(vlnr) Iman B., Azzedine C., Rudolf H., Oussama C., Jordi de J. en Moussa L. Beeld ANP

De IND heeft de risico's van Abou Yazeeds verblijf in Nederland onvoldoende toegelicht, oordeelde de Haagse rechtbank donderdag. Vorige week nog eiste het Openbaar Ministerie (OM) vijf jaar gevangenisstraf tegen de prediker, die door justitie wordt gezien als 'de ideologische motor' van de verdachtengroep. Hoewel hij nog jong is, had hij volgens het OM groot gezag in het netwerk.



Abou Yazeed, van Marokkaanse komaf, is geboren in de Haagse Schilderswijk. Hij had sinds 2000 een verblijfsvergunning, maar geen Nederlandse nationaliteit. Die had hij willen aanvragen zodra hij meerderjarig was, lichtte hij toe tijdens de behandeling van zijn zaak. Zijn ouders wilden die keuze niet voor hun kinderen bepalen.

Lees ook: De rechtbank zit met een lastige jihadistenpuzzel Abou Moussa bedolf de rechter onder woorden om aan te tonen dat hij een gewone moslim is met een analytische inslag, maar zeker geen ronselaar. Hem veroordeeld krijgen is nog niet vanzelfsprekend.



En: Verdachte Jordi de J. nam deel aan een terroristisch kamp in Syrië. Maar hij is geen vechter, zeggen 'broeders' en 'zusters'. (+)

Inreisverbod

Nauwelijks twee weken voor zijn achttiende verjaardag kwam de AIVD met het alarmerende ambtsbericht. De verblijfsvergunning van Abou Yazeed werd ingetrokken. Daaraan werd een inreisverbod gekoppeld van 20 jaar. Summier meldde de inlichtingendienst dat de Hagenaar een sympathisant is van de internationale gewelddadige jihad, die ideologie via sociale media uitdraagt en koranles geeft aan kinderen in de basisschoolleeftijd.



Volgens de Haagse rechtbank is het ambtsbericht zo vaag, dat verdachte zich daar nauwelijks tegen kan verweren. De toelichting van de advocaat van het ministerie van Veiligheid en Justitie, die verwees naar de risico's van teruggekeerde Syriëgangers, vindt de rechtbank te algemeen. Evenals het ingebrachte AIVD-rapport Transformatie van het jihadisme in Nederland.



Het ambtsbericht maakt niet duidelijk waaruit blijkt dat Yazeed de gewelddadige jihad aanhangt. Welke contacten had hij? Wat is de relevantie van die contacten? Hoe verhouden die zich tot het gevaar voor de staatsveiligheid? Hoe frequent en waar gaf hij koranlessen? Wat was de inhoud? Die vragen blijven onbeantwoord.

'Internationale trend'

'De rechter zegt dat de IND haar besluiten voortaan beter moet motiveren', reageert Abou Yazeeds raadsman Flip Schüller. Volgens Schüller wordt het vreemdelingen- en familierecht 'misbruikt' en te gemakkelijk ingezet als instrument in de terrorismebestrijding. Als de vrees bestaat dat veronderstelde jihadisten of extremisten strafrechtelijk niet kunnen worden vervolgd bij gebrek aan bewijs, kan een ambtsbericht uitkomst bieden. Verblijfsvergunningen van ongewenste personen kunnen, zonder fatsoenlijke juridische onderbouwing, worden ingetrokken en verdachten kunnen worden uitgezet. Opgeruimd staat netjes, lijkt de gedachte.



Het inzetten van het vreemdelingenrecht in lastige jihadzaken is 'een internationale trend', zegt Marcelle Reneman, universitair docent migratierecht aan de Vrije Universiteit. 'Bij strafzaken ligt de bewijslast veel hoger. Dan moet concrete informatie op tafel komen, die inlichtingendiensten meestal niet verstrekken.' De diensten willen voorkomen dat hun werkmethoden en informanten worden onthuld.



Het vonnis van de Haagse rechtbank kan gevolgen hebben voor andere Nederlandse terreurzaken, denkt Reneman. 'Er zijn in 2013, bij het Hof van Justitie van de Europese Unie, en in 2009 bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, belangrijke uitspraken gedaan over het gebruik van geheime informatie in vreemdelingenzaken. Daaruit bleek dat concrete informatie, zoals namen, tijden, plaatsen, aan vreemdelingen verstrekt moet worden op basis waarvan beslissingen worden genomen. De Haagse rechtbank noemt die Europese uitspraken niet, maar ik kan mij voorstellen dat die wel een rol hebben gespeeld.'



Reneman verwacht dat de staat, vanwege de gevreesde jurisprudentie, in beroep zal gaan. Op 10 december doet de rechter uitspraak in het grote jihadproces. Abou Yazeed wordt verdacht van opruien, ronselen en lidmaatschap van een terroristische organisatie. Mocht hij worden veroordeeld, dan kan hij wel worden uitgezet naar Marokko. Al zal zijn advocaat dat, met een beroep op de mogelijke schending van de mensenrechten van terreurverdachten, zeker proberen te voorkomen.



Schüller: 'Ik ben blij dat in elk geval in Straatsburg de risico's serieus worden onderzocht. Het wordt tijd dat dit besef bij de IND neerdaalt en niet ondergeschikt wordt gemaakt aan de terrorismebestrijding, waaraan de IND zich ook heeft gecommitteerd.'