Channel Z - tak brzmiała nazwa kodowa projektu, za którego pierwowzór posłużył utwór zespołu B-52s z albumu Cosmic Thing. I taki właśnie, tajemniczy napis widnieje na PCB Amiga 1200. Trzecia generacja Amig właśnie wchodziła na rynek, a jej najjaśniejszą gwiazdą miała być Amiga 1200, debiutująca 21 października 1992 roku. Minęło już ćwierć wieku od tego momentu, wiele na rynku komputerów się pozmieniało, jednak jeden element jest stały: uwielbienie właścicieli do ich Amig. Dociekamy, skąd wzięło się tak silne przywiązanie posiadaczy tego komputera i czy Amiga 1200 była ewolucją na miarę pierwszego modelu z 1985 roku. A może stała się zapowiedzią schyłku pewnej epoki w świecie domowych komputerów?

Autor: Bartłomiej Dramczyk

Amiga 1200 debiutowała 21.10.1992 roku, zaledwie kilka miesięcy po wprowadzeniu na rynek A600 (której nazwa nazwa kodowa brzmiała „June Bug” i również zaczerpnięta z albumu B-52s), czyli odświeżonej Amigi 500 Plus, opakowanej w zgrabną, jasną obudowę. Amiga 600 dziś jest spełnieniem marzeń graczy, lubujących się w tytułach opracowanych dla „Przyjaciółek”. Miniaturowy komputer z klawiaturą pozbawioną bloku numerycznego, zmieści się na każdej półce pod telewizorem. Jednak między A600 a A1200 widać przepaść technologiczną: pomimo wielu wspólnych elementów, takich jak wzornictwo, podobny zestaw złączy oraz wbudowany port PCMCIA, A1200 jest większa, szybsza, została też wyposażona w nowszą wersję systemu operacyjnego (którego znaczna cześć przechowywana jest w kości ROM). Tysiącdwusetkę da się ją też w miarę swobodnie rozbudowywać, umieszczając pod klapką rozszerzenia pamięci lub tzw. karty turbo. Posiadacze A600 nie mają tako komfortowej sytuacji...

A1200 to maszyna wciąż poszukiwana przez kolekcjonerów i wielbicieli Amig. Do dziś komputer ten odgrywa ogromną rolę na demoscenie - stanowiąc współcześnie poważne wyzwanie dla koderów, grafików i muzyków.

Właściwie, w momencie debiutu, nie było żadnych, konkretnych argumentów, by mając do wyboru A600 i A1200, decydować się na pierwszy z modeli. No chyba, że ktoś uwielbiał miniaturowe, kompaktowe komputery. Jedynie cena uzasadniała zakup A600: była tańsza od A1200 o około 100 dolarów. Późniejsze doświadczenia użytkowników wskazywały niekompatybilność obydwu modeli ze standardami wyznaczonymi przez Amigę 500. Dla graczy, wychowanych na Amigach pod koniec lat 80., każda zmiana sprzętowa i modyfikacja Kickstartu (pamięci ROM, zawierającej system operacyjny), niestety, odbijała się czkawką - gry pisane w amatorskich studiach korzystały z trików, na które A1200 nie była gotowa. Do dziś, wiele tytułów działających na oryginalnej A500 nie uruchamia się na A1200, ale i na to znalazły się sposoby. Zewnętrzny wygląd A1200 obrazuje ciekawe, nowoczesne wzornictwo: biała obudowa, której górną część zajmuje pełnowymiarowa klawiatura. Klawisze numeryczne, alfanumeryczne oraz spację również wykonano z białego plastiku, wyróżniają szare się bloki klawiszy funkcyjnych, przełączników i znaków specjalnych. W górnej części obudowy widać kratownicę wylotów powietrza, w obudowie nie było jednak aktywnego chłodzenia. Po prawej stronie, kursywą, wytłoczono stylizowane logo „Amiga”, z którym sąsiadują trzy, podłużne diody sygnalizujące pracę stacji dyskietek, odczyt lub zapis na dysku twardym oraz włączone zasilanie.

