Lëtzebuerg am Trauer. En Dënschdeg um 6.01 Auer koum d'Noriicht vum Doud vum fréiere Staatschef. De Grand-Duc Jean ass 98 Joer al ginn.

De groussherzoglechen Haff ass am Trauer. De Grand-Duché ass am Trauer.

AUDIO: Portrait vum Grand-Duc Jean / Biographie Corinne Folscheid

Haut ass déi traureg Nouvelle komm, dass de Grand-Duc Jean am Alter vun 98 Joer gestuerwen ass.

Den 13. Abrëll hat de groussherzoglechen Haff via Communiqué matgedeelt, dass de Grand-Duc Jean mat enger Longenentzündung an d'Spidol ageliwwert gi wier an ënner Observatioun stéing. En Dënschdeg déi lescht Woch hat et geheescht, datt et him nees géing besser goen. An de leschten Deeg hat sech de Gesondheetszoustand awer nees verschlechtert. Haut ass et d'Nouvelle, dass de Grand-Duc Jean gestuerwen ass.

De Papp vum Grand-Duc Henri gouf 98 Joer al.

De Staatsminister Xavier Bettel mécht um 9 Auer eng Deklaratioun.

Vun dëser Plaz aus drécke mir der groussherzoglecher Famill eist déifste Matgefill aus.

Liewensetappen: den 8. Grand-Duc

De 5. Januar 1921 koum de Grand-Duc als Jean, Benoît, Guillaume, Robert, Antoine, Louis, Marie, Adolphe, Marc d’Aviano de Nassau um Schlass vu Colmer-Bierg op d'Welt. Hie war den eelste Fils vun der Grande-Duchesse Charlotte a vum Prënz Félix de Bourbon de Parme. De Grand-Duc Jean de Luxembourg war deen aachte Groussherzog vu Lëtzebuerg an dat vun 1964 bis d'Joer 2000 a war wärend der Zäit ëmmer ganz beléift beim Lëtzebuerger Vollek.

De Grand-Duc Jean war e Mann, deen ëmmer fir säi Vollek do war, och a schwierege Momenter. Et sief nëmmen un den Zweete Weltkrich erënnert, wéi hien op Säite vun den Alliéierte gekämpft huet. Säi Règne war markéiert duerch eng sëllechen Evenementer an Entwécklungen, d'Lutte géint d'Stolkris an de 70er-Joren, d'Diversifizéierung vun der Industrie zu Lëtzebuerg, den Opbau vun der Finanzplaz an d'Schafe vun den europäeschen Institutiounen hei am Land.

Am Kader vum Grand-Duc Jean sengem 75. Gebuertsdag, de 5. Januar 1996, huet et den deemolege Premier Jean-Claude Juncker esou op de Punkt bruecht: "De Groussherzog huet ni seng Persoun, mä ëmmer seng Aufgab an de Virdergrond gestallt."

Kandheet

Seng Kandheet huet den deemools jonke Prënz um Schlass vu Colmer-Bierg verbruecht. D’Primärschoul an de Lycée mécht hien hei zu Lëtzebuerg. Vun 1934 un ass de Prënz Jean an engem Internat zu Ampleforth am Yorkshire a Groussbritannien a mécht och do säin Ofschloss.

De Prënz Jean hat knapp 19 Joer, wéi den 10. Mee 1940, déi däitsch Truppen an d’Land eramarschéiert sinn. Zesumme mat der groussherzoglecher Famill an der Regierung si si an den Exil geflücht a maache Statioun a Frankräich, den USA, a Kanada an a Groussbritannien.

Am Québec mécht den deemolegen Ierfgroussherzog seng Etüden am Droit an an de Sciences politiques an am November 1942 gëtt hien am Alter vun nëmmen 21 Joer Volontaire bei den Irish Guards. Seng militäresch Ausbildung mécht hien, wéi Traditioun et wëll, zu Sandhurst. Den 28. Juli 1943 gëtt den Ierfgroussherzog Leutnant vun den Irish Guards.

Den Zweete Weltkrich

Den 11. Juni 1944 lant den deemolegen Ierfgroussherzog an der Normandie an ass un der Schluecht ronderëm Caen an un der Liberatioun vu Bréissel bedeelegt.

Den 10. September 1944, deen Dag, op deem d'Stad Lëtzebuerg befreit gëtt, kënnt de Prënz Jean un der Säit vu sengem Papp, dem Prënz Félix, mat den éischten alliéierten Truppen zeréck an d’Land, wou si mëttes an der Stad mat vill Begeeschterung vum Vollek empfaange ginn. Hie geet awer zeréck bei seng Compagnie a kämpft un der Säit vun den Alliéierte bis de Krich eriwwer ass.

De 14. Abrëll 1945 kënnt hien erëm heem, fir dobäi ze sinn, wéi seng Mamm, d'Grande-Duchesse Charlotte, aus dem Exil zeréck an hir Heemecht kënnt.

