Hoe de VVD zijn eigen liberale grondbeginselen volledig heeft afgebroken.

Het nieuwe ideetje van de VVD om bedrijven toe te staan om drugstesten af te nemen bij werknemers, is de zoveelste inperking op onze vrijheid. De VVD manifesteert zich graag als dé liberale partij van Nederland. Op de officiële website van de politieke partij hebben ze dan ook de vijf liberale kernwaarden van de partij uiteengezet: vrijheid, verantwoordelijkheid, verdraagzaamheid, sociale rechtvaardigheid en gelijkheid. Natuurlijk hartstikke leuk deze grondbeginselen, maar nu de VVD al meer dan tien jaar de scepter over Nederland zwaait, is het interessant om eens wat passages onder de loep te nemen en na te gaan in hoeverre deze liberale kernwaarden terug te vinden zijn in de praktijk.

Vrijheid

Vooral de vrijheid op geestelijk gebied druist in tegen het praktische beleid van de VVD. Vrijheid op het geestelijk gebied betekent namelijk dat je ook het individuele recht hebt om middelen in te nemen die je geest beïnvloeden. Dat brengt ons op het drugsbeleid. De VVD is weliswaar voor het gedogen van cannabis (en trachten het nu volledig te gedogen middels de wietproef), maar de vuistregel die ze hanteren is tegelijkertijd: “Gedoogbeleid voor softdrugs, al het overige aanpakken.” Dat druist in tegen hun eigen liberale principes van vrijheid. Een bepaalde drugs gedogen en een andere drugs verbieden, heeft niets met vrijheid op geestelijk gebied te maken. Het is alsof je de burger de vrijheid geeft om elk motorvoertuig te besturen, maar dan wel alleen rode motorvoertuigen, al het overige aanpakken. En dan is gedogen nog niet eens hetzelfde als volledige legalisering, waarvoor in Nederland tot op heden alleen alcohol in aanmerking komt.

Dan zou de VVD nog als zwak verweer kunnen aanvoeren dat cannabis minder gevaarlijk voor de maatschappij is dan andere drugs, en de veiligheid van de staat prevaleert boven de vrijheid van het individu. Uit een grondig onderzoek van het RIVM blijkt echter dat populaire drugs als XTC en LSD minder individuele en sociale schade veroorzaken dan cannabis, dus die vlieger gaat ook niet op. En dan nog maar te zwijgen over alcohol dat wel is gelegaliseerd en op nummer 1 staat als het gaat om drugs die verantwoordelijk is voor de meeste schade aan de maatschappij.

Verantwoordelijkheid

Dit klinkt als een mooie streven: raak jij de kachel aan en verbrand jij je vinger, dan ben je zelf verantwoordelijk voor deze pijn. Vind jij deze pijn vervelend? Raak de kachel dan niet meer aan. Vind jij deze pijn aangenaam? Doe het vooral nog eens duizend keer. Dit liberale gegeven strookt niet met de steeds verdergaande betutteling van het huidige kabinet, waarvan het anti-rookbeleid exemplarisch is geworden.

De paternalistische houding om het aanschaffen van sigaretten steeds moeizamer en onaantrekkelijker te maken, rijmt niet met de eigen verantwoording waar de ‘liberale’ VVD zo voor pleit. Verantwoordelijkheid betekent ook dat je als individu naar eigen inzicht moet handelen en niet dat een specifiek product aanschaffen je vrijwel onmogelijk wordt gemaakt. Hoe kun je immers met eigen verantwoording het gevoel van een warme kachel ervaren als er hekken, en allemaal bordjes met waarschuwingen, voorstaan? Als de VVD voor de eigen verantwoording pleit, zoals ze zo stoer stellen, zouden ze een neutrale rol moeten innemen: niet aanmoedigen, maar ook niet afraden.

Verdraagzaamheid

Dit ‘maatschappelijk toelaatbare’ is natuurlijk een vage definitie, want spreken we dan over het wettelijke toelaatbare, het morele toelaatbare of wat anders? Een begrip waar je helemaal niets mee kunt. Ook hier kan overigens weer het inconsistente drugsbeleid aangehaald worden: als een individu op een veilige wijze drugs neemt en daarmee geen vlieg kwaad doet, dan past dit in theorie precies in de verdraagzaamheidsboodschap van de VVD.

