Rząd przyjął we wtorek projekt budżetu na 2020 r. Pierwszy raz od 1989 roku chce zrównoważyć wydatki wpływami, bez potrzeby zadłużania się. Do takiego ruchu motywują oczywiście zbliżające się wielkimi krokami wybory. Projekt budżetu na 2020 r. przewiduje zrównoważenie wydatków i dochodów na poziomie 429,5 mld zł. To oczywiście założenia, a to, czy zostaną zrealizowane, okaże się dopiero w przyszłym roku.

Dlaczego rządowi PiS może udać się coś, co nie udało się poprzednikom? Deficyt zasypią tzw. zdarzenia jednorazowe, takie jak pobranie od Polaków opłaty przekształceniowej ws. zmian w OFE (wpływy z tej opłaty mają wynieść ok. 13 mld zł). Nawet wiceminister finansów Leszek Skiba przyznał kilka miesięcy temu, że ten zabieg to "pewna iluzja księgowa".

Budżet na 2020 r. miał mieć wg Wielkiego Planu Finansowego Państwa przedstawionego w kwietniu tego roku 0,2 proc. deficytu

Teraz PiS chce przetasować kilka rzeczy, aby przed wyborami pochwalić się pierwszym w historii zrównoważonych budżetem bez deficytu

To bardzo słuszne założenie, ale jego spełnienie jest wynikiem przede wszystkim wpływów jednorazowych jak zmiany w OFE

To, w jaki sposób PiS może osiągnąć założenie dot. deficytu, wytłumaczył ekonomista Ignacy Morawski. Odsyła do Wieloletniego Planu Finansowego Państwa, które Ministerstwo Finansów przedstawiło w kwietniu tego roku. Wpływy do budżetu, które zasilą budżet w 2020 roku to:

7,5 mld zł z podwyżek składek na ZUS

3,1 mld zł ze zwiększenia ściągalności składek ZUS

13 mld zł z likwidacji OFE

6,5 mld zł z dodatkowej aukcji uprawnień CO2

Należałoby także dodać do tego zestawu wpływ ze sprzedaży częstotliwości 5G.

Już w kwietniu ministerstwo zakładało, że deficyt sektora rządowego i samorządowego (general goverment), który oprócz budżetu centralnego zakłada także budżet samorządu, będzie w 2020 r. na plusie 0,2 proc., w tym -0,2 proc. miała wynosić sama dziura budżetowa. To w tym miejscu PiS znalazł miejsce na kilka przetasowań. W dokumencie zapisano wpływ z opłaty przekształceniowej ws. OFE na poziomie ok. 13 mld zł.

Nadwyżka w sektorze finansów publicznych w 2020 r. to iluzja księgowa

W maju bardzo ciekawe zdanie na ten temat wygłosił Leszek Skiba, wiceminister finansów. Nazwał zaksięgowanie tej kwoty w przyszłym roku "iluzją księgową". Oczywiście nie ma to większego znaczenia ws. budżetu, bo chodzi o zaksięgowanie według metodologii unijnej, ale pokazuje pewną tendencję zakładającą, jak duże znaczenie mają wpływy jednorazowe na kształtowanie się budżetu w przyszłym roku. Warto tę wypowiedź przytoczyć w całości.

"Jeśli chodzi o to, jaki będzie deficyt (sektora gg - red.) w roku 2020, to w przypadku Polski, bez tych nadzwyczajnych dochodów, wyniesie -0,9 proc. PKB. Mamy tu jednak pewien niuans metodologiczny. W związku z tym, że dość sporą kwotą, która trafi do budżetu, niejako jednorazowo, jest opłata przekształceniowa, która pozwoli przejść ze świata OFE do IKE, to w sensie kasowym, jak zakłada ustawa, te pieniądze spłyną w 2020-2021, ale w sensie metodologii eurostatowej, wg tego jaki jest charakter memoriałowy tych dochodów, to one muszą zostać zakwalifikowane jednorazowo, właśnie w momencie wejścia w życie ustawy" - powiedział podczas piątkowego posiedzenia Rady Dialogu Społecznego Skiba.

"Czyli pieniądze zobaczymy w latach 2020-2021, ale musimy to wszystko zaksięgować w roku 2020" - dodał.

"Z tego powodu mamy aż taką różnicę pomiędzy wartością deficytu bez tych ekstra pieniędzy, czyli to -0,9 proc. PKB, a finalnym odczytem, jaki zobaczymy w ujęciu eurostatowym, czyli +0,2 proc. PKB. To jest aż 1,1 proc. różnicy. (…) Jest to zdarzenie księgowe, iluzja księgowa, nadwyżka w 2020 r. ma charakter tylko i wyłącznie memoriałowo-księgowy" – przekonywał.

Budżet bez deficytu - czy to się uda?

- Naszym zdaniem realizacja zrównoważonego budżetu w 2020 r. będzie trudna, ale nawet jeśli pojawi się deficyt, to nie powinien on być znaczący (poniżej 1 proc. PKB) - twierdzą ekonomiści Santander Bank Polska.

Swoje zdanie na ten temat mają także ekonomiści ING Banku Śląskiego. W ich opinii budżet bez deficytu w 2020 jest technicznie możliwy, ale dużym kosztem.

"Po pierwsze kosztem dochodów jednorazowych (z likwidacji OFE). Po drugie podwyżki podatków (akcyza!) oraz składek na ZUS. Po trzecie kosztem samorządów, które wezmą na siebie część obniżki PIT" - skomentowali na Twitterze. Dodatkowo potrzebne byłyby według nich cięcia wydatków na usługi publiczne (np. zdrowie i edukację).

A co na ten temat uważa Piotr Piękoś z Banku Pekao? Ekonomista przytakuje, że budżet centralny na przyszły rok rzeczywiście może być bliski zbilansowania, co - jak mówi - "byłoby spójne z prognozowanym już wcześniej przez rząd zrównoważonym saldem całego sektora finansów publicznych".

"Z pewnością pożądane byłyby rozwiązania prorozwojowe, w szczególności wspierające inwestycje przedsiębiorstw. Natomiast w znacznej mierze będą one miały charakter prospołeczny, co można wnioskować z dotychczas ogłoszonych działań w ramach polityki fiskalnej" - twierdzi analityk.

WARTO WIEDZIEĆ: