Beğendi iseniz lütfen paylaşın



















24 Shares

Bir Sandığım Vardı Sırmadan Telden Türküsünün Hikayesi

Rivayete göre; Olay 1915 yıllarında Ermeni mezaliminin olduğu yıllara rastlar. O yıllarda Ermeniler Doğu Anadolu illerinde büyük soykırım yapmışlar ve o bölgeleri kan gölüne çevirmişlerdi. Bu Ermeni çeteleri bir gün Erzurum’un Hasankale (Pasinler) ilçesine bağlı Tımarlı köyü halkını köy meydanında toplarlar. Zaten savaş yılları olduğu için köyde kadın, çocuk ve yaşlılardan başka kimse bulunmamaktadır. Köyün gençleri yedi cephede savaşan ordumuzun saflarına katılmış yıllardır savaş meydanlarındadır. Eli silah tutabilecek bazı erkekleri de üç beş gün önce çeşitli yalan ve hilelerle bir tenhaya götürerek kurşuna dizmişler. Köy halkını köyün ileri gelenlerinden birinin avlusuna getirirler. Avluya bitişikte ahır ve samanlık vardır. O yüzden en geniş ve en uygun yer olarak bu avluyu seçerler. Tabii köy yerinde en geniş kapalı yer, halk diliyle merek denilen bu tür mekanlardır. İnsanları mereğe doldururlar. Küçük yaştaki yavrular (balalar) çok sevinirler. “Bize ekmek, aş verecekler de doyasıya yiyeceğiz” diye ümitlenirler. Ama diğer insanların yüreği kuşkuyla karışık korkularla doludur. Bunların ne yapacağı belli olmaz. Gözleri dönmüş bu çeteler, duyduklarına göre tüm köyleri, kasabaları yakıp yıkıyorlarmış…

Çete mensupları halkı mereğe kapadıktan sonra kapıları iyice kapatırlar. Biraz sonra kapıların önüne torbalar dolusu birşeyler koyarlar. Bazıları bunları erzak torbası sanarlar. Halbuki bu torbalar barut ve saman doludur. Biraz sonra bunları ateşleyip avlu ve merekteki insanların üzerlerine atarlar. Samanlar alev alev yanar. Bu alevler içinde insanlar da çığlık çığlığa yanarlar. İşte bu mezalimden yangında, ablasının kendisin alevler içindeyken bir taşın altına ittiği, sekiz yaşlarında, Şeref (Servet) adında bir çocuk sağ kalır. Mevsim kıştır. Servet o taş merdivenlerden sürünerek avlunun duvarına çıkar. Sürünürken de karnı, kolları ve bacakları yangında ısınan taşlarda yanar. Duvardan atlayan Servet, köyden güç bela uzaklaşıp bir kayadibine saklanır.

Gün çoktan kararmıştır. Sabah olunca Servet ovaya doğru şöyle bir bakar ki bütün köylerden dumanlar yükseliyor. Köyü dumanlar kaplamış. Bir başka köye yakın gider. Orada bir eve sığınır. O köyleri de yakıp yıkmışlar. İşte bu viraneye dönmüş köylerden birinde de çocuklarını bir odaya koyup, komşulara yardıma giden, döndüğünde çocuklarını katledilmiş olarak bulan bir ananın nağmesidir bu türkü.

Bir rivayete göre de (namusunu korumak için kayalıklara Servet gibi saklanan, sonra da yuvası dağılan) bir kadının, beşikte yanmış yavrusunun yanmış cesedini görmesi sonucu “Artık buralarda yaşamak zor” diyen Servet gibi yetim çocukları da beraberine alıp çevre köylülerle Anadolu’nun içlerine doğru göç eden perişan bir ananın feryadıdır bu türkü.

Bir sandığım vardı telden sırmadan

Bir çift balam vardı gülden goncadan

Seyran kadın saçın yolsun durmadan

Gide de gelmeye kötü seneler

Seneler seneler kötü seneler

Gide de gelmeye kötü seneler

İşte böyle, böyle hal deli gönül

İster ağla ister gül deli gönül

Kuşmuyduz uçtuz körpe yaşızda

Cenazeniz uyan yarın başında

Mezarız kazıldı köyün başında

Seneler seneler kötü seneler

Gide de gelmeye kötü seneler

İşte böyle, böyle hal deli gönül

İster ağla ister gül deli gönül

Osman Çavuş gelir elsiz ayaksız

Körpe yavrularım yandı kundaksız

Bize taksimat bu kaldık otağsız

Seneler seneler kötü seneler

Gide de gelmeye kötü seneler

İşte böyle, böyle hal deli gönül

İster ağla ister gül deli gönül

Bir yanım Erzincan vermem Bayburdu

Yıkılsın düşmanın tahtiylan yurdu

Sağ olasın anam beni doğurdu.

Seneler seneler kötü seneler

Gide de gelmeye kötü seneler

İşte böyle, böyle hal deli gönül

İster ağla ister gül deli gönül

Tuştu ağıllar, dört bir yan yandı

Yavrularım beşiğinden uyandı

Herkes ağlıyordu her taraf kandı

Seneler seneler kötü seneler

Gide de gelmeye kötü seneler

İşte böyle, böyle hal deli gönül

İster ağla ister gül deli gönül

Akşamdan yükleri tay eylemişler

Sabahtan öküze hoo eylemişler

Erzurum satılmış pay eylemişler

Seneler seneler kötü seneler

Gide de gelmeye kötü seneler

İşte böyle, böyle hal deli gönül

İster ağla ister gül deli gönül

Bir sandığım vardı sırmadan telden

Bir çift yavrum vardı tomurcuk gülden

Nasıl ayrılayım gül yüzlü yardan

Oğul Palandöken kar yine

Geç gelir bahar yine

Oğul çıkar yollara bakar

Ela gözlü yar yine

Kaynak Kişi: Aşık Fuat ÇERKEZOĞLU