Het Duitse Constitutioneel Hof heeft minister van Onderwijs Johanna Wanka (CDU) op de vingers getikt. Haar kritiek in 2015 op een demonstratie van de rechtse, nationalistische partij Alternative für Deutschland (AfD) was in strijd met de Grondwet, oordeelde het Hof dinsdagochtend.

Wanka plaatste in de herfst van 2015 een bericht met als kop Rote Karte für die AfD op de site van het ministerie van Onderwijs, waarin zij de demonstratie veroordeelde. De AfD had opgeroepen tot een demonstratie met als leus Rote Karte für Merkel vanwege het migratiebeleid van bondskanselier Angela Merkel.

Uitspraken minister niet in lijn met neutraliteitsbeginsel

De verklaring van de christen-democraat Wanka maakt inbreuk op het recht op gelijke kansen van politieke partijen, aldus het vonnis van het Hof. Een negatief oordeel van bewindslieden over een partij kan deelnemers aan een demonstratie afschrikken, vindt het Hof. Leden van de regering zijn gebonden aan het neutraliteitsbeginsel en mogen zich niet op een dergelijke manier in het debat mengen, aldus rechter Andreas Vosskuhle.

Eerder won de AfD al een kort geding tegen Wanka over de zaak. Het ministerie moest het persbericht van zijn website verwijderen. In het bericht noemde Wanka de AfD onder meer een partij ‘die extreem-rechtse radicalisering in de maatschappij bevordert’ en ‘openlijk oproer veroorzaakt’.

Gelijkenis met anti-FvD-speech van Ollongren

Het optreden van de Duitse minister doet denken aan dat van de Nederlandse minister van Binnenlandse Zaken Kajsa Ollongren (D66) die in een speech de partij Forum voor Democratie (FvD) en zijn leider Thierry Baudet een gevaar voor de ‘kernwaarden van Nederland’ noemde. Ollongren hekelde de weigering van Baudet om afstand te nemen van uitspraken van zijn partijgenoot Yernaz Ramautarsing uit 2016 (toen hij nog geen lid was van FvD). Ramautarsing zei toen dat er een ‘verschil in IQ is tussen volkeren’.

Door er niet expliciet afstand van te nemen, laat Baudet het ‘onweersproken als zijn partijgenoten openlijk discrimineren op basis van ras’, zei Ollongren. Baudet kondigde een dag later aan aangifte te doen tegen Ollongren vanwege smaad en laster. De FvD-leider verwierp de beschuldiging van racisme, en zei dat Ollongren zijn partij demoniseert. De aangifte is nog in behandeling.