2.575.000.000.000 euro, 2575 miljard euro. Zoveel geld heeft de Europese Centrale Bank de voorbije vier jaar in de Europese economie gepompt. Op 21 december eindigt het 'Asset Purchases Programme', het schuldopkoopprogramma dat de ECB in maart 2015 opstartte, waarmee staatsleningen van eurolanden opgekocht werden.

"De ECB heeft met het opkoopprogramma de euro gered", zegt hoofdeconoom Carsten Brzeski van de Duitse ING DirectBank. "Maar de economische meerwaarde is eigenlijk moeilijk te meten, want je weet niet hoe de wereld er had uitgezien zonder 'quantitative easing' (QE)."

Sinds de start van het monetair opkoopprogramma en de renteverlagingen zijn er in de eurolanden negen miljoen banen bij gekomen. Volgens de ECB is ongeveer een derde, drie miljoen banen, een direct gevolg van de aanpak. Voor Nederland gaat het dan om circa 240.000 banen van de 720.000 banen die er in de afgelopen vijf jaar zijn gecreëerd.

Plussen en minnen

Het is een verhaal met plussen en minnen. De economie draait inmiddels als een tierelier. Hypotheken en kredieten zijn ultra-goedkoop, overheden zijn spekkopers met extreem lage rentes op de staatsschulden, de werkloosheid is gehalveerd, de huizenmarkt zelfs oververhit. Dat is de zonnige kant.

Aan de schaduwzijde levert spaargeld niets meer op, wat ons gemiddeld een paar honderd euro rente per jaar kost. Pensioenfondsen zitten in grote problemen omdat de dekkingsgraad is aangetast door de lage rente waardoor ze niet kunnen indexeren en soms moeten korten.

Het is ironisch: de ECB begon met opkopen toen de economische groei juist weer op gang kwam en stopt er mee nu de groei in euro-economieën terugloopt en haperingen vertoont, en de vooruitzichten schraler worden. De ECB had wellicht eerder moeten beginnen en ook eerder moeten stoppen.

Bejubeld en verguisd

Het hele idee is schuldpapier omruilen voor geld. Banken, verzekeraars, vermogensbeheerders en beleggers kunnen met het vrij gespeelde geld aan de slag met leningen en kredieten voor bedrijven en consumenten om zo de economie een boost te geven. Daarmee zouden investeringen toenemen, er zouden meer banen komen, de inkomens en dus de koopkracht zouden stijgen en de inflatie zou worden aangewakkerd, richting de door de ECB gewenste twee procent.

Een bejubeld en een verguisd programma. Armlastige eurolanden zijn blij met de financiële steun. Geld wordt goedkoper en makkelijker beschikbaar, zodat de kosten om schuld te financieren dalen. Financieel en economisch sterkere eurolanden, zoals Duitsland en Nederland met bankpresident Klaas Knot voorop, vinden het monetair geschut draconisch.

De duizelingwekkende hoeveelheid geld leidt tot zeepbellen. Men is als de dood dat de 'zwakke' broeders de noodzakelijke hervormingen laten versloffen en de boel de boel laten, op kosten van de 'sterkere' landen. Bankpresident Mario Draghi laadt de verdenking op zich dat hij te veel zijn oren laat hangen naar de zuidelijke eurolanden.

Spookscenario

Drie jaar eerder, midden in de eurocrisis, orakelde Draghi dat de ECB er alles aan zou doen om de euro te redden. "Geloof me, het zal genoeg zijn," klonk het zelfverzekerd. Het werkte, zonder dat hij toen eigenlijk al wat deed; een prachtvoorbeeld van management by speech. Oud-bankpresident Ben Bernanke zei ooit dat monetair beleid voor 98 procent communicatie is en 2 procent actie.