Naast het drugsbeleid is deze zogenaamde verdraagzaamheid op andere punten ook een farce bij de VVD en dit wordt maar al te duidelijk in de bekende “Brief aan alle Nederlanders” van de leider van de VVD en onze minister-president Mark Rutte. Daarin schrijft hij: “In Nederland zien we ook een groep mensen die zich niet verantwoordelijk voelt om er met elkaar iets moois van te maken. Mensen die alleen met zichzelf bezig zijn en altijd eerst denken aan het eigen belang.” Deze idealisering van het collectief zou je eerder bij een partij als de SP aantreffen, maar ironisch genoeg komt deze uiting van de de voorman van de verdraagzame ‘liberale’ partij van Nederland.

De ‘vrije mens’ Rutte vindt dat anderen moreel verplicht zijn ‘er iets moois van te maken’ en ze moeten zich ook nog eens verantwoordelijk voelen. Verdraagzaamheid betekent ook dat andere mensen de vrije keuze hebben om er niet iets moois van te maken en de vrijheid hebben om enkel voor zichzelf te kiezen – waar VVD’ers ironisch genoeg overigens erg goed in zijn.

Sociale rechtvaardigheid

De essentie van sociale rechtvaardigheid is inderdaad gelijke kansen voor iedereen. Helaas is discriminatie op de arbeidsvloer een zeer groot probleem. Een politieke partij als de VVD zou zich volgens het liberale ideaal dan ook hard moeten inzetten om dit aan te pakken. Streven naar gelijke kansen voor iedereen, ongeacht huidskleur, geaardheid en ga zo maar verder. Rutte stelt echter dat Mo zich dan maar moet invechten op de arbeidsmarkt.

Dit strookt met het principe van gelijke kansen voor alle Nederlanders: waarom zou een Mo zich wel moeten invechten, maar een witte Nederlander niet? Waarom zou een homoseksueel zich moet invechten, maar een heteroseksueel niet? Wat heeft dit met sociale rechtvaardigheid van doen? Dit is het summum van sociale onrechtvaardigheid en dit gegeven normaliseren, zoals Rutte doet, lost het probleem niet op, maar draagt er juist aan bij.

Gelijkwaardigheid

Volgens het liberale idee van de VVD is elk mens gelijkwaardig en daarom kan iedereen profiteren van dezelfde rechten. In de praktijk blijkt de VVD het daar ook niet zo nauw mee te nemen. Exemplarisch hiervoor was het ideetje van Dijkhoff om criminaliteit in probleemwijken harder te bestraffen. Niet alleen gaat dit in tegen de ‘liberale’ principes van de VVD, maar ook nog eens tegen het verbod op rechtsongelijkheid zoals beschreven in de grondwet.

Ook het standpunt van voormalig fractievoorzitter Halbe Zijlstra getuigt niet helemaal van het ‘liberale’ gelijkwaardigheidsbeginsel. Halbe Zijlstra gaf namelijk aan dat etnisch profileren erbij hoort, want volgens hem is in sommige bevolkingsgroepen de criminaliteit nu eenmaal zwaarder vertegenwoordigd. Niet alle VVD’ers waren deze mening overigens toebedeeld, maar als de fractievoorzitter (toentertijd) van de VVD hiervoor staat, zegt dit wel iets over de idealen van de partij in het algemeen…

Verder dan het verloochenen van principes

De liberale grondbeginselen van de VVD gaan lijnrecht in tegen de praktische ideeën die kopstukken van de partij afgelopen jaren naar voren hebben gebracht. En ook tegen het algemene beleid van de politieke partij. Een groot probleem is dat de liberale grondbeginselen niet enkel worden genegeerd, maar veel ideeën tornen juist aan deze grondbeginselen. Het is dus niet enkel het passief verloochenen van de principes, maar juist actief de fundamenten van de liberale grondbeginselen afbreken. Laat de VVD daar in de volgende verkiezingen dan ook transparant over zijn, en deze beginselen naar waarheid vernieuwen. De vijf nieuwe ‘liberale’ grondbeginselen van de VVD: beperking van de vrijheid, betutteling, onverdraagzaamheid, sociale onrechtvaardigheid en ongelijkheid.

Nick van Goor