Alexander Pechtold spreekt tijdens het najaarscongres van D66 in de Beurs van Berlage. Beeld anp

Dertien jaar geleden werd ik lid van D66. Vijftien jaar was ik. Ik was, hoewel gepakt door zijn flamboyante en charismatische persoonlijkheid, beangstigd door de beweging die Pim Fortuyn losmaakte binnen de Nederlandse samenleving. Ik hoorde een toon, een cynisme, een wereldbeeld waar ik als kind van de jaren tachtig niet aan gewend was.



Mijn jeugd bestond uit het pro-Europese geluid van Bassie en Adriaan, die met hun caravan - in aanloop naar het verdrag van Maastricht - een bezoek brachten aan de Europese Lidstaten. Op school had ik een Somalische klasgenoot en een Chinese en dus hadden wij Somaliëdag en Chinadag. Het woord allochtoon had ik tot de komst van Fortuyn nooit gehoord, laat staan gebruikt. Ik besloot stelling te nemen tegen dat wat mij beangstigde. Het was de nuance, de inhoudelijke grondslag en de rust van politici als Van Mierlo, Borst, De Graaf en Dittrich die maakten dat ik besloot lid te worden van D66. Nu, dertien jaar later, zijn al die redenen om lid te worden van die partij verdwenen. D66 heeft de naïviteit van dat meisje van vijftien behouden, maar heeft inhoudelijk en qua vorm haar identiteit verkocht aan het populisme.

De vijand in Wilders

Toen Alexander Pechtold in 2006 partijleider werd, veranderde de partij langzaam maar gestaag. Als Fortuyn één briljante leerling heeft gehad dan is het Alexander Pechtold wel. Hij creëerde de vijand in Wilders, zoals Fortuyn dat deed met links. Hij pakt de publiciteit enkel op de grote thema's. Wikt en weegt in beeld van de camera's om uiteindelijk zonder duidelijke achterliggende motivatie de stelling te nemen die het best ligt in de waan van de dag, het belastingplan als meest recent voorbeeld. En wie heeft Alexander Pechtold de afgelopen jaren gehoord over de eens zo belangrijke kroonjuwelen? Sterker nog: toen GeenStijl deze zomer met GeenPeil langs het Binnenhof trok, leek de steun van D66 ver te zoeken. De partij die in 1999 nog bijna een kabinet liet klappen over het correctief referendum, laat nu op haar website, via Kees Verhoeven, weten dat de uitslag van GeenPeil 'zwaar' moet wegen. Een tekenend voorbeeld van het inhoudelijke failliet van D66.



Als ik naar de debatten van Wilders en Pechtold kijk, krommen mijn tenen. Ik zie twee mannen die niet zonder elkaar in een arena zouden kunnen staan. Discussies worden gevoerd met wegwuivende handen, termen als 'kom maar!' en 'zielig mannetje'. Het doet mij denken aan de historische debatten tussen Joop den Uyl en Hans Wiegel met als groot verschil dat daar de emotie vooraf werd gegaan door inhoud.

D66 is Alexander Pechtold

Een paar jaar geleden verbaasde ik mij over de keuze van Wilders om te kiezen voor een beweging en niet voor een democratische partij. Een politieke beweging, zonder duidelijke kleur, totaal steunend op één man. De afgelopen jaren heeft D66 een soortgelijke verandering doorgemaakt. D66 is Alexander Pechtold. Zonder hem zou het zetelaantal in de peilingen direct en groots inklappen. Wie nadenkt over een mogelijke opvolger kan zich lang vergapen, want kroonprinsen- en prinsessen zijn ver te zoeken. Ik denk dat de gemiddelde Nederlander op straat inmiddels meer Kamerleden van de PVV bij naam kan noemen dan Kamerleden van D66.



Waar ik voorheen nog hard moest lachen om 'Eye of the tiger' als aankondiging voor de komst van Wilders op een PVV-podium, daar moest ik twee maanden geleden bijna huilen toen Alexander Pechtold zich op het halfjaarlijkse D66-congres met een bijna twee minuten durende projectie vergezeld van muziek liet aankondigen. Er is één gedachte die ik sindsdien niet heb kunnen uitbannen: ik ben lid van een partij die verworden is tot een concept waar ik bang voor was.



Ilona Kingma is voormalig Raadslid voor D66 in Rotterdam Delfshaven (2010-2014)