W ostatnich dniach „Gazeta Wyborcza” i inne media cytowały dwa wywiady, które wcześniej ukazały się w Katolickiej Agencji Informacyjnej i w dominikańskim miesięczniku „W Drodze”. W pierwszym prezes KAI Marcin Przeciszewski rozmawia z biskupem gliwickim Janem Kopcem. Bohaterem drugiego wywiadu jest prymas Polski Wojciech Polak, którego przepytują Katarzyna Kolska i ojciec Roman Bielecki.

– Zaniedbaniem z naszej strony jest zbyt duże pobłażanie dla procesu „upartyjniania” państwa przez jedną opcję. Reforma państwa, która zawsze jest potrzebna, tego nie wymaga. To jest grzech, który popełniamy – przyznaje biskup Kopiec. I dodaje: – Zdarza się popieranie określonej partii przez poszczególnych duchownych czy biskupów. A to nie powinno mieć miejsca. Trudno powiedzieć, żeby Kościół jako całość stawał po stronie jednej partii. Ale robią to niektórzy ludzie Kościoła, którzy sprawiają wrażenie, że wypowiadają się w jego imieniu. Tak być nie powinno.

Gliwicki biskup przypomina też „nieustanne wezwania Kościoła o kulturę języka, o dialog, wezwania, aby rozmawiać jak ludzie, a nie jak skaczące sobie do gardeł dzikie zwierzęta”. Na pytanie o to, w jakich sytuacjach Kościół nie może milczeć, odpowiada: – Kiedy naruszony zostaje porządek nie tylko konstytucyjny, ale porządek moralny gwarantujący normalny rozwój każdej społeczności. Również wtedy, kiedy widzimy, że władza jest nadużywana, bądź gdy nadużywane są środki, którymi ona dysponuje. Także wtedy, kiedy naruszane są podstawowe prawa człowieka, np. prawo do godności osoby ludzkiej czy prawo do życia – mówi. – Zawsze powinna być zagwarantowana niezależność sądów od władzy politycznej – dodaje biskup Kopiec.

Natomiast w rozmowie miesięcznika „W Drodze” prymas Polak deklaruje, że będzie przestrzegał księży, by nie dali się wmanewrować w doraźną politykę. – W Kościele mamy ludzi o różnych poglądach i musimy o tym pamiętać – mówi. Na pytanie, czy katolicy nie wykorzystują za bardzo przychylności rządzących do Kościoła i jego nauczania, stanowczo odpowiada: – Trzeba sobie jasno powiedzieć, że jest to związek, który nie służy Kościołowi i powoduje osłabienie wolności głoszenia, wikłając Kościół w doraźne układy.

Arcybiskup Polak wyraźnie dostrzega zagrożenie ze strony polityków: – Są tacy, którzy chcą nas zawłaszczyć mimo naszego sprzeciwu – mówi metropolita gnieźnieński.

To nie pierwsze tego typu wypowiedzi. Przywódcy polskiego Kościoła wielokrotnie przypominali, że w cale nie jest im po drodze z PiS. Tak jak w maju, gdy przewodniczący Konferencji Episkopatu Polski abp Stanisław Gądecki mówił na krakowskiej Skałce w obecności prezydenta Andrzeja Dudy, że Kościół popiera koncepcję państwa prawnego. Przestrzegał przed lekceważeniem formalnych reguł i stosowaniem zasady „cel uświęca środki”, bo trzeba za to zawsze „zapłacić sporą cenę, jaką jest osłabienie poszanowania dla instytucji państwa i stanowionych praw”.

Niedługo potem, w lipcu, podczas Mszy św. w warszawskiej archikatedrze św. Jana z okazji 550. rocznicy polskiego parlamentaryzmu, abp. Gądecki mówił, że trójpodział władzy ma chronić przed pokusami samowoli oraz poszerzania zakresu posiadanej władzy i powiększania możliwości swojej dominacji. Cytował słowa encykliki Jana XXIII „Pacem in terris”: „jeśli sprawujący władzę ustanawiają niesprawiedliwe prawa lub podejmują działania sprzeczne z porządkiem moralnym, to rozporządzenia te nie obowiązują w sumieniu. Wtedy władza przestaje być władzą, a zaczyna się bezprawie”. Słuchali tego między innymi prezydent, premier, marszałkowie Sejmu i Senatu.

Podobnie przedstawiciele władz państwowych wysłuchali rok temu prymasa Polaka w Częstochowie, gdy w jubileusz 300-lecia koronacji obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej mówił: – Mamy szanować ład konstytucyjny, który jest gwarantem naszego bycia razem i współistnienia, a nie nadwyrężać go czy wręcz omijać.

