La virino, kiu estis vendanta fervojan bileton al mi ĉe malgranda kimra stacio, ne emis rapidi. Ŝi estis havanta publikan diskuton kun apuda kolego. Li diris : "Oni jam ne povas aĉeti rozkolorajn ludilojn por knabinoj, ili devas estis grizaj." Ŝi respondis : "Estas same pri la vorto ’gollywog’ (la nomo de nigrula pupo) ... ." Ambaŭ staris kie ilin povis aŭdi klientoj kaj ambaŭ portis la uniformon de granda fervoja firmao. Dum la Brexit-kampanjo, oni povis aŭdi tion ĉie, se oni faris al si la penon aŭskulti. Nelongaj hazardaj esprimoj de rasismo, nelongaj ribeloj kontraŭ politika ĝusteco. Mi mem devenas de laborista urbeto kaj mi sciis, kion ili celis diri : falsa ribelo de la subklaso okazas - kontraŭ la valoroj de socie liberala elito kaj ties dumviva projekto : membriĝo en la Eŭropa Unio. En tiu, kaj en milionoj da aliaj similaj konversacioj, neniu devis uzi la vorton ‘Eŭropo’. La referendumo nur estis la ŝanco por diri : sufiĉe kun tio. Sufiĉe kun senesperigaj perspektivoj, kun kadukaj butikstratoj, kun laboro de minimuma salajro, kaj sufiĉe kun la mensogoj kaj alarmismo de la politika klaso. En la tago de la referendumo, el la voĉdonantoj en tiu kimra bastiono de la Laborista Partio, 56% voĉdonis eliri el la EU. La signoj jam antaŭe videblis. En la municipaj elektadoj de majo 2016, la UK Independence Party (Partio por la Sendependeco de Britio - UKIP) trarompis en la iamajn min-valojn de Kimrio kie la politiko estis solide Laborista ekde la fondo de la partio en 1906. En la elektadoj de la Eŭropa Parlamento de 2014, UKIP gajnis 26% de la voĉdonaro tutlande, ĉiam kun koncentriĝoj en la sama tipo de urbo : malgranda, senkolora, kun privata sektoro de malaltaj laborpagoj kaj sufiĉe da enmigrado nur por rememorigi ĉiujn pri tio, kion ekonomikistoj konfirmis : tiu migrado el orienta Eŭropo estis subpremanta la laborpagojn de tiuj kun la plej malaltaj salajroj. Jen la historio de Brexit : kiel delonga ksenofobia humoro eksplodis en la malprosperantajn korlandojn de la Laborista Partio, kaj kiel ĝi kombiniĝis kun la tradicia naciismo de la Konservativuloj, la antaŭurboj kaj la kamparaj regionoj. Ĝin oni povas vidi sur iu ajn el la mapoj de voĉdonoj. Urba Anglio kaj la tuta Skotlando voĉdone favoris resti en la EU. La malriĉaj urbetoj kaj urboj de Anglio kaj Kimrio voĉdone elektis eliri. Eĉ la ĉeesto de du universitatoj, granda aziana malplimulto kaj vigla urba ekonomio ne povis svingi urbojn kiel Nottingham aŭ Birmingham en la tendaron de la Restuloj. Ili voĉdone elektis eliri el Eŭropo, kaj tiel transformis ribelon - kiu disvolviĝas jam de multaj jaroj - en decidan historian eventon. Estas tri ĉefaj kialoj. La kredito kiel portempa solvo Unue, novliberalismo paneis. Britio estis la laboratoria rato de novliberalismo. En la fruaj 1980aj jaroj, Margaret Thatcher uzis ekonomiajn politikojn por transformi recesion en industrian kaj socian disfalon. Ŝi celis subpremi la koheradon kaj socian potencon de la laboristaro. La efiko estis - dum jardekoj - subpremi ĝian povon intertrakti pri salajroj. Dum la jaroj 1990aj kaj 2000aj - kiel okazis en ĉiuj evoluintaj landoj - la diferenco inter stagnantaj enspezoj kaj la ekonomia kresko estis transpontita per la kredito. Sub Tony Blair, la iluzio estis tio, ke mono iel gutados de la bonhavaj, tutmondiĝintaj urbaj centroj kun abundaj aktivoj