Bezoekers wonen de herdenking van de afschaffing van de slavernij bij in het Amsterdamse Oosterpark. Het was in 2013 150 jaar geleden dat Nederland de slavernij in de voormalige kolonien afschafte. Beeld anp

Het was leerzame lectuur. De afgelopen maanden stond de vacaturetekst online waarmee het Rijksmuseum zocht naar een Junior Curator voor de grote slavernijtentoonstelling in 2020. Hij of zij moet beschikken over "aantoonbare kennis over het onderwerp slavernij".



Een open deur? Wellicht. Toch is het geen overbodige luxe als de curator zich grondig heeft ingelezen. Zulke expertise zorgt hopelijk voor een nuttig tegengeluid. De teneur van de afgelopen maanden was dat we ons koloniale verleden nu eindelijk eens onder ogen dienen te komen. "Hoe pijnlijk ook, we moeten in ons belaste verleden blijven graven." Zo stond het onlangs op het omslag van De Groene Amsterdammer. Een paar weken terug wijdde dagblad Trouw een compleet katern aan de vraag welke objecten er in een Amsterdams slavernijmuseum thuishoren.



Dat museum moet er, voor alle duidelijkheid, nog komen. Maar een meerderheid van de hoofdstedelijke gemeenteraad heeft al laten weten voor te zijn. Je zou haast denken dat het momenteel ontbreekt aan musea die aandacht besteden aan slavernij. Niet dus. Het Haags Historisch Museum heeft er een tijdelijke tentoonstelling aan gewijd en het Tropenmuseum een doorlopende. En dan is die in het Rijksmuseum nog in aantocht.

Werk aan de winkel

De daverende belangstelling is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Ze suggereert dat slavernij iets buitenissigs was, een aberratie. Terwijl ze gedurende de geschiedenis de norm was. Anders gezegd: het gebeurde vaker en langer wel dan niet. Maar bovenal deed iedereen er aan mee (en sommige landen doen dat nog steeds).



Dat plaatst de Trans-Atlantische slavenhandel in een ander perspectief. Naar schatting maakte die 18 miljoen slachtoffers. Een onvoorstelbaar aantal, maar bovenal koren op de molen van al wie vindt dat ons verleden iets is om in te blijven graven. Alle reden, lijkt het, voor scherpe stukken en confronterende exposities. Werk aan de winkel voor de Junior Curator.



Geen misverstand, allicht is het heilzaam om eens met kritische blik in de spiegel te kijken. Maar dan wel graag op basis van alle feiten, niet enkel als ze onze rol van boeman uit de geschiedenis moeten bevestigen. De huidige berichtgeving doet vermoeden dat slavernij begon met het kolonialisme, dus grofweg van de 15de tot en met de 19de eeuw.



Op deze manier blijft buiten beschouwing dat in het verlichte Athene van Socrates de elite (blank) er slaven (ook blank) op nahield. Wie weet er dat Noord-Afrikaanse piraten (zwart) tussen 1500 en 1800 tenminste één miljoen Europeanen (blank) tot slaaf maakten? Waar de Atlantische Slavenhandel 18 miljoen slachtoffers maakte, veroorzaakte die in het Midden-Oosten er 19 miljoen (waarbij zowel daders als slachtoffers zwart waren). Het is een danige correctie op het gangbare beeld.

Cultuurstudies