Sędzia Tarno w trakcie szkolenia radził niszczenie nagrań. Sprawa trafiła do Rzecznika Dyscyplinarnego NSA

Chodzi o patologie w przyznawaniu stopni naukowych w Polsce

Sędzia był recenzentem pracy doktorskiej Andrzeja Dudy, którego krytykował. Mówił m.in., że prezydent "przestał być prawnikiem"

Sędziemu grozi postępowanie dyscyplinarne

„Sprawa zachowania sędziego Jana Tarno została przekazana Rzecznikowi Dyscyplinarnemu NSA z prośbą o jej stosowne załatwienie w ramach przysługujących mu kompetencji. To Rzecznik Dyscyplinarny jest uprawniony do oceny, czy sędzia NSA popełnił przewinienie służbowe lub uchybił godności urzędu” - czytamy w odpowiedzi na pytania Onetu skierowane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z pisma wynika, że sędziemu Tarno mogą grozić konsekwencje: „Po przeprowadzeniu czynności wyjaśniających, jeśli zachodzą podstawy do wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, Rzecznik Dyscyplinarny NSA wszczyna postępowanie i przedstawia sędziemu na piśmie zarzuty" - dodaje rzecznik sądu.

Onet zajął się w nim patologiami procesu przyznawania stopni naukowych w Polsce. Opowiedzieliśmy historię czwórki osób. Trzem z nich - mimo wybitnych osiągnięć naukowych - do dziś nie udało się uzyskać statusu samodzielnego pracownika naukowego, co wiąże się ze stopniem doktora habilitowanego. Ta sztuka udała się tylko jednej z tych osób, ale dopiero po wielu latach. Wszyscy przekonywali, że ten system w naszym kraju jest chory - starsi naukowcy często nie chcą pozwolić młodszym i zdolnym kolegom na awans, bojąc się konkurencji.

Swoją historię opowiedziała m.in. doktor Katarzyna (imię zmieniliśmy), która już na początku procedury habilitacyjnej otrzymała nieoficjalne sygnały od starszych kolegów z uczelni, że jest za młoda i nie ma co liczyć na awans. Kobieta w rozmowie z Onetem wspomina posiedzenie komisji habilitacyjnej, która miała wydać ostateczną opinię na temat jej dorobku naukowego: - W pewnym momencie poprosiłam o wodę do picia, ponieważ nie było wody. Zaschło mi w ustach. Usłyszałam, że mogą dać mi wrzątku. Wydawało się to tak dziwne. Przypomniało mi jakieś takie zupełnie inne przesłuchania i z innych czasów – wspomina.

Opinia komisji była negatywna. Po sporządzeniu protokołu z posiedzenia okazało się, że zawiera on nieprawdziwe informacje. Okazało się również, że nagranie zostało zniszczone. Sprawa jest w prokuraturze.

Zniszczono także nagranie z posiedzenia komisji, która zajmowała się sprawą doktor Ewy. Kobieta, mimo znaczących osiągnięć naukowych, od lat nie jest w stanie uzyskać stopnia doktora habilitowanego: - Za dużo rzeczy się działo w trakcie posiedzenia komisji habilitacyjnej, stąd też nagranie zostało zniszczone – mówi Onetowi doktor Ewa.

"Niszczcie te nagrania"

Wspomniany sędzia Naczelnego Sądu Administracyjnego prof. Jan Tarno na jednym ze szkoleń dla dziekanów i pracowników dziekanatów mówił o konieczności niszczenia nagrań z posiedzeń ciał uczelnianych w trakcie postępowań habilitacyjnych.

Zdobyliśmy nagranie z tego szkolenia. Słyszymy na nim m.in.: „Mówiłem państwu, że doktorant, habilitant, czy ten, kto chce tytuł profesora, jest stroną i jako strona ma prawo do wglądu we wszystkie dokumenty w aktach sprawy. (...)Dlaczego nagranie po wykorzystaniu należy zniszczyć? Żeby go nie było, na wszelki wypadek. Ono zostało zrobione, żeby sporządzić protokół. Z chwilą zrobienia protokołu, ono straciło rację bytu. No trudno się kłócić o coś, czego nie ma".

Spotkaliśmy się z sędzią Tarno, który nie wiedział, że dysponujemy zapisem dźwiękowym ze szkolenia. Zaprzeczył, że kiedykolwiek mówił o niszczeniu nagrań. Gdy pokazaliśmy mu materiał, przyznał, że jednak mówił, ale jednocześnie zaznaczył, że nikogo do niczego nie namawiał, tylko „radził”.

"Prezydent przestał być prawnikiem"

Sędzia w zeszłym roku złożył na ręce prezydenta Andrzeja Dudy oświadczenie o woli dalszego orzekania w związku z przekroczeniem 65 roku życia. Poddał się więc kontrowersyjnej procedurze, czego odmówiło wielu sędziów m.in. z NSA i Sądu Najwyższego, którzy uznali ją za niekonstytucyjną. Prezydent Duda zgodził się na dalsze orzekanie sędziego Tarno.

Co ciekawe, sam sędzia w trakcie jednego ze szkoleń krytykował prezydenta. Na nagraniu słyszymy: "A chcecie państwo zdanie prezydenta Dudy? Mogę zrobić wszystko, na co mi prezes Kaczyński pozwoli. Muszę się do tego przyznać, że w tym jest dużo mojej winy. Byłem recenzentem w przewodzie doktorskim prezydenta Dudy. Napisałem pozytywną opinię". Jedna z uczestniczek szkolenia w tym momencie rzuciła do wykładowcy "Pan się wstydzi teraz!". Profesor szybko odpowiedział: "Nie proszę pani, to jest dowód na to, że ktoś, kto napisał dobry doktorat, może również zgłupieć. Tak mówiąc poważnie, on po prostu przestał być prawnikiem".

Sędzia Tarno orzeka między innymi w sprawach odwołań od decyzji o nieprzyznaniu stopnia naukowego.

Reakcja ministerstwa

Na nasz materiał zareagowało też Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Resort przekonuje, że od dawna był zwolennikiem odejścia od habilitacji jako „poważnej przeszkody dla rozwoju nauki w Polsce”. Ministerstwo przytacza też opinie „międzynarodowych ciał eksperckich”, które wskazują, że „habilitacje są barierą, a nie gwarancją jakości polskiej nauki. Propozycja została jednak odrzucona przez znaczną część środowiska akademickiego w Polsce”. Wicepremier Gowin w jednym z wywiadów zapewniał, że „chce wyrwać młodych doktorów z jarzma feudalnej zależności od starej profesury”.

Zgodnie z nowymi zasadami habilitacja nie będzie już wiązać się z tak licznymi przywilejami, jak dotychczas. Oznacza to, że w nowym postępowaniu habilitacyjnym uczestniczyć będzie 4 recenzentów. Obecnie jest ich 3. Dane osobowe wszystkich recenzentów będą jawne. Na stronie internetowej jednostki, która będzie nadawać stopień oraz w bazie dokumentów w postępowaniach awansowych Zintegrowanego Systemu Informacji o Nauce i Szkolnictwie Wyższym POL-on będą publikowane wnioski kandydatów o wszczęcie postępowania habilitacyjnego, informacje o składzie komisji habilitacyjnej, recenzje oraz informacje o nadaniu stopni.