'Soms word ik helemaal meegesleurd door een boek. Dan rust ik niet voordat ik bij de laatste bladzijde ben' Beeld Dingena Mol

Mees Donders (17) meandert op zijn omafiets door Zuid. Hij heeft de route al ontelbare keren gefietst, maar beziet de omgeving met zo'n gretige verwondering dat het lijkt alsof hij dat voor het eerst doet.



"Ah, ze hebben pauze!" stelt hij vast. Hij passeert het ­Amsterdams Lyceum, waar hij in mei eindexamen deed. De leerlingen staan in kluitjes op de stoep te praten. Sommigen kennen hem nog: Mees, die knappe jongen van die boeken. Die jongen die voor zijn plezier stapels boeken las, terwijl zij zich vaak met tegenzin door de samenvattingen daarvan worstelden.



Zo veel mogelijk boeken

Tien jaar was Mees toen hij fanatiek begon te lezen en boekenreeksen als De Grijze Jager van John Flanagan verslond. "In de zomervakantie leende ik zo veel mogelijk boeken bij de bibliotheek. Mijn moeder zei dan dat ik niet zo snel moest lezen, omdat ik anders meteen alweer door mijn boeken heen was."



Zijn favorieten kocht hij bij boekhandel het Martyrium of Scheltema, waar ze hem inmiddels herkenden en hem al een nieuw verschenen deel uit de serie aanreikten nog voor hij erom vragen kon. Op het gymnasium was hij tot zijn spijt een van de weinigen die zo fanatiek lazen.

Al is hij echt geen heilige. Hij speelt gitaar, voetbalt bij AFC en leest ook graag stripboeken. En op school raakte hij zo murw van de verplichte leeslijst, dat hij toen even niets moest hebben van nóg meer boeken.



Treurig einde

Maar wat standhield was zijn liefde voor boeken en de drang ze te redden van een treurig einde in een oudpapierbak of op de storthoop. Sinds bijna drie jaar haalt Mees boeken op bij mensen die daar vanaf willen via zijn gratis boekenophaalservice. En dat zijn er door de toenemende ontlezing, de digitalisering, e-readers en het ruimtegebrek in Amsterdamse huizen meer dan genoeg.



"Mensen hebben vaak stapels boeken waar ze eigenlijk geen raad mee weten. Ze nemen te veel ruimte in beslag, maar ze willen ze ook niet weggooien. Daarom zijn ze blij als ik ze ervan kom verlossen," zegt Mees. Hij vindt het zonde als ze die boeken weggooien. "Je kunt er nog iemand anders een plezier mee doen."



De mooiste boeken leest hij eerst zelf en als ze hem goed bevallen, houdt hij ze. Familieleden en vrienden mogen daarna kiezen. De rest verkoopt hij via zijn website Boekenophalen.nl. "Sinds kort heb ik ook contact met asielzoekerscentra die mijn boeken graag willen overnemen. Zij kunnen ze goed gebruiken voor de taalles."



Tussenjaar

Om de aandacht te vestigen op zijn initiatief verspreidde Mees flyers in de buurt en adverteerde hij op sociale ­media. "Het gaat ook vaak via via. Mijn moeder en oma vertellen het bijvoorbeeld aan hun vriendinnen. Ik vind het geweldig als ik in één keer acht of tien dozen krijg. Als het er zo veel zijn, rijden mijn vader of moeder me ernaar toe. Kleinere hoeveelheden haal ik zelf op de fiets."



Mees kan nu nog meer tijd aan zijn Boekenophalen.nl besteden, omdat hij een tussenjaar heeft. "Ik geef daarnaast zo'n 30 uur per week bijles en wil nog een reis naar Midden-Amerika maken."

'Het is de ideale bijbaan. Ik verdien een zakcentje en krijg toegang tot allerlei boeken die ik nog niet ken' Beeld Dingena Mol

Volgend jaar september gaat hij science, business & innovation studeren aan de Vrije Universiteit Amsterdam. "Veel mensen verwachten het niet, maar ik ben echt een bèta. Deze studie is een combinatie van natuurwetenschappen, economie en maatschappij. Dat lijkt me heel interessant."



Ideale bijbaan

Ook gedurende zijn studie zal Mees boeken blijven ophalen. "Het is de ideale bijbaan. Ik verdien een zakcentje en krijg toegang tot allerlei boeken die ik nog niet ken." Laatst kreeg hij zomaar Made in Europe van Pieter Steinz in handen. "Het was amper twee weken oud. Ik heb het eerst ­gelezen en daarna verkocht."



