Regeringspartijen VVD en PvdA hebben een kabinetscrisis afgewend. De bevriende oppositiepartijen D66, ChristenUnie en SGP hebben echter grote moeite met het alternatieve plan voor de gesneuvelde zorgwet.

Dat maken zij duidelijk tijdens een debat in de Tweede Kamer over de ontstane crisis, in de nacht van donderdag op vrijdag.

Het kabinet is voornemens om het wetsvoorstel van minister Edith Schippers (Volksgezondheid) aangepast opnieuw in te dienen. Sneuvelt deze ook dan wil de coalitie dit via een truc buiten het parlement om regelen.

Dit kan door een zogeheten Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB), waarbij geen instemming van het parlement nodig is. Dit vinden de gedoogpartijen geen begaanbare weg. Zij vinden dat "de koninklijke weg" bewandeld moet worden, waarbij het parlement wel meebeslist.

ChristenUnie-leider Arie Slob stelde dat zijn partij niet voor een wet zal stemmen waar de AMvB-route een optie is. Volgens Slob kan het niet zo zijn dat een wet die twee keer is weggestemd alsnog wordt doorgedrukt. Hij noemt dit "staatsrechtelijk zeer onzuiver".

D66-leider Alexander Pechtold noemt het coalitiecompromis staatsrechtelijk dubieus. Hij sprak van een "dreigement" vanuit het kabinet.

Ook de andere oppositiepartijen vinden dat het kabinet de Eerste Kamer schoffeert door het afwijzen van het wetsvoorstel niet te accepteren.

Video: Kabinet ontsnapt aan val na zorgcrisis

Andere opties

PvdA-leider Diederik Samsom vindt de AMvB-optie te verdedigen om essentiële onderdelen uit de zorgafspraken toch uit te kunnen voeren. Volgens hem betekent die route wel dat de ambities om het zorgstelsel te hervormen naar beneden moeten worden bijgesteld.

Eerder zei VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra dat er "linksom of rechtsom" een oplossing gevonden zal worden.

Volgens Zijlstra is het probleem ontstaan door de PvdA die zich niet aan de afspraak heeft gehouden. Hij zei er vertrouwen in te hebben dat dit nu wel zal gebeuren.

Rutte zei voorafgaand aan het Kamerdebat over de kwestie: "De wil om er uit te komen was groot. Dat laatste telt. Waar een wil is, is een weg. Ook in Den Haag. Hoe moeilijk soms ook, het gaat om resultaten."

Confrontatie

Tijdens het debat ontstond een confrontatie tussen Rutte en de Kamer. Pechtold vroeg de premier een advies over de AMvB-optie van de landsadvocaat openbaar te maken, maar Rutte weigerde.

Ook nadat Pechtold hem erop wees dat een eerder advies van de landsadvocaat door minister Ronald Plasterk (Binnenlandse Zaken) wel openbaar is gemaakt bleef Rutte stellig beweren dat dergelijke adviezen nooit openbaar worden gemaakt.

Pechtold kreeg wel de toezegging van Rutte dat, indien de AMvB-optie serieus op tafel ligt, hierover een advies wordt gevraagd bij de Raad van State.

Schippers

Schippers ontkende dat ze de afgelopen dagen heeft gedreigd af te treden als er geen oplossing zou komen voor haar gesneuvelde zorgwet.

''Ik heb geen moment gedacht: hier komen we niet uit. Het was een zoektocht met de PvdA om er samen in het kabinet uit te komen. Je zit hier niet om stoel warm te houden", aldus Schippers.

"Ik heb geen moment gedacht: ik ga een beetje wieberen. Ik zal vechten zolang ik kansen zie mijn idealen te realiseren. Ik heb geen moment met mijn portefeuille gezwaaid. Opgeven is niet mijn gewoonte.''

Ze ontkende ook dat ze garanties heeft geëist van de drie PvdA-senatoren die tegen haar wet stemden. Ze zei dat ze met hen alleen over de inhoud heeft gesproken.

Voorwaarden

Net als de bevriende oppositiepartijen weigeren ook de drie dissidente PvdA-senatoren die dinsdag de zorgwet van Schippers afstemden, op voorhand in te stemmen met het nieuw voorstel dat op tafel ligt.

Volgens dissident Guusje ter Horst is door haar en de mede-dissidenten Adri Duivesteijn en Marijke Linthorst wel duidelijk gemaakt wat hun voorwaarden zijn. "We hebben gezegd: als aan die en die voorwaarden voldaan is, dan mag je de verwachting hebben dat de PvdA-Senaatsfractie instemt."

"Inhoudelijk zijn we heel dicht bij elkaar gekomen, maar het laatste zetje dat geëist wordt, dat wij van tevoren ja zeggen tegen een tekst die we nog niet hebben gezien, dat kan en mag staatsrechtelijk helemaal niet", aldus Ter Horst donderdag.

Achtergronden: Hoe het kabinet plots in crisis belandde | Dit is wat de PvdA-Senatoren tegenhielden | Wat verandert er aan zorgwet Schippers?

Alles over de kabinetscrisis in ons dossier