Indianen betuigen in Colorado hun solidariteit met de Sioux uit Noord-Dakota, die protesteren tegen de Dakota Access Oil Pipeline. Beeld ap

De omstreden Dakota Access Oil Pipeline moet gaan lopen door meerdere Amerikaanse staten, van North Dakota naar Illinois. Onderweg voert de pijplijn van 1.885 kilometer in North Dakota over het grondgebied van de Sioux-indianen. Zij vrezen dat bij de aanleg olielekkages ontstaan die hun waterreservoirs zouden vervuilen.



Hun protesten, en die van hun medestanders, zijn de laatste maanden met steeds meer geweld onderdrukt, zegt de Eerlijke Bankwijzer. Volgens de organisatie schuwen de Amerikaanse autoriteiten de inzet van honden, rubberen kogels en traangas niet, waarbij gewonden zouden zijn gevallen.

Zowel ING als ABN draagt bij aan de financiering van het omstreden project, dat een totale waarde vertegenwoordigt van 3,8 miljard euro. ING doet dat op directe wijze met een lening van 248miljoen dollar (234miljoen euro), zegt onder meer het Amerikaanse actiegroep Food & Water Watch. Op haar website laat de bank weten dat het project toen het contract werd getekend in overeenstemming was met het beleid van de bank en met relevante wet- en regelgeving. De conflicten met de Sioux leiden weliswaar tot bezorgdheid, schrijft ING, maar door de verplichtingen in het contract zou het onmogelijk zijn de geldstroom te stoppen. Wel belooft de bank haar invloed aan te wenden om 'een oplossing aan te moedigen die bevredigend is voor alle partijen'.



ABN Amro heeft op zijn beurt 45miljoen dollar (42,5miljoen euro) aan Energy Transfer Equity geleend, het moederbedrijf van een van de bij de aanleg betrokken bedrijven. Daarmee financiert ABN de pijpleiding dus niet direct, stelt de bank. Desondanks zegt ABN de problemen ter sprake te zullen brengen in gesprekken met Energy Transfer Equity. Over het opzeggen van het contract rept de bank evenwel met geen woord. 'Wij financieren de pijpleiding niet, dus kunnen we ook niets opzeggen', aldus een woordvoerder. 'Maar als iets als dit in de publiciteit komt, en er twijfels zijn of het in strijd is met het duurzaamheidsbeleid van ABN, dan bespreken wij dat met de desbetreffende klant.'

Sioux-indianen protesteren tegen de oliepijplijn bij Cannon Ball, North Dakota op 3 september 2016. Beeld afp

Ketenverantwoordelijkheid

De Eerlijke Bankwijzer vindt dat ABN zich niet achter het indirecte verband kan verschuilen. Volgens woordvoerder Anouk Franck heeft de bank zich eerder dit jaar gecommitteerd toen zij het zogenoemde bankenconvenant tekende. Daarin beloven de banken meer rekening te houden met mensenrechten bij investeringen en de financiering van projecten. 'Dat ABN zegt niets met de pijplijn te maken te hebben, is niet genoeg', zegt Franck. 'Er bestaat zoiets als ketenverantwoordelijkheid.' Dat ING op haar beurt wijst op een contract vindt ze evenmin een goede reden om de financiering door te zetten. 'Dan moeten ze het maar hard spelen en naar de rechter stappen.'



De ophef over de financiering van de pijpleiding over Sioux-terrein past in het beeld dat bedrijven steeds vaker op eieren moeten lopen bij het kiezen van hun financiële transacties. Nu zijn de banken aan de beurt, vorig jaar waren dat de pensioenfondsen. Onderzoek van de Volkskrant en de Eerlijke Verzekeringswijzer (van dezelfde goede doelen als de Bankwijzer) legde toen bloot dat er miljarden aan pensioengeld naar de internationale wapenhandel gingen. Volgens Eric de Brabandere, hoogleraar investeringsrecht aan de Universiteit Leiden, worden bedrijven steeds vaker verantwoordelijk gehouden voor hun daden. 'Die ontwikkeling is pas de laatste tien jaar ingezet.'



Dat komt vooral door de gevolgen van de globalisering, meent De Brabandere. Internationaal investeren is voor het bedrijfsleven steeds toegankelijker geworden. Tegelijk is de potentie voor ophef toegenomen door de opkomst van de sociale media. Bedrijven doen er goed aan de kritiek die zo ontstaat serieus te nemen, aldus De Brabandere. Daar past het verschuilen achter indirecte verbanden, zoals ABN in de pijpleidingkwestie doet, niet bij. 'Dit soort banken weet heel goed waarin ze investeren. Er zijn altijd activiteiten waarop je geen zicht hebt, maar meestal weet je wel wat zo'n bedrijf doet.'

De Sioux-indianen protesteren tegen de oliepijplijn Beeld reuters