بر اساس مدارک و شواهد علمی باستان شناسی سابقه کشت خرما توسط انسان به شش هزار سال پیش می رسد.

در حال حاضر در هر پنج قاره دنیا و بیش از ۳۰ کشور کشت می شود و در تغذیه ، بهداشت و اشتغال مردم نقش مؤثری دارد. .

خرما میوه ای با ارزش غذایی بسیار زیاد می باشد که ۶۰ تا ۷۰ درصد ترکیبات آن را قندها تشکیل می دهند.

هر ۴۵۰ گرم خرما دارای ۱۲۷۵ کالری است.

علاوه بر آن خرما دارای مواد معدنی (فسفر، آهن، سدیم، پتاسیم و کلسيم)، پروتئین، چربی و ویتامین های B1 و B۲ و C می باشد.

از نظر مصرف علاوه بر تازه خوری، در صنایع تبدیلی قابل مصرف و می توان از آن قند خرما، شیره خرما، عسل خرما، سرکه، الكل و غذای دام تهیه نمود.

بقایای تنه، شاخه و برگ و لیف درخت خرما نیز در صنعت به مصرف تهیه نئوپان و همچنین کود آلی با منشاء گیاهی می رسد.

عملیات برداشت و پس از برداشت خرما

برداشت خرما بایستی با استفاده از نردبانهای آلومینیومی مخصوص و یا بالابرهای مکانیکی که قابلیت حمل کارگران را به همراه سبدهای مخصوص برداشت داشته باشند، به آرامی انجام گیرد و شیوه سنتی بالا رفتن از درخت تا حد ممکن

استفاده نشود.

استفاده از این بالابرهای مخصوص به دلیل وجود فضای کافی جهت حمل سبدها در حین برداشت باعث کاهش خسارات ناشی از ضربات مکانیکی در میوه خواهد شد.

سبدهای مورد استفاده بایستی طوری طراحی شوند که دارای عرض و طول بیشتر اما ارتفاع کمتری باشند، جنس آنها نیز از پلاستیک انتخاب شود، تا به راحتی قابل شستشو و ضدعفونی باشند.

سبدهای مخصوص برداشت خرماهای خشک می تواند ظرفیتی بالاتر حدود ۲۰۰ تا ۴۰۰ کیلوگرم باشد.

مرحله جداسازی اولیه

میوه های برداشت شده بایستی بلافاصله به محل های مناسب جداسازی و بسته بندی انتقال یابند. در این مرحله میوه های آسیب دیده ( خسارت ناشی از گزند حشرات و پرندگان)، تلقيح نشده ها، خارک ها جدا شوند. خارک ها به اتاقک

های مخصوص رساندن مصنوعی انتقال یافته و عملیات درجه بندی روی آنها صورت گیرد.

درجه بندی یا جداسازی نهایی

کیفیت درجه بندی برای میوه خرما بر اساس میزان یکنواختی شکل، رنگ، اندازه و عدم هرگونه عیب ناشی از بی رنگ شدن ( رنگ باختگی )، جداشدگی پوست میوه، بدفرم بودن میوه، صدمه دیدگی، آفتاب سوختگی و صدمات ناشی از

گزند حشرات پرندگان، پوسیدگی، سوختگی سیاه و تخمیر، رسیدن نامناسب، صدمات مکانیکی، لکه و یا هر ماده خارجی می باشد.

بسته بندی

آخرین مرحله بسته بندی است که به منظور حفاظت میوه به مدت طولانی با حفظ كيفيت آن مطابق با استانداردهای بین المللی و درخواست مشتری انجام می گیرد.

بسته بندی باید مطابق بر قوانین استاندارد باشد بطوریکه اطلاعات کامل روی بسته بندی ها ذکر شود.

می توانید نیم نگاهی به صفحات قیمت خرمای خاصویی و قیمت خرمای برحی داشته باشید .

مشخصاتی که بایستی روی بسته بندی ها ذکر شود عبارتند از : میزان وزن، نام کشور تولید کننده، نام و نشانی کارخانه، نوع رقم و درجه مرغوبیت کالا.

بسته بندیهای مورد استفاده دارای ابعاد و شکلهای مختلفی از جنس کارتن می باشد.

بسته های با گنجایش حدود ۶٫۸ کیلوگرم که مسطح و ساخته شده از کارتنهای مقوایی یا چوبی

بسته های با گنجایش ۲٫۳ – ۴٫۵ کیلوگرم

بسته های با گنجایش بالا که اصولا برای خرمای خشک مورد استفاده قرار می گیرند.

بسته های با اندازه و شکل های گوناگون و متنوع شامل کیسه های از جنس فیلم های نازک پلاستیک شفاف و یا سینی های پوشیده شده با فیلم های نازک و شفاف

– بسته هایی از جنس قوطی های فلزی با ظرفیت حدود ۵۰۰ تا ۱۰۰۰ گرم

– بسته هایی از جنس پلاستیک محکم با ظرفیت حدود ۳۰۰ – ۲۰۰ گرم

– استفاده از کیسه های کوچک با ظرفیت حدود ۶۰-۵۰ گرم

اصولا بسته بندی این میوه بایستی در کارگاه ها با کارخانه های بسته بندی که از قوانین استاندارد . بين المللي( HACCP) پیروی می کنند، صورت گیرد تا محصول با اطمینان از بسته بندی صحیح و بهداشتی به بازار عرضه گردد.

