Οι πρόσφατες εξελίξεις στην Βενεζουέλα με την αναγνώριση του Χουάν Γκουαϊδό ως «μεταβατικού», ή «νόμιμου» ηγέτη της χώρας και η απαξίωση του «εκλεγμένου» Προέδρου Νικολάς Μαδούρο, από μεγάλη μερίδα της διεθνούς κοινότητας, έχει φέρει τη χώρα μας μπροστά από ένα παράδοξο, δεδομένου πως είναι από τις ελάχιστες δυτικές δημοκρατίες που συνεχίζουν να υποστηρίζουν τον Μαδούρο.

Η Ελληνική Κυβέρνηση και αξιωματούχοι της όπως ο Πάνος Σκουρλέτης, «εκφράζουν την αμέριστη στήριξη και την αλληλεγγύη του στον νόμιμο Πρόεδρο της Μπολιβαριανής Δημοκρατίας της Βενεζουέλας Νικολάς Μαδούρο, ύστερα από τη χθεσινή ενέργεια του ηγέτη της αντιπολίτευσης και προέδρου της Εθνικής Συνέλευσης της χώρας Χουάν Γκουάιδο, να ανακηρύξει τον εαυτό του προσωρινό Πρόεδρο της χώρας, αμφισβητώντας με αυτό τον τρόπο, η αντιπολίτευση, το αποτέλεσμα των προεδρικών εκλογών του περασμένου Μαΐου»

Ο Νίκολας Μαδούρο ορκίστηκε για δεύτερη συνεχόμενη φορά Πρόεδρος της Βενεζουέλας στις 9 Ιανουαρίου 2019, έπειτα από τη νίκη του στις εκλογές που διεξήχθηκαν στις 20 Μαΐου 2018.

Σύντομη αναδρομή

Ο Νίκολας Μαδούρο αυτοπαρουσιάζεται ως ο συνεχιστής της ιδεολογίας και του έργου του Ούγκο Τσάβες, ο οποίος συνδύασε τον Μπολιβαριανισμό (που συνδυάζει τον σοσιαλισμό με τον εθνικό πατριωτισμό) με αυτό που αποκαλούσε ως «Σοσιαλισμό του 21ο αιώνα».

Ο Μαδούρο διετέλεσε υπουργός Εξωτερικών από το 2006 έως το 2012 και αντιπρόεδρος της Βενεζουέλας από το 2012 έως το 2013, πάντα επί κυβερνήσεως Τσάβες. Όταν ο Τσάβες απεβίωσε από καρκίνο του εντέρου στις 5 Μαρτίου 2013, ο Μαδούρο ανέλαβε τις εξουσίες και τις ευθύνες του Προέδρου. Ένα μήνα αργότερα θα κερδίσει τις εκλογές με ποσοστό 50.62% και στις 19 Απριλίου 2013, αναλαμβάνει επισήμως τα καθήκοντα του Προέδρου της χώρας.

Θα μεσολαβήσει οικονομική κρίση το 2014 και οι ελλείψεις σε βασικά αγαθά θα μετουσιωθούν σε ογκώδεις βίαιες διαδηλώσεις με 43 νεκρούς. Αν και ο Μαδούρο απέδωσε τις οικονομικές δυσκολίες σε κερδοσκόπους και γενικά εξωτερικούς παράγοντες, δυτικοί αναλυτές τις αποδίδουν στις οικονομικές πολιτικές τόσο του Μαδούρο, και του προκατόχου του, καθώς και την κρατική διαφθορά. Τα κρατικά ελεγχόμενα ΜΜΕ παρουσιάζουν μια “μαγική” εικόνα για την κατάσταση στη Βενεζουέλα με τις ελλείψεις βασικών αγαθών, ωστόσο χάρη στα κοινωνικά δίκτυα και ειδικά το Twitter, γίνεται γνωστή η πραγματική κατάσταση σε όλο το κόσμο. Η δημοτικότητα του Μαδούρο βρίσκεται σε ελεύθερη πτώση από εκείνο το σημείο και έπειτα.

Παράλληλα, έως τα μέσα του 2018, 2,3 εκατομμύρια Βενεζουελάνοι, δηλαδή περίπου το 7% του πληθυσμού, είχαν εγκαταλείψει τη χώρα. Εξ αυτών, τα 1,3 εκατομμύρια υπέφεραν από υποσιτισμό. Σήμερα ο αριθμός ανέρχεται σε 3 εκατομμύρια. Άλλες εκτιμήσεις ανεβάζουν αυτό το νούμερο στα 4 εκατομμύρια. Τα Ηνωμένα Έθνη υπολογίζουν ότι μέχρι το τέλος του 2019, ο συνολικός αριθμός των προσφύγων από τη Βενεζουέλα, θα ανέλθει στα 5,9 εκατομμύρια. Σήμερα, περίπου 25.000 Βενεζουελάνοι εγκαταλείπουν καθημερινά τη χώρα.

Η απώλεια αυτή στην δημοτικότητα του Μαδούρο κατέδειξε την ανάγκη εκλογής μιας Εθνικής Συνέλευσης το 2015 υπό την ηγεσία της αντιπολίτευσης και ενός κινήματος το 2016 παρόλο που ο Μαδούρο εξακολουθεί να διατηρεί την εξουσία μέσω πολιτικών οργάνων όπως το Ανώτατο Δικαστήριο, η εκλογική αρχή και ο στρατός.

