Uttrykket har florert i det norske mediebildet det siste året, og formuleringa har blitt eit synonym til Sverige sine utfordringar med innvandring og integrering.

Men visste du at «svenske tilstandar» har vore brukt til å skildre ulike negative ting frå nabolandet i snart 90 år? Første gongen allereie i 1934 – om fotball!

Den første svenske tilstanden

«Det er ingen tvil om at de nuværende svenske tilstander er preget av profasjonismens ide…», stod det i avisa Tidens tegn, 9. august 1934.

Foto: Tidens tegn, 9. august 1934

Journalisten skreiv ei sak om profesjonalisering og høgare lønningar i svensk fotball, og frykta at dette også skulle bli innført i Noreg.

Denne utviklinga trua grasrot og breidde, og svenske tilstandar var difor noko vi ikkje burde få i Noreg.

Sidan har uttrykket vore flittig brukt til å åtvare mot fleire skumle ting frå Sverige.

Laster Giphy-innhold For å se dette innholdet, må du aktivere JavaScript i nettleseren din.

Åtvaringar på rekke og rad

Fri seksualmoral

Foto: VG, 13. september 1969

På 60-talet frykta folk at Noreg skulle følgje den svenske sentraliseringa av både industrien og jordbruket. I tillegg frykta ein at ein norsk ungdom skulle følge nabolandet der «frihetene nå har blitt så store og over alle grenser uten moral».

Sosialisme

Foto: Stavanger Aftenblad, 12. juli 1971

På 70-talet frykta legen William R. Glad at Noreg skulle bli sosialisert på same måte som i Sverige, og at legeløna skulle bli mindre.

«Kan ikke alle de nordmenn som så inderlig lengter til de svenske tilstander – statssekretærer og sosialministre innbefattet – få lov til å emigrere til Sverige», spurte legen.

Nynazisme

Foto: Dagbladet, 9. februar 2000

I 2000 frykta LO svenske tilstandar med ei nynazistisk valdsbølgje mot andre fagforeiningsmedlemar.

«Seinest i desember ba LO-sekretariatet om en mobilisering mot svenske tilstander», kunne informasjonssjef Øyvind Hansen i LO melde til Dagbladet.

Rovdyr

Foto: Adresseavisen, 10. oktober 2007

I 2007 frykta Frps rovdyrpolitiske talsmann, Tord Lien, at det berre var eit spørsmål om tid før bjørn også tok menneskeliv i Noreg.

«Dersom vi skal øke bestanden av bjørn med fire ganger dagens nivå, vil man få svenske tilstander frå Selbu til Snåsa. Det vil øke konfliktnivået dramatisk», meinte stortingspolitikaren frå Frp.

Men kvifor har svenske tilstandar nesten alltid blitt forbunden med noko negativt?

Verdas mest moderne nasjon

– Vi generaliserer ut frå forhold i Sverige og bruker det til å konstruere ein slags eigen identitet av det norske. Dermed definerer vi oss sjølve som det den andre parten ikkje er, seier historikar Morten N. Ottosen.

Historikaren seier uttrykket knyter seg til Sverige som motbilde, noko som i nasjonalismeforsking nesten er det same som fiendebilde. Likevel følger vi veldig ofte etter svenskane.

Noregskorrespondent i Svenska Dagbladet, Björn Lindahl, meiner forklaringa ligg i at Sverige har hika etter å bli verdas mest moderne nasjon, medan Noreg har skapt nasjonen med å sjå tilbake i tida.

– Då svenskane begynte å utvandre til USA måtte vi finne ein måte til å få folket til å bli igjen i Sverige. Løysinga var å gjere Sverige enda meir moderne enn USA. Og det har vore den offisielle politikken sidan. Vi var tidleg ute med å finne mange sosiale løysingar som i Noreg kjentest framand, seier den svenske journalisten.

Høyr: «Svenske tilstandar gjennom historia» i P2-programmet Ekko.