Het beleid van loonmatiging is een keurslijf voor de economie geworden. Het wordt best losgeknoopt.

In januari proberen de vakbonden en de werkgevers nieuwe loon- en andere afspraken te maken voor de particuliere bedrijven in ons land voor 2019 en 2020. Nu al is duidelijk dat de onderhandelingsmarge beperkt is. De Centrale Raad voor het Bedrijfsleven (CRB) heeft berekend dat als de lonen in België in de pas willen lopen met de loonontwikkeling in onze buurlanden er geen ruimte is voor een substantiële opslag voor de werknemers. En de wet op de vrijwaring van het concurrentievermogen schrijft voor dat de sociale partners zich bij het oordeel van de CRB moeten neerleggen.

Dat de loonmatiging nog eens twee jaar voortgezet moet worden, zint de vakbonden niet. De economie doet het niet kwaad, de bedrijven boeken fraaie winsten en er is krapte op de arbeidsmarkt. Toch leidt dat niet tot loonsverhogingen. Omdat de overheid ze verbiedt.

Het is onzinnig een algemene loonmatiging te blijven opleggen aan alle bedrijven.

Het matigen van de lonen de voorbije jaren was nodig om de concurrentiehandicap af te bouwen waarmee de Belgische bedrijven opgezadeld zaten door te sterke loonstijgingen in het verleden en wegens te zware lasten opgelegd door de overheid. Dat doel is intussen bereikt. Maar de globalisering van de wereldeconomie heeft de internationale concurrentie verscherpt. Daardoor wordt de loonontwikkeling in álle landen streng bewaakt. Zo gijzelen ze elkaar. De Internationale Arbeidsorganisatie wees er deze week nog op dat de loonontwikkeling wereldwijd zwak blijft, vooral in de industrielanden, en dat dat de wereldeconomie schaadt.

Ook in België zijn de baten van de volgehouden loonmatiging niet voor iedereen heel duidelijk. Ze heeft ongetwijfeld bijgedragen tot de hogere winstgevendheid van de bedrijven en tot de creatie van extra banen. Maar ze heeft niet geleid tot een sterkere economische groei. Die is en blijft laag. De werknemers hebben het gevoel dat het niet vooruitgaat en zien dat ze er zelf ook niet op vooruitgaan. Dat veroorzaakt frustratie en ontevredenheid. Het verklaart het protest van de gele hesjes. De hogere dieselprijzen zouden minder zwaar vallen als de werknemers tegelijk ook een significante loonsverhoging kregen.

Onze concurrentiehandicap is weggewerkt, er is geen reden om de algemene loonmatiging te blijven opleggen. Want nu zet die een rem op de economische dynamiek. Voor een aantal ondernemingen is de loonmatiging een bescherming, voor andere is het een carcan. Bedrijven moeten de vrijheid hebben een eigen loonbeleid te voeren, afgestemd op hun noden. En ze moeten er zelf maar over waken dat hun loonbeleid hun concurrentievermogen niet ondergraaft. Laat de marktkrachten spelen, ook op de arbeidsmarkt.

Dat betekent het einde van een gecentraliseerd loonoverleg dat voor alle sectoren en bedrijven geldt. Want niet elk bedrijf zit in dezelfde situatie en de uitdagingen zijn niet voor elke sector dezelfde. Het is economische onzin om loonmatiging op te leggen in alle bedrijven, het is evengoed onzinnig een loonsverhoging af te spreken die van toepassing is voor alle bedrijven.