Titelfoto: Mark Rutte op het VVD partijfestival. Screenshot YouTube-video, kanaal VVD

🔊 Beluister dit artikel

Vorige week zaterdag hield de VVD zijn eerste partijfestival. Honderden leden trokken naar Den Bosch om de hele dag vermaakt te worden. De schrijvende pers liet zich weer eens totaal afleiden door de proefballonnetjes van Dijkhoff en vergat inhoudelijk mee te kijken. Op het liberale feestje (met “bier en bitterballen”) werd namelijk ook het VVD-verkiezingsprogramma voor de Europese verkiezingen vastgesteld. Rutger van den Noort analyseert een niet mis te verstane ommezwaai.

Een van de toekomstbepalende zaken die nauwelijks door de media werden opgepikt was dat tussen de bedrijven van het festival door werd bepaald hoe de VVD de verkiezingen voor het Europees Parlement van mei 2019 ingaat. Tijd om dit plan eens tegen het licht te houden. Je zou door alle festiviteiten haast vergeten dat de VVD nog steeds de grootste partij van Nederland is en dat de partijlijn er écht toe doet, of je dat nou wil of niet.

“Focus en Lef”



Het VVD-verkiezingsplan heeft de bravouretitel Focus en Lef en bestaat uit 32 pagina’s, waarbij een duidelijke financiële paragraaf ontbreekt. Dit is in zijn algemeenheid gebruikelijk bij partijprogramma’s, het zijn veelal plannen zonder substantie of duidelijke impactmeting. Er is ook een samenvatting in 2 pagina’s en een overzicht van de kernpunten.

Heel schattig had de partij ook een Engelse versie gemaakt die een stagiair English programme (had moeten zijn: program) heeft genoemd. Focus en Lef is moeizaam vertaald in Focus and Daring, terwijl Focus and Courage veel mooier was geweest. Maar goed. VVD-immigratiewoordvoerder Malik Azmani werd op het festival gekozen als lijsttrekker.

Ontwikkelingen

Vijf jaar geleden ging de VVD de Europese verkiezingen in met het verkiezingsprogramma Europa waar nodig en de lijst werd toen aangevoerd door Hans Maidanplein van Baalen. In de afgelopen vijf jaar is er best veel gebeurd wat in Nederland de meningen over de EU in beroering heeft gebracht: het door Rutte van de tafel geschoven Oekraïne-referendum, Griekenland als financieel zwart gat, de opkomst van populistische partijen in Europa ten koste van middenpartijen, de onbevredigende afwikkeling van de MH17-ramp, de Brexit, massale migratiestromen vanuit Syrië, de situatie in de Krim en de discussies rondom klimaat.

Je zou verwachten dat deze zaken van invloed zijn geweest op het VVD-verkiezingsprogramma.

Soevereiniteit naar achtergrond

De belangrijkste beleidswijziging die is doorgevoerd in het programma is dat de VVD Nederland nog maar vijf jaar geleden positioneerde als soeverein land binnen Europa, terwijl ons land in het nieuwe programma als één van de EU-landen wordt gezien. Dit lijkt een subtiel verschil, maar is cruciaal als uitgangspunt.

Zo begon het 2014-plan met de zin “Voor de VVD is de Europese Unie (EU) een verband van soevereine staten die uit vrije wil een gemeenschappelijke rechtsorde hebben gevormd om grensoverschrijdende problemen aan te pakken.”. In de inleiding van Focus en Lef staat daarentegen “De VVD ziet de Europese Unie (EU) als een samenwerkingsverband tussen landen, met gemeenschappelijke waarden en duidelijke afspraken als fundament.”

Het is overduidelijk: de nationale soevereiniteit is naar de achtergrond verdwenen en daarmee ook de vrije wil. Dit komt cijfermatig terug in het verkiezingsplan. Er wordt 23% minder vaak over Nederland(s) gesproken dan vijf jaar geleden. De VVD kiest in zijn verkiezingsplan bewust voor de afschaffing van Nederland als vrije natie binnen een groter EU-verband.

