Na początku jest strach, bo świat dostarcza za dużo złych dźwięków: niskich, dudniących w głowie, albo ostrych przeszywających uszy. Potem pojawia się panika, która każe gnać przed siebie. Dzikie ptaki rozbijają się o mury domów, albo lecąc na oślep tracą siły i martwe spadają na ziemię.

One, jak inne udomowione, teraz pozbawione schronienia i ludzi, biegną przed siebie. Nawyk podpowiada, żeby biec do człowieka. Wcześniej, podczas puszczania świątecznych fajerwerków to człowiek o nie dbał: zasłaniał okna, puszczał głośną muzykę, podawał leki uspokajające. Teraz zdarza się, że do nich strzela. Dla zabawy, z nudów, albo „ćwiczenia oka”. Mimo to, te które przeżyją – niepoprawnie i bezwarunkowo przywiązane do ludzi – wleką się dalej, w stronę innych.

Część z nich czołga się w dobrym kierunku. A ten nie zależy od koloru i kroju munduru, narodowości czy języka, ale od nawyku traktowania najsłabszych. Braci mniejszych. Po obu stronach barykady są tacy, ale częściej widać chętnych do wyładowywania frustracji i strachu. Dla nich są idealnym celem. Wiadomo że taki bezdomny, ranny i najczęściej ślepy nic nie zrobi tylko z podkulonym ogonem przyjmie wszystkie razy. Albo odda się z zaufaniem, wyrobionym przez lata udomawiania.

Bezę, z połamanymi przednimi łapami, rozciętym brzuchem uratowali żołnierze. Przewieźli spod Ługańska do Dniepropietrowska, do prowadzonej przez Marinę Bolokhovets fundacji „Friend". Myszkę z tzw. strefy ATO – ślepą, ciągnącą za sobą kikut łapy – przygarnęła kobieta ze zbombardowanej wioski pod Ługańskiem. Dzieliła się z nią tym, co miała: ryżem, kaszą, chlebem. Nie było szansy na leczenie, bo wojna to nie czas na zakładanie fundacji pomocy zwierzętom, czy zbieranie pieniędzy na operację czyszczenia zaropiałych oczodołów, czy amputację łap. Tu, i to nie zawsze, pierwszeństwo mają ludzie. Ale i oni są bezbronni, zdani na świat, który nie chce słuchać o ich cierpieniu, lub pomaga wtedy, kiedy mu wygodnie.

Ale zdarza się, że świat wariuje. Na moment przystaje jego wewnętrzny kompas wskazujący cierpienia mniej ważne i priorytetowe. – Wystarczy impuls, na przykład, żeby każdy z nas, po swojemu i na własną skalę sprzeciwił się szaleństwu wojny – mówi Joanna Piotrowska-Wojczak z "Ja Pacze Sercem" Fundacji Pomocy Kotom Niewidomym.

I tak na przykład człowiek w którego stronę pełzną ślepie i ranne zwierzęta nie odwraca głowy. Zaczyna coś robić. Zabiera z ulicy, karmi, dociera do kilku działających na Ukrainie, prywatnych schronisk, albo fundacji takiej jak „Friend” z Kijowa. Ta nawiązuje kontakt z innymi fundacjami pomagającymi kotom min. w Polsce. Powstaje siatka pomocy skrzywdzonym przez wojnę, rannym i ślepym kotom.

Ela, Ola i Daria wolontariuszki z Fundacji Ja Pacze Sercem mówią, że pomoc tym niechcianym i jednocześnie najsłabszym, to ludzki odruch w czystej postaci. Nie ma w nim wyrachowania, podziału na lepszych gorszych, politycznie poprawnych, wrogów czy sojuszników. Ślepy i ranny kot nie ma tu nic do zaoferowania. Nie zapewni poparcia żadnej partii, nie przekieruje głosy wyborców, nie wpłynie na układ sił i wpływów. Nie da się nawet nazwać go uchodźcą z terenów objętych wojną, bo nie ma mocy sprawczej. Zamknięty w kontenerze, zaopatrzony w wyrobioną po tamtej stronie książeczkę zdrowia i „koci paszport” jest przewożony w bagażniku busa, który wiezie ludzi do pracy w Polsce, albo kawałek dalej.

Joanna Piotrowska-Wojczak przyznaje, że przez ostatnie dwa lata w ten sposób do Polski trafiło ponad 70 rannych i ślepych kotów z objętej wojną Ukrainy. Wszystkie wcześniej przeszły po tamtej stronie granicy kwarantannę.

W skali makro poprawa ich losu nic nie zmienia. To, że na Ukrainie trwa wojna i giną ludzie również spowszedniało światu. W skali mikro jest inaczej.

Daria, która przyjęła 15 kotów z rejonów objętych wojną, przyznaje, że uratowanie życia, które dla innych nie ma wartości jest bezcenne. – Moja potrzeba dzielenia się dobrem została zaspokojona – mówi. – Znalazłam swoją niszę, w której po swojemu mogę wpływać na świat. Chętnie pomogłabym ludziom – uchodźcom, ale między nami jest mur wzniesiony przez prawo i politykę – dodaje Ola. – Pomagam tak jak potrafię, temu komu mogę czyli kotom – podsumowuje Ela.

W praktyce wygląda to tak, że ukraiński łącznik z fundacji czy schroniska podaje wolontariuszom numer do przewoźnika, który przewiezie do Polski zwierzę. Wolontariusze z Fundacji Ja Pacze Sercem dzwonią i umawiają się na odbiór np. na jednej z warszawskich stacji benzynowych. Przenoszą koty do swoich kontenerów i umawiają do zaprzyjaźnionej kliniki. Tam zwierzę jest diagnozowane, leczone, poddawane operacjom. Po kilku dniach widać też, czy cierpi na PTSD: reakcję na skrajnie stresujące wydarzenie, które przekracza zdolność do radzenia sobie i adaptacji. Skoro cierpią na nie ludzie z rejonów objętych wojną, nie może być obce i kotom. I jedni i drudzy, aby jakoś sobie z tym poradzić potrzebują czasu, cierpliwości, miłości i zrozumienia. Czasem mogą się w tym wspierać. – Gdzie jest kot, tam wszystko jest w porządku – powiedział dziennikarzowi BBC Pawło, celowniczy karabinu maszynowego, stojący na punkcie kontrolnym z kotem w ręku.

Joanna wierzy, że ludzie i zwierzęta to bracia. Jedni więksi, drudzy mniejsi. Wszyscy czują to samo: strach, ból, rezygnację. To samo dotyczy też zwierząt, których nikt nie zauważa, bo są ślepe czy kalekie. Ślepe koty uratowane z przepełnionych polskich schronisk i te z wojny – w co wierzy Joanna – czują ulgę. I wdzięczność. W to wierzy też Ola, która adoptowała Josziego i Loriego. I Daria, która przekazała dalej, aż do Nowego Jorku podleczone, niewidome kociaki Franka i Karmel. I Ela, która mówi, że Myszka – jednooka, z trzema łapami – kocha całą sobą. Może dlatego, że doczołgała się do właściwego człowieka. Babuszka spod Ługańska uprosiła ukraińskich żołnierzy, żeby zabrali ją do Kijowa, do lecznicy.

Najpierw mówili: – Na głowę spadłaś? Mamy się zajmować kotem? A co z ludźmi, którzy potrzebują pomocy? Potem jeden z nich wsadził Myszkę za połę munduru. Może dotarło do niego, że kot niczemu nie jest winien? Może o czymś sobie przypomniał?

Czytaj także: „Leczenie” raka metodami niekonwencjonalnymi. 12-letni chłopiec zmarł