We wtorek opisaliśmy w Onecie poufną notatkę naszej ambasady z Waszyngtonu. Opisano w niej ultimatum dotyczące ustawy o IPN, które polskim władzom postawił przedstawiciel Departamentu Stanu. Najpoważniejszy punkt — blokada spotkań polskich władz z prezydentem USA do czasu zakończenia sporu

Po tym tekście zostaliśmy ostro zaatakowani przez przedstawicieli rządu, którzy zarzucili nam pisanie nieprawdy. Ostrożniejsza była Kancelaria Prezydenta, która nie chciała komentować naszych doniesień

Rzeczniczka Departamentu Stanu USA na konferencji prasowej stwierdziła, że "informacje, które mówią o zawieszeniu współpracy dotyczącej bezpieczeństwa lub dialogu na wysokim szczeblu, są fałszywe". Tyle że my niczego takiego nie napisaliśmy

W dodatku rzeczniczka przyznała, że nie rozmawiała o tej sprawie z amerykańskim dyplomatą, który miał postawić ultimatum polskim władzom

W tej sytuacji redakcja Onetu zdecydowała się ujawnić jeden z materiałów, który powstał w MSZ w reakcji na tę głośną notatkę

Napisaliśmy, że prezydent Andrzej Duda i premier Mateusz Morawiecki nie mają szans na wizytę w Białym Domu. Amerykanie zapowiedzieli, że do czasu przyjęcia zmian w ustawie o IPN prezydent ani wiceprezydent USA nie będą się z nimi spotykać.

Takie ultimatum zostało sformułowane przez wysokiej rangi oficjeli amerykańskich na spotkaniu z polskimi dyplomatami. Kluczową postacią na tym spotkaniu był Wess Mitchell, jeden z najbliższych współpracowników szefa dyplomacji USA. Po tym spotkaniu powstała notatka polskiej ambasady w Waszyngtonie, datowana na 20 lutego. Nosi numer Z-99/2018. Mamy jej kopię. Nie możemy jej ujawnić ze względu na ochronę naszych informatorów.

Analiza szefa gabinetu: "Sytuacja nie do przyjęcia"

Rząd po naszej publikacji stwierdził, że notatka nie zawiera żadnych informacji o ograniczeniu prezydentowi i premierowi spotkań w Białym Domu.

Ponieważ jednak ta notatka wywołała burzę w MSZ, powstały na jej podstawie inne dokumenty, które wylądowały na biurkach szefostwa resortu. Jednym z nich jest analiza przygotowana przez Jana Parysa. W dokumentach, które posiadamy, Parys analizuje kilka depesz polskich dyplomatów z Waszyngtonu, ale na tę notatkę zwraca szczególne znaczenie. W jego analizie nie ma emocji, jest głęboko pragmatyczna.

Najpierw opisuje spotkanie i jego uczestników, przedstawiając ultimatum Mitchella. I zauważa (pisownia oryginalna): "Ze względu na znaczenie USA dla naszego bezpieczeństwa nie do przyjęcia jest sytuacja, kiedy prezydent czy premier mają zablokowane kontakty z głównym sojusznikiem. Moim zdaniem uregulowanie sporu z USA jest ważniejsze niż spór z Izraelem czy rozmowy z KE [Komisją Europejską – red] na temat praworządności". I powołuje się na sygnaturę notatki: nr Z-99/2018.

Dogadajmy się z Amerykanami

Parys przestrzega jednocześnie, by nie bagatelizować opinii Mitchella. To wysokiej rangi urzędnik Departamentu Stanu USA, który odpowiada nie tylko za politykę wobec Polski, ale całej Europy.

"Potrzebne są decyzje, które nie tylko wyjaśnią nasze intencje, lecz wyeliminują kwestie sporne" — pisze w swej analizie Parys. "Jednym słowem zmiany w ustawie o IPN nie mogą być wynikiem kompromisu między TK, sejmem i kierownictwem PIS. Potrzebne są konsultacje zmian z DS [Departamentem Stanu – red.]".

W rozmowie z Onetem Parys nie chciał skomentować swej analizy. — Cokolwiek było pisane, to analizy wewnętrzne MSZ i nie będę się na ich temat wypowiadał — stwierdził. — Są rzeczy, o których nie należy rozmawiać publicznie.

Zauważamy: — Rząd twierdzi, że w notatce nie było mowy o "blokadzie" ze strony Amerykanów, a pan w swej analizie twierdzi, że była. Naturalne jest, że pana o to pytamy.

