Marianne Thieme, fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren, presenteerde vorige maand een wetsvoorstel om onverdoofd ritueel slachten te verbieden. Terecht, of een te sterke inperking van godsdienstvrijheid?

Marianne Thieme is fractievoorzitter van de Partij voor de Dieren in de Tweede Kamer.



Marianne Thieme (MT): „Het is al bijna honderd jaar verboden in Nederland om dieren zonder verdoving te slachten. Alleen voor koosjer en halal slachten is een uitzondering gemaakt. Onverdoofd slachten betekent dat dieren worden blootgesteld aan extra pijn en stress. Het kan meer dan twee minuten duren voor een dier het bewustzijn verliest. Verschillende organisaties, waaronder de Koninklijke Nederlandse Maatschappij voor Diergeneeskunde, stellen dat het onverdoofd slachten van dieren onder alle omstandigheden onacceptabel is. Ook de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit heeft in 2015 geadviseerd onverdoofd slachten te verbieden. Het moet voor een dier niet uitmaken welk geloof zijn slachter heeft.”

Het moet voor een dier niet uitmaken welk geloof zijn slachter heeft Marianne Thieme

Stefan Paas is hoogleraar theologie aan de VU Amsterdam en de TU Kampen.



Stefan Paas (SP): „Of onverdoofd ritueel slachten in Nederland echt veel meer dierenleed veroorzaakt dan verdoofd slachten, hangt van veel dingen af, waaronder de opleiding van de slachter, het gebruikte materiaal en het toezicht in het slachthuis. Het gaat bovendien om een uiterst marginaal verschijnsel. In Nederland worden jaarlijks circa 650 miljoen dieren geslacht, vaak ook nog na een ellendig leven. Schattingen van het aantal ritueel geslachte dieren lopen uiteen van 350.000 tot 1,2 miljoen. We hebben het dus over maximaal 0,18 procent van alle geslachte dieren. De Partij voor de Dieren is blijkbaar bereid grondrechten van joodse en islamitische minderheden ernstig in te perken voor een (twijfelachtige) verbetering van de allerlaatste momenten van het leven van nog geen twee tiende procent van alle jaarlijks geslachte dieren. Dat is met een constitutioneel kanon schieten op een mug.”

Rituele slacht is een marginaal verschijnsel Stefan Paas

MT: „Het staat wetenschappelijk onomstotelijk vast dat het dierenwelzijn bij onverdoofde slacht meer wordt aangetast dan bij de reguliere slacht. Dat erkent ook het kabinet. Bij het willen voorkomen van dierenleed gaat het niet om aantallen of leedconcurrentie. Wie een hond of een paard mishandelt, kan zich ook niet beroepen op het elders veroorzaakte massale leed in de bio-industrie. Religieuze vrijheid is een groot goed, maar is nooit absoluut. Religieuze voorschriften over het straffen van kinderen of de beoordeling van de seksuele geaardheid of de religieuze opvattingen van anderen kunnen ook niet zomaar worden uitgeoefend met een beroep op de vrijheid van godsdienst. Iedereen is volgens de Grondwet en het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens vrij om te geloven wat hij of zij wil, maar niet om op grond daarvan te doen wat hij of zij wil.”

SP: „Alle vormen van slachten veroorzaken dierenleed. Het is bepaald niet zo dat verdoofd slachten probleemloos is. Verdovingsmethoden werken vaak niet goed, dieren worden soms zelfs bij bewustzijn geslacht, en voldoende toezicht ontbreekt. Er is dus nog veel te verbeteren aan de slachtpraktijk bij de 99,85 procent van de dieren die wél verdoofd geslacht worden, voordat de PvdD de grondrechten van medeburgers hoeft te schenden. Grondrechten zijn nu juist ingesteld vanwege het feit dat burgers elkaar niet altijd begrijpen of kunnen waarderen. Zij geven de mate aan waarin wij in een beschaafde rechtsstaat bereid zijn elkaar te verdragen en ruimte te gunnen. Er wordt in dit wetsvoorstel veel te achteloos gedaan over het grondrecht op vrije godsdienstuitoefening, en de proportionaliteit is geheel zoek.”

Alle vormen van slachten veroorzaken dierenleed

MT: „Er kan geen misverstand over bestaan: het slachten van een dier gaat altijd gepaard met aantasting van het welzijn en de integriteit van het betreffende dier. Het dier wordt immers het leven benomen. De slacht is het meest stressvolle moment in het leven van een ‘productiedier’. U stelt terecht dat er in de reguliere slacht ook veel dierenleed is. Laten we samen optrekken om ook daar een einde aan te maken. U spreekt vol compassie over een dier dat in de reguliere praktijk bij bewustzijn geslacht werd. Dat gebeurt dus standaard in de onverdoofde slacht. Van oudsher heeft de religieuze slacht de bedoeling gehad om dieren zo min mogelijk te laten lijden. Sinds het ontstaan van deze riten zijn er bedwelmingstechnieken ontwikkeld. Dat schept nieuwe verantwoordelijkheden. Een beperking van de vrijheid van godsdienst is rechtmatig, als die een legitiem doel dient. Dierenwelzijn weegt in onze samenleving en voor de wetgever zwaar. De vrijheid van godsdienst houdt op waar mensen- of dierenleed begint.”

De vrijheid van godsdienst houdt op waar dierenleed begint

SP: „Juist het feit dat ik graag samen zou optrekken om dierenleed in te perken, maakt mij argwanend ten aanzien van dit voorstel. Het levert immers op z’n allerbest een marginale verbetering op van de allerlaatste seconden van een miniem percentage van alle geslachte dieren. De prijs die daarvoor wordt betaald is zeer hoog: een ernstige inperking van grondrechten. Ik kan het wetsvoorstel dan ook alleen maar zien als een staaltje politiek opportunisme. Er valt een meerderheid te krijgen voor dit wetsvoorstel door het grote aantal zetels bij rechtse partijen, waaronder minstens één partij die graag moslims pest. De ironie wil dat moslims waarschijnlijk nog wel bepaalde vormen van verdoving accepteren bij halal-vlees. Voor joden ligt dit veel ingewikkelder. En dat terwijl het totaal aantal koosjer geslachte dieren in Nederland 1.000 tot 2.000 per jaar is. Dat aantal draait de vleesindustrie er in een minuut doorheen. Kortom, dit is een symbolisch wetsvoorstel, waarmee de PvdD een puntje scoort voor de achterban, maar het dierenleed niet vermindert, en een religieuze minderheid serieus in zijn rechten wordt beperkt.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 14 april 2018