Tego materiału możesz posłuchać również w formie podcastu!

Nie było i prawdopodobnie w Polsce już nie będzie drugiej takiej organizacji, jak Fundacja “Nie Lękajcie Się”. Za jej powstanie, rozwój i rozgłos odpowiada w dużej mierze Marek Lisiński. To on był pierwszym rzecznikiem ofiar księży pedofilów, które dotychczas pozostawały w cieniu.

Lisiński chętnie wypowiadał się w mediach, komentował kolejne doniesienia o pedofilii w Kościele katolickim i opowiadał o projektach pomocy ofiarom duchownych. To właśnie on jako pierwszy promował w przedpremierowym spocie film dokumentalny braci Sekielskich "Tylko nie mów nikomu".

Twierdził, że sam jest jedną z ofiar. Spotkał się z papieżem Franciszkiem, by wręczyć mu raport o polskich biskupach chroniących księży pedofilów. Kiedy papież dowiedział się, że Lisiński jest jedną z ofiar, pocałował go w rękę i pomodlił się za niego.

Potem Marek Lisiński doprowadził do upadku fundacji.

Opinia publiczna, ale przede wszystkim ofiary, które mu wierzyły, zostały same z pytaniami. Czy Lisiński chciał je oszukać? Czy motywowała go chęć zysku? I w końcu, czy Marek Lisiński to rzeczywiście ofiara księdza pedofila?

Lisiński chce miliona od Kościoła

Zacznijmy od faktów. W 2010 r. Marek Lisiński złożył zawiadomienie do kurii płockiej, że jako trzynastoletni chłopiec był molestowany przez księdza Zdzisława Witkowskiego. O szczegółach mówił niechętnie, chociaż dziennikarze oczekiwali, że osoba wypowiadająca się w imieniu ofiar swoją historię wykorzysta do nagłośnienia działalności fundacji.

Tak się nie stało. W listopadzie 2018 r. dziennikarzowi Onetu Piotrowi Olejarczykowi na pytanie o molestowanie Lisiński odpowiedział: – Miałem wtedy 13 lat. Nie są to dla mnie łatwe wspomnienia, ale muszę o tym mówić. Wtedy inne ofiary wiedzą, że nie są same. Im więcej osób o tym mówi, tym lepiej społeczeństwo widzi, że problem pedofilii w Kościele to nie są jednostkowe przypadki.

Chętnie mówił, ale przede wszystkim o tym, co udało mu się wywalczyć w sądach. Na początku 2014 r. ks. Witkowski został uznany za winnego przez sąd biskupi. Konsekwencje? Trzyletni zakaz posługi duszpasterskiej i dożywotni zakaz pracy z dziećmi. Ale Lisińskiemu zależało także na zadośćuczynieniu finansowym. Napisał do kanclerza płockiej kurii:

“Jeżeli Biskup byłby gotowy wypłacić mi rekompensatę w wysokości 200 tys. zł na terapię, straty moralne i psychiczne, gotów jestem zrzec się przyszłych roszczeń, a nawet wycofać się z działalności publicznej w fundacji”.

Kuria odmówiła, więc Lisiński złożył pozew cywilny przeciwko ks. Witkowskiemu.

Najpierw chciał przeprosin i 10 tys. zł, ale zmienił zdanie i zażądał od Kościoła miliona zł. Tyle, ile sąd przyznał Katarzynie, która jako dziecko była więziona i gwałcona przez księdza Romana B. Wyrok sądu ze stycznia 2018 r. był precedensowy, ponieważ sąd wskazał, że Kościół powinien ponieść konsekwencje czynów księdza.

Katarzyna była podopieczną fundacji, w walce o milion pomagał jej mecenas Jarosław Głuchowski – adwokat, który reprezentuje także Lisińskiego. Akta sprawy wraz z apelacją Lisińskiego wpłynęły do Sądu Apelacyjnego w Łodzi 27 sierpnia 2018 r.

