De VVD heeft de afgelopen jaren de belastingwet overtreden door de boeken gesloten te houden van vier stichtingen die geld doneren aan de partij. Het partijbestuur onder leiding van Henry Keizer is direct verantwoordelijk voor één van de stichtingen die geen openheid heeft gegeven: de Stichting Ivo Opstelten Foundation.

Keizer raakte onlangs in opspraak vanwege belangenvermenging bij de overname van een crematoriumbedrijf. De commissie Integriteit van de VVD doet hier op zijn verzoek onderzoek naar en hij heeft zijn functie van partijvoorzitter tijdelijk neergelegd.

Keizer is ook direct betrokken bij de Stichting Ivo Opstelten Foundation, gevestigd in het partijkantoor van de VVD in Den Haag. Het hoofdbestuur van de VVD vormt ook het bestuur van deze stichting..

Lees ook: Kwestie rond VVD-voorzitter kent nog veel losse eindjes

De Ivo Opstelten Foundation heeft de fiscaal aantrekkelijke status van Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) maar komt sinds 2014 de daarbij behorende plicht niet na een financiële verantwoording te publiceren. Dat blijkt uit onderzoek door NRC.

Giften aan ANBI’s zijn aftrekbaar voor de vennootschaps- en inkomstenbelasting, en schenk- en erfbelasting hoeft niet te worden betaald. In ruil voor deze voordelen eist de fiscus dat ANBI’s bekendmaken hoeveel zij ontvangen en doneren.

Ook de VVD-stichtingen die in Amsterdam, Den Haag en Utrecht fondsen werven, voldeden niet aan de regels. Het gaat om Stichting Doe Meer Met Utrecht, Stichting Steunfonds VVD Amsterdam en Stichting Fonds Toekomst Liberaal Den Haag.

De Belastingdienst heeft de afgelopen jaren stichtingen hun ANBI-status afgenomen omdat zij niet publiceerden. De fiscus kan dit ook met terugwerkende kracht doen en een naheffing opleggen. Waarom de VVD-stichtingen hun status hebben behouden, kon de Belastingdienst niet zeggen. De fiscus gaat nooit in op individuele zaken. Een woordvoerder zegt dat het toezicht in zijn algemeenheid „een zeer arbeidsintensief proces” is.

Hoogleraren uitten vorige week in NRC kritiek op de gebrekkige controle van de fiscus op het naleven van de regels door ANBI’s. Slechts 40 ambtenaren controleren 43.000 ANBI’s. De belastingvoordelen schelen de schatkist jaarlijks een half miljard euro. Politiek verantwoordelijk is demissionair staatssecretaris Eric Wiebes (VVD).

Stichtingen publiceren alsnog

Frits Huffnagel, voorzitter van de stichtingen in Den Haag en Amsterdam, erkent dat zijn stichtingen een publicatieplicht hebben. Nadat NRC opheldering vroeg, publiceerden de beide stichtingen alsnog hun verslagen. Daaruit blijkt dat het gaat om circa 100.000 euro aan donaties. Namens Stichting Doe Meer met Utrecht zegt Tom Meyer publicatie „vergeten” te zijn en het te zullen rechtzetten. „Het is liefdewerk oud papier, zo’n bestuursfunctie.”

Begin 2014 kondigde de VVD aan méér inzicht te gaan geven in haar financiën dan wettelijk vereist was. Tot dan toe was de partij minder transparant over de herkomst van donaties dan andere partijen.

In de praktijk blijkt dat de VVD onder leiding van Henry Keizer juist zuiniger is geworden met details over haar financiën. Sinds 2014 is het jaarverslag van de VVD zo ingericht dat er minder gemeld wordt over de financiën van aan de partij gelieerde stichtingen. Een deel van deze stichtingen koos er vervolgens voor om evenmin te rapporteren, ondanks hun plicht dat wel te doen.

De VVD betreurt het niet publiceren van de cijfers door de Ivo Opstelten Foundation. De VVD-woordvoerder: „Dit is er helaas doorheen geglipt. Het is van het grootste belang dat deze regels nauwkeurig worden nageleefd. En dan is het extra vervelend als het fout gaat.”

Op de website van de VVD verscheen woensdagochtend de jaarrekening 2015 van de foundation.

Laatste update: 17 mei, 11.23 uur.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 17 mei 2017