شرایط مناسب انبار

نگهداری در دمای صفر درجه سانتیگراد برای مدت ۶ تا ۱۲ ماه بسته به نوع رقم ( ارقام نيمه و نرم مانند گلت نور، حلاوی و بیشتر ارقام ترم منطقه استان هرمزگان ) جهت افزایش عمر نگهداری مناسب است.

رطوبت نسبی مناسب انبار جهت نگهداري ارقام خرما ۷۰ تا ۷۵ درصد توصیه می شود.

برودت ۱۸- درجه سانتیگراد برای نگهداری میوه برای مدت طولانی است، دمای فریزر. اصولا -۱۵٫۷ درجه سانتیگراد می باشد

بسته بندی های مورد استفاده بایستی ضد رطوبت باشند.

– استفاده از بسته بندی با ازت تیرگی میوه را کاهش و آن را از هجوم حشرات حفظ می نماید.

میزان تیرگی رنگ در خرما و سرعت تیره شدن در ارقام مختلف متفاوت می باشد.

درجة حرارت، میزان رطوبت نسبی هوا عامل مهمی در سرعت تیرگی و بستگی زیادی به رقم و میزان رطوبت موجود در میوه خرما دارد.

این تیرگی می تواند در درجه حرارت و مقدار رطوبت نسبی پایین و یا با استفاده از گازهای خنثی (ازت) کاهش یابد. با بالا رفتن درصد رطوبت نسبی و درجه حرارت انبار عوامل بیماریزا و فیزیولوژیکی نیز افزایش می یابد.

کنترل شرایط انبار

کاهش رطوبت خرما به کمتر از ۲۰ درصد عامل مهمی در کاهش عوامل بیماریزا در مدت نگهداری می باشد.

رعابت درجه حرارت های مناسب و رطوبت نسبی در سیستم های سردخانه و در زمان برداشت توصیه می شود.

جلوگیری از نوسانات درجه حرارت جهت جلوگیری از تجمع رطوبت در خرما توصیه می شود.

استفاده صحیح و کافی اصول بهداشتی در مراحل تولید و کارگاههای بسته بندی و انبار از عوامل بسیار مهم می باشد.

روش های مبارزه با آفات انباری در خرماهای خشک و نیمه خشک

استفاده از یک سیستم بسته بندی غیر قابل نفوذ به ورود حشرات جهت حفظ کیفیت میوه خرما.

استفاده از متيل بروماید (در حال حاضر) با فسفین، پرتودهی و استفاده از درجه حرارت های بالا (گرما درمانی) و پایین (انجماد و سرما) جهت ضدعفونی خرما.

استفاده از غلظت P. P . M 30 گرم متيل بروماید در یک متر مربع فضا به مدت ۱۲تا ۲۴ ساعت با دمای بالای ۱۶ توصیه شده است.

در عملیات ضدعفونی تهویه باید بصورت جريان مداوم انجام گیرد تا از تجمع گاز در یک نقطه جلوگیری به عمل آید.

استفاده از مالیک هیدرازین برای کنترل حشرات در خرما.

استفاده از دی اکسید کربن در انبارهای با سیستم کنترل اتمسفر با غلظت ۱۰۰ درصد (میوه تا ۲ روز بعد از زمان ضدعفونی نباید مصرف شود).

دمای انبار در نگهداری خرمای خشک و نیمه خشک جهت جلوگیری از صدمات ناشی از حمله حشرات و تولید مثل آنها باید زیر ۱۳ درجه سانتیگراد نگه داشته شود.

در نگهداری خرمای خشک و نیمه خشک، دمای ۵ درجه سانتیگراد انبار جهت جلوگیری از هجوم حشرات و کنترل آنها مناسب می باشد.

نتیجه گیری

برداشت خرما اصولا با دست انجام و بایستی با دقت انجام گیرد بطوریکه بافت میوه دچار آسیب نگردد.

بنابراین تعداد دفعات برداشت محصول خرما می تواند تأثیر مستقیم بر میزان محصول و کیفیت نهایی آن در زمان بسته بندی داشته باشد.

هرچند هزینه برداشت مکانیکی در تمام مناطق خرما خیز دنیا زیاد می باشد اما با تعداد کارگر کمتر می توان برداشت را براحتی انجام داد.

میوه برداشت شده با این شیوه با خاک تماس ندارد و در نتیجه میوه از کیفیت مناسبی جهت بسته بندی برخوردار می باشد.

در حال حاضر با توجه به پیشرفت صادرات خرما و انتظارات مصرف کنندگان خارجی و داخلی یکی از عوامل مهم در بازایابی محصول خرما، نحوه عرضه آن به بازار می باشد.

بنابراین محصول با فرآورده تولید شده بایستی به نحوی در دسترس مشتریان قرار گیرد که نظر آنها را جلب نماید. بنابراین بسته بندی از عوامل مهم و در عین حال پر هزینه در موفقیت فروش این محصول با ارزش بشمار می رود.