Ponieważ zbliża się sezon swetrowy, to postanowiłem odświeżyć i uzupełnić ważny tekst sprzed kilku lat o akrylu – nadal bardzo popularnym surowcu w kolekcjach jesienno-zimowych i niestety – jednym z najgorszych. Dzisiaj z ciekawości przejrzałem kilka popularnych sklepów internetowych (tych droższych i tańszych) i bez trudu znalazłem swetry akrylowe w nieprzyzwoicie wysokich cenach. Dlaczego warto ich unikać?

Akryl, a dokładniej poliakrylonitryl (PAN) to popularne włókno syntetyczne stosowane zarówno w przemyśle odzieżowym, jak i wielu innych branżach (m.in. dywany, wykładziny). Producenci odzieży od wielu lat stosują akryl, jako zamiennik naturalnej wełny, bo jest dużo tańszy i łatwy w produkcji. Po odpowiedniej obróbce można uzyskać dzianinę do złudzenia przypominającą tę z naturalnej wełny, zatem firmy reprezentujące sektor szybkiej mody (duże sieciówki) coraz chętniej wybierają tańszy zamiennik wełny, no bo skoro przeciętny klient nie zauważy różnicy, to co po przepłacać? Przędza akrylowa jest co najmniej 3-4 krotnie tańsza niż wełniana, a z biegiem czasu ta różnica pewnie będzie jeszcze większa.

Wełna wciąż drożeje i dlatego ten surowiec coraz trudniej spotkać u marek z niższej półki cenowej, co jeszcze kilkanaście lat temu nie było problemem. Ja do dzisiaj mam golf z Zary z wełny merynosowej, który ma jakieś 12 lat i trzyma się nieźle. Obecnie znalezienie takiego produktu w sieciówkach to jak szukanie igły stogu siana – niby czasem można znaleźć, ale są to pojedyncze modele. Akryl projektanci wykorzystują przede wszystkim w grubych swetrach, szalikach, czapkach i elementach ozdobnych (np. „futrzane” kołnierze w kurtkach i płaszczach) – wszędzie tam gdzie chcą uzyskać masywne sploty i gdzie potrzeba dużo surowca. Na szczęście w cieńszych dzianinach akryl nie jest tak powszechny, ale przed zakupem i tak koniecznie trzeba sprawdzać metki surowcowe.

Największa wada ubrań i dodatków wykonanych z akrylu, to niska odporność na ścieranie, co powoduje szybkie mechacenie i kuleczkowanie ubrań. W wielu przypadkach już po 2-3 założeniach sweter czy szalik wygląda na mocno zużyty i zniszczony. Nie wspominam już nawet o tym, że trudno oczekiwać by ubranie z akrylu posłużyło nam kilka sezonów. Najczęściej są to zakupy jednosezonowe, tak charakterystyczne dla szybkiej mody, ale niestety akryl coraz częściej spotykam także w produktach marek z wyższej półki.

Kolejna duża wada akrylu to niski komfort termiczny. Po pierwsze, surowiec ten w zasadzie nie daje uczucia ciepła, choć wiele swetrów akrylowych wygląda na bardzo grube i ciepłe. Nic z tego, przy niskich temperaturach raczej nie odczujecie solidnej ochrony przed wiatrem i chłodem. Nie będzie też barierą dla „ucieczki” ciepła z ciała, a taką rolę powinien spełniać sweter, szalik czy czapka. Po drugie, akryl w przeciwieństwie do wełny ma bardzo słabe właściwości termoregulacyjne i higroskopijne. Co to oznacza? Jeśli twój organizm zacznie się przegrzewać (np. szybki spacer lub wejście zimą do ciepłego pomieszczenia) i pocić, to akryl nie pozwoli temu potu odparować ani go nie wchłonie tak jak bawełna czy wełna. Po prostu pot zostanie na skórze, a to prosta droga do nieprzyjemnego zapachu i ciągłego uczucia przegrzania lub tzw. zimnego potu. Higroskopijność akrylu to zaledwie 1-2%, czyli on nie wchłania praktycznie nic, dlatego tak chętnie jest wykorzystywany w dywanach.

Czy zatem akryl ma jakieś zalety? Owszem, ale moim zdaniem mało istotne. Po pierwsze, niska cena, ale jak zobaczycie na załączonych grafikach wcale nie jest to regułą, ale nawet jeśli tak przyjmiemy, to w przypadku ograniczonego budżetu (np. 120-150 zł na sweter) lepiej poszukać czegoś z bawełny, mieszanki bawełny i wełny lub nawet wełny z domieszkami poliamidu. Druga zaleta akrylu, to możliwość prania w pralce, ale prawda jest taka, że swetry z wełny czy bawełny też można prać w pralce na delikatnych programach i w ochronnych workach. Ja tak robię od lat i jeszcze żadnego swetra sobie nie zniszczyłem. Akryl często wybierają też osoby uczulone na naturalne włókna, ale to akurat przypadki losowe, więc trudno to rozpatrywać jako istotną korzyść dla wszystkich konsumentów. Generalnie tych plusów jest znacznie mniej niż minusów.

Jaki wniosek płynie z tego tekstu? Zawsze należy czytać metki ze składem i opisy w sklepach www, bo marki coraz częściej szukają tańszych zamienników dla wełny i nie dotyczy to tylko swetrów. Wełna powoli staje się zbyt drogim surowcem również dla marek ze średniej półki. A jeśli chodzi o akryl, to trzymajcie się od niego z dala, bo płacenie 200-400 zł za sweter akrylowy jest wyrzuceniem pieniędzy w błoto. Niech ładny wygląd nie zwiedzie waszej czujności, ponieważ dobry sweter czy szalik powinien przede wszystkim dawać dobry komfort termiczny, czyli grzać jak jest zimno i nie przegrzewać gdy pod ubraniem robi się ciepło. Akryl nie ma takich właściwości. Warto przy tym pamiętać, że włókna akrylowe mogą być oznaczane na metkach i w opisach jako: akryl, poliakryl, anilana, orlon, sztuczny jedwab(!).