Każdy z tych krajów doświadczył epidemii SARS w roku 2003, i wszystkie wyciągnęły z tego odpowiednie wnioski. Nauczyły się, jak szybko rozprzestrzenia się wirus i zdawały sobie sprawę z powagi sytuacji. Dlatego ilość zachorowań w tych krajach nie zaczęła rosnąć wykładniczo, pomimo dużo wcześniejszego pojawienia się pierwszych przypadków.

We wszystkich wymienionych wyżej krajach mieliśmy do czynienia z błyskawicznie rosnącą ilością zakażeń, w obliczu której rząd zdawał sobie sprawę z powagi zagrożenia, i powstrzymał dalszy rozwój epidemii. W innych krajach sytuacja jest całkiem inna.

Zanim do tego przejdziemy, jeszcze jedna informacja dotycząca Korei Południowej — najprawdopodobniej ten kraj nie jest typowy. Postęp epidemii udało się tam ograniczyć po pierwszych 30 przypadkach. Pacjentka 31. była punktem zapalnym — ostatecznie za jej pośrednictwem zaraziły się tysiące innych osób. Ponieważ wirus przenosi się zanim jeszcze pojawiają się objawy, pojawia się jeszcze zanim zdamy sobie z tego sprawę. Teraz płacimy cenę za ten jeden przypadek. Tak czy inaczej wysiłki mające na celu ograniczenie zakażeń nie poszły na marne: gdyby nie one, sytuacja w Korei przypominałaby tą we Włoszech, gdzie na dzień dzisiejszy już jest więcej przypadków. Jutro również w Iranie będzie więcej przypadków, niż w Korei (10.03.2020).

Stan Waszyngton

Widzieliśmy już wzrost w krajach zachodnich, i wiemy, co może się stać w ciągu zaledwie tygodnia. Wyobraźmy sobie teraz, że w przeciwieństwie do Wuhan i pozostałych ognisk w krajach wschodnich, nie uda się odpowiednio zorganizować kwarantanny. Pandemia wymknie się spod kontroli.

Wystarczy spojrzeć na kilka przykładów: Stan Waszyngton, rejon Zatoki San Francisco, Paryż i Madryd.

Stan Waszyngton to taki amerykański Wuhan. Tutaj też liczba zachorowań rośnie wykładniczo. Na chwilę obecną odnotowano 140 przypadków.

Jedno jest zastanawiające. Dużo wyższa śmiertelność, niż w Chinach. Był taki moment, kiedy na 3 przypadki odnotowanych w tym stanie zachorowań przypadła jedna ofiara śmiertelna.

Wiemy, że w pozostałych miejscach śmiertelność spowodowana koronawirusem wynosi pomiędzy poiędzy 0,5% a 5% (więcej o tym później). Jak może wynosić 33%?

Okazało się, że wirus rozprzestrzeniał się niewykryty przez całe tygodnie. To nie jest tak, że były tylko 3 przypadki. Po prostu władze wiedziały tylko o 3 przypadkach, a w przypadku tej jednej osoby ciężki stan zwiększył prawdopodobieństwo wykonania testów.

To jest trochę tak samo, jak z pomarańczowymi i szarymi słupkami w Chinach — było wiadomo tylko danych wyrażonych słupkami pomarańczowymi (zgłoszenia oficjalne), i wtedy wydawało się, że wszystko jest pod kontrolą: mamy tylko 3 zachorowania. W rzeczywistości były setki, a może nawet tysiące przypadków.

To właśnie jest problem — znamy tylko przypadki zgłoszone oficjalnie, a nie rzeczywistą liczbę zachorowań. W jaki sposób można ją oszacować? Jest na to kilka sposobów. Mam model matematyczny, który pozwala na ustalenie prawdopodobnej wartości tych zmiennych, do którego wystarczy wprowadzić odpowiednie dane (bezpośredni link do formuły).

Po pierwsze, na podstawie ilości zgonów. Jeżeli znasz ilość zgonów w Twoim regionie, możesz przewidzieć prawdopodobną liczbę rzeczywistych zachorowań w danym momencie. Wiemy mniej więcej, ile czasu statystyczna ofiara śmiertelna może przeżyć od momentu zakażenia (17,3 dnia). Oznacza to, że osoba, która zmarła dnia 29.02 w Stanie Waszyngton prawdopodobnie została zainfekowana ok. 12.02.

