus wel wat kan lijden en de meeste verhuurders, privaat en institutioneel, een maandje minder huur echt niet voelen.

Voor het oplossen van deze economische crisis kunnen we vooralsnog niets anders verzinnen dan nog meer schuld. Kortetermijnoplossingen voor groot- en kleinbedrijf worden gezocht in het uitstellen van betalingen en belastingen. Dat klinkt leuk, maar dat betekent niets anders dan een schuld. De banken, die momenteel voor 0 procent lenen, staan al gretig klaar om die schulden te financieren. Voor een rentepercentage van een procentje of negen, natuurlijk. En de kosten voor de oplopende staatsschuld komt vanzelfsprekend voor rekening van de jongeren. Het beleid zou niet gericht moeten zijn op het uitstellen van betalingen, maar op het doorlopen of kwijtschelden daarvan.

Ondertussen staan de aasgieren van de private equity en hedgefondsen alweer klaar met hun goedgevulde portemonnees om de smakelijke hapjes die van tafel vallen van de vloer te eten. Ik voorspel u over een jaartje of drie weer een paar mooie Netflix-documentaires waarin we kunnen zien hoe een aantal handige jongens op Wall Street of in Hongkong deze crisis al had voorzien, en short is gegaan op de bedrijven die nu zijn ingestort. Om vervolgens met hun fortuin diezelfde bedrijven te kopen die onderuit zijn gegaan.

Het is logisch dat de meeste mensen zich momenteel vooral druk maken over voldoende ic-bedden en overleven op de korte termijn. Maar laten we deze crisis toch ook aangrijpen om onze economie eens fundamenteel te heroverwegen; de kater van de vorige financiële crisis kan toch nog niet vergeten zijn. Laat het niet alleen de financiële elite zijn die nu vrolijk ‘never waste a good crisis’ tegen elkaar fluistert, maar óók de consument en de overheid. Stoppen met de eeuwige schuldreflex en het consumeren van goedkope troep uit China lijkt me een goed begin.