BAK: Norske lærarar tener relativt sett dårlegare enn kollegaer i Sverige, Danmark og Finland, viser ein ny OECD-rapport.

SKULE

Etter fem år på lektorprogrammet ved Universitetet i Oslo fekk Elin Østvik for to år sidan jobb som lektor ved Kuben vidaregåande skule. Lønn var ikkje i tankane då ho valde å utdanna seg, og framleis tenker ho ikkje mykje på lønna.

– At eg har ein givande arbeidsdag, er viktig motivasjon for meg. Det er veldig spennande vera lærarar, morosamt. Kvar dag er forskjellig, og eg får brukt det eg kan på ein spennande måte. Det er givande å sjå elevane utvikla seg, seier ho.

OECD-rapport: • «Education at a Glance» er OECDs årlege rapport over utdanningssektoren. • Rapporten tar blant anna for seg resultat, ressursbruk og lønn i utdanninga i OECD-landa. • Samanlikna med lønnsnivået for arbeidstakarar med høgare utdanninga, ligg lærarar bak gjennomsnittet. Norge gjer det dårlegare enn Danmark, Sverige og Finland.

Tenar under snittet

Men leiar for Utdanningsforbundet Steffen Handal er uroleg. Ein ny rapport frå OECD viser at norske lærarar tener under gjennomsnittet samanlikna med andre arbeidstakarar med høgare utdanning.

Størst er forskjellen på dei lågaste trinna i skulen. Ifølge rapporten tener ein førskulelærarar 66 prosent av gjennomsnittslønna til arbeidstakarar med høgare utdanning, mens gjennomsnittet for førskulelærarar i OECD er på 78 prosent.

I vidaregåande opplæring tilsvarer lønna til lærarar 82 prosent av gjennomsnitts­lønna for arbeidstakarar med høgare utdanning, mot eit OECD-snitt på 94 prosent.

Norske lærarar tener relativt sett dårlegare enn kollegaer i Sverige, Danmark og Finland, viser rapporten.

Handal meiner bruk ukvalifiserte lærarar som får det lågaste lønnsnivået er ein grunn til at den norske lærarlønna heng etter.

– Bruken av ukvalifiserte har auka kraftig dei siste åra, legg han til.

Han meiner det fyrst og fremst er eit problem for elevane, som sit att med ukvalifiserte lærarar, men det gjer også noko med statusen til læraren.

– Det tar ut krafta i det lønnssystemet kommunane vil ha, eit system som baserer seg på minstelønn. Det er ingen bruk av lønn som rekrutteringsmiddel, seier han.

– Så denne statistikken bør ein ta på alvor?

– Ja, i aller høgste grad. I ein situasjon med eit varsel om lærarmangel må det vera eit tankekors for dei som har arbeidsgivaransvaret at den relative lønna til lærarane er så dårleg som ho er. Det er ingen ting med dagens lønnssystem som hindrar at ein kan gi lærarane meir lønn. Alle verkemidla er tilgjengeleg, men det manglar vilje eller evne til å bruka dei, seier han.

– På 1970-talet tente ein lektor i skulen meir enn godtgjeringa til ein stortingsrepresentant. I dag er lønnsforskjellen fleire hundre tusen kroner i stortingsrepresentantens favør.

Trur lønn motiverer

Handal trur at mange unge peiker på lønn som ein motivasjonsfaktor for val av yrke, og trur også at ein del av lærarane som har tatt farvel med skulen, kan lokkast tilbake med høgare lønn.

Også Elin Østvik trur ein del med lærarutdanning forsvinn til betre betalte jobbar.

– Lærarlønna burde aukast, men det gjeld også mange andre yrkesgrupper. Eg vil ikkje klaga veldig over lønna mi. Men aukar lønna, så vil nok yrket framstå meir attraktivt for fleire, seier ho.

Tor Arne Gangsø, direktør for arbeidsliv i KS, seier norske lærarar relativt sett kjem dårleg ut fordi ein saman­liknar med konkurranse­utsett, privat sektor der blant anna oljebransjen drar opp. Han seier at mange kommunar brukar lønn som rekrutteringsverktøy og at lovverket er utforma for å hindra kommunar å tilsetta ukvalifiserte lærarar.

«Vi mener derfor at det ikke er noen grunn til å tro at kommunene og fylkeskommunene bruker ukvalifiserte lærerne bevisst, men at de må gjøre dette i de tilfellene der de ikke får tak i kvalifiserte lærere», skriv han i ein epost.

Kunnskapsministeren ønskte ikkje kommentera saka.

annekarih@klassekampen.no