al la senhavaj regionoj. Kiam tio ne okazis, lia kanceliero, Gordon Brown, uzis ŝtatajn elspezojn por multege pligrandigi subvenciojn por dungitoj kaj laborpostenojn en la publika sektoro. Kaj pro tio, ke publikaj servoj - kiel la kolektado de rubo - estis pogrande malŝtatigitaj, la iluzio estis kompleta. Oni povis rigardi val-urbon en Kimrio tuj antaŭ la kraŝo de 2008 kaj vidi ekonomion senigitan je produktivaj laborpostenoj en la privata sektoro, plagatan de krimado kaj malsanoj de malriĉeco, sed kun ŝajne vigla privata servosekto pagita per impostoj. Kaj la tuta loko supervivis nur pro subvencioj por dungitoj kaj servoj financataj de la ŝtato : infanzorgado, mensa sanigo kaj la polico. Poste, venis sinsekve la financa krizo, registaro gvidata de la Konservativuloj, kaj rigoraj elspezreduktoj kiuj reduktegis subvenciojn al dungitoj en la publika sektoro. La kredita implodo detruis la ĉefajn butikstratojn kaj aŭ malplenigis la unikajn butiketojn kiujn la urbanoj konis ekde sia junaĝo, aŭ ilin anstataŭigis per la tri ĉieaj simboloj de la malriĉa urbo : Poundland (kie ĉio kostas nur unu pundon), Cash Converters (kie oni povas lombardi siajn pecojn kaj partojn kontraŭ monprunto) kaj la Citizens Advice Bureau (Konsilejoj por Civitanoj), kie oni povas atendovici matene por senpaga konsilo pri kiel restrukturi siajn ŝuldojn, aŭ eviti eldomigon, aŭ kontraŭbatali pensojn pri memmortigo. Ne estas tiel ĉie. Londono, Manĉestro, Bristolo kaj Leeds fariĝis, unuavide, viglaj urboj orientitaj tutmonden. Sed eĉ en la urbegoj, ĉe la baza tavolo, estis ekonomio en kiu la malalte salajrata virino kiu laboras ĉe Zara aĉetas lunĉon ĉe Subway, kaj la malalte salajrata viro ĉe Subway aĉetas ĉemizon ĉe Zara. Kaj por ambaŭ, la problemo ne estis salajro sed loĝejo. Pro financa stimulado de 375 miliardoj da pundoj, domprezoj kaj lupagoj tiel altegiĝis, ke multaj gejunuloj laborantaj en Londono dormas duope en unu ĉambro. La malnova ’studenta pensiono’ kun unu loĝanto en ĉiu ĉambro, eĉ la vivoĉambro, fariĝis la ’domo por advokatoj’. Tial, kvankam la novliberalisma krizo frakasis la perspektivojn de pli juna generacio kaj ilin ŝuldigis pli profunde, mankas rekta ligilo de tio al la rezulto de la referendumo. La ribelo kontraŭ la EU ĉefe okazis en la lokoj kie novliberalismaj paliativoj - la densa, briletanta vivo de la multkultura urbo - ne ekzistis, aŭ ne sufiĉis por kontraŭagi al la forta sento de nehaltigebla ekonomia pereo. Mankis konsento pri libera cirkulado En 2004, kiam ok landoj de orienta Eŭropo aliĝis al la sistemo de libera cirkulado interne de la EU, la registaro de Tony Blair - unike ĉe la grandaj EU-landoj - ne postulis intertempajn restriktojn. Raporto de la Ministerio pri Internaj Aferoj memfide prognozis ke venus nur 13 000 migrantoj [1]. En la momento de ĉi tiu verkado, estas tri milionoj da denaskaj EU-anoj loĝantaj en Britio, el kiuj du milionoj laboras. Kun konstanta enmigrado el ekster la EU, la nombro de eksterlande naskitaj laboristoj jam atingis preskaŭ 17% de la laborforto. Kvankam multaj laboras en la publika sektoro - 55 000 denaskaj EU-anoj laboras en la Nacia Sanservo - ili plejparte koncentriĝas en la plej malalte salajrataj laborpostenoj de la privata sektoro. Migrintoj konsistigas kvardek tri procentojn de la laborforto en bazaj industrioj kiel enladigo, enboteligo kaj