Procedury obowiązujące w pogotowiu ratunkowym i szpitalach precyzują, jak należy zachowywać czystość, bezpieczeństwo i higienę. Określają one m.in. sposób mycia podłogi, mycia karetki, środki czystości, których należy używać. Jak mówi pan Rafał, ratownik medyczny w jednym z największych polskich miast, który napisał do nas po naszym tekście o wzroście zakażeń bakterią New Delhi w polskich szpitalach, w jego pogotowiu obowiązują one "tylko na papierze". - W codziennym życiu to, co się dzieje w pogotowiu, jest ich totalnym zaprzeczeniem - tłumaczy.

REKLAMA

Ubrania ratownicy piorą w domowych pralkach

Na ubraniach ratowników medycznych znajduje się bardzo dużo czynników biologicznych: drobnoustrojów, wirusów, bakterii, które mogą powodować groźne choroby. Teoretycznie ich kombinezony powinny być regularnie oddawane do specjalistycznej pralni, w której za pomocą silnych, ściśle określonych detergentów wszelkie czynniki biologiczne byłyby usunięte. Jednak każde wyprane ubranie ratownicze to wydane przez firmę pieniądze.

Jak sobie z tym radzi pracodawca pana Rafała? - Nawet jeśli ktoś chciałby oddać ubrania do prania, to na długi czas - nawet trzy, cztery tygodnie - jest pozbawiony stroju, którego powinien używać w pracy, a nie dostajemy od pracodawcy niczego w zamian. Choć więc teoretycznie nikt nie ma prawa wynosić tych ubrań z terenu pogotowia czy szpitala, większość z nas pierze je w domach, w tej samej pralce, w której prane są rzeczy prywatne - opowiada pan Rafał.

Fot. Grzegorz Bukała / Agencja Gazeta

W efekcie ratownicy - jak mówi nasz rozmówca - większość czasu pracują w niedopranych ubraniach, roznosząc bakterie i czynniki biologiczne. - Jest u nas np. jeden pracownik, który pracuje w karetkach systemowych, czyli jeździ do zdarzeń, a potem pracuje w tej samej firmie w karetce neonatologicznej. Oczywiście w tych samych ubraniach. Oznacza to, że najpierw pracuje w często najgorszych możliwych warunkach, a potem zajmuje się malutkimi dziećmi - podaje przykład ratownik.

Zakrwawione nosze miękkie ratownicy piorą w domowym proszku

Jak opowiada pan Rafał, dyrekcja jakiś czas temu, żeby ograniczać koszty, wstawiła na podstacje pralki. - To jest zwykły domowy sprzęt. I zakupili zwykły proszek. Pierze się tam wszystko, co może się zmieścić w pralce, np. miękkie nosze, które są często w wymiocinach, kupach, krwi. Zwykły proszek i woda o wysokiej temperaturze nie są w stanie skutecznie wyczyścić tych materiałów. W tych samych pralkach pierze się koce, których używamy na leżankach podczas dyżurów nocnych - mówi ratownik.

Wietrzenie karetek zamiast mycia, woda zamiast detergentów

Według pana Rafała liczba zgłoszeń sprawia, że karetki często nie są w ogóle puszczane do mycia, a jeśli są, dyspozytorzy zarzucają im, że myją się zbyt długo. - Dokładne umycie karetki zajęłoby około trzech godzin. Dla pogotowia to zdecydowanie za długo, więc myje się je bardzo pobieżnie. Bywają pracownicy, którzy z lenistwa nie jeżdżą na mycia albo myją karetkę tylko z zewnątrz - twierdzi. - Kiedyś była maszyna rozpylająca specjalistyczną substancję, która dezynfekowała powietrze i wszelkie zakamarki w karetce, ale jej użycie wydłużało czas mycia o jakieś pół godziny. Dziś myjemy karetki wodą, płynem uniwersalnym do mycia, środkami do mycia powierzchni płaskich, które zabieramy z podstacji i karczerem. A i to nie zawsze jest dostępne - skarży się pan Rafał.

Według ratownika nikt szczegółowo nie kontroluje czystości karetek. - Jakiekolwiek kontrole sanepidowskie nie mają na dobrą sprawę miejsca. Jeśli się jakaś zdarzy, to wszystko zaczyna lepiej funkcjonować tylko przez chwilę - przyznaje pan Rafał. - A kto pracuje na różnych zmianach, wie, że do karetki wchodzi się często jak do obory. Czasem jest tam tak brudno, że jak się przejedzie palcem po ścianie, to zostaje na nim czarny osad. Wielokrotnie można tam znaleźć krew, a nawet martwe robaki. Wymiocin się nie znajduje, bo te śmierdzą, więc ludzie dla własnego komfortu je czyszczą - opowiada.

Pobieżne mycie jest niewystarczające, zwłaszcza w przypadkach ekstremalnych, z którymi ratownicy medyczni spotykają się bardzo często. - Miałem kiedyś w karetce bezdomną z gnijącymi podudziami. Pani zostawiała po sobie na leżance mokry, śmierdzący ślad. Teoretycznie karetka powinna być wyłączona z użytku i zdezynfekowana, ale nikt na to nie pozwala. Musiałem umyć miejsce wodą i spryskać płynem dezynfekującym. I to wszystko - przyznaje. - Czasami przewozimy chorych na gruźlicę prątkujących, kiedyś mieliśmy pacjenta z potwierdzoną świńską grypą. W takich sytuacjach możemy tylko przewietrzyć pojazd - opowiada. - W mojej karetce była kiedyś pijana pacjentka, cała we krwi. Krwi było tak dużo, że pasy od noszy, na których leżała, były nią przesiąknięte. Do czyszczenia mieliśmy zimną wodę. Potem znaleźliśmy większą ilość wody utlenionej. Środków dezynfekujących nie było na całej podstacji - dodaje.

