De vier grote steden Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht zijn lid van de American Chamber of Commerce (AmCham), een belangenclub voor Amerikaanse bedrijven in Nederland die het ministerie van financiën bewerkt en bekend is om zijn agressieve lobby voor lagere belastingen.

Ook steden als Tilburg, Almere, Amstelveen en Venlo staan op de ledenlijst, meldt de website. Prominente leden van de club zijn ExxonMobil, Nike, Pfizer en Morgan Stanley. Onder de Nederlandse leden zijn bedrijven als ABN Amro, AkzoNobel en Heineken. Ook het Netherlands Foreign Investment Agency, onderdeel van het ministerie van economische zaken is lid.

AmCham lobbyde jaren tegen maatregelen om belastingontwijking aan te pakken. In een brief aan toenmalig staatssecretaris van financiën Eric Wiebes werden in 2016 Europese maatregelen daartoe gehekeld. Wetsvoorstellen over het rulingbeleid, de geheime afspraken van de fiscus met bedrijven, werden aangepast op suggestie van AmCham, blijkt uit stukken van Financiën, die openbaar werden na een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur.

Als een sluipmoordenaar

AmCham lobbyde ook lang voor afschaffing van de dividendbelasting. Dit jaar noemde de club het een 'positieve beleidsverandering'. Afgelopen november schreef de lobbyclub in een brief aan de net aangetreden staatssecretaris van financiën Menno Snel dat afschaffing van de dividendbelasting het vestigingsklimaat verbetert. Toch liet AmCham deze maand weten dat het de afschaffing niet langer steunt, omdat die ten koste gaat van belastingregels die gunstiger zijn voor het Amerikaanse bedrijfsleven.

De voormannen van AmCham zijn bekende gezichten op het ministerie van financiën. "Regelmatig vindt overleg plaats over het algemene beleid en specifieke knelpunten", staat in stukken van het ministerie.

Wouter Paardekooper, voorzitter van AmCham, sprak zich dit voorjaar nog fel uit tegen maatregelen tegen belastingontwijking. "Zet fiscale faciliteiten die door de vorige regering nog als kroonjuwelen zijn bestempeld niet bij het grofvuil", zei hij in een speech op het ministerie. "De prijs betaald is een slechter vestigingsklimaat en een slechter vestigingsklimaat is als een sluipmoordenaar."

Grootste gemene deler

Amsterdam, Rotterdam en Venlo zijn lid van AmCham om goede contacten met Amerikaanse bedrijven te onderhouden en nieuwe ondernemingen naar hun stad te trekken, zo vertellen zij Trouw. "AmCham is een relevante organisatie voor Amsterdam", laat wethouder Udo Kock (economische zaken) weten. Op de vraag of de gemeente zich comfortabel voelt bij de agressieve belastinglobby van AmCham, zegt Kock via zijn woordvoerder: "De public-affairsagenda van AmCham wordt bepaald door de grootste gemene deler van hun vierhonderd leden, en dat is een gunstig vestigingsklimaat voor Amerikaanse bedrijven in Nederland, zodat ze kunnen investeren en banen creëren."

Venlo zegt het lidmaatschap te beëindigen. "Venlo weet zichzelf inmiddels op eigen kracht bekend te maken bij het bedrijfsleven wereldwijd", zegt een woordvoerder.

Femke Roosma, fractievoorzitter van GroenLinks, de grootste partij in Amsterdam, wist niet van het AmCham-lidmaatschap. "Ik vind het raar dat de gemeente legitimiteit geeft aan een club die agressief lobbyt voor belastingverlagingen." Ze wil het lidmaatschap in de gemeenteraad bespreken.

Jasper van Teeffelen van Lobbywatch, een netwerk van organisaties die streven naar een transparante lobby, vindt het gek dat gemeenten lid zijn van AmCham. "Gemeenten legitimeren een lobbyclub voor de belangen van een selecte groep bedrijven. Dat zouden ze niet moeten willen. Ik zie niet hoe dat zich verhoudt tot hun publieke taak."

Lees ook:

Als het het D-woord valt, wringt de coalitie zich in bochten

De afschaffing van de dividendbelasting is de meest omstreden en de meest besproken maatregel van Rutte III. Drie vragen over hoe het ervoor staat.

Brussel blijft stil over belastingdeal Shell

Europarlementariër Paul Tang wil dat de Europese Commissie een omstreden afspraak van de Belastingdienst en Shell onderzoekt. Eurocommissaris Margrethe Vestager laat zich echter niet in de kaarten kijken.