Eelco van Anken, celbioloog en medisch onderzoeker bij het San Raffaele ziekenhuis in Milaan, sprak met Follow the Money over het effect van de strategie die president Rutte maandag presenteerde om het coronavirus te bestrijden: gecontroleerd immuniteit opbouwen. Van Anken waarschuwt vanuit Lombardije voor grote aantallen slachtoffers.

In de hoofdstad van Lombardije, waar Van Anken woont en werkt, is er geen ontkomen aan de realiteit van de uit de hand gelopen uitbraak van het coronavirus. ‘Ik zit thuis in Milaan en hier hoor je de sirenes van ambulances minstens elk kwartier voorbij komen,’ zegt wetenschapper (celbioloog met ruime ervaring rond virologische vraagstukken) Eelco van Anken. Net als tientallen miljoenen Italianen zit hij momenteel in isolatie.

De situatie in Italië, waar de laatste dagen steeds honderden nieuwe sterfgevallen worden gemeld, is grimmig. Maar het had erger gekund, zegt Van Anken. Want als er geen maatregelen waren genomen om de maatschappij tijdelijk even helemaal stil te leggen - een lockdown zoals die nu toegepast wordt - zou het virus nog steeds de ruimte krijgen om verder om zich heen te grijpen.

Dat kan in Nederland ook gebeuren bij onvoldoende actie, waarschuwt Van Anken. Het resultaat? ‘Een ramp. Want dat betekent niet alleen dat de inzet van medisch personeel en apparatuur ontoereikend zal zijn, maar ook dat dat personeel zelf overbelast raakt. De normale zorg zou in zo’n scenario zwaar te lijden hebben.’ Hij verduidelijkt dat in die situatie ook een tekort is aan middelen voor andere patiënten. ‘Ik moet er nu niet aan denken om een blindedarmontsteking te krijgen in de situatie die we hier beleven.’ Als de grens van het mogelijke bereikt is, vallen er door overbelasting van de zorg mogelijk meer slachtoffers dan alleen de vele corona-patiënten.

Celbioloog Eelco van Anken woont en werkt in Milaan. (Foto: privé)

Vanuit zijn positie voelt Van Anken zich dan ook geroepen de Nederlandse strategie zoals maandag door minister-president Mark Rutte werd gepresenteerd, met als effect het langzaam opbouwen van groepsimmuniteit tegen het virus, te bevragen. ‘Mijn collega’s in het San Raffaele ziekenhuis hebben het momenteel veel te druk om dit verhaal naar buiten te brengen. Daar liggen bijna alle bedden vol met coronapatiënten. Momenteel wordt de Fiera, de lokale jaarbeurs van Milaan, omgebouwd tot een groot IC-hospitaal. In Bergamo, een van de rijkste steden van Europa, sterven op een gemiddelde dag zeven mensen. Nu zijn dat er vijftig.’

Te simplistisch gedacht

Van Anken waarschuwt dat de Nederlandse strategie grote risico’s met zich meebrengt voor de bevolking. Terwijl het zeker niet de enige optie is voor het beheersen van het coronavirus. Dat een totale lockdown enkel leidt tot uitstel van slachtoffers, noemt hij ‘erg simplistisch gedacht en slecht geïnformeerd’. ‘Naar goed Nederlands gebruik sluiten we nu een compromis waarbij alle belangen zo goed mogelijk tegen elkaar afgewogen worden. Maar in dit geval is een compromis naar mijn mening totaal niet vruchtbaar.’ Over de levens die deze aanpak gaat kosten, wordt ook nogal abstract gepraat, zegt Van Anken. ‘Het virus laten rondgaan tot er groepsimmuniteit is, is misschien zinvol vanuit de positie van een varkensboer. Niet geheel toevallig is het Engelse woord voor groepsimmuniteit herd immunity. Maar we hebben het hier niet over vee. Ik vind het in ieder geval heel cru, het is bijna Nietzscheaans: wie niet sterk genoeg is om weerstand te bieden aan dit virus verdient zijn plekje onder de zon niet.’

Bovendien zijn er betere methoden van aanpak voorhanden: Aziatische landen laten zien dat het virus tot beheersbare proporties terug te brengen is. Alles wat Van Anken deelde met Follow the Money heeft hij eerst voorgelegd aan collega-wetenschappers. ‘Zij ondersteunen dit allemaal.’

Follow the Money sprak uitgebreid over de argumenten die Van Anken heeft om niet te streven naar groepsimmuniteit, maar naar het in bedwang houden van het virus tot vaccins en medicijnen voorhanden zijn.