مهدیه گلرو

«دانشجوی ستاره‌دار»؛ شاید این کلمه را شنیده باشید. دانشجوی ستاره‌دار، کلمه‌ای است که از سال ۱۳۸۴ وارد ادبیات آموزشی ایران شد؛ زمانی که انقلاب فرهنگی دوم در حال شکل‌گیری بود. کسی باور نمی‌کرد آن‌قدر جدی باشد و درنتیجه آن، ده‌ها استاد از دانشگاه اخراج شده یا پیش از موعد بازنشسته شوند. آن روزها کسی خیال نمی‌کرد این داستان دردناک بخشی از تاریخ ایران شود و بیش از یک دهه ادامه یابد و صدها دانشجو به خاطر کوچک‌ترین اعتراض، با آن دست‌به‌گریبان شوند. کسی گمان نمی‌برد کلیدواژه دانشجوی ستاره‌دار به عبارت کلیدی مناظرات انتخابات تبدیل شود، چنانچه در تمام انتخابات سه دوره اخیر کاندیداها بر سر آن، چگونگی برطرف کردن مشکل و یافتن مسببین گفت‌وگو داشته‌اند.

اما در میان این هیاهو چه کسی می‌داند بر سر همه کسانی که در این سال‌ها محروم از تحصیل شدند چه آمد؟! چه کسی فکر می‌کند کسانی که با زحمت فراوان از سد کنکور گذشتند و پشت سد تفتیش عقاید جمهوری اسلامی ماندند چه دردی را تحمل کردند؟! عده‌ای از دانشجویان در میانه راه و قبل از پایان دوره تحصیلات خود با عناوینی همچون تعلیق مواجه می‌شدند؛ گاهی یک ترم و گاه بیشت. تعلیق بر اساس سلیقه ریس دانشگاه و حراست دانشگاه تا چند ترم قابل تمدید شدن بود.

عده‌ای از دانشجویان دست از پیگیری می‌کشند، گاهی به دلیل تهدید شدن و گاهی هم به دلیل خسته شدن از پیگیری و نتیجه سال‌ها زحمت آن‌ها یا چند واحد گذرانده شده است و اگر بخواهند می‌توانند از وزارت علوم مدرک معادل دریافت کنند اگر هم در مرحله ورود به مقطع جدید باشند که باید از خیر آن مقطع بگذرند.

وقتی یک دانشجو را از حق تحصیل محروم می‌کنند، درواقع یک انسان را از زندگی محروم کرده‌اند. دانشجویان ستاره‌دار در زندگی دچار مشکلات فراوانی می‌شنوند، خیلی از این دانشجویان حتی نمی‌توانند شغلی داشته باشند، چون به‌هرحال پرونده سیاسی که برای آن‌ها درست‌شده در وضعیت کاری آن‌ها نیز تاثیر داشته است و از طرف دیگر اکثر این دانشجویان نخبه و در مقاطع بالا‌تر رتبه‌های بالا کسب کرده بودند، چون این مشکل (ستاره‌دار شدن) برای قبول‌شدگان دانشگاه‌های برتر کشور اتفاق میافتد؛ بنابراین درنتیجه این محرومیت از تحصیل، متحمل مشکلات روانی مثل افسردگی هم می‌شوند. بسیاری درصدد این برمی‌آیند که به خارج از کشور مهاجرت کنند و درنهایت از این مسیر ادامه تحصیل بدهند؛ اما کسانی که نمی‌خواهند به خارج از کشور بروند و در ایران می‌مانند با مشکلات زیادی مواجه بودند که این بر زندگی، کار و روابط خانوادگی آن‌ها تاثیرات نامطلوب زیادی گذاشته است.

محرومیت از تحصیل، نقض آشکار آموزش همگانی در قانون اساسی و اعلامیه حقوق بشر است به همین دلیل در تمام این سال‌ها جمهوری اسلامی به‌هیچ‌عنوان به‌طور مستقیم این مساله را نپذیرفته است و همواره منکر وجود دانشجویان ستاره‌دار بوده است. این در حالی است که حکومت حتی در مورد هم‌وطنان بهایی نیز که اجازه تحصیل در دانشگاه‌ها را ندارند نیز حاضر نیست اعلام کند به دلیل بهایی بودن اجازه تحصیل ندارند و حدود ۴۰ سال است این مساله را انکار می‌کند. دلیل این کار نیز مشخص است محرومیت از تحصیل طبق هیچ فکر و مرام و ایدیولوژی قابل‌قبول و قابل دفاع نیست و جمهوری اسلامی سال‌هاست سیاستی را که نمی‌تواند از آن دفاع کند اجرا می‌کند.

کسانی که ۴۰ سال پیش انقلاب فرهنگی را کلید زدند امروز روی صحبت از آن سال‌ها را نداند و اتفاقاتی که در دهه ۸۰ در ایران در حال وقوع بود و اعتراضات دانشجویی و فضای رسانه‌ای مانع آن شد به‌راستی می‌توانست همان انقلاب فرهنگی دوم را رقم بزند. دانشجویان بسیاری تلاش کردند مانع شکل‌گیری انقلاب فرهنگی دوم شوند و وقایع پس از انتخابات ۱۳۸۸ اوج این داستان بود.

پس از مناظرات سال ۱۳۸۸ و عنوان نام دانشجوی ستاره‌دار از رسانه دولتی توسط کاندیداهای انتخاباتی مسئله دانشجویان ستاره‌دار وارد فضای جامعه شد و تعداد بیشتری از مردم متوجه وجود چنین مشکلی شدند هرچند در مورد جزییات آن اطلاعات دقیقی نداشتند اما افکار عمومی نسبت به محروم شدن از تحصیل حساس شد.

مشکل دانشجویان ستاره‌دار تا انتخابات ۱۳۹۲ بدون تغییری در وضعیت آن‌ها ادامه داشت تا با روی کار آمدن دولت جدید قول‌هایی مبنی بر حل شدن آن داده شد. مشکلات بسیاری از دانشجویان که در سال‌های ۱۳۹۲ به بعد در آزمون شرکت کرده بودند حل شد اما همچنان دانشجویانی هستند که وقتی صفحه نتایج کنکور را باز می‌کنند با صفحه قرمز نقص پرونده مواجه می‌شوند یکی از آن‌ها «سها مرتضایی» رتبه ده کنکور دکتری علوم سیاسی. او این روزها مقابل کتابخانه مرکزی دانشگاه تهران تحصن کرده است، او یک فعال صنفی است، به گفته او عامل اصلی این مساله وزارت اطلاعات و حراست دانشگاه تهران است. حالا روز سیزدهم این تحصن است و هنوز نهادهای مسوول، پاسخی به مرتضایی نداده‌اند.