Brussel beslist over migratie

Een andere heet hangijzer – zowel in 2014 als in 2019 – is het thema migratie. In 2014 lezen wij een VVD-ambitie, die is geschreven vanuit het Nederlands perspectief: “Het wegvallen van de binnengrenzen betekent niet het einde van het Nederlandse immigratiebeleid….de VVD is tegen een alomvattend Europees immigratiebeleid” (p. 28).

Nu lezen we een ander verhaal dat totaal ingestoken is vanuit de EU: “Veel mensen maken zich zorgen over ongecontroleerde migratie naar Europa….we moeten investeren in Europese grenswacht, die taken van lidstaten kan overnemen” (p. 14). Migratie is voor de VVD een volledig Europees onderwerp geworden, zonder dat nog sprake is van een nationale visie. Tekenend – maar consequent vanuit het punt van de verdwenen soevereiniteit – is de vaststelling dat in het hele Migratiehoofdstuk het woord Nederland(s) niet wordt genoemd. Ronald Reagan sprak ooit de wijze woorden: “A nation that cannot control its borders is not a nation.”

Beste Klaas,



De instemming met het #Marrakesh-Pact gaat op termijn de ondergang van de @VVD betekenen.



Veel plezier verder! En de hartelijke groeten... https://t.co/AJXSxdZOv9 — Percolator ⭐️ (@Percolator_HNJ) November 30, 2018

Versterking ESM

Een derde grote koerswijziging van de VVD betreft de financiën van de EU. Hoofdstuk vier in het plan van 2014 (vanaf p. 20) ademt dat EU-landen verantwoordelijk zijn voor hun eigen begroting en problemen. Zo staat er: “De VVD is tegen permanente steun aan probleemlanden omdat dit uiteindelijk nooit de oplossing kan zijn voor de ontstane problemen.”

Vijf jaar later is de toon anders. Zo moet het nu wél mogelijk zijn dat landen worden geholpen. Wat als een tijdelijk noodfonds begon is nu een permanente financiële instelling geworden, waar Nederland voor 40 miljard euro voor garant staat en maar voor 5.7% zeggenschap in heeft. Er staat “Het huidige Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) wordt hervormd tot een strenger en effectiever noodfonds.”

En deze trein dendert voort, getuige een recent schrijven van het kabinet Rutte waarin wordt voorgesteld om het ESM verder te versterken in plaats van af te breken.

GroenLinksig klimaatstandpunt

Nadat Nederland in 2015 in Parijs het klimaatakkoord had ondertekend, is de houding van de VVD op dit beleidsterrein ook omgeslagen. Waar in het programma van 2014 nog de markt leidend was in het klimaat – zeg maar GroenRechts – is de route momenteel verlegd naar GroenLinks. Zo lezen we het 2014 “Alleen dan kan de vrije markt zijn werk doen en zullen ondernemers weer naar alternatieven voor fossiele brandstoffen zoeken om daarmee geld te besparen.” (p.23).

Nu lezen we een voorstel tot marktverstoring en het inbouwen van minimumprijzen: “Indien landen deze hervorming tegenhouden en zo de Europese CO2-prijs laag houden, introduceert Nederland met een kopgroep van omringende landen een minimumprijs die oploopt tot 2030″ (p.20). Maar het gaat nog verder. De VVD stelt voor om vol te gaan op het klimaatthema en hiervoor zelfs te kiezen voor een EU van twee snelheden: “Als het niet lukt om met heel Europa tot een ambitieuzer doel te komen, vormt Nederland een kopgroep met omringende landen die hetzelfde doel willen omarmen.”



