Milionuloj

Ni ne scias kiel aperis tiu ĉi nomo. La fama lokhistoriisto Sergej Kuboĉkin opinias ke ĝi devenas de tiĉok (bato), pri kio famis loka kanajlaro, aŭ de populara strata ludo aŭ eĉ de familinomo de iu el unuaj loĝantoj. Mi pensas ke la lasta versio estas plej fidinda. En Tobolska gubernio haveblis almenaŭ tri vilaĝoj kun similaj nomoj kaj ni scias, ke kutime loĝlokoj titoloĝis omaĝe al siaj fondintoj. Cetere famigis tiun ĉi urboparton tute aliaj homoj kaj temis pri la famo tre specifa.

Sed la ĉefa belaĵo de Tiĉkovka estis prave konsiderata la domo de Ivan Ignatjev – la pleja riĉulo de la tiutempa Tjumeno. Lia duetaĝa domego staris en strato Novozagorodnaja (Noveksterurba, nun – Gosparovskaja), apud la haveno. Tiutempe laŭ siberiaj riveroj navigis 17 vaporŝipoj de lia kompanio. Interalie li ricevis profitan kontrakton por transportado de malliberuloj, sekvantaj tra la Tjumena Transita Prizono. En 1872 Ivan Ignatov fondis apud la vilaĝo Mis (nun samnoma urboparto) la Ĵabinan mekanikan fabrikon, kiu longan tempon estis konsiderata ekzemplodona ŝipkonstrujeo de Siberio. Poste ĝi transformiĝis je la Tjumena Ŝipripara Fabriko, nun preskaŭ komplete malaperinta por cedi lokon al novaj kvartaloj.

Mi aldonu ke tjumenaj rememoroj iĝis fundamento de lia romano “Ĉeno de Kaŝĉej”. En tiu verko la nedankema nevo nomas la onklon “komandestro de la siberia krimularo” kaj kaŝanto de fuĝintaj punlaboruloj, dunginta dekojn da “arbaraj nobeloj”. Do ankaŭ ni rememoru alian vizaĝon de Tiĉkovka.

Banditoj

Tiu ĉi urboparto delonge famis pri siaj brulkapuloj, komence de la 20a jarceno ial kromnomitaj “parizanoj”. La tipa tjumena “parizano” aspektis tiel: grandega ŝaravaro , galoŝoj sur nudaj piedoj, kepo, ĉemizo kun kolumo ĝis oreloj kaj super ĝi jako, surmetita sur unu manon. Ne eblis misrekoni tian heroon! Cetere la aŭtoritatoj malofte vizitis tiun ĉi lokon, do oni ne tro zorgis pri la polica traserĉado. La “parizanoj” senĉese engaĝiĝis en bataloj, incitis preterpasantojn kaj kompreneble partoprenis la pugnobatalojn

Oni batalis muro kontraŭ muron, do en unu linio, klopodante trarompi defendolinion de kontraŭuloj. La reguloj malpermesis bati kuŝantojn kaj meti feraĵojn en gantojn, tamen bluaĵoj sub okuloj kaj eĉ rompitaj ripoj estis normala afero. Polico provis forpeli la batalantojn, foje ĝi eĉ verŝis kontraŭ ilin akvon el fajrobrigada maŝino. Tamen la tradicio de “pacaĵoj” (pacbataloj) daŭris ĝis la 1920-aj jaroj.

Miŝĉjo-judaĉo

En Tjumeno oni jam atendis lin. Tuj post la reveno Benkoviĉ estis arestita kaj kondamnita al mortpafo. Sed la juna krimulo ne planis morti, do aranĝis eskapon. Tiel komenciĝis lia nova, jam pure bandita vivo. Post renkonti la legendecan Ivan Piĵjanov, kromnomitan “la Stelo de Uralo kaj Siberio” (ankaŭ la eksa ruĝarmeano), ili kreis bandon, kiu dum jaroj timigis ne nur Tjumenon, sed ankaŭ apudajn regionojn.La unua atako okazis en 1921, kiam ili rabis vendejon en Sverdlovsko . Tiam kun ili ankoraŭ laboris “Kultjapa” (Manstumpulo) – la fama bandito, al kiu gardistoj dum eskapo forpafis manfingron. Sekvis aferoj en Omsko Ĉeljabinsko , Tjumeno… “Ni havis organizaĵon tra la tuta RSFSR ” fiere deklaros Piĵjanov en juĝejo.

La plej fama ilia krimo estis rabado de monaĥejo, situinta ĉe domaro en arbaro 6 km for de Tjumeno direkte al Jalutorovsko . Nokte 46 banditoj kaŝe rampis al monaĥeja muro. Du el ili transsaltis ĝin, strangolis gardiston kaj malfermis la pordegon – nun nenio povis haltigi la invadintojn. La krimuloj pelis ĉiujn monaĥojn en grandan halon kaj komencis pridemandadon. Ili interesiĝis pri unusola afero – kie estas kaŝita la monaĥeja trezoro?Por rapidigi la aferon ili aplikis turmentojn – enigis kudrilojn sub la monaĥajn ungojn. Post kiam la monaĥejestro fodonis al la banditoj 4000 rublojn, ili komencis likvidadon de la atestantoj. Oni kondukis po unu aŭ du monaĥoj al ĉambro kaj murdis. Baldaŭ la unua ĉambro estis superplena, do ili transiris al alia… Matene lokaj vilaĝanoj ekvidis teruran bildon: la tuta monaĥejo estis makulita de sangoflakoj, en kiuj kuŝis 37 murditaj monaĥoj.