Po drugie, na podstawie śmiertelności. W tym scenariuszu przyjmuję 1% (dokładne rozumowanie zostanie wyjaśnione dalej). Oznacza to, że ok. 12.02 były już ok. 100 zachorowań w tym obszarze, z których tylko jedno zakończyło się śmiercią 17,3 dnia później.

Teraz wykorzystajmy informację o średnim czasie, w którym ilość zachorowań podwaja się. Wartość tej zmiennej wynosi 6.2. Oznacza to, że w ciągu 17 dni, kiedy ofiara śmiertelna zmagała się z chorobą, liczba przypadków musiała wzrosnąć x ok. 8 (=2^(17/6)). Innymi słowy, jeżeli nie wszystkie przypadki są zgłaszane, jedna śmierć w danym dniu oznacza 800 rzeczywistych przypadków przypadających na ten dzień.

W stanie Waszyngton na chwilę obecną odnotowano 22 przypadki śmiertelne. Po wykonaniu odpowiednich obliczeń otrzymujemy ok. 16.000 rzeczywistych zakażeń koronawirusem na dzień dzisiejszy. To tyle, ile wynosi suma oficjalnie zgłoszonych przypadków we Włoszech i w Iranie.

Jeżeli przyjrzymy się szczegółowym danym, zdamy sprawę, że 19 z tych śmierci jest efektem zakażeń w obrębie jednego ogniska, z którego być może wirus jeszcze nie rozprzestrzenił się na dużą skalę. Kiedy wprowadzimy tą liczbę do naszego modelu, otrzymamy ok. 3.000 przypadków na chwilę obecną.

Stosując powyższą formułę autorstwa Trevora Bedforda możemy oszacować aktualną liczbę przypadków z uwzględnieniem oryginalnego szczepu wirusa, a także jego kolejnych mutacji.

Wniosek jest taki, że najprawdopodobniej w Stanie Waszyngton jest dzisiaj 1 100 przypadków.

Żadne z tych podejść nie jest idealne, ale ważne jest to, że wszystkie wskazują na jedno — możemy nie znać rzeczywistej liczby przypadków, ale możemy założyć, że jest dużo większa, niż według oficjalnych danych. To nie są setki. To są tysiące — a może nawet więcej.

Rejon Zatoki San Francisco

Do dnia 08.03 w rejonie Zatoki San Francisco nie było ani jednego przypadku śmiertelnego. Sprawiła to, że trudno jest oszacować rzeczywistą ilość zakażeń w tym czasie. Oficjalnie zgłoszono 86 przypadków. Problem w tym, że ilość wykonywanych testów jest dużo niższa, niż ilość testów, które należałoby wykonać, ponieważ brakuje zestawów do testowania. USA zdecydowały się na stworzenie własnych testów, ale okazało się, że zestaw nie działa.

Poniżej przedstawiono ilość testów wykonanych w różnych krajach do dnia 3 marca:

W Turcji, w której nie stwierdzono żadnych przypadków koronawirusa, ilość testów wykonywanych na jednego mieszkańca jest 10 razy większa, niż w Stanach Zjednoczonych. Sytuacja nie jest dużo lepsza dzisiaj, kiedy w USA przeprowadza się ok. 8000 testów, co oznacza, że do tej pory wykonano ok. 4000 [sic!].

Teraz przyjmijmy jakiś współczynnik określający stosunek liczby przypadków oficjalnych do rzeczywistych. Który powinniśmy przyjąć? W rejonie Zatoki testowano każdego, kto podróżował lub pozostawał w kontakcie z osobą podróżującą, co oznacza, że większość z wykrytych przypadków była związana z podróżowaniem. System pozostawał ślepy na wszystkie przypadki rozprzestrzeniania się wirusa w lokalnych społecznościach. Mając pewne pojęcie o stosunku rozprzestrzeniania się w lokalnej społeczności do zarażeń przenoszonych w wyniku podróży, można oszacować ilość zarażeń rzeczywistych.

Spojrzałem na ten stosunek do Korei Południowej, na temat której dostępnych jest bardzo wiele danych. Do czasu, kiedy pojawiło się u nich 86 przypadków, 86% z nich było wynikiem rozprzestrzeniania się wirusa w lokalnej społeczności (zbieżność liczb jest przypadkowa).