— Nie powinniście w ogóle mieć takich materiałów. Jest oficjalne stanowisko MSZ w tej sprawie. Nie mam nic więcej do powiedzenia.

Parys to ważna postać prawicy w latach 90. — był ministrem obrony w rządzie Jana Olszewskiego, potem liderem małych partii prawicowych. W momencie pisania tej analizy, Parys kończył swą misję szefa gabinetu Jacka Czaputowicza (MSZ potwierdziło nam, że odszedł 28 lutego). Wcześniej kierował gabinetem poprzedniego szefa MSZ Witolda Waszczykowskiego. Dziś pracuje w Akademii Dyplomatycznej MSZ.

Co oświadczyła rzeczniczka Departamentu Stanu USA

Wczoraj wieczorem Departament Stanu odniósł się do doniesień Onetu o szczególnych sankcjach wobec premiera i prezydenta Polski.

Podczas konferencji prasowej rzeczniczki Departamentu Stanu Heather Nauert padło pytanie o informację podaną przez Onet, dotyczące groźby wprowadzenia zakazu spotkań z polskim premierem i prezydentem w związku z ustawą o IPN.

- Polskie media podają, że Wess Mitchell poinformował, że nie będzie żadnych spotkań z prezydentem i premierem Polski, dopóki ustawa o Holokauście nie zostanie zmieniona. Czy jest pani w stanie potwierdzić te informację? - zapytano.

- Jasno wyraziliśmy swoje wątpliwości w związku z tą ustawą. (...) Informacje, które mówią o zawieszeniu we współpracy dotyczącej bezpieczeństwa lub dialogu na wysokim szczeblu, są po prostu fałszywe. Polska jest bliskim sojusznikiem w ramach NATO, to się nie zmieni. Nie znaczy to jednak, że zgadzamy się z przyjętą ustawą, co jasno wyraziliśmy - podkreśliła Nauert.

Nie mam informacji o żadnych spotkaniach, które byłyby planowane - stwierdziła, odpowiadając na pytanie, czy prezydent Polski może spotkać się z Donaldem Trumpem. Przyznała też, że o sprawie nie rozmawiała z samym Wessem Mitchellem, który, według informacji Onetu, miał formułować wobec Polski ultimatum wz. z ustawą o IPN.

Cała wypowiedź Nauert jest książkowym przykładem dyplomatycznej odpowiedzi, która ma na celu zastosowanie uniku i nieodniesienie się wprost do przedstawionych faktów. Mówiąc wprost, rzeczniczka Departamentu Stanu zdementowała informacje, które nie znalazły się w artykule Onetu.

Nie pisaliśmy nigdzie o decyzji zawieszającej współpracę wojskową między Warszawą a Waszyngtonem. W artykule stwierdzamy na podstawie notatki z 20 lutego, że według amerykańskiego doradcy Wessa Mitchella istnieje zagrożenie dla przyszłego finansowania tej współpracy ze strony Kongresu.

Ponadto w artykule ani słowem nie wspomnieliśmy o zawieszeniu kontaktów na "wysokim szczeblu", co w dyplomacji rozumieć należy jako kontakty na poziomie ministrów. Za to powołując się na dokumenty, piszemy, że nie są obecnie możliwe kontakty na "najwyższym szczeblu" w Białym Domu. A to w języku dyplomacji oznacza prezydenta i premiera. Zresztą sama rzecznika Departamentu Stanu, gdy została zapytana o ewentualne spotkania prezydentów, odpowiedziała, że nie są takie planowane.

W podobnym tonie udzieliła odpowiedzi na pytanie o lipcowy szczyt NATO, podczas którego mogłoby dojść do spotkania między prezydentami. Nauert dyplomatycznie odpowiada, że do tego czasu "wiele może się wydarzyć". A mogła przecież stwierdzić – gdyby nie było żadnych problemów - że nic nie stoi na przeszkodzie, by spotkanie prezydentów Polski i USA odbyło się choćby dziś.

Rzeczniczka Departamentu Stanu ani razu nie zaprzeczyła faktowi, że doszło do spotkania urzędników amerykańskiej administracji z polskimi dyplomatami. Więcej, po raz kolejny potwierdziła, że USA mają poważne zastrzeżenia do ustawy o IPN. O nich właśnie napisaliśmy.

Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dnia? Polub Onet Wiadomości na Facebooku!

(do)