Jesteśmy najbardziej proeuropejscy ze wszystkich partii w Polsce. Chcemy świeckiego państwa. Nie tęsknię za Donaldem Tuskiem - przekonuje w rozmowie z Polską Times i Agencją Informacyjną Polska Press Adrian Zandberg, lider Partii Razem, warszawska jedynka Lewicy Razem w wyborach do Parlamentu Europejskiego.

W środę uczestniczył pan w pogrzebie prof. Karola Modzelewskiego. Podkreśla pan, że był on bardzo ważną postacią życia publicznego i pana autorytetem.

Karol Modzelewski pozostał dysydentem, a być dysydentem to nie zgadzać się na niesprawiedliwość. Tę odwagę Modzelewski miał, gdy pisał List otwarty do Partii w latach 60., ale również w 1989 roku, gdy ostro i zdecydowanie poszedł przeciwko swoim kolegom. Modzelewski głośno mówił, że Plan Balcerowicza uderzy w robotników i inne, szerokie grupy społeczne. Był jednym z nielicznych, obok prof. Tadeusza Kowalika czy Ryszarda Bugaja, którzy przestrzegali, że pójście tą ścieżką skończy się frustracją, gniewem i poczuciem wykluczenia, czyli tym, co przez kolejne 30 lat podkopywało polską demokrację. To, co było w postaci prof. Modzelewskiego imponujące, to konsekwencja i odwaga. Po prostu mówił to, co uważał za słuszne. Tej odwadze swój początek zawdzięczała polska opozycja demokratyczna. Mam nadzieję, że temu sposobowi myślenia będzie wierna polska lewica.

Pojawią się głosy, że dzisiejsza „Solidarność” nie ma już nic wspólnego ze związkiem, którego członkiem był Modzelewski. Choćby dlatego, że „Solidarność” podpisała w trakcie strajku nauczycieli - wbrew innym związkom oświatowym - porozumienie z rządem. Jak powinien zostać rozwiązany konflikt nauczyciele - rząd?

Trzeba podnieść płace w szkołach, po prostu. Nauczyciele zarabiają dziś zbyt mało. To się kończy tak, że młodzi uciekają z zawodu, a jakość kształcenia w szkołach publicznych spada. Zaciskając pasa na brzuchach belfrów, wypychamy z zawodu tych, którzy mogliby być świetnymi nauczycielami. Rząd poszedł, niestety, na konfrontację z nauczycielami. To było moim zdaniem bardzo nieodpowiedzialne. Być może PiS-owi to się opłaciło, ale koszty tej konfrontacji będziemy płacili przez długie lata. W szkołach już dzisiaj brakuje nauczycieli przedmiotów technicznych. Cenę za nieustępliwość rządu zapłacą ostatecznie uczniowie. W postawie rządzących jest też pewna nieuczciwość. Znaczna część dzieci polityków, ministrów uczęszcza do szkół prywatnych. Tych polityków nie obchodzi, czy w szkołach państwowych będzie wyższy czy niższy poziom, czy dzieci będą miały dobre warunki do nauki. Tak samo nie obchodziło ich, jak długo potrwa strajk, bo w szkołach prywatnych zajęcia się odbywały. To poważny problem, gdy rządzący żyją innym życiem niż większość obywateli. Jeśli elity mają w nosie usługi publiczne, to przestajemy być jednym społeczeństwem. Ja wierzę w państwową edukację, dlatego moje dzieci chodzą do szkół publicznych. I dlatego staję, tak jak cała Lewica Razem, twardo za nauczycielami - w przeciwieństwie do polityków Koalicji Europejskiej, którzy lawirowali i kręcili, a w pewnym momencie odwrócili się do nauczycieli plecami. Nauczyciele mają prawo bezpiecznie żyć, a nie martwić się, czy wystarczy im na czynsz.

A może wprowadzenie euro w Polsce wpłynęłoby pozytywnie na zarobki Polaków?

Euro w tej formie, która dziś funkcjonuje, nie jest dobrze skonstruowanym obszarem walutowym. To dość powszechna opinia wśród ekonomistów, pisali o tym laureaci Nobla. Unia bankowa jest niepełna, brakuje mechanizmu wyrównywania nierównowag handlowych, unii clearingowej. Budżet UE jest mikroskopijny w porównaniu do PKB. Efekt jest taki, że niektóre kraje korzystają dziś z tej strefy o wiele mocniej niż inne. My w Lewicy Razem jesteśmy pewnie najbardziej proeuropejscy ze wszystkich partii w Polsce, chcemy, żeby UE wzięła odpowiedzialność za obszary takie jak np. mieszkalnictwo czy rynek pracy. Ale nie jesteśmy naiwni. Co do euro - jesteśmy pragmatykami. Polska powinna wejść do strefy euro dopiero po jej reformie. Na razie nie ma co się śpieszyć.

