De aanleiding

Kamerlid Thierry Baudet ontving afgelopen maand het eerste exemplaar van maandblad Quote uit handen van hoofdredacteur Sander Schimmelpenninck. Bij een glas champagne kwamen de twee over politiek te spreken. „Het is eigenlijk normaal voor een vrouw om een beetje linksig te zijn”, zei Baudet. „Dan ontmoet ze een man die gewoon rechts is, en dan zegt ze: nou, die heeft ook wel gelijk. Eerst krijg je wat linkse praatjes, en dan zeg jij hoe het echt zit, en dan zegt zij: oké, dat is ook wel waar.” Seksistisch? „Het is gewoon zo.” Heeft hij gelijk?

Waar is het op gebaseerd?

Baudet reageert niet op een verzoek van NRC om zijn uitspraak te onderbouwen. We gaan zelf op onderzoek uit. De stelling bestaat uit twee delen, geparafraseerd: ‘vrouwen zijn een beetje linksig’ en ‘vrouwen worden rechtser als ze een rechtse man ontmoeten’.

Stelling 1: ‘Vrouwen zijn een beetje linksig’

Laten we eerst eens kijken naar de afgelopen parlementsverkiezingen van 15 maart. Hoe hebben mannen en vrouwen daar gestemd? Nou, dat weten we niet. Door het stemgeheim is niet bekend wie wat gestemd heeft, legt een woordvoerder van de Kiesraad uit. „Daarvoor moet je bij de peilers zijn.”

Onderzoeksbureau Ipsos deed zo’n peiling na het sluiten van de stembussen. Daaruit blijkt dat mannen significant vaker op rechtse partijen (VVD, PVV, CDA) stemden dan vrouwen. Vrouwen stemden weer vaker dan mannen op GroenLinks. Voor overige partijen was er geen significant verschil. Relatief stemden vrouwen dus, inderdaad, linkser dan mannen. Maar om nou te zeggen dat vrouwen links zijn? Nee. Uit kiezersonderzoeken blijkt dat mannen zich gemiddeld rechts op de politieke as plaatsen, terwijl vrouwen in het midden verkeren.

Dat vrouwen linkser (of minder rechts) zijn dan mannen geldt niet alleen voor Nederland, maar voor de meeste westerse landen. Uit de zogeheten European Values Study, een grootschalig internationaal onderzoek uit 2014, blijkt dat vrouwen in bijna heel Europa linkser stemmen dan mannen. Ook in de VS is de steun voor Democraten onder vrouwen relatief groter dan onder mannen. Van alle tijden is dat niet: tot de jaren zeventig waren vrouwen juist rechtser en conservatiever dan mannen.

Samengevat: vrouwen stemmen linkser dan mannen. Op de links-rechtsas plaatsen ze zich echter niet links, maar in het midden, terwijl mannen daar juist rechts van zitten. Vrouwen „een beetje linksig”? We beoordelen de stelling als grotendeels waar.

Stelling 2: ‘Vrouwen worden rechtser als ze een rechtse man ontmoeten’

Deze stelling is lastiger. We gaan te rade bij Henk van der Kolk, onderzoeker bij de Universiteit Twente. Op basis van data verzameld in het kader van het Nationaal Kiezersonderzoek (2012) constateert hij dat getrouwde vrouwen zichzelf als rechtser beoordelen dan ongetrouwde vrouwen. Bij mannen zijn de verschillen tussen getrouwd en ongetrouwd niet significant. Opvallend is dat gescheiden vrouwen zichzelf als linkser beoordelen.

Met conclusies moeten we voorzichtig zijn. Dit is zogeheten ‘cross-sectioneel’ onderzoek: een momentopname waarop verschillende groepen zijn ondervraagd. Het is niet zo dat kiezers jarenlang werden gevolgd om de effecten van het huwelijk op hun stemgedrag te meten. Zijn getrouwde vrouwen rechtser vanwege de politieke voorkeur van de man? Of trouwen rechtse (conservatieve) vrouwen bijvoorbeeld gewoon sneller?

In de VS is wel onderzocht hoe de politieke voorkeur van mensen verandert met hun burgerlijke staat. De steun voor Democraten onder Amerikaanse vrouwen die (met een man) trouwen neemt af, en na scheiding weer toe. Of dat in Nederland ook zo is, weten we niet.

Baudet beweert dat vrouwen rechtser worden omdat de mán ze overtuigt, omdat hij „een punt” heeft. Daar zijn echter geen aanwijzingen voor. Een mogelijke verschuiving naar rechts wordt ook ingegeven door sociaal-economische belangen: die veranderen als je trouwt. Het inkomen stijgt gemiddeld, bijvoorbeeld. En een scheiding maakt nog steeds relatief veel vrouwen afhankelijker van staatssteun, wat verlinksing verklaart. Kortom: of Nederlandse vrouwen rechtser worden als ze een rechtse man ontmoeten, weten we niet. We beoordelen de stelling als ongefundeerd.