Επιμέλεια: Ελ.Γ.

Εντυπωσιακά ευρήματα ήρθαν στο φως από την ανασκαφή στο ιδιαίτερα εκτεταμένο, όπως αποκαλύφθηκε, ιερό του Απόλλωνα στο ακατοίκητο νησί Δεσποτικό, δυτικά της Αντιιπάρου, που πραγματοποιήθηκαν από τις 30 Μαΐου έως τις 8 Ιουλίου 2016.

Περισσότερα από 40 λυχνάρια, 25 βάσεις σκύφων και φιαλών με εγχάρακτες επιγραφές του ονόματος του Απόλλωνα, ενεπίγραφο όστρακο του 6ου αι. π.Χ με παράσταση άθλου του Ηρακλή, θραύσματα μελανόμορφων αρχαϊκών κυλίκων με παραστάσεις πολεμιστών, ερυθρόμορφοι κρατήρες αττικού εργαστηρίου κλασσικής εποχής -έργα εξαίρετων ζωγράφων- με παραστάσεις Διονύσου, σατύρων και μαινάδων, κορινθιακοί αρύβαλλοι και αλάβαστρα, γεωμετρικά ζωόμορφα ειδώλια, σκαραβαίοι – σφραγιδόλιθοι, χάλκινες πόρπες αλλά και πέντε θραύσματα κάτω άκρων αρχαϊκών κούρων, που έρχονται να προστεθούν στα ήδη 75 γνωστά θραύσματα γλυπτών είναι μερικά από τα σημαντικότερα ευρήματα που ήρθαν στο φως έπειτα από την πρόσφατη αυτή ανασκαφική έρευνα, στο πλαίσιο της οποίας έγινε ξεκάθαρο και κάτι ακόμα. Η ιδιαίτερα μεγάλη έκταση που καταλάμβανε το ιερό στη χερσόνησο του Δεσποτικού, αντίστοιχη της υψηλής επισκεψιμότητάς του, η οποία επέβαλε και τις συνεχείς μετασκευές και επεκτάσεις έως και τα ύστερα κλασικά χρόνια.

Η πρώτη συστηματική έρευνα στη θέση Μάντρα, ξεκίνησε το 1997 από τον αρχαιολόγο Γ. Κουράγιο της Εφορείας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων και είχε φέρει στο φως ένα εκτεταμένο αρχαϊκό ιερό -το μεγαλύτερο στις Κυκλάδες μετά από αυτό της Δήλου- που άκμασε τον 6ο αι. π. Χ.

Μέχρι σήμερα έχουν αποκαλυφθεί δεκαπέντε κτίρια, βοηθητικά για τον ναό και το τελετουργικό εστιατόριο, μια μοναδικότητα που δημιούργησαν οι παριανοί στα αρχαϊκά χρόνια, η πρωιμότερη χρήση του οποίου ανάγεται, όμως, στη Γεωμετρική περίοδο. Ο μαρμάρινος πρόστυλος ναός δέσποζε στο κέντρο της λατρείας, το οποίο ήταν ένα προστατευμένο με περίβολο τέμενος.

Φέτος, ολοκληρώθηκε η ανασκαφή των δύο πρωιμότερων κτισμάτων που έχουν έρθει στο φως ακριβώς μπροστά από τον στυλοβάτη του αρχαϊκού ναού και του αρχαϊκού λατρευτικού κτηρίου Δ. Παράλληλα με τις ανασκαφικές έρευνες, συνεχίστηκαν και οι αναστηλωτικές εργασίες και εργασίες συντήρησης τοιχοποιιών σε ορισμένα από τα κτήρια, αλλά και διαμορφώθηκε αποστραγγιστικό σύστημα για την απομάκρυνση των υδάτων έξω από το χώρο της ανασκαφής.

Μεγάλος αριθμός φοιτητών και αρχαιολόγων από πανεπιστήμια της Ελλάδας και του εξωτερικού (CYA, Birkbeck College, University of Salerno, University of Genova, Πανεπιστήμια Αθηνών, Θεσσαλίας, Κρήτης, Ιωαννίνων, κ.α.) συνέδραμε την επιστημονική ομάδα της ανασκαφής (Κ. Νταϊφά, Α. Αλεξανδρίδου, Ν. Βέλλη, A. Ohnesorg, Γ. Ορεστίδης, Γ. Καράμπαλης κ.α).