Titelfoto : de Sovjet-Russische dictator Jozef Stalin

🔊 Beluister dit artikel

Er was op de sociale media veel te doen over het Volkskrantartikel Hoe alt-right online Jodenhaat verspreidt (9 november). Allerlei extreemrechtse internetplatforms zouden bol staan van antisemitische uitspraken en memes. En zoals nu te doen gebruikelijk is, komt dat allemaal door acties en uitspraken van o.a. Trump en Baudet.

Hoe alt-right online Jodenhaat verspreidt. Erg interessant stuk, dat goed aansluit bij mijn NRC artikel over het gebruik van ‘Soros’ door Trump en Baudet: https://t.co/oNJ9FfsGK7 https://t.co/ydAqR22WNJ — Leo Lucassen (@Leolucassen) November 9, 2018

Dergelijke beschuldigingen doen het altijd goed in bepaalde kringen. Die zien daarin hun afkeer van deze politici bevestigd en tonen daarmee aan de goede kant van de lijn te staan: “Zie mij eens: antisemitisme, daar neem ik krachtig stelling tegen”. Het joodse antwoord zou kunnen zijn “Gode beware mij voor mijn vrienden, voor mijn vijanden zal ik zelf wel zorgen….”

Twijfels

Toch heb ik over die dappere uitspraken mijn twijfels. Ik merk te weinig verontwaardiging bij hen als het gaat om antisemitisme onder moslims en zeker ook het antisemitisme in linkse kringen. Die laatste variant heeft stevige wortels in het communisme, met name de tijd van de Sovjet-Russische dictator Jozef Stalin en zijn opvolgers. Laat ik maar eens met een citaat beginnen, uit november 1952. Op de vraag van de rechter waarom de verdachte Otto Fischl, (voormalig plv. minister van Financiën) zo’n vijandige houding had tegenover de Volksrepubliek Tsjechoslowakije, antwoordde deze:

“Your Honour, I could not possibly have another attitude but a hostile one”

Rechter: “Why?”

Fischl: “I am a Jewish bourgeois nationalist”.

Stalin

Stalin’s terreur was rond 1950 op een hoogtepunt: in Moskou waren negen medici gearresteerd, beschuldigd van een samenzwering om Stalin te vergiftigen. Al eerder waren daar op grote schaal leidinggevende intellectuelen terechtgesteld. Van 20 tot 27 november 1952 stond in Praag een groep vooraanstaande communistische leiders voor de rechter: in één van de beruchtste showprocessen uit de Stalinistische periode in wat toen nog het communistische Oostblok heette: het Slánsky-proces, genoemd naar de ‘hoofdverdachte’: voormalig secretaris-generaal van de Communistische partij Rudolf Slánsky, tot dan toe de tweede man in Tsjechoslowakije.

Tien van de dertien verdachten waren joden; ook de Moskouse artsen waren joods. Die doktoren ontsprongen de dans: Stalin stierf nog voordat het proces een aanvang zou nemen. De veroordeelden in Praag hadden minder geluk: tien van hen, waaronder Slansky, werden ter dood veroordeeld en opgehangen. Het proces wekte ontsteltenis in de gehele westerse wereld: niet alleen omdat de aanklacht en de bekentenissen volstrekt gefabriceerd waren, maar vooral om het openlijke antisemitische karakter.

Showproces

Al in 1949 was in Hongarije een showproces gevoerd tegen partijleider Laszlo Rajk. Die was beschuldigd van ‘Titoïsme’. Hij werd geëxecuteerd. Kort daarop werden ook in Praag enkele communistische partijprominenten gearresteerd op beschuldiging van ‘Titoïsme’ en ‘Burgerlijk nationalisme’, maar niet lang daarna werd de aanklacht – op bevel van Moskou – tegen hen gewijzigd in: ‘joodse kosmopolieten’ en: ‘lid van de verraderlijke kliek van Slánsky’.

In feite werd het anti-joodse karakter steeds prominenter, ook in de hetzes in de pers en op geregisseerde massabijeenkomsten in fabrieken en mijnen. Was in het begin nog sprake van ‘Titoisme’ en ‘dienstverlening aan het imperialisme’ na de arrestatie van Slánsky en de andere leidinggevenden uit partij en regering, voerden in de beschuldigingen Zionisme en ‘Kosmopolitanisme’ de boventoon.

Protocollen

Dat openlijk antisemitisme kwam niet uit de lucht vallen. De pogroms in Rusland na de moord op Tsaar Alexander II werden gevoed door de rond de eeuwwisseling verschenen Protocollen van de wijzen van Zion. Deze verzonnen internationale samenzwering van joden om de wereld te overheersen, was door de tsaristische geheime dienst gefabriceerd om het antisemitisme een grond van rechtvaardiging te geven. De Protocollen ontkiemden in een vruchtbare bodem: ook het antisemitisme in de toenmalige Sovjet-Unie werd daaruit gevoed.

