Białoruskie MSZ wezwało polskiego ambasadora ws. komunikatu IPN o działalności Romulada "Burego" Rajsa. Polscy naukowcy wycofali się z wcześniejszych ustaleń, które obarczały dowódcę odpowiedzialnością za ludobójstwo mniejszości białoruskiej w 1946 r.

O wezwaniu na dywanik polskiego ambasadora w Mińsku poinformował rzecznik białoruskiego MSZ Anatolij Hłaz. Strona białoruska oczekuje od polskich władz publicznego, oficjalnego komentarza ws. rewizji oceny działalności "Burego".

Hłaz nazwał dowódcę "przestępcą, który osobiście wydawał rozkazy i uczestniczył w zabójstwie cywilnych mieszkańców białoruskich wsi na Podlasiu". Chce też odpowiedzi na pytanie, jak komunikat IPN ma się do deklaracji o odbudowie dialogu między Polską a Białorusią.

IPN "wybiela" Rajsa

W poniedziałek IPN stwierdził, że tezę o etniczno-narodowościowych motywach morderstw żołnierzy "Burego" należy o odrzucić. Zdaniem badaczy, była ona lansowana w PRL, w ramach "oczerniania" działalności podziemia niepodległościowego, a w rzeczywistości zabójstwa miały podłoże polityczne - walkę ze zwolennikami komunizmu.

Dowodzona przez "Burego" 3. Wileńska Brygada Narodowego Zjednoczenia Wojskowego zamordowała kilka miesięcy po wojnie 79 Białorusinów z powiatu Bielsk Podlaski. 11 listopada 1948 roku Rajs został aresztowany przez bezpiekę.

Spór o "Burego"

Zeznawał przeciw podwładnym, ale - jak interpretują historycy - gdy zorientował się, że nie ocali życia, zaczął wycofywać się z zeznań. Został powieszony 30 grudnia 1949 roku w Białymstoku.

Zobacz także: Żołnierze wyklęci dzielą. "Antypokojowa propaganda"

W 1995 roku Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego unieważnił wyrok śmierci na "Burego", dokonując jego pośmiertnej rehabilitacji. Uznano, że wydane przez niego rozkazy pacyfikacji białoruskich wsi były uzasadnione działaniem w "stanie wyższej konieczności". Decyzja ta wywołała liczne protesty, a w 2005 roku IPN uznał "Burego" za zbrodniarza.