Η υπερφορολόγηση έστρεψε, τα χρόνια της κρίσης, τους πολίτες στην κατανάλωση παράνομων προϊόντων, είτε αυτά είναι αγροτικά είτε καπνικά, με ορατούς τους κινδύνους για τη δημόσια υγεία. Η αύξηση της φορολογίας στα τσιγάρα οδήγησε πλήθος καπνιστών στην κατανάλωση παράνομων τσιγάρων και, όπως προκύπτει από την έκθεση «Stella» της KPMG, που ανατέθηκε από τη Philip Morris International (PMI), η Ελλάδα πλέον κατατάσσεται στην πρώτη θέση, έχοντας το μεγαλύτερο ποσοστό παράνομων τσιγάρων στην Ε.Ε., γεγονός που κόστισε στα κρατικά ταμεία 690 εκατ. ευρώ το 2018. Επί της ουσίας, οι απώλειες εσόδων ήταν μεγαλύτερες από το όφελος που υπολόγισε η ελληνική κυβέρvηση για τον προϋπολογισμό. Εάν κατάφερνε η κυβέρνηση να μηδενίσει το λαθρεμπόριο στα τσιγάρα θα μπορούσε να μειώσει κατά 25% τον ΕΝΦΙΑ για όλους τους ιδιοκτήτες ακινήτων. Εάν μπορούσε τουλάχιστον να περιορίσει την παράνομη κατανάλωση στον μέσο όρο της Ε.Ε., θα εξασφάλιζε 440 εκατ. ευρώ, ποσό με το οποίο θα ήταν εφικτή η χρηματοδότηση του ΕΚΑΣ για όλους τους χαμηλοσυνταξιούχους. Διαφορετικά θα μπορούσε να επαναφέρει στα προ κρίσης επίπεδα το επίδομα θέρμανσης και να περισσέψουν και 200 εκατ. ευρώ για άλλες δράσεις.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, η παράνομη αγορά τσιγάρων στην Ελλάδα το 2018 εκτινάχθηκε στο 23,6% (αύξηση 5,6 μονάδων σε σύγκριση με το 2017), ενώ στην ίδια έκθεση σημειώνεται ότι στη χώρα μας καταγράφηκε η μεγαλύτερη ποσότητα παραποιημένων τσιγάρων στην Ε.Ε. (1,5 δισ. τσιγάρα). Σήμερα η φορολογία στα τσιγάρα αντιστοιχεί σε περίπου 85% της λιανικής τιμής, κάτι που προφανώς δημιουργεί τεράστιο κίνητρο για το λαθρεμπόριο. Συγκεκριμένα, σε κάθε πακέτο που πωλείται προς 4,50 ευρώ αντιστοιχούν φόροι περίπου 3,85 ευρώ και απομένουν 0,85 ευρώ για την καπνοβιομηχανία, τον διανομέα και τη λιανική.

Σύμφωνα με την έκθεση, το 2018, η κατανάλωση παράνομων τσιγάρων στην Ε.Ε. υπολογίστηκε στο 8,6% της συνολικής κατανάλωσης, ποσοστό που αντιστοιχεί σε 43,6 δισ. τσιγάρα. Η κατανάλωση παράνομων τσιγάρων στην Ε.Ε. παρέμεινε στα ίδια επίπεδα με την προηγούμενη χρονιά, όμως, σύμφωνα με τη μελέτη, η κατανάλωση παραποιημένων τσιγάρων αυξήθηκε κατά 30% από την προηγούμενη χρονιά – στα υψηλότερα επίπεδα που έχουν καταγραφεί έως σήμερα.

Οπως προαναφέρθηκε, το μερίδιο της παράνομης κατανάλωσης παρέμεινε σταθερό σε ολόκληρη την Ε.Ε., ωστόσο η επιτυχημένη μείωση του όγκου σε ορισμένες χώρες αντισταθμίστηκε από την αύξηση της παράνομης κατανάλωσης στην Ελλάδα και στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου οι απώλειες εσόδων υπολογίζονται σε 2,7 δισ. ευρώ, αλλά και στην Ιρλανδία με τις απώλειες εσόδων να φθάνουν τα 342 εκατ. ευρώ. Η μείωση των παράνομων ποσοτήτων στην Πολωνία, στη Γερμανία, στην Εσθονία και στη Φινλανδία απεικονίζει τις προσπάθειες στα σημεία ελέγχου των συνόρων για τη μείωση των ροών στην ανατολική Ε.Ε.

«Το παράνομο εμπόριο έχει τεράστιο κόστος. Οχι μόνον οικονομικό, αλλά και κοινωνικό. Ολοι πλέον γνωρίζουμε ότι τα έσοδα από τα παράνομα τσιγάρα χρηματοδοτούν διεθνή εγκληματικά δίκτυα και τρομοκρατικές οργανώσεις. Εχουμε μπροστά μας μια μεγάλη, διαρκή απειλή, η οποία στην Ελλάδα έχει πάρει διαστάσεις επιδημίας», ανέφερε σχολιάζοντας την έκθεση ο Χρήστος Χαρπαντίδης, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της «Παπαστράτος». «Εδώ και αρκετά χρόνια η “Παπαστράτος” έχει μπει στην πρώτη γραμμή της μάχης κατά του παράνομου εμπορίου. Από τις εκστρατείες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης μέχρι τη δωρεά εξοπλισμού αιχμής, του πρώτου αυτοκινούμενου x-ray scanner που απέκτησε η χώρα μας και πέντε ειδικών ταχύπλοων καταδιωκτικών σκαφών, αναλαμβάνουμε διαρκώς πρωτοβουλίες για να μπει τέλος στην ανεξέλεγκτη πορεία του παράνομου εμπορίου. Ομως, το πρόβλημα είναι πολύ μεγαλύτερο. Οφείλουμε να το αντιμετωπίσουμε συντεταγμένα, με σχέδιο και κυρίως μέσα από τη σύμπραξη της πολιτείας, των επιχειρήσεων του κλάδου και της κοινωνίας».