ΜΟΥΣΙΚΗ

Σαν σήμερα, στις 15 Ιουνίου 1994, «έφυγε» από τη ζωή ο σπουδαίος Μάνος Χατζιδάκις.

Σήμερα συμπληρώνονται 26 χρόνια το θάνατο του Μάνου Χατζιδάκι.

Ο Χατζιδάκις εκτός από κορυφαίος συνθέτης και ποιητής, ήταν ο πρώτος που με το έργο του κατάφερε να «παντρέψει» τη λόγια μουσική με τη λαϊκή και αναγνωρίζεται ως σημαντικό κειμήλιο της νεότερης πολιτιστικής μας κληρονομιάς

Ο βραβευμένος με Όσκαρ (το 1961 για το τραγούδι «Τα παιδιά του Πειραιά» από την ταινία «Ποτέ την Κυριακή» του Ζυλ Ντασέν) Μάνος Χατζιδάκις έχει χαρακτηριστεί ως «η μεγαλύτερη μουσική ιδιοφυϊα της Ελλάδας».

Ο Μάνος Χατζιδάκις μέσα από 10+1 γνωστές του φράσεις

- Ποτέ δεν πρόκειται να τελειώσει η ανθρώπινη περιπέτεια αλλά και η ανθρώπινη ευπιστία. Πάντα ο άνθρωπος θα πιστεύει πως τα όνειρά του θα δικαιωθούν. Αλλά και πάντα θα αγνοεί πως ο ίδιος καταστρέφει τα όνειρά του με το να ξυπνά κάθε πρωί. Κάθε πρωί κι όχι για πάντα, μια και μόνη φορά

- Η Ελλάδα ποτέ δεν πεθαίνει: Πάντα μ’ απασχολούσε το γνωστό εμβατήριο όσες φορές τ’ άκουγα. Έλεγα μέσα μου, τι άραγες εννοεί; Σκέφτηκα, σαν κάτι να φωτίστηκε μέσα μου, εφόσον η Ελλάδα δεν πεθαίνει ποτέ, πάει να πει πως και ποτέ δεν θα αναστηθεί

- Δε μ’ αρέσει η αναμνησιολογία, την απεχθάνομαι. Είναι χειρότερη κι από μνημόσυνο. Τι πάει να πει “μνημόσυνο”; Κάποιον που δεν θυμάμαι και μια δεδομένη στιγμή, καθορισμένη, οφείλω να τον θυμηθώ

- Όταν συνηθίζεις το τέρας, αρχίζεις να του μοιάζεις. Δυστυχώς συνηθίσαμε το πρόσωπο του τέρατος

- Λένε πως οι καλλιτέχνες είναι είτε κομμουνιστές είτε ομοφυλόφιλοι. Εγώ πάντως δεν είμαι κομμουνιστής

- Μερικοί κύριοι νομίζουν ότι είμαστε συνάδελφοι

- Η αμαρτία είναι βυζαντινή κι ο έρωτας αρχαίος

- Η μουσική χρειάζεται τρία πράγματα. Τέχνη, τεχνική και βιώματα. Χωρίς αυτά δε γίνεται να γράψεις μουσική

- Δύο είναι οι εχθροί της πολιτικής και του πολιτισμού: ο λαϊκισμός και ο ελιτισμός

- Τώρα που ζω με τον εαυτό μου βαθειά κι απόλυτα, θέλω να μάθω ο ίδιος ποιος υπήρξα, τι σκέφτηκα, πώς έζησα και τι είναι αυτό που συνθέτει την μελλοντική μου απουσία...

- Αν ξαναρχόμουνα στον κόσμο θα ήταν για να κάνω έρωτα και για το μόνο που θα λυπηθώ όταν θα φύγω, θα ‘ναι για τον έρωτα που θα χάσω.

Λίγα λόγια για τον Μάνο Χατζιδάκι

Ο Μάνος Χατζιδάκις γεννήθηκε στην Ξάνθη στις 23 Οκτωβρίου 1925. Ήταν γιος του δικηγόρου Γεωργίου Χατζιδάκη από τον Μύρθιο Αγίου Βασιλείου Ρεθύμνου και της Αλίκης Αρβανιτίδου από την Αδριανούπολη. Μάλιστα το σπίτι που γεννήθηκε, χτισμένο στα τέλη του 18ου αιώνα, είναι πλέον χαρακτηρισμένο ως έργο τέχνης και ως ιστορικό διατηρητέο μνημείο.

