Wcześniej, dzięki publikacji dziennikarzy RMF FM, poznaliśmy stenogramy z tych nagrań. Zostały one sporządzone przez biegłych na zlecenie wojskowej prokuratury. Dzięki lepszej jakości niż poprzednie nagrania, specjalistom udało się odczytać około 30-40 procent więcej wypowiedzi. Co więcej, zapis ten podzielony jest na trzy ścieżki - z mikrofonu radia dowódcy, drugiego pilota oraz mikrofonów z kokpitu. Do tej pory te trzy zapisy prezentowano razem i były one niskiej jakości.

Dzięki nowym nagraniom możemy usłyszeć zarówno prywatne rozmowy załogi, żarty, śmiechy, które zarejestrowano na początku lotu, ale także to, że ignorowane były ostrzeżenia kontrolerów z Mińska i Smoleńska oraz urządzeń pokładowych. "Widzialność 400 metrów mgła" - mówi w pewnym momencie kontroler z Mińska. W reakcji na te słowa w tle pojawia się niemal niesłyszalna reakcja załogi. "O ku...a!" - mówi nawigator. "Cooo?" - dodaje drugi pilot. "Fantastiko i to za fryko" - mówi z kolei technik pokładowy. "Nasze meteo jest naprawdę zaje....e" - podejmuje dowódca Tu-154M kpt Arkadiusz Protasiuk.

Załoga nie zmienia jednak swoich planów. Podobnie po rozmowie z załogą Jaka-40, która w ostatniej chwili i szczęśliwie wylądowała na lotnisku Smoleńsk-Północny. Wyraźnie słychać też rozmowę załogi i szefa protokołu dyplomatycznego Mariusza Kazany. Kapitan mówi, że spróbują podejść na lotnisko, ale "prawdopodobnie nic z tego nie będzie". "Będziemy próbować do skutku" - odpowiada Kazana. A to nie była jedyna osoba, która w ostatnich minutach pojawiła się w kokpicie.

Jedna z osób, przez niektórych zidentyfikowana jako gen. Andrzej Błasik, jest obecna do samego końca, a nawet zachęca załogę do lądowania. I prawidłowo odczytuje wysokość, na jakiej znajduje się prezydencka maszyna. "400 metrów" - mówi nawigator. "Ktoś tu zawinił" - dodaje inny głos. "Mówisz do widzenia" - odpowiada drugi pilot. "Nieee, ktoś za to beknie" - reaguje kpt Protasiuk. - Pomysły! - kwituje głos, który może należeć do dowódcy sił powietrznych.

Nagranie z ostatnich sekund pokazuje, jak szybko rozgrywały się te tragiczne wydarzenia. Wyraźne są też ostrzeżenia z systemu TAWS - zarówno "terrain ahead", jak i komenda "pull up". Ale załoga na nie nie reaguje.

10 kwietnia 2010 roku o godz. 8.41 pod Smoleńskiem rozbił się samolot Tu-154M, którym polska delegacja udawała się do Katynia na uroczystości związane z 70. rocznicą zamordowania tam polskich oficerów przez radzieckie NKWD. W katastrofie, do której doszło w pobliżu lotniska Smoleńsk-Północny, zginęło 96 osób, w tym prezydent RP Lech Kaczyński i jego małżonka Maria.

(RZ)