Του Δημήτρη Δελεβέγκου





Ένας ανεξερεύνητος αρχαιολογικός θησαυρός παραμένει…κρυμμένος στο υπέδαφος της έκτασης των 6,2 χιλ. στρεμμάτων του Ελληνικού. Το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από το πολυσέλιδο υπόμνημα που έχει συντάξει ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων (ΣΕΑ) στο πλαίσιο της διαβούλευσης της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του Σχεδίου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης του ακινήτου.



Υπενθυμίζεται ότι τη διαδικασία της διαβούλευσης της ΣΜΠΕ θα διαδεχτεί η κατάθεση προς έγκριση στο ΣτΕ του προεδρικού διατάγματος, βήμα απαραίτητο για την υλοποίηση της επένδυσης συνολικού προϋπολογισμού άνω των 8 δισ. ευρώ.



Ωστόσο, το επιστημονικό σωματείο και συνδικαλιστική οργάνωση του Υπουργείου Τουρισμού και Αθλητισμού, που τάσσεται κατά του μεγαλύτερου έργου αστικής ανάπλασης στην Ελλάδα, ζητά να κηρυχθεί το σύνολο της έκτασης αρχαιολογικός χώρος. Και αυτό επειδή, όπως υποστηρίζει, όχι μόνο η έκταση του πρώην Αεροδρομίου του Ελληνικού και του Αγ. Κοσμά, αλλά και η πέριξ αυτών περιοχή παρουσιάζουν μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, "σύμφωνα με αρχαίες πηγές και παλαιότερες ανασκαφές".

Παρότι οι αρχαιολόγοι σημειώνουν ότι δεν αποτρέπει τη δόμηση η κήρυξη ως αρχαιολογικού χώρου όλης της έκτασης, ανάλογη κίνηση στην περίπτωση της Αφάντου Ρόδου δεν συνέβαλε στην απεμπλοκή της εκεί επένδυσης. Υπέρ της οριοθέτησης ως αρχαιολογικού χώρου είχαν ταχθεί παλαιότερα και βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις όσον αφορά το μέλλον της επένδυσης - καταλύτης για την επιστροφή στην ανάπτυξη της οικονομίας.



Ως εκ τούτου, όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, το "λόμπι" των αρχαιολόγων του ΥΠΟΑ, φέρεται να επιδιώκει την περαιτέρω καθυστέρηση, εάν όχι την ματαίωση, του έργου ανάπλασης Ελληνικού. Και αυτό τη στιγμή που είναι ακόμη νωπή η μελάνη του μνημονίου συνεργασίας που έχει εγκρίνει το Κυβερνητικό Συμβούλιο Οικονομικής Πολιτικής (ΚΥΣΟΙΠ), μεταξύ της "Ελληνικό" και του ΥΠΟΑ. Το μνημόνιο, που προσδιορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα εμπλέκεται η αρχαιολογική υπηρεσία στα έργα που θα γίνονται τα επόμενα χρόνια στην έκταση του πρώην αεροδρομίου, δεν είναι αρκετό για τους αρχαιολόγους.

Όλα αυτά όταν το μέτωπο με το "δάσος" στο Ελληνικό παραμένει ακόμη ανοιχτό.

Αρχαία σπιθαμή προς σπιθαμή



Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων φέρεται να "ανακαλύπτει" αρχαιότητες σε κάθε… σπιθαμή της έκτασης, όπου για περισσότερες από έξι δεκαετίες (από το 1938), λειτουργούσε το διεθνές αεροδρόμιο Αθηνών.

Ενδεικτικά, αναφέρει ότι:



- Σε όλη την έκταση, ανασκαφές έχουν φέρει στο φως ίχνη χρήσης του χώρου από τους γεωμετρικούς χρόνους έως και τη βυζαντινή περίοδο στον μικρό λόφο Χασάνι είχε αναπτυχθεί βυζαντινός οικισμός, κατάλοιπα του οποίου έχουν εντοπιστεί σε νεότερες αυτοψίες).



- Στη χερσόνησο του Αγ. Κοσμά ιστορικές ανασκαφές του 20ου αι. έφεραν στο φως οικισμό και νεκροταφείο προϊστορικών χρόνων.



- Σύμφωνα με αρχαίες πηγές, η χερσόνησος του Αγίου Κοσμά αποτελεί την Κωλιάδα άκρα της αρχαιότητας, όπου κατά έναν αρχαίο χρησμό ο ζέφυρος έβγαλε τα αρχαία περσικά ναυάγια μετά την ναυμαχία της Σαλαμίνας.



- Η έκταση του Ελληνικού και το άμεσο περιβάλλον αυτής αποτελούσε περιαστική περιοχή και ζωτικό χώρο μεταξύ των αρχαίων Δήμων Ευωνύμου, Αλιμούντος και Αιξωνής, σύμφωνα με την οργάνωση της αθηναϊκής πολιτείας από τον Κλεισθένη κατά δήμους στα τέλη του 6ου αι. π.Χ.



- Ο ζωτικός χώρος των αρχαίων Δήμων εκτείνεται και εκτός της έκτασης του πρώην αεροδρομίου. Η περιοχή του Αλίμου κατοικήθηκε από τα προϊστορικά χρόνια.



- Στα κλασικά χρόνια στην περιοχή αναπτύχθηκε ο αρχαίος Δήμος Αλίμου, που αποτελεί την πατρίδα του πατέρα της ιστορίας Θουκυδίδη και ο αρχαίος Δήμου Ευωνύμου.



- Στην ακτή του Αγ. Κοσμά βρίσκονται τα κατάλοιπα του σημαντικότατου για την προϊστορία της Αττικής οικισμού, που έχουν αποτελέσει αντικείμενων επιστημονικών δημοσιεύσεων.



Δεν τους καλύπτει το υφιστάμενο νομοθετικό πλαίσιο



Eκτός από το μνημόνιο συνεργασίας ούτε η πρόβλεψη ότι "κατά τη φάση υλοποίησης του έργου πρέπει να ληφθούν υπόψη οι διατάξεις του Ν. 3028/2002 για την προστασία των αρχαιοτήτων και της πολιτιστικής κληρονομιάς", δεν καλύπτει το Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων.



Και αυτό επειδή "η αναφορά αποτελεί προβολή στο μέλλον, ήτοι κατά την περίοδο εκτέλεσης των έργων” με το ΣΕΑ να ζητά πάντα την κήρυξη όλης της έκτασης ως αρχαιολογικού χώρου.



dimitris.delevegos@capital.gr