De fractie van GroenLinks heeft Kamerlid Zihni Özdil aan de kant gezet. Volgens de fractie is er sprake van een vertrouwensbreuk omdat Özdil een gesprek met partijleider Jesse Klaver heeft proberen op te nemen. Özdil heeft dat dinsdagavond te horen gekregen van Klaver en diens rechterhand Kathalijne Buitenweg. Het Kamerlid heeft besloten de Tweede Kamer te verlaten.

Eerder die avond had de voltallige fractie minus Özdil over diens toekomst als Kamerlid vergaderd. Directe aanleiding voor de breuk is een interview van twee weken geleden waarin Özdil – onderwijswoordvoerder van zijn partij – GroenLinks opriep het studieleenstelsel niet langer te steunen. Dit stelsel betekent dat de basisbeurs wordt vervangen door een lening, die na de studie moet worden terugbetaald.

Klaver is een van de architecten van het leenstelsel, dat werd ingevoerd tijdens het kabinet Rutte II met steun van GroenLinks. Studentenorganisaties hebben van meet af aan tegen dat leenstelsel geageerd. In het kabinet-Rutte III zijn CDA en ChristenUnie verklaard tegenstander.

Door de actie van Özdil nam ook binnen GroenLinks het verzet toe. Zijn voorstel het leenstelsel af te schaffen kreeg steun van partijprominenten en de jongerenorganisatie Dwars. ‘We gaan nadenken over een beter stelsel’, liet Klaver zijn aanhang weten, twee dagen nadat Özdil zijn verzet wereldkundig had gemaakt.

Die actie van Özdil was niet tevoren met de partijleiding afgestemd, zoals doorgaans met interviews gebeurt. Hij had Klaver daarmee in verlegenheid gebracht. Om verantwoording af te leggen, moest Özdil vorige week woensdag op gesprek komen bij Klaver. Daar werd hem gevraagd zich op voorhand te committeren aan het nieuwe partijstandpunt over het leenstelsel, ongeacht wat dat zou zijn. ‘Ik was bang dat alsnog een variant op het leenstelsel zou worden opgetuigd’, zegt Özdil daarover.

Emoties

De emoties liepen volgens Özdil tijdens dat gesprek hoog op. Omdat Özdil dat verwachtte, probeerde hij – vergeefs – dat gesprek op te nemen met zijn telefoon. Later vertelde hij zijn vertrouwenspersoon in de fractie over het gesprek en de mislukte poging het vast te leggen. Die lichtte volgens Özdil vervolgens Klaver in. Özdil: ‘En daarmee had Klaver een argument om een hem onwelgevallig Kamerlid te lozen.’

Özdil (37) doceerde voordat hij twee jaar geleden Kamerlid werd geschiedenis aan de Erasmus Universiteit en was columnist. Hij is een nieuwkomer in de politiek. De overstap naar de partijdiscipline en poldercultuur van het Binnenhof valt hem niet altijd gemakkelijk. Eind vorig jaar meldde hij zich een paar weken ziek. Hij heeft enkele malen verteld moeite te hebben met de organisatie van GroenLinks, die sterk ten dienste staat van partijleider Klaver.

Provocaties gaat hij niet uit de weg. Een door hemzelf verspreide foto waarop hij een knuffel geeft aan de hard-rechtse onderzoeker Sid Lukkassen, leverde hem woedende reacties op uit eigen kring. De partijleiding dreigde hem vervolgens met een Twitterverbod. Omgekeerd kreeg zijn verzet tegen het leenstelsel bijval uit alle gelederen van de partij.

‘Balen’

Jesse Klaver schreef in een reactie dat er ‘iets grondig is misgegaan en dat vinden we enorm spijtig. Zihni is een creatief denker, iemand met veel talent, maar als Kamerlid kwam hij in de knoop. We hebben ons uiterste best gedaan hem te ondersteunen en bij de fractie te behouden. Dat is niet gelukt en daar balen wij van’.

Hij schrijft dat hij lang heeft geprobeerd afspraken te maken met Özdil over verbetering van zijn functioneren. ‘Vanavond hebben we als fractie de conclusie moeten trekken dat het zo niet langer gaat.’ De zetel van Özdil gaat terug naar GroenLinks.