Football Leaks NRC publiceert deze weken over Football Leaks: miljoenen documenten die inzicht bieden in de gesloten wereld achter het voetbal – die van machtige makelaars, lenige advocaten en wereldsterren met offshore routes. De data zijn verkregen door Der Spiegel en overhandigd aan het internationale netwerk van onderzoeksjournalisten EIC. Zestig journalisten uit twaalf landen onderzochten maandenlang 1,9 terabyte aan documenten over het internationale voetbal. Het bleek een goudmijn aan contracten, facturen, e-mails, bankafschriften en meer. Alle gepubliceerde stukken staan op nrc.nl/football-leaks. Lees hier meer over Football Leaks en dit onderzoeksproject. Reageren? onderzoek@nrc.nl

Toon Gerbrands is het zat. Spuugzat. De Telegraaf bericht in juli 2016 dat spits Luuk de Jong 10 miljoen euro gaat verdienen bij PSV na de ondertekening van een nieuw contract. De algemeen directeur van PSV: „Eén journalist schrijft het op, de rest neemt het over.”

Tegen PSV TV, het eigen kanaal van de club, zegt Gerbrands op 1 augustus: „Het klopt voor geen meter en komt ook niet een beetje in de buurt.” Het kan ook helemaal niet, legt Gerbrands uit. „Want iedereen weet dat we een salarisplafond hebben van 1 miljoen.”

Die publieke belofte deed de club nadat de gemeente Eindhoven PSV in juni 2011 uit de financiële problemen hielp door de aankoop van de grond onder het stadion en het trainingscomplex voor ruim 48 miljoen euro.

Meer dan vier miljoen euro kan Luuk de Jong dus niet krijgen in de vier jaar dat de spits zich aan PSV heeft verbonden, zegt Gerbrands. Hij legt het rekensommetje, licht opgewonden, nog maar eens uit: „4 x 1 = 4.” Dan, zachter: „Mocht er dan nog iets bijzitten, dan kan het ietsje oplopen. Maar niet meer dan dat.”

Wat Gerbrands bedoelt met het ietsje dat nog bij het salaris van Luuk de Jong kan komen? De presentator van het huiskanaal van PSV vraagt er niet naar.

Tekst gaat verder onder de video.

Vanaf volgende week een nieuwe rubriek bij PSV TV: Koffie met Toon!https://t.co/mBpXmJ9Asy — PSV (@PSV) August 1, 2016

Prestatiebonussen

Twee jaar eerder, op zaterdag 12 juli 2014, tekende Luuk de Jong zijn eerste contract bij PSV. De overeenkomst, die via Football Leaks in bezit is van NRC, toont wel waar Gerbrands op doelt. Met een „basissalaris” van 1 miljoen euro per jaar zit de spits met zijn kruin tegen het salarisplafond. Daarnaast heeft De Jong recht op het collectieve premiestelsel van de club. Hoe beter de prestaties, des te hoger de bonus aan het einde van het seizoen. Zo levert een kampioenschap de spits drie ton op.

Maar uit het contract blijkt ook dat dit niet het „ietsje” van Gerbrands is. De Jong ontvangt bij zijn komst bij PSV namelijk ook „eenmalig hand- en tekengeld”: 500.000 euro. Verder toucheert hij in zijn eerste jaar bij PSV een „eenmalige bonus” van 500.000 euro. Bij elkaar: 2 miljoen euro. Inderdaad ietsje meer dan 1 miljoen. Maar publiekelijk kan Gerbrands volharden in zijn woordenspel dat PSV haar salarisplafond respecteert: het is maar wat je salaris noemt.

Ook in zijn tweede jaar ontvangt De Jong naast zijn basissalaris een „eenmalige bonus” van 500.000 euro. Niemand die er naar vraagt. Temeer omdat PSV onder aanvoering van De Jong twee jaar op rij kampioen wordt. Zijn beloning: een nieuw, opgewaardeerd contract in de zomer van 2016. De Jong:

„Ik voel me hier heel erg vertrouwd en gewaardeerd. Dat is voor mij ook heel belangrijk.”

De Jong is niet de enige

Wie de contracten van PSV bestudeert, ziet dat De Jong niet de enige speler is die jaarlijks meer krijgt dan Gerbrands de buitenwacht wil doen geloven. Daarnaast blijkt ook de andere toezegging van PSV na de redding door de gemeente – om makelaars geen excessieve beloningen meer te betalen – niet zo hard.

