De christelijke vakbond ACV heeft een verregaand voorstel om werklozen sneller aan het werk te krijgen. Mensen die twee jaar hard hebben gezocht en nog steeds geen job hebben, zouden van de overheid een ‘basisbaan’ moeten krijgen. ‘Om hun zelfvertrouwen aan te wakkeren, als opstap naar een betere baan’, zegt nationaal secretaris Ann Vermorgen.

Zwerfvuil opruimen, toezichthouden op bus of tram, natuurgebieden onderhouden, helpen in de refter van een bejaardentehuis. Het zijn enkele voorbeelden van ‘basisbanen’ die ACV wil invoeren. Eenvoudige jobs die er nu niet zijn, maar wel een maatschappelijke meerwaarde hebben. De christelijke vakbond wil ze, tegen de betaling van het minimumloon, aanbieden aan langdurig werklozen. ‘Enkel de mensen die twee jaar lang echt hun best hebben gedaan om werk te vinden’, zegt Ann Vermorgen, nationaal secretaris van ACV. Een kleine groep is dat niet, gemiddeld heeft 1 op de 3 werkzoekenden na twee jaar nog steeds geen werk.

Geen verplichting

Die ‘flinke’ werkzoekenden zouden dan op vrijwillige basis een ‘basisbaan’ kunnen doen, geen verplichting. Het voordeel is dat ze niet langer in een werklozenstatuut zitten ­– in tegenstelling tot bijvoorbeeld PWA. Ook krijgen ze een contract van onbepaalde duur. Het loon is wel heel beperkt, gemiddeld 1.700 euro bruto per maand (het mimumloon per sector). ‘Zodat er toch nog een stimulans is om door te groeien naar echt werk’, aldus Vermorgen.

Het achterliggende idee is dat werkzoekenden op die manier uit een frustrerende, negatieve spiraal raken. ‘Als je twee jaar lang eindeloos hebt gesolliciteerd, opleiding gevolgd en uiteindelijk toch nergens raakt, dan vreet dat aan je zelfvertrouwen’, zegt Vermorgen. ‘Via het systeem van basisbanen hopen we dat werkzoekenden weer in zichzelf gaan geloven, en doorgroeien.’

De vraag is alleen of dat betaalbaar is. Want ACV voorziet dat de Vlaamse overheid die lonen volledig betaalt. De vakbond stelt voor om met 25.000 basisbanen te beginnen – tegenover het huidige aantal werkzoekenden is dat ruim 1 op de 3. Kostprijs, uitgespaarde werkloosheidsuitkering inbegrepen, is 285 miljoen. ‘Wat relatief is, als je weet dat de dienstencheques 1,2 miljard kosten’, aldus Vermorgen.

Het voorstel van ACV doet een beetje denken aan de nepstatuten uit de jaren 80 (BTK en DAC). Maar het is vooral geïnspireerd door de Melkertbanen in Nederland, in de jaren 90 ontstaan en vernoemd naar de toenmalige minister van Sociale Zaken. De grote kritiek in Nederland was dat dit veel te weinig tot een gewone job leidde. De Antwerpse arbeidsmarktexpert Ive Marx spreekt van een ‘onwaarschijnlijke ideeënarmoede’.

ACV wil Melkertbanen voor langdurig werklozen. 13 jaar geleden afgevoerd in Nederland na evaluaties. Wat een onwaarschijnlijke ideeënarmoede — Ive Marx (@IveMarx) 13 oktober 2017

Maar volgens ACV zijn net die Melkertbanen zelf echte banen geworden, en was het dus wél een succes. Nu alleen nog Vlaanderen overtuigen.