Centralna tema Pisarijeve knjige, zapravo njegove doktorske disertacije koja je prvobitno objavljena na italijanskom jeziku, je zločin protiv srpskih civila u oblastima Kraljevine Srbije koji su bili pod okupacijom Bugarske 1915. godine. Srpski prevod ove knjige biće dostupan od ove jeseni.

U knjizi se takođe govori i o drugim važnim događajima iz doba Velikog rata, epidemiji tifusa koja je odnela oko 70.000 civilnih života, povlačenju srpske vojske preko Albanije, međunarodnim mirovnim konferencijama i pitanju izbeglica, kao i o balkanskim ratovima 1912-13. i civilnim žrtvama svih strana.

Pisari kaže da je prvi balkanski rat – kojim je Osmansko carstvo izgubilo moć na Balkanu – doveo do nasilja, pljačke i masakra nad muslimanima od strane bugarskih, srpskih i grčkih vojnika i boraca širom regiona.

Drugi balkanski rat vođen je između Srba i Grka sa jedne i Bugara sa druge strane. Zločine su činili i jedni i drugi.

Pisarijeva knjiga se fokusira na zločine koji su u Kraljevini Srbiji počinjeni na teritoriji pod okupacijom Bugarske, koja je pored Nemačke, Austro-Ugarske i Otomanskog carstva bila jedna od centralnih sila tokom Prvog svetskog rata.

Otprilike u isto vreme, veliki zločini nad civilima počinjeni su i u delovima Srbije koji su bili pod austrougarskom okupacijom.

Tokom rata, pod bugarskom okupacijom su bili istočni i južni delovi Srbije, dve trećine Kosova i deo Makedonije.

Pisari naglašava da je glavni cilj Bugarske bio trajna aneksija ovih teritorija i bugarizacija lokalnog stanovništva.

„Bugarska politika u istočnoj i južnoj Srbiji i Makedoniji je bila veoma dobro organizovana. Govorimo o bugarizaciji, koja obuhvata sve segmente društva: administraciju, vojsku, crkvu i obrazovanje“, kaže on.

“Kada bugarska vojska ušla u Srbiju 1915. godine, jedan od prvih koraka bila je likvidacija srpske elite, koja je uključivala učitelje, trgovce i sveštenike, odnosno sve one koje je Bugarska smatrala čuvarima srpskog nacionalnog duha”, dodaje on.

„U nekim dokumentima koje sam koristio u knjizi, negde stoji da bi njih (pripadnike srpske elite) trebalo odmah ubiti, a negde je bilo i naredbi da bi ih trebalo deportovati u koncentracione logore”, rekao je Pisari.

Istovremeno, na okupiranim teritorijama formirane su bugarske institucije.

„Kada su srpski učitelji likvidirani, doveli su učitelje iz Bugarske, uveli su bugarski, a zabranili srpski jezik, i promenili prezimena ljudi. Isto se dešavalo i sa crkvom – doveli su bugarske sveštenike, uveli novi kalendar bugarske pravoslavne crkve“, objašnjava on.

Jedan od najzanimljivijih dokumenata koje je Pisari pronašao odnosi se na srpske žene, koje su se smatrale za drugog najopasnijeg neprijatelja, nakon sveštenika, koje je potrebno držati pod strogom kontrolom.

Dokumenat datira od maja 1918., „kada je već bilo jasno da će Bugari izgubiti rat i kada je njihovo stanovništvo gladovalo, a oni su se još uvek bavili asimilacijom Srba”.

„Kada sam prvi put naišao na ovaj dokumenat, bio sam zbunjen – zašto žene?” kaže Pisari.

„Razlog leži u njihovim pedagoškim funkcijama, jer pevajući srpske pesme i uspavanke deci, one su čuvale srpski nacionalni duh”, ističe on.