Gemeenten moeten de mogelijkheid krijgen om woningzoekenden met een verleden van criminaliteit of ernstige overlast uit een bepaalde wijk te weren. Dat is de strekking van een wetsvoorstel dat minister Stef Blok (Wonen, VVD) vanochtend naar de Tweede Kamer heeft gestuurd. Ook moet het mogelijk worden mensen die rekruteren voor extremistische organisaties uit huurwoningen in gebieden met leefbaarheidsproblemen te weren.

Het wetsvoorstel van Blok, dat vrijdag in de ministerraad werd aangenomen, is een uitbreiding van de Wet bijzondere maatregelen grootstedelijke problematiek, beter bekend als de ‘Rotterdamwet’. Dit is de wet die gemeenten sinds eind 2005 de mogelijkheid geeft om inkomenseisen te stellen aan woningzoekenden of specifieke groepen als hoger opgeleiden voorrang te geven bij het toewijzen van huurwoningen in bepaalde wijken.

Wet nu in vijf wijken toegepast

De Rotterdamwet kwam aan z’n haar naam omdat de gemeente Rotterdam destijds op deze wettelijke mogelijkheden aandrong vanwege problemen rond leefbaarheid in bepaalde wijken. Rotterdam gebruikt de wet op dit moment als enige gemeente in vijf wijken in Rotterdam-Zuid: Tarwewijk, Hillesluis, Carnisse, Oud-Charlois en Bloemhof. Ook is de wet sinds vorig jaar van toepassing op enkele straten in Delfshaven

Het huidige voorstel van Blok gaat verder en geeft gemeenten de mogelijkheid om mensen met een crimineel of radicaal verleden te weigeren. Zo krijgen gemeenten de mogelijkheid om woningzoekenden om een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) te vragen of politiegegevens van iemand op te vragen om zo een beeld te krijgen van het verleden van een woningzoekende.

Blok kwam in 2013 voor het eerst met een voorstel om de Rotterdamwet uit te breiden, maar kreeg toen kritiek van de Raad van State. Die oordeelde dat de ingezette middelen in de wet “te zwaar en niet proportioneel in verhouding tot de ernst van de problematiek” waren.

Aanpassing voorstel na kritiek

Blok heeft zijn voorstel hierop aangepast. Gemeenten kunnen een straat, complex of wijk bij Blok voordragen om te voorkomen dat een al problematische wijk het nog moeilijker krijgt. Blok moet vervolgens toestemming geven om de wet daar, in eerste instantie voor vier jaar, te laten gelden. Als hij dat gedaan heeft kan de gemeente niet onbeperkt politiegegevens van woningzoekenden doorzoeken, maar wordt een lijst opgesteld van punten die de politie in de eigen gegevens naloopt.

Dit moet mensen uit de wijk weren die een VOG hebben omdat ze nooit zijn veroordeeld, maar toch in het verleden veel overlast hebben veroorzaakt. Bij de screening mag maximaal vier jaar worden teruggekeken. Het wetsvoorstel moet nog worden behandeld door de Tweede en Eerste Kamer.