Spośród kilku wyróżników bliskości seks wskazało raptem 7 proc. osób. Kochamy się "na zimno"?

- Zacznijmy od seksu, wasze badanie przyniosło tu niepokojące, a przez to ciekawe wyniki.- To zaskakujące, jeśli odwołamy się do tego, co psychologowie i seksuolodzy mówią o udanym seksie. Czyli takim, w którym koncentrujemy się nie tylko na własnej przyjemności, ale chcemy też sprawić przyjemność partnerce czy partnerowi. Dobry seks to wzajemne dostrajanie się partnerów. Nie jest tylko aktem fizycznym, ale też emocjonalnym. I dlatego buduje bliskość. To nieudany, zimny seks stwarza napięcia i oddala ludzi od siebie.Z odpowiedzi respondentów wynikałoby więc, że życie seksualne większości Polaków nie jest zbytnio udane, służy raczej uwalnianiu fizycznych i psychicznych napięć, pełne jest lęku. Dla wielu jest jeszcze jedną okazją do "sprawdzenia się", pokazania własnej sprawności, a nie budowania intymnej relacji z drugim człowiekiem.Można by też domniemywać, że nie przywiązujemy większej wagi do życia seksualnego jako podstawy udanego związku, ale w świetle innych badań to nieprawda. W ogólnoeuropejskim badaniu z serii "European Values Study" (2008) pytano m.in. o cechy dobrego małżeństwa i tam aż 62 proc. Polaków uważało, że jest to udany seks. Więcej osób wskazało jedynie wierność, wzajemny szacunek, zrozumienie i tolerancję.Wydaje się, że tajemnica tkwi w sformułowaniu "seks". Ankietowani uznali, że to pytanie o samą fizyczną czynność, bez emocjonalnego kontekstu. Jeśli w badaniu użyte byłoby sformułowanie "udany seks", odpowiedzi byłyby już inne. Albo rzeczywiście jesteśmy tak zestresowani i egocentryczni, że seks nie jest już dla nas środkiem budowania i podtrzymywania bliskości, tylko rozładowaniem własnego napięcia.

''Polacy niewiele oczekują od seksu''

Inny zaskakujący wynik badania - jesteśmy krajem, w którym ojcowie są nieistotni. Mało osób wskazało ojca jako najbliższą osobę (16 proc.), jeszcze mniej jako partnera do rozmów na ważne tematy (10 proc.).

A co z międzypokoleniowym buntem wobec świata zbudowanego przez naszych ojców, który chcemy naprawiać?

Badani po sześćdziesiątce najrzadziej deklarowali, że w ciągu ostatnich trzech lat poznali kogoś, kto stał się im bliski. To objaw wykluczenia społecznego polskich seniorów?

