Een jaar geleden wist Thierry Baudet het nog zeker: hij wilde niet de politiek in. Zijn Forum voor Democratie – zo vertelde hij in een interview dat te zien is op Youtube – is „een denktank die losstaat van de politiek, die ook geen politieke partij wil worden”. Ook persoonlijk had hij geen enkele politieke ambitie. „Ik zie mijn rol als die van een intellectueel die over dingen nadenkt, die argumenten aandraagt.”

Zondag kondigde Baudet aan dat het toch gaat gebeuren: zijn Forum voor Democratie wil meedoen aan de Tweede Kamerverkiezingen van maart volgend jaar. Hij gaat de concurrentie aan met de VVD, PVV en het eveneens nieuwe VoorNederland (VNL), met verregaande standpunten op het gebied van asiel en de EU. Het wordt druk op rechts.

Dicht bij elkaar

Baudet zal zich nu moeten onderscheiden. Dat kan nog wel eens lastig worden, met een partij die sterk lijkt op VNL. Die partij presenteerde vorige maand GeenStijl-verslaggever Jan Roos als lijsttrekker. Dat is al een eerste overeenkomst: Roos en Baudet waren beide initiatiefnemer van het Oekraïne-referendum, en de bekende gezichten van het ‘Nee-kamp’.

Ook inhoudelijk liggen de partijen dicht bij elkaar. Beide presenteren zich als een fatsoenlijk alternatief voor de PVV. Ze willen een asielsysteem naar Australisch model: vluchtelingen kunnen alleen nog maar op uitnodiging een asielvergunning krijgen. Ze willen minder belasting. En ze willen de bevoegdheden van de Europese Unie fors inperken.

Directe democratie

Baudet legt de nadruk op een onderscheidend standpunt: hij wil meer directe democratie, met veel bindende referenda naar Zwitsers model en gekozen burgemeesters. Hoewel, onderscheidend? Ook de PVV heeft dit punt op het verkiezings-A4’tje staan.

Baudet wil nu snel een referendum houden over de EU. Hij wil het land vier vragen voorleggen: over deelname aan de euro, het gemeenschappelijk EU-buitenlandbeleid, de open binnengrenzen en over de rol van Europese regels in de Nederlandse rechtsstaat. Hij pleit dus, net als VNL, niet voor een complete ‘Nexit’.

Roos vs. Baudet

Opiniepeiler Gijs Rademaker van EenVandaag was verbaasd toen hij zondag hoorde over de nieuwe partij. “Er is natuurlijk wel enige ruimte tussen de VVD en Wilders”, zegt hij. “In peilingen krijgt VNL een zetel of 1, 2. Maar nu richt Baudet precies op datzelfde terrein nóg een partij op, met directe democratie als troef. Ik vraag me af of dat genoeg is.” Mensen maken zich volgens zijn peilingen vooral zorgen over de zorg, werkgelegenheid, vluchtelingen, en tweedeling in de samenleving. “Niet over directe democratie of gekozen burgemeesters.”

Voorspellingen over nieuwe partijen zijn lastig, zegt Rademaker, maar hij schat in dat Jan Roos meer kiezers kan bereiken dan Baudet. “Ik denk dat Roos meer dan Baudet het gezicht was van de Oekraïne-campagne.” En VNL zit al in de Tweede Kamer, met PVV-afsplitsers Louis Bontes en Joram van Klaveren en heeft een partij-organisatie. Dat maakt een “enorm verschil”, zegt Rademaker. “Dat maakt van Roos echt een mogelijke concurrent van Wilders. Baudet lijkt nog lang niet zo ver.”

Thierry Baudet was zondag niet bereikbaar voor commentaar. Maandagochtend liet hij per sms aan NRC waarom hij geen toelichting wil geven: “Op dit moment richt ik me even op ons eigen verhaal en onze eigen kanalen: Facebook, Twitter en de website.”