‘We worden nou eenmaal gedwongen op zoek te gaan naar geld’, aldus Titus Visser. Beeld ANP

Meld Misdaad Anoniem, kortweg M., speelt meldingen van misdrijven door aan de politie. Maar sinds 2015 zijn ook andere partijen afnemer, tegen betaling. In de afgelopen drie jaar heeft M. ‘partnerschappen’ gesloten met verzekeraars, energieleveranciers, de Belastingdienst en negentien gemeenten, die jaarlijkse abonnementskosten afdragen en een vast bedrag per melding.

Meld Misdaad Anoniem werd in 2002 opgericht als privaat-publieke stichting. De politie verwijst mogelijke getuigen steevast naar de tiplijn, net als het tv-programma Opsporing Verzocht. Naar eigen zeggen ontving M. ruim 150 duizend meldingen sinds haar oprichting. Meer dan 18 duizend personen zouden na tips zijn aangehouden en ruim 12 duizend zaken zouden zijn opgelost.

Financiële noodzaak

De verkoop van anonieme meldingen is een financiële noodzaak, verklaart Titus Visser, directeur van exploitant NL Confidential, tegenover De Groene. ‘We worden nou eenmaal gedwongen op zoek te gaan naar geld.’ Jaarlijks krijgt M. een subsidie van 1,1 miljoen euro, maar volgens Visser liggen de lasten een half miljoen hoger. Hij wijst op het vertrek van het Verbond van Verzekeraars als sponsor, dat de stichting zes jaar geleden in financieel noodweer bracht.

De anonieme tips zijn goed geld. De meldingen blijken interessant voor verzekeraars die fraudeurs willen ontmaskeren of netbeheerders die illegale aftappers willen tegengaan.

Crimefighters

De belangrijkste klant zijn gemeenten. Die kunnen zich dankzij de tips profileren als crimefighters die daadkrachtig optreden tegen (drugs)criminelen, zonder tussenkomst van het strafrecht. Worden er bijvoorbeeld drugs in een huis aangetroffen na een tip via de kliklijn, dan kan de burgemeester via het bestuursrecht de bewoner uitzetten en het pand verzegelen – goedkeuring van het Openbaar Ministerie is dan niet nodig. Ook hebben gemeenten bestuurlijke middelen als vergunning- of brandweercontroles tot hun beschikking, waarmee ze (veronderstelde) criminelen een hak kunnen zetten zonder dat het tot een stroperige strafzaak hoeft te komen.

Opmerkelijk zijn de prijsverschillen die de stichting rekent. Waar de gemeente Amsterdam 2.000 euro per jaar en 47,50 euro per melding betaalt, is Utrecht met respectievelijk 1.000 en 22,50 euro twee keer zo goedkoop uit. De contracten met gemeenten en andere partijen leverden M. bijna 400 duizend euro op in 2015 en het jaar daarop bijna een half miljoen.

Vercommercialisering

In De Groene uiten juridische experts hun bedenkingen over de handel in anonieme tips. ‘Er kunnen perverse prikkels ontstaan om het product zo aantrekkelijk mogelijk te maken’, zegt Gerrit-Jan Zwenne, hoogleraar recht en informatiemaatschappij in Leiden. ‘De informatie is bedoeld voor opsporing, niet om te verkopen aan burgemeester’, aldus strafpleiter Jan Boone. ‘Meld Misdaad Anoniem is de opsporing aan het vercommercialiseren, dat is volstrekt onacceptabel.’ NL Confidential bezweert dat het tips niet klakkeloos verkoopt aan ‘partners’. Twee op de drie meldingen vallen al meteen af, omdat ze niet betrouwbaar zijn.