Beeld ANP

Een gemiddelde burger die op straat is uitgescholden voor ‘mafkees’ of één van de hierboven genoemde kwalificaties, zal op een politiebureau grote moeite hebben aangifte te doen, laat staan dat het Openbaar Ministerie zijn zaak voor de rechter brengt.

Als de politie doelwit is, ligt dat heel anders.

In 2015 besliste het Openbaar Ministerie liefst 4.665 keer over strafvervolging voor iemand die een ‘gezagsdrager’, vaak een agent, had beledigd. Vaak legde justitie zelf een boete van bijvoorbeeld 100 of 150 euro op, in 1770 gevallen werd de verdachte gedagvaard om voor de politierechter te verschijnen. Dat zijn 34 rechtszaken per week (!).

Serieuze celstraffen

Door dergelijke lichte beledigingen nog altijd strafbaar te stellen en daar zelfs serieuze celstraffen op te zetten, schaart Nederland zich bij landen zoals Thailand, waar de mensenrechten zacht gezegd onder druk staan. Waar belediging van gezagsdragers in vele Europese landen inmiddels uit het strafrecht zijn geschrapt, heeft Nederland dat nog niet gedaan.

Toen de ervaren Amsterdamse rechter Willem Korthals Altes tot vier jaar geleden als politierechter optrad, had hij ‘om de haverklap’ dit soort zaken.

Als lid van een studiecommissie die zich namens de Vereniging voor Media- en Communicatierecht en het Nederlands Juristen Comité voor de Mensenrechten over de ‘uitingsdelicten’ boog, zou hij de Tweede Kamer een wetswijziging willen aanbevelen die het aantal strafzaken fors zal terugdringen.

Een goed gesprek of, hooguit, een civiele rechtszaak om een bescheiden schadevergoeding zal meestal veel beter werken, is het idee van zijn commissie.

Te lange tenen

Zouden agenten een dikkere huid moeten hebben?

“Misschien heeft de politie iets te lange tenen,” zegt Korthals Altes. “De vraag is wat je met een aangifte en een strafzaak wil oplossen. Wil je iemand bestraffen of toekomstig wangedrag voorkomen? Je zou in een goed gesprek ook kunnen vragen waarom iemand gefrustreerd is, en kunnen zeggen dat het goed zou zijn als iemand een minder kort lontje had.”

Dat de strafzaken nodig zijn om te voorkomen dat het gezag van de politie wordt ondermijnd, zoals nu de gedachte is, betwijfelt Korthals Altes. “Ik denk niet dat je als agent veel gezag uitstraalt als je na een belediging alleen een proces verbaal weet uit te schrijven. Soms kun je daar zelfs je gezag door verliezen doordat je niet serieus wordt genomen.”

De studiecommissie vindt dat de politie en justitie iemand die de politie heeft beledigd in principe alleen voor de strafrechter zou moeten brengen als meer is gebeurd, zoals verzet tegen een aanhouding of het belemmeren van de aanhouding van een ander.