enpakado. Pli alte en la ĉeno de valoro, en la sektoro de fabrikado, ili konsistigas 33%. En suda Londono mi trovis fabrikiston de malgrandaj ujoj de lipŝmiraĵo kies tuta laborforto estis varbita el Litovio. La socia efiko de forta migrado estis komprenita - teorie, sed neniam instinkte - de la politika klaso. La mito, ke denaske britaj laboristoj estis ’tro stultaj’ por fari ĉi tian laboron, aŭ ’ne volas labori’, konvenis al la novliberalisma interpreto. Ĉiuj sugestoj ke tio rilatis al la mizere malaltaj salajroj, la konstantaj monpunoj, kaj suplementaj impostoj pagigataj por puŝi realajn salajrojn sub la laŭleĝan minimumon, ne kongruis kun tiu interpreto. Ignorita estis la persista fipraktiko per kiu tutaj laborfortoj estis dungitaj el orienta Eŭropo, sen provi varbi lokajn loĝantojn. La metropola elito supozis, ke la subita alveno de polaj butikoj kaj portugalaj kafejoj en la Britio de urbetoj nur estis plua disŝuteto de la magia polvo de tutmondiĝo sur la senkolorajn vivojn de tiuj, kiuj loĝis tie. Tio, kion mi vidis kiel ĵurnalisto raportanta pri ĝi, tamen, estis akuta indigno. Fine, rigoraj elspezreduktoj (austerity) kontribuis al la toksa miksaĵo. Se duono de la patrinoj en via loka kuracistejo parolas la portugalan, tiam ordinara prudento sugestas ke vi dungu portugallingvan flegistinon. Kiam maldungoj katastrofe malpliigas publikajn servojn, natura penso venas en la kapon : ĉu la streĉiteco estus malpli severa se estus malpli da migrintoj ? Tiujn, kiuj aŭdacis demandi tion, oni juĝis ksenofobaj. Tiom malmulte la politika klaso komprenis la danĝeron, ke la Konservativa registaro eĉ reduktis publikan fonduson kiu specife celis, ke la alveno de novaj migrintoj estu akompanata de nova mono por lokaj servoj. Ĉefministro David Cameron promesis redukti netan enmigradon ĝis ’dekmiloj’. Pasintjare, neta migrado atingis 333 000. Duono de la netaj alvenintoj venis el la EU kaj la ceteraj pere de akceptosistemo bazita sur poentoj laŭ la bezonoj de dungantoj [2] . Por la Brexit-movado, ĉi tiu cifero fariĝis potenca simbolo. Ĝi proponis la perspektivon ke migrado el la EU povus aldoni unu milionon da homoj al la loĝantaro ĉiun trian jaron ; ke salajroaltiĝoj ĉe la malalta ekstremo de la laborforto estis neeblaj ; kaj ke eĉ ne Konservativa registaro havis la volon por agi. Kiam oni demandis al Cameron, ĉu la registaro povus malinstigi migradon el la EU je la mikronivelo, la respondo estis nea. Li eĉ ne faris al si la penon formale peti gravajn ŝanĝojn al la reguloj pri libera cirkulado en sia intertraktado de februaro 2016. La scenejo tiel pretiĝis por ke migrado fariĝu la kerna koncepto ĉe la koro de ĉiuj aliaj demandoj pri la ekonomia delokigo kaj malriĉeco. Tagon post tago la klaĉgazetoj elpumpis brutalan propagandon de apenaŭ kaŝita rasismo. En la urboj, kie junuloj ricevas siajn novaĵojn el la elektronika informfonto Buzzfeed, kaj maljunuloj el forte reguligataj publikaj elsendantoj, malmultaj konsciis kiel venena fariĝis la ribelo kontraŭ migrado. La Restularo perdis sian vervon Trie, la batalo de argumentoj estis perdita. Kiam la referenduma kampanjo komenciĝis, David Cameron estis devigita permesi al sia partio dividiĝi, sen oficiala linio pri Brexit. Anstataŭe, li decidis uzi la ŝtatan maŝinaron por fueli la kampanjon per statistiko, raportoj kaj impeto. Dume, la Laborista