As adv. Gerrie Nel, hoof van AfriForum se private vervolgingseenheid, sê hulle gaan iemand vervolg, kan ŉ stampvol mediakonferensie, ontledende artikels en ŉ uitgebreide debat op sosialemediaplatforms verwag word.

Nel het op 19 April tydens ŉ mediakonferensie in Centurion aangekondig dat die eenheid beplan om Julius Malema, leier van die EFF, en medebeskuldigdes vir bedrog en tenderkorrupsie te vervolg.

Maroela Media het met Kallie Kriel, uitvoerende hoof van AfriForum, gesels om uit te vind waar die burgerregte-organisasie se eenheid staan met die vorige sake van private vervolging:

Nel pak ‘n Zuma in eerste saak

“Die Nasionale Vervolgingsgesag (NVG) se besluit om Duduzane Zuma, seun van oudpres. Jacob Zuma, op ‘n strafregtelike klag van strafbare manslag te vervolg is ‘n oorwinning vir adv. Nel se private vervolgingseenheid.”

“Die druk was op die NVG en dit lyk of hulle besluit het dit sal ‘n eier in die gesig wees as hulle nie hul werk doen nie, daarom het hulle besluit om Duduzane eerder self te vervolg.

Kriel reken die groot vraag is of die NVG wel vir Duduzane sou vervolg het as Nel en AfriForum se eenheid vir private vervolgings nie daar was nie. “Ek dink die antwoord is doodeenvoudig nee.”

AfriForum het in Oktober 2017 aangekondig dat Nel en sy eenheid Duduzane privaat wil vervolg. Die eenheid het namens die Dube-familie ‘n skrywe aan die NVG gerig om aansoek te doen vir ‘n nolle prosequi-sertifikaat sodat private vervolging gedoen kan word. Die sertifikaat word benodig om met ŉ private vervolging voort te gaan en bevestig dat die NVG nie die saak verder wil vervolg nie.

Maroela Media het berig dat Zuma in Februarie 2014 met sy Porsche in Grayston-rylaan in Sandton teen ‘n minibustaxi gebots het. Phumzile Dube (30) is dood en nog twee mense, ‘n 72-jarige vrou en die taxibestuurder, is kritiek in dié ongeluk beseer.

Die geregtelike ondersoek wat daarna plaasgevind het, het bevind Duduzane was nalatig en dat hy vir strafbare manslag vervolg kan word. Die NVG het egter daarna besluit om hom nie te vervolg nie.

Kriel meen die NVG het onder die leierskap van die Zuma-administrasie ‘n organisasie geword wat mense met politieke verbintenisse beskerm, eerder as om teen hulle op te tree.

Hy sê die verloop van Duduzane se saak is ŉ bewys waarom daar ruimte vir private vervolging geskep moet word. “Selfs in gevalle waar private vervolging dan nie plaasvind nie, plaas dit druk op die NVG om hul werk te doen.”

“AfriForum het van die begin af gesê ons is bekommerd dat die NVG selektief vervolg. Ons wou almal gelyk stel voor die reg en hier het ons duidelik in ons doel geslaag. Die NVG vervolg nou iemand wat nie vervolg sou word nie omdat hy die seun van die voormalige president was.”

Kriel sê Nel se private vervolgingseenheid gebruik dié soortgelyke strategie in talle ander sake.

“Ons het ook aan die NVG geskryf dat ons ŉ private vervolg teen oudpres. Zuma en die Guptas wil instel. Die eenheid het selfs ŉ uitgebreide ondersoek teen hulle van stapel gestuur. Ek glo dit was in adv. Shaun Abrahams, nasionale direkteur van openbare vervolging, se agterkop dat private vervolging ingestel kan word, toe die NVG oorweeg het om ŉ saak teen Zuma en Guptas in te stel.”

Kriel sê mense wil dikwels ook weet of die NVG doelbewus ‘n saak sal opmors al besluit hulle om self iemand te vervolg.

“Dit is nie so maklik nie. Die aanklaers in ‘n hofsaak is geregistreer by ‘n balieraad en die raad is nog onafhanklik. Kyk maar na iemand soos adv. Nomgcobo Jiba – die NVG het haar beskerm, maar die balieraad het haar van haar amp as advokaat onthef. Jy het dus nog daardie houvas op mense wat dit oorweeg om doelbewus te gaan droogmaak in die hof.”

Grace Mugabe-saak

Grace Mugabe, die voormalige presidentsvrou van Zimbabwe, het in Augustus 2017 ŉ mediaherrie veroorsaak nadat dit aan die lig gekom het dat sy glo die Suid-Afrikaner Gabriella Engels (20) met ‘n elektrisiteitskoord in ŉ hotelkamer in Sandton aangerand het.

