Heeft de regering van premier Charles Michel (MR) na één jaar echt voor verandering gezorgd? De Standaard toetst de werkelijkheid aan de voornemens in het regeerakkoord. Welke bakens zijn er verzet, en vooral: wat zeggen de cijfers daarover?

Een jaar regering-Michel heeft de koopkracht van de werkenden verhoogd doordat de indexsprong nog niet heeft plaatsgevonden. De Standaard berekende – deels in samenwerking met de KU Leuven – wat de impact is van de federale maatregelen die vandaag al gelden, zoals het hoger forfait voor de beroepskosten, de werkbonus en de verhoogde btw op elektriciteit. Maakt u winst of verlies?

U BENT WERKNEMER





Duid eerst uw brutoloon aan en bekijk dan op de grafiek hoeveel u wint of verliest op jaarbasis.

Methodologische toelichting

Hoe hebben we de impact van één jaar Michel berekend?

De impactberekening berekent de koopkrachtwijziging van een werknemer of gepensioneerde in de maand oktober 2015, die het resultaat is van de maatregelen van de regering-Michel. De maandbedragen worden vermenigvuldigd met twaalf, om de impact op jaarbasis te kennen.

Maatregelen genomen door regionale overheden werden niet in beschouwingen genomen. Ook met koopkrachtwijzigingen die geen verband houden met het regeringsbeleid wordt geen rekening gehouden. De gedaalde olieprijs, of inflatie in het algemeen, blijven dus buiten de berekening.

De berekende maatregelen zijn de verhoging van het forfait voor de beroepskosten, de sociale en fiscale werkbonus, het verhoogde vakantiegeld voor gepensioneerden, de aanpassing van de laagste pensioenen via de welvaartsenveloppe, de hogere accijnzen op tabak, de verhoging van de btw op elektriciteit, de indexering van de accijnzen, de niet-indexering van de fiscale uitgaven, de invoering van de vennootschapsbelasting voor intercommunales, de bankentaks, de verhoging van de taks op beursverrichtingen en de griffierechten.

Er werd geen rekening gehouden met de heffing van btw op e-commerce (consumenten betaalden al btw, maar die belasting vloeide naar het buitenland), met de doorkijkbelasting (of kaaimantaks) en de karaattaks.

Verhoging van het forfait voor de beroepskosten

De maatregel werd berekend met behulp van het microsimulatiemodel Mefisto van de KU Leuven, dat ook gebruikt werd voor Rekening14, een evaluatie van de verkiezingprogramma's. De berekening maakt gebruik van de aangepaste parameters voor aanslagjaar 2016. Werknemers die minder dan 200 euro per maand of minder dan 6 euro per uur verdienen, worden uit de berekening geweerd; evenals werknemers die minder dan de helft van het jaar aan de slag waren. Er werd geen rekening gehouden met de 3 procent werkenden die hun werkelijke beroepskosten bewijzen, en het forfait dus niet genieten. De maatregel is niet van toepassing op zelfstandigen en gepensioneerden. De maatregel is begroot op 450 miljoen euro.

Sociale en fiscale werkbonus

De verdelingseffecten van de sociale en fiscale werkbonus werden eveneens berekend met behulp van het microsimulatiemodel Mefisto van de KU Leuven. Daarbij wordt rekening gehouden met de verhoging van de sociale en de fiscale werkbonus, maar ook met de daaruit resulterende hogere belasting door het verhogen van de belastbare grondslag. Voor de grootte van de maatregel gaan we door de regering begrote budgettaire impact van 127 miljoen euro.

Verhoogde vakantiegeld voor gepensioneerden

Het brutovakantiegeld van een alleenstaande gepensioneerde stijgt met bijna 6 procent tot 708,04 euro. Voor een minimumpensioen is er geen bedrijfsvoorheffing, voor een pensioen tussen 1.250 en 1.450 is dat 5 procent.

