Biuro prasowe MON domagało się od OKO.press publikacji nonsensownego sprostowania grożąc, że „rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji jest świadomym działaniem na szkodę systemu bezpieczeństwa państwa". Po odmowie dziennikarz nie dostał akredytacji na konferencję MON. "Możemy mieć do czynienia ze złamaniem prawa prasowego" - ocenił ekspert

Tylko 1 na 300 osób czytających ten artykuł wspiera nas darowizną. Możesz to zmienić...

W tekście „PO: Macierewicz może użyć Wojsk Obrony Terytorialnej przeciwko Polakom” pisałem, że posłowie Platformy Obywatelskiej przesadzają w interpretacji ustawy o WOT strasząc, że daje ona rządowi możliwość używania wojska – w tym Wojsk Obrony Terytorialnej – przeciwko własnym obywatelom.

Po publikacji dostałem od Katarzyny Jakubowskiej – do wczoraj p.o. rzecznika prasowego Ministerstwa Obrony Narodowej – e-mail z żądaniem sprostowania. Rzeczniczka wiadomość zakończyła ostrzeżeniem: „Rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji na temat WOT jest świadomym działaniem na szkodę systemu bezpieczeństwa państwa”.

W MON nie spodobały się pierwsze zdania tekstu, które brzmiały następująco: „Rzecznik Platformy Obywatelskiej alarmuje, że ustawa o Wojskach Obrony Terytorialnej dopuszcza użycie ich >przeciwko Polakom<. To prawda, ale tylko w wyjątkowych okolicznościach.”

OKO.press nie opublikowało sprostowania MON. W tekście wyjaśniłem, że zgodnie z ustawą o WOT jednym z celów obrony terytorialnej będzie prowadzenie działań antyterrorystycznych. Gdyby ataku terrorystycznego dopuścili się Polacy, WOT mogłyby być użyte przeciwko nim – pod warunkiem, że prezydent wcześniej wprowadziłby stan wojenny lub wyjątkowy.

Zaproszenie na konferencję…

Dwa tygodnie później na stronie MON pojawiło się zaproszenie na konferencję prasową – w środę, 7 grudnia 2016, o godzinie 11:00, w podwarszawskiej Zielonce. Według MON konferencja miała być okazją do rozmowy ministra Antoniego Macierewicza z kierownictwem resortu i Sił Zbrojnych. Przede wszystkim o Wojskach Obrony Terytorialnej. Po spotkaniu zapowiedziano pokaz Jednostki Wojskowej Komandosów z Lublińca, której szefem był do niedawna obecny dowódca WOT – gen. bryg. Wiesław Kukuła.

Na stronie resortu podano adres e-mail, na który dziennikarze mogli przesyłać prośby o akredytacje oraz informację, że chętnym MON zapewni transport autokarem, który odjedzie spod budynku ministerstwa o 9:30.

Ponieważ od ponad roku piszę o Wojskach Obrony Terytorialnej, w poniedziałek 5 grudnia zgłosiłem chęć udziału w konferencji.

Dodatkowo zadzwoniłem pod wskazany w ogłoszeniu numer, by upewnić się, że prośba zostanie zaakceptowana. – To nie ja odpowiadam za akredytacje. Jeśli koledzy będą mieli jakieś wątpliwości, skontaktują się z panem – uspokajał Artur Wróbel z Oddziału Mediów Centrum Operacyjnego MON.

Dzień przed konferencją – czyli we wtorek, 6 grudnia – próbowałem dalej. Przed południem pracownica biura prasowego MON nie potrafiła odpowiedzieć, czy dostanę akredytację, ale zapewniła mnie, że osoba odpowiedzialna do mnie oddzwoni. Po piętnastej w ministerstwie odebrał ktoś inny: „Decyzja w pańskiej sprawie nie została jeszcze podjęta. To dosłowny cytat. Nic więcej nie jestem w stanie powiedzieć” – usłyszałem. Poprosiłem, by odpowiedź – gdy już zapadnie – przesłano mi na piśmie.

„Nie odmowa, a limit miejsc”

7 grudnia o 8 rano (czyli na półtorej godziny przed planowanym odjazdem autokaru do Zielonki) zadzwoniłem do Dagmary Jarosławskiej, zastępczyni szefa Oddziału Mediów MON, która koordynowała organizację konferencji. Zapytałem, czy zostanę wpuszczony do autokaru i na konferencję.

– Jeśli nie otrzymał pan potwierdzenia, to oznacza, że tego potwierdzenia nie ma – odpowiedziała Jarosławska.

