Huishoudens en het midden- en kleinbedrijf draaien op voor de kosten van het klimaatbeleid van het kabinet. Het gaat ze per saldo zo’n anderhalf miljard euro per jaar kosten. De industrie, die het meeste vervuilt, strijkt jaarlijks netto 450 miljoen euro op aan subsidie.

Dat blijkt uit berekeningen die de gezamenlijke milieuorganisaties en vakcentrale FNV hebben laten maken. Zij weigerden vorige week hun handtekening te zetten onder het Klimaatakkoord en verlieten voortijdig de onderhandelingen.

Donald Pols, directeur van Milieudefensie: “Wat nu gebeurt is onrechtvaardig. Als je het Klimaatakkoord leest, zie je dat de wensen die werkgeversorganisatie VNO-NCW vooraf op tafel legde, daarin één op één zijn overgenomen. De huishoudens en het midden- en kleinbedrijf mogen daarvoor betalen. De energietransitie is echt betaalbaar, maar dan moet je de lasten eerlijk verdelen.”

De maatregelen uit het Klimaatakkoord moeten de uitstoot van broeikasgas CO2 met 49 procent in 2030 verminderen, zoals is afgesproken. Vervuilende energiebronnen (kolen, gas en aardolie) zullen daartoe plaats gaan maken voor groene energie (wind, zon, (aard)warmte).

De milieuorganisaties hebben de doorrekening van het Klimaatakkoord door Planbureau voor de leefomgeving en het Centraal Planbureau niet afgewacht. Pols: “Dat is niet nodig: als je het Klimaatakkoord goed leest, kan je het lijstje zo maken.” Het akkoord bevat immers geen extra voorstellen om de energiebelasting te verhogen, redeneren de milieuorganisaties, maar vooral subsidies om de omschakeling naar groene energie te versoepelen.

Lastenverzwaringen waren al in het regeerakkoord aangekondigd: huishoudens (1,0 miljard) en het mkb (0,8 miljard) moeten jaarlijks samen 1,8 miljard extra betalen aan energiebelasting, vooral aan de zogeheten Opslag Duurzame Energie. Die is voor de industrie 200 miljoen.

De milieuorganisaties legden het regeerakkoord en het Klimaatakkoord dus naast elkaar. Pols: “De industrie betaalt 200 miljoen, maar krijgt 650 miljoen euro aan subsidies terug. Maar de huishoudens en het mkb hoesten jaarlijks samen 1,8 miljard op, maar zien daarvan slechts 350 miljoen terug aan subsidies.” Hierdoor betalen zij jaarlijks netto 1,45 miljard euro.

Supercomplex

De industrie krijgt wel te maken met een bonus/malusmaatregel voor de uitstoot van CO2. Bedrijven moeten daartoe een CO2-plan maken en krijgen een bonus als ze de uitstoot daarmee verminderen. Bedrijven worden financieel gestraft (malus) als ze dat plan niet inleveren of onvoldoende uitvoeren. “Zo’n systeem is supercomplex”, zegt Pols. “Administratief superduur, ingewikkeld en dus fraudegevoelig.” Veel beter, zelfs bewezen effectief, is het systeem waarbij de vervuiler betaalt voor iedere­­ ton CO2-uitstoot, vindt Pols.

Beeld Louman & Friso

“Dat sluit ook aan bij het systeem van de Europese Emissiehandel. De Nederlandsche Bank, toch niet bepaald een GroenLinks-clubje, maar ook alle economen in Nederland zijn het daar over eens. Wij dachten aan 15 euro per ton CO2, maar volgens de Nederlandsche Bank kan dat best 50 euro worden zonder dat de industrie wordt geschaad.” Van de opbrengst kunnen dan groene projecten worden betaald, zoals groene energie voor bedrijven, of isolatie of zonnepanelen op bedrijfsgebouwen.

Milieuorganisaties bezinnen zich de komende weken op acties. We moeten onze zorgen duidelijk maken over deze oneerlijke gang van zaken.” Nee, geen gele hesjes zoals in Frankrijk, zegt hij, eerder protesten bij bedrijven, de overheid en handtekeningenacties. “In Frankrijk zijn die hesjes juist het gevolg van een oneerlijke verdeling van de kosten van de transitie. De ‘gewone Nederlander’, de stratenmaker, agent en leraar maken zich ook zorgen over de toekomst van hun (klein)kinderen. Zij willen ook een bijdrage leveren. Wij vinden dat de overheid liever gewone mensen moet ondersteunen het verschil te maken dan de grote vervuilers uit de wind te houden.”

Lees ook:

Het gevecht om de klimaatrekening begint nu pas

‘Draagvlak’ was het kernwoord bij de presentatie van het concept-klimaatakkoord. De echt pijnlijke keuzes komen straks pas.

Wat staat er nu eigenlijk allemaal in dat klimaatakkoord?

Duurzamer wonen, reizen en werken is het doel, dat wisten we al. Deze punten uit het Klimaatakkoord vallen het meeste op.