Partio havis oficialan politikon de subteno al Restu, sed gvidantaron de dumvivaj maldekstrismaj eŭroskeptikuloj. Ili demetis siajn principojn kaj kampanjis por resti en la EU, sed rifuzis aliĝi al la transpartia kampanjo Better In (Prefere En) kaj elektis konduki sian propran operacon "Restu kaj Reformu". Dume, la ekstreme dekstrismaj eŭroskeptikuloj de UKIP kune kun la Konservativa dekstrularo kondukis alternativan kampanjon favore al retiriĝo de la EU kun migrado kiel ĝia sola fokuso. Komence, la Restularo havis impeton. Centoj da entreprenestroj, sciencistoj kaj publikaj intelektuloj deklaris sian subtenon por la EU kaj dissendis aŭtoritatajn avertojn pri ekonomia ĥaoso se Brexit okazus. Sed subite, tri semajnojn antaŭ la voĉdonado, la kampanjo Restu - kiun ĝiaj oponantoj nomis ’Projekto Timo’ - senspiriĝis. Post kiam la kanceliero de la fisko George Osborne promesis kraŝigi la ekonomion per kamikaza buĝeto de rigoraj elspezreduktoj se Brexit triumfus, kaj post kiam prezidanto Obama venis kaj iris, kaj post kiam Donald Tusk avertis ke la okcidenta civilizacio disfalos - restis nenio pri kio averti. La municioj de timo estis eluzitaj. ’Restu’ perdis sian vervon. En la lastaj tri semajnoj de la kampanjo, Laboristaj aktivuloj voĉdonvarbis de pordo al pordo kaj revenis kun la samaj hororaj rakontoj. Ne nur la UKIP-anoj kaj la rasistoj diris ke ili ’forfikiĝu’, same diris multaj el iliaj propraj voĉdonantoj. La problemo, ĉiam, estis migrado. Ĝi fariĝis ilo por diri al la urba elito ke la britoj de la urbetoj jam ne povis toleri novliberalisman mizeron. Kiam, en la lastaj semajnoj de la kampanjo, la Laborista Partio provis promesi retraktadon de la reguloj pri libera cirkulado, malmultaj aŭdis la mesaĝon. Eĉ la gvidanto de la partio, Jeremy Corbyn, ne povis esti persvadita eldiri tiun promeson kaj, ĉiaokaze, la prezidanto de la Eŭropa Komisiono Jean-Claude Juncker deklaris simple ke tio ne povas realiĝi. Sekve, en la finaj tagoj, post kiam la murdo de la laboristpartia deputito Jo Cox kvietigis la intensan kontraŭmigrantan retorikon, britoj alfrontis tre klaran mesaĝon de la Eliruloj : eliru el Eŭropo kaj alprenu la regadon de enmigrado, aŭ restu kaj alfrontu senlimajn enmigradon, subpremadon al salajroj kaj kulturan streĉitecon. La politika elito - inter ili la Laboristaj maldekstruloj - supozis ke tiu mesaĝo ne povos varbi la subtenon de pli ol 45% de la voĉdonantoj. Fine, tamen, ĉirkaŭ 33% de azianoj kaj 27% de nigraj voĉdonantoj voĉdonis eliri, kaj tio puŝis la finan plimulton kontraŭ la EU al 52 [3]. Gejunuloj, ĉe kiuj subteno por Eŭropo atingis 75%, estis la sola grupo kies nombro de voĉdonintoj estis lamentinda. Malpli ol duono el ĉiuj gejunuloj ĝis la 23-a jaraĝo faris al si la penon voĉdoni, kompare kun 75% ĉe la maljunuloj. Finfine temis pri elmontro de la koncepto de ’ideologia hegemonio’. Ĉie, kien mi iris dum la lasta semajno de la kampanjo - kiam opinisondoj diris ke 24% de la voĉdonantaro ankoraŭ ne decidiĝis -, mi aŭdis laboristaranojn memfide kaj inteligente argumenti favore al Brexit. Mi konjektas, ke malgranda sed decidiga procento de la voĉdonintoj por Eliru estis maldekstremaj laboristoj aŭ mezklasaj salajruloj kiuj estis influitaj de siaj kolegoj kiam la fino alproksimiĝis. Problemo por la maldekstro Profundas la eventualaj sekvoj por la maldekstra