Forum-leider Thierry Baudet en VVD-coryfee Hans Wiegel tafelen in Le Petit Bistro in Sneek. Beeld Marcel Van Den Bergh

Forum – landelijk hardliner tegen maatregelen van het klimaatakkoord – verkiest de partijlijn voorlopig boven deelname in de provinciale besturen. ‘Principes en draagvlak zijn voor FvD belangrijker dan bestuurlijke baantjes’, liet Maarten Goudzwaard, Forum-fractievoorzitter in Friesland, via Twitter weten nadat bekend was geworden dat zijn partij niet mee onderhandelt. De partij praatte lang mee in het Friese provinciehuis, maar uiteindelijk ketste de deelname af op windmolens.

Forum zet zich vooral af tegen de andere grote partij op rechts, de VVD. In Brabant botsten de twee openlijk op klimaat. Eric de Bie, FvD-fractieleider in de provincie, zag geen kans op compromis. ‘Wij zagen van de zijde van de grootste beoogde coalitiepartner VVD weinig tot geen bereidheid om afstand te nemen van het in het verleden mede door de VVD geïnitieerde en door hen gevoerde beleid.’

Hetzelfde ongenoegen over de liberalen is te horen in het Gelderse provinciehuis nadat was gebleken dat de partij buitenspel stond. Ook in Noord-Holland – waar de partij de grootste werd – bleken windmolens een college met Forum in de weg te staan. Na één dag verkenning konden ze deelname al vergeten. In de vervolggesprekken speelt de partij geen enkele rol meer.

Forum brandt de handen dus liever niet aan besturen met een klimaatagenda. In alle provincies waar GroenLinks meedoet aan de collegeonderhandelingen, staat de partij buitenspel. In Groningen en Utrecht – waar winnaar GroenLinks het initiatief voor de verkennende gesprekken had – stond FvD vrijwel direct aan de zijlijn. Maar ook hier was de partij zelf niet bereid tot een compromis. Volgens Bram van Ojik, informateur Utrecht namens GroenLinks, was Forum al vanaf het begin niet bereid afspraken te maken over klimaatbeleid.

Forum voor Democratie is nog wel formeel in de race in Drenthe. Al is ook daar de verwachting dat FvD na de tweede gespreksronde bedankt wordt voor de moeite en wordt vervangen door ChristenUnie of GroenLinks.

Gebrek aan programma

Ook het gebrek aan een provinciaal partijprogramma bemoeilijkt de voortgang van de gesprekken. In de provincies waar de partij nog in de race is, is de informatie een proces van de lange adem. Zelfs waar het formatieadvies gunstig lijkt uit te vallen, moet Forum nog wachten met onderhandelen. Zo is er volgens informateur René Verhulst in Zeeland een speciale tussenfase – preformatie - nodig om te kijken of een college met de FvD mogelijk is.

Achter de schermen zou de Zeeuwse fractie namelijk een gematigder toon aanslaan dan de landelijke afdeling op klimaatstandpunten. Maar bij de andere partijen is er nog onvoldoende duidelijkheid over wat de partij precies wil.

Eenzelfde scenario speelt zich af in het provinciehuis in Zwolle, waar een aanvullende ronde noodzakelijk is om de inhoudelijke verschillen te verduidelijken.

Zuid-Holland

Waar het huwelijk tussen VVD en Forum in veel provincies al bij eerste aanzet strandde, zet de nieuwkomer in Zuid-Holland nog steeds in op een rechtse samenwerking. Informateur Hans Wiegel leidt daar namens Forum – de partij werd er de grootste – de gesprekken. Die verlopen stroef. ‘Het is niet gemakkelijk, maar als dat het wel was geweest hadden ze mij niet gevraagd’, zegt de oud-fractieleider van de VVD.

Ook in Flevoland – de andere provincie waar Forum nog het initiatief heeft – is collegedeelname niet uitgesloten. Uit de gespreksverslagen blijkt dat andere partijen daar niet negatief tegenover staan. De tekenen zijn vooralsnog gunstig, al moet blijken of Forum in het met windmolens volgebouwde Flevoland wél bereid is tot een compromis.