Voor de buitenwereld is het beeld heel anders. PSV houdt zich namelijk keurig aan de in 2011 gemaakte financiële afspraken met de gemeente over de jaarlijkse aflossing van 2,4 miljoen euro. Het door Gerbrands benadrukte salarisplafond valt buiten die afspraken. Zo kan de club het beeld ophouden dat het na de redding door de gemeente een sober beloningsbeleid hanteert.

Decennialang staat PSV te boek als de club waar topsport en gezelligheid samen gaan. Weg van de randstad werken spelers en trainers dagelijks in de relatieve rust van de bosrijke omgeving van trainingscomplex De Herdgang. En anders dan bij veel andere clubs staat het stadion nog middenin de stad. Bovendien voorziet de Servische ‘huismakelaar’ Vlado Lemic de club sinds het begin van het millennium van klassespelers als de Braziliaanse verdediger Alex, bijgenaamd ‘De tank’.

De formule werkt. PSV heerst in het eerste decennium van deze eeuw. De club wordt liefst zeven keer landskampioen. Maar na 2008 blijven sportieve successen uit bij PSV, dat intussen gebroken heeft met de te machtig geworden Lemic. En dan sluipt de onrust in de club.

Onrust

Eind 2010 treedt Marcel Brands aan als technisch manager bij PSV. Hij is verantwoordelijk voor alle spelerscontracten. De omstandigheden zijn lastig. In de top zijn er veel personele wisselingen, sportief beleeft de club magere tijden en mede als gevolg daarvan is de financiële situatie „zorgwekkend”. Volgens de directie „dreigt de financiële afgrond”. PSV leidt jaarlijks een verlies van twintig miljoen euro. Ingrijpen is noodzakelijk. Een gezamenlijke taak van Brands en algemeen directeur Tiny Sanders.

Tiny Sanders. Foto Marcel van Hoorn/ ANP

De Brabander Sanders heeft verstand van geld. Hij heeft leidinggevende functies vervuld bij zuivelgigant Campina. Wanneer ‘zijn’ PSV een beroep op hem doet om de club in nood te helpen, vraagt hij bedenktijd. Maar Sanders weet nog voor hij zijn telefoon neerlegt, dat hij ja gaat zeggen. De klus valt tegen. PSV staat er beroerder voor dan gedacht.

Als onderdeel van een reddingsplan sluiten PSV en de gemeente Eindhoven in 2011 een deal. De gemeente koopt de grond onder het stadion en het trainingscomplex aan de rand van de stad voor de marktconforme prijs van 48,4 miljoen euro. Het is een legale truc van de gemeente om de club te redden.

PSV moet in ruil jaarlijks 2,4 miljoen euro aan de gemeente overmaken. Wethouder Staf Depla (PvdA) benadrukt dat hij samen met Philips optrekt „om eisen te stellen aan de begroting van PSV, zodat ze nooit meer in de problemen komen en duurzaam financieel gezond blijven.” Sanders tegen Omroep Brabant:

„We gaan dat geld allemaal heel verstandig besteden.”

Sanders beseft dat de redding door de lokale overheid verplichtingen schept. Daarom komt PSV met een salarisplafond, zegt hij in 2011. „Alleen voor exceptionele uitzonderingen willen we een salaris van meer dan een miljoen euro betalen.” Dan gaat het „om voetballers die het hele elftal naar een hoger niveau tillen.”

Roep om topaankopen zwelt aan

Het waarmaken van die publieke belofte blijkt lastig. al snel lastiger dan gedacht. Door het uitblijven van sportief succes zwelt de roep om topaankopen aan. In 2013 laat PSV het oog vallen op middenvelder Adam Maher van AZ. Ook Ajax heeft warme interesse. Dat drijft de prijs (en de salariseisen) van Maher op. PSV speelt bij de bezoldiging van de middenvelder met de bekende financieringselementen om het salarisplafond te omzeilen. Maher incasseert naast een jaarsalaris van 950.000 euro en de collectieve premieregeling een eenmalige bonus van 1.150.000 euro.

Op vergelijkbare manieren breekt PSV sinds 2011 in minstens acht gevallen (ruim) door de grens van één miljoen euro aan beloningen op jaarbasis, onder wie Luciano Narsingh (2013), Stijn Schaars (2013), Luuk de Jong (2014), Maxime Lestienne (2015) en Gaston Pereiro (2015).