Mając tą liczbę, możemy obliczyć prawdopodobną liczbę przypadków rzeczywistych. W obszarze Zatoki na chwilę obecną wykryto 86 przypadków, więc rzeczywista ich liczba wynosi ok. 600.

Francja i Paryż

Francja zgłasza na dzień dzisiejszy 1 400 przypadków zarażenia i 30 przypadków śmiertelnych. Po wykonaniu obliczeń zgodnie z dwiema wyżej wymienionymi formułami, otrzymujemy liczbę zachorowań w zakresie od 24.000 do 140.000.

Rzeczywista liczba przypadków koronawirusa we Francji mieści się najprawdopodobniej w zakresie od 24.000 do 140.000.

Powtórzmy to raz jeszcze. Ilość rzeczywistych przypadków we Francji najprawdopodobniej jest jeden lub dwa rzędy wielkości większa, niż zgłaszana oficjalnie.

Nie wierzysz mi? Spójrzmy jeszcze raz na wykres danych dla Wuhan.

Źródło: analiza Tomasa Pueyo, wykres i dane pochodzą z Journal of the American Medical Association

Po skumulowaniu wartości dla słupków pomarańczowych do dnia 22.01 otrzymamy 444 przypadki. Teraz dodajmy wszystkie wartości dla słupków szarych. Sumują się one do ok. 12.000 przypadków. Oznacza to, że w momencie, kiedy myślano, że w liczba przypadków w Wuhan wynosi 444, była tak naprawdę 27 razy większa. Jeżeli teraz Francja szacuje liczbę przypadków na 1 400, jest ryzyko, że w rzeczywistości jest ona dziesiątki tysięcy razy większa.

Te same zależności można odnieść do Paryża. Przy 30 przypadkach zgłoszonych w samym mieście, rzeczywista liczba zachorowań może wynosić setki, a może nawet tysiące. Przy 300 przypadkach w rejonie Île-de-France rzeczywista liczba przypadków w tym regionie mogła już przekroczyć dziesiątki tysięcy.

Hiszpania i Madryt

Wartości dla Hiszpanii są bardzo podobne do tych dla Francji (1 200 przypadków i 1 400, odpowiednio, po 30 przypadków śmiertelnych w obydwu krajach). Oznacza to, że do obydwu można zastosować te same zasady: w tej sytuacji rzeczywista liczba zachorowań w Hiszpanii najprawdopodobniej przekroczyła już 20.000.

Na obszarze Wspólnoty Madrytu odnotowano już 600 oficjalnych zachorowań i 17 przypadków śmiertelnych, zo oznacza, że rzeczywista ilość zakażeń wynosi najprawdopodobniej pomiędzy 10.000 a 60.000.

Jeżeli czytasz te dane i myślisz: to niemożliwe — nie może być aż tak źle, zastanów się nad tym: przy takiej liczbie zachorowań, w Wuhan już była kwarantanna.

Przy liczbie zachorowań, którą obserwujemy dzisiaj w krajach takich jak USA, Hiszpania, Francja, Iran, Niemcy, Japonia, Holandia, Dania, Szwecja lub Szwajcaria, Wuhan już był pod kwarantanną.

Jeżeli myślisz sobie teraz: OK, ale Hubei to tylko jeden region, pozwól mi przypomnieć, że liczba mieszkającej tam ludności wynosi 60 milionów — to więcej, niż Hiszpania; mniej więcej tyle samo ludzi mieszka we Francji.

2. Co będzie, kiedy ta fala koronawirusa do nas dotrze?

Już dotarła. Na razie większość przypadków jest ukryta, ale ich liczba stale rośnie. Wykładniczo.

Co się stanie z naszymi krajami, kiedy pojawią się objawy? To już wiemy, bo w kilku miejscach tak się stało. Najlepszym przykładem są Hubei i Włochy.

Śmiertelność

Zgodnie z danymi Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), śmiertelność wynosi 3,4% (jest to % ludzi, którzy zarażają się koronawirusem, a następnie umierają). Umieśćmy teraz tą wartość w odpowiednim kontekście.

Wszystko zależy od kraju i czasu: wartość zmiennej waha się od 0,6% w Korei Południowej do 4,4% w Iranie. Co się właściwie dzieje? Spróbujmy to rozpracować.

