ŉ Eens florerende druiwe-en-sitrusplaas van 480 hektaar in Limpopo is gereduseer tot bouvalle, en afgekapte lemoenbome wat vir vuurmaakhout gebruik is.

Die vakbond Solidariteit het vroeër die week die vervalle Sunningdale-plaas, wat tussen Mokopane en Polokwane geleë is, besoek. Die plaas is in 2010 deur middel van ŉ grondhervormingsproses na die Sunningdale Workers’ Trust oorgedra.

Solidariteit het die plaas besoek nadat hy sy lid, Hannes Korff, die voormalige plaasbestuurder vir 13 jaar, suksesvol by die Kommissie vir Versoening, Bemiddeling en Arbitrasie (KVBA) verteenwoordig het.

Die trust het hom onregmatig afgedank en het nie ŉ lening wat hy aan hulle toegestaan het, terugbetaal nie. Die trust skuld Korff sowat R400 000.

Volgens Anton van der Bijl, hoof van Solidariteit se arbeidsregafdeling, is hierdie ŉ groot oorwinning vir Solidariteit, maar die werklikheid van die verval op die plaas ŉ tragedie vir almal. “Die plaas het voorheen sowat 158 werkers in diens gehad. Dus word 158 gesinne, wat uitwerk op ongeveer 600 mense, nie meer gevoed nie weens ŉ rampspoedige grondhervormingstransaksie aan onbekwame begunstigdes,” het Van der Bijl gesê.

“ŉ Mens hoor dikwels van die rampspoedige gevolge van nie-deurdagte grondhervormingstransaksies. Dit is egter eers wanneer jy tussen die bouvalle staan en die magdom besproeiingspype wat net uit die grond geruk is en aan die kant van die boorde in die son lê en verrot sien, dat die besef werklik insink,” het Van der Bijl gesê.

Volgens Korff sal die plaas nou opgeveil word om die uitstaande skuld te delg, maar dit sal sowat R50 miljoen kos om die plaas weer tot sy voormalige glorie te herstel. Dit sluit in die pakhuise, plaashuise, besproeiingstelsel, wingerde, lemoenboorde, skadunette, grensdrade, en 37 boorgate wat geplunder is en met klippe toegegooi is.

“Dit is belangrik om te onthou dat hierdie tragiese uiteinde van die eens florerende en winsgewende plaas nie net die plaasbestuurder, werkers en omliggende gemeenskap raak nie. Die plaas het hoofsaaklik sy produkte uitgevoer, dus word die ekonomie ook swaar deur hierdie verval getref,” het Van der Bijl afgesluit.