Aanpassing van de laagste pensioenen via de welvaartsenveloppe

Door de aanpassing stijgt een minimumpensioen vanaf 1 september van 1.123,34 euro tot 1.145,80 euro, zo blijkt uit documenten van het ministerie van Pensioenen.

Verhoging van de btw op elektriciteit

Voor de berekening van de impact van de btw-verhoging op elektriciteit, werd uitgegaan van de door het Federale Planbureau geraamde directe meeropbrengst voor btw van 536 miljoen euro voor 2015. Dit bedrag wordt gedeeld door het aantal volwassen Belgen. Om de verdelingseffecten te schatten, werd gebruik gemaakt van de Huishoudbudgetenquête 2014, die gepubliceerd werd door de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (ADSEI).

Hogere accijnzen op tabak

Voor de berekening van de impact van de hogere accijnzen op tabak, werd uitgegaan van de door de regering geraamde meeropbrengst voor 100 miljoen euro voor 2015. Hoewel niet iedereen rookt, werd dit bedrag gedeeld door het aantal volwassen Belgen. Om de verdelingseffecten te schatten, werd gebruik gemaakt van de Huishoudbudgetenquête 2014, die gepubliceerd werd door de Algemene Directie Statistiek en Economische Informatie (ADSEI).

Indexering van de accijnzen en de griffierechten

Voor de berekening van de impact van de indexering van de accijnzen en de griffierechten, werd uitgegaan van de door de regering geraamde meeropbrengst van respectievelijk 23 miljoen euro en 20 miljoen euro voor 2015. Dit bedrag wordt gedeeld door het aantal volwassen Belgen. Er wordt verondersteld dat elke Belg in gelijke mate deze belastingverhoging draagt.

Niet-indexering van de fiscale uitgaven

Voor de berekening van de impact van de niet-indexering van de fiscale uitgaven, werd uitgegaan van de door de regering geraamde meeropbrengst voor 46 miljoen euro voor 2015. Het gaat hierbij onder meer om de niet-indexering van pensioensparen, de vrijgestelde eerste schijf van inkomsten uit spaardeposito's, het langetermijnsparen, de overgedragen belastingvermindering voor het langetermijnsparen en de in een federale belastingvermindering omgezette aftrek voor de enige woning. Dit bedrag wordt gedeeld door het aantal volwassen Belgen. Om de verdelingseffecten te schatten, werd gebruik gemaakt van de verdelingsberekening van André Decoster (KU Leuven), zoals beschreven in 'Vrijdenken over een belastinghervorming', verschenen in 'De Gids' van april 2013.

Verhoging van de taks op beursverrichtingen

Voor de berekening van de impact van de verhoging van de taks op beursverrichtingen, werd uitgegaan van de door de regering geraamde meeropbrengst voor 80 miljoen euro voor 2015. We gaan ervan uit dat de helft van dat bedrag door particulieren betaald wordt. Om de verdelingseffecten te schatten, werd gebruik gemaakt van de ECB-data 'The Eurosystem Household Finance and Consumption Survey', zoals verwerkt in 'De verdeling van de vermogens in België' van Sarah Kuypers en Ive Marx (Centrum Sociaal Beleid, Universiteit Antwerpen).

Invoering van de vennootschapsbelasting voor intercommunales

Voor de berekening van de impact van de invoering van de vennootschapsbelasting voor intercommunales, werd uitgegaan van de door de regering geraamde meeropbrengst voor 200 miljoen euro voor 2015. We gaan ervan uit de intercommunales die belasting voor 75 procent zullen doorrekenen. Er wordt verondersteld dat elke Belg in gelijke mate deze belastingverhoging draagt.

Bankentaks

Voor de berekening van de impact van de bankentaks, werd uitgegaan van de door de regering geraamde meeropbrengst voor 100 miljoen euro voor 2015. We gaan ervan uit de banken die belasting voor 50 procent zullen doorrekenen. Er wordt verondersteld dat elke Belg in gelijke mate deze belastingverhoging draagt.