Mees hoeft niet alleen maar te verdienen aan de boeken, maar wil er ook graag anderen blij mee maken. Juist ­omdat hij weet hoe prettig lezen is. "Je bent even afgesloten van alles en zit dan in het hoofd van iemand anders, waardoor je de wereld door andere ogen bekijkt. Soms word ik helemaal meegesleurd door een boek. Dan rust ik niet voordat ik bij de laatste bladzijde ben. Slavenhaler van Rob Ruggenberg was zo'n boek. Het is gebaseerd op een waargebeurd verhaal en fascineerde me enorm. Ik vond het zo mooi dat ik het wel vier keer heb gelezen."



Het liefst leest Mees reis- en avonturenverhalen zoals ­Into The Wild van Jon Krakauer, The Long Walk van Slavomir Rawicz en On The Road van Jack Kerouac. "Charles ­Bukowski vind ik ook mooi. Laatst las ik wat van Paustovksi en van Canetti. Mijn vader raadde me dat aan."



Honderden boeken

Doordat zijn ouders niet meer bij elkaar wonen, heeft hij de beschikking over een deel van de kelder van zijn vader én die van zijn moeder. Daar staan inmiddels honderden boeken opgeslagen in houten kasten. De meest uiteenlopende titels en schrijvers komen voorbij: Kruimeltje, ­Umberto Eco, Roberto Bolaño, Stefan Brijs, Alice Munro, de Bijbel, het verzamelde werk van Herman de Coninck.



Onder het zwakke schijnsel van een peertje aan het plafond beziet Mees daar de nummers op de planken. "Die corresponderen met een lijst van boeken die ik heb ­gemaakt. Zo kan ik ze makkelijk terugvinden."

Wat weemoedig trekt hij het jeugdboek uit de serie Gone van Michael Grant uit de kast. "Dit las ik vroeger zo veel. 'Lees dit nou!' zei ik tegen mijn zusje, maar dat deed ze niet. Nu ga ik het toch maar verkopen."



Koninklijk huis en vliegtuigen

Vandaag is Mees onderweg naar een adres in Zuid, waar hij een tas boeken kan ophalen. Halverwege maakt hij een slinger naar de Pieter Lastmankade en wijst op een boekenkastje aan de buitenmuur, een zogeheten minibieb. "Hier breng en haal ik ook vaak boeken. Met de vrouw die het kastje beheert wissel ik allerlei titels uit."



Even later belt hij aan bij een fraai herenhuis. In de hal staan twee dozen vol boeken op hem te wachten. "Ik had ruimte nodig. De afgelopen twintig jaar heb ik er niet in ­gekeken, dus zal dat de komende twintig jaar ook wel niet doen," verklaart de eigenaar.



Mees bukt en snuffelt tussen de titels: bommenwerpers in de Tweede Wereldoorlog, vliegtuigen en jagers, Duitse architectuur, En dan nog iets van Paulien Cornelisse. "Het is van alles wat. Koninklijk huis, architectuur, vliegtuigen. Weinig literatuur," zegt de man terwijl hij wat bedenkelijk toekijkt.



Integraal verkopen

Hij lijkt verwonderd over de komst van zo'n jonge jongen, die naar die oude, stoffige boeken kijkt alsof hij een gratis kratje bier krijgt toegespeeld. "Wat ga jij ermee doen?" wil hij weten. "Sommige boeken lees ik eerst zelf, andere verkoop ik en..."



"Ik zou helemaal niks zelf lezen," onderbreekt de man hem. "Integraal verkopen en weg ­ermee. Alles wordt digitaal. Straks heb je alleen nog e-readers en lees jij écht geen boek meer, jongen. Dit is old stuff. Dat houdt een keer op. Zo ging het ook met typemachines."



Het zijn woorden die schuren als je van boeken houdt, van de geur, van het omslaan van de bladzijden, van de mogelijkheid ze stuk te lezen en ze onder je kussen te leggen in de wetenschap dat een nieuw hoofdstuk op je wacht. Maar Mees knikt beleefd. Hij begrijpt het wel, zegt hij. Digitaal, e-readers, dat is de toekomst. "Maar als je dan toch wat wilt lezen, lees dan Schitterende ruïnes van Jess Walter. Gaat over een onmogelijke liefde," raadt de man aan.



Mees bedankt voor de tip. Hij kijkt naar de twee dozen. Het is veel meer dan hij dacht. Hij popelt om ze mee te nemen. Drie keer moet hij ervoor op en neer fietsen, maar het kan hem niets schelen. Het is een goede vangst.