Beeld afp

Het is voor zover bekend de eerste keer dat een Syrische IS-strijder opduikt in Nederland. Bronnen rond veiligheidsdiensten bevestigen het voorval tegenover de Volkskrant en Nieuwsuur en zeggen dat de 31-jarige IS'er een 'zwaar geval' is. Hij reisde onder een valse naam naar Nederland. De inlichtingendienst AIVD houdt de man al maanden in de gaten - ook vóór de bijeenkomst in De Balie.

Nu IS bijna al zijn grondgebied in Syrië kwijt is, is de vraag wat er met alle IS-strijders zal gebeuren. Dat geldt voor de buitenlandse IS-strijders - volgens onderzoeksbureau Soufan hebben zo'n 30 duizend buitenlanders zich aangesloten bij de terroristische organisatie, van wie ongeveer 280 uit Nederland -, maar ook voor IS'ers uit Syrië zelf. Sommige IS-strijders gebruiken bewust de migratiestromen naar Europa, waar ze vervolgens onbelemmerd kunnen reizen.



Waarom de IS-strijder de bijeenkomst kon bezoeken in het debatcentrum, dat vooraf de politie had ingeseind en veiligheidsmaatregelen trof, is niet duidelijk. Het illustreert wel een breder dilemma: wanneer moeten diensten ingrijpen? Het kan nuttig zijn iemand in de gaten te houden om zo een beeld te krijgen van een netwerk. Oppakken is sowieso ingewikkeld: een Syriër die meevocht met IS kan volgens internationaal recht niet worden uitgezet naar zijn thuisland, omdat daar nog steeds een oorlog gaande is.

Inlichtingendiensten

De AIVD en de NCTV willen niet ingaan op vragen over de IS'er. In z'n algemeenheid, zegt een woordvoerder van de AIVD, 'geldt dat risicopersonen de aandacht krijgen die nodig is op grond van de dreiging die ze vormen'.



De aanwezigheid van de IS-strijder in Nederland heeft niet geleid tot een ander dreigingsbeeld, dat blijft substantieel. Wel schreef de nationale terrorismecoördinator NCTV deze week dat Nederland 'vaker op de radar verschijnt als potentieel doelwit van individuele IS-leden en sympathisanten'. En dat bedreigingen 'in enkele gevallen' uit Syrië komen.



Het voorval met de Syrische IS'er in De Balie vond op 14 september plaats. Diverse leden van het burgercollectief Raqqa is Being Slaughtered Silently waren in het debatcentrum voor een nagesprek over hun film. Een van hen herkende de 31-jarige IS-strijder in het publiek, bevestigt Hossam Eesa van de groep. 'We hebben toen geprobeerd een foto van hem te maken, maar dat wilde hij niet. Hij is naar buiten gevlucht.

De bijeenkomst in De Balie waarbij de IS-strijder aanwezig was.

Een beveiliger van De Balie is nog achter de man aangerend, maar kon hem niet tegenhouden. Yoeri Albrecht, directeur van De Balie, heeft daarop de politie gebeld. De activisten en hun familie zijn opgevangen in een aparte zaal. De politie is gebleven totdat de groep veilig kon vertrekken.



Albrecht is 'behoorlijk geschrokken' van het voorval. De komst van de leden van het Syrische burgercollectief was om veiligheidsredenen niet bekendgemaakt op de agenda van De Balie. De activisten verblijven op onbekende locaties in Nederland en Duitsland. Ze worden al langer ernstig bedreigd door IS.

Wat doet een Syrische IS-strijder in Nederland?

Met duizenden zoeken gevluchte IS-strijders hun heil in Europa. Zo ook in Nederland, blijkt nu een 31-jarige Syrische IS-strijder tijdens een bijeenkomst in De Balie in Amsterdam werd ontmaskerd. Arabist Jan-Jaap de Ruiter heeft vooral vragen. 'Waarom was die man daar? Wat was zijn plan?'