– Czyli jest odmowa? – dopytywałem.

– Nie wiem, czy odmowa. Po prostu jest limitowana liczba miejsc – usłyszałem.

Nie wiadomo, po co MON informowało o konferencji na stronie internetowej, bo od Jarosławskiej dowiedziałem się, że „bezpośrednie zaproszenia od MON były wysłane do określonej grupy osób”. Według niej wstęp na konferencję dostało ostatecznie „chyba kilkoro dziennikarzy”. Nie potrafiła wyjaśnić, jakie było kryterium wyboru ani wskazać, dla jakich redakcji pracują dziennikarze, którzy dostali zaproszenie.

Dostałem jedynie radę, że mogę się tego dowiedzieć z Twittera. Śledząc hashtag konferencji #OTak na Twitterze zobaczyłem, że na konferencję dostali wstęp m.in. dziennikarze Polskiego Radia, Radia ZET, polska-zbrojna.pl, a nawet „Polityki Insight”.

Jarosławska przekonywała mnie też, że zaproszenie do udziału w konferencji „było otwarte tylko dla kamer”. Ogłoszenie co prawda nie zawierało takiego zastrzeżenia i szkoda, że nikt mnie o to nie zapytał – bo zamierzałem na miejscu robić zdjęcia i sfilmować pokaz komandosów.

MON łamie prawo prasowe?

Zdaniem Bartosza Wilka, prawnika z Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, MON odmawiając wstępu na konferencję mógł dopuścić się złamania prawa. „Opisana sytuacja jest skandaliczna. Jeżeli faktycznie ministerstwo nie jest w stanie zapewnić możliwości udziału w konferencji wszystkim zainteresowanym, wybór dziennikarek i dziennikarzy powinien przebiegać wedle rzeczywistych i obiektywnych kryteriów. Inaczej mamy, w mojej ocenie, do czynienia z utrudnianiem prasie funkcjonowania i zdobywania informacji, co stanowi naruszenie prawa prasowego” – tłumaczy.

MON mógł naruszyć następujące przepisy prawa prasowego:

art. 6 ust. 4.: „Nie wolno utrudniać prasie zbierania materiałów krytycznych ani w inny sposób tłumić krytyki”.

art. 11 ust. 3. „ Kierownicy jednostek organizacyjnych są obowiązani umożliwiać dziennikarzom nawiązanie kontaktu z pracownikami oraz swobodne zbieranie wśród nich informacji i opinii ” .

Za złamanie tych przepisów grozi odpowiedzialność karna. Zgodnie z art. 44. ust. 1.: „Kto utrudnia lub tłumi krytykę prasową – podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności”.

Dzień przed konferencją MON rozesłał komunikat podsumowujący rok jego pracy. Chwalił się w nim znakomitymi relacjami z dziennikarzami: „Kierownictwo Ministerstwa Obrony Narodowej od początku stało na stanowisku, że tylko otwarta i transparentna polityka informacyjna jest warunkiem zdobycia zrozumienia i społecznej akceptacji dla działań podejmowanych przez resort. Ta otwartość i gotowość do dialogu ze społeczeństwem wyrażała się m.in. w relacjach z mediami, w sposób naturalny pośredniczącymi w kontaktach z obywatelami”.

„Sprawdzamy status państwa instytucji”

To nie pierwsza potyczka OKO.press z MON. We wrześniu na wniosek o udzielenie informacji publicznej ministerstwo obrony odpisało OKO.press: „jesteśmy w trakcie sprawdzania statusu prawnego Państwa instytucji”, choć można go sprawdzić na naszej stronie. OKO.press jest oficjalnie zarejestrowanym tytułem prasowym, wydawanym przez Fundację Ośrodek Kontroli Obywatelskiej „OKO”.

Wygląda na to, że MON wciąż nie ustalił statusu „Oka”. Pozostaje nam cieszyć się, że jesteśmy wśród redakcji, które MON w ten niezwykły sposób docenia za wnikliwość.

W ciągu ostatniego roku MON złożył do prokuratury kilkaset zawiadomień “o przestępstwie na szkodę bezpieczeństwa państwa i Sił Zbrojnych RP”. Resort ogłosił też, że Antoni Macierewicz wystąpi do sądu przeciwko “Gazecie Wyborczej” “w związku z systematycznym szkalowaniem przez „Gazetę Wyborczą” Ministra Obrony Narodowej i prowadzeniem działań dezinformacyjnych mających na celu obronę aparatu sowieckiego rządzącego w przeszłości Polską”.