La mola korpo iras glate kaj silente tra la malheleco, puŝita antaŭen per la akvo kiu fluas el mola tubaspekta pumpilo, kiu ritme streĉiĝas kaj malstreĉiĝas. Estas neniu sonoro, krom vibrado de la malmultaj fiŝetoj kiuj apenaŭ vidiĝas kaj naĝas en tiuj vasta tamen grandparte dezerta parto de la oceano. Subite, io notindas. Iom pli granda vibrado perceptindas, kaj la mola korpo turnas sian pumpilon kaj movas sin al tiu direkto. La vibrado persistas, kaj fariĝas pli kaj pli klara. Ĝi estas sufiĉe granda por doni precizan informon pri sia pozicio en tiu malhela mondo. La mola korpo pli kaj pli alproksimiĝas, kaj sukcesas difini la distancon de ĝi al la celo. Siaj longegaj brakoj streĉiĝas, ĝi manovras por ke troviĝi en la ĝusta pozicio... kaj maliberigas la potencajn muskolojn de la du brakoj. Ĝi etendiĝas fulme kaj atingas la fiŝon. Ĉio cetera okazas en sekundoj: la longegaj brakoj, malgraŭ maldikaj, larĝigas en la ekstremo. La interna surfaco de tiuj du larĝaj finaĵoj plenplenas de fortaj suĉiloj, en kies randoj estas dentetoj. Tiuj dentetoj helpas ke la brakoj fiksiĝu pli forte ĉirkaŭ la korpo de la trafita organismo, sume kun la forton de la suĉiloj, kvazaŭ ankro aŭ fiŝhoko. Tuj post la muskoloj de la longaj brakoj streĉiĝas denove, kaj ĝi tiras la premion al la vora beko de la mola korpo. Per aliaj ok mallongaj tentakloj, la trafita fiŝo estas kaptita sen ajna ŝanco de liberiĝo. Malgraŭ ĝi daŭre baraktas, la ok tentakloj, en kies interna surfaco ornamas vicon da fortaj dentohavaj suĉiloj, kontentige faras sian laboron. La beko ekaperas el inter la tentakloj kaj komencas depecigi kaj engluti la povran fiŝon, kiu post mallonge ne plu reagas. Post engluti ĉiajn manĝeblajn partojn, la mola korpo rezignas pri la restaĵoj kaj daŭrigas sian silentan glatadon en la malhelo.

La silenta kaj trankvila glatado estas interuptita de forta signalo. Vibrado multe pli granda ol tiu de la kaptitaĵo senteblas. Ĝi alvenas rapide kaj senhezite. Ĝia grando estas preskaŭ nekalkulebla. La mola korpo provas skapi per intensiĝo de la pumpado kaj rapida movo de siaj naĝiloj, sed la provo estas vana. La meteorrapida korpo jam estas proksima, kaj la kontakto estas neevitebla. La mola korpo sentas la impakton de la grandegulo, en sia flanko. Ĝi estas tiom rapida kaj forta, ke la mola korpo faldas je la duono. Preskaŭ samtempe, la mola korpo sentas ke la du ekstremoj de la grandegulo fermiĝas sur ĝi. Ĝi estas en malferma faŭko, kiu fermiĝas kvazaŭ tondilo. La malsupre parto de la makselo plenplenas de grandaj kaj fortaj dentoj, kiuj dolorige vundas la molan korpon post fermiĝo. La mola korpo reagas instinkte kiam sentas la viglecon de la mordo kaj palpumas ĉie, premante siajn fortajn kaj dentoplenajn suĉilojn sur la surfaco de la grandegulo. La monstro apenaŭ sentas la malgrandetajn premadojn ĉirkaŭ sia faŭko. La multcentimetre dika haŭto jam kunportas similajn cikatrojn de antaŭaj bataloj. Iom post, la mola korpo ĉesas reagi, kaj la grandegulo per simplaj movoj de la longa makselo sukcesas engluti la tutan molan korpon, kiu trovas sian destinon en la stomako de la kaĉaloto. Tiel finiĝas la vivo de la giganta loligo.

La sceno priskribita supre, laŭ la aktualaj informoj pri la vivo de la giganta loligo, ŝajne estas pli vera ol aliaj bildoj kiun ni povas imagi. Fakte, oni scias tre malmulte pri la vivo de tiuj gigantaj moluskoj, kaj ĉirkaŭ ĝi kreskiĝis aro da legendoj kaj troigaj historioj. La ekzisto de gigantaj loligoj estis skribita unuafoje per Aristotelo, sed nur multe da jaroj post la renkontoj kun tiuj moluskoj starigis la plej grandan famon, kiu zenitis kun la legendo de Krakeno.

