Schoenmaker, blijf bij je leest. Dat was de belangrijkste les die de parlementaire enquêtecommissie precies een jaar geleden in haar eindrapport aan woningcorporaties meegaf. Wakker geschud door alle misstanden in de sector, na zelfinzicht of onder dwang van de nieuwe woningwet (vanaf 1 juli dit jaar), de les is geleerd. De corporaties zijn inmiddels teruggekeerd naar hun kern: het huisvesten van kwetsbare mensen met lage inkomens. Maar juist die taak wordt moeilijker.



Doorgeschoten

De teugels staan strak. Te strak door alle regels, restricties en de belasting die ze via de verhuurdersheffing moeten afdragen, zeggen woningcorporaties. Daarvan zijn mensen die ze aan een huis moeten helpen in leefbare buurten de dupe. "Natuurlijk hebben we zelf de strengheid over ons afgeroepen. Het is goed dat taken zijn afgebakend en we ons niet meer bemoeien met schoolverzuim en jeugdwerkloosheid", erkent bestuursvoorzitter Bert Wijbenga van Woonbron. Maar de regelreflex is volgens hem doorgeschoten. Daardoor is er te weinig ruimte om problemen die wel op hun bordje horen aan te pakken.



Mensen gaan steeds vaker buiten de boot vallen, luidt de algemene waarschuwing. Door verkopen daalt het aantal sociale woningen, terwijl de nieuwbouwproductie enorm is teruggevallen. De kwaliteit raakt in het geding, omdat op onderhoud massaal wordt bezuinigd, want de bedrijfskosten moeten omlaag. Hoewel het noodlijdende Vestia de komende jaren juist extra investeert om die kwaliteit op peil te houden, moet ze kritisch kijken naar renovaties. Die kunnen zo duur zijn, dat het weer moeilijk is de huren betaalbaar te houden, zegt bestuursvoorzitter Arjan Schakenbos.

In de knel

En die betaalbaarheid staat eveneens onder druk. Corporaties merken dat hun huurders vaker betalingsachterstanden hebben. Het is ook de belangrijkste zorg bij de achterban van de Woonbond, zo blijkt uit een recente enquête onder huurders en huurdersorganisaties. De bond wijst op de groei van eenpersoonshuishoudens onder wie langer thuiswonende ouderen. Het groeiende aantal oorlogsvluchtelingen die onderdak moeten krijgen, is nog niet meegerekend.



Ook middeninkomens raken in de knel. Door strakke inkomensgrenzen kunnen corporaties nauwelijks nog sociale woningen aan hen verhuren. Nieuwbouw voor deze middengroep is vrijwel verboden terrein en daardoor is het moeilijker om meer leefbare, gemengde wijken te realiseren, waarschuwt WSG-bestuurder Liesbeth van Beek.



Een van de belangrijkste wapenfeiten van de enquêtecommissie, meer zeggenschap voor huurders, staat nog in de kinderschoenen. Een probleem is dat er veel van de huurdersvertegenwoordigers wordt gevergd. Ze moeten inzicht en overzicht hebben in ingewikkelde, vaak ook financiële kwesties. "Niet alle huurders staan te trappelen en dan dreigt het neer te komen op de schouders van enkelingen", beschrijft Van Beek van WSG.