Wie terugdeinst voor regen haakt misschien nog af. Verder wijst alles erop dat Nederlanders, uit alle regio’s en gelederen, zich morgen op de Dam zullen verzamelen voor een protestmars, met vooraf muziek en toespraken. Een opkomst van tienduizenden deelnemers lijkt geen wilde schatting. Ze vragen om klimaatactie, door politiek en het bedrijfsleven.

Volgens de organisatie is de inzet “een eerlijke verdeling van de lasten en lusten” bij klimaatmaatregelen. Met andere woorden: vervuilers moeten betalen, niet alleen de burger. Dat eiste de milieubeweging al, maar deze opvatting leeft breed, bleek deze week uit een nationale peiling door I&O Research. “Zolang grote bedrijven hun CO2-uitstoot niet terugdringen, maken mijn acties niets uit”, aldus een meerderheid.

Woede, zorgen, optimisme

“Een mening over vuile industrie kán mensen naar de klimaatmars leiden”, zegt hoogleraar sociale psychologie Tom Postmes, expert in massaprotest. Maar er spelen volgens hem ontelbare andere redenen die mensen op de been brengen, zegt hij. Die zijn persoonlijker, vaak meer gevoelens dan argumenten. Woede, zorgen, optimisme. Behalve een manifestatie met in te willigen doel, lijkt de klimaatmars volgens Postmes ook een uitlaatklep.

Welk algehele sentiment er overheerst? “Een breed, urgent gevoel dat we iéts met klimaat moeten”, zegt de hoogleraar, verbonden aan de Rijksuniversiteit Groningen. Specifieker moet je het niet invullen, zegt hij. Want de één komt morgen vanwege sluipende angst voor een hoge rekening voor klimaatbeleid op de deurmat. Terwijl een ander al duurzaam leeft, en niet wil dat anderen treuzelen. Postmes: “Dat is het bijzondere van elk massaprotest: totale saamhorigheid, ondanks persoonlijke drijfveren.”

De grote klimaatmars wordt hoe dan ook uniek, zegt Postmes. “Het is een mogelijk keerpunt voor Nederland, na een decennium waarin het gevoel heerste: de straat opgaan? Zinloos.” Dat dit nu anders ligt heeft alles te maken met de spijbelende scholieren, waarvan de boegbeelden bij de mars morgen voorop lopen. De jongeren spraken volwassenen op het Malieveld met zijn vijftienduizenden aan op collectieve laksheid. Mee gaan actievoeren kan een antwoord zijn op dat verwijt, denkt Postmes.

‘First timers’

Er zijn veel meer redenen aan te wijzen die bijdragen aan actiebereidheid. De initiatiefnemers – de milieubeweging, FNV, de Woonbond en vijftig maatschappelijke organisaties – hebben hun pr-machine goed op orde. Allerlei bekende Nederlanders roepen in Twitter-filmpjes op: ‘Hé jij daar, kom je ook?’ Zo verspreidt de uitnodiging zich, via appjes en Facebook, als een olievlek. Het gevolg: de organisatie verwacht veel first timers, die normaal nooit actievoeren.

Ondertussen stoken landelijke politici het vuurtje over de klimaataanpak verder op. Ze willen punten scoren, zo met de provinciale verkiezing op komst. Het roer moet nú om, zeggen SP en GroenLinks. Niks daarvan, het hele klimaatprobleem is onzin, zeggen Wilders en Baudet. Dat kan allebei nét de laatste druppel zijn, die burgers richting de klimaatmars lokt.

In de provinciale kieswijzers komen stellingen voorbij over windmolens, autowegen en gasvrij wonen. Ook dat creëert betrokkenheid, zegt woordvoerder Jorien de Lege van de organisatie achter de klimaatmars. Dat geldt ook voor de eerste merkbare Nederlandse klimaateffecten, zegt zij. “Denk aan het vreemde, lenteachtige weer deze winter en de droogte vorige zomer.”

Tel daar de stroom waarschuwingen over ontsporende klimaatgevaren bij op en mensen zijn snel bereid tot actievoeren, zegt De Lege. De laatste boodschap van het VN-klimaatpanel over gevaarlijke opwarming van de aarde zit nog tussen de oren. Een ingestudeerd lied voor de klimaatmars bewijst dat. “Blub Holland blub, laat de leeuw niet koppie onder gaan.”

Souad Mokhtari Beeld Bram Petraeus

We zijn nog niet te laat, maar we moeten wel aan de handrem trekken

Souad Mokhtari (25) is actief bij de jongerenafdeling van Milieudefensie en vindt het klimaatdebat een thema waar de hele samenleving zich voor moet inzetten.

Vanuit welke overtuiging loop je mee?

“Ik ben een jonge islamitische vrouw. Ik behoor tot meerdere doelgroepen en als jongere loop ik mee omdat ik nog een toekomst voor me heb op deze ­wereld. Als moslima loop ik mee ­omdat voor moslims de natuur en omgeving belangrijk zijn. De ­aarde is ons in vertrouwen gegeven om door te kunnen geven, ze is niet van ons. Ik vind het belangrijk om dat te verdedigen.”

Waarover maak je je zorgen?

“Over veel dingen. Ik heb een ­heleboel gezien van het klimaatbeleid tot nu toe. Ik maak me ­zorgen dat het klimaatakkoord bijna uit elkaar klapt, er nog steeds wordt geïnvesteerd in foute bedrijven, dat er niet genoeg geld naar groen gaat. Dit kan zo niet verder. We zijn nog niet te laat maar we moeten wel aan de handrem trekken.”

Wat betekent deze klimaatmars voor jou?