Nabywca zestawu otrzymywał także zasilacz (ciężki, transformatorowy lub lekki, impulsowy) niedostosowany stylistycznie do kształtu obudowy oraz kulkową mysz, która w przypadku A1200 również nie pasowała wzornictwem do maszyny. Resztę wyposażenia stanowiła drukowana dokumentacja i klika dyskietek z Workbenchem 3.0 (w późniejszych odmianach: 3.1). To w zupełności wystarczyło, by rozpocząć przygodę z maszyną, sprzedawaną w Polsce w 1993 roku za około 10-11 milionów złotych (to wartość przed denominacją złotówki). Dla porównania średnie zarobki miesięczne wynosiły wtedy 3 miliony zł. Nie ma precyzyjnych informacji co do liczby sprzedanych egzemplarzy A1200 w Europie. Wiadomo o wprowadzonych na rynek brytyjski, 30 000 maszyn, w momencie premiery. W Niemczech, przed bankructwem Commodore’a sprzedano ok. 95 000 Amig 1200. Całkowita liczba sprzedanych egzemplarzy A1200 nie jest znana, według różnych źródeł liczba ta może zawierać się w granicach 1-1,5 miliona egzemplarzy. Łącznie Commodore i jego następca, Escom, wprowadzili na rynek prawdopodobnie 7,5 miliona komputerów z logo Amiga.

Amiga 1200, siłą rzeczy, dziedziczyła opinie posiadaczy popularnej 500-ki o podstawowym zastosowaniu, do którego stworzono komputery z serii Amiga: rozrywki. Nic bardziej mylnego, choć prawdą jest, że do dziś można znaleźć wiele świetnych tytułów gier na Amigi. Już w połowie lat 80. Commodore reklamował Amigi jako maszyny dla osób kreatywnych, stawiające je na biurkach projektantów, muzyków i grafików, używając hasła reklamowego „Amiga, computer for the creative mind”. Kampania reklamowa odniosła sukces. Wraz z A1200 właściwie Amigi miały już ugruntowaną pozycję na rynku i wiernych klientów. Z upływem czasu, użytkownicy Amigi 500 otrzymali do swojej dyspozycji dobre narzędzia do pracy z tekstem: edytor CygnusEd i procesor tekstu Wordworth, aplikacje do tworzenia muzyki, takie jak ProTracker, edytor grafiki rastrowej Deluxe Paint, czy świetne oprogramowanie służące do tworzenia prezentacji multimedialnych – Scala. Wraz z Amigą 1200 wiele się pozmieniało, w głównej mierze przyczynił się do tego zmodyfikowany układ graficzny. Zamiast palety barw ograniczonej do 4096 kolorów (w A500), Amiga zyskała dodatkowe dwa bitplany, które umożliwiły prezentację obrazów w 262 144 kolorach (18-bitów) wybranych z 24-bitowej palety. Zmienił się również system operacyjny i GUI: Workbencha 1.3 zastąpił lepiej dopracowany Workbech 3.0.

To w zupełności wystarczało do wyświetlania zdjęć i, jak się wkrótce okazało, do przetwarzania fotografii i filmów. ImageFX i Photogenics przez wiele lat konkurowały o miano najlepszego narzędzia do korekty obrazów. Wyposażona w niedrogi genlock (urządzenie umożliwiające miksowanie obrazu z komputera z nagraniami z taśmy VHS lub innym źródłem sygnału wideo) – A1200 stała się też podstawą niewielkich film oferujących usługi w zakresie tworzenia pamiątkowych nagrań ze ślubów, wesel i chrzcin. Wystarczyło kilka kabli, dwa magnetowidy i odrobina umiejętności, by stworzyć amatorskie studia nagraniowe. Obok małych, domowych Amig – Commodore wprowadzał na rynek duże modele, znacznie lepiej wyposażone i łatwiejsze do rozbudowy. A1200 towarzyszyły Amiga 4000 i Amiga 4000T – pierwsza zamknięta w niewielkiej, desktopowej obudowie (z jednym slotem 3,5” na stację dyskietek i pojedynczą zatoką 5,25”), druga, znacznie większa – mieszcząca w obudowie typu tower nawet 6 napędów 5,25”. Tzw. „duże” Amigi znalazły swoje zastosowania w studiach TV, gdzie służyły to montażu filmów i programów telewizyjnych (z katami PAR w USA oraz kartami V-Lab Motion w Europie). Duże Amigi kosztowały jednak znacznie więcej niż domowa A1200.