Kto wygra w maju wybory?

Jestem politykiem, a nie wróżką... Natomiast już widać, że projekt pod nazwą Koalicja Europejska nie zadziałał tak, jak liczyli jego twórcy. Wewnętrzne sprzeczności są zbyt duże - to odbiera Koalicji paliwo. Ona jest zbyt szeroka. Ludzie, którzy mają sprzeczne poglądy, zostali zagonieni na jedną listę. W sprawach światopoglądowych mamy z jednej strony konserwatystów w PSL-u, a z drugiej postępowców. Neoliberałowie kłócą się z tymi o bardziej prospołecznych poglądach. A przecież pytanie o wybory europejskie to pytanie o to, jak zmobilizować wyborców, by poszli do urn. Moim zdaniem, gdy wyborcy widzą polityków Koalicji Europejskiej skaczących sobie do gardeł, to ich nie zachęca. Wierzę, że ludzie mają prawo do wyboru. Dlatego stworzyliśmy listę prospołeczną, proeuropejską listę lewicy. Są na niej partie lewicowe, związkowcy, działacze społeczni. Wiadomo, o co nam chodzi: chcemy walczyć o wyższe płace w całej UE, tanie mieszkania na wynajem i europejskie standardy ochrony zdrowia. CZYTAJ TEŻ | Wybory do Parlamentu Europejskiego. Kolejna prognoza daje wygraną PiS Dlaczego wyborcy o lewicowych poglądach mieliby zagłosować w Warszawie na pana, a nie na Włodzimierza Cimoszewicza, który otwiera listę Koalicji Europejskiej?

Głos na Koalicję Europejską jest jak wrzucanie monety do zepsutej szafy grającej - nie wiadomo, co usłyszymy. Głosujesz na swojego kandydata, a do Parlamentu Europejskiego dostanie się jakiś kolega Romana Giertycha albo skrajny neoliberał. A oni opowiadają się np. za prywatyzacją ochrony zdrowia. Koalicja Europejska to loteria, a nie głosowanie zgodnie ze swoimi poglądami. My proponujemy prospołeczne, lewicowe rozwiązania. Wierzę, że wyborców, którym się one podobają, jest w Polsce jest sporo. PiS i PO próbują ich namówić do głosowania przeciwko komuś - przeciwko Schetynie, przeciwko Kaczyńskiemu. A my mówimy: przestańmy głosować strachem, głosujmy z nadzieją, na ludzi, którzy myślą tak jak my. Po to zbudowaliśmy szeroką listę lewicową. Czas, by w polskim Sejmie pojawił się także głos lewicy, choćby dla równowagi. Póki mamy w Polsce wolne wybory, a takie mamy, nikt nie namówi mnie, by zhołdować lewicę politykom konserwatywnym czy konserwatywno-liberalnym.

Zgadza się pan z tezami Leszka Jażdżewskiego, wygłoszonymi przed wykładem Donalda Tuska?

Dla mnie świeckość to rzecz oczywista. Chcę świeckiego państwa, a to oznacza koniec finansowania Kościoła z publicznych pieniędzy. To ważna sprawa, chodzi o miliardy złotych. Kościoły powinny utrzymywać się samodzielnie. Jeśli chodzi o refleksje Jażdżewskiego dotyczące biskupów i ich rozumienia Ewangelii - jestem politykiem, a nie teologiem. Mnie interesuje to, co się dzieje z publicznymi pieniędzmi. CZYTAJ TEŻ | Wykład Tuska na UW. Burza po wystąpieniu Leszka Jażdżewskiego. Rektor UW: Oceniam je bardzo krytycznie. List ministra Gowina Wielu katolików poczuło się jednak urażonych.

Jak rozumiem, wystąpienie Jażdżewskiego miało na celu interwencję w Kościele, on był poruszony odejściem Kościoła od wartości, które są mu bliskie. Nie będę się wdawał w rolę teologa, bo to nie moja rola. Nie zajmuję się reformowaniem Kościoła. Ja zajmuje się tym, żeby polskie państwo było świeckie.

ZUS weryfikuje wypłacane świadczenia antykryzysowe