Pierwszy i ostatni wywiad Lisińskiego

Na przełomie maja i czerwca 2019 r. "Gazeta Wyborcza" opublikowała cykl tekstów Katarzyny Surmiak-Domańskiej i Katarzyny Włodkowskiej, w których ujawniono, że Marek Lisiński, jeszcze wtedy szef Fundacji “Nie Lękajcie Się”, wyłudził 30 tys. zł od Katarzyny, wkrótce po tym, jak na jej konto trafił milion zł zadośćuczynienia.

Dziennikarki podważyły chorobę Lisińskiego, który tłumaczył się Katarzynie, że zmaga się z rakiem trzustki i potrzebuje pieniędzy na leczenie. Podały również w wątpliwość historię Lisińskiego o molestowaniu.

W przeddzień pierwszej publikacji Lisiński wydał oświadczenie, w którym przeprosił, że zawiódł zaufanie ofiar duchownych oraz członków fundacji i podał się do dymisji. Próbowaliśmy się z nim wówczas skontaktować, ale nie zgodził się na rozmowę.

Foto: Paulina Czarnecka / Onet

Po trzech miesiącach zaprosił nas do wynajmowanego mieszkania w Warszawie. Zgodził się na wywiad i sesję zdjęciową. Zaznaczył, że to pierwsze i ostatnie spotkanie z dziennikarzami po publikacjach “Wyborczej”. Rozmowa trwała ponad sześć godzin. Lisiński po raz pierwszy odniósł się do wszystkich zarzutów. Dlaczego tak późno? Stwierdził, że tuż po publikacjach zabieranie głosu nie miałoby sensu.

– Cokolwiek bym powiedział, zostałoby obrócone przeciwko mnie. Wylała się na mnie fala hejtu. Ludzie, którzy teoretycznie twierdzili, że cały czas będą ze mną, odeszli. Musiałem to wszystko w sobie przetrawić – wyjaśnił.

Lisiński opowiedział nam szczegółowo, jak trudny był to dla niego okres.

– W jednej chwili zawalił się cały mój świat. Pamiętam, że zatrzymałem się na stacji, by kupić gazetę i potem nie mogłem się pozbierać. Znajomy spytał, jak się czuję, a ja odpowiedziałem, że nie chce mi się żyć. Poinformował policję, że mogę popełnić samobójstwo – relacjonował.

Kilka dni po zdarzeniu Lisiński trafił do szpitala psychiatrycznego, gdzie sprawdzano, czy rzeczywiście istnieje ryzyko, że zrobi sobie krzywdę. – Wiem, że to wszystko było robione w trosce o moje zdrowie i życie, za co jestem tym wszystkim ludziom bardzo wdzięczny – powiedział nam później.

Lisiński zapewnił nas, że jest chory

Na początku naszej rozmowy sporo czasu poświęciliśmy omówieniu kwestii pieniędzy od Katarzyny, ponieważ ona najbardziej zbulwersowała opinię publiczną. Lisiński uznał, że “sprawa jest już załatwiona”, pieniądze oddał, a choroby nie zmyślił. Jako dowód pokazał nam zmiany na swoim ciele. Zdjęcia tych samych plamek wysłał Katarzynie, kiedy ta nabrała wątpliwości.

– Jestem już po operacji trzustki. Cały czas się leczę, dwa razy w tygodniu chodzę na naświetlanie, bo pojawiły się zmiany skórne, jestem cały w plamach. W ostatnim okresie przestałem jeść, schudłem prawie 10 kilogramów. Najbardziej bałem się, że po tym wszystkim całkowicie rozwalę się psychicznie, ale daję jakoś radę – mówił.

Same dokumenty potwierdzające jego chorobę zobaczyliśmy tylko przez chwilę – Lisiński w pewnym momencie wcisnął coś na klawiaturze i dokument z diagnozą zniknął z ekranu komputera. Był zniecierpliwiony lub chciał sprawiać takie wrażenie. Poprosiliśmy, aby dokumentację medyczną wysłał nam e-mailowo, chcieliśmy dołączyć ją do wywiadu.

Dlaczego, jeśli dokumenty były prawdziwe, nie ujawnił ich po publikacjach „GW”?

