Het nieuws wordt in de internationale gamewereld groot opgepakt, stelt gamejournalist Ron Vorstermans. "Dit soort concrete stappen hebben we nog niet eerder gezien bij een game die zó populair is. In het spel FIFA gaan miljarden om. Dat EA deze stap zet, is veelzeggend."

Bij het parket in Brussel loopt een onderzoek naar de verkoop van de schatkistjes door gameproducenten. Ook de verkoop van FIFA-punten door EA wordt onderzocht. EA is het naar eigen zeggen niet eens met de "interpretatie" van de wet door de Belgische autoriteiten, en zegt te "zoeken naar meer duidelijkheid hierover". Dat neemt niet weg dat het bedrijf nog deze week stopt met de verkoop van punten.

In september stopte gameontwikkelaar Blizzard in België om dezelfde redenen met de verkoop van schatkistjes voor de games Overwatch en Heroes of Storm.

Op zoek naar andere inkomstenbron?

EA zegt dat de verandering geen "wezenlijke" impact heeft op zijn financiële prestaties. "De verkoop van virtuele pakketjes is een belangrijk verdienmodel voor EA. Dat moet je niet onderschatten. Het verlies van de Belgische inkomsten zal echter maar een kleine deuk in de markt zijn. Mochten loot boxes vaker verboden gaan worden, dan moet EA op zoek naar andere methodes om inkomsten te generen voor games nadat ze al gekocht zijn."

"Gamebedrijven voelen steeds meer de druk om iets te doen aan loot boxes", zegt NOS-redacteur Nik Wouters. Hij maakte verschillende verhalen over de virtuele schatkistjes. "Aan de ene kant krijgen de bedrijven kritiek van een deel van de spelers, hun klanten, en nu beginnen ook steeds meer overheden zich ermee te bemoeien. Dat ze er niet meteen mee stoppen, geeft aan hoeveel geld ermee gemoeid is. Het gaat om vele miljarden. Voor EA is het geld uit de spelerskaarten een van de belangrijkste inkomensbronnen."

Veel gamers zullen het niet erg vinden dat EA nu wordt aangepakt, beaamt Vorstermans. "Bij hen leeft heel erg het gevoel dat EA maar doet wat het wil. Ze voegen een digitale gok-automaat toe waarvoor betaald moet worden. Een gamer denkt dan: maar ik heb toch al voor deze game betaald? Daarin speelt EA een hoofdrol, in negatieve zin."

Dopamine voor gamers

Volgens Vorstermans doen game-ontwikkelaars er alles aan om zo veel mogelijk positieve gevoelens los te maken bij gamers. "Als je een loot box opent krijg je confetti op je beeldscherm, of vuurwerk. Soms moet je een knop langer indrukken om een pakketje te ontgrendelen. Ze doen er alles aan om het er zo goed mogelijk uit te laten zien - net als een gokautomaat."

In Nederland zijn de FIFA-punten van EA nog wel te koop, hoewel ook de Nederlandse Kansspelautoriteit vindt dat de verkoop van deze schatkistjes in strijd is met de kansspelregels. Enkele bedrijven geven geen gehoor aan een eis van de Kansspelautoriteit om de verkoop te staken.

Om de kritiek voor te zijn, vermeldt EA sinds dit jaar een kanspercentage bij de pakketten, zegt Wouters. "Alleen staat bij zeldzame kaarten dat de kans minder dan 1 procent is. Dat zegt dus nog niks, want is dat 0,1 procent of 0,0001 procent? Dat maakt nogal verschil, maar als klant kun je er alleen naar raden."

Ingehaald door België

Nederland is een van de eerste landen in Europa die echt iets wilden doen aan loot boxes. "Het wrange is nu dat het proces in Nederland zo langzaam gaat dat de loot boxes eerder in België in de ban gaan dan in Nederland. Dat Nederland nog te maken heeft met kansspelwetgeving uit 1964, helpt de Kansspelautoriteit ook niet om schatkistjes uit te bannen."

Vorstermans denkt wel dat op termijn Nederland zal volgen. "Er ligt nu een wet ter beoordeling bij de Eerste Kamer. Daar lijkt geen partij te zijn handen aan te willen branden. Het is daardoor in Nederland onduidelijk wat wel en niet mag. Ik denk dat EA op termijn geen risico gaat nemen. Wat in België gebeurt, is toch een soort precedent."