Liefst 42 docenten Frans van hogescholen en universiteiten trekken aan de alarmbel over hun vak. Uit Vlaamse proeven blijkt dat het niveau zakt, en dat heeft volgens de docenten te maken met de stiefmoederlijke behandeling van het Frans. “Overal zien we dat scholen voor minder Frans kiezen”, zegt lerarenopleider Hugo Scheyving van Vives Hogeschool. “Het is heel simpel: ze kiezen voor meer Engels.”

“Er komen verontrustende signalen uit – vooral – katholieke scholen waar uren Frans en Nederlands drastisch worden verminderd. Waar wil men met ons taalonderwijs naartoe?” Twee weken na die tweet van Dirk Van Damme, de onderwijstopman van de OESO, trekt nu ook een groep docenten Frans uit het hoger onderwijs aan de alarmbel. Het gaat vooral om lerarenopleiders die bij hun studenten en in de scholen zien dat het misloopt.

“De Vlaamse (leraren)opleiders Frans zijn geen dramaqueens maar kunnen nu toch niet langer zwijgen. Onze expertise, onze passie voor de taal, onze beroepseer als leerkracht én onze verantwoordelijkheid als opleider dwingen ons in het verweer te gaan”, staat in de brief.

Uur Engels in de plaats

De timing is niet toevallig. Dit schooljaar zijn de nieuwe eindtermen ingevoerd voor het eerste middelbaar en die voor de tweede en derde graad zijn in de maak. Voor de eerste graad hebben de koepels veel meer dan vroeger scholen de vrijheid gelaten om keuzes te maken in hun lessenrooster. Katholieke scholen kunnen in het eerste jaar één uur Frans inruilen ten voordele van een uur Engels.

Harde cijfers over het aantal scholen dat die keuze maakte, bestaan niet. “Het is heel simpel: buiten enkele uitzonderingen hebben alle scholen voor een uur Engels gekozen”, zegt Hugo Scheyving, lerarenopleider Frans aan de Vives Hogeschool en initiatiefnemer van de brief. “Alle ondertekenaars bevestigen dat, en zij komen in heel veel scholen. Ook in het Gemeenschapsonderwijs zien we die trend. Vóór de hervorming gaven scholen vier tot zes uur Frans in het eerste middelbaar. Nu is dat drie uur. Daarin kunnen we de doelstellingen onmogelijk halen.”

Scholen kunnen wel in de vijf complementaire uren nog aandacht besteden aan Frans. “Maar die worden daar te weinig voor gebruikt, en in die uren kunnen leerkrachten geen nieuwe leerstof geven”, zegt Scheyving. De docenten zeggen ook signalen te krijgen dat er ook in de tweede graad gesnoeid zal worden in het aantal uren Frans, maar het katholiek onderwijs ontkent dat. Bij het Gemeenschapsonderwijs benadrukken ze dat die leerplannen nog volop in de ontwikkelingsfase zitten.

“Rampzalig”

Sowieso is het volgens de docenten hoog tijd om in te grijpen. “De situatie is rampzalig”, zegt Nathalie Nouwen, docente Frans aan de KU Leuven. “In het hoger onderwijs zitten we in een onmogelijke spreidstand tussen wat instroomt en het niveau dat we moeten afleveren. Studenten zijn ook gefrustreerd: ze hebben 700 uur Frans achter de rug en hebben nog moeite om een gesprek te voeren. Terwijl de vraag in bedrijven naar werkkrachten die Frans spreken groot is.”

De docenten vragen een terugkeer naar het “kritische minimum” van vier uur Frans in de eerste twee jaar van het middelbaar. Volgens de koepels maken scholen daar zelf wel de juiste keuzes om bij alle leerlingen de doelstellingen te halen. “Wij hebben net op vraag van de scholen de mogelijkheid geboden om Engels te geven in het eerste jaar”, zegt Lieven Boeve, topman van het katholiek onderwijs. “Het zijn de scholen zelf die ermee aan de slag gaan, afhankelijk van de nood bij hun leerlingen.”