Migranten aan boord van de MOAS (Migrant Offshore Aid Station). Beeld Getty

Dit bleek donderdag tijdens een spoeddebat in de Kamer in de aanloop naar de top. Premier Rutte zal het hebben ervaren als een forse steun in de rug. Ook hij hoopt de snel veranderende Europese stemming te benutten om opvangcentra buiten de EU op te tuigen, zoals ook EU-president Tusk al heeft voorgesteld.

Diens plan is zondag inzet van de top, die er in allerijl komt omdat volgens de Duitse bondskanselier Merkel het voortbestaan van de EU op het spel staat nu lidstaten dreigen met het herinvoeren van interne grenscontroles. Diplomaten noemen Tunesië en Egypte als mogelijke landen die in ruil voor geld en handelsvoordelen de opvang moeten verzorgen - hoewel nog met geen enkel land concrete afspraken zijn gemaakt.

Omslag

Het debat markeerde donderdag hoe snel ook op het Binnenhof de stemming is omgeslagen. Nog maar drie jaar geleden werd het VVD-Kamerlid Azmani weggehoond toen hij een vergelijkbaar voorstel lanceerde. Een vluchtelingencrisis later is 85 procent van de Kamer voor opvang in de regio.

‘Het huidige asielbeleid is inhumaan, want het zet mensen aan om hun leven te wagen door met bootjes de Middellandse Zee over te steken’, aldus Azmani donderdag. ‘Het systeem is naïef, omdat Nederland die grote aantallen niet aankan, het is naïef omdat we niet weten wie we binnenhalen, en omdat we de business van mensensmokkelaars in stand houden.’

Tegenstand is er nog wel, maar die is flink geslonken. Alleen GroenLinks, Partij voor de Dieren en Denk zijn tegen. Samen hebben ze nog geen 15 procent van de zetels. GroenLinkser Van Ojik werd donderdag in de Kamer verweten dat hij inmiddels ‘alleen staat in het debat’ (CDA) en zichzelf ‘morele superioriteit’ toedicht (D66). Hij beet terug: ‘Geen medestanders hebben, betekent niet altijd dat je verkeerd zit.’

GroenLinks wijst het idee van Fort Europa om principiële redenen af. ‘Echte vluchtelingen moeten het recht hebben om in Europa asiel aan te vragen, die moet je niet terugsturen naar Tunesië', zei Van Ojik. 'Los van de vraag of het wenselijk is, moet je je ook afvragen of het realistisch is. Opvanglanden hebben zelf al genoeg problemen, ze zitten niet te wachten op miljoenen migranten die naar Europa willen.’

Eurocommissaris Dimitris Avramopoulos tijdens een persconferentie in Brussel. Beeld EPA

Er zijn meer praktische hobbels. EU-commissaris Avramopoulos (Migratie) moest donderdag erkennen dat er nog geen zicht is op een deal met een Noord-Afrikaans land dat de opvangcentra überhaupt binnen de grenzen wil hebben. ‘Daar begint het toch mee’, aldus het ChristenUnie-Kamerlid Voordewind.

Hoewel ook premier Rutte erkent dat een deal nog toekomstmuziek is, zal hij al blij zijn als er zondag een principiële 'doorbraak' binnen de EU is die de weg vrijmaakt voor concrete afspraken. Dat hoeft niet eens zo heel ingewikkeld te zijn, denkt hij. 'Stel dat je er twee, drie weken in slaagt om die bootjes terug te brengen naar die landen waar we afspraken mee maken. Dan weet zo'n migrant: als ik op zo'n bootje stap, kom ik niet aan in Europa. Maar het is wel levensgevaarlijk. Dan stop je die migratie. Dan krijg je controle.'