Een rijtje cd’s op het wandmeubel achter Mark Rutte, rechts in beeld. Dat is wat me het meest is bijgebleven aan zijn bejubelde televisietoespraak, drie weken geleden. Het stelde me gerust en bood wat troost: ik was niet de enige die nog naar cd’s luisterde. Maar de woorden van Rutte bleven niet hangen, ze maakten geen indruk.

Rutte was wel wat minder laconiek dan tijdens de eerdere, onbeholpen persconferentie waar hij zijn eigen advies aan het Nederlandse volk – geen handen meer schudden – voor het oog van de natie zelf vergat en RIVM-baas Jaap van Dissel een hand gaf en zichzelf vervolgens ongepast lacherig corrigeerde. Zo serieus hoefden we zijn advies toen kennelijk niet te nemen, zo ernstig was de situatie niet.

Maar ook tijdens zijn ongetwijfeld uitvoerig met adviseurs doorgesproken en geoefende televisietoespraak wist Rutte de boodschap niet goed over te brengen. Hij kwam niet over als de geloofwaardige, rotsvaste leider die het land in deze onzekere tijden nodig heeft. Vanachter zijn bureau acteerde Rutte staatsmanschap, autoriteit en ernst. En we wisten dat. Velen trokken zich na de toespraak weinig aan van Ruttes oproep om afstand te houden en niet te hamsteren, hebben we kunnen constateren.

Nu groeit Rutte wel in zijn rol als leider in crisistijd, dat moet gezegd. Tijdens de laatste persconferenties klonk hij al wat strenger en ernstiger. Eindelijk. Maar nog steeds komt hij vaak over als een iets te joviale autoverkoper of hypotheekadviseur, en niet als een leider die helder en overtuigend een slechte boodschap kan overbrengen. Misschien gaat dat ook in tegen zijn ‘vrolijk rechtse’ natuur: een slechte boodschap brengen die álle Nederlanders treft en niet alleen de kwetsbare groepen in de samenleving.

Rutte zou van Angela Merkel moeten afkijken hoe je de ernst van de situatie geloofwaardig overbrengt en een eenduidige boodschap formuleert. En Freek Vonk kan hem vertellen hoe je alle belangrijke aspecten van het coronavirus zo helder kunt uitleggen dat zelfs een kind het begrijpt.

Voor een snuf daadkracht en autoriteit verwijs ik Rutte door naar Danielle Veira, het hoofd van de Surinaamse nationale veiligheidsdienst. In een veelbekeken filmpje is te zien hoe Veira tijdens haar persconferentie over het coronavirus lucht krijgt van een geplande tequilaparty. Haar boodschap voor de organisatoren en bezoekers is luid en duidelijk: “Ga maar. Ga naar dat feestje. Doe het! Dan zul je wel zien wat er gaat gebeuren. Doe het!”

De bibberende organisatoren hoorden hun moeder of oma en gelastten het feest prompt af. Dat is nou een heldere, effectieve crisiscommunicatiestijl waar Rutte nog wat van kan leren.

Reza Kartosen-Wong is mediawetenschapper en publicist. Elke maandag schrijft hij een column voor Het Parool.

Reageren? reza@parool.nl.