De moord op Pim Fortuyn, 6 mei 2002, heeft diepe sporen nagelaten. Ook nog anno 2014. Wie Hans Smolders hoort, destijds chauffeur van Fortuyn en de man die achter Volkert van der G. aanrende, die krijgt het gevoel dat het allemaal gisteren is gebeurd. Hij is een van de initiatiefnemers van de protestmars.Smolders heeft een brief opgesteld, waarin hij -tevergeefs- aan justitie heeft gevraagd af te zien van de vrijlating na twee derde van de straftijd. In een begeleidend schrijven op internet zegt hij: “De straf die Volkert van der G. heeft gekregen is duidelijk een rechterlijke dwaling”. Je kan van mening verschillen over de hoogte van de straf, maar met “rechterlijke dwaling” trek je direct een (te) grote broek aan.Ik heb in 2003 een rondje gemaakt langs strafrechtdeskundigen en advocaten. Allen voorspelden het volgende vonnis: 18 jaar cel. De Amsterdamse rechtbank (drie rechters plus ruggespraak bij collega’s) vonden dat ook, evenals het hof (drie rechters plus ruggespraak). Kortom: 18 jaar was kennelijk in die tijd de gepaste sanctie.“Het vertrouwen in de rechtsstaat is hard op weg naar een dieptepunt te gaan”, schrijft Hans Smolders. Misschien zegt zijn onderbuik dat, maar de cijfers uit enquêtes spreken anders. Dat vertrouwen is in Nederland bijzonder hoog en is vanaf 2002 (!) zelfs gestegen. Ook Europees scoren we goed. Maar zouden Smolders c.s. zich ooit in die onderzoeken hebben verdiept?Het meest heikele punt is dat Volkert nooit spijt zou hebben betuigd. Ook onjuist. Ik heb mijn aantekeningen van 3 juli 2003 er nog eens bijgehaald. Tijdens het hoger beroep kreeg Volkert het laatste woord en zei: “Ik heb spijt van het leed dat ik de nabestaanden heb aangedaan. Dat heb ik onvoldoende een rol laten spelen”. Voor wat het waard is, natuurlijk. En hij zegt daarin niet dat hij ook de daad zelf betreurt. Maar het is wel een spijtbetuiging.Vaak wordt verwezen naar een ‘interview’ dat Volkert van der G. heeft gegeven aan een neef van Pim Fortuyn in 2012, in het AVRO-programma “Edwin zoekt Fortuyn”. Edwin stelde de vraag “Als je de tijd kon terugdraaien, zou je het dan weer doen?” Volgens Smolders gaf Volkert geen ontkennend antwoord. Hij leidt daaruit af dat er nog steeds een recidivegevaar is en dat hij kennelijk nog geen spijt heeft.Weer: onzin. Wat zegt Van der G. letterlijk tegen Edwin Fortuyn? “Ja, dat is een vraag, ehhh, daar ga ik nu niet 1,2,3 antwoord op geven. Dat zijn van die vragen, die moet je niet zo effe 1,2,3 via de telefoon bespreken, denk ik.”Volkert had daarvoor in het gesprek al gezegd dat hij op geen enkele vraag kon ingaan. Dat mocht niet van justitie. Het enige wat we dus uit dit antwoord kunnen afleiden is dat hij er niet via de telefoon over wilde praten. Dat zegt niets over spijt of de kans op herhaling.Smolders gaat nog een stapje verder. Hij beticht Volkert van der G. van een “ziek psychologisch spelletje met deze nabestaande”. Want de Harderwijker zou nota bene zelf Edwin Fortuyn vanuit de gevangenis hebben opgebeld, om vervolgens niets te zeggen. “Dit is een ernstige misdraging vanuit detentie.”Hier slaat hij de plank finaal mis. Het is de redactie van het AVRO-programma die vele malen heeft verzocht aan Volkert en zijn advocaat om een gesprek. Uiteindelijk belt Volkert dan terug met de mededeling dat hij geen interview kán geven. Van der G. was eerder correct dan gemeen. Maar Hans Smolders verdraait de waarheid, om alsnog een “ernstige misdraging” op het conto van Volkert te schrijven, zodat er een reden zou zijn hem vast te houden.De werkelijkheid is dat aan alle eisen is voldaan. Volkert heeft zich tijdens zijn detentie niet misdragen, het onderzochte recidivegevaar is als laag ingeschat en hij is bereid zich aan alle voorwaarden te houden na zijn vrijlating. Zelfs een hardliner als Teeven wist dat hij geen énkel argument meer had om de milieuactivist binnen te houden.In een rechtsstaat accepteer je dat. Doe je dat niet, met behulp van verdraaide feiten, dan tast je die rechtsstaat aan. Het pleit dan ook niet voor een partij als Leefbaar Rotterdam dat zij zich klakkeloos aansluit bij de demonstratie van vrijdagavond. Joost Eerdmans heeft de brief van Smolders aan justitie, die wemelt van de fouten, nota bene mede ondertekend.Ondertussen loopt Volkert van der G. vanaf nu ‘vrij’ rond. Tussen aanhalingstekens, want hij heeft een enkelband met gps en zal altijd bang moeten zijn dat hij wordt herkend. Als je er goed over nadenkt: Volkert genoot in wezen meer vrijheid in de gevangenis, dan daarbuiten.