Vier van de acht voornoemde spelers en hun beloningen op jaarbasis. Tekst gaat verder onder de graphic:

Luuk De Jong Meest verdienende jaar Basissalaris Tekengeld Bonus €2.000.000 Andres Guardado Meest verdienende jaar Basissalaris Tekengeld Bonus €1.775.000 Luciano Narsingh Meest verdienende jaar Basissalaris Bonus €1.200.000 Gaston Pereiro Meest verdienende jaar Basissalaris Bonus €1.025.000

Het gaat dan nog alleen om gevallen die NRC op basis van Football Leaks heeft kunnen onderzoeken. Verschillende andere grootverdieners, zoals de vertrokken internationals Kevin Strootman (2013) en Georgino Wijnaldum (2015), zitten daar niet bij.

In de zomer van 2014 doet PSV grote inkopen in de jacht op succes. Niet alleen Luuk de Jong komt. De club haalt ook Andrés Guardado. De veelvoudig Mexicaans international komt op huurbasis. Op 25 augustus 2014 signeert hij zijn contract. Het salarisplafond van één miljoen euro blijkt opnieuw minder hard dan wat ook Sanders’ opvolger Toon Gerbrands alom verkondigt. Guardado krijgt een basissalaris van 1.375.000 euro. Daar komt behalve de prestatiebonussen ook 300.000 euro tekengeld bij.

Lees ook: Alle eerdere verhalen uit Football Leaks

Aan het einde van het seizoen wordt PSV na zeven jaar kampioen. Guardado krijgt behalve de kampioenspremie van 300.000 euro per speler, ook een persóónlijke kampioensbonus van 100.000 euro, zo is contractueel vastgelegd. Die zomer neemt PSV de Mexicaan definitief over van Valencia. Hij krijgt een opgewaardeerd contract. Brands op de site van PSV:

„Andrés is een visitekaartje voor PSV en voor de hele Eredivisie.”

Moreno volgende uitzondering

Hector Moreno in 2015. Foto ANP

Door het kampioenschap plaatst PSV zich voor de lucratieve groepsfase van de Champions League. Het geeft de club in de zomer van 2015 financieel wat ruimte. De komst van de volgende exceptionele uitzondering laat niet lang op zich wachten: verdediger Hector Moreno, die overkomt van het Spaanse Espanyol. Hij gaat in Eindhoven 1 miljoen euro per jaar verdienen. Daarnaast incasseert hij maar liefst 3.675.000 euro aan tekengeld. Het blijkt deels een openstaande rekening van Espanyol aan Moreno te zijn, die PSV voor haar rekening neemt.

Met Moreno in het hart van de defensie reikt PSV tot de achtste finale van de Champions League en wint de club opnieuw de landstitel. Het levert Moreno de kampioensbonus van drie ton op. De Mexicaan bij de huldiging van PSV in het centrum van Eindhoven:

„Het was een fantastisch jaar.”

Hoe diep het geld inmiddels is doorgedrongen in het topvoetbal blijkt uit een clausule in het contract van PSV-huurling Maxime Lestienne. De Belg is eigendom van de club Al-Arabi uit Qatar. In zijn contract met die club staat dat „nadrukkelijk is overeengekomen” dat hij elk jaar „om sportieve en financiële” redenen wordt verhuurd aan een topclub in Europa. In 2015 is dat PSV.

Uit het huurcontract: de Eindhovenaren moeten Al-Arabi een boete betalen van 250.000 euro als Lestienne in minder dan de helft van alle wedstrijden wordt opgesteld.

De clubleiding heeft coach Philip Cocu daarvan niet op de hoogte gesteld. Ze wil de coach er niet mee belasten en is overtuigd van de kwaliteiten van de ook door andere clubs begeerde aanvaller. Mede doordat de jonge Belg in anderhalve maand zijn beide ouders verliest, komt hij tot slechts 14 wedstrijden voor PSV. Al-Arabi scheldt PSV de boete kwijt.

Riante vergoedingen makelaars

Na de redding door de gemeente in 2011 belooft PSV publiekelijk niet alleen de spelerssalarissen te verlagen. Ook in de makelaarsvergoedingen gaat het mes, stelt Tiny Sanders. Een opmerking met historische lading. In 2008 onthulde NRC hoe de Servische spelersmakelaar Vlado Lemic de club jaren in zijn greep had en grof verdiende aan de handel in PSV-spelers. Met het buiten de deur werken van Lemic moest het probleem zijn opgelost. Maar ook andere makelaars krijgen riante vergoedingen in Eindhoven.

