Jan van de Ven en Thijs Roovers van PO in Actie. Beeld Freek van den Bergh

PO in Actie zette het basisonderwijs dit jaar in vuur en vlam. Door slim gebruik van sociale media wist een kleine groep leerkrachten in korte tijd tienduizenden collega's te mobiliseren zich te verzetten tegen de hoge werkdruk en de lage salarissen.

Logische vervolgstap

Al gauw sloten ook de traditionele vakbonden en de PO-raad (de organisatie van schoolbesturen) zich bij de protesten aan. Dat resulteerde voor de zomer in een prikactie en na de zomer in een staking, waardoor de thema's hoog op de politieke agenda kwamen. Komende dinsdag organiseren ze opnieuw een landelijke staking.



Het uitroepen van een eigen vakbond - die met een lidmaatschap van 12 euro per jaar vele malen goedkoper is dan de bestaande bonden - lijkt een logische vervolgstap voor PO in Actie. De initiatiefnemers willen namelijk meepraten over de besteding van de extra miljoenen die het kabinet beschikbaar heeft gesteld voor het basisonderwijs. 'Zonder ons had het er niet gelegen', zegt oprichter Thijs Roovers van PO in Actie.

Verkeerde keuzen

Een plek aan de onderhandelingstafel was echter niet vanzelfsprekend. De verhouding tussen de wendbare, onvoorspelbare actiegroep en de bureaucratisch georganiseerde vakbonden is gespannen. 'We hebben nul gesprekken met de bonden gehad over de rol die wij kunnen spelen tijdens de cao-onderhandelingen', zegt Roovers. Dus besloten ze een vakbond te worden.



Volgens PO in Actie vertegenwoordigen de bonden de beroepsgroep niet goed. Zo bevatte de vorige cao maatregelen tegen werkdruk die volgens veel leerkrachten de werkdruk juist verhogen. Ook bij andere thema's, zoals het lerarenregister, hebben veel leerkrachten het gevoel dat de bonden verkeerde keuzen maakten. 'Tussen wat de bestuurders van de bonden willen en wat de leerkrachten in de klas willen zit een megagroot gat', zegt Jan van de Ven van PO in Actie.



Bestuurder Eugenie Stolk van de Algemene Onderwijsbond (AOb) herkent dat beeld niet. 'Ook wij hebben de problemen van de salarissen en de werkdruk aangekaart', zegt ze. 'Eerder nog dan PO in Actie. Maar vaak werden we weggelachen.' Ook heeft de bond veel contact met de leden, zegt Stolk.

Transparantie

Vakbond PO in Actie wil de stem van de leerkracht echter luider laten klinken. Bij de cao-onderhandelingen willen ze bijvoorbeeld laten vastleggen dat leerkrachten op hun eigen school mogen meebeslissen hoe het geld voor het verlichten van de werkdruk wordt besteed. 'Gaat het naar kleinere klassen of is er behoefte aan een andere oplossing? Leerkrachten weten dat het beste.'



Ook zou PO in Actie graag al tijdens de onderhandelingen overleg voeren met de achterban. 'Over de vorige cao werd 14 maanden vergaderd zonder enige vorm van ruggespraak', zegt Roovers. 'Wij willen transparanter te werk gaan.'

Werkgeversorganisatie PO-raad zet alvast extra stoelen klaar. 'De vertegenwoordigers van PO in Actie zijn welkom aan de cao-tafel', zegt voorzitter Rinda den Besten. 'Dat waren ze wat mij betreft ook voordat ze een vakbond waren. Dit is een goede club mensen die zoveel impact heeft gehad. Daar kun je niet omheen.' Dat ze nu officieel een vakbond zijn, maakt het wel makkelijker, denkt ze. 'Het is dan helder dat ze namens een achterban spreken.'



Ook de Algemene Onderwijsbond is er altijd vanuit gegaan dat PO in Actie zou aanschuiven bij de cao-onderhandelingen, zegt bestuurder Stolk. 'De bonden, de PO-raad en PO in Actie voeren samen actie. Dan moet je ook samen kijken hoe je het beschikbaar gekomen geld snel op de werkvloer kunnen krijgen.' Ze hoopt dat de grote vakbonden en PO in Actie elkaar zullen versterken.

'Die vakbondsbestuurders staan niet voor de klas'

De protesterende basisschoolleraren beginnen een vakbond. Anders hebben ze te weinig invloed en verandert er niks, zeggen ze. Lees het interview met oprichters Thijs Roovers en Jan van de Ven hier. (+)