RTL geeft toe dat er een fout is gemaakt door aan de VVD te bevestigen dat hun reclamespot zondagavond tijdens het lijsstrekkersdebat in hetzelfde reclameblok zou worden uitgezonden als de spot van het CDA. In de CDA-reclamespot werden Wilders en Rutte, die eerder afzegden voor het debat, als weglopers weggezet. VVD maakte een inhaker, en die werd direct na de CDA-reclame uitgezonden.

Eind vorige week nam de VVD contact met RTL op, zegt de RTL-woordvoerder, met het verzoek een spotje in hetzelfde reclameblok, ná die van het CDA uit te zenden. „Normaal zouden we dan antwoorden: wij zeggen niet of en hoe het CDA bij ons adverteert”, zegt de RTL-woordvoerder. „Maar dit keer is er, door het verzoek van VVD te accepteren, indirect bevestigd dat het CDA in dat blok adverteerde.”

Normaal maakt RTL gebruik van blok-exclusiviteit: dat betekent dat gelijksoortige adverteerders niet in hetzelfde reclameblok kunnen komen. „In uitzonderlijke gevallen, zoals rondom het WK, wordt dat losgelaten”, zegt de woordvoerder. Rondom het debat was dat ook het geval, zodat meerdere politieke partijen in hetzelfde reclameblok konden adverteren. „Dat is vooraf gecommuniceerd”, zegt de woordvoerder. In de reclameblokken zaten spotjes van D66, CDA en VVD.

Kijk ook: De factchecks van het eerste verkiezingsdebat

Het veertig seconden durende CDA-spotje was al sinds vrijdag op YouTube en de Facebookpagina van het CDA te zien. De VVD kon dus weten dat dat filmpje rond het debat zou worden uitgezonden en een ‘antwoordspotje’ maken.

Jeugdbeelden Mark, Geert en Sybrand in de zomer van 1974, heet het CDA-spotje. Een jonge Mark Rutte (roze polo, bril met smal montuur), Geert Wilders (Limburgs accent, hoogblond, naar achteren gekamd haar) en Sybrand Buma (groene hoodie) zitten met z’n drieën op het strand. „Ik wil later prins carnaval worden en een praalwagen besturen”, zegt Wilders junior. Rutte herhaalt zijn woorden. „Lekker origineel zeg”, zegt Wilders, „kom zelf eens met ideeën man”. Rutte: „Pleur op.” Wilders: „Doe normaal man”. Rutte: „Doe even normaal? Doe lekker zelf even normaal.” De jonge Sybrand komt tussen beiden, en zegt dat hij later premier wil worden. Met zijn handen op de schouders van de andere jongens: „Ja, iemand moet de verstandigste zijn.”

Politiek panel: Wie presenteerde zich bij RTL het beste als potentiële premier?

„Maar veertig jaar later…”, begint het VVD-spotje dat direct daarop volgde, „is Mark Rutte minister-president”. In het VVD-spotje wordt Rutte gepresenteerd als de premier die Nederland uit de crisis hielp.

Bij de VVD hoorden ze dat het CDA „er niet zo blij” mee was, zegt campagnemanager Bas Erlings vanmorgen. Meer wil hij niet over de actie zeggen, omdat de partij „in campagnetijd geen uitspraak over de campagne” doet.