Daaraan wil PSV een einde maken in 2011. Dat blijkt lastiger dan gedacht. Zo begeleidt Mino Raiola, de zaakwaarnemer van wereldsterren als Zlatan Ibrahimovic en Paul Pogba, in 2015 Hector Moreno van Espanyol naar PSV. De onderhandelingen verlopen stroef. Na de toch succesvolle afronding prijst Marcel Brands de makelaar tegenover Voetbal International:

„Mino heeft zijn aandeel laten vallen. Dat was echt veel geld. Zonder hem was het niet gelukt. Mino heeft een geweldige rol vervuld.”

Wat Brands níet vertelt, is dat Raiola wel degelijk profiteert van de transfer van ‘zijn’ speler. De zaakwaarnemer krijgt van PSV 1.075.000 euro voor zijn bijdrage. Aanzienlijk meer dan 10 procent van het basissalaris van de speler, zoals PSV zegt maximaal te betalen.

Brands tekent bovendien voor een opmerkelijke clausule in het contract van de makelaar: in het geval dat PSV zich plaatst voor de groepsfase van de Champions League ontvangt hij nog eens 300.000 euro. Dat gebeurt. En dus incasseert Raiola opnieuw, ondanks dat hij aan die sportieve prestatie van PSV geen enkele bijdrage heeft geleverd.

Wanneer NRC eind 2016 navraag doet bij PSV naar de handhaving van de opdracht van Tiny Sanders om te snijden in de makelaarskosten, stelt de club daar in te zijn geslaagd. Dit ondanks dat het percentage dat makelaars ontvangen niet is gemaximeerd, erkent perschef Thijs Slegers. „Maar de excessen zijn eruit”.

Een opvallende uitspraak want Raiola is niet de enige makelaar die PSV miljoenen betaalt. Neem de transfer van Gastón Pereiro die in juli 2015 naar PSV komt. Zijn zaakwaarnemer is een oude bekende van PSV: Peter Gerards, voormalig doelman van de club. Gerards’ bemiddelingskosten legt PSV vast in een aparte overeenkomst: 2 miljoen euro.

Deel van de overeenkomst waarin de bemiddelingskosten voor Gerards (de ‘Intermediair’) zijn vastgelegd. Tekst gaat verder onder de graphic.

Gastón Pereiro PSV

Middenvelder € 750.000 in Juli, 2015

€ 250.000 in Januari 2016

€ 500.000 in September 2016 (als speler nog onder contract staat bij PSV)

€ 500.000 in September 2017 (als speler nog onder contract staat bij PSV) De Intermediair zal van de Club een eenmalige/jaarlijkse vergoeding, al dan niet in termijnen, ontvangen ad €2.000.000. Deze vergoeding zal (al dan niet in termijnen) worden betaald aan de Intermediair volgens navolgend overzicht:

Reactie PSV: geheimhouding ligt contractueel vast Algemeen directeur bij PSV Toon Gerbrands laat weten: „Wij zijn een transparante club, maar we conformeren ons aan de geheimhouding die we in contracten afspreken. In de analyse van NRC signaleren we een onvolledige interpretatie van enkele feiten, maar wij willen en kunnen niet op details ingaan. „In zijn algemeenheid willen wij kwijt dat bij onderhandelingen doorgaans twee clubs, een speler en één of meerdere makelaars zijn betrokken. Bij een deal die wij sluiten spelen alle componenten een rol: salaris, bonus, doorverkooppercentage, transferbedrag en soms zelfs openstaande schulden van andere clubs. In deze analyse worden niet alle aspecten belicht. De relatie tussen tekengeld en het doorverkooppercentage is daar een voorbeeld van.” Wethouder Staf Depla van Eindhoven zegt alleen te kijken naar de financiële afspraken die de gemeente met PSV heeft gemaakt. „Die komt PSV keurig na.” Over het salarisplafond zegt hij: „Ik blijf graag buiten een discussie daarover.” Maarten Allers, hoogleraar economie van decentrale overheden, verdiept zich al langere tijd in de banden tussen gemeenten en profclubs. Hij kreeg inzage in de bevindingen van NRC. Allers: “Dit verhaal laat weer zien hoe sterk voetbalbedrijven - commerciële instellingen - gemeenten in hun greep hebben. (…) De enige oplossing die ik zie is dat alle gemeenten met zo’n club binnen hun grenzen, de koppen bij elkaar steken en een subsidiestop afspreken. Dan gaat het er in de competitie weer om hoe goed je kunt voetballen, niet hoe goed je bent in het ritselen van geld. Hoewel dit artikel laat zien dat er met zo’n afspraak waarschijnlijk toch weer wordt gefraudeerd…”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 13 december 2016