Prokuratura podjęła na nowo śledztwo z doniesienia SKOK, które przed wyborami zostało zakończone odmową wszczęcia

Na celowniku znaleźli się dziennikarze, którzy ujawnili audyty ilustrujące złą sytuację finansową SKOK

Twórcą SKOK jest senator PiS Grzegorz Bierecki. Dorobił się na tym milionów

Prokurator generalny Zbigniew Ziobro jest blisko związany z Biereckim, m.in. pomagał mu w kampanii wyborczej. W wydawanej przez SKOK-i "Gazecie Bankowej" pracowała żona Ziobry

Wezwanie na przesłuchanie wyglądało dziwnie. Policyjny Wydział do Walki z Przestępczością Gospodarczą i Korupcją? Raczej pomylili adresata. Ale wezwanie to wezwanie, na władzę nie poradzę. Chciałem nawet grzecznie, zgodnie z poleceniem, potwierdzić telefonicznie swe stawiennictwo. Bezskutecznie — poddałem się po kilkudziesięciu głuchych telefonach.

Pomyślałem, że zapewne do wydziału antykorupcyjnego i przekrętów gospodarczych ot tak się dodzwonić nie można. Potem okazało się, że powód jest jeszcze bardziej tajemniczy — gdy w centrum Warszawy popada deszcz, to telefony na komendzie nie działają.

"Trzepanie" dziennikarzy

Na przesłuchaniu długo przecierałem oczy ze zdumienia. Gdy pani policjantka otworzyła tom akt sprawy, zobaczyłem swoje teksty sprzed 4 lat, gdy w "Rzeczpospolitej" opisywałem audyty pokazujące fatalną kondycję finansową kas SKOK. W tej samej teczce teksty dziennikarzy z innych tytułów — "Dziennika Gazety Prawnej", "Pulsu Biznesu", "Gazety Wyborczej", "Polityki", "Newsweeka". Część już po zeznaniach, część na liście do przesłuchania.

Wszyscyśmy trzepani na okoliczność swych tekstów dotyczących audytów SKOK — czyli wedle zapisu z akt "przestępstwo dot. ujawnienia informacji niejawnych na szkodę sektora SKOK-ów". Pouczenie — art. 266 kodeksu karnego, do 2 lat odsiadki ("Kto, wbrew przepisom ustawy lub przyjętemu na siebie zobowiązaniu, ujawnia lub wykorzystuje informację, z którą zapoznał się w związku z pełnioną funkcją, wykonywaną pracą, działalnością publiczną, społeczną, gospodarczą lub naukową, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2").

Tykająca bomba

Kilka słów wyjaśnienia. Spółdzielcze Kasy Oszczędnościowo-Kredytowe powstały na początku lat 90., zazwyczaj przy zakładach pracy i parafiach, czasem spółdzielniach mieszkaniowych. Pożyczać miały mniejsze sumy pieniędzy uboższym, którzy nie mieli szans na kredyty w bankach. Od początku SKOK-i kojarzone były głównie z prawicą, bo pomagali im politycy prawicowych partii i działacze "Solidarności", część zresztą pracowała dla SKOK. Ponieważ SKOK-i nie podlegały nadzorowi państwa, a działały na ryzykownym rynku, były jak tykająca bomba: nie było wiadomo, w jakiej są kondycji. Upadek kas, w których oszczędzało 2,5 mln ludzi, byłby katastrofą dla państwa. Dość powiedzieć, że w Amber Gold trzymało pieniądze niespełna 19 tys. osób.

Dlatego też za rządów Platformy postanowiono wziąć SKOK-i pod nadzór państwa. Na przełomie 2012 i 2013 r. weszli do nich zewnętrzni audytorzy, którzy przygotowali dla Komisji Nadzoru Finansowego raporty dotyczące sytuacji każdego z 55 SKOK-ów. To właśnie te raporty opisałem w "Rzeczpospolitej" na początku czerwca 2013 r.: "Obraz, który się z nich wyłania, nie jest zbyt optymistyczny. Nie najlepiej wygląda szczególnie polityka kredytowa SKOK-ów. O ile w bankach zagrożone kredyty dla ludności (a więc spłacane nieterminowo albo w ogóle) stanowiły we wrześniu 2012 r. około 8 proc. portfela kredytowego, to w SKOK-ach, do których danych dotarliśmy, wskaźnik ten dochodzi nawet do 47 proc. W [największym] SKOK Stefczyka na portfel kredytów wart 4,5 mld zł kredyty nieregularne stanowią prawie 22 proc.".

