Op de jaarlijkse World Press Freedom Index van Reporters Sans Frontières (RSF) staat Nederland op een vijfde plaats. In 2016 stond Nederland nog op een tweede plek. Noorwegen staat op nummer 1 in de index, die de persvrijheid van 180 landen weegt. In de top vijf staan verder nog Zweden, Finland en Denemarken. Opvallendste ontwikkeling is volgens RSF dat persvrijheidsschendingen niet alleen in landen voorkomen met autoritaire regimes en dictaturen, maar dat de persvrijheid ook steeds meer onder vuur komt te liggen in democratieën.

Draconische wetgeving, belangenconflicten, het gebruik maken van geweld, ook democratisch gekozen regeringen tasten persvrijheid aan. De afname in persvrijheid in democratieën was al zichtbaar in eerdere Indexen, maar wat nu opvalt is de schaal en de aard van de overtredingen.

Er wordt directe en indirecte politieke druk uitgeoefend om mediaverslaggeving te beïnvloeden. Journalisten worden bedreigd en er worden wetten aangenomen die bijvoorbeeld massasurveillance toestaan en het journalisten moeilijker maakt hun bronnen te beschermen. Zo wordt in sommige landen het lekken van informatie strafbaar gemaakt en staat onderzoeksjournalistiek onder druk door anti-terreurwetgeving.

Daarnaast is de persvrijheid in gevaar door mediaconcentraties en het gebrek aan pluriformiteit. Zo bemoeit de Franse zakenman en miljardair zich met redactionele content van diverse mediabedrijven via zijn bedrijf Vivendi. Redactionele onafhankelijkheid ligt ook onder vuur door financiële problemen. In Polen probeert bijvoorbeeld de regering meer invloed uit te oefenen door aandelen van mediabedrijven te kopen. Meer bij RSF