De NCTV heeft actiegroep Kick Out Zwarte Piet (KOZP) nooit als een „links-extremistische, laat staan terroristische organisatie” willen bestempelen. Dat schrijft de overheidsinstantie donderdag op haar website in reactie op een klacht van KOZP. Dat sommige media en tegenstanders van de anti-Zwarte Piet-groep een NCTV-rapport uit 2017 zo interpreteerden, komt volgens de Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid door een „misverstand”. Het is voor het eerst dat de NCTV een eerdere classificatie uit een rapport nuanceert.

In het Dreigingsbeeld Terrorisme uit november 2017 schaarde de NCTV KOZP onder het kopje „extremisme.” De coördinator schreef over de opkomst van „enkele relatief nieuwe extreemlinkse antiracistische actiegroepen” die „strijden tegen (in hun ogen) racistische en koloniale symbolen in de Nederlandse maatschappij” en noemde KOZP als een van de twee voorbeelden, naast het radicalere De Grauwe Eeuw.

De NCTV heeft donderdag een verduidelijkende brief geplaatst bij het rapport uit 2017. KOZP is geen extremistische, maar „een activistische organisatie” die „binnen de grenzen van de wet” politieke besluitvorming probeert te beïnvloeden.

Negatieve beeldvorming

Deze nuancering betekent een overwinning voor de activisten, die naar eigen zeggen „werden achtervolgd” door de link die de NCTV had gelegd tussen hen en extremisme. Hoewel de groep zelf altijd verklaarde voor vreedzaam protest te staan, had ze te maken met agressieve reacties op anti-Zwarte Piet-demonstraties. Meerdere protesten liepen uit de hand en eindigden in massa-arrestaties. Toen bekend werd dat de groep in het Dreigingsbeeld Terrorisme stond, werd dat munitie voor tegenstanders van KOZP.

Lees hoe gemeenten worstelden met acties tegen Zwarte Piet: Tijdgebrek, argwaan, hooligans en de knieval voor geweld

Advocaat Tjalling van der Goot haalde in oktober 2018 het rapport aan tijdens de rechtszaak tegen de „Blokkeerfriezen”, die een jaar eerder voorkwamen dat KOZP in Dokkum kon demonstreren. De angst van zijn cliënten voor de groep was toch terecht als die in het terrorismerapport van de NCTV stond? Drie dagen later weigerde Blokkeerfries Jenny Douwes met KOZP-leider Jerry Afriyie in gesprek te gaan bij RTL Late Night – opnieuw met verwijzing naar „het rapport van de terreurbestrijding”.

Op 13 november 2018 kopte De Telegraaf „Het gevaar van een radicale agenda” boven een foto van Afriyie en medeleider Mitchell Esajas voor pikzwarte Hollandse luchten. De twee zouden de spil vormen in een web van extreemlinkse Nederlandse activisten. Met verwijzing naar het Dreigingsbeeld werd KOZP omschreven als een „activistische groep, die mogelijk geweld zou kunnen gaan gebruiken”. Een paar dagen later schreef NRC in de dagelijkse factcheckrubriek: „Dat de groep wordt genoemd in het hoofdstuk ‘extremisme’ betekent wel dat de NCTV de organisatie zich buiten de rechtsorde ziet bewegen en met de mogelijkheid rekening houdt dat er door die organisatie in de toekomst geweld wordt gebruikt.”

Afriyie besloot zijn persoonlijke beveiliging aan te scherpen. Hij merkte dat het NCTV-oordeel het lastiger maakte demonstraties te organiseren en als spreker op te treden. Dat, zegt Afriyie, is nu hopelijk verleden tijd. „We kunnen critici vanaf nu altijd op die nuancering wijzen.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 24 mei 2019