– Wtedy uważałem, że moja choroba to tylko i wyłącznie mój problem. Obawiałem się też, że Kasia jest pod bardzo silnym wpływem dziennikarek i pokaże im te dokumenty. A są w nich informacje, którymi nie chcę się z nikim dzielić – stwierdził.

- A nie uważasz, że skoro Kasia pożyczyła ci pieniądze, to należał jej się wgląd w dokumentację choroby? – pytaliśmy.

– Dlatego chciałem się z nią spotkać i wszystko wyjaśnić. Żałuję, że to skończyło się w ten sposób. Ludzie mogą mnie za to znienawidzić, ale ja naprawdę uważam, że ta pożyczka nie była złą decyzją. Żałuję jedynie, że być może wpędziłem Kasię w poczucie winy. Nie powinienem mówić jej o swojej chorobie.

W swoim zachowaniu Marek nie widział niczego nieetycznego. – Nie pisałem do Kasi jako ofiary, ale dobrej znajomej. Osoby, która jest mi bliska. Nie chciałem jej wykorzystywać, grać na jej emocjach. Mnie to nawet nie przeszło przez myśl. Dziennikarka “Gazety Wyborczej” pytała mnie wiele razy, czy to było etyczne, moralne. Odpowiedziałem, że tak i dziś mógłbym to powtórzyć.

Potwierdziliśmy u Katarzyny, że Lisiński rzeczywiście oddał jej pieniądze. Ale prokuratura wciąż prowadziła śledztwo. Marek powiedział nam, że przekazał do prokuratury w Szczecinie dokumentację medyczną potwierdzającą, że choruje na raka trzustki. Jednak, jak ustaliliśmy, żadne dokumenty nie wpłynęły. To prokuratura wystąpiła do placówek medycznych o ich wydanie.

My też mieliśmy z tym problem. Po naszej rozmowie przez wiele miesięcy prosiliśmy Lisińskiego choćby o dokument z rozpoznaniem choroby. Dzwoniliśmy, pisaliśmy SMS-y, kontaktowaliśmy się za pośrednictwem mediów społecznościowych. Lisiński parę razy zapewniał, że dokumenty wkrótce nam wyśle. Ale nigdy ich nie dostaliśmy.

Tak samo jak nigdy nie otrzymaliśmy autoryzacji samej rozmowy. Najpierw uznał, że nasz wywiad pokazuje go jako słabego człowieka. Później stwierdził, że dopóki sprawa toczy się w Sądzie Apelacyjnym w Łodzi, nie może się wypowiadać. Ale o tym przecież wiedział, zanim zgodził się na wywiad.

Następnie twierdził, że trafił do szpitala, a później do szpitala psychiatrycznego. W tym samym czasie na Facebooku publikował zdjęcia ze swojego pobytu w górach.

Na początku roku dowiedzieliśmy się, że Lisińskiemu postawiono zarzut wyłudzenia 30 tys. zł od Katarzyny. Istotną informacją było również to, że były prezes Fundacji “Nie Lękajcie Się” przyznał się do wprowadzenia Katarzyny w błąd w kwestii swojej choroby.

Adwokat Jarosław Głuchowski powiedział nam, że “to nie do końca tak było”. W takim razie jak? Tego już nie chciał wytłumaczyć, odsyłając do swoich wcześniejszych wypowiedzi na temat sprawy.

Dla nas stało się jasne, że Marek Lisiński nas oszukał. Kiedy zaczęliśmy naciskać na autoryzację, rzucił: publikujcie, co chcecie. Ostatnia wiadomość brzmiała: "Nie będzie już nic nigdy".

Czy Marek Lisiński naprawdę jest ofiarą księdza pedofila? “Poczułem się ponownie zgwałcony”

Podczas naszego spotkania w Warszawie zapytaliśmy Marka Lisińskiego o podważenie przez dziennikarki “Wyborczej” faktu molestowania go przez ks. Witkowskiego. Widać było, że ta sprawa najbardziej go dotknęła. Kiedy o niej mówił, był wyraźnie zdenerwowany.

