Koalisyon ve Tek Parti Dönemleri Karşılaştırılıyor

Başbakan Binali Yıldırım, NTV – Star ortak yayınında gündeme ilişkin soruları cevapladı. 16 Nisan anayasa değişikliği referandumu ile geçilmesi öngörülen cumhurbaşkanlığı sistemiyle ilgili de bilgi veren Yıldırım, istikrarın önemini vurgulayarak, tek parti hükümetleri ve koalisyon hükümetleri arasında çeşitli göstergelerde karşılaştırma yaptı. Başbakan Yıldırım, büyümenin koalisyon dönemlerinde ortalama %4, tek parti dönemlerinde ise %5,5 olduğunu iddia etti.

Koalisyon Dönemlerinin Göstergeleri Kötü mü?

Öncelikle iddianın bağlamı hakkında birkaç not: Türkiye’nin gündemine başkanlık sistemi tartışmaları girmeye başladığında, bu sistemi savunanların en önemli argümanını tek parti ve koalisyon hükümetleri arasında ekonomik göstergeler arasındaki farklar oluşturdu. Başkanlık sisteminde partilerden oluşan bir hükümet olmadığı için Türkiye siyasi tarihinde imajı çok da iyi olmayan koalisyon hükümetlerinin tekrar yaşanma ihtimali olmayacaktı. Fakat bu argümanın şöyle bir zayıflığı vardır ki, başkanlık sisteminde yönetimin istikrarlı olacağı varsayımına dayanmaktadır. Halbuki başkanın başka partiden, meclisteki çoğunluğun başka partiden olması durumunda koalisyon hükümetlerindeki olan kriz durumları başkanlık sisteminde de pekâlâ yaşanabilir. Latin Amerika ve ABD’deki bazı örnekler bunu açıkça göstermektedir. Zaten başkanlık sisteminde, temelin oturduğu kuvvetler ayrılığı prensibi tam da böyle bir duruma işaret etmektedir. Bu nedenle koalisyon hükümetlerinin ekonomik performanslarındaki düşüklüğün başkanlık sistemi lehine bir kanıtmış gibi sunulması eksiklikler içeren bir argümandır.

Başta Başbakan Binali Yıldırım olmak üzere, diğer AK Partili siyasetçiler de koalisyon hükümetlerinin ekonomik başarısızlıklarıyla ilgili birçok iddiada bulundular. AK Parti İstanbul Milletvekili Burhan Kuzu hiçbir koalisyon döneminde kalkınma görülmediğini iddia etmişti. Bu minvalde, bir önceki Başbakan Ahmet Davutoğlu da bir iddiada bulunmuş ve geri planda koalisyon hükümetlerini kastederek, 1990lı yıllarda dünya ekonomisi büyürken Türkiye ekonomisinin yerinde saydığını söylemişti. Yaptığımız analizlerde koalisyon hükümetleri zamanında da yüksek ekonomik büyüme rakamları kaydedildiğini ve 1990lı yıllarda krizlere rağmen Türkiye ekonomisinin dünya ekonomisinden daha yüksek oranda büyüdüğünü göstermiştik. Başbakan Yıldırım’ın bu konuyla ilgili bir başka demecinde son 50 yılın hükümetleri dikkate alındığında tek parti hükümetlerinin, koalisyonların iki katı büyüdüğünü iddia etmişti. Halbuki fark yüzde 0,6’ydı. Başbakan, bu iddiasında iki katlık fark olduğu iddiasını yinelemedi fakat belli bir zaman dilimi vermeden farkın yüzde 1,5 olduğunu iddia etti.

Türkiye 1946 yılında çok partili hayata geçtiğinden Başbakan Yıldırım’ın iddiasında dile getirmediği zaman dilimini 1947 – 2015 olarak alıyoruz. Yaptığımız hesaplamada, 68 yıllık bu dönemde koalisyon hükümetiyle geçen yıllarda Türkiye ekonomisi ortalama %4,4 büyürken; tek parti hükümetiyle geçen yıllardaki ortalama büyüme oranı %5,1 oldu. Bir başka deyişle, Başbakan Yıldırım ekonomik büyümedeki farkla ilgili olarak iddiasında abartıya kaçmaktadır. Ek bilgi olarak, 1970 – 2015 aralığında dünya büyüme rakamları dikkate alındığında, 45 yıllık dönemde tek parti hükümetleri dünya ortalamasından %1,6 daha fazla büyürken, koalisyon hükümetleri %0,7 daha fazla büyümüştür.

Genel değerlendirmede, Başbakan Binali Yıldırım’ın iddiasında doğruluk payı yoktur.