Elmar van den Berg 8 november 2018

Er was afgelopen maand veel ophef vanwege een reportage over de Vlaamse jongerenbeweging Schild en Vrienden. De extreem-rechtse groep, al langer bekend om hun intimidaties en bedreigingen, bleek in een gesloten Facebookgroep racistische, seksistische en fascistische propaganda te verspreiden.

In de reportage volgt het programma Pano een tijdje de leider van Schild en Vrienden, Dries Van Langenhove. Er is onder meer te zien hoe Schild en Vrienden een demonstratie tegen Fort Europa saboteert onder het geschreeuw van ‘linkse ratten, rol uw matten’. Ook gaat de groep op bezoek bij een nationalistische bijeenkomst van Hongaren in Roemenië.

Bij de oplettende kijker moet al een belletje gaan rinkelen dat deze groep niet zuiver op de graat is, maar ze presenteren zich naar buiten als een normale conservatiefnationalistische groep die ‘familiewaarden’ en ‘Europese cultuur’ wil beschermen en promoten.

Dat beeld verandert wanneer de reportage toegang krijgt tot een gesloten Facebook-groep waarin de meest racistische en seksistische ‘memes’ en filmpjes worden gedeeld. In deze besloten online omgeving worden vluchtelingen, moslims, vrouwen, LHTBQ+’ers en linkse groepen beledigd, en worden geweld, wapens en het nazisme verheerlijkt.

De Pano-reportage laat goed het racistische en seksistische gezicht zien van deze (en andere Europese ‘identitaire’) groeperingen. Het programma is echter niet helemaal scherp over wat voor organisatie Schild en Vrienden daadwerkelijk is. Het moge overduidelijk zijn dat Schild en Vrienden een fascistische grondslag heeft. Ze vergelijken zich niet alleen met Hitler en het nazisme, maar ze slaan ook waanideeën uit over de bedreiging van de Europese ‘roots’ sinds 1968, het moeten verkrijgen van ‘sleutelposities’ voor de witte etnische groep, het saboteren van vakbondsactiviteiten, het vormen van een ‘blanke’ staat en het promoten van de traditionele moederrol voor vrouwen.

Bovendien heeft Schild en Vrienden leden van de linkse studentenbeweging COMAC (onderdeel van de Belgische PVDA) bedreigd door posters over ‘helikoptervluchten’ op deuren van COMAC-leden te plakken. Dit is een verwijzing naar de Chileense dictator Pinochet die linkse activisten vermoordde door ze uit helikopters te gooien.

Wat dat betreft heeft een linkse activist die tijdens een demonstratie door Schild en Vrienden is belaagd het wel begrepen: hij noemt Van Langenhove een ‘fascist pur sang’. Het is dan ook geen verrassing dat Dries Van Langenhove deze zomer een van de twintig ‘uitverkorenen’ was voor de bruinhemden-zomerschool van Forum voor Democratie.

In de nasleep van de Pano-reportage wordt duidelijk dat Schild en Vrienden niet zomaar een groep kwajongens is. Ze hebben sterke banden met verschillende Vlaamse organisaties, zoals de Vlaamse Jeugdraad en politieke partijen N-VA en Vlaams belang. Gelukkig zijn meerdere leden van Schild en Vrienden opgestapt of ontslagen en is leider Dries Van Langenhove niet meer welkom op de Universiteit Gent, waar hij in de studentenraad zat.

Om de opkomst van dit soort fascistische groepen onder de noemer ‘identitairen’ te stuiten is echter meer dan een onthullende reportage nodig. Zoals COMAC-lid Naomi Stocker, zelf doelwit van bedreigingen door Schild en Vrienden, in een Youtube-interview al aangeeft: de enige manier om dit soort gevaarlijke groepen te stoppen is om de straat op te gaan en te laten zien dat racisme, seksisme en fascisme niet geaccepteerd wordt. ¡No pasarán!

De documentaire van Pano werd gisteren ook door BNNVARA uitgezonden en is terug te zien via NPO Start.