– Dziennikarki “Wyborczej” stanęły po stronie sprawcy, zakładając z góry, że wszystko wymyśliłem. Mam dość udowadniania, że jestem ofiarą. Nie mam już siły, rzygam tym wszystkim. Poczułem się ponownie zgwałcony, ciężko mi nawet o tym mówić. Zacząłem się bać wychodzić z domu, jeździć do pracy, spotykać z klientami. Bałem się ludzi – wyznał nam.

Wytłumaczył także, dlaczego unika dzielenia się szczegółami swojej historii. – To naturalne dla ofiary, że nie chce o tym rozmawiać, ale dla ludzi stało się podstawą, by twierdzić, że to wszystko nieprawda. Kto zna ten temat, wie doskonale, że takich historii nie da się wymyślić. Z drugiej strony, co miałem na tym zyskać? Nie wyobrażam sobie, że przechodząc przez to wszystko, miałbym to robić tylko dla pieniędzy – stwierdził Lisiński.

Foto: Paulina Czarnecka / Onet

Odniósł się także do wypowiedzi swojego kolegi z dawnych lat, który “Wyborczej” powiedział, że po Marku nie było widać, by zmagał się z trudnymi przeżyciami, traumą. O molestowaniu nigdy mu nie powiedział.

– Zaraz po publikacji napisałem do niego. Chciałem wiedzieć, dlaczego to powiedział. Tłumaczył, że wcale nie użył tych słów, które zostały zacytowane w tekście. Nie wiem, jak miałoby być po mnie widać molestowanie. Miałem mieć bliznę na czole po tym, jak wykorzystał mnie ksiądz?

Pokazał nam także wiadomość od innego rozmówcy “Wyborczej”, swojego szwagra. “W artykule ukazały się rzeczy, o których my z nią [dziennikarką “Gazety Wyborczej” – red.] nie rozmawialiśmy. To była jakby relacja Zdzicha [ks. Zdzisława Witkowskiego – red.], była u nas pani. Szkoda, że wcześniej do nas nie napisałeś”.

“Relacja Zdzicha” jest taka: nigdy Marka Lisińskiego nie molestował. Jego rzekoma ofiara miała wszystko zmyślić po tym, jak ks. Witkowski zażądał zwrotu 30 tys. zł, które pożyczył Lisińskiemu. Część tych pieniędzy Marek miał potrzebować na leczenie chorej na raka żony.

Ks. Witkowski miał później rozmawiać z żoną Lisińskiego i dowiedzieć się, że wcale nie jest chora. Pożyczonych pieniędzy nigdy nie odzyskał. Co na to Marek? Uważa, że ksiądz kłamie i żadnych pożyczek nie było.

– Jeśli ta cała sprawa byłaby kłamstwem, to Kościół by mnie od razu zniszczył. Nikt by nawet nie podjął tego tematu. Sprawę badał nie tylko biskup Libera, ale również przedstawiciele Kongregacji Nauki Wiary. Badali mnie też biegli sądowi, którzy potwierdzili, że uczęszczam na terapię – zapewnił nas kilka miesięcy temu.

Ksiądz Witkowski upiera się jednak przy swojej wersji i również złożył apelację do łódzkiego sądu. Jak informuje nas Piotr Feliniak, rzecznik Sądu Okręgowego w Łodzi, “pozwany Zdzisław W. zaskarżył wyrok w części uwzględniającej powództwo, w której sąd nakazał przeproszenie powoda [Marka Lisińskiego – przyp. red.], bowiem konsekwentnie utrzymuje, że do zarzucanych mu przez powoda zachowań nigdy nie doszło".

“Twierdzi natomiast, że powód pożyczył od niego pieniądze na leczenie, a gdy pozwany zażądał ich zwrotu, pomówił go o molestowanie” – wskazuje Feliniak. Sąd apelacyjny na rozprawie 17 stycznia br. postanowił, że zażąda od płockiego sądu biskupiego akt prowadzonej przeciwko ks. Witkowskiemu sprawy.