(la mitoloiga Krakeno)

Laŭ legendo, Krakeno estas grandega kaj fortega loligo aŭ pulpo, kies forto estas sufiĉa por ĉirkaŭbraki ŝipojn kaj dronigi ilin tre facile. La historio buntiĝis en la periodo de la grandaj navigadoj, kiam la maristoj hazarde trovis ekzemplerojn de tiu specio ĉe la marsurfaco. Helpataj de longtempa periodo en la maro, kun malmule da manĝaĵo kaj pura akvo, kune kun granda imagopovo kaj la timo alfronti la nekonatan mondon, ne malfacile estas ilustri la travivaĵon per iom emociiga batala rankonto.

La giganta loligo apartenas al la genro Architeuthis, kaj estis unue science spriskribita en 1857, ekde kiam ĝi estis oficiale akceptita de la tiama scienca medio. Pro la fakto ke trovi tiujn specimenojn estas ege malfacila, la plejparto el tio kion ni scias pri ili baziĝas sur atestoj de maristoj, de bestkadavraĵoj trovitaj en kelkaj marbordaj regionoj, kaj ĉefe de la restaĵoj trovitaj en stomakoj de kaĉalotoj.

La plej gravaj informoj pri la vivo de tiu besto alvenis ĝuste de la stomakoj de la kaĉalotoj, kiam oni sukcesis ekkompreni ion pri la vivo de tiuj monstraj moluskoj. La kaĉalotoj trovitaj mortaj ĉe la plaĝoj estis dissekcitaj kaj en ĝia interno plenplenis de bekoj de gigantaj loligoj. Tio havas sencon, unuafoje ĉar la beko estas el rigida substanco, kaj certe ne facile digestebla de la stomakaj acidaj sukoj de kaĉalotoj. Kurioze, multaj el tiuj kaĉalotaj bestkadavraĵoj montris en sia haŭto diversajn rondajn makulojn, kiuj estas karakterizaj de la dentaj suĉiloj de la giganta loligo. En kelkaj okazoj, kaĉalotoj estis trovitaj mortaj en la plaĝo kun tiom da profundaj cikatroj, ke multaj spekulaciis ke certe ĝi mortis pro la vundoj, en batalo kontraŭ loligoj multe pli grandaj ol tiuj konataj ekde nun. Tio fortigis la ideon ke eble, en la profundo de la maro, ekzistas ankoraŭ ne konataj specioj da gigantaj loligoj kiuj estas sufiĉe fortaj por mortigi eĉ kaĉaloton dum tiuj bataloj.

Tiuj teorioj kreskigis popularan komprenon, ke subakve okazas la plej kolosa batalo inter maraj monstroj: la lukto de la kaĉaloto kontraŭ la giganta loligo. Jam estis registrita la bataloj inter aliaj grandegaj bestoj, kiel elefantoj kontraŭ rinoceroj, ĝirafoj kontraŭ leonoj, sed ĝis nun neniu sukcesis filmi aŭ registri tiun faman kaj abisman batalon. La ideo pri la ekzisto de preskaŭ 30m loligo kontraŭ la plej grandaj kaĉalotoj (kelkaj registroj estas ke maskloj de kaĉalotoj povas atingi 25m) instigis homojn pripensi la aferon, kaj estas eĉ diversaj pentraĵoj kaj ilustraĵoj pri tiu supozeble spektakla momento.

Estas necese klarigi, kiel oni mezuras la grandecon kaj longecon de tiuj kalmaroj. La plej dika parto estas komponita de la t.n. korpo, kiu esence estas sufiĉe mallonga, kaj kie troviĝas la cerbo, la okuloj, la beko kaj el ĝi etendiĝas la ok tentakloj. La datumaro pri la gigantaj loligoj kaptitaj ankoraŭ vivaj aŭ almenaŭ ne tiom dispecigitaj estas, ke tiu korpo longas ne pli ol 6 au 7 metrojn. Tamen, kiam vi prenas la du longegaj tentakloj, tiuj uzitaj por kapti la fiŝojn de malproksime, vi devas streĉi ilin kaj mezuri, ekde la plej ekstrema parto de la korpo ĝis la ekstrema parto de la tentaklo, por esti oficiala mezurado. La tentakloj povas esti tri fojoj pli longaj ol la korpo de la gigantaj kalmaroj. Tial, kiam oni informas pri la longeco de gigantaj loligoj, kalkulu ke probable nur triono el tio estas ĝia korpo. Neniu pruvo, nek gigantaj bekoj aŭ larĝaj suĉil-cikatroj, ekzistas por pravigi la ekziston de tiom grandegaj gigantaj loligoj, kiuj atingus la nekredeblan korpograndon de ĉirkaŭ 15 metrojn, kaj la malpli kredebla oficiala grando de pli ol 60 metrojn.

