DEN HAAG - Een Kamermeerheid van CDA, PvdA, SP, D66 en GroenLinks wil dat per direct gestopt wordt met de geplande invoering van de langstudeerboete op 1 september.

Een voorstel van de PvdA om namens de Kamer een brief te sturen naar staatssecretaris Halbe Zijlstra (Onderwijs) kreeg woensdagmiddag brede steun.

In de brief wordt opgeroepen de uitvoering van de langstudeermaatregel per 1 september 'terzijde te leggen tot de formatie van een nieuw kabinet voltooid is'.

De PvdA laat bovendien weten een debat te gaan aanvragen met de staatssecretaris, als hij bij zijn standpunt blijft dat het kabinet de maatregel uit begrotingsakkoord gewoon gaat uitvoeren.

Zijlstra liet via een woordvoerder al weten dat de Kamer zelf met alternatieve voorstellen moet komen om het gat te dichten.

Bijna 400 miljoen

Volgens Zijlstra komt de afschaffing van de langstudeermaatregel voor zowel de studenten als de onderwijsinstellingen, neer op een bezuiniging van bijna 400 miljoen op het hoger onderwijs.

De afspraak uit het regeerakkoord zou aankomende september in werking treden. Studenten die meer dan een jaar extra over hun studie doen moeten 3000 euro extra betalen. Ook de onderwijsinstellingen moeten dan 3000 euro per student per jaar gaan betalen.

De Kamer wil uiterlijk maandag 20 augustus een reactie van Zijlstra. Daarnaast vraagt de Kamer hem om met voorstellen te komen voor de financiële dekking van het tekort dat ontstaat door het schrappen van de maatregel.

PvdA

Een maand geleden diende de PvdA binnen de Kamercommissie onderwijs ook al een verzoek in om de staatssecretaris op te roepen de maatregel tot nader orde uit te stellen. Dit verzoek kreeg toen geen steun van onder andere CDA, D66 en GroenLinks.

Dinsdag maakte CDA-lijsttrekker Sybrand van Haersma Buma ineens bekend van de boete af te willen. Kamerlid Sander de Rouwe erkent dat het idee van de langstudeermaatregel uit de koker van het CDA komt, maar "we zien nu dat er geen draagvlak voor is".

Ook D66-Kamerlid Boris van der Ham wil de maatregel per direct van tafel halen en de staatssecretaris aan het werk zetten om financiële dekkingen te zoeken. "Als je de maatregel per direct afschaft voorkom je dat het nog lang onderwerp blijft van bureaucratische harentrekkerij. Iedereen is er voor dat de boete wordt afgeschaft."

Debat

GroenLinks-Kamerlid Tofik Dibi had woensdagochtend al een spoedoverleg aangevraagd voor volgende week om voor september duidelijkheid te krijgen. 'Dit is een hele bizarre situatie op dit moment’’, benadrukt Dibi.

De VVD noemde de stap van het CDA bij monde van Kamerlid Anne Wil Lucas-Smeerdijk 'goedkope verkiezingsretoriek', maar staat wel open voor een debat nog tijdens het reces. "Het is niet uit te leggen dat je zo'n gat in de begroting slaat en dat je daardoor de investeringen in het hoger onderwijs niet door laat gaan."

Lucas-Smeerdijk is wel voorstander van het schrappen van de langstudeermaatregel, maar wil dan wel een alternatief, bijvoorbeeld in de vorm van een sociaal leenstelsel.

Schuld

ChristenUnie-leider Arie Slob liet weten wel vast te houden aan de maatregel. Hij waarschuwt studenten en partijen dat het alternatief van een sociaal leenstelsel een stuk minder aantrekkelijk is. "Als je volgens planning studeert, bouw je jaarlijks een studieschuld op van 3200 euro. Iedere student studeert dan af met een molensteen van minimaal 13.000 euro om de hals."

PVV-Kamerlid Harm Beertema laat weten dat de PVV voorstander is van de langstudeermaatregel en daarom ook geen behoefte heeft aan een debat. "De langstudeermaatregel disciplineert, zodat studenten meer haast maken met hun studie. Het rendement is nu te laag."

Gat

CDA en GroenLinks hebben al nagedacht over maatregelen die het gat in de begroting kunnen opvangen. Volgens CDA'er De Rouwe zal bij de presentatie van de CPB-doorrekeningen op 27 augustus blijken op welke manier zijn partij dat geld wil binnenhalen.

Dibi wil het gat ondervangen door te korten op de huidige subsidies voor fossiele brandstoffen.

Verheugd

Studentenorganisatie ISO reageert verheugd op het nieuws. "Dit is fantastisch nieuws. We zijn er al jaren mee bezig om dit via demonstraties en rechtszaken van tafel te krijgen", aldus ISO-voorzitter Thijs van Reekum.

Kai Heijneman van studentenvakbond LSVb ziet de Kamer liever vandaag dan morgen terugkomen van reces om te voorkomen dat vanaf 1 september de eerste boetes worden uitgedeeld.

VSNU

De universiteiten en de hogescholen willen een doordachte afschaffing. ''Als de boete wordt afgeschaft moet dat zorgvuldig gebeuren. Anders ontstaat nieuwe schade'', lieten de Vereniging van Universiteiten (VSNU) en de HBO-Raad weten.

Overigens vinden VSNU en HBO-Raad dat afschaffing van de boete budgettair neutraal moet gebeuren, op basis van onderwijsbudget van 2010, dus van voor het regeerakkoord. ''Om dat te realiseren moet het budget voor het hoger onderwijs met circa 200 miljoen worden verhoogd.''

Overzicht van de ontwikkelingen rond de langstudeerboete