Bezoekers worden bij binnenkomst op het festivalterrein gecontroleerd. Beeld Paul Bergen/ANP Kippa

De war on drugs lijkt steeds om te slaan naar een ‘war on drugsgebruikers’. Beide oorlogen beloven de oplossing te zijn, maar verergeren eerder de problemen die door drugs worden veroorzaakt.

Die nieuwste aanval in de kruistocht tegen drugsgebruikers komt van minister Grapperhaus, die kennelijk in festivals dé plek van samenscholing van het grote kwaad ziet. De oproep van de minister is niet alleen ongezellig, hij is naïef en vrijblijvend.

Voor de duidelijkheid: natuurlijk is het goed dat drugsgebruikers beseffen wat de consequenties van hun gebruik kunnen zijn voor henzelf en anderen. Niet voor niets zijn goede preventie en voorlichting zo’n beetje de enige onderdelen van drugsbeleid waarover alle partijen het vaak snel eens zijn.

Politici die het liefst álles wat met drugsgebruik te maken heeft aan de schandpaal nagelen, hebben de effectiviteit van preventie en voorlichting niet begrepen, of ze vinden die niet belangrijk. Voorlichting over en preventie van drugsgebruik zijn specialismes, maar voor sommige politici lijkt het niet meer dan een dekmantel om politieke voorkeuren en one­liners de krant in te schieten.

Ze negeren daarmee dat met het stigmatiseren van drugsgebruikers voorlichting en preventie niet effectief zijn, of zelfs worden ondermijnd. Je jaagt drugsgebruikers ermee van je af, zodat ze voor voorlichting en preventie onbereikbaar worden.

Niet met een toverstaf

De lijn vinden tussen uitleggen dat er nadelen aan iets verbonden zijn en iets zeggen waardoor je iemand onbereikbaar van je afjaagt, is niet eenvoudig, maar je hoeft geen gedragswetenschapper te zijn om te begrijpen dat zo’n blinde aanval op festivalgangers geen zoden aan de dijk zet. De minister zou toch moeten weten dat het de geschoolde voorlichter met een folder in de hand en een goed verhaal niet helpt, daar op die festivals.

Mensen mogen best beseffen dat hun pilletje niet met een toverstaf op de wereld wordt gezet, net zo goed als mensen zich mogen realiseren dat hun goedkope kleding is gefabriceerd op een manier waar we niet al te graag bij stilstaan.

Als kledingfabrieken zich schuldig maken aan kinder­arbeid uiten politici hun felle kritiek op grote modeketens die die goedkope kleding verkopen. Terecht, want om de eindverantwoordelijkheid te leggen bij de consument is te simpel. Toch is dat nu voor veel partijen wel de nieuwe mode, bijvoorbeeld als het gaat om drugsgebruik: de beschuldigende vinger naar de eindgebruiker wijzen.

Het verschil tussen kleding en drugs is dat we een systeem hebben waarbij kledingwinkels cijfers en gegevens moeten opgeven die de overheid kan controleren. Drugshandelaren hebben vrij spel, omdat een fatsoenlijk systeem ontbreekt. Een systeem waarin plaats is voor regulering kan zoveel ellende voorkomen. Politici denken echter nog steeds dat ze ermee wegkomen de consument een reprimande te geven in plaats van het systeem op de kop te zetten.

Vrijblijvend en naïef

Minister Grapperhaus laat geen moment onbenut drugsgebruikers als medeplichtig aan drugsgeweld af te schilderen, maar durft niet na te denken over een gereguleerd systeem voor xtc. Dat is vrijblijvend én naïef.

Staak toch die kruistocht tegen drugsgebruikers en ga voor oplossingen die zoden aan de dijk zetten. Laat preventie en voorlichting over aan hen die er verstand van hebben en naar wie gebruikers luisteren. U heeft de meeste gebruikers nu van u vervreemd. De belangrijkste stap kunt u zelf nemen: gooi het systeem op de kop. Reguleer de xtc-markt van productie tot gebruik, en stel zo handhaafbaar paal en perk aan alle ellende die er nu mee gepaard gaat.