Energieregulator Creg waarschuwt dat de recente studie van netbeheerder Elia over de energietoekomst ‘niet realistisch’ en mogelijk gekleurd is. De ministers zullen nu zelf de knopen in het energiedebat moeten doorhakken.

‘De Creg vestigt de aandacht op het feit dat geen van de voorgestelde scenario’s een realistische toekomst voor België weerspiegelt.’ Dat schrijft de federale energieregulator in een vlijmscherpe analyse van de jongste studie van Elia, de beheerder van het Belgische hoogspanningsnet. Elia had in zijn studie een aantal scenario’s berekend, met en zonder de volledige sluiting van de kerncentrales, en was tot het besluit gekomen dat de komende jaren fors en dringend geïnvesteerd moet worden in innovatieve gascentrales.

Verlengde gascentrales

Maar de Creg maakt grote bezwaren bij de manier waarop Elia is tewerkgegaan. Zo houdt de netbeheerder onvoldoende rekening met technologische vernieuwingen in de komende decennia, zoals nieuwe vormen van energieopslag, vindt de energiewaakhond. De financiële gevolgen voor de maatschappij en de eindverbruiker worden onderschat, en de milieudoelstellingen waartoe België zich verbonden heeft in het basisscenario worden niet gehaald.

De Creg merkt ook op dat netbeheerder Elia wel scenario’s met een verlenging van twee kerncentrales uitwerkt, maar niet doordenkt op de mogelijke verlenging van de levensduur van drie gascentrales die normaal gezien in 2025 sluiten. De drie centrales zijn goed voor een vermogen van 1,2 gigawatt, de twee jongste kerncentrales komen samen op 2 gigawatt uit.

Het resultaat wijkt volgens de energieregulator ‘zeer waarschijnlijk af van de toekomstige realiteit’. Voor zover het al de bedoeling van Elia was om een realistisch toekomstscenario uit te tekenen. In de nota merkt de Creg op dat Elia in een presentatie voor de energieregulator zelf had gezegd dat de netbeheerder ‘niet de bedoeling had om realistische toekomstverwachtingen voor te stellen’.

Zelfs de nood aan acht tot negen nieuwe gascentrales tegen 2025, die de Elia-studie beschrijft, is volgens de Creg allerminst zeker. ‘In ieder geval kan een beslissing waarbij België zich verbindt op een termijn van 25 jaar niet alleen op basis van deze studie worden genomen’, schrijft de energieregulator.

Energieministers

Dat is dan slecht nieuws voor de vier Belgische ministers van Energie, die op de Elia-studie hadden gewacht om de eindonderhandelingen voor het Energiepact aan te vatten. De studie was niet de enige waar de ministers zich op baseren, maar wel de belangrijkste. De Creg laat daar nu niet veel meer van heel.

De door Elia voorgestelde oplossingen zijn bedoeld om ‘een kortetermijnprobleem op te lossen (nucleaire uitstap) in plaats van innovatieve oplossingen te ontwikkelen die aansluiten op toekomstige marktontwikkelingen’, waarschuwt de Creg. ‘Als deze kortetermijnoplossingen worden aangenomen, zouden ze tot 2050 zwaar wegen op het energiebeleid van het land.’

Sterker nog, de Creg trekt de objectiviteit van Elia, een beursgenoteerd bedrijf, in twijfel. ‘De studie wordt uitgevoerd door een niet-neutrale marktdeelnemer die meer belang zou kunnen hebben bij het in stand houden van zijn netwerk’, waarschuwt de Creg. Zo gebruikt Elia redeneringen die het mogelijk maken ‘om investeringen ten gunste van de transmissiebeheerder te rechtvaardigen’.

Met deze kritiek verliest de Elia-studie haar status van leidraad bij de onderhandelingen. De ministers zullen zelf de knopen moeten doorhakken.