Śmiertelność można obliczyć na dwa sposoby: na podstawie stosunku liczby zgonów do ogólnej liczby zachorowań i liczby zgonów do liczby przypadków rozstrzygniętych. Przy użyciu pierwszej z tych metod wartość będzie najprawdopodobniej niedoszacowana, ponieważ wiele przypadków nierozstrzygniętych może jeszcze zakończyć się śmiercią. Druga z nich będzie prowadziła do przeszacowania tej wartości, ponieważ przypadki zakończone zgonem rozstrzygają się statystycznie szybciej, niż przypadki zakończone wyzdrowieniem.

Aby rozwiązać ten problem, sprawdziłem, jak te dwie wartości zmieniają się w czasie. Obydwie zrównają się w momencie rozstrzygnięcia wszystkich przypadków, więc projektując trendy z przeszłości w przyszłość możemy odgadnąć, jaka będzie ostateczna wartość współczynnika śmiertelności.

Widzimy to w naszych danych. Śmiertelność w Chinach wynosi obecnie pomiędzy 3,6% a 6,1%. Jeżeli dokonamy ekstrapolacji tego trendu, okazuje się, że wartość ta dąży do ok. 3,8%-4%. Jest to dwukrotnie wyżej, niż w przypadku obecnych szacunków i 30 razy wyżej, niż w przypadku grypy.

Musimy jednak uwzględnić również inny czynnik — fakt, że sytuacja w Hubei różni się mocno od sytuacji w pozostałych częściach Chin.

Śmiertelność w Hubei prawdopodobnie będzie dążyła do 4,8%. W międzyczasie, w przypadku pozostałych części Chin, będzie to najprawdopodobniej ok. 0,9%.

Sporządziłem również odpowiednie wykresy dla Iranu, Włoch i Korei Południowej — jedynych krajów, w których ilość przypadków śmiertelnych sprawia, że taka analiza ma sens.

Stosunek zgonów do całkowitej ilości zachorowań w Iranie i we Włoszech obliczony przy pomocy obydwu formuł zbiega się w rejonie 3%-4%. Przypuszczam, że ostateczna wartość będzie się również mieściła w tym zakresie.

Korea Południowa jest najciekawszym przypadkiem, ponieważ w jej przypadku te dwie wartości najbardziej się od siebie różnią: stosunek zgonów do wszystkich zachorowań wynosi zaledwie 0,6%, podczas gdy stosunek śmierci do przypadków rozstrzygniętych sięgnął 48%. Przypuszczam, że mamy tutaj do czynienia z szeregiem wyjątkowych zjawisk. Po pierwsze, tam testują wszystkich (przy tak dużej ilości przypadków nierozstrzygniętych śmiertelność wydaje się niska), a dany przypadek pozostaje statystycznie nierozstrzygnięty dłużej (rozstrzygnięcie następuje szybciej, kiedy pacjent umiera). Po drugie, mają tam dużo łóżek szpitalnych (zob. wykres 17.b). Możemy mieć wreszcie do czynienia z innymi przyczynami, których na razie nie znamy. Ważne jest to, że stosunek liczby zgonów do liczby zachorowań od samego początku utrzymywał się na poziomie ok. 0,5%, co sugeruje, że wartość ta pozostanie w tym rejonie. Na taką sytuację złożyła się najprawdopodobniej wysoka jakość służby zdrowia i odpowiednie zarządzanie kryzysowe.

Ostatnim przypadkiem, który jest dla nas ważny, jest rejs statku Diamond Princess: przy 706 zachorowań, 6 zgonów, 100 wyzdrowień, śmiertelność będzie ostatecznie wynosić między 1 a 6,5%.

Należy zaznaczyć, że struktura wiekowa w danym kraju również ma znaczenie: ponieważ śmiertelność jest znacznie wyższa w przypadku osób starszych, wirus zbierze bardziej obfite żniwo w krajach starzejących się, takich jak Japonia, niż w tych o populacji młodszej, takich jak Nigeria. Wartość tej zmiennej zależy również od warunków atmosferycznych, w szczególności od wilgotności i temperatury, ale nadal nie jest jasne, jaki będzie to miało wpływ na rozkład i wartość śmiertelności.

Możemy stąd wyciągnąć następujące wnioski:

W krajach lepiej przygotowanych śmiertelność będzie wynosiła od ok. 0,5% (przypadek Korei Południowej) do 0,9% (jak w pozostałej części Chin).