projekto en Britio. La ŝoko ĉe la sociaj elitoj devigis la Konservativulojn rapide elpensi koheran linion. Plejverŝajne, laŭ la indikoj nunmomente, ili devos unuiĝi ĉirkaŭ projekto resti en la Eŭropa Ekonomia Areo (EEA). Tio evitus retraktadon de la komerca akordo ; estus necese akcepti ĉiujn estontajn ŝanĝojn de la EU-reguloj sen povi ilin influi, kontribui al la EU kaj akcepti la liberan cirkuladon - sed kun la rajto ĝin bremsi en krizokazo. La problemo estas tio, ke la kampanjo Eliru kontraŭis al la EEA-elekto, ĉar tio principe necesigas la liberan cirkuladon. Sed eĉ se Britio restos en la EEA, forigita estos la kerna premiso de la tuta centro-maldekstrismo ekde la 1970aj jaroj, nome membriĝo en la EU, la sociala ĉapitro de la Traktato de Maastriĥto kaj ĉiam pli proksima unuiĝo. La Laborista Partio devas difini sin kontraŭ la fono de la nova realaĵo - kaj tiu realaĵo estas necerta. Neniu grava parto de la financa elito volas ian ajn ekonomian naciismon. Fakte, la Eliru-favora elito estas konvinkinta sin ke Britio povas fariĝi ekonomio de ekstrema tutmondeco - granda Singapuro - flosanta inter la ĉefaj komercaj blokoj. Tio malsukcesos kaj probable ankaŭ Brexit mem. Ĝi ne sukcesos disponigi pli altajn salajrojn aŭ percepteble pli malaltan inflacion. Ĝi forpelos la financan kapitalon eksterlanden, kaj la malmulta ekzistanta investo en fabrikado revenos al la eŭropaj korlandoj. Tio, laŭvice, reduktegos la oficialajn taksojn de la kapacito de la ekonomio kreski longatempe. Fronte al la eksterlanda ŝuldo kaj komercaj deficitoj de Britio, la ekonomia perspektivo povus ŝajni tiel malbona ke komenciĝos perceptebla kapitalfuĝo. La malsukceson pliseverigos politika paralizo pro tio, ke ambaŭ ĉefaj tradicioj en Britio, liberala konservativismo kaj Laborismo, estis historie centriĝintaj ĉirkaŭ la EU-projekto. La vera problemo - kaj por la maldekstro, kaj por la liberala centro de la brita politika sistemo - estas : kio okazos post kiam Brexit malsukcesos ? La fortoj de naciismo kaj ksenofobio ne estas mildigitaj per la Brexit-venko. Malgranda sed brutala sinsekvo da pogromaj perfortaĵoj ekflamis kontraŭ la celgrupoj de la dekstro - poloj kaj islamanoj. Sed tio estas nenio kompare kun tio, kion ni vidos se la ekonomio glitos en recesion. Dume, estas ia mezklasa histerio en Britio : petskriboj por ripeto de la voĉdonado ; alvokoj al la parlamento saboti ĝin ; malamo esprimata en sociaj retservoj al la ’malklera’, blankula, manlaborista klaso ; malamo al la maljunuloj esprimata de juna generacio el kiu duono ne volis fari al si la penon voĉdoni, sed kies vivŝancoj nun estas grave ŝanĝitaj de la rezulto. Kaj nun Skotlando estas elironta el Britio. Tio, kio ŝajnis antaŭvidebla en la daŭro de dek jaroj, nun estas certa en la daŭro de tri. Estos dua referendumo ; el la Laboristaj lojalistoj kiuj favoris resti en Britio, granda parto anstataŭe voĉdonos por sendependiĝo por teni Skotlandon en la EU. Britio disrompiĝos. Dividita nacio Por la maldekstro, la plej proksima ŝanco troviĝas en tutlanda elektado. Ne estas certe ke Theresa May, la nova gvidanto de la Konservativa Partio, anoncos tion, sed estas malfacile intertrakti sen mandato. Timante ke, se la partio estus gvidata de la maldekstro, povus esti ke ĝi efektive gajnus la elektadon, la Blairisma desktrularo de la Laborista Partio tuj lanĉis