AfriForum het kort daarna gesê hulle sal Engels bystaan in haar soeke na geregtigheid.

“Wat die saak egter moeiliker maak, is die Suid-Afrikaanse regering se besluit om diplomatieke immuniteit aan Grace Mugabe toe te staan. Maar ons het al goed met die saak gevorder. Op 10 en 11 Mei sal ons in die Noord-Gautengse hooggeregshof verskyn in ŉ aansoek om haar diplomatieke immuniteit tersyde gestel te kry. As ons daar suksesvol is – en ons glo ons gaan wees – is die saak weer terug in die hande van die polisie om dit verder te ondersoek. Sou die NVG dan weer nie besluit om nie te vervolg nie, dan sal die private vervolgingseenheid intree.”

Kriel het benadruk dat hierdie soort sake gewoonlik baie lank neem. “Die wiele van die gereg draai baie stadiger as wat ek, AfriForum of adv. Nel wil hê, maar ons moet net sorg dat daardie wiel te minste aanhou draai, al draai hy stadig. Op die ou end glo ons dat geregtigheid in hierdie saak sal plaasvind.”

Lid van ‘Zuma se binnekring” ook privaat vervolg

In November 2017 het Nel en AfriForum aangekondig dat hulle adv. Nomgcobo Jiba, ‘n voormalige waarnemende hoof van die NVG, privaat gaan vervolg.

Nel se eenheid tree namens genl.maj. Johan Booysen op en wil Jiba privaat vir bedrog en meineed vervolg. Jiba is ook wyd beskou as ‘n bondgenoot van oudpres. Zuma.

Die hof het in Desember 2017 gesê die NVG se besluit om nie vir Jiba te vervolg nie, was onregmatig. Weereens is Abrahams in ‘n posisie om te besluit of hulle haar nou verder gaan vervolg – en AfriForum gaan natuurlik druk op daardie proses plaas.

“As hy haar nie vervolg nie, sal ons aansoek doen vir ‘n nolle prosecui-sertifikaat.” Kriel sê indien die NVG nie besluit om die sertifikaat uit te reik nie, sal die eenheid ‘n mandamus-aansoek bring. Dit is ‘n aansoek waar jy die staat kan dwing om sy werk te doen – so ons kan vir Abrahams dwing om vir ons ‘n nolle prosecui-sertifikaat te gee.

Nel pak struggle-veteraan se seun

In Februarie vanjaar het Nel en AfriForum gesê die private vervolgingseenheid wil Alexis Bizos, seun van die menseregte-advokaat George Bizos, vervolg.

Dit volg nadat Alexis sy vrou, Monique van Oosterhout, glo verskeie kere aangerand het en die NVG besluit het om nie te vervolg nie.

Kriel glo die NVG het besluit om nie die saak verder te neem nie weens Alexis se pa se politieke verbintenisse.

AfriForum het aansoek vir ‘n nolle prosecui-sertifikaat gedoen, maar die NVG het gesê dat hulle dit nie in hierdie geval sal uitreik nie. “Ons is nou besig met voorbereidings om hof toe te gaan om die NVG met ‘n mandamus-aansoek te dwing om die sertifikaat aan ons uit te reik.”

Tientalle ander sake

Volgens Kriel het Nel omtrent nog ongeveer 200 sake wat tans op sy tafel lê wat hy verder vir moontlike private vervolging ondersoek.

“Ek dink mense wil dikwels weet hoekom ons nie sekere mense privaat vervolg nie, en daar is natuurlik ‘n sterk saak om dié spesifieke mense te vervolg, maar ons kan nie net instap en besluit wie ons wil vervolg nie.

“Die polisie en die vervolgingsgesag het steeds die eerste opsie om te vervolg. Dit beteken daar moet eers ‘n polisieondersoek wees. Die polisie los dalk die saak en dan moet ‘n mens eers hof toe gaan om hulle te dwing om hul werk te doen. Dan kom die saak by die NVG uit en hulle besluit om nie te vervolg nie en dan moet ons hulle hof toe vat om die sertifikaat te kry en dan kom ‘n mens eers by private vervolging uit. Dit is dus ŉ baie lang proses.

“AfriForum het besluit ons gaan hierdie soort goed aanpak, want as ons dit nie doen nie, gaan die regstelsel aanhoudend gemanipuleer word. Dit het ons nou ‘n jaar gevat om op ‘n punt te kom waar Duduzane vervolg gaan word, maar dit is absoluut die moeite werd.”

Kriel reken dit is te danke aan die grondwerk van Nel en sy eenheid dat die lang proses rondom Duduzane se vervolging nou uiteindelik vrugte afwerp.

“Ons volg nou dieselfde proses rakende die private vervolging van Malema en glo dit sal ook suksesvol wees.”