De opa van Edwin Hendriks was een communist. Een echte. „Hij ging in de jaren vijftig naar Moskou op vakantie, en streed in Spanje met de bolsjewisten.”

Edwin (51), onderwijskundige, heeft daar wel íets van meegekregen, maar in afgezwakte vorm. Zijn ouders waren minder politiek betrokken dan zijn opa, maar ze maakten hem wel duidelijk dat hij altijd moest gaan stemmen en dat het socialisme hoog in het vaandel stond. „Iedereen is gelijk en we moeten voor iedereen opkomen”, was het credo. De eerste keer dat hij mocht stemmen, ging zijn stem naar de PvdA. „Dat had ik van huis uit meegekregen, zo gaat het meestal hè.”

Maar bij zijn eigen zoon, Jurre van de Merwe (19), gaat dat niet op. De student bestuurskunde mocht bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019 voor het eerst stemmen. Hij kleurde het vakje bij Thierry Baudets Forum voor Democratie rood.

„Ik heb een sterke eigen mening, een aparte mening”, zegt Jurre. „Een politieke voorkeur hoeft niet aangeboren of aangepraat te zijn. Ik heb het op eigen houtje uitgezocht.”

Lees ook Populistisch rechts bleek een blijvertje

Hij was al vroeg geïnteresseerd in politiek, sinds hij meedeed aan een debat op de middelbare school. Eerst volgde hij een van zijn vrienden, richting D66. „Uiteindelijk ben ik me gaan oriënteren en heb ik zelf mijn weg gevonden naar Forum, hoewel ik ondertussen weer een beetje zwevend ben door wat uitspraken van Baudet.” Hij is het er bijvoorbeeld niet mee eens hoe hard Baudet zich maakt voor Zwarte Piet, „dat boeit me niet zo”. Ook is hij niet zo anti-EU als andere mensen van Forum. „Daarom zweef ik.”

Voorafgaand aan het interview vatte Jurre het samen in de zin: „Ik ben rechts en mijn vader is een communist.” Nu ze naast elkaar zitten, lacht zijn vader om die uitspraak. „Ik wist wel dat hij dat dacht”, zegt Edwin. Communist vindt hij zelf wel wat ver gaan. Socialist, zegt hij, maar bij de laatste verkiezingen stemde hij blanco. „Ik kon geen keuze maken. De linkse partijen zijn een andere kant opgegaan.”

Geen enkele partij voldeed aan zijn socialistische eisen. „De partijen zijn niet meer gericht op samen doen, op ‘iedereen moet zijn steentje bijdragen’, terwijl ik dat het belangrijkst vind.”

Dat de samenleving verrechtst, merkt hij nauwelijks. „Ik zie het in ieder geval niet op mijn werk, het merendeel van de docenten is echt heel links.” Dat de mensen om hem heen zich zorgen maken, dat merkt hij wel. „Ik hoor dat ze bang zijn dat we weer naar een fascistische staat gaan, maar dat denk ik niet.” Wel ziet hij dat de samenleving, net als het debat, aan het verharden is. „Dat is een golfbeweging, dat gaat wel weer over.”

Het stoort hem niet dat zijn zoon ook aan de rechterkant van het politieke spectrum zit. Edwin: „Ik vind het wel leuk. Ik zou het eerder raar vinden als hij het eens zou zijn met alles wat ik zeg.” Ze verschillen het meest van mening over het onderwerp ‘marktwerking’. „Ik ben daar echt tégen, zeker in het onderwijs en in de gezondheidszorg. Het wordt niet goedkoper, het wordt niet beter.”

Zijn zoon ziet juist voordelen. „Het kan voor zoveel dingen goed zijn. Voor innovatie, voor de prijzen.” Het omvallen van het private Slotervaartziekenhuis in Amsterdam deed hem niet van mening veranderen. „Ik denk toch dat het de beste optie is voor de beste zorg, omdat het een motivatie geeft om te innoveren.”

Nee, de discussies lopen niet hoog op, zeggen ze. „Op een gegeven moment hebben we zoiets van: we zijn het er niet over eens”, zegt Jurre. „En we weten dat we er toch niet uit gaan komen”, zegt zijn vader. „Omdat we allebei niet heel rigide zijn, kunnen we ondanks onze verschillende opvattingen gelukkig redelijk open de discussie aangaan.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 28 december 2019