Joris Voorhoeve. Beeld anp

Toenmalig minister van Defensie Joris Voorhoeve spreekt zich in de documentaire uit over de geheime deal. Op 6 juli 1995 vroeg Dutchbat-commandant Thom Karremans herhaaldelijk om luchtsteun van de NAVO omdat Srebrenica op het punt stond te vallen nadat Bosnische Serviërs de aanval hadden geopend op de 'veilige haven'. Deze roep om hulp werd keer op keer negatief beantwoord. Later in het jaar, in augustus, zou de NAVO de Bosnische Serviërs in Bosnië en Herzegovina wel bombarderen, wat uiteindelijk leidde tot het Dayton-akkoord en daarmee het einde van de oorlog.



Nu blijkt uit Amerikaanse documenten dat de Verenigde Staten, Frankrijk en Groot-Brittannië in het geheim een deal sloten. Groot-Brittannië en Frankrijk hebben de VS destijds gevraagd om Bosnië en Herzegovina niet te bombarderen. Reden hiervoor was dat de Bosnische Serviërs 340 Britse en Franse blauwhelmen hadden gegijzeld: de Franse president Jacques Chirac en de Britse premier John Major waren bang dat de gijzelaars zouden worden geëxecuteerd wanneer de NAVO de troepen van Mladic zou bombarderen.



Ook hadden de Bosnische Serviërs gegijzelde blauwhelmen vastgeketend op strategische punten. Bij een eventueel bombardement zouden deze blauwhelmen zijn omgekomen. Jarenlang werd er gespeculeerd over een mogelijke geheime deal, maar harde bewijzen bleven tot nu toe uit.

Toch niet welkom In Den Haag wordt de komende drie dagen een internationale, besloten conferentie gehouden over de falende besluitvorming rond Srebrenica. Dutchbat-tolk Hasan Nuhanovic werd aanvankelijk uitgenodigd, maar is nu toch niet meer welkom. Hij won in 2013 de rechtszaak waarin hij de Nederlandse Staat verantwoordelijk houdt voor het overlijden van zijn familieleden. Lees hier meer.

'Onterechte zondebok'

Zonder de steun van de NAVO bleken de Dutchbat-soldaten die Srebrenica moesten verdedigen niet tegen de Bosnisch-Servische soldaten onder leiding van Ratko Mladic opgewassen. Op 11 juli viel de enclave. De Bosnische Serviërs namen alle Bosnische moslims die in het gebied schuilden gevangen en vermoordden zeker 8.000 mannen en jongens.



Oud-minister Voorhoeve begreep nooit waarom de luchtsteun uitbleef. Volgens hem zijn de Nederlandse Dutchbatters jarenlang nationaal en internationaal 'ten onrechte als zondebok voor het falen van de VN in de enclave aangewezen'. Woensdag publiceert Voorhoeve zijn boek Veilige Gebieden, waarin hij uitgebreid ingaat op het het uitblijven van de luchtsteun.

Een collage van slachtoffers op de Nationale Srebrenica Herdenking op het Plein in Den Haag. Beeld anp

'We keep this quiet'