- Z waszego sondażu wynika, że wraz z wiekiem ankietowanych maleje rola relacji z ojcem. Nic dziwnego, odpowiadający na pytania mówili o swoich aktualnych relacjach. Mężczyźni wciąż żyją krócej niż kobiety, dzisiejsi pięćdziesięciolatkowie nieczęsto mają jeszcze żyjących ojców. Silniejszy związek z ojcami deklarują młodsi badani. I to nie dziwi - ojcowie dzisiejszych dwudziesto- i trzydziestolatków odgrywają już inną rolę w rodzinie. Więcej czasu spędzali z dziećmi, częściej wykonywali czynności pielęgnacyjne, byli bardziej partnerscy w postępowaniu z nimi, co sprzyja budowaniu bliskości.Mogę też pana uspokoić - niska deklaracja więzi z ojcami nie oznacza, że nie wywierają oni realnego wpływu na swoje dzieci. Z moich badań z 2011 r. wynika, że to postawy i poglądy ojców, a nie matek, mają silniejszy wpływ na realne postawy i poglądy na świat dorosłych już dzieci. Mnie się ten wynik podoba, bo przeczy stereotypom - zwykle mówi się o bardzo silnym wpływie matki. Tymczasem, o ile matka ciągle ma większy wpływ (zwłaszcza w przypadku synów) na rozwój pewnych naszych potrzeb, to ojciec silniej kształtuje nasze myślenie społeczne, poziom zaufania do innych ludzi, przekonanie o tym, czy świat jest dobry, czy zły.- Przejmowanie pewnych postaw ojców nie oznacza, że się przeciw nim nie buntujemy. W połowie lat 90. prowadziliśmy wywiady z młodymi mężczyznami zaangażowanymi politycznie. Wielu z nich nie akceptowało formy politycznego zaangażowania oraz poglądów ojców i angażowało się po przeciwnej stronie sceny politycznej, ale jednak wszyscy stawali w obronie swoich ojców, gdy ich działalność była atakowana. To, że młodsze pokolenia mówią: "chcemy żyć inaczej", nie oznacza, że nie wracają do doświadczeń poprzednich pokoleń i że same nie chcą ich przeżywać. Świadczy o tym choćby silny nurt rekonstrukcji historycznych, odgrywania powstań. Ale także tęsknota za jakimś pokoleniowym emocjonującym przeżyciem.- Osoby najmłodsze i najstarsze mają mniej kontaktów niż ci w średnim wieku, bo nie pracują, rzadko udzielają się w jakichś organizacjach i mają mniej energii, by wyjść z domu i spotkać się z kimś. Pozadomowe kontakty w przypadku seniorów ograniczają też finanse, które są niezbędne, by kogoś zaprosić do domu na obiad, wyjść na kawę czy do teatru. W Polsce osoby starsze swoje nadwyżki finansowe przekazują wnukom i dorosłym dzieciom, a nie inwestują w swoje kontakty. Szkoda, bo im jest tych kontaktów więcej, tym pogodniejsze życie się wiedzie, ma się lepszy nastrój, szybciej wraca do zdrowia.

Ludzie są nam potrzebni: ''Przyjaciel da ci życie''

Spytaliśmy w sondażu, na kogo Polacy liczą w finansowych tarapatach. W grupie, która zadeklarowała, że na nikogo nie może liczyć, znów jest najwięcej seniorów.

Choć ciągle słyszymy o wielkim wpływie internetu i portali społecznościowych na nasze relacje, to tylko 1 proc. badanych zadeklarowało, że czuje bliskość lub rozmawia na ważne tematy ze znajomymi z Facebooka.

- To niekoniecznie wynik ich osamotnienia. Z jednej strony starsze osoby, szczególnie chore i niedołężne, potrzebują opieki, z drugiej - nie chcą być obiektem troski rodziny. Mówią często: "Wolę już umrzeć, niż być dla was ciężarem". Kluczowe są tu ich własne doświadczenia. W dziś starzejącym się pokoleniu istnieje pamięć osobistych kłopotów z realizacją własnych celów życiowych związanych z tym, że wiele osób musiało całodobowo zajmować się swoimi chorymi rodzicami. To naprawdę może czasami zrujnować życie osobiste.Ciekawe byłoby zbadanie, ile rozwodów w kolejnych pokoleniach było spowodowanych tym, że jedno z małżonków poczuło się odrzucone i zawiedzione z powodu poświęcania przez żonę i męża całej energii i wolnego czasu na opiekę nad chorym rodzicem.- To zgodne ze światowymi badaniami wskazującymi, że korzystanie z internetu rozszerza sieć znajomości, ale nie pogłębia więzi. Przede wszystkim używamy internetu, by podtrzymywać kontakty z osobami, które już wcześniej znaliśmy i są nam bliskie w realu. Twarde dane, m.in. z "Diagnozy społecznej", wskazują, że sieć przybliża (zwiększa liczbę kontaktów) osoby, które są nam bliskie psychicznie, ale oddalone przestrzennie. To wyraźna zaleta tej technologii. A wady? Mam wrażenie, że młodzi tracą przez nią szanse na ciekawą, bliską znajomość, bo są za bardzo zapatrzeni w swoje laptopy i smartfony, by dostrzec żywych ciekawych i pięknych ludzi wokół siebie.