W krajach, które nie powstrzymają rozwoju epidemii w odpowiedni sposób, śmiertelność wyniesie ok. 3–5%

Innymi słowy: podjęcie odpowiednich działań odpowiednio szybko może dziesięciokrotnie ograniczyć śmiertelność. Poza obniżeniem śmiertelności, podjędzie odpowiednio szybkich działań powoduje ogromne ograniczenie ilości zachorowań. Wybór jest oczywisty.

Kraje, które działają szybko, ograniczają ilość zgonów co najmniej 10-krotnie.

Co jest potrzebne do przygotowania kraju na epidemię?

Z czym będzie się musiała zmierzyć służba zdrowia?

Ok. 20% chorych będzie wymagało hospitalizacji, 5% będzie wymagało leczenia na Oddziałach Intensywnej Terapii, a 2,5% będzie wymagało terapii szczególnie intensywnej, z zastosowaniem respiratorów i ECMO (ciągłego pozaustrojowego natleniania krwi).

Problem jest taki, że urządzeń takich jak respiratory oraz aparaty ECMO nie można tak łatwo wyprodukować ani kupić. Dla przykładu, kilka lat temu Stany Zjednoczone miały w sumie 250 aparatów ECMO.

W tej sytuacji, jeżeli many nagle 100.000 osób zarażonych wirusem, wiele z nich będzie chciało się zbadać na jego obecność. Około 20.000 będzie wymagało hospitalizacji, 5.000 będzie wymagało przyjęcia na Oddział Intensywnej Terapii, a 1.000 będzie potrzebowało urządzeń, których na dzień dzisiejszy nie mamy wystarczająco. Mówimy przy tym tylko o 100.000 zachorowań.

Nie bierzemy przy tym pod uwagę problemów takich, jak dostępność masek. Kraj taki jak USA dysponuje tylko 1% masek, których potrzebuje, aby zaspokoić potrzeby pracowników służby zdrowia (12M N95, 30M, potrzeba masek chirurgicznych 3.5B). Jeżeli dojdzie do wielu zachorowań naraz, masek starczy tylko na 2 tygodnie.

Kraje takie jak Japonia, Korea Południowa, Hong Kong i Singapur, a także obszary Chin położone poza Hubei były odpowiednio przygotowane i zapewniły pacjentom odpowiednią opiekę.

Reszta krajów zachodnich podąży raczej drogą Hubei i Włoch. Dlaczego?

Co się dzieje, kiedy służba zdrowia jest przeciążona?

Rozwój wypadków, który obserwujemy we Włoszech zaczyna przypominać scenariusz, który znamy z Hubei. Hubei dało radę zbudować dwa szpitale w dziesięć dni, a i to nie wystarczyło. Służba zdrowia zupełnie nie poradziła sobie z sytuacją.

W obydwu przypadkach szpitale zostały zalane falami pacjentów. Kładziono ich gdzie się dało: na korytarzach, w poczekalniach…

Warto zapoznać się z powyższym krótkim wątkiem na Twitterze. Sytuacja we Włoszech nie wygląda na chwilę obecną za wesoło.

Pracownicy służby zdrowia spędzają całe godziny w tej samej odzieży ochronnej, ponieważ nie ma jej wystarczająco. Oznacza to, że nie mogą opuścić zakażonych obszarów przez wiele godzin. Kiedy kończą, mdleją ze zmęczenia, wyczerpani i odwodnieni. Nie pracuje się już na zmiany. Wzywa się emerytowanych lekarzy do pomocy. Z dnia na dzień poddaje się prowizorycznemu przeszkoleniu osoby, które do tej pory nie miały pojęcia o pracy pielęgniarskiej. Każdy jest potrzebny. Przez cały czas.

Włoska pielęgniarka Francesca Mangiatordi zemdlała w czasie pracy, ratując chorych.

Walczą aż do momentu, też nie zachorują. Zarażają się często, ponieważ bez przerwy mają kontakt z wirusem, i nawet odzież ochronna nie jest w stanie im zapewnić bezpieczeństwa. Kiedy pojawiają się u nich objawy, muszą zostać poddani 14-dniowej kwarantannie, i w tym czasie nie mogą pomagać chorym. W najlepszym wypadku tracą 2 tygodnie. W najgorszym wypadku życie.

