De prijs-kwaliteitsverhouding van de Belgische overheid is relatief zwak. Andere Europese landen presteren beter en zijn goedkoper. ‘Dat kan beter’, zegt de Nationale Bank.

Belgische belastingbetalers krijgen maar weinig waar voor hun geld. Dat schrijft de Nationale Bank, na de verhouding tussen uitgaven en prestaties van de overheid internationaal te hebben geanalyseerd. In weinig landen betalen burgers en bedrijven zo veel belasting als in België, maar ze krijgen daar geen topkwaliteit voor terug. De overheid zou met minder middelen eenzelfde kwaliteitsniveau kunnen bieden.

‘Een efficiënter overheidsoptreden zou een kerndoelstelling moeten zijn’, schrijft de Nationale Bank. Overlappingen wegwerken en meer informatica toepassen is de boodschap. De analyse staat in het Economisch Tijdschrift.

Van de vijftien Europese kernlanden staat België op de vierde plaats als het gaat om overheidsuitgaven. Alleen in Finland, Frankrijk en Denemarken gaat een groter deel van de economie naar het staatsapparaat. Maar qua efficiëntie scoren maar vijf landen slechter. Het gaat om Italië, Griekenland, Portugal, Spanje en Frankrijk.

Te dure politie

Het domein waar de overheid het minste waar voor ons geld biedt, is openbare orde en veiligheid. De afstand tot de zogenaamde efficiëntiegrens – een lijn die de beste prijs-kwaliteitsverhouding weergeeft – is behoorlijk groot. België geeft zeer veel geld uit aan politiediensten en de budgetten voor rechtbanken en gevangenissen zijn niet bijzonder laag. Maar als je kijkt naar cijfers over criminaliteit en het veiligheidsgevoel scoort België maar middelmatig. Opvallend is dat er een omgekeerde correlatie lijkt te zijn: zuinige landen, zoals Denemarken en Finland, zijn veiliger dan landen die veel uitgeven, zoals België en een aantal Zuid-Europese landen. De Nationale Bank veronderstelt dat de budgetten het gevolg zijn van het veiligheidsniveau, in plaats van andersom.

Ook in het mobiliteitsdomein scoort België slecht. Alleen de havens scoren goed, maar de kwaliteit van de spoorwegen en het wegennet is niet in verhouding tot de kosten ervan. Opmerkelijk is dat België weinig investeert in mobiliteit, maar wel hoge personeelskosten heeft.

Iets beter scoort België op de domeinen gezondheid en onderwijs, al bieden ook op deze gebieden verscheidene landen een betere prijs-kwaliteitsverhouding. Aan gezondheidszorg geeft maar één land meer uit dan België, maar er zijn zeven landen die betere resultaten halen. Wat levensverwachting betreft behoort België zelfs tot de slechtst presterende landen van het staal. Wat kwaliteit en afwezigheid van wachttijden betreft, zit België wel aan de top.

Wat de prijs-kwaliteitsverhouding van het onderwijs betreft, is er een groot verschil tussen Vlaanderen en de Franstalige landsdelen. Vlaanderen geeft veel uit, maar is na Finland ook de beste presteerder. Al halen Nederland en Duitsland met veel minder uitgaven bijna even goede resultaten. De Franse Gemeenschap spendeert minder en haalt ook minder goede resultaten.

De Nationale Bank plaatst wel wat kanttekeningen bij de resultaten. Landen vallen niet zo gemakkelijk met elkaar te vergelijken. Verschillen in bevolkingsdichtheid of ligging kunnen een groot verschil maken. Ook het soort beleid, het fiscaal stelsel en de regelgeving hebben invloed op de resultaten.