De Zuidas in Amsterdam, waarnaartoe mogelijk bedrijven vanuit Londen gaan verhuizen. Beeld anp

'Ik noem geen namen van de bedrijven die afgelopen weken bij ons langs zijn geweest, maar het gaat om enkele Aziatische bedrijven uit de financiële sector die ook een Londens kantoor hebben', zegt de zegsman. 'Zij willen nu een groot deel van hun activiteiten overhevelen naar Amsterdam om van daaruit het vasteland van Europa te bedienen.' Volgens Ollongrens woordvoerder schuwen deze bedrijven met name de jarenlange onzekerheid die een Brexit met zich meebrengt. 'In Azië houden ondernemers absoluut niet van politieke onduidelijkheid.'



'Tot vrijdagmorgen was Londen natuurlijk dé financiële hoofdstad van de wereld', zegt ook Boudewijn Poldermans, die Chinese investeerders in Europa begeleidt. 'Maar door de Brexit staat die positie de komende jaren compleet op losse schroeven.' De onzekerheid over arbeidswetgeving, belastingen, de wisselkoers en de stabiliteit van de Britse economie, zijn voor Aziatische bedrijven aanleiding hun Europese hoofdkantoren uit Londen weg te halen, aldus Poldermans.

Amsterdam favoriet

Dat sentiment leeft niet alleen in Azië, maar ook in de Verenigde Staten, zegt consultant René Buck. 'Bedrijven willen nú plannen maken, die kunnen niet twee jaar gaan zitten wachten terwijl de Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk hun scheiding regelen.'



Buck peilde voor het Brexit-referendum de stemming onder Amerikaanse bedrijven die hun Europese hoofdkantoor in Londen hebben. 'Een op de drie geïnterviewde bedrijven zei te 'overwegen' hun hoofdkwartier uit Londen te halen en een op de acht zei dat 'waarschijnlijk' te zullen doen. Je ziet dat bij wat minder grote, flexibeler ondernemingen zoals in de logistieke sector en de mode-industrie, maar ook bij bedrijven die medische en farmaceutische technologie ontwikkelen. Die moeten bij hun activiteiten in Europa met enorm veel regelgeving te maken, en dan is het beter om je in de Europese Unie te vestigen.'



Amsterdam is de favoriete alternatieve vestigingsplaats voor 61 procent van de bedrijven die Buck ondervroeg. De nabijheid van Schiphol, de meertalige bevolking en het gunstige belastingklimaat geven de doorslag bij die voorkeur.

De City in Londen, het financiële hart van de stad. Beeld afp

Wachtkamer

Naast de vestiging van bedrijven gaat het ook om investeringen, zegt Boudewijn Poldermans. Hij zag afgelopen maanden hoe 'een grote Chinese financiële partij' een investering in een groot Londens hotel in de wachtkamer zette. 'Dat is een goede beslissing geweest, want door de koersval van de pond zou die investering nu in één klap 10 procent minder waard zijn geworden. Ik verwacht dat de Chinezen nu definitief afhaken bij de hotelinvestering.' Het ligt voor de hand dat het Chinese geld nu zijn weg zal vinden naar vastgoed op het Europese continent, zegt Poldermans. Ook daarvoor is Amsterdam een van de logische bestemmingen.



Op iets langere termijn kan een Brexit overigens weer een bedreiging worden voor de Amsterdamse economie, waarschuwt de woordvoerder van Ollongren. 'Groot-Brittannië heeft na een breuk de handen vrij om belastingregels zodanig aan te passen dat het voor sommige bedrijven juist zeer aantrekkelijk wordt zich in dat land te vestigen.'

Heemskerk Flowers

Een werkneemster van Heemskerk Flowers pakt bloemen in met bestemming Groot-Brittannië. Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Geen paniek. Dat is het advies van Dick van Bommel, operationeel directeur van bloemenexporteur Heemskerk Flowers en secretaris van de branchevereniging voor Nederlandse bloemgroothandelaren.



'Op dag 1 na de Brexit schoot men al in de angstmodus', zegt Van Bommel. 'Nederland en Engeland hebben altijd zaken met elkaar gedaan, zelfs in de Gouden Eeuw en andere tijden van oorlog. Winkeliers daar willen bloemen verkopen, en bloemenhandelaren hier willen die exporteren. Dat verandert niet.'



Heemskerk Flowers exporteert voor zo'n 30 miljoen euro per jaar naar het Verenigd Koninkrijk, ongeveer een derde van de totale omzet. De gedaalde waarde van het pond ten opzichte van de euro is een acuut probleem. 'Bij de bloemenexport bepaalt de valutakoers heel erg de winst', zegt Van Bommel. 'Als het pond zwak blijft, zullen we een hogere prijs voor onze bloemen moeten rekenen.'

