Nederland heeft Europese regels overtreden bij de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers. Dergelijke volwassenen zonder papieren hebben recht op voedsel, kleding en onderdak (bed, bad en brood).

Dat blijkt uit een verklaring van het zogenoemde Comité van Ministers van de mensenrechtenorganisatie Raad van Europa in Straatsburg woensdag.

Volgens het Comité is het echter aan Nederland zelf om te kijken hoe die opvang wordt geregeld. De ministers zijn van oordeel dat de Raad daar niet over gaat.

Het comité boog zich over de felle kritiek van het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) op de Nederlandse opvang voor vreemdelingen zonder legale status. De ministers nemen kennis van de kritiek, zo stellen zij. Het lijkt erop dat het comité vindt dat het ECSR zijn boekje te buiten is gegaan, stellen ingewijden.

Complexe vragen

Het onafhankelijke ECSR controleert de naleving van het Europees Sociaal Handvest, een verdrag over mensenrechten dat is opgesteld door de Raad van Europa. Nederland redeneerde dat dat handvest niet geldt voor personen die illegaal op Nederlands grondgebied verblijven, maar de ECSR vindt van wel.

Het Comité van Ministers stelt dat het besluit van het ECSR complexe vragen oproept, want op zich vallen illegale vreemdelingen niet onder het handvest. Het comité kan echter niets veranderen aan de uitspraken van het onafhankelijke ECSR.

Overleg in torentje

De top van regeringscoalitie VVD en PvdA zal woensdag aan het eind van de middag in het Torentje van premier Mark Rutte overleggen over de uitspraak van het Comité van Ministers en over de vraag hoe uitgeprocedeerde asielzoekers in Nederland moeten worden opgevangen.

VVD en PvdA staan in dit dossier lijnrecht tegenover elkaar. De PvdA wil dat uitgeprocedeerde asielzoekers zonder papieren, die illegaal in Nederland verblijven, voedsel, kleding en onderdak (bed, bad en brood) krijgen. Volgens de partij heeft Nederland een humane plicht daartoe. De VVD voelt daar echter niets voor, omdat de opvang een aanzuigende werking zou hebben op andere asielzoekers.

Aan het overleg zullen premier Rutte, PvdA-leider Diederik Samsom, VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra en staatssecretaris Klaas Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) deelnemen. Onzeker is nog of ook vicepremier Lodewijk Asscher aanschuift. Hij was wel bij eerder overleg woensdag.

Een eventueel compromis tussen de regeringspartijen zal door Dijkhoff in een brief aan de Tweede Kamer worden overgebracht. Dijkhoffs voorganger Fred Teeven verzette zich steeds tegen 'bed, bad en brood'. Hij beloofde in januari gemeenten wel financiële steun voor de tijdelijke kosten van de opvang, in afwachting van de uitspraak van het Comité van Ministers.

Reacties politiek

GroenLinks-Tweede Kamerlid Linda Voortman laat in een reactie weten blij te zijn dat het Comité van Ministers vindt dat Nederland uitgeprocedeerde asielzoekers niet zomaar op straat mag laten staan. Volgens haar moet staatssecretaris Dijkhoff gemeenten nu snel een definitief budget geven voor de opvang.

Ook Tweede Kamerlid Joël Voordewind van de ChristenUnie is blij met het oordeel van het Comité van Ministers. "Dit is een stevige tik op de vingers van het kabinet die we al bijna een jaar hadden zien aankomen. Teleurstellend is wel dat het comité niet heeft aangedurfd om daar stevige consequenties aan te verbinden".

Tweede Kamerlid Gerard Schouw van D66 wil volgende week een reactie van het kabinet met een plan van aanpak. "Wat gaan zij doen om ervoor te zorgen dat uitgeprocedeerde asielzoekers een bed-, bad- en broodvoorziening krijgen?''

Geesje Werkman van Kerk in Actie laat weten: "De uitspraak onderstreept het eerdere oordeel. Ook ongedocumenteerden hebben recht op bed, bad en brood. Ik roep de Nederlandse overheid op hier ruimhartig gehoor aan te geven. Mensen verdienen het niet om op straat te slapen, zoals deze week nog in Amsterdam."

Vluchtgarage

Maandag moesten de meer dan honderd vluchtelingen vertrekken uit de Vluchtgarage in Amsterdam.

De asielzoekers kunnen terecht bij een 'bed-, bad- en broodvoorziening' van de gemeente. Een groot deel noemt dit echter een 'schijnoplossing', omdat de vluchtelingen daar alleen 's nachts terecht kunnen.