Metropool Randstad Beeld Peter Aquino

Lang hoefde Bryan Batista niet na te denken over de vraag waarom elektrische autobouwer Tesla in 2013 zijn eerste Europese distributiecentrum in Tilburg opende. De rechterhand van oprichter Elon Musk vond het eigenlijk maar een gekke vraag. "Omdat het zo dicht bij de haven van Rotterdam ligt, natuurlijk." Het antwoord is exemplarisch voor hoe veel buitenlanders ons land zien: als een grote stadstaat.



De Vereniging Deltametropool, die de 'stedenzwerm' wil omvormen tot één sterke metropool, is blij met de uitspraken van Eberhard Van der Laan. De burgemeester van Amsterdam droomde zondag in het tv-programma Zomergasten hardop van een Nederlands New York. "Amsterdam, Rotterdam, Utrecht en Den Haag zijn één grote stad met het Groene Hart als een soort Central Park," zei hij.



De Vereniging Deltametropool gaat nog een stap verder en stelt voor ook Brabant en de regio Arnhem-Nijmegen deel te laten uitmaken van die nieuwe stad.



Gotham City

Gaat dat niet erg ver? Het Centrum voor onderzoek van de economie van de lagere overheden in Groningen constateerde onlangs dat gemeentelijke herindelingen geen cent opleveren. Ze vergroten de afstand tussen burger en overheid alleen maar. Daarnaast is het de vraag of Nederlanders willen wonen in zo'n megastad. Maar Merten Nefs van de Vereniging Delta­metropool volhardt: een megastad heeft alleen maar voordelen. Hij krijgt bijval van Marcel Boogers, hoogleraar bestuurskunde aan de Universiteit Twente.

Allereerst moeten we af van het idee dat een metropool eng is, zegt Nefs. "Veel mensen denken bij het woord metropool meteen aan Gotham City, de duistere stad waar Batman woont. Maar dat hoeft helemaal niet. Een metropool kan juist voorkomen dat een stad wordt volgebouwd met deprimerende hoogbouw. Het groen in het Groene Hart krimpt al jaren omdat de gemeenten daar ook willen groeien. Is de Randstad echt één stad, dan kun je afspreken dat het Groene Hart echt groen blijft. Woningbouw concentreer je op plaatsen met goed openbaar vervoer."



"Vroeger beconcurreerden steden elkaar tot op het bot," zegt hoogleraar Boogers. "Bijvoorbeeld als vestigingsplek voor een multinational. Tegenwoordig is er meer overleg. Steden concentreren zich op zaken waar ze goed in zijn. Zo moet het ook in een Randstadmetropool."



Ommezwaai

"Binnen elke metropool zie je verschillen. De Bronx in New York is een totaal ander stadsdeel dan Manhattan. Zo is Den Haag in Nederland de stad van recht en vrede, terwijl Amsterdam veel meer op dienstverlening is toegespitst. Elke stad heeft z'n eigen profiel, dat moet je koesteren. De rijksoverheid heeft hierin een belangrijke rol. Die moet zorgen dat er veel meer verbinding komt tussen de steden."



Sociaal en cultureel gezien bestaat de gedroomde metropool van Van der Laan volgens de experts al. Legio mensen wonen in Den Haag, werken in Rotterdam en gaan 's avonds naar een concert in Amsterdam. Alleen ruimtelijk en bestuurlijk is het gebied nog niet zo ingericht.

Frappant is dat juist Amsterdam deze ontwikkeling lang heeft tegengehouden. Op de vraag waar de ommezwaai van Amsterdam vandaan komt, zegt Nefs van de Vereniging Delta­metropool: "Het succes van de samenwerking tussen Den Haag en Rotterdam werkt aanstekelijk. Neem Randstadrail, de lightrailverbinding tussen Den Haag en Rotterdam. Die kon er komen omdat beide steden hiervoor de handen ineen sloegen. Langs het traject zijn ruim opgezette nieuwbouwwijken verrezen."



Goed te bereizen

Hij wil maar zeggen: zo'n grote stad is geen bestuurlijk speeltje, de burger heeft er echt wat aan. Die mening is ook Boogers toegedaan. "Als je de woningmarkten samenvoegt, zouden de woonpunten die je in Amsterdam hebt opgebouwd, ook in andere delen van de metropool geldig zijn."



Een woordvoerster van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag zegt dat er al veel wordt samengewerkt met Amsterdam. "Dan moet je denken aan kennisuitwisseling en het samen optrekken richting het rijk. Ook in Tour de Force, een agenda die het fietsgebruik moet verhogen, trekken we samen op."



De gedroomde metropool ziet er zo'n beetje uit als het Nederland zoals dat door het Nederlands Bureau voor Toerisme en Congressen (NBTC) in het buitenland aan de man wordt gebracht: een goed te bereizen gebied met veel gezichten. Direc­teur Conrad van Tiggelen: "Het NBTC heeft daarom de 'Holland Citystrategie' ontwikkeld: Nederland positioneren als metropool met aantrekkelijke, onderscheidende districten. Voor internationale bezoekers zijn de afstanden hier relatief klein."