Ommezwaai

Afgaande op de voorstellen in de Europese verkiezingsprogramma’s van 2014 en 2019 kunnen we vaststellen dat de VVD op vier cruciale punten is veranderd in de afgelopen vijf jaar. Zo wordt de nationale soevereiniteit teruggeschroefd ten gunste van het Europese ideaal, waarbij migratie een Europees onderwerp is geworden. De verantwoordelijkheid om financiële schokken op te vangen is op Europees niveau gelegd. Verder is de VVD veranderd van GroenRechts naar GroenLinks, waarbij duurzame organische ontwikkelingen hebben plaatsgemaakt voor links overheidsingrijpen.

Duiding

Het zou raar zijn als de inhoud van een verkiezingsprogramma in vijf jaar hetzelfde zou blijven. De wereld verandert en het is zelfs te prijzen wanneer politici oog hebben voor ontwikkelen en hun standpunten durven te herzien. Het is dan wel zaak om kritisch te kijken of de resultaten van de afgelopen vijf jaar aanleiding geven voor een koerswijziging.

Wezenlijke vragen moeten daarom worden gesteld.

Functioneert Nederland beter als we de nationale soevereiniteit opgeven? Is de EU er de afgelopen vijf jaar erin geslaagd om de migratie te beteugelen? Heeft u er vertrouwen in dat Europa dit beter kan dan Nederland? Hebben we een betere economie in Europa met stabielere banken? En zijn we er in geslaagd om klimaatverandering te stoppen?

De antwoorden van de VVD zijn duidelijk: er is meer Brussel en minder Nederland nodig.

Harbers bij nieuwsuur.

Wat is de VVD ver afgedwaald van wat het ooit was



Hoe kan een VVD stemmer nog op deze linkse D66 kloon stemmen.



Een grote EU sollicitatie machine voor Mark Rutte.



Meer is het niet meer.



20 maart 2019 Pay time!@fvdemocratie — Chris van den Bos (@ChrisvandenBos) November 30, 2018

Wederzijds voordeel

Ik geloof alleen maar in een sterke EU als ieder lid er thematisch gemiddeld beter uitkomt dan als het land zelf iets zou doen. Als bijvoorbeeld landen in het voormalig Oostblok worden geholpen om zich economisch te ontwikkelen waardoor zij weer producten in Nederland gaan afnemen, dan is dit geen geld weggeven, maar investeren. Als we de buitengrenzen goed bewaken zodat de binnengrenzen van EU open kunnen blijven en Nederland minder economische migranten krijgt, dan is het prima om dit op Europees niveau te doen.

Volgens de EU werkt dit ook, maar in de praktijk zie ik het niet gebeuren. De EU kan zaken niet beter oplossen dan dat Nederland dit kan. Als Nederland zijn eigen grenzen gaat bewaken, dan slagen wij daar beter in dan de landen in Zuid-Europa. Ons pensioenstelsel is beter in orde, onze banken zijn relatief veel stabieler en wij zetten daadwerkelijk stappen op klimaatterrein.

Zelfbewustheid nodig

Wij doen het gewoon op veel terreinen een stuk beter dan de rest van de EU-landen. En daarom kunnen we eigenlijk alleen maar verliezen in de EU en zo moeten we ons ook opstellen. In plaats van het braafste jongetje uit de klas te zijn, moeten we het zelfbewuste jongetje uit de klas zijn. Als ons iets niet aanstaat: dan doen we niet mee. Als een land druk op de euro zet, dan laten we dit land failliet gaan.

VVD vlucht naar voren

Veel van de kritiek op de EU komt doordat de EU gewoon faalt in de uitvoering. Juncker, Timmermans hebben gewoon een te grote broek aan. De keus van de VVD om de vlucht naar voren te nemen in de EU is dus precies de verkeerde keus. De VVD wil Nederland nog meer uitverkopen aan Brussel. Als de VVD echt verantwoordelijkheid had genomen, had zij gepleit voor een ultimatum aan de EU: in de komende vijf jaar hervormen of anders volgt er een Nexit-referendum in 2024. De partij van Mark Rutte kiest echter voor het omgekeerde.

Er rest maar één conclusie: op Europees terrein is de VVD echt helemaal de weg kwijtgeraakt de afgelopen vijf jaar.