Kontroli prawie nie ma

- Woda utleniona nie jest środkiem do dezynfekcji karetki. Jeżeli tak się dzieje, jest to niedopuszczalne - komentuje historię Sebastian Kulesza, ratownik medyczny w województwie zachodniopomorskim, wiceprezes Polskiego Towarzystwa Ratowników Medycznych. - U mnie w pracy, w momencie, kiedy np. nosze są zabrudzone krwią, gdy wracamy na bazę zgłaszamy do dyspozytora, że jesteśmy wyłączeni z akcji przez jakiś czas i dezynfekujemy przestrzeń odpowiednimi środkami. Do pracy przystępujemy po ogłoszeniu gotowości - mówi.

Stacja Sanitarno-Epidemiologiczna w powiecie, w którym pracuje pan Rafał, poinformowała nas, że kontrole karetek pogotowia ratunkowego są prowadzone wtedy, kiedy z taką prośbą zwraca się do Sanepidu wnioskodawca, czyli w momencie, kiedy jakiś środek transportu ma być przyjęty do wykonywania świadczeń medycznych.

Nie wszędzie jednak tak jest. W sanepidzie poznańskim dowiedzieliśmy się, że w ich regionie karetki są pod stałym nadzorem - kontrolując przedsiębiorcę, który posiada karetki, inspekcja sanitarna kontroluje również warunki sanitarne w samych pojazdach.

Czy problem, który opisuje nasz rozmówca, może odnosić się do większej liczby jednostek pogotowia? - W Wojewódzkiej Stacji Pogotowia Ratunkowego Szczecin, w której pracuję, nie ma większego problemu z środkami dezynfekującymi sprzęt medyczny. Karetki jeżdżą u nas 24 godziny na dobę i są dezynfekowane doraźnie i dodatkowo dwa razy w tygodniu. Nasz dyrektor pilnuje tych rzeczy - mówi Sebastian Kulesza. - Wydaje mi się jednak, że problem może istnieć, zwłaszcza tam, gdzie firma jest nastawiona na zysk. Są na pewno stacje, które oszczędzają, nie tylko na środkach dezynfekujących - dodaje.

- Nie przypominam sobie, aby dochodziło do tego typu sytuacji w okresie, kiedy byłem lekarzem. System ratownictwa medycznego w Polsce funkcjonuje na wysokim poziomie, tym niemniej z pewnością nie powinno dochodzić do takich sytuacji - komentuje sytuację były minister zdrowia Bartosz Arłukowicz. - Jeśli pojawiają się jakiekolwiek sygnały, nawet pojedyncze, że gdzieś w Polsce dochodzi do problemów z zachowaniem czystości w karetkach pogotowia, to osobami, które powinny zareagować, są minister zdrowia i wojewodowie. To oni powinni zlecić kontrole podległym sobie służbom, aby sprawdzić, czy są to pojedyncze przypadki czy też mamy do czynienia z większym problemem - dodaje.

Ratownik: szkodzimy w ten sposób pacjentom

- Kiedy idzie się do pracy jako ratownik, człowiek już na samym początku jest odzierany ze złudzeń. Nagle się okazuje, że na żadnym etapie nie da się tam normalnie pracować - twierdzi pan Rafał. - Czasem sygnalizujemy przełożonym, jaka jest sytuacja i co trzeba by zmienić, ale tak naprawdę nie mamy możliwości złożenia innej skargi. Ktokolwiek poinformowałby o sytuacji instytucję na zewnątrz, zostałby zwolniony. Podobnie jest z pracownikami, którzy składają skargi wewnętrzne. Przestają być wygodni. Utrudnia się im życie albo zwalnia - mówi ratownik.

Dlaczego więc zdecydował się o wszystkim opowiedzieć? - Jestem zmęczony tym, że muszę postępować w pracy wbrew mojemu sumieniu i temu, jak praca w karetce powinna według mnie wyglądać. Robiąc tak, szkodzimy pacjentom.

Obawy pana Rafała potwierdza Sebastian Kulesza. - Nieprzestrzeganie takich procedur może zagrażać pacjentom. Średnio karetka na 12-godzinnym dyżurze ma pięć do ośmiu wyjazdów, znajdują się w niej pacjenci z różnymi chorobami. Jeśli powierzchnie nie są odpowiednio zdezynfekowane, jest to niebezpieczne - mówi.

Trudno ustalić, czy to w karetce pacjent się czymś zaraził

Bardzo trudne jest ustalenie, czy w wyniku nieprzestrzegania zasad czystości w karetkach nastąpiły zachorowania lub zakażenia wśród pacjentów czy pracowników szpitala. Przede wszystkim dlatego, że personel karetki pogotowia ratunkowego często nie jest związany na stałe z jednym szpitalem czy oddziałem. Są również inne przyczyny. - Dotarcie do tego, że pacjent zaraził się w karetce jest bardzo trudne ze względu na specyfikę zakażenia. Objawy różnego rodzaju chorób najczęściej pojawiają się z opóźnieniem. Poza tym pacjent po przejeździe karetką trafia na oddział, czyli w miejsce, gdzie także potencjalnie może się czymś zarazić - tłumaczy Sebastian Kulesza.

Dostrzeżenie prawidłowości między ewentualnymi zachorowaniami jest więc prawie niemożliwe. Pacjenci jednak, choć nie zdają sobie z tego sprawy, mogą być narażeni na ryzyko. Przyczyną jest brak kontroli, a także zaniedbania ze strony pracodawcy, jak i pracowników pogotowia. Warunki takie narażają na ryzyko zarażenia się groźnymi chorobami i bakteriami.

Na prośbę bohatera jego imię zostało zmienione.