Dat kan leiden tot een afname van de export naar Groot-Brittannië, maar het pond heeft wel vaker laag gestaan en dat heeft de bloemenbranche ook overleefd. Bang dat de Engelsman zijn vrouw voortaan bonbons in plaats van bloemen geeft, is Van Bommel niet. 'Als die uit België komen, dan moeten Britten daar ook meer voor betalen. Ik denk dat de economische gevolgen op korte termijn zullen meevallen. Hoe het er over twee of drie jaar bij staat, daarover kunnen we nu nog niets zinnigs zeggen.'



Het doemscenario volgens Van Bommel: dat Brussel de Britten allerlei economische belemmeringen oplegt. 'Een vechtscheiding moeten we niet hebben. Als Brussel het voor ons of andere EU-landen moeilijk gaat maken, dan gaat ons dat meer kosten dan ons lief is.'

Arcadis

Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Waarom de vroege ochtend op het internationale hoofdkantoor van Arcadis aan de Amsterdamse Zuidas gisteren aanvoelde als een in het gezicht geworpen natte dweil? Leg Arcadis' omzet in het Verenigd Koninkrijk (16 procent) naast die in de rest van Europa (19 procent) en je begrijpt het.



'Toen ik donderdagavond naar bed ging dacht ik nog: dat zit wel goed', zegt financieel topman Renier Vree. 'Hoe ik mij nu voel? Teleurgesteld. Dit is geen goed nieuws voor Engeland, Europa en Arcadis.'



Na de Verenigde Staten is Groot-Brittannië de belangrijkste markt voor Arcadis. Het ontwerp- en adviesbedrijf is in het Verenigd Koninkrijk een top-5-speler. Het heeft op Britse bodem 13 procent van zijn personeel rondlopen: 3.600 op een totaal van 28 duizend. En het verdient veel van zijn geld in ponden.

Vree verwacht dat de orderportefeuille in Groot-Brittannië zich normaal zal blijven ontwikkelen. Althans voor zover het gaat om Arcadis' ontwerp- en advieswerk op het gebied van railsystemen, wegen, waterwerken en milieu.



Voor de orderportefeuille in de vastgoedsector geldt dat niet, denkt hij. 'De uittredingsonderhandelingen met de EU gaan wel twee jaar duren. Dat gaat gepaard met een periode van onzekerheid. De vastgoedmarkt gaat daarvan hinder ondervinden.'



Anderzijds biedt de Brexit ook nieuwe kansen voor Arcadis, besluit Vree hoopvol. Er zouden weleens meer kantoren kunnen vrijkomen in Londen, bijvoorbeeld als banken hun aanwezigheid in The City gaan verminderen. En elke nieuwe huurder van een groot gebouw is in Arcadis' ogen een potentiële opdrachtgever.



Omzet: 3,4 miljard euro Waarvan uit Groot-Brittannië: 16 procent

Whisky Import NL

Beeld Guus Dubbelman/de Volkskrant

Of hij vrijdagochtend met een kater wakker werd? 'Nee hoor, dat viel wel mee', zegt Marcel Bol van Whisky Import Nederland, een gespecialiseerde importeur van vooral Schotse whisky. 'Maar ik was natuurlijk wel zeer verrast toen ik de BBC aanzette. 's Avonds laat leek het 'blijven' te worden. Het pond was op grond van die verwachting ook in prijs gestegen. Vrijdagochtend was de koers een stuk lager en dat betekent voor ons: lagere kosten. Ik heb meteen maar even wat rekeningen betaald. Die vielen dankzij het goedkopere pond 7 tot 8 procent lager uit.'



En ja, de whisky van het in Heiloo gevestigde bedrijf wordt door de Brexit goedkoper. Misschien wel 10 tot 15 procent, denkt hij. 'Ik ga eind volgende week een nieuwe prijslijst maken, dan kunnen we even kijken of het pond weer opkrabbelt.'



Bols bedrijf, dat een omzet van 'zeven cijfers voor de komma draait', haalt 95 procent van zijn omzet uit Groot- Brittannië.



Veruit de meeste whisky's die Bol importeert komen uit Schotland, een deel van het Verenigd Koninkrijk dat in meerderheid tegen een Brexit is. 'Onze leveranciers in Schotland waren vrijdag in shock. Die hebben ook allemaal tegen een Brexit gestemd', zegt Bol. Hij hoopt maar dat de EU nu geen importbelemmeringen opwerpt. 'Ik verwacht dat niet, maar emotie speelt wel een rol. Uit de reacties in Frankrijk en Duitsland spreekt haat en nijd. Als die landen via de EU wraak gaan nemen door import uit Groot-Brittannië een stuk moeilijker te maken, dan heb ik een groot probleem; goedkoper pond of niet.'