“W aktach tych znajdują się bowiem oświadczenia potwierdzające fakt pożyczki, na którą powołuje się pozwany. Sąd apelacyjny po zapoznaniu się z aktami sądu biskupiego po ich załączeniu, będzie podejmował dalsze decyzje w sprawie” – czytamy w odpowiedzi na nasze pytania.

Na jakich oświadczeniach zależy sądowi? Marek miał podpisać kilka kwitów potwierdzających fakt pożyczek od ks. Witkowskiego. Dokumenty widziały dziennikarki “Wyborczej” i napisały o tym w swoim reportażu. Lisiński uważa, że są nieprawdziwe.

– Nigdy w życiu nic mu nie podpisywałem. Dziennikarki pokazywały jedną z tych notatek mojej byłej żonie. Powiedziała, że to nie moje pismo – zapewnił nas.

Rozmowa z Markiem Lisińskim w programie "Onet Rano.":

“Absolutnie wierzę, że Marek był ofiarą”

O sprawę zapytaliśmy bliskich współpracowników byłego prezesa. Artur Nowak, który odszedł z rady Fundacji “Nie Lękajcie Się” kilka miesięcy przed ujawnieniem "pożyczki" od Katarzyny, uważa, że nigdy nie miał wątpliwości co do doznanej przez Lisińskiego krzywdy i właśnie dlatego ten nie powinien stać na czele takiej instytucji.

– Marek decydował o wszystkim sam, co w pewnym momencie nie miało już dla mnie sensu. Rozstaliśmy się bez fajerwerków. Fundacji powinien szefować ktoś z zewnątrz środowiska pokrzywdzonych, kto ma poukładane życie, czas i środki, żeby zająć się tym pro bono. Praca dla pokrzywdzonych jest trudna. Absolutnie jednak wierzę Markowi, że był ofiarą nadużycia. Nie mam co do tego żadnych wątpliwości – mówi nam Nowak.

Wątpliwości po publikacjach “Wyborczej” nabrał za to współzałożyciel “Nie Lękajcie Się” Marek Mielewczyk. Również ofiara księdza pedofila. Lisiński nigdy nie pokazał Mielewczykowi żadnych dokumentów związanych ze sprawą molestowania, nigdy nie mówił o tym, jak krzywdził go ksiądz.

– W żadnej rozmowie, nawet prywatnej, nie wracał do tego, a ja nie chciałem dopytywać. Po prostu ufaliśmy sobie na słowo. Osobiście byłem na jednym z procesów Marka przeciwko księdzu Witkowskiemu w Płocku, słuchałem tego wszystkiego i już wtedy wydało mi się to podejrzane – ocenia dzisiaj.

– Z drugiej strony, każda ofiara inaczej przeżywa swoją traumę i nie wszyscy są na tyle wylewni, by o tym mówić. W historii fundacji nie zdarzyło się również, by zgłosiła się osoba, która od samego początku kłamała, bo chciała wymusić odszkodowanie. W ostatnich czasach pojawiło się jednak sporo znaków zapytania w sprawie Lisińskiego, ja też zacząłem się nad tym zastanawiać – przyznaje Mielewczyk.

Z kolei zdaniem prawniczki Anny Frankowskiej, która współpracowała z fundacją pro bono, Lisiński jest klasycznym przypadkiem osoby, która sama nie uporała się z własnym cierpieniem związanym ze złym dotykiem ze strony duchownego.

– Po tylu latach pracy z osobami skrzywdzonymi z dużą dozą prawdopodobieństwa mogę potwierdzić, że Marek jest ofiarą. Myślę jednak, że nie był w stanie normalnie funkcjonować, ponieważ nie poddał się kompleksowej wieloletniej terapii, nie przepracował w pełni swojej traumy z dzieciństwa. Nieraz skarżył się, że źle się czuje, że źle sypia, ale potwierdzał, że jest pod opieką psychologa. Myślę, że nie mówił prawdy – ocenia dziś.

Lisiński: może złamałem prawo, ale najważniejsze były dla mnie ofiary

W trakcie naszego spotkania z Markiem Lisińskim we wrześniu 2019 roku zapytaliśmy go również o to, czy ktoś z Fundacji “Nie Lękajcie Się” wiedział o tym, że pożyczył pieniądze od ofiary. Powiedział nam wtedy, że nie, ponieważ uznał, że pożyczka dotyczyła jego prywatnych spraw.