Najgorzej jest na OIOMie, gdzie pacjenci muszą dzielić respiratory i aparaty ECMO. Tak naprawdę nie da się tego zrobić, więc trzeba zadecydować, który pacjent będzie korzystał z urządzenia. Trzeba zadecydować, kto przeżyje, a kto umrze.

„Po kilku dniach musimy wybrać. […] Nie możemy podłączyć wszystkich. Musimy podjąć decyzję na podstawie wieku i stanu zdrowia pacjenta” — włoski lekarz Christian Salaroli

Pracownicy służby zdrowia w odzieży ochronnej ratują zarażonych na oddziale intensywnej terapii w szpitalu dla pacjentów z koronawirusem w Wuhan w Chinach, 6 lutego (China Daily/Reuters), opublikowano Washington Post

W takich warunkach śmiertelność wynosi ~4% zamiast ~0,5%. Jeżeli chcesz, żeby w Twoim kraju też tak było, rób wszystko jak do tej pory i nie przejmuj się wirusem.

Zdjęcia satelitarne przedstawiają cmentarz Behesht Masoumeh w irańskim mieście Qom. Zdjęcie:©2020 Maxar Technologies. Opublikowano The Guardian i The New York Times.

3. Co powinieneś zrobić?

Zatrzymaj rozprzestrzenianie się wirusa

To jest pandemia. Nie można jej zatrzymać. Możemy ją tylko ograniczyć.

Niektóre kraje dobrze sobie z tym poradziły. Najbardziej skuteczny był Tajwan, który pomimo ścisłych związków z Chinami ma nadal mniej niż 50 przypadków. Poniższy artykuł wyjaśnia, w jakie kroki podjęto tam na samym początku w celu powstrzymania koronawirusa.

W Tajwanie się udało, ale większość zaatakowanych krajów nie miała odpowiedniej wiedzy i doświadczenia i nie poradziła sobie. Teraz, kiedy wirus już do nas dotarł, próbują przyjąć inną strategię: ograniczenie przenoszenia się wirusa pomiędzy poszczególnymi osobami. Chcą maksymalnie zmniejszyć jego skuteczność w atakowaniu ludzkiego organizmu.

Jeżeli ograniczymy kolejne infekcje tak bardzo, jak to tylko możliwe, nasza służba zdrowia może poradzić sobie z zakażeniami dużo lepiej, co sprawi, że śmiertelność będzie dużo niższa. Jeżeli rozciągniemy rozwój wypadków w czasie, dotrzemy do punktu, kiedy resztę społeczeństwa będzie można zaszczepić, tym samym eliminując ryzyko całkowicie. Celem nie jest całkowite uniemożliwienie wirusowi przenoszenia się na kolejne osoby. Naszym zadaniem jest je opóźnić.

Im bardziej opóźnimy kolejne zakażenia, tym lepiej będzie mogła działać służba zdrowia, tym niższa będzie śmiertelność, i tym większy odsetek populacji będzie mógł otrzymać szczepionkę zanim się zarazi.

Jak możemy spowolnić wirusa?

Trzymaj dystans

Jest jedno bardzo proste i skuteczne rozwiązanie: trzymaj dystans.

Jeżeli wrócisz do wykresu dla Wuhan, przypomnisz sobie, że kiedy tylko wprowadzono kwarantannę, ilość kolejnych zakażeń spadła. Działo się tak dlatego, że ludzie nie mieli ze sobą kontaktu i wirus zwyczajnie nie miał się jak przenieść.

Naukowcy są obecnie zgodni co do tego, że wirus może się przenosić na odległość 2 metrów (6 stóp) od kaszlącej osoby. Przy większej odległości drobinki wydzieliny spadają na ziemię i nie możesz się w ten sposób zarazić.

Oznacza to, że największe ryzyko jest, kiedy dotykasz powierzchni, na których znajduje się wirus. Może on przeżyć na metalu, ceramice i plastiku do 9 dni. Oznacza to niestety, że można się zarazić dotykając przedmiotów takich jak klamki, stoły, oraz przyciski w windzie.

Jedyny sposób, aby naprawdę ograniczyć rozprzestrzenianie się epidemii to trzymanie dystansu — pozostawanie w domu przez tyle czasu ile to możliwe, najdłużej jak się da aż do momentu całkowitego wygaśnięcia pandemii.

Był już moment w naszej historii, kiedy to działało. Epidemia w roku 1918.

