Het afstandsonderwijs heeft honderden cursussen in de aanbieding. Talen en hobby’s, maar net zozeer bachbloesemtherapie, handlezen of grootouder­coaching. Deze privéscholen benadrukken dat ze gegarandeerde kwaliteit bieden. Al te vaak komen wij uit bij ‘docenten’ die zelf geen relevante opleiding genoten. Dit is fake education.

Door Katleen Gabriels (assistant professor filosofie en ethiek TU Eindhoven), Frederik Anseel (professor organisatiepsychologie King’s College London), Johan Braeckman (hoogleraar wijsbegeerte UGent), Gustaaf Cornelis (lerarenopleiding VUB), Ann Dooms (professor wiskunde VUB), Wouter Duyck (voorzitter opleiding psychologie UGent), Jimmy Koppen (wetenschappelijk medewerker geschiedenis VUB), Patrick Loobuyck (moraalfilosoof UA en UGent), Jean Paul Van Bendegem (hoogleraar wijsbegeerte VUB), Bart Van Kerkhove (professor wetenschapsfilosofie VUB en UHasselt) en Sylvia Wenmackers (wetenschapsfilosoof KU Leuven).

Stel: u bent een beetje uitgekeken op uw job en wilt het over een andere boeg gooien. Alleen jammer dat een bijkomende opleiding zo veel tijd kost. En de kansen op succes soms gering lijken. Maar geen nood: waarom moeite doen als het ook op eigen tempo van thuis uit kan of na enkele lessen op zaterdagvoormiddag?

U kent ze vast, de blitse folders in de bus en de paginagrote aankondigingen in populaire weekbladen. NHA, het Centrum voor Afstandsonderwijs, het Centrum voor Avondonderwijs of Laudius Thuisstudies spreken zo potentiële cursisten aan met beloftes over gewaarborgde kwaliteit en mooie jobs. En als u nog niet helemaal overtuigd bent, dan zijn er opleidingscheques of kan de kmo-portefeuille, en dus belastinggeld, worden aangesproken.

Wij hebben een probleem met het totale gebrek aan kritisch inzicht en wetenschappelijk fundament van het merendeel van die opleidingen.

In het Vlaams Parlement bond Ann Brusseel (Open VLD) de kat de bel aan. In De Tijd klaagde Frederik Anseel de wanpraktijken van coaches, vaak opgeleid aan zulke scholen, aan. En De Morgen berichtte recent over misleidende handelspraktijken door deze privéscholen. Test-Aankoop sprak zelfs over een structureel probleem na meerdere klachten te hebben ontvangen.

Wat hebben we tegen mensen die, in de gezelligheid van hun eigen huiskamer, een cursus instuderen? Of daarvoor enkele avonden opofferen? Wat is het probleem met fotografie, gedichten schrijven of een wijncursus? Op zich niets. Waar wij wel een probleem mee hebben, is het totale gebrek aan kritisch inzicht en wetenschappelijk fundament van het merendeel van die opleidingen. Zo’n privéschool heeft geen tien, geen twintig, maar honderden cursussen in de aanbieding. Het aanbod is bijzonder divers: cursussen gericht op talen en hobby’s, maar evengoed bachbloesemtherapie en handlezen, inclusief de uitreiking van waardeloze certificaten.

Wij staan versteld over de misleiding. Al te vaak lijken cursisten - of beter: klanten - van deze privéscholen te vertrekken van een goedbedoeld principe: ze willen iets studeren, maar vinden om de een of andere reden niet de weg naar een regulier Centrum voor Volwassenenonderwijs (CVO) of een hogere onderwijsinstelling.

VDAB

Deels situeert dat probleem zich ook op het niveau van de VDAB. We zouden hopen dat de opleidingenzoeker op de site op zijn minst naar hogescholen of universiteiten verwijst. Probeer het zelf en geef ‘psychologie’ in als zoekterm op de website van de VDAB (via ‘Zoek een opleiding’). Uit de resultaten haalden we er 22 met letterlijk ‘psychologie’ in de titel: stuk voor stuk georganiseerd door NHA, Centrum voor Avondonderwijs of Laudius. Dit is geen onderwijs. Dit is business.

Het Centrum voor Afstandsonderwijs, het Centrum voor Avondonderwijs, de Schoonheidsschool, de Ondernemersschool, de Mediaschool, enzovoort zijn allemaal terug te voeren tot dezelfde organisatoren.

Maar die centra benadrukken toch dat ze gegarandeerde kwaliteit bieden? Helaas: al te vaak komen we uit bij ‘docenten’ die zelf geen relevante opleiding genoten. Maar het gaat veel verder: het Centrum voor Afstandsonderwijs, het Centrum voor Avondonderwijs, de Schoonheidsschool, de Ondernemersschool, de Mediaschool, enzovoort zijn allemaal terug te voeren tot dezelfde organisatoren. En ze pakken uit met kwaliteitsvolle erkenningen op hun websites, waaronder die van de International Association of Professional Education (IAPE) en die van het Centrum voor Beroepskwalificatie (CBK vzw). Toch opmerkelijk dat IAPE en de Schoonheidsschool op hetzelfde adres gevestigd zijn in Antwerpen (Mechelsesteenweg 73). En het CBK is gevestigd op een locatie van het Centrum voor Avondonderwijs (Koningsstraat 203, 1210 Brussel).

Life coach

Met het volgen van een cursus PhotoShop kun je weinig misdoen. Maar psychologie is geen vrijblijvende bezigheid. De titel psycholoog is beschermd - idem voor psychotherapeut - maar niets belemmert de privéscholen om uit te pakken met cursussen die de weg plaveien naar een eigen praktijk als therapeut. Of als relatiecoach, gezondheidscoach, life coach, loopbaancoach en grootoudercoach.

De titel psycholoog is beschermd - idem voor psychotherapeut - maar niets belemmert de privéscholen om uit te pakken met cursussen die de weg plaveien naar een eigen praktijk als therapeut.

En wat dacht u van kindercoach? Twaalf lessen, 549 euro bij het Centrum voor Avondonderwijs. Stage of relevante vooropleiding uiteraard overbodig. Na twaalf lessen, inclusief over traumaverwerking, mag de cursist een eigen praktijk starten. Ouders met een kind met gedragsstoornissen laten zich door de kindercoach een rad voor de ogen draaien. U zult de namen van de coaches waarschijnlijk niet tegenkomen op compsy.be, waar alleen erkende psychologen geregistreerd staan.

Fake education

Het certificaat ‘Omgaan met autisme’ kun je zelfs van thuis uit behalen bij het Centrum voor Afstandsonderwijs. Het is totaal zinloos om bij zo’n ‘coach’ of ‘therapeut’ te rade te gaan. Meer nog: het kan zelfs gevaarlijk zijn, zeker als er een minimum aan (para)medische kennis verwacht wordt. En het is niet omdat de coach zich graag als ervaringsdeskundige uitgeeft, dat die daardoor ook deskundig is.

Het certificaat ‘Omgaan met autisme’ kun je zelfs van thuis uit behalen bij het Centrum voor Afstandsonderwijs.