– Zdarzało się też, że to ja pożyczałem pieniądze ofiarom. Robiłem to wszystko sam, na własną odpowiedzialność. Nie wyobrażałem sobie sytuacji, w której mógłbym komuś odmówić [...] Zresztą, jak wybuchła cała ta afera, rada fundacji wystosowała komunikat o moim odejściu i prosiła wszystkie poszkodowane przeze mnie osoby o zgłaszanie się. Nie było odzewu, bo takich osób po prostu nie ma i nigdy nie będzie – stwierdził stanowczo Lisiński.

Jak sprawdziliśmy, do tej pory faktycznie nikt taki do fundacji się nie zgłosił. Na uwagę o tym, że pożyczanie pieniędzy ofiarom z konta fundacji było niezgodne z jej statutem, Lisiński przyznał, że mógł złamać prawo, ale nie to dla niego było najważniejsze.

– Najważniejsze były ofiary, które zawsze stawiałem na pierwszym miejscu. To były tylko i wyłącznie moje decyzje, o których inni członkowie fundacji nie wiedzieli. Nie mogłem się zachować inaczej – powiedział.

W trakcie tego jednego długiego spotkania zastanawiało nas również to, czy Lisiński widzi, jakie błędy popełnił w Fundacji “Nie Lękajcie Się”. Bez wahania w pierwszej kolejności wymienił nadmierne zaangażowanie w politykę.

– Uważałem, że powinniśmy się trzymać od tego z daleka. Dzisiaj myślę, że zarówno pani Scheuring-Wielgus, jak i pani Diduszko-Zyglewska nie powinny być w radzie fundacji – odpowiedział Lisiński, uznając przy tym, że został wykorzystany.

– Od dwóch pań usłyszałem, że zaszkodziłem ich karierom politycznym. Dzięki ciężkiej pracy pani Scheuring-Wielgus fundacja stała się rozpoznawalna, ale ja się w tym wszystkim pogubiłem. Dziś wiem, że byłem bardzo naiwny – przyznał.

– Nigdy nie byłam członkinią rady fundacji ani żadnych jej władz – tłumaczy nam Diduszko-Zyglewska. – Przez kilka lat wspierałam fundację z zewnątrz jako dziennikarka i społeczniczka: publikacjami, współorganizowaniem konferencji i demonstracji, pisaniem listów do kurii i diecezji, tworzeniem mapy kościelnej pedofilii, raportu o tuszowaniu pedofilii, udostępnianiem miejsca na spotkania w siedzibie "Krytyki Politycznej". Marek Lisiński w zasadzie nie zajmował się żadną z tych rzeczy. Co więcej, nie odpisywał też większości ofiar, które przez kilka lat zwracały się o pomoc do fundacji – dodaje.

Natomiast wspomniana Joanna Scheuring-Wielgus chce dziś zdystansować się od takich wypowiedzi. – Nigdy nie współpracowałam z fundacją dla kariery, tylko z rzeczywistej chęci pomocy ofiarom i konieczności rozliczenia winnych. Nie mogłam powiedzieć takich słów, bo nigdy tak nie uważałam. Nie będę jednak dokuczać Markowi Lisińskiemu. Dużo przeszedł i jego postrzeganie rzeczywistości może być skrzywione. Myślę, że Marek powinien przeprowadzić szczerą rozmowę sam ze sobą. Taka rozmowa przyniosłaby mu odpowiedź na pytanie, kto, czemu i kiedy zaszkodził – mówi nam posłanka.

Marek opowiedział nam również, jak z jego perspektywy wyglądało usunięcie go z fundacji. Upierał się, że reakcja na publikację ”Gazety Wyborczej” była dokładnie zaplanowana.