Στις 20 Μαΐου 2018, ο Μαδούρο επανεξελέγη Πρόεδρος της Βενεζουέλας με το συντριπτικό ποσοστό του 67.8%, το υψηλότερο που έχει καταγραφεί στη χώρα, ενώ η αποχή ήταν μια από τις υψηλότερες των τελευταίων δεκαετιών, ξεπερνώντας το 54%. Σε κάθε περίπτωση, έλαβε περίπου 1,5 εκατομμύριο λιγότερες ψήφους, απ’ ότι είχε λάβει το 2013. Δεδομένης όμως της αντιδημοφιλίας (η δημοφιλία του Μαδούρο στη Βενεζουέλα δεν ξεπερνά το 18% έως 25%) του και των σοβαρών οικονομικών προβλημάτων που εξακολουθούν να ταλανίζουν τη χώρα, πολλοί είναι αυτοί που έκαναν λόγο για εκλογές-παρωδία.

Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με τους NYT, οι εκλογές είχαν αρχικά προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο του 2018, πριν ξαφνικά επισπευσθούν αρχικά για τις 22 Απριλίου και κατόπιν για τις 20 Μαϊου. Η επιλογή της ημερομηνίας, φαίνεται πως δεν ήταν τυχαία.

Από νομική άποψη, οι εκλογές μπορεί να είναι αντισυνταγματικές, επειδή κηρύχθηκαν από τη Συντακτική Συνέλευση, ένα Σώμα με υπερξουσίες που δημιουργήθηκε από το Κόμμα του Μαδούρο το 2017, και υπονόμευσε την Εθνοσυνέλευση, η οποία κυριαρχείται από την αντιπολίτευση.

Οι εκλογικές αρχές, απαγόρευσαν τη συμμετοχή στις εκλογές των μεγαλυτέρων κομμάτων της αντιπολίτευσης, καθώς και ορισμένων δημοφιλών πολιτικών, όπως για παράδειγμα ο Leopoldo Lopez που αρχικά φυλακίστηκε και κατόπιν βρίσκεται σε κατ΄οίκον περιορισμό από το 2014, κατηγορούμενος για τον ρόλο που έπαιξε στις μεγάλες ταραχές. Άλλοι πολιτικοί που αποκλείστηκαν ως επί το πλείστον αυθαίρετα από τις εκλογές είναι οι Henrique Capriles, Antonio Ledezma, Freddy Guevara, David Smolansky, María Corina Machado και Miguel Rodríguez Torres.

Οι πολιτικοί που τελικά απέμειναν για να κατέβουν στις εκλογές εναντίον του Μαδούρο, ήταν ο Henri Falcón και ο Javier Bertucci, που έλαβαν 20.9% και 10.8% των ψήφων αντίστοιχα. Αμφότεροι δεν αναγνώρισαν το εκλογικό αποτέλεσμα, αν και ο Bertucci αργότερα ανακάλεσε.

Η επίσπευση των εκλογών, δεν έδωσε περιθώριο οργάνωσης στην εναπομείνουσα αντιπολίτευση, ενώ καταργήθηκε ακόμη και το νόμος που προέβλεπε οι ψηφοφόροι να μαρκάρονται με μελάνι στο δάκτυλο, για να αποφευχθεί η πιθανότητα να ψηφίσουν για πολλοστή φορά.

Υπήρξαν αναφορές για δωροδοκία ψηφοφόρων με αντάλλαγμα κούτες με φαγητό, ενώ ο Μαδούρο, τουλάχιστον 2 φορές παραβίασε τον εκλογικό νόμο, επειδή χρησιμοποιήσε κρατικούς πόρους για παροχές, κάτι που απαγορεύεται κατά την προεκλογική περίοδο (σχετικές πηγές στα Ισπανικά εδώ και εδώ).

Σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Javier Corrales, ο οποίος είναι επικεφαλής μιας πρόσφατης μελέτης του Amherst College, πάνω στο εκλογικό σύστημα της Βενεζουέλας, το καθεστώς του Μαδούρο έχει παραβιάσει τουλάχιστον 10 (από τις συνολικά 11 που προβλέπει η νομοθεσία), προεκλογικές απαγορεύσεις.

Μεταξύ αυτών είναι η κήρυξη πρόωρων εκλογών, οι οποίες ευνοούσαν το κυβερνών Σοσιαλιστικό Κόμμα του Μαδούρο, η απαγόρευση συμμετοχής σε υποψήφιους και άλλα κόμματα, και η μη ενημερωμένη τήρηση εκλογικών μητρώων. Η Βενεζουέλα απέρριψε τις διεθνείς εκκλήσεις για παρουσία παρατηρητών στις εκλογές.

Σύμφωνα με τον Guardian, η Βενεζουέλα βιώνει μια χαρακτηριστική περίπτωση δικτατορίας, με δολοφονίες, βασανιστήρια και σεξουαλική κακοποίηση πολιτικών κρατουμένων, βίαιη λογοκρισία του Τύπου και μια κοινωνικοπαθητική στρατηγική για τη χρήση της πείνας των πολιτών της, ως εργαλείου πολιτικού ελέγχου.

Αντί επιλόγου

Πέρυσι, τουλάχιστον 50 χώρες, ανάμεσά τους οι ΗΠΑ και η ΕΕ (και κατ’ επέκταση και η Ελλάδα), έχουν χαρακτηρίσει τα αποτελέσματα των εκλογών του Μαΐου 2018, ως παράνομα και μη αποδεκτά. Παραδόξως, σήμερα η Ελλάδα στηρίζει τον Μαδούρο, εκφράζοντας αμέριστη στήριξη και αλληλεγγύη στο πρόσωπό του.