La konstanta scienca esplorado daŭris, kaj iom post iom tiu bildo pri tiuj monstraj loligoj fariĝis malpli kaj malpli probablaj. Krom la fakto ke estas neniu pruvo kiu favoras la hipotezon ke tiuj kaĉalot-kadavroj estis mortitaj per tentakloj, la atestoj pri la ekzempleroj kiuj estis viditaj kaj konataj ne subtenas la teorion. Bestkadavraĵoj de gigantaj loligoj estis dissekcitaj kaj sia anatomio profunde studita. Tiuj bestoj de profundaj akvoj estas adaptitaj al tiu enorma akvopremo, kaj kiam ili alvenas al marsurfaco, ilin atingas la malforta premŝanĝo, kaj tiel la integriĝo de siaj histoj perdiĝas. Eĉ en normalaj cirskonstancoj, la muskoloj de la tentakloj ne estas sufiĉe grandaj por signife vundi la dikan histon de grandaj marvertebruloj. Aldone, la delikateco de la korpo de gigantaj loligoj ne permesas ke ĝi kaŭzu malhelpon al sia ĉefĉasanto, la kaĉaloto. Sed antaŭ kelkaj jaroj aperis nova specio de giganta kalmaro, kiu montriĝis pli granda ol la konata genro Architeuthis.

Malkovrita en 1925, la "kolosa" kalmaro apartenas al la genro Mesonychoteuthis, kaj malgraŭ estas iom pli longa ol la giganta kalmaro, ĝi estas sendube multe pli masiva. La kolosa kalmaro eble respondeciĝas pro la plej profundaj cikatroj trovitaj en la kaĉalotoj. Ĝi estas pli larĝa kaj eĉ pli peza. En la jaro 2007 maristoj kaptis junan specimenon en la maroj de Nov-Zelando, kaj ĝi fariĝis la plej granda cefalopodo malkovrita. Preskaŭ nenion oni scias pri la kolosa kalmaro, sed la ĝenerala penso estas ke ĝia konduto kaj biologio estus simila al tiu de la giganta loligo.

(la kolosa kalmaro filmita de maristoj)

Estis diversaj sciencaj esploroj de la marprofundo por filmi la faman rekontiĝon inter kaĉalotoj kaj gigantaj loligoj. Sed estis neniu pozitiva rezulto. Fakte, la profundeco kie supozeble estas la natura medio de la giganta loligo estas de pli ol unu kilometron sub la marsurfaco. En tiu profundeco nur specialaj submarŝipoj sukcesas resti dum sufiĉe mallonga tempo. Pro manko de sunlumo, preskaŭ neniu fiŝo aŭ alia organismo vivas en tiu medio, kaj grandparte de la oceanaj regionoj estas simple dezertaj akvoj. Dum multe da jaroj, ĝi fariĝis la nursola granda besto neniam filmita aŭ fotita viva en sia naturmedio aŭ kaptita.

La unua fojo ke oni fotis vivan gigantan loligon en sia naturmedio estis en 2004, danke al la scienca esplor-projekto de Dr. Tsunemi Kubodera kaj teamanoj, el Japanio. Ili tenis grandan fiŝon en fiŝhoko kaj atendis dumlonge, ĝis juna giganta loligo estis allogita kaj kaptis ĝin. Estis granda momento en la historio de zoologio. Tiam oni vidis, ke gigantaj loligoj kapablas aktive ĉasi fiŝojn de la profundo. La unuaj teorioj estis, ke pro sia grando kaj longeco, gigantaj loligoj ne havus viglecon ĉasadi.

Nur en la jaro 2013 la teamo de Dr. Kubodera sukcesis alian historian momenton: filmi vivan loligon! La teamo uzis la saman metodon kaj kunportis specialan kameraon por filmi en profundaj akvoj. Post multe da tempo kaj senrezultaj klopodoj, ili finfine sukcesis allogi gigantan kalmaron. La video longas malmulte sed klare montras la gigantan loligon sinnutranta de fiŝo.

(la unua filmo de la giganta loligo)

Kun la popularigo de la porteblaj kameraoj, saĝtelefonoj kaj aliaj malgrandaj aparatoj por filmi, multaj aliaj filmaĵoj de gigantaj loligoj ekaperis. Unu el la plej popularaj filmoj pri tiuj trankvilaj gigantoj okazis en 2015, kiam individuo hazarde aperis en Toyama Bay, kaj estis filmita de plonĝisto de tre, tre proksime. Alia kurioza okazaĵo estis kiam pagajsurfisto trovis junan gigantan loligon ĉe si, kaj ĝi provis preni la surfotabulon kun siaj tentakloj.

(la giganta loligo en Toyama Bay)

(la pagajsurfisto kaj la giganta loligo)

La gigantaj loligoj montriĝis multe pli timemaj kaj trankvilaj ol la monstra besto kiu legende detruas ŝipojn. Certe la spektaklo de la marprofundo, la batalo inter kaĉaloto kaj giganta kalmaro ne devas esti batalo, sed simpla ĉasado. Tamen, tio ne malaltigas la gravecon de la epizodo, kiu ĝis nun ankoraŭ neniam estis filmita aŭ registrita de scienco.