– Dzień wcześniej dostałem telefon z pytaniem, czy mogę przyjechać na godzinę 14 do siedziby fundacji. Cała rada była już zgromadzona. Pierwsze, co usłyszałem, to nie pytanie, co dalej z fundacją, ale tekst, że zaszkodziłem politycznie. Oświadczenie o mojej rezygnacji, które podpisałem, już na mnie czekało – powiedział nam pół roku temu Lisiński.

Jego współpracownicy twierdzą jednak, że spotkanie to miało wyglądać nieco inaczej.

– Marek sam przyznał się do zarzutów i złożył rezygnację. W mojej perspektywie przyznał się również do wyłudzenia pieniędzy od jednej z ofiar, którymi opiekowała się fundacja. Rada nadzorcza jednogłośnie stwierdziła, że to było nie tylko naruszenie prawa, ale przede wszystkim zachowanie wyjątkowo nieetyczne. Gdyby prezes nie złożył dymisji, rada najpewniej i tak by go odwołała – mówi nam Anna Frankowska.

Jak Fundacja “Nie Lękajcie Się” wydawała pieniądze?

30 maja 2019 roku, kiedy Marek Lisiński złożył rezygnację z funkcji prezesa fundacji, rada nadzorcza zleciła zewnętrzną kontrolę finansową. Ta zakwestionowała wydatki na 121 tys. zł.

Zdaniem Lisińskiego, fundacja była jednak w bardzo dobrym stanie, na koncie miało znajdować się prawie 200 tysięcy zł i 30 tys. zł w gotówce. Odniósł się także do kwestii swojego wynagrodzenia. Zdaniem Lisińskiego, pierwsze pieniądze za działalność w fundacji pobrał pięć lat od jej utworzenia.

– Pierwszą fakturę na własne wynagrodzenie wystawiłem na kwotę 6150 złotych brutto. Od tego odliczałem VAT oraz podatek dochodowy, więc zostawała mi zaledwie połowa tej kwoty – powiedział.

Kwestia pieniędzy bardzo go bolała. Zwłaszcza zarzuty, że miał je wyprowadzać z fundacji.

– Gdybym chciał, to zrobiłbym to już dawno temu. Pamiętam, jak padła propozycja, żebym z pieniędzy fundacji kupił sobie garnitur. Nie zabrałem ani złotówki z konta fundacji. Przecież by mnie zjedli... Okazało się, że i tak mnie zjedli – przyznał podczas naszej rozmowie.

Na pytanie, dlaczego zakwestionowano jego wydatki, odpowiedział, że “posiadał zerową wiedzę na temat prowadzenia fundacji”, a do rozliczeń zatrudniony był księgowy.

– Nikt nigdy nie zwrócił mi uwagi, że coś było źle rozliczone. Co roku dostawałem sprawozdania finansowe i nie było w nich żadnych nieprawidłowości. Od października 2018 r. w fundacji działała nowa rada, w której była panie Agata Diduszko-Zyglewska, Joanna Scheuring-Wielgus i Anna Frankowska i one również nie zwróciły wtedy na nic uwagi.

Foto: Paulina Czarnecka / Onet

Ostatnia pani pytana przez nas przyznała, że działając w fundacji, nigdy nie sprawdzała prezesa.

– Nie poczuwałam się do tego, by sprawdzać np. wydatki pana Lisińskiego, zresztą to nigdy nie wchodziło w zakres moich obowiązków. Poza tym ja również dałam się oszukać, ponieważ darzyłam go wielkim zaufaniem i do głowy mi nie przyszło, że może nas okłamywać. Tłumaczenie teraz, że prezes nie wiedział, jak rozliczać delegację lub koszty za paliwo, jest śmieszne – mówi dziś Frankowska.

Z wypowiedzi Lisińskiego o Fundacji “Nie Lękajcie Się” oraz jej byłych pracownikach przebijał jednak żal i pretensje, że został wyrzucony z miejsca, któremu poświęcił sześć lat swojego życia.

– Do dziś się z tym nie pogodziłem. Fundacja była moim dzieckiem, o które dbałem i którego nie pozwoliłem skrzywdzić, i to zostało brutalnie wykorzystane. Na pewno można było zrobić coś lepiej, choć ja zawsze dawałem z siebie wszystko – zapewniał nas wyraźnie poruszony.