“Het is een moment om onszelf te laten zien en ook te laten zien dat verandering mogelijk is. Ik kan in mijn eentje ook geen ­oplossing voor alle klimaatproblemen bedenken, maar ik kan wel laten zien dat ik er ben en me ­verantwoordelijk voel. Als je zo’n grote groep hebt met verschillende mensen die vragen om verandering dan mag je je als minister aangesproken voelen. Dit is een tik op de vingers, of misschien wel meer, dit is de noodklok luidden. Want ze bakken er niets van in Den Haag.”

Is de mars het begin van een grotere beweging?

“Ik denk het wel. Er zijn in de aanloop naar de mars al veel groepen ­gevormd. Verschillende mensen vanuit verschillende overtui­gingen komen tijdens de mars ­samen. Ik hoop en verwacht dat die ze ook na de klimaatmars blijven bestaan. De mars zal impact hebben, dit is niet een eenmalig iets.”

Yvonne Timmermans Beeld Bram Petraeus

Ik leerde al 25 jaar geleden dat CO2 de aarde opwarmt

Yvonne Timmermans (45) is baas van een Stand Up Paddle (sup)-school en gaat met een groep watersporters naar de klimaatmars.

Waar komen je klimaatzorgen vandaan?

“Mijn ouders hebben me van jongs af aan geleerd zuinig met de natuur om te gaan. Als we gingen wandelen in de bergen moest ­alles wat we mee naar boven ­namen ook weer mee terug. Van ­papiertjes tot drinkpakjes. Later deed ik vrijwilligerswerk bij Greenpeace. Daar leerde ik, 25 jaar geleden, dat CO2-uitstoot kan leiden tot opwarming van de aarde. Moet je nagaan. Overheden en het bedrijfsleven (Shell) hebben het jaren naast zich neergelegd. En nu willen ze meer tijd voor de energietransitie. Daar maak ik me zorgen over.”

Welk probleem gaat je het meest aan het hart?

“Ik maak me heel veel zorgen over de oceanen, die de bron zijn van alles wat we nodig hebben om te kunnen overleven. Het ­koraal verbleekt en verdwijnt en de oceanen worden leeggevist. De diversiteit onder water verdwijnt. En daarmee ook ons voedsel.”

Wat doe je zelf al?

“Ik reis met de trein, ga niet op vliegvakantie, ik eet geen vlees en zet de verwarming niet te hoog. Al die kleine dingen kunnen samen veel impact hebben op het klimaat. En tijdens mijn werk kom ik dagelijks afval tegen in het water. Ik ben iemand die dat er dan uit vist. Bij mijn sup-school krijgen deelnemers korting op lessen als ze zelf afval uit het water vissen.”

Wat verwacht je van de mars?

“Ik hoop dat de Dam vol staat en ik hoop ook dat er veel watersporters bij zullen zijn. Ik hoop dat we massaal onze stem kunnen laten horen. Mensen die er niet bij waren moeten denken: ik heb echt iets gemist. En de regering moet actie ondernemen want er staat een ruimte in brand en als we niets doen gaat het hele huis in de fik.”

Koos van Noppen Beeld Bram Petraeus

Ook de kerk heeft het flink laten afweten

Koos van Noppen (55) werkt in de kerk en zijn geloof inspireert hem voor deelname aan de klimaatmars.

Wat heeft het geloof met het klimaat te maken?

“De zorg voor de schepping zou een vanzelfsprekend onderdeel van het geloof moeten zijn. Sinds de publicatie van mijn pamflet: ‘Zorg voor de Schepping’, driekwart jaar geleden, ben ik langs ­allerlei kerken gegaan om dit ­onderwerp te bespreken en ik merk dat het nog lang geen hot ­issue is. De kerk heeft het flink ­laten afweten.”

Zijn er ook goede initiatieven?

“Ja, de beweging van de groene kerken en de christelijke natuurbeweging A Rocha bijvoorbeeld. Maar er zou veel meer kunnen worden gedaan. Ik voel me juist vanuit mijn geloofsovertuiging verantwoordelijk om zorg te dragen voor de schepping. We hebben individueel en collectief gefaald en het zou goed zijn daar eens goed bij stil te staan. Zonder zo’n proces van inkeer verwacht ik ook niet veel van een omkeer.”

Wat doe je zelf voor het klimaat en wat stel je voor dat de kerk moet doen?

“Thuis maken we er een beetje een sport van om ons leven te ­verduurzamen. We vliegen niet, rijden geen auto, scheiden afval, eten geen vlees, prikken zwerf­afval en ga zo maar door. De kerk zou veel meer impulsen kunnen geven op dat vlak. In kerkdiensten kan er veel vaker bij worden ­stilgestaan, in schuldbelijdenis en voorbede.”

Wat hoop je met de mars te bereiken?

“Ik hoop op een beweging van inkeer in de kerk: hoe komt het dat we in deze situatie verzeild zijn geraakt? De kerk heeft de aandacht voor de schepping sinds begin jaren ’90 behoorlijk laten wegzakken. Het is de hoogste tijd dat we ons aandeel in het klimaat­probleem erkennen en daarna gezamenlijk een nieuwe koers zoeken. Op mijn spandoek staat Kyrie eleison: Heer ontferm u over ons. Een betere tekst weet ik op dit moment niet. En ik heb hier meer vertrouwen in dan in een zoveelste oproep aan de regering.”

Lees ook:

De grootste vervuiler is man, hoogopgeleid en stemt VVD

De gemiddelde Nederlander wacht tot de overheid actie onderneemt tegen klimaatverandering. Eerst moeten bedrijven iets doen, dan de burger.



Organisatie verwacht veel van klimaatmars

Uit alle hoeken van het land komen zondag mensen naar Amsterdam om hun ongenoegen over het klimaatbeleid te uiten.