Rond 1100 schreef een vermoedelijk Vlaamse monnik in een Engels klooster de volgende tekst: ‘Hebban olla vogala nestas hagunnan hinase hic enda thu wat unbidan we nu’. In ‘gewoon’ Nederlands staat er: ‘Alle vogels zijn nesten begonnen, behalve jij en ik. Waar wachten we nog op?’ Romantisch? Ja. Oud? Zeker. Maar het is niet de oudste Nederlandse zin, zoals werd gedacht sinds de ontdekking van deze regels in 1932.

Hebban olla vogala is pennenproef

‘Hebban olla vogala’ was waarschijnlijk een pennenproef van de monnik. Bij het overschrijven van Latijnse teksten probeerde hij een nieuwe pen uit, achterin het boek. Hij verzon de tekst niet zelf. Het versje lijkt op Spaanse volksliedjes uit die tijd.

Dit is wél de oudste zin

Er zijn Oudnederlandse teksten gevonden die ouder zijn dan ‘Hebban olla vogala’. De Wachtendonckse Psalmen bijvoorbeeld, een in het Oudnederlands vertaald psalmenboek uit de tiende eeuw. Ook zijn er losse zinnen gevonden in andere, nog oudere teksten. Sinds een aantal jaren wordt ‘maltho thi afrio lito’ (‘ik maak je vrij, halfvrije’) algemeen beschouwd als de oudste Oudnederlandse zin. Hij komt uit een zesde-eeuws wetboek. De zin werd uitgesproken als een halfvrij persoon (een gedeeltelijk onvrije boer of een ‘laat’) vrij werd verklaard.

Vanwaar het misverstand?

Nu worden er nog altijd nieuwe historische vondsten gedaan, dus het zou zomaar kunnen dat onderzoekers nog oudere zinnen tegenkomen. Bovendien zijn oude teksten vaak voer voor discussie onder taalkundigen. Is een zin echt in een vroege vorm van het Nederlands geschreven, of mag je het niet meetellen als Oudnederlands? Zo beweren sommigen dat de zogenoemde ‘runeninscriptie van Bergakker’ Oudnederlands is. Maar deze tekst (op een in 1996 gevonden stuk verguld zilver) wordt over het algemeen beschouwd als Frankisch.



De oudste liefdesverklaring

Wat ongetwijfeld meespeelt bij de bekendheid van ‘Hebban olla vogala’: het is een lief, romantisch zinnetje. Dat spreekt meer tot de collectieve verbeelding dan een paar woorden uit een wettekst. Hoe dan ook: ‘Hebban olla vogala’ is wél de oudst bekende liefdesverklaring in het Nederlands.

This content is created and maintained by a third party, and imported onto this page to help users provide their email addresses. You may be able to find more information about this and similar content at piano.io