In aanloop naar het Kamerdebat over de omstreden Nederlandse steun aan Syrische rebellen loopt de spanning in de coalitie verder op. Vooral tussen VVD en CDA bestaat irritatie over wie zich dient te verantwoorden en waarvoor precies.

Het debat staat vooralsnog gepland voor komende dinsdag. De politiek eindverantwoordelijke is VVD-minister van buitenlandse zaken Stef Blok, die eerder deze maand van een deel van de oppositie een motie van wantrouwen kreeg vanwege harde uitspraken over de multiculturele samenleving. Zijn partij heeft weinig zin in nog zo’n loodzware confrontatie tussen Blok en de Tweede Kamer.

Achter de schermen heeft de VVD geopperd om ook minister Ank Bijleveld van defensie bij het Syrië-debat te vragen, melden bronnen. Haar partij, het CDA, voelt daar niks voor. In dat geval zouden de christendemocraten op hun beurt premier Mark Rutte bij het Kamerdebat willen hebben. VVD-Kamerlid Sven Koopmans, woordvoerder buitenlandse zaken, wenst hier niet op te reageren.

Hulpgoederen

Trouw en ‘Nieuwsuur’ brachten deze maand aan het licht dat de Nederlandse regering de afgelopen jaren steun heeft geleverd aan Syrische strijders van wie bekend was dat zij mensenrechten schonden. Een van de ontvangers van hulpgoederen is Jabhat al-Shamiya, een gewapende groepering die door het Openbaar Ministerie is getypeerd als ‘terroristisch’.

Nederland leverde tussen 2015 en 2018 goederen aan in totaal 22 groeperingen in Syrië, door de regering beschouwd als ‘gematigde oppositie’. Sinds de onthullingen van Trouw en Nieuwsuur steggelen coalitiepartijen over wie hier blaam treft.

CDA en ChristenUnie waren destijds tegen dit Nederlandse hulpprogramma, getiteld ‘Non Lethal Assistance’(NLA), dat uiteindelijk ruim 27,5 miljoen euro heeft gekost. De afgelopen twee weken heeft CDA’er Martijn van Helvert meerdere keren Kamervragen gesteld aan Blok. Dat leidde, zo meldde de Volkskrant onlangs, op Prinsjesdag in de Ridderzaal tot een aanvaring. Volgens aanwezigen riep Blok tegen Van Helvert: “Zullen we een paar VVD’ers ook wat kritische vragen laten stellen aan CDA-ministers?”

De VVD vindt dat de twee coalitiepartners in deze kwestie te makkelijk wegkomen met het standpunt dat zij tegen dit steunprogramma waren. Ook CDA en CU hebben volgens de liberalen discutabele voorstellen gedaan. In Kamervragen aan het kabinet wijst de VVD-fractie erop dat CDA-leider Sybrand Buma in 2015 pleitte voor zogeheten ‘safe havens’ in Syrië waarbij Nederland bereid moest zijn grondtroepen in te zetten. Blok antwoordt nu dat dit een onverstandig en gevaarlijk plan was van het CDA. “Het zou een doelwit kunnen zijn van terroristen.”

Interessante antwoorden

In diezelfde Kamervragen laat de VVD ook doorschemeren dat destijds onder andere CDA en CU voorstander waren van kabinetssteun aan de Syrische Democratische Strijdkrachten (SDF). Deze organisatie wordt gedomineerd door de Koerdische strijdgroep YPG. Blok laat in zijn reactie weten dat verschillende rapporten aantonen dat deze Koerden zich schuldig maken aan mensenrechtenschendingen. Bovendien is YPG gelieerd aan de PKK, die op de Europese terrorismelijst staat. VVD-Kamerlid Koopmans twitterde gisteren: “Wat was het mensenrechtenblazoen van de rebellen die CDA en CU wilden steunen? Interessante antwoorden van Blok.”

De minister wacht dinsdag een zwaar debat. In een Kamerbrief meldt Blok alvast dat het Nederlandse toezicht op de strijdgroepen in Syrië ‘strakker’ had gemoeten.

Lees ook:

Regering wist tot in detail over de misdaden van Syrische rebellen

De Nederlandse regering was tot in detail op de hoogte van de misdaden die werden begaan door de Syrische rebellenbeweging Jabhat al-Shamiya. Dat blijkt uit een mailwisseling uit 2016 tussen Amnesty International en Buitenlandse Zaken, die is ingezien door Trouw en Nieuwsuur.

Opinie: Stop de langeafstandsoorlog in Syrië en Irak

We verdedigen mensenrechten terwijl we zelf het internationaal recht schenden, zeggen Jolle Demmers en Lauren Gould, universitair docenten aan de Universiteit Utrecht.