puĉon kontraŭ Corbyn por malhelpi ke li estu la partiestro kiam la elektado okazos. Tia estis la memdetrua miopeco de politika generacio kiu ne estis trejnita por pritrakti konfliktojn kaj malfacilaĵojn. Fronte al la plej granda politika katastrofo de sia vivdaŭro, kaj la ŝanco enoficiĝi kiel la gvidantoj de la lando, Laboristpartiaj deputitoj elektis interbatali. Se elektado okazos, la Laborista Partio devus alvoki por interpartia pakto kun la Skota Nacia Partio (SNP), la kimra naciisma partio Plaid Cymru kaj la Verda Partio. La celo estus malhelpi ke UKIP gajnu solidan piedtenejon en la parlamento kaj malebligi Konservativan registaron. La prezo devos esti konstitucia reformo : la adopto de proporcia balotsistemo. Cetere, devos esti plano kiu ebligos al Skotlando eliri el la Unuiĝinta Reĝlando sen la ekonomia sabotado per kiu la Konservativuloj kaj la Banko de Anglio minacis puni la skotojn en 2014. Mi nomis tiun strategion ProgrExit, tio estas progressive exit (laŭpaŝa elirado), kaj estas indikoj ke ĝi estas pli populara ĉe la aktivuloj de tiuj partioj ol ĉe iliaj gvidantaroj, kiuj provas ellabori strategion por supervivi. Por Skotlando, kiam temas pri sendependiĝo, la minaco de la kapitalfuĝo de 2014 nun estas retroirigita. En la rolo de la antaŭposteno de la EU sur la ĉefa parto de Britio, ĝi povas antaŭvidi internajn investojn kaj de la financa kaj eĉ de la produktivaj industrioj en la okazo se ĝi atingus sendependecon. Ŝajnas nunmomente kvazaŭ la tuta politika sistemo kaj socio de Britio estas dividita en du partojn : unu duono havas kiel simbolon ’white van man’ (la viro en la blanka kamioneto), manlaboristo de malalta eduka atingo kiu paradigas la nacian flagon el la glaco de sia laborveturilo ; la simbolo de la alia duono estas la barba hipstero [4]. - necertaj nun estas liaj vojaĝoj al Berlino por arto kaj al Ibiza por dancado, kaj minacata estas la supozata kultura superregado de lia socia liberalismo kaj kontraŭrasismo. Antaŭe, la strategia problemo de la Laborista Partio estis kiel unuigi ĉi tiujn du sociologiajn tribojn el kvar nacioj. Nun, la problemo estas kiel enkadrigi la proponon de sociala justeco kaj demokratio al loĝantaro konsternita de necerteco. Jam antaŭe, Britio turnis la dorson al la tutmonda ordo - en 1931, kiam ĝia decido forlasi la Oretalonon ekkaŭzis ties fragmentiĝon kaj disfalon. Sed tiutempe, la brita socio estis unuiĝinta ; la konflikto inter maldekstro kaj dekstro, laboristo kaj dunganto, ĉiam estis kadrita per komuna kultura historio. Ĉifoje temas pri salto en la mallumon. Ekonomie, mankas plano por Britio post la EU ; preskaŭ certa, tamen, estas mallongatempa recesio. Socie, Britio estas ĝisoste dividita en etoso de kultura milito ; kaj kun Skotlando eliranta, Britio estas destinita disrompiĝi. La plej malnovaj kapitalismaj ekonomio kaj civito de la mondo disrompiĝos en du partojn. Ĝia kultura historio jam estas frakasita. Jen la atingo de David Cameron, kun la kunlaboro de Laborista Partio militanta kun si kaj de juna generacio kiu tiom perdis la intereson pri la politiko, ke - je ĉi tiu decide grava momento - duono el ili rifuzis elekti. Paul MASON Tio estas traduko de artikolo kiu aperis en la anglalingva eldono de LMD de julio 2016. Versio en la franca estis publikigita en la franca eldono de aŭgusto 2016 de la Monde diplomatique.