Een groepje linkse Franse parlementariërs wil een groot deel van de binnenlandse vluchten in Frankrijk verbieden. Initiatiefnemer Francois Ruffin liet zich inspireren door GroenLinks-Kamerlid Suzanne Kröger. Zij was maandag aanwezig bij de persconferentie in de Assemblée in Parijs waar het voorstel werd toegelicht. Kröger streeft naar afschaffing van de KLM-lijndienst tussen Amsterdam en Brussel.

„Amsterdam-Brussel is de eerste vlucht in de wereld die mogelijk verdwijnt om klimaatredenen”, zei Kröger in een voorbereide toespraak in het Frans. „Heel lang is de groei in de luchtvaartsector oneindig geweest, the sky was the limit.” De luchtvaart heeft nog altijd een uitzonderingspositie, onder andere in de klimaatafspraken van Parijs uit 2015. Reizen met de trein moet in Europa een aantrekkelijker alternatief worden, vindt Kröger. En daar is internationale samenwerking voor nodig.

Ruffins plan is verstrekkender: hij wil een verbod op binnenlandse vluchten die met de trein een maximaal tweeënhalf uur langere reistijd vragen. Dat gaat niet alleen om Parijs-Brussel, maar bijvoorbeeld ook om de zeventien vluchten per dag tussen Parijs en Marseille: 1 uur 20 met het vliegtuig of 3 uur en 5 minuten met de TGV. Tientallen vluchten zouden zo verdwijnen ten gunste van spoorbedrijf SNCF, waarvoor hij al langer op de bres is. Het gaat Ruffin niet louter om het milieu, maar ook om de klassenstrijd: het zijn vooral „welgestelden” die van het vliegtuig gebruikmaken, benadrukte hij.

In de Franse economische pers was de kritiek niet mals. Hoewel KLM-partner Air France verlies lijdt op veel binnenlandse vluchten, is dat netwerk volgens deskundigen onmisbaar om Fransen in de provincie ook de mogelijkheid te geven intercontinentaal te vliegen. Een derde van de Air France-vluchten tussen Marseille en Parijs gaat naar overstapluchthaven Roissy, schreef La Tribune. Ook zou volgens het weekblad het provinciale hoofdkantoor van Michelin in Clermont-Ferrand door het plan gevaar lopen.

Maar Ruffin is realistisch als het zijn eigen kansen betreft. „Er is geen enkele mogelijkheid dat deze wetstekst geaccepteerd wordt”, zei hij in het benauwde vergaderzaaltje waar hij zijn plan presenteerde. Hij en zijn mede-ondertekenaars zijn in de Assemblée ruim in de minderheid. „Maar we willen invloed uitoefenen.” Juist maandag begon een parlementair debat over een nieuwe mobiliteitswet waarin over alles gesproken mag worden, behalve over luchtvaart. „Het is het begin van een discussie om de luchtvaartsector binnen klimaatafspraken te krijgen”, aldus Kröger.

Nipte meerderheid

Begin maart nam de Tweede Kamer een motie van Suzanne Kröger aan waarin de regering wordt verzocht „om met alle relevante partijen in overleg te treden met als inzet met hen afspraken te maken over het uitfaseren van de lijnvluchten tussen Amsterdam en Brussel”. Kröger hoopt op minder CO 2 -uitstoot, maar ook op meer capaciteit op Schiphol voor „onmisbare routes”.

De motie haalde een nipte meerderheid van één stem; VVD, CDA, PVV en Forum voor Democratie stemden tegen. Minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur, VVD) liet weten de motie niet te kunnen uitvoeren, omdat ze niet kan ingrijpen in de bedrijfsvoering van private ondernemingen. De motie vraagt echter niet om een verbod, maar om overleg.

GroenLinks lanceerde ook een online petitie onder de noemer #meertreinenmindervliegen, met de oproep om de trein de goedkoopste en makkelijkste optie te maken voor reizen tot 750 kilometer. Vanaf Schiphol zijn er dagelijks 244 vluchten binnen deze afstand, naar 31 bestemmingen. De petitie was maandag 51.661 keer getekend, met 75.000 handtekeningen als doel.

De vlucht Amsterdam-Brussel staat voor korte vluchten die door de trein vervangen kunnen worden. KLM-topman Pieter Elbers meldt geregeld dat hij van zulke vluchten af wil, mits de trein een „betrouwbaar" alternatief vormt voor KLM-passagiers. Op een luchtvaarttop in Zuid-Korea pleitte Elbers dit weekend voor meer en snellere aanleg van hogesnelheidslijnen in Europa

KLM vliegt vijf keer per dag naar Brussel. Het gaat veelal om overstappers: passagiers die op Schiphol doorvliegen naar – of arriveren van – een andere bestemming. De vlucht duurt 45 minuten. Er rijden 32 treinen per dag van Nederland naar Brussel: 16 keer NS, 14 keer Thalys en 2 keer Eurostar. Thalys rijdt in 1 uur en 34 minuten van Schiphol naar Brussel.

Air France vliegt niet tussen Parijs en Brussel. De zustermaatschappij van KLM verkoopt combitickets voor transferpassagiers die met de trein doorreizen. KLM biedt deze optie niet goed genoeg aan, vinden D66-Kamerleden Jan Paternotte en Rutger Schonis. Volgens de Kamerleden legt bijna een kwart van de vluchten op Schiphol minder dan 500 kilometer af. Zij pleiten voor een hogere vliegtaks op korte vluchten.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 4 juni 2019