Slavenhandel in Suriname in 1839: openbare verkoping van een slavin met haar twee kinderen. Beeld Nationaal Archief/Collectie Spaarnestad/Tekenaar onbekend

Met die opdracht komt minister van Engelshoven van Onderwijs tegemoet aan de aanzwellende roep om meer nuance in het zelfbeeld van Nederland. De oproep leidde in een aantal gemeenten de afgelopen jaren al tot naamswijziging van straten en scholen die vernoemd waren naar zeehelden van weleer.

De Canon van Nederland dateert uit 2005. Het was destijds een poging van het tweede kabinet-Balkenende (2003-2006) om in de roerige periode na de moorden op Pim Fortuyn en Theo van Gogh op zoek te gaan naar de ‘gedeelde identiteit’ die kenmerkend is voor Nederland. Historisch besef moest daarvan het begin zijn.

De Canon kreeg de vorm van vijftig ‘vensters op Nederland’ en werd via een website, schoolboeken, folders, een filmpje en postzegels uitgevent. De poging van het vierde kabinet-Balkenende (2007-2010) om de Canon tot verplichte lesstof te maken in het onderwijs, strandde op weerstand van de christelijke coalitiepartners CDA en ChristenUnie. Die vreesden een inbreuk op de grondwettelijke vrijheid van onderwijs. Niettemin is de Canon op veel basisscholen in de afgelopen jaren een belangrijk houvast geworden in de geschiedenislessen.

‘We weten weer iets meer’

Al bij de introductie van de Canon werd afgesproken dat die na verloop van tijd herijkt moest worden. Commissievoorzitter Kennedy wil inhoudelijk niet op de zaken vooruitlopen, maar deelt de mening van het kabinet dat de tijd nu rijp is. ‘Er zijn in de afgelopen vijftien jaar op tal van terreinen nieuwe historische studies verschenen. We weten weer iets meer. Ook is de samenstelling van de bevolking weer iets gewijzigd. De kinderen van de komende jaren zijn niet precies dezelfde kinderen als die van 2006.’

Hij beklemtoont dat voor de veelbesproken schaduwkanten als de slavernij en de oorlog in Indonesië ook nu al een plek is ingeruimd in de Canon. Het gaat hem vooral om het evenwicht. ‘Als je kijkt naar de Canon als geheel, dan zijn er positieve dingen waar je trots op kunt zijn, en dingen die niet door de beugel kunnen. Zijn die in balans? Krijg je een goed beeld van de Nederlandse geschiedenis op basis van wat er nu staat? Dat zijn de vragen waarmee wij aan de slag gaan.’

De commissie neemt een klein jaar de tijd en hoopt de nieuwe Canon in het voorjaar van 2020 te presenteren.