Η εθνική μας υπερηφάνεια, πολλάκις ερεθισμένη φέτος, είναι ένα παράλογο πλάσμα. Ο συνδυασμός συμπλεγμάτων ανωτερότητας και κατωτερότητας που μας χαρακτηρίζει εκδηλώθηκε σε όλη του την αντιφατική μεγαλοπρέπεια στην υπόθεση του σκανδάλου της γερμανικής αυτοκινητοβιομηχανίας Volkswagen. Η προέλευση της εταιρείας είχε ούτως ή άλλως κεντρίσει το ενδιαφέρον της εμπροσθοφυλακής του πιο έξυπνου και πιο αδικημένου λαού στην Ιστορία. Οταν φάνηκε να προκύπτει ελληνική εμπλοκή στην αποκάλυψη του σκανδάλου με τις εικονικά χαμηλές μετρήσεις ρύπων στα αυτοκίνητα της VW, η «είδηση» εξαπλώθηκε στο ελληνικό Διαδίκτυο σαν αυθαίρετα σε πλαγιά του Υμηττού. Ασχετο αν δεν είχε καμία σχέση με την πραγματικότητα.

Αναφερόμαστε στην παράξενη -αλλά παράλληλα τόσο οικεία- υπόθεση της Αννας Στεφανοπούλου, διακεκριμένης καθηγήτριας Μηχανολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν στις ΗΠΑ. Μία συνέντευξη που παραχώρησε για το σκάνδαλο, αποσπάσματα της οποίας δημοσιεύθηκαν στο περιοδικό Wired, υπήρξε η αφορμή για να οικοδομηθεί ένας μύθος γύρω από το όνομά της στην ελληνική γωνιά του παγκόσμιου ιστού.

Η χαλαρή προσέγγιση στη μετάφραση και αναμετάδοση ειδήσεων από τον ξένο Τύπο -ιδιαίτερα στα διαδικτυακά μέσα- δεν εκπλήσσει. Ωστόσο, στην υπόθεση Volkswagen, το μείγμα ήταν πιο εκρηκτικό και η ελευθερία στη μετάφραση πιο αχαλίνωτη. Το δημοσίευμα που φαίνεται ότι τα ξεκίνησε όλα είχε τίτλο «Αννα Στεφανοπούλου: Η Ελληνίδα που “εκδικήθηκε” τη [sic] Γερμανία του Σόιμπλε και “έριξε” 18 δισ. δολάρια πρόστιμα στην VW (κατ’ αρχήν)». Ο υπέρτιτλος υπερθεμάτιζε: «Πώς καταρρίφθηκε για άλλη μια φορά ο μύθος του “έντιμου Γερμανού” από ελληνικό “χέρι”».

Το «ρεπορτάζ» ανέφερε, μεταξύ άλλων, την εξής «δήλωση» της κ. Στεφανοπούλου: «Οταν είδα την ανάλυση, ήταν πασιφανές σε μένα τουλάχιστον ότι κάτι δεν πήγαινε καλά. Ηταν αντίθετα στους νόμους της φυσικής με την υπάρχουσα τεχνολογία οι συγκεκριμένοι κινητήρες να έδιναν τόση ισχύ με τόσο χαμηλή εκπομπή ρύπων. Αρα έπρεπε να αναζητήσουμε αλλού την αιτία της εμφάνισης των χαμηλών τιμών». Είναι μία δήλωση που ποτέ δεν έκανε – αλλά γιατί να αφήσουμε μία τέτοια λεπτομέρεια να σταθεί εμπόδιο στην ανύψωση του εθνικού φρονήματος; Το κείμενο κατέληγε πανηγυρικά ότι «στο Βερολίνο ο Β. Σόιμπλε και η Α. Μέρκελ θα το "φυσάνε" και δεν θα "κρυώνει". Τους ήρθε από εκεί που δεν το περίμεναν… από μια Ελληνίδα».

Η «Κ» επικοινώνησε με την κ. Στεφανοπούλου μέσω email. Μας είπε ότι είχε μιλήσει σε διάφορα αμερικανικά ΜΜΕ για το σκάνδαλο της VW αλλά «ουδέποτε είπα ότι η δική μου ομάδα έπαιξε ρόλο στην αποκάλυψη του προβλήματος». Τη ρωτήσαμε πώς ένιωσε όταν συνειδητοποίησε ότι συνδέθηκε το όνομά της με την υπόθεση στο ελληνικό Διαδίκτυο.

«Απαίσια!» απαντά. «Aρχισα να λαμβάνω τηλεφωνήματα και emails, και όταν τελικά κοίταξα ένα από τα sites, δεν μπορούσα να το πιστέψω. Πρώτον με ενόχλησε ο εθνικιστικός τόνος των άρθρων. Δεύτερον -και πιο σημαντικό! – η λάθος απόδοση ενός ερευνητικού επιτεύγματος που ανήκει σε άλλους οργανισμούς και ερευνητές». (Για να συμβάλουμε στην επανόρθωση: την παραποίηση των μετρήσεων ξεσκέπασε ομάδα στο πανεπιστήμιο της Δυτικής Βιρτζίνιας, υπό τον Ντάνιελ Κάρντερ).

Η κ. Στεφανοπούλου είναι κορυφαία ειδικός στον τομέα της. Απόφοιτος του ΕΜΠ (το 1991), με διδακτορικό από το Πανεπιστήμιο του Μίσιγκαν, έχει λάβει πληθώρα βραβείων και επαίνων για το έργο της, μεταξύ των οποίων και η συμπερίληψή της στους πιο καινοτόμους ερευνητές από το MIT Technology Review το 2002. Είναι κάτοχος 10 αμερικανικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας και έχει συγγράψει 230 επιστημονικές εργασίες. Αντί να τη μετατρέπουμε σε όχημα φαιδρών εθνικιστικών φαντασιώσεων, ας τη θαυμάσουμε για τα πραγματικά της επιτεύγματα – και ας αναλογιστούμε τι την οδήγησε να προσφέρει το ταλέντο της στο Μίσιγκαν αντί να εμπλουτίζει τη δική μας, πολύπαθη ερευνητική κοινότητα.