Kościół wysłał też jasny sygnał konkretnie w sprawie przyjętych przez PiS zmian w sądownictwie, publikując w KAI analizę, która wyjaśnia nauczanie Kościoła o trójpodziale władzy. Czytamy w niej choćby cytat z encykliki Jana Pawła II „Centessimus annus”. Papież Polak pisał w niej, że w praworządnym państwie „najwyższą władzę ma prawo, a nie samowola ludzi”.

Szczególnie mocno rozdźwięk między nauczaniem Kościoła a polityczną praktyką rządów PiS widać w sprawie uchodźców. W kuluarach można usłyszeć przeklinanie księży, którzy odbijają się od rządowej ściany. Chcieliby choćby pomóc najbardziej potrzebującym uchodźcom korzystając z wypróbowanych już w innych krajach tak zwanych korytarzy humanitarnych. Mówią o tym na przykład prymas Polak, przewodniczący episkopatu abp Gądecki, kard. Kazimierz Nycz czy delegat episkopatu do spraw imigracji bp Krzysztof Zadarko. Mimo tak poważnej reprezentacji ze strony Kościoła, obóz rządzący pozostaje niewzruszony na apele o pomoc uchodźcom.

PiS potrafi odwoływać do nauczania Kościoła i wrzucać do publicznej debaty projekt ustawy zaostrzającej prawo aborcyjne. Oczywiście robi to tylko w jednym celu: aby rozhuśtać społeczne nastroje, podzielić Polaków na wrogie obozy, zająć ich pozorowanym sporem, a w tym czasie kontynuować niszczenie sądownictwa i praworządności.

Jednocześnie jednak PiS – kiedy tylko jest mu to na rękę – potrafi odwoływać do nauczania Kościoła i wrzucać do publicznej debaty projekt ustawy zaostrzającej prawo aborcyjne. Oczywiście robi to tylko w jednym celu: aby rozhuśtać społeczne nastroje, podzielić Polaków na wrogie obozy, zająć ich pozorowanym sporem, a w tym czasie kontynuować niszczenie sądownictwa i praworządności. Właśnie to mógł mieć na myśli cytowany na początku prymas Polak, mówiący o wmanewrowaniu Kościoła w politykę. Sytuacja zrobiła się bowiem bardzo wygodna dla władzy: PiS ożywia kłótnię o aborcję (ku uciesze konserwatystów i działaczy pro-life), a manifestowane na ulicach społeczne niezadowolenie kieruje się przeciwko Kościołowi – mamy demonstracje pod siedzibami władz kościelnych i wypisywanie na ich murach napisów typu „Mordercy”, „Pedofile”, „Dość piekła kobiet!”.

Trzeba niestety dodać, że oliwy do ognia dolewa sam Kościół. W sprawie ustawy antyaborcyjnej o konkretne działanie otwarcie apelował do parlamentarzystów rzecznik episkopatu ks. Paweł Rytel-Andrianik, który kilkakrotnie wydawał komunikaty o „potrzebie dotrzymania składanych obietnic w tak podstawowej sprawie, jaką jest ochrona prawa do życia”.

Bo obecnie problemem Kościoła w Polsce jest to, że ryba nie naprawia się od głowy: najwyższe jego władze, które cytowaliśmy wyżej, mówią jedno, ale codziennie – czy to w kazaniach, czy w katolickiej prasie – możemy usłyszeć albo przeczytać coś zupełnie innego. Na jeden przykład mądrej wypowiedzi prymasa znajdziemy zapewne dziesięć kontrprzykładów słów księży, zaczerpniętych z rządowej propagandy albo idących w poprzek zdrowemu rozsądkowi. Co pozostaje? Nie zapominać o tym, co jest, a co nie jest oficjalnym nauczaniem i oficjalnym stanowiskiem Kościoła. I nie dać się wmanewrować.

Czytaj też: Fundusz Kościelny zasiliła w ostatnim roku rekordowa kwota

„Najnowsze i najciekawsze informacje oraz opinie zawsze w zasięgu ręki. Sprawdź oferty najnowszych smartfonów!”

„Jakub Halcewicz-Pleskaczewski – ur. 1984, dziennikarz i działacz społeczny, redaktor naczelny Więź.pl. Był redaktorem „Przeglądu Powszechnego”, „Gazety Wyborczej”, „W Punkt” i MamPrawoWiedziec.pl, sekretarzem redakcji Culture.pl, publikował m.in. „Rzeczpospolitej” i „Tygodniku Powszechnym”, działa na rzecz dobrych relacji polsko-litewskich.”