Szał bossów

Skokowi bossowie, zwłaszcza ci ze Stefczyka, wpadli w szał. Skierowali doniesienie do prokuratury. Dotyczyło "podejmowania działań w prasie mającym na celu wywołanie niepokoju na rynku finansowym" – wówczas miał to być art. 212 kodeksu karnego, czyli do roku odsiadki ("Kto pomawia inną osobę, grupę osób, instytucję, osobę prawną (…) podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu za pomocą środków masowego komunikowania, podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku").

Na pół roku przed wyborami, w kwietniu 2015 r., prokuratora odmówiła wszczęcia śledztwa.

I gdy wydawało się, że SKOK-i nie dopadną dziennikarzy opisujących audyty, doszło do zmiany władzy. Nowym szefem prokuratury został Zbigniew Ziobro, co przydało śledztwu nowej dynamiki.

Pod koniec czerwca 2017 r. wszczęto sprawę na nowo. — Analiza materiałów postępowania pierwotnie prowadzonego wykazała, że nie poddano analizie jeszcze jednego z wątków zawiadomienia, w związku z czym po zarejestrowaniu materiałów w tym zakresie wszczęto śledztwo — tłumaczy rzecznik Prokuratury Okręgowej w Warszawie Łukasz Łapczyński.

A zatem jako pretekst wykorzystano inną kwalifikację, a więc i inny paragraf kodeksu karnego — nie pomówienie bossów SKOK poprzez ujawnienie audytów, tylko działanie na szkodę SKOK poprzez ujawnienie audytów. Dalej prokurator Łapczyński: — Postępowanie zostało zarejestrowane z urzędu na podstawie notatki prokuratora, w oparciu o treść fragmentu zawiadomienia ze sprawy zakończonej w kwietniu 2015 r. Analiza zawiadomienia wykazała konieczność dokonania analizy jeszcze jednego z wątków, w związku z czym wszczęto śledztwo. Dotyczy ono ujawnienia treści audytów otwarcia prowadzonych w SKOK.

Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dnia? Polub Onet Wiadomości na Facebooku!

Ziobro sojusznikiem Biereckiego

W całej sprawie dużo za dużo jest polityki. Założycielem kas spółdzielczych w Polsce i wieloletnim szefem Kasy Krajowej SKOK jest Grzegorz Bierecki, senator PiS i główny sponsor prawicowych mediów. Dorobił się dzięki temu milionów. Wycofał się tuż przed wejściem audytorów do SKOK. Pozostał jednak szefem najpotężniejszego SKOK Stefczyka (około połowy systemu). Kasa Krajowa i Stefczyk — obudowane masą spółek, fundacji i towarzystw finansowych — dawały Biereckiemu przez lata niemal pełną kontrolę nad całym systemem SKOK. Tak jest do dziś.

Zaś Zbigniew Ziobro jako prokurator generalny we wszystkich sprawach dotyczących SKOK działa w wyraźnym konflikcie interesów. Nie tylko z Biereckim są parlamentarzystami w tej samej koalicji, ich związki są znacznie bliższe. Ziobro intensywnie pomagał Biereckiemu w jego pierwszej kampanii senatorskiej w 2011. W tym czasie w wydawanej przez SKOK-i "Gazecie Bankowej" pracowała żona Ziobry, Patrycja Kotecka.

Może lepiej poszukać złodziei?

Podczas przesłuchania pani policjantka z wydziału antykorupcyjnego i przekrętów gospodarczych była miła, choć dociekliwa. Jak poznałem audyty SKOK? Kto mi je dał? Kiedy? Po co? Wielkiego pożytku ze mnie nie było, bo monotonnie powtarzałem "tajemnica dziennikarska".

Poprosiłem też o dopisanie do zeznań, że wszystkie informacje podane przeze mnie okazały się prawdziwe, co potwierdza działanie instytucji publicznych na czele z Komisją Nadzoru Finansowego. W efekcie audytów KNF zamykała bankrutujące SKOK-i, wypłacając ich klientom pieniądze z Bankowego Funduszu Gwarancyjnego, którym zostały objęte wraz z przejściem pod nadzór państwa. Kosztowało to jakieś 3,5 mld zł.

Korzystając z okazji, poprosiłem o jeszcze jeden dopisek — o zdumieniu. Zdumiewa mnie śledztwo dotyczące działania na szkodę SKOK przez dziennikarzy, którzy ujawnili prawdę opisaną przez audytorów i dalibóg żadnych pieniędzy nie ukradli. Panie Ziobro, może lepiej poszukać złodziei?

(AW)