Famill a Kanner

Nom Krich, wéi d'Land nees am Opbau ass, maachen de Prënz Jean an déi jonk belsch Prinzessin Josephine-Charlotte, d'Schwëster vum belsche Kinnek Baudoin an dem Albert dem Zweeten, hir Verlobung bekannt, et war dat de 7. November 1952. Den 9. Abrëll 1953 gi si an der Kathedral bestuet. D’Koppel kritt fënnef Kanner, dräi Jongen an zwee Meedercher.

Den 28. Abrëll 1961 gëtt den deemolegen Ierfgroussherzog, am Alter vu 40 Joer, „Lieutenant Représentant“.

Dräi an d'halleft d'Joer dono decidéiert d'Grande-Duchesse Charlotte zeréckzetrieden. Et ass den 12. November 1964. Traditionell gëtt den Ierfgroussherzog Jean wärend enger feierlecher Zeremonie an der Chamber säin Eed of a versprécht, dem Land weiderhin ze déngen.

Keen eenzege Faux-pas

Wärend 36 Joer steet hien un der Spëtzt vum Land, éier hien de 7. Oktober 2000 vu sengem Fils, dem deemolegen Ierfgroussherzog Henri, um Troun ofgeléist gëtt.

Déi 36 Joer, déi de Grand-Duc Jean un der Spëtzt vum Land stoung, an och scho virdrun als jonke Prënz an no sengem Règne, huet hie sech ni e Faux-pas geleescht. Hie war een integere Mann an ëmmer neutral géintiwwer de politeschen Evenementer hei am Land.

Wärend deene ville Joren un der Spëtzt vum Land war de Grand-Duc och Éierepresident vun der Oeuvre des Pupilles de la nation, Éierepresident vum Comité Olympique et Sportif, Member vum Internationalen Olympesche Comité a wärend zéng Joer och Member vum Staatsrot.

Eng ganz wichteg Missioun fir de Grand-Duc Jean war awer ëmmer seng Funktioun als Chef-Scout. Bei deene ville jonke Leit huet de Staatschef déi offiziell a steif Rieden hannert sech gelooss a méi wéi eng Kéier fir ee grousst Laache gesuergt.

Nofolger, Verloscht an Anniversairen

De 7. Oktober 2000 trëtt hien den Troun u säi Fils, den Ierfgroussherzog Henri, of. Nëmme fënnef Joer dono, den 10. Januar 2005, stierft d’Grand-Duchesse Joséphine Charlotte no enger laanger Kriibskrankheet.

De 5. Januar 2011 feiert de Grand-Duc Jean zesumme mat der ganzer groussherzoglecher Famill säin 90. Gebuertsdag. Dëse ronnen Anniversaire gëtt mat engem Concert an der Philharmonie zelebréiert.

E weidere ganz speziellen an och emotionale Moment fir de Grand-Duc Jean war d'Commemoratioun fir den Debarquement vum 6. Juni 1944 an der Normandie. De Grand-Duc hat et sech net huele gelooss, 2014, also 70 Joer duerno, dëse Moment matzëerliewen. An dat als eenzege Monarch, deen deemools op Säite vun den Alliéierte gekämpft huet. De Grand-Duc Jean hat zum Zäitpunkt vun der Commemoratioun 93 Joer.

© Cour grand-ducale

Trotz gesondheetleche Problemer huet de Grand-Duc Jean ëmmer vill Wäert drop geluecht, bei all de Familljefeieren dobäi ze sinn. Sief dat d'Hochzäit vum Ierfgroussherzog Guillaume a senger Fra Stéphanie am Oktober 2012 an der Kathedral, d'Hochzäit vum Prënz Felix an der Prinzessin Claire am September 2013 an der Provence oder awer d'Daf vun hirer éischter klenger Duechter, der Prinzessin Amalia, am Juli 2014 zu Saint-Ferréol de Lorgues a Frankräich.

Den 8. Dezember 2016 war de Grand-Duc Jean nach derbäi bei der Zelebratioun vun 125 Joer Dynastie Lëtzebuerg-Nassau. Déi ganz groussherzoglech Famill war präsent.

Wéi um Internetsite vum groussherzoglechen Haff steet, waren d'Familljefeieren ëmmer ganz speziell Momenter fir de Grand-Duc Jean, deen ëmmer seng Éiereplaz an der Mëtt vun net manner wéi véier Generatiounen hat.

Déi lescht Zäit sinn dem Grand-Duc Jean seng offiziell Optrëtter ëmmer méi seele ginn. Eng leschte Kéier, wou hien am Grand-Public ze gesi war, war wärend der grousser Konferenz de 26. a 27. Mäerz 2019 um Kierchbierg, déi ënnert dem Motto "Stand, Speak, Rise up" stoung an op eng Initiativ vun der Grande-Duchesse Maria Teresa zeréckgoung.

Wéi de fréiere Staatschef gestuerwen ass, hat de Papp vu fënnef Kanner net manner wéi 22 Enkelkanner a 15 Ur-Enkelen.