Όλα εξαρτώνται από τον προϋπολογισμό του 2014

Σε δύσκολα μονοπάτια κινείται ήδη η πραγματική οικονομία, με όλα τα στοιχεία να καταδεικνύουν πως το μέλλον παρουσιάζεται εξαιρετικά δύσκολο, τουλάχιστον για αρκετούς μήνες ακόμα. Τα στοιχεία του α΄ τριμήνου, αν και καθυστερημένα, δείχνουν πως η οικονομική δραστηριότητα δέχεται ισχυρές πιέσεις. Παρόλο που τα στοιχεία περιλαμβάνουν και το δεύτερο μισό του Μάρτη, που ήταν «παγωμένος», την ίδια ώρα τα στοιχεία διαμορφώνουν μια σαφή εικόνα που δείχνει πως η μείωση του ΑΕΠ που ανακοινώθηκε ήδη, κατά 4,1% σε σχέση με το ίδιο τρίμηνο πέρσι, πρέπει μάλλον να προκαλεί ανησυχία.

Πρώτο στοιχείο που θα πρέπει να λειτουργεί ως «προειδοποίηση» για ό,τι έπεται, είναι πως σε σταθερές τιμές (του 2005), το απόλυτο μέγεθος του ΑΕΠ α΄ τριμήνου είναι το μικρότερο που είχε η κυπριακή οικονομία από το 2006. Πρόκειται, έτσι, για το χειρότερο α΄ τρίμηνο του έτους εδώ και μια πενταετία. Αυτό το γεγονός αποτελεί ισχυρή προειδοποίηση για την πορεία της πραγματικής οικονομίας, ιδίως μετά τον Μάρτιο, όταν η κρίση πήρε μια νέα, χειρότερη, τροπή.

Την ίδια ώρα, πρέπει να σημειωθεί πως η ιδιωτική κατανάλωση, η πιο σημαντική παράμετρος στην ανάπτυξη του ΑΕΠ, υποχώρησε σημαντικά κατά τη διάρκεια του α΄ τριμήνου, γεγονός που καταδεικνύει πως η πορεία της πραγματικής οικονομίας δεν θα είναι καθόλου εύκολη στη συνέχεια του έτους. Μάλιστα, σημειώνεται πως η ιδιωτική κατανάλωση σημειώνει ιδιαίτερα σημαντική μείωση σε σχέση με τα ίδια τρίμηνα προηγουμένων ετών. Με βάση τα όσα τεκταίνονται στην οικονομία, μάλιστα, δεν πρέπει να αναμένεται ανάκαμψη της ιδιωτικής κατανάλωσης, στοιχείο που θα πρέπει να ληφθεί υπόψη σοβαρά όσον αφορά στις εκτιμήσεις για την πορεία του ΑΕΠ μέχρι το τέλος του έτους.

Όπως και το συνολικό ΑΕΠ του τριμήνου, η ιδιωτική κατανάλωση σε σταθερές τιμές είναι η χαμηλότερη των τελευταίων ετών και δείχνει μια ισχυρή τάση περαιτέρω υποχώρησης.

Στο 25%

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Στατιστικής Υπηρεσίας, προκύπτει πως η κυπριακή οικονομία κινείται με σταθερούς ρυθμούς μέσα στο έτος. Το κάθε τρίμηνο του έτους «παράγει» περίπου το 25% του τελικού ΑΕΠ και δεν παρατηρούνται μεγάλες διαφοροποιήσεις. Έτσι, το α΄ τρίμηνο αποτελεί μια καλή ένδειξη για το πώς αρχίζει το έτος, αφού δεν μπορεί να ανατραπεί ριζικά η εικόνα του ΑΕΠ εκτός κι αν προκύψει κάποια σοβαρή θετική εξέλιξη στα επόμενα τρίμηνα.

Αξίζει επίσης να σημειωθεί πως το β΄ και γ΄ τρίμηνο του έτους, που περιλαμβάνουν και τους τουριστικούς μήνες, δεν παρουσιάζονται πιο «σημαντικά» για το ΑΕΠ από τα άλλα τρίμηνα. Για παράδειγμα, το γ΄ τρίμηνο (Ιούλιος, Αύγουστος, Σεπτέμβριος), που θεωρούνται ως «τουριστικοί» μήνες, δεν συμβάλλει στο ΑΕΠ περισσότερο από το 25%. Έτσι, η εντύπωση πως το α΄ τρίμηνο είναι λιγότερο «σημαντικό» για τη μετέπειτα πορεία της οικονομίας, δεν μπορεί να δικαιολογηθεί.

Οι κατηγορίες

Ένα στοιχείο που μπορεί να προσδώσει ελπίδα στις όποιες εκτιμήσεις, είναι η μεγάλη και συνεχιζόμενη μείωση της δραστηριότητας στα ακίνητα και δη στις κατασκευές. Με την οικονομική δραστηριότητα να υποχωρεί ραγδαία τα τελευταία δύο τρίμηνα τουλάχιστον, ενδεχομένως να δούμε μείωση της πτώσης στο προϊόν των κατασκευών στους μήνες που έρχονται.

Εάν πράγματι έχει ολοκληρωθεί το «πάγωμα» της προσφοράς στις κατασκευές, αλλά και με τη διόρθωση που ήδη άρχισε στις μέχρι σήμερα εξωπραγματικές τιμές των ακινήτων, υπάρχει κάποια (μικρή έστω) ελπίδα πως θα δούμε διακύμανση του ΑΕΠ στη συγκεκριμένη κατηγορία, κοντά στο 0%. Κάτι τέτοιο θα συγκρατήσει κάπως και τη συνολική πτώση του ΑΕΠ.

Επίσης, κάπως θετικά είναι και τα στοιχεία της γεωργίας, όπου η επί μέρους παραγωγή παραμένει θετική, την ίδια ώρα που και οι τιμές των εγχώριων προϊόντων του τομέα σημειώνουν πτώση. Αυτή η κατηγορία του ΑΕΠ αναμένεται πως θα συγκρατηθεί, συμβάλλοντας κάπως στη συγκράτηση του ΑΕΠ.

Την ίδια ώρα, όμως, τα «μηνύματα» από άλλες κατηγορίες δραστηριότητας δεν είναι το ίδιο ενθαρρυντικά. Η συγκράτηση στον χρηματοπιστωτικό τομέα, όπου η μείωση του ΑΕΠ ήταν μόλις 0,66% στην αρχή του έτους, προμηνύει μεγάλες πτώσεις στη συνέχεια και θα πρέπει να αναμένεται πως ο τομέας θα «τραβήξει» μαζί του το συνολικό ΑΕΠ.

Επιπλέον, τα προβλήματα των τραπεζών, με την πιστωτική συρρίκνωση, πρέπει να αναμένεται πως θα επηρεάσουν ακόμα περισσότερο τη μεταποίηση, η οποία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στη διαχείριση της ρευστότητάς της (για παραγγελίες ενδιάμεσων αγαθών, για παράδειγμα) από το τραπεζικό σύστημα. Κάτι παρόμοιο συμβαίνει με την ήδη ταλαιπωρημένη ψυχαγωγία, ενώ το μεγάλο ερωτηματικό είναι ακόμα οι επαγγελματικές υπηρεσίες. Σε αυτή την κατηγορία υπάρχουν ενδείξεις πως θα δούμε πιο ανθεκτική οικονομική δραστηριότητα από ό,τι αναμέναμε αρχικά, αλλά τίποτε δεν είναι σίγουρο.