Na talloze paniekaanvallen, veelvuldig flauwvallen en een op het nippertje afgekapte suïcide poging, is de maat vol voor Alison Meldrum uit het Noordoost-Groningse Losdorp. Samen met haar man Henk Gerritsen stelt ze als eerste de Nederlandse staat, het gaswinningsbedrijf Nam en het bedrijf EBN aansprakelijk voor ernstig psychisch letsel.

De klachten van de van oorsprong Schotse Meldrum begonnen nadat ze vanuit Glasgow verhuisde naar Losdorp. Nu, zeven jaar later, is hun arbeidershuisje vanwege aardbevingsschade onbewoonbaar verklaard en bivakkeren ze in een noodwoning.

Het is niet voor het eerst dat gedupeerde Groningers de Nam, Energie Beheer Nederland en de staat als schuldigen aanwijzen voor hun immateriële schade, ofwel gevoelens van onrust, onveiligheid en boosheid. Daar hoort een schadevergoeding tegenover te staan, oordeelde de rechter twee jaar terug al. Maar deze zaak voert veel verder, zegt letselschade-expert Yme Drost die het echtpaar bijstaat. “Dit gaat niet over wat gespannenheid, maar over ernstig psychisch letsel. Mevrouw is gediagnosticeerd met de posttraumatische stressstoornis (PTSS) door de gaswinning.” Drost zal via de stichting ‘Ons Laand Ons Luu’ (‘Ons land, onze mensen’) ook een aantal andere gedupeerden met ernstige psychische klachten bijstaan.

Schuld bekennen

Na de uitspraak van de Hoge Raad van afgelopen 19 juli moeten de staat en de Nam wel schuld bekennen, meent Drost. In die uitspraak stelt de rechter dat wie psychische schade heeft geleden (en dat kan bewijzen) recht heeft op een vergoeding. Niet alleen van de Nam, maar mogelijk ook van de staat.

Ook het mensenrechtencomité van de Verenigde Naties vindt dat Nederland meer moet doen voor gedupeerden van de gaswinning, meldden de VN donderdag in een rapport. Het comité maakt zich zorgen over de mentale gezondheid en de fysieke veiligheid van de Groningers. In het rapport wordt genoemd dat slachtoffers een schadevergoeding behoren te krijgen als zij schade ondervinden van de gaswinning.

Die schadevergoeding kan behoorlijk oplopen, zegt Drost. Iemand die door de psychische klachten niet meer in staat is om te werken en daardoor zijn inkomen ziet slinken, kan dat verhalen op de verantwoordelijken. Ook het niet meer kunnen uitvoeren van huishoudelijke taken is te verhalen.

Gezondheidsklachten

Erkennen de Nam en de staat toch geen verantwoordelijkheid, dan stapt het echtpaar naar de rechter. Drost: “Ze zouden zich moeten schamen als het zo ver komt. Ik snap niet dat deze mensen er zo lang op moeten wachten om schadeloos gesteld te worden. Het kan toch niet zo zijn dat ze in een noodwoninkje in het aardbevingsgebied wonen, terwijl mevrouw juist in dat gebied PTSS opliep. Mensen met dit soort klachten zouden bovenaan de lijst moeten staan om geholpen te worden.” Wat ook meespeelt: meneer Gerritsen moet vanwege een hersentumor rust houden, maar heeft dit al jaren nauwelijks kunnen doen.

Onderzoekers Tom Postmes en Katherine Stroebe van de Rijksuniversiteit Groningen zien al langer dat de gezondheidsklachten van Groningers in het aardbevingsgebied toenemen. Uit hun onderzoek blijkt dat 40 tot 50 procent van de Groningers die vaker werden opgeschrikt door aardbevingsschade, zich thuis onveilig voelt. Gedupeerden kampen onder andere met angststoornissen, depressies, somberheid en burn-out. Klachten die gepaard kunnen gaan met hartproblemen en zelfs suïcide, weten de onderzoekers. Postmes en Stroebe rekenden vorig jaar uit dat er vijf of meer Groningers met meervoudige schade zullen overlijden.

Tweede Kamerleden Sandra Beckerman (SP) en Henk Nijboer (PvdA) zeggen aandacht te zullen vragen voor de kwestie. Nijboer: “De hele Kamer is het erover eens dat er fatsoenlijke psychische hulp moet komen voor deze mensen.”

Lees ook:

Nam moet tonnen voorschieten aan Groningse boer in afwachting van procedure

Aardgasbedrijf Nam moet een melkveehouder uit het Groningse dorp Rasquert een voorschot van ruim 400.000 euro betalen voor schade aan zijn bedrijf als gevolg van aardbevingen. Daarmee is een faillissement voor de betreffende boer voorlopig van de baan, en kan zijn bedrijf weer worden opgebouwd.