Από την ηλικία των τεσσάρων ετών άρχισε να μελετάει πιάνο, ενώ από το 1940-43 ανώτερα θεωρητικά, με τον Μενέλαο Παλλάντιο, σημαντική μορφή της Ελληνικής Εθνικής Μουσικής Σχολής. Παράλληλα, σπούδαζε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ενώ γαλουχήθηκε από καλλιτέχνες και διανοούμενους της γενιάς του μεσοπολέμου (Σεφέρης, Γκάτσος, Σικελιανός). Από το 1945 συνεργαζόμενος κυρίως με το Εθνικό Θέατρο και το Θέατρο Τέχνης, έγραψε μουσική για πολλές αρχαίες τραγωδίες και κωμωδίες, καθώς και για έργα σύγχρονου ρεπερτορίου: Ορέστεια (1950), Μήδεια (1956), Εκκλησιάζουσες (1956), Λυσιστράτη (1957), Κύκλωπας (1959), Όρνιθες (1959), Λεωφορείον ο Πόθος (1948), Ματωμένος Γάμος (1948), Το γλυκό πουλί της νιότης (1960), Το φυντανάκι (1989) κ.α.

Το 1948 γράφει, για μία μικρή λευκή αχιβάδα, έργο το οποίο ο ίδιος ξεχωρίζει, στο σύνολο της εργασίας του. Το 1949 με την περίφημη διάλεξη του για το ρεμπέτικο, ξεσήκωσε θύελλα αντιδράσεων στη συντηρητική αστική κοινωνία.

Ο Χατζιδάκις αναμόρφωσε όλο το ελληνικό τραγούδι, δρομολογώντας σε νέους μουσικούς ορίζοντες. Παράλληλα με το θέατρο από το 1946 συνέθεσε μουσική για 80 ελληνικές και ξένες ταινίες: Στέλλα (1955), ο Δράκος (1956), America-America(1963).

Τo 1960 του απονέμεται βραβείο για το τραγούδι, Τα παιδιά του Πειραιά, της ταινίας: Ποτέ την Κυριακή.

Δύο χρόνια αργότερα, ανέβασε στην Αθήνα την Οδό Ονείρων, παράσταση σταθμό για το ελληνικό μουσικό θέατρο, με πρωταγωνιστή τον Δημήτρη Χορν. Στο διάστημα 1966-72 έζησε στη Ν. Υόρκη , όπου έγραψε μερικά από τα σημαντικότερα έργα του: Ρυθμολογία (έργο για πιάνο), Ο Μεγάλος Ερωτικός (κύκλος τραγουδιών, βασισμένος σε ποιήματα αρχαίων και σύγχρονων), εκεί ξεκίνησε και την Εποχή της Μελισσάνθης, μια μουσική ιστορία με αυτοβιογραφικά στοιχεία, που διαδραματίζεται λίγο μετά το τέλος του Β' Παγκοσμίου πολέμου.

Ο Μάνος Χατζιδάκις, προσωπικότητα πολύπλευρη και πολυδιάστατη, εκτός από την σύνθεση είχε και άλλες καλλιτεχνικές δραστηριότητες. Ίδρυσε και διηύθυνε την Πειραματική Ορχήστρα Αθηνών (1964-67), το Πολύτροπο (καφεθέατρο 1972), Μουσικές Γιορτές στα Ανώγεια Κρήτης (1978, φεστιβάλ μουσικής), τους Μουσικούς αγώνες στην Κέρκυρα (1981) τον Σείριο (δισκογραφική εταιρεία, 1985) την Ορχήστρα των Χρωμάτων (ορχήστρα συμφωνικής μουσικής, 1989), τέλος διηύθυνε τον κρατικό ραδιοσταθμό (Τρίτο Πρόγραμμα, 1975-81), τον οποίο μετέτρεψε σε σημείο αναφοράς ποιότητας και ιδεών.

Από την αρχή της παρουσίας του στον ελληνικό μουσικό χώρο, ήταν διαρκώς δισκογραφικά παρών με δίσκους που θεωρούνται πλέον κλασικοί: Τo χαμόγελο της Τζοκόντα (1964), Αθανασία (1975), Σκοτεινή μητέρα (1985) Τα τραγούδια της Αμαρτίας (1992) κ.α.

Επίσης δημοσίευσε τέσσερα βιβλία με ποιήματα και σχόλια: Μυθολογία, Μυθολογία Δεύτερη, Τα σχόλια του Τρίτου, Ο Καθρέπτης και το Μαχαίρι.

Ο Μάνος Χατζιδάκις «έφυγε» από τη ζωή σε ηλικία 68 ετών στις 15 Ιουνίου του 1994.