Zeven jaar later dan beloofd en bijna vier keer zo duur. De Noord/Zuidlijn die zaterdag wordt geopend mag dan een technisch hoogstandje zijn, de bouw werd hét hoofdpijndossier van de Stopera de afgelopen tien jaar.

De AT5-documentaire 'Noord/Zuidlijn, Één Richting' vertelt het verhaal van de metrolijn, die kostte wat het kost, er moest komen. In de documentaire komen zes mensen die de bouw van dichtbij meemaakten aan het woord.

Lees ook: Eind deze week rijdt de Noord/Zuidlijn; wat gaat er veranderen?

Oorlog

'Eigenlijk was er overal oorlog', vertelt oud-wethouder Tjeerd Herrema. 'Er was oorlog in de bouwput, want aannemers zaten elkaar te bevechten. Er was oorlog met de ondernemers en er was oorlog met de bewoners die er geen vertrouwen meer in hadden.'

Geert Dales, die in de bestuursperiode voor Herrema wethouder Vervoer was, vertelt dat er op het stadhuis vaak over het stoppen van het project is gesproken. Toch werd telkens besloten om door te zetten. 'Het is interessant om te weten dat er over de Noord/Zuidlijn zeven keer een go-besluit genomen is. Dus er is eigenlijk zeven keer ja gezegd. Dus er komt een moment dat je door moet gaan.'

Lees ook: GVB-directeur: 'Binnen half uur alternatief vervoer bij verstoring Noord/Zuidlijn'

Verzakkingen

Veel Amsterdammers vonden de Noord/Zuidlijn te duur. Het verzet groeide toen er huizen verzakten. Dat gebeurde ook met de woning van Kees Winkel aan de Vijzelgracht. 'Ze hadden daarna bedacht dat we naar een nachtopvang voor daklozen zouden gaan. Ik heb toen gezegd, ik laat me niet deporteren als een halve crimineel in een politiebusje. Dat doe ik niet.'

Herrema stapte uiteindelijk zelfs op. 'Voor mij is weggaan niet een heel groot prestigeding uiteindelijk. Het heeft persoonlijk wel flink effect gehad, dat zeker. Maar ik vond het vooral belangrijk dat de verantwoordelijkheid voor wat er uiteindelijk uitkwam politiek werd genomen. Ik had ook kunnen blijven zitten. Maar ik ben duidelijk geen plucheplakker.'

Lees ook: Nancy en Walther zijn de stemmen van de Noord/Zuidlijn: 'Een vrouwenstem werkt beter bij slecht nieuws'

Uitleggen

Dales begrijpt niet waarom Herrema dat deed. 'Het was helemaal niet nodig. Natuurlijk moet je er politieke verantwoordelijkheid voor dragen, maar dan leg je dat uit. Als je dat helemaal niet kunt, en blijkbaar kon hij dat niet, dan houdt het op. Dan moet je natuurlijk niet doorgaan. Maar je had ook naar de bevolking van Amsterdam kunnen gaan en nog eens even heel goed uitleggen waarom die 600 miljoen euro extra nodig was.'

Schrijver Bas Soetenhorst is dat niet met hem eens. 'Ik denk dat blijven zitten politiek gezien onmogelijk was. Totaal onmogelijk. De kosten werden voor Amsterdam op dat moment veel hoger. Juist op het moment van bezuinigingen en de economische crisis diende zich aan. Het geduld met de Noord/Zuidlijn raakte op.'

Lees ook: Kersverse burgemeester opent Noord/Zuidlijn samen met acht Amsterdammers

Zaterdag is de feestelijke opening van de lijn en zondag wordt de nieuwe dienstregeling daadwerkelijk in gebruik genomen. 'Deze oplossing is gekozen. De Noord/Zuidlijn als eerste stap naar een nieuwe dimensie van de stad', stelt buurtbewoner Kees Winkel. 'Dat kun je niet stoppen. Dat moet er zijn.'