VVD-leider Mark Rutte en CDA-voorman Sybrand Buma staan open voor nieuwe gesprekken met GroenLinks, maar dan moet de partij van Jesse Klaver vooraf geen voorwaarden stellen.

Dat zeiden de partijleiders vrijdag na afloop van nieuwe verkeningsgesprekken met informateur Edith Schippers.

Rutte zei eerder dat hij nieuwe onderhandelingen met GroenLinks niet zag gebeuren, maar ziet zich door de impasse waarin de formatie verkeert genoodzaakt de optie met Klaver open te houden. "Maar dat kan alleen zonder voorwaarden vooraf", aldus Rutte. "Dan kun je praten. Het zal dan nog steeds heel ingewikkeld zijn."

Schippers sprak een partijleiders met de duidelijke boodschap dat er bewogen moet worden. GroenLinks-leider Jesse Klaver is dat niet van plan. Voor hem zijn de gesprekken met VVD, CDA en D66 vastgelopen omdat er op het thema migratie een "principiële ondergrens" zou worden overschreden. Hij wil alleen opnieuw praten als de andere partijen, lees VVD en CDA, in zijn richting bewegen.

Muurvast

Maar ook de andere partijleiders bewegen niet. Die zit sinds vorige week dinsdag muurvast. Na de mislukte poging tussen het motorblok en GroenLinks is er geen nieuwe combinatie van partijen die de onderhandelingen met elkaar willen starten.

Een optie die in zicht kwam, was een formatiepoging tussen het 'motorblok' (VVD, CDA en D66) en de ChristenUnie (CU), maar dat liep al vast voordat de gesprekken konden beginnen. D66-leider Alexander Pechtold en Gert-Jan Segers van ChristenUnie zeiden na een gesprek met Schippers dat de onderlinge verschillen te groot zijn.

Wat Rutte en Buma betreft behoren onderhandelingen met ChristenUnie nog wel degelijk tot de mogelijkheden. Buma: "Die optie is absoluut nog niet van tafel." Rutte en Buma vinden dat een coalitie met de ChristenUnie geen eerlijke kans heeft gehad, omdat D66 in afwezigheid van de VVD en CDA inhoudelijke eisen zou hebben neergelegd.

Na afloop van het gesprek met Schippers, bleven Pechtold en Segers bij hun standpunten: een coalitie met D66 en CU zit er niet in.

Naast een combinatie met de christenen behoort ook samenwerking met de SP of PvdA nog tot de mogelijkheden. Rutte: "Wij zijn bereid over iedere optie te onderhandelen, behalve met de PVV." Alleen wil de SP niet met de VVD en de PvdA vindt na de dramatische verkiezingsnederlaag dat andere partijen hun verantwoordelijkheid moeten nemen. Asscher vindt dat de combinatie VVD, CDA, D66 en GroenLinks te snel is afgeschoten.



54 De formatie: hoe nu verder?

PVV

Ondertussen stelt Geert Wilders (PVV) zich nog altijd beschikbaar. Hij wil dat de VVD en CDA "over hun eigen schaduw heenspringen". VVD-leider Mark Rutte en CDA-voorman Sybrand Buma hebben samenwerking met Wilders uitgesloten, omdat hij in het kabinet Rutte I een onbetrouwbare coalitiepartner zou zijn geweest.

Daar komt bij dat de VVD niet wil praten met de PVV zolang Wilders zijn 'minder minder Marokanen'-uitspraak niet terugneemt. Ook vindt de VVD dat de opvattingen van de PVV in strijd zijn met de liberale rechtstaat.

Eigen regeerakkoord

Leider van 50Pus Henk Krol kwam vrijdag met een voorstel waarbij iedere fractieleider zijn eigen regeerakkoord schrijft. Wie de meeste steun krijgt, mag een kabinet gaan vormen.

Schippers waarschuwde de partijleiders donderdag dat als zij zich niet bereid tonen tot compromissen, een minderheidskabinet de enige optie is die overblijft.