Coalitiepartijen VVD en PvdA zijn het niet eens over de vraag of er een leeftijdsgrens moet komen voor mensen die hulp willen bij zelfdoding na een voltooid leven.

Dat blijkt woensdag tijdens een debat over de verruiming van de euthanasiewet.

De VVD is tegen zo'n leeftijdsgrens. "In de praktijk gaat het vooral over ouderen, maar principieel is het stellen van een grens niet goed mogelijk", zegt VVD-Kamerlid Arno Rutte.

De PvdA wacht eerst het wetsvoorstel van het kabinet af voordat de partij hier een standpunt inneemt. Voor D66 staat wel nu al vast dat er een leeftijdsgrens moet komen om misbruik van de wet te voorkomen.

Het kabinet wil de wet veranderen zodat mensen bij wie het lijden niets heeft te maken met een medische grondslag, onder strikte voorwaarden hulp kunnen krijgen als zij hun leven voltooid vinden. Nu is het beëindigen van het leven voor deze groep mensen strafbaar.

Dat is tegen het advies van de Commissie-Schnabel in die op verzoek van de Kamer onderzoek deed naar de verruiming van de euthanasiewet.

Ouderen

Het kabinet heeft in het voorstel nog geen leeftijdsgrens genoemd, maar wil het nieuwe systeem wel beperken tot mensen die op leeftijd zijn.

Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) benadrukt dat de verruiming van de wet betrekking heeft op ouderen, maar een precieze grens wil ze in het debat niet noemen. "We willen eerst in gesprek met meerdere partijen om daar uit te komen", aldus de bewindsvrouw.

De aanpassing van de wet is voor mensen bij wie het lijden geen medische grondslag heeft, maar lijden aan het leven, zegt Schippers. "We laten nu een groep mensen in de steek".

Schippers zegt dat het kabinet nu de hoofdlijnen heeft geschetst. Het verdere wetgevingstraject duurt volgens haar nog jaren.

Motie van afkeuring

In de Kamer staan partijen principieel tegenover elkaar over de vraag of de euthanasiewet moet worden aangepast. Coalitiepartijen VVD en PvdA en oppositiepartij D66 steunen het kabinetsvoorstel. Naast de SP en PVV zijn met name de christelijke partijen mordicus tegen.

SGP-leider Kees van der Staaij diende voor het eerst in zijn achttien jaar als Kamerlid een motie van afkeuring in tegen het beleid. Voorafgaand aan het debat dreigde de SGP’er al dit politiek zeer zware middel in te zetten. De motie werd mede ingediend namens de ChristenUnie, maar kreeg geen steun van andere partijen.

"Het leven van ieder mens als schepsel van God is waardevol en kostbaar”, zegt Van der Staaij. Ook heeft hij grote twijfels over de rol die de stervenshulpverlener krijgt in de plannen. "Je moet God zijn om te kunnen beoordelen wie wanneer het recht heeft om er een einde aan te maken.”

ChristenUnie-Kamerlid Carla Dik-Faber hamert op een passage uit het onderzoek van de Commissie-Schnabel dat er met de verruiming van de wet "onoverkomelijke bezwaren" zijn op het gebied van veiligheid, zorgvuldigheid, transparantie en toetsbaarheid. Voor de partij valt of staat eventueel meeregeren in een volgend kabinet als de wet wordt aangenomen.

Debat

Het CDA wil het debat voeren over hoe ouderen het gevoel krijgen dat ze er toe doen in de samenleving. Ook valt er wat de partij betreft te praten over de beëindiging van het leven zoals dat nu is geregeld binnen de euthanasiewet. Maar nieuwe wetgeving zoals het kabinet nu voorstelt, is voor het CDA niet nodig.

"Wat voor een samenleving willen we zijn en wat is de normerende rol van de overheid? Ouderen verdienen een volwaardige plek in de samenleving", zegt CDA-Kamerlid Hanke Bruins Slot.

D66-Kamerlid Pia Dijkstra waardeert juist het "moedige kabinetsbesluit". "Het is niet aan een ander om te bepalen of je leven nog waardevol is", stelt Dijkstra, die de wet geen makkelijke oplossing noemt.

"Ik zie het ook niet als een oplossing, maar als een mogelijkheid voor mensen die geen andere hulp meer wensen dan te sterven."

De SP en PVV vrezen dat de mogelijke druk uit de omgeving om een einde aan het leven te maken, moeilijk is te controleren. "Wat als we het niet zeker weten?", vraagt PVV-Kamerlid Fleur Agema zich af.

SP-Kamerlid Renske Leijten: "De mens is een relationeel wezen dat zich verhoudt tot zijn omgeving. Is de druk van buitenaf te beoordelen?"

Voor GroenLinks geldt dat elk mens zelf mag zelf kiezen. "Dat betekent dat je dus ook niet gedwongen mag worden om door te leven", zegt Tweede Kamerlid Linda Voortman.

Zorg

In de weken voor het debat ontstond er ophef na tweets van SP'ers Leijten en Lilian Marijnissen over het plan. Zij koppelden de maatregel aan het bezuinigingsbeleid van het kabinet.

Marijnissen en Leijten suggereerden dat bezuinigingen op de ouderenzorg er voor zorgen dat ouderen sneller zullen kiezen voor euthanasie.

Ook GroenLinks maakt een verwijzing naar de zorg. "Eenzaamheid mag nooit een reden zijn om je leven te beëindigen. Die oplossing ligt in een betere inrichting van de ouderenzorg", aldus Voortman.