12 procent van de Nederlandse drugsgebruikers neemt drugs om goed te functioneren. De meeste gebruikers (73 procent) nemen alleen recreatief drugs. Dat blijkt uit representatief onderzoek onder duizend respondenten, uitgevoerd door NU.nl, in samenwerking met veldwerkbureau Panel Inzicht.

14 procent van de respondenten geeft in het onderzoek aan soft- of harddrugs te gebruiken. Bovendien heeft 15 procent van de Nederlanders weleens drugs gebruikt, maar is daarmee gestopt.

De drugsgebruikers die aangeven te gebruiken om goed te kunnen functioneren noemen zichzelf niet verslaafd. 4 procent van de drugsgebruikers omschrijft zichzelf wel als verslaafde. De overige 11 procent gebruikt drugs voor medicinale doeleinden.

Het gaat hier alleen om soft- en harddrugs. Niet om zaken als cafeïne, alcohol en tabak. Ook medicinaal gebruik van drugs is niet meegerekend.

Drugsgebruik door studenten en in zware beroepen

Esther Croes, arts-epidemioloog bij het Trimbos-instituut, kent geen vergelijkbare cijfers over mensen die drugs nodig hebben om te functioneren, maar herkent het beeld wel. "Ik hoor al jaren verhalen over studenten die tijdens tentamens ritalin gebruiken om gefocust te zijn."

"Dat geldt ook voor bijvoorbeeld chauffeurs die denken beter gefocust te zijn als ze stimulerende middelen op hebben of in zware beroepen in de vlees- en metaalindustrie om het werk langer vol te kunnen houden."

Croes ziet dat er vooral veel amfetamine-achtige middelen, zoals ritalin maar ook speed, worden gebruikt. Die drugs zijn relatief goedkoop.

Floor van Bakkum van verslavingskliniek Jellinek noemt het een "zorgelijke ontwikkeling" wanneer mensen drugs gebruiken om te functioneren. "Dan ligt verslaving veel meer op de loer dan wanneer je het alleen voor je plezier doet. Drugs krijgt een functie in je dagelijks leven en je kan het gevoel krijgen dat je zonder niet goed presteert."

Functioneren op feestjes en beter tot rust komen

'Functioneren' hoeft volgens Croes en Van Bakkum niet alleen te verwijzen naar drugsgebruik tijdens werk. "Het zou ook kunnen dat mensen aangeven drugs nodig te hebben om beter te functioneren op feestjes. Omdat ze makkelijker contact leggen als ze MDMA op hebben", aldus Croes.

Van Bakkum ziet ook dat er buiten het werk verdovende middelen worden gebruikt, bijvoorbeeld om beter tot rust te komen tijdens onregelmatige diensten.

Probleem met bestrijden drugscriminaliteit

Criminaliteit als gevolg van drugshandel is geregeld in het nieuws. Het kabinet heeft de afgelopen weken ruim 200 miljoen euro uitgetrokken om drugscriminaliteit te bestrijden en de Nederlandse politie vraagt al langer om duizenden extra rechercheurs.

83 procent van de Nederlanders vindt dan ook dat Nederland een probleem heeft met drugscriminaliteit. Opvallend is dat dat vooral onder ouderen speelt. Van Nederlanders van 18 tot 34 jaar vindt twee derde dat Nederland een probleem heeft met drugscriminaliteit. Bij 65-plussers is dat 94 procent.

Overlast vooral in grote steden en het zuiden

Ongeveer een op de vijf mensen ervaart zelf overlast van drugshandel of -gebruik bij hen in de buurt. In de drie grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en randgemeenten) en de zuidelijke provincies (Zeeland, Noord-Brabant en Limburg) is dat zelfs bijna een kwart.

In die regio's zijn ook de meeste voorstanders te vinden van het legaliseren van harddrugs zoals xtc. De respondenten verwachten dat dit zal helpen bij het bestrijden van criminaliteit.

Voor het onderzoek zijn duizend mensen van achttien jaar of ouder bevraagd. De verdeling van de steekproef is representatief op basis van leeftijd, geslacht, regio, opleidingsniveau en werkstatus.