De Koninklijke Stallen in Den Haag. Beeld anp

Acht marechaussees zijn ontslagen. De anderen - degenen die hebben toegekeken, alleen aan het apparaat hebben geschud of slechts van de buit hebben gesnoept - hebben lichtere straffen gekregen. 'Er is sprake van volstrekte willekeur', licht Diekstra de stap naar de rechter toe.



'Het kan toch niet zo zijn dat medewerkers die een poging tot diefstal hebben gepleegd, wel mogen blijven. Als het 'speculaasje' net de andere kant op was gevallen, hadden ze ook snoep in handen gekregen. Dan hadden ze er kennelijk anders voorgestaan. Er was de intentie om het snoep weg te nemen en daar is in beide gevallen uitvoering aan gegeven. Nu wordt met twee maten gemeten. Dat kan toch niet bij onze militaire politieorganisatie.'

Aangifte

De zaak kwam aan het licht eind 2013, toen de exploitant van de snoepautomaat aangifte deed van diefstal. Omdat het snoep vooral 's nachts en in het weekeinde verdween, viel de verdenking op marechausseebeveiligers. In december 2013 werd een camera opgehangen. Twee maanden later werden 19 betrokkenen geschorst.



'Mijn zoon heeft een fout gemaakt. Dat geeft hij ook toe. Hij heeft aan het apparaat geschud', zegt de moeder van een van de ontslagen marechaussees. Om haar zoon te beschermen, wil ze anoniem blijven.

Ze vertelt dat haar zoon (20) alles heeft gedaan om bij de KMar te komen. 'Het was zijn droombaan.' Hij was nog geen 18 toen hij de vooropleiding volgde. 'Eerst viel het werk tegen. Hij moest veel buiten staan. Hij had een saai baantje, maar wist dat hij na twee of drie jaar interessanter werk zou krijgen.'



Hij werd beveiliger bij de Koninklijke Stallen in de achtertuin van paleis Noordeinde, waar ook de Gouden Koets staat gestald. 'Vanaf het begin werd gesproken over de snoepautomaat. Dat graaien was al jaren aan de gang. Mijn zoon wilde kijken of er echt zomaar snoep uitkwam. Hij heeft het apparaat een duwtje gegeven, maar niets gestolen. Ik zie het als een kwajongensstreek.'

Zware crimineel

Diekstra zegt dat op de camerabeelden niet duidelijk te zien is dat zijn cliënt snoep in handen heeft. Volgens de moeder is haar zoon op een intimiderende manier ondervraagd. 'Hij zat tegenover officieren, alsof hij een zware crimineel was. Ze vroegen of hij ziek was, niet goed bij zijn hoofd. Dat werd hem teveel. Hij heeft toen gezegd dat hij een Bounty heeft gepakt.'



Later in het verhoor zegt haar zoon dat hij heeft toegegeven om er vanaf te zijn. Ze geloofden hem toch niet. De moeder: 'Nu zeggen ze dat hij onbetrouwbaar is, omdat hij verschillende verklaringen heeft afgelegd. Hij is er psychisch kapot van. Een jongen die net komt kijken, mag toch een fout maken? Waarom wordt hij zo zwaar gestraft? Ik heb het er ook moeilijk mee, heb ook psychische hulp gezocht.'



Diekstra, die zelf als hoofdofficier bij de KMar is afgezwaaid, is kritisch op zijn voormalige werkgever. De willekeur op het terrein van integriteit steekt hem. 'Uit mijn praktijk blijkt van valsheid in geschrifte en oplichting waarbij medewerkers wel mochten blijven. Daarom vind ik het onbegrijpelijk dat deze jonge militairen direct de laan zijn uitgestuurd.' Hij vermoedt dat de KMar in de snoepautomaat-affaire onderscheid maakt om organisatorische redenen. 'Ze kunnen niet in één keer een hele beveiligingsafdeling ontslaan.'



Een woordvoerder van de KMar zegt over de aanklacht van willekeur dat de beveiligers zijn gestraft 'naarmate hun betrokkenheid' bij de diefstallen. Verder wil hij op de zaak niet ingaan.