Voor het geld hoeft VVD-Kamerlid Wybren van Haga (51) het niet meer te doen. Hij is miljonair, na een internationale loopbaan bij Shell, en – vanaf zijn 35ste – een eigen vastgoedbedrijf, plus een onderneming in de thuiszorg. Hij houdt van mooie dingen: een historisch Haarlems hofje kocht hij voor zijn plezier, zijn gezin huist in een monumentale fabriek en hij reed lange tijd een Rolls-Royce Silver Shadow II, een designklassieker uit de jaren zeventig.

Meteen in opspraak

Het volgende avontuur van Van Haga verloopt bepaald wat minder fortuinlijk. De ondernemer ging in oktober de Tweede Kamer in, maar is daar vrijwel direct in opspraak geraakt. Sinds december loopt er een intern VVD-onderzoek naar zijn integriteit. De aanklacht: hij heeft illegaal woningen verhuurd en is als verhuurder onzorgvuldig omgegaan zijn met zijn huurders.

Het onderzoek duurt uitzonderlijk lang, nu al meer dan drie maanden. Volgens bronnen bij de VVD is de eindstreep – eindelijk – in zicht. De speciale integriteitscommissie van het partijbestuur heeft de zaak in behandeling.

Zodra de commissie haar oordeel heeft geveld, wordt het spannend: VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff moet beslissen welke conclusies hij trekt. Hij heeft het rapport besteld, hij neemt ook de beslissing. Kan het Kamerlid aanblijven? En zo niet, hoe zorgt Dijkhoff dat hij vrijwillig vertrekt?

Het doemscenario voor de VVD én de coalitiegenoten is: Van Haga neemt zijn zetel mee. De coalitie is dan de toch al wankele meerderheid van 76 zetels kwijt.

Huisjesmelken

Het Parool onthulde in december dat het VVD-Kamerlid als verhuurder al bijna een jaar de regels overtrad met zijn vastgoedbedrijf ‘Sjopperdepop BV’, een van de grotere particuliere woningverhuurders in Amsterdam. Sjopperdepop bezit circa honderd huizen en vijftig winkelpanden. Sinds 1 januari 2017 gelden in Amsterdam strengere regels om huisjesmelken tegen te gaan. Verhuurders moeten een vergunning aanvragen als er meer dan twee huurders op een adres wonen.

Van Haga heeft nooit ontkend dat hij de regels schond. Hij vond ze alleen onwerkbaar en te abrupt ingevoerd, verdedigde hij zich in de media. Er waren volgens hem ingrijpende renovaties nodig om de huizen aan te passen. Verder vond hij de controles op de regels 'een soort razzia van de SP', zei hij tegen Het Parool.

Toen de zaak naar buiten kwam, begon de VVD niet alleen een integriteitsonderzoek, maar kreeg Van Haga ook de opdracht om zijn problemen met huurders snel in orde te maken. De manier waarop Van Haga dat deed, leidde alleen tot nieuwe klachten. Hij probeerde huurders te laten vertrekken, ook door hun huur op te zeggen, berichtte het Meldpunt Ongewenst Verhuurgedrag.

Het is onduidelijk waarom de integriteitscommissie van de VVD zoveel tijd nodig heeft voor het onderzoek. Misschien heeft het te maken met de brede opdracht van de commissie, onder leiding van VVD-kopstuk Willibrord van Beek. “Het gaat niet alleen om een juridisch oordeel, maar ook om zijn voorbeeldfunctie als Kamerlid”, zegt een woordvoerder van de commissie.

Een onbeschreven blad is Wybren van Haga juist op dit punt bepaald niet. In zijn korte politieke loopbaan had hij al vaker klachten aan de broek. Hij kwam als gemeenteraadslid in opspraak toen hij een appartement verkocht aan oud-burgemeester Bernt Schneiders, een vriend. Hij moest excuses aanbieden tijdens de verkiezingscampagne voor de Tweede Kamer, nadat hij over de Groningers had gezegd dat ze te snel klaagden. “Ik heb ook scheuren in mijn huis”, vond Van Haga. De VVD-top was not amused.

Wellicht loopt het ook dit keer met een sisser af. Binnen de VVD-fractie geniet Van Haga flinke steun. Hij wordt er ‘een nette verhuurder’ genoemd, die hooguit hier en daar een steekje heeft laten vallen. Als hij zijn fouten toegeeft en rechtzet kan hij binnen de fractie blijven, is de hoop. Of het echt zo afloopt, is niet in handen van de fractie maar van de onafhankelijke integriteitscommissie.

VVD streng op integriteit

Beide keren dat de integriteitscommissie van de VVD een onderzoek instelde, liep dat slecht af voor de onderzochte personen. Kamerlid Mark Verheijen moest opstappen in 2015, na onterechte declaraties. Partijvoorzitter Henry Keizer vertrok vanwege zijn activiteiten als ondernemer. De VVD is de laatste jaren streng op integriteit van haar politici en bestuurders, na diverse affaires waarbij de partij in opspraak raakte. “Dat wij de grootste partij zijn, stelt eisen”, zei VVD-leider Mark Rutte toen hij in 2013 een integriteitscommissie in het leven riep. “Wij kunnen niet langer de norm volgen, maar moeten leiden, ook in bestuurlijke integriteit.”