In de prijs van veel consumentenelektronica zit een thuiskopieheffing verwerkt. Beeld ANP XTRA

De thuiskopievergoeding, bestaat die nog steeds?

Veel mensen kennen die nog van het befaamde kopietje van een muziek-cd voor thuisgebruik. In de aankoopprijs van ieder leeg schijfje zat een heffing verdisconteerd ter compensatie voor de eigenaren van de muziekrechten. In ruil mochten consumenten een duplicaat van hun film- of muziekcollectie maken voor in bijvoorbeeld de auto. Om de zoveel jaar worden er nieuwe tarieven vastgesteld door de Stichting Onderhandelingen Thuiskopievergoedingen (SONT), waarin zowel de vertegenwoordigers van de muziek-, film- en boekenbranche als de makers van mobiele telefoons, computers en andere hardware zijn vertegenwoordigd. Ontvangers en betalers dus. Sinds begin dit jaar zijn er weer nieuwe tarieven.

En? Wat is er veranderd?

Zowel veel als weinig. Om met het eerste te beginnen: de heffing op blanco dvd's en cd's is afgeschaft. Niet zo raar, want geen hond gebruikt nog lege schijfjes om daar mp3'tjes of films op te zetten. Tegelijk is de heffing op andere muziekdragers - zoals het mobieltje - juist toegenomen. Het gebruik van smartphones voor het maken van kopieën zou volgens de rechthebbenden immers 'sterk zijn toegenomen'. Ook smartwatches en fitness-bandjes zouden 'veel worden gebruikt' voor het maken van thuiskopieën, vooral van muziekbestanden. Wat er echter niet is veranderd, is de verwachte jaarlijkse totaalopbrengst uit deze heffingen: een slordige 30 miljoen euro. En dat voelt raar in een wereld waar het gebruik van streamingdiensten als Spotify, YouTube en Netflix de afgelopen jaren enorm is toegenomen.

Beeld de Volkskrant

30 miljoen euro betalen consumenten jaarlijks om muziek of video op hun gadgets te zetten. Het geld wordt verdeeld onder de rechthebbenden.

Dat ís toch ook raar?

Daarover verschillen de meningen. Mathieu Andriessen van NLConnect (telecom- en kabelbranche) vindt het inderdaad 'absurd' dat het totaalbedrag niet omlaag gaat. Zijn leden betalen heffing op de televisiekastjes met harde schijf die mensen thuis hebben staan. 'Het mediagedrag van de consument is de afgelopen jaren radicaal veranderd. Anno 2018 zal de schade verwaarloosbaar zijn. Iedereen voelt ook op zijn klompen aan dat er over de gehele linie lang niet meer zoveel kopieën worden gemaakt als vroeger.' Ook Nederland ICT, waarin de makers van onder andere computers, harde schijven en mobiele telefoons zijn verenigd, ageert tegen de almaar gelijkblijvende vergoedingen.

En de ontvangers van de miljoenen, wat vinden die?

Zij wijzen deels op het buitenland, waar de vergoedingen vaak nog veel hoger liggen. Verder onderkennen ze dat het illegaal kopiëren afneemt. Maar, stellen ze, daarvoor komt legaal aanbod in de plaats waarvoor compensatie moet worden betaald. Concreet moet er extra betaald worden voor het offlinegebruik van Spotify en Netflix. De diensten bieden tegenwoordig de optie om muziek en films offline beschikbaar te hebben, wat scheelt in de mobiele kosten. Dat hiervoor ook nog eens apart betaald moet worden, is het gevolg van een uitspraak van het Europees Hof uit 2014. Nederland ICT vindt dat raar: 'Mensen betalen al netjes voor hun Netflix en Spotify, maar op deze manier ook nog eens als ze die offline op hun mobiel willen gebruiken.' Tot slot wijzen de rechthebbenden (componisten, auteurs, omroepen, etcetera) op het gebruik van mobieltjes om verbinding met de cloud te maken waar vaak ook nog kopieën staan opgeslagen. Al met al is die dertig miljoen een koopje, zeggen ze.

Maar hoe worden die tarieven dan vastgesteld?

'Uiteindelijk is het een kwestie van onderhandelen waarbij iedereen ontevreden is over de uitkomst', aldus Jochem Donker, hoofd juridische zaken van de Cedar (de facilitaire dienst van de auteursrechtenorganisaties). Bij de laatste stemming trokken NLConnect en Nederland ICT naar eigen zeggen aan het kortste eind. Ze stemden tegen de voorgestelde tarieven, maar waren in de minderheid. De verse tarieven liggen tot en met 2020 vast. Daarna moeten alle partijen - Stichting de Thuiskopie aan de ene kant, de betalingsplichtigen aan de andere - weer om de tafel in hun rituele dans.