ژازه تباتبایی

ژازه تباتبایی با نام اصلی (سید علی طباطبایی) سال ۱۳۰۹ در تهران متولد شد. او نقاش، مجسمه‌ساز، شاعر و نمایشنامه‌نویس ایرانی بود. او «نگارخانه هنر جدید» را که اولین نگارخانه (نگارخانه) ایران و یکی از مراکز فرهنگی مهم زمان خود بود تأسیس کرد. ژازه خود نام خویش را «تباتباای» امضا می‌کرد.

شهرت امروز او بیشتر برای فیگورهای خلاقانه و مجسمه‌های فلزی است که با جفت‌کاری (اَسِمبلاژ) قطعات فلزی ماشین‌آلات صنعتی و اتومبیل‌ها ساخته است. سبک او به هنر سقاخانه‌ای نزدیک است و شیر زن‌ها و خورشیدها از موضوعاتی است که اغلب در کارهای وی تکرار می‌شوند. به همین دلیل از او به همراه تنی چند از نقاشان معاصر ایرانی به‌عنوان پیشگامان مکتب سقاخانه در ایران یاد می‌شود که در اوایل دهه چهل شمسی شکل گرفت و شاید نخستین مکتب نقاشی منسجم ایرانی باشد.

ژازه تباتبایی اولین داستان خود را بنام «شن و نی» در دوازده‌سالگی نوشت و سپس به دیگر رشته‌های هنری دست یازید. سپس نمایشنامه‌هایی مانند «شکوفه‌های پژمرده»، «لرد چی‌چی یانف»، «جای پا» و «آقاموچول» را نگارش کرده و خود نیز کارگردانی کرد و در «کانون پیشاهنگ» به روی صحنه آورد. در سال ۱۳۲۵ داستان پسر کوچک را چاپ نمود

او در سال ۱۳۲۹ از هنرستان هنرپیشگی دیپلم گرفت و اولین نمایشگاه نقاشی خود را که نقاشی‌هایی با سبک مینیاتور بودند برپا کرد. ژازه تباتبایی در سال ۱۳۳۳ در رشته‌ی کارگردانی و مبانی تئاتر در دانشکده ادبیات ایران شاگرد اول شد و نمایش «پیراهن ملوانی» را به صحنه آورد.

در سال ۱۳۳۹ دوره نقاشی را در دانشکده‌ی هنرهای زیبا به پایان رساند و نگارخانه «هنر جدید» را بنیاد نهاد که اولین نگارخانه در ایران به شمار می‌رفت.

آثار ژازه

آثار نقاشی و مجسمه‌ی ژازه در موزه‌ها و کلکسیون‌های شخصی مانند موزه‌ی لوور در پاریس، موزه متروپولیتن نیویورک، موزه هنرهای معاصر تهران، نگارخانه سیحون در تهران، پریوات کلکسیون در آلمان، مجموعه‌ی شخصی فرح پهلوی، مجموعه‌ی شخصی امیرعباس هویدا و مجموعه‌ی شخصی جیمی کارتر قرار دارند.

آثار ژازه تباتبایی تاکنون در کشورهایی مختلفی از جمله بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، یونان، آلمان، ترکیه، هند، چین و آمریکا به نمایش درآمده و ۱۰ جایزه‌ی بین‌المللی را از آن او کرده است.

آثار درباره‌ی او

در سال ۱۳۴۶ خسرو سینایی کارگردان سینما فیلمی از آثار ژازه تهیه کرد که «شرح حال» نام دارد در سال ۱۳۷۶ نیز فیلم دیگری با نام «کوچه‌ی پاییز» درباره‌ی زندگی این هنرمند ساخت.

سالروز درگذشت

ژازه تباتبایی در سال‌های اخیر در کشور اسپانیا زندگی می‌کرد و اوقات کمی از سال در ایران بود. وی ۲۰ بهمن ۱۳۸۶ در سن ۷۷ سالگی در بیمارستان آتیه تهران درگذشت.

کتابفروشی کاواک

۱+