Beeld AFP

Volgens het Europees Hof van Justitie is Airbnb geen makelaar maar een informatiedienst die het mogelijk maakt vakantieaccomodaties te zoeken en te verhuren. Omdat Airbnb formeel in EU-lidstaat Ierland is gevestigd, mogen overheden er geen beperkingen aan opleggen. In de EU geldt immers vrij verkeer van diensten en informatie.

De uitspraak is een flinke streep door de rekening van grote steden als Amsterdam, Parijs en Barcelona die de overlast door vakantieverhuur willen aanpakken. Het lijkt namelijk te betekenen dat het onmogelijk is de platforms te verplichten om mee te werken aan de landelijke registratieplicht.

De gemeente laat in een reactie weten dat ze door de uitspraak afhankelijk zijn van de bereidwilligheid van verhuurders en platforms, willen ze de registratieplicht laten slagen. ‘Dit is een klap voor de aanpak van illegale vakantieverhuur en de overlast die veel mensen daarvan ervaren. Het Europese Hof laat hiermee zien dat de belangen van multinationals in Europa alweer vóór de belangen van de inwoners gaan. Het wordt nu nog belangrijker om de Europese wetgeving te wijzigen, we gaan daarom samen met de grote Europese steden door met de lobby bij de Europese Commissie om hierop aan te dringen.’

Airbnb is tevreden: “We verwelkomen dit oordeel en willen nu voortgaan in de samenwerking met steden om duidelijke regels te stellen. We willen voor iedereen een goede partner zijn.” Zo laat het platform doorschemeren te zullen doorgaan met het innen van toeristenbelasting in Amsterdam.

Dat Airbnb het mogelijk maakt dat particulieren en bedrijven woonruimte tijdelijk aanbieden voor vakantieverhuur betekent volgens het Hof niet dat het zich daarbij aan lokale en nationale regels daarover hoeft te houden. Die kunnen alleen worden opgelegd aan de verhuurders zelf.

Geen controle

Volgens de Europese rechters voert Airbnb geen controle over het aanbieden van vakantiewoningen. Daardoor kan het bedrijf niet verplicht worden om gegevens met overheden te delen, zoals het met Amsterdam zegt te doen. Ook het innen van toeristenbelasting, zoals Airbnb in Amsterdam doet of verhuurders via het platform belastingplichtig stellen, zoals in Spanje het geval is, kan niet worden afgedwongen.

Door het oordeel zal Amsterdam de regel dat woningen hoogstens dertig dagen verhuurd mogen worden, nu helemaal bij de verhuurders zelf moeten afdwingen. Airbnb hoeft daar niet aan mee te werken. Dat weigert het bedrijf sinds begin dit jaar toch al, sinds de maximale verhuurperiode door de hoofdstad van zestig naar dertig dagen werd teruggebracht.

Sindsdien zoekt het stadsbestuur naar juridische mogelijkheden het bedrijf aan te pakken, onder meer met een registratieplicht voor vakantieverhuurders. Door de Europese uitspraak wordt handhaving daarvan lastig. Amsterdammers kunnen wel verplicht worden hun vakantieverhuur te registreren maar Airbnb hoeft dat op geen enkele manier te faciliteren. Controle is lastig omdat exacte verhuuradressen via het platform zijn te verhullen.

Aantasting leefbaarheid

Een trits grote Europese steden, waaronder Amsterdam, Barcelona, Berlijn en Parijs, pleitte afgelopen zomer al bij de Europese Commissie voor een verandering van de Europese regels voor vakantieverhuurders. Volgens hen verstoort dat hun woningmarkt en tast het de leefbaarheid aan.

De zaak waarin het Europees Hof nu uitspraak heeft gedaan, was het gevolg van een Franse rechtszaak die door een toeristische branchevereniging en een aantal hotels was aangespannen. Zij vonden dat Airbnb zich als vastgoedverhuurder gedroeg maar zich niet aan de Franse regels hield. Het gemeentebestuur van Parijs legde Airbnb daarop een boete van 12,5 miljoen op.

Het Franse gerechtshof vroeg vervolgens opheldering over de status van Airbnb bij het Hof in Luxemburg. Tegen de uitspraak is geen beroep meer mogelijk

De Europese rechters houden wel een klein gaatje open. Overheden mogen wel regels opleggen om consumenten te beschermen. Het kan dan gaan om de aanpak van malafide verhuurders, nepverhuur of oplichting.