Wnioski z epidemii grypy w 1918

Jak widzimy, Filadelfia nie podjęła odpowiednich działań wystarczająco wcześnie, i śmiertelność bardzo skoczyła do góry. Z kolei St Louis zadziałało w porę, i udało się temu zapobiec.

Teraz spójrzmy na Denver, które wdrożyło odpowiednie środki ostrożności, a następnie rozluźniło procedury. Śmiertelność osiągnęła wtedy drugi szczyt, większy niż poprzednio.

Wnioski można podsumować następująco:

Wykres przedstawia przebieg epidemii grypy w Stanach Zjednoczonych w roku 1918, pokazując ile zgonów było w danym mieście w zależności od tego, w jakie działania podjęto. Dla przykładu, St Louis podjęło odpowiednie kroki 6 dni przez Pittsburgh’iem, i w efekcie liczba zgonów na mieszkańca była tam dwa razy niższa. Statystycznie rzecz biorąc, podjęcie odpowiednich działań 20 dni wcześniej obniżyło liczbę zgonów o połowę.

Włochy w końcu również zdały sobie z tego sprawę. Na początku, w niedzielę, objęto kwarantanną tylko Lombardię, a następnego dnia, w poniedziałek, okazało się, że to był błąd, i kwarantanną należy objąć cały kraj.

Miejmy nadzieję, że w ciągu nadchodzących dni zobaczymy wyniki. Niezależnie od tego, na pełny rezultat trzeba będzie poczekać 1–2 tygodnie. Przypomnijmy o wykresie dla Wuhan: tam pomiędzy momentem ogłoszenia kwarantanny a spadkiem ilości oficjalnie zarejestrowanych zachorować (kolor pomarańczowy) było opóźnienie 12 dni.

W jaki sposób politycy mogą pomóc społeczeństwu trzymać dystans?

Politycy nie zastanawiają się już, czy powinni coś zrobić, ale jaki kroki dokładnie trzeba podjąć.

Jest kilka stopni kontroli epidemii, poczynając od przygotowania, a zaczynając na wyplenieniu wirusa. Teraz jest już za późno na większość teoretycznie dostępnych opcji. Przy tej liczbie chorych politycy mogą tylko wprowadzać blokadę i ograniczać jego rozprzestrzenie się pomiędzy poszczególnymi osobami.

Blokada

Blokada polega na tym, że wszystkie przypadki zostają zidentyfikowane, poddane odpowiedniej kontroli, i odizolowane. To jest to, z czym tak dobrze sobie radzą Singapur, Hong Kong, Japonia oraz Tajwan: te kraje szybko ograniczają liczbę przybywających, identyfikują chorych, sprawdzają wszystkie ich kontakty, poddają ich kwarantannie i dbają o to, aby pracownicy służby zdrowia mieli na sobie najwyższej jakości odzież i sprzęt ochronny. To naprawdę działa wtedy, kiedy jesteś odpowiednio przygotowany i kiedy zrobisz to odpowiednio wcześnie. Kiedy służba zdrowia jest dobrze zorganizowana, nie musisz wstrzymywać całej gospodarki, aby zapewnić bezpieczeństwo.

Wspominałem już o tym, jak dobrze Tajwan poradził sobie z pandemią. Warto zwrócić uwagę na działania podjęte przez Chiny, które również przyniosły odpowiedni skutek. Ich poświęcenie w ograniczeniu rozprzestrzeniania się wirusa jest naprawdę niesamowite. Dla przykładu, zorganizowano 1800 5-osobowych zespołów, z których każdy miał za zadanie monitorować danego chorego, wszystkich, z kim wchodził on w interakcję, a także każdego, z kim te osoby z kolei się kontaktowały, i odizolować wszystkich. W ten sposób udało się powstrzymać rozprzestrzenianie się wirusa w kraju o miliardzie mieszkańców.

Kraje Zachodu nie poszły tą drogą. Teraz jest już za późno. Niedawna decyzja USA, które postanowiło nie wpuszczać większości podróżnych przybywających z Europy jest sposobem na ograniczenie rozprzestrzeniania się wirusa w kraju, w którym na chwilę obecną mamy do czynienia z 3-krotnie większą liczbą chorych niż w Hubei w momencie wprowadzenia tam kwarantanny, i liczba ta cały czas rośnie wykładniczo. Skąd wiemy, że to nie wystarczy? Stąd, że zablokowanie Wuhan nie wystarczyło.