Sterk staaltje wetenschapsmisbruik in het NRC-interview met de Europese klimaatpaus Frans Timmermans (‘Kernenergie? Niet duurzaam en bovendien hartstikke duur’ 10/1.) Alles wat hij zei ademde logica, wetenschap, koelbloedigheid. Alleen de cijfers telden bij het uitzetten van de lijnen van het Europese klimaatbeleid, de keuzes in de energiemix, het stellen van het klimaatdoel. Hij gebruikt afwisselend ‘wetenschap’ en ‘business case’ om zijn beleidskeuzes te legitimeren. Gaat het over kernenergie, dan opereert hij naar eigen zeggen puur zakelijk. Die ‘business case’ legt het volgens hem op alle vlakken af tegen die van zon- en windenergie. Kwestie van de markt, zo houdt Timmermans ons voor. „Ik heb ideologisch niets voor en niets tegen kernenergie”.

Het is een daverende metamorfose. Een koelbloedige commissaris die haast als een algoritme functioneert en Europa met een rekenmachine in de hand naar een groene toekomst leidt. Bij mij gaan alle alarmbellen tegelijkertijd af. Ik geloof er geen snars van. Klimaatbeleid hangt aan elkaar van ideologische beslissingen. Klimaat is geopolitiek, strategie, een verdelingsvraagstuk zowel qua opbrengsten, kosten en risico’s. De verschillende energievormen worden nadrukkelijk gestimuleerd of afgeremd met subsidie of belasting. Markt speelt natuurlijk een rol, maar de overheden schetsen nadrukkelijk de kaders.

Elke energievorm heeft zijn eigen problematiek. Biomassa is wel heel twijfelachtig groen. Aardwarmte speelt, ondanks de subsidies, geen rol van betekenis. En nu de subsidies voor wind op zee afnemen, wordt het ook daar moeilijker om financiers voor de megaprojecten te vinden.

Een van de belangrijkste risico’s bij kernenergie is niet een ramp maar wel schichtige, onvoorspelbare overheden. „De bouwers horen bij wijze van spreken tijdens het storten van het beton dat er nog een meter bij moet”, schreef Diederik Samsom in zijn column in de Volkskrant, enkele maanden voordat hij zich bij Timmermans in Brussel voegde.

We hebben met z’n allen de risico’s van kerncentrales tot immense proporties opgeblazen. Ik heb nota bene jodiumpillen in huis liggen voor het geval er een kernramp plaatsvindt. Geen wonder dat geen marktpartij zich er meer aan wil wagen. Er kan zomaar een bestuurlijk ramp gebeuren zoals in Duitsland in 2011, toen de regering Merkel besloot om na Fukushima (nul stralingsdoden) resoluut alle kerncentrales bij het grof vuil te zetten. Ze hebben er nog steeds spijt van.

Het ergste is dat ik de indruk krijg dat Frans Timmermans zelf wel degelijk gelooft dat hij puur en alleen wetenschappelijk opereert. Je ziet dat steeds vaker gebeuren, ook bij ideologisch loodzware onderwerpen. Dat mensen de wereld niet meer onder verdelen in politieke opvattingen, conservatief of progressief, links of rechts, pro- of anti-Europees, maar simpelweg langs de lijnen van feiten en fictie, nieuws en nepnieuws, erkenners en ontkenners, gelijk en ongelijk. Ook het Europese klimaatbeleid wordt hier zo gepresenteerd. De resultaten van wetenschappelijke studies worden misbruikt om beleidskeuzes te verabsoluteren. Iedereen die het er mee oneens kun je wegzetten als ‘ontkenner’.

En dat terwijl er helemaal niet zoveel mis is met wat idealisme in klimaatbeleid. Het is geen schande om je eigen onwetenschappelijke voorkeuren uit te spreken, en zelfs niet om die als basis voor beleid te nemen. Zal ik het eens proberen? Ik ben hartstikke vóór kernenergie. Ik wil meer van dat spul uit het stopcontact. En niet alleen uit het stopcontact. Ik wil een verbod op zware stookolie en elk containerschip, olietanker en cruiseschip uitrusten met een kleine kernreactor. (U zult zien hoe zo’n verbod de prijs van reactortjes naar beneden drijft.) Ik wil dat, als er genoeg zon- en windstroom is, de kerncentrale waterstof gaat maken, voor in vrachtwagens, mijn auto en een zeppelin met zwembad, restaurant en hotel. Veiligheid is in mijn ideologie nadrukkelijk onderhandelbaar en risico is acceptabel om een klimaatcrisis af te wenden.

Wat ik vooral niet wil is een klimaatgoeroe in Brussel die groene energievormen categorisch uitsluit en zijn eigen voorkeuren daarin ontkent. Met Timmermans gaan we die klimaatstrijd niet winnen.

Rosanne Hertzberger is microbioloog.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 11 januari 2020