Zesdaagse oorlog

Toen Israël na de Zesdaagse Oorlog in 1967, tot verbijstering van het Kremlin, diens bondgenoten Egypte en Syrië, alsmede Jordanië vernietigend had verslagen, verbrak het Oostblok de toen overigens al zieltogende betrekkingen met Israel. Moskou zette nu nog sterker in op het versterken van de betrekkingen met Egypte en Syrië en op het verkrijgen van een vaste voet in de Arabische wereld om de positie van het Westen daar te ondermijnen.

Sinds die tijd werd in de Sovjet-Unie een stroom van antisemitische propaganda gedrukt en verspreid. In dat troebele materiaal vol klassieke antisemitische uitingsvormen, zijn alleen de woorden joden en jodendom veranderd in zionisten en zionisme, zoals we ook al bij de showprocessen zagen. Toen de legers van de Sovjet-Unie en haar communistische bondgenoten in 1968 het ‘socialistische broederland’ Tsjechoslowakije binnentrokken, werd de Sovjetsoldaten uitgelegd dat zij de Tsjechen en Slowaken moesten redden uit de handen van ‘7 miljoen zionistische contrarevolutionairen’.

Steun aan Palestijnen

Moskou zette ook in op steun aan de Palestijnse strijd en voorzag de PLO niet alleen van politieke en militaire steun, maar leidde ook Palestijnen op voor de strijd tegen ‘de zionistische vijand’. Mahmoud Abbas, de huidige president van de Palestijnse Autoriteit, promoveerde in 1984 in Moskou op een proefschrift over de ‘geheime relaties tussen nazi’s en zionisten’, een dissertatie waarin hij ook de Holocaust ontkent.

Niet zo verwonderlijk, gezien het klimaat in die periode in de Sovjet-Unie, waar in tal van publicaties soortgelijke samenzweringstheorieën opgeld deden en ruim aftrek vonden. Het bedje van Abbas was voor hem gespreid, zogezegd. Dat hij de daar geleerde lessen niet was vergeten, bleek nog eens navrant toen hij in een toespraak op 23 juni 2016 tot het Europese Parlement uitriep dat Israëlische rabbijnen Palestijnse waterbronnen zouden vergiftigen, refererend aan een hardnekkig antisemitisch ‘sprookje’. Daarvoor werd hij notabene ook nog door de parlementariërs met een ovationeel applaus beloond!

Paranoïde

In die jaren ‘70 en ‘80 werd in die Russische propaganda de staat Israël als centrum van Jodendom en zionisme, steeds meer symbool en doelwit van alle paranoïde beschuldigingen. In diezelfde periode, het tijdperk van aanslagen en vliegtuigkapingen door Palestijnse ‘strijders’, krijgt die propaganda steeds meer vat op Links in het Westen. Israël werd ook steeds meer vereenzelvigd met ‘imperialisme’ en alles waar Links zich tegen wilde afzetten. In Duitsland ging de terreurorganisatie RAF hierin voorop: antisemitisme werd bij extreemlinks weer salonfähig. Bij vliegtuigkapingen door Palestijnse militanten werden joodse passagiers gescheiden van de niet-joodse.

“Zionisme=racisme”

Al geruime tijd poogde de Sovjetunie, samen met de Arabische landen, Israël uit de VN verwijderd te krijgen om plaats te maken voor de PLO. Met het aannemen op 10 november 1975 van de Zionisme Is Racisme-resolutie in de Verenigde Naties, kon dat weliswaar worden voorkomen, maar het zionisme als metafoor voor ‘universeel kwaad’ werd daarmee wel gemeengoed. Het ontkennen van het bestaansrecht van Israel kreeg hiermee een vorm van legitimatie. De ring van klassieke beschuldigingen was compleet: Israel werd gezien als de ‘Jood onder de Volkeren’ of ‘Jood en het Jodendom, bron van alle kwaad’.

Remmen los

Voor Links waren nu alle remmen los. De VN-resolutie – in 1991 ingetrokken na het uiteenvallen van de Sovjet-Unie – had bijgedragen aan de legitimatie van antisemitisme en antizionisme, dat via de randen (RAF e.d.) ook vat had gekregen op de hoofdstromen bij Links, bij partijen als Labour in Groot Brittannië bijvoorbeeld en onder aanhangers van GroenLinks, SP, D66 en PvdA in Nederland.

In the UK in 2018, an ostensibly anti-racist politician blames Jews for anti-Semitism & says we're *imagining* violent attacks on synagogues.#LabourAntisemitism in all its horrific lack of empathy for British Jews. Dismissive, dehumanising, despicable. Jeremy Corbyn's Labour. — Joanne Bell (@jobellerina) November 13, 2018

Het antisemitisme op links baart mij – met de Jodenhaat onder moslims – momenteel meer zorgen dan ‘memes’ en kwalijke uitspraken in de donkere, alt-right krochten van het internet.

Met de Nederlandse zionist Salomon Kleerekoper zeg ik: “Het antisemitisme is een ongeneeslijke ziekte. Ook als de laatstlevende jood zou zijn gestorven, zal het nog voortbestaan als een onuitroeibare mythe”. Maar geruststellend is dat niet.