De bijenorchis, bosorchis en gevlekte orchis kleuren dezer dagen de graslanden van natuurgebied Altenbroek in Voeren (Limburg). De aantallen van deze wilde orchideeën zijn er sterk toegenomen. Recent doken in het gebied ook enkele zeldzame vlindersoorten op. Het resultaat van Europese natuurherstelwerken en inspanningen van de vrijwilligers in de Voerstreek.

In de percelen waar de orchideeën tevoorschijn kwamen, werden sinds 2011 grote herstelmaatregelen doorgevoerd. De bovenlaag van de bodem, die sterk vervuild was met fosfaten door overbemesting, werd zo’n 20-30 centimeter diep afgegraven, over een oppervlakte van in totaal 4 hectare. De werken gebeurden in het kader van het inmiddels afgelopen Europese Life-project Helianthème.

Op die manier ontstonden op de kalkgraslanden weer de ideale condities voor zeldzame fauna en flora. Met resultaat: voor het eerst doken dit jaar de Bijenorchis (20 exemplaren) en de Gevlekte orchis (2 exemplaren) op in het Altenbroek, vorig jaar was er voor het eerst de Bosorchis (waarvan er dit jaar zo’n 25 exemplaren staan). Verwacht wordt dat de aantallen de komende jaren nog zullen toenemen.

Bijenorchis in het Altenbroek (foto: Joost Dewyspelaere)

Orchideeën zijn de ambassadeurs van topnatuur: vaak zijn ze het resultaat van decennialang natuurbeheer zonder vermesting of verstoring.

Naast orchideeën duiden ook andere soorten erop dat het de goede kant uitgaat met de natuurkwaliteit in het Altenbroek: Grote tijm, Wondklaver, Grote centaurie, Kruipend stalkruid, Duifkruid en Wilde marjolein. Ook typische fauna keerde terug naar de kalkhellingen.

Het merkwaardigst is ongetwijfeld het Klaverblauwtje. Voor de zeldzame vlinder, waarvan het mannetje diepblauwe vleugels heeft, is dit de eerste grote populatie in Vlaanderen. Ook Boswitje, Geelsprietdikkopje, Zwartsprietdikkopje en vele andere soorten vonden hun weg naar het Altenbroek. Het toont dat grootschalig natuurherstel na enkele jaren al mooie resultaten oplevert.

In het kader van het vervolgproject Life Pays Mosan, een grensoverschrijdende samenwerking van Natagora, Natuurpunt, Natuurmonumenten en het ANB, zal tot 2020 verder gewerkt worden aan het herstel van een grote oppervlakte kalkgraslanden in de Voerstreek.

Tekst: Joost Dewyspelaere, Natuurpunt Beheer

Foto’s: Joost Dewyspelaere (Bijenorchis, Gevlekte orchis)