Lisiński chciał pieniędzy za udział w “Tylko nie mów nikomu”

Z działalnością fundacji oraz pieniędzmi wiąże się jeszcze jeden wątek w historii Lisińskiego. Jest nim udział w pierwszym polskim filmie dokumentalnym o ofiarach księży – “Tylko nie mów nikomu”. Tomasz Sekielski powiedział dziennikarkom “Gazety Wyborczej”, że b. szef fundacji zażądał od niego 50 tysięcy złotych. W naszej rozmowie zapewniał, że nie była to próba wyłudzenia.

– Zażądałem 25 tys. honorarium i 25 tys. zł dla fundacji. Na samym początku podpisaliśmy umowę na 10 tys., z czego otrzymałem tylko dwa tysiące, a całe prawa przeszły na producentów. Nagraliśmy moją kwestię, którą Sekielscy wykorzystali do promocji filmu, nie informując mnie o tym. Później wymagano ode mnie, bym jeździł z nimi po całej Polsce, spotykał się z ofiarami, pojechał na kilka dni do Watykanu. Chcieli, bym poświęcił im bardzo dużo czasu, a ja musiałem też zarabiać – tłumaczył się Lisiński.

Zupełnie inaczej tę sytuację zapamiętał producent filmu Marek Sekielski. Jego zdaniem, współpraca z Lisińskim od samego początku była problematyczna.

– Umowę z Lisińskim podpisaliśmy w 2016 r. Zapłaciliśmy mu wtedy część wynagrodzenia, a on w zasadzie w żadnym punkcie nie wywiązał się ze swoich zadań. Niejednokrotnie kilka godzin przed zdjęciami odwoływał spotkania – przyznaje Sekielski.

Jak wskazuje, Lisiński wręcz utrudniał pracę przy filmie.

– Proszę sobie wyobrazić sytuację, że trzy miesiące przed premierą ktoś żąda, a w zasadzie szantażuje nas, że jeśli nie otrzyma 50 tys. zł, to wycofuje się z całej produkcji. Nikt nie może sobie na coś takiego pozwolić, zwłaszcza że nikomu nie zapłaciliśmy za występ w filmie – mówi nam Sekielski.

– Wiem, że po tekście, który się ukazał w “GW”, pan Lisiński rozsyłał do różnych ludzi nasze umowy, próbując udowodnić, że to my go oszukaliśmy i należą mu się te pieniądze. Nie zamierzam tego komentować, to zachowanie jest na wyjątkowo niskim poziomie – dodaje.

Co dalej z ofiarami?

Jednak upadek wiarygodności prezesa Fundacji “Nie Lękajcie Się” doprowadził do upadku całej fundacji, a tym samym podważenia autentyczności relacji pozostałych ofiar.

– Marek Lisiński w oczach wielu był przedstawicielem wszystkich pokrzywdzonych. Niestety, niedawno usłyszałam od jednego prawnika, że obrońca oskarżonego księdza zakwestionował na sali sądowej wiarygodność ofiary, powołując się na to, co zrobił były prezes fundacji. Skoro Lisiński kłamał, to przecież wszyscy kłamią. To największy dramat tej historii, pomijając oczywiście samą likwidację fundacji – mówi nam Anna Frankowska.

To właśnie ona została wyznaczona do zakończenia wszelkich formalności i oficjalnego zamknięcia “Nie Lękajcie Się”. – To dla mnie osobista porażka, bardzo zaangażowałam się w pracę na rzecz ofiar osób duchownych. W pewnym momencie zrezygnowałam nawet z pracy w międzynarodowej kancelarii. Dziś niestety likwidujemy fundację i nie potrafię powiedzieć, co będzie dalej – tłumaczy Frankowska.

Zapewnia, że dalej chce pomagać poszkodowanym. – Ale do otwarcia nowej działalności potrzebowalibyśmy bardzo dużo pieniędzy, których obecnie nie posiadamy – przyznaje ze smutkiem.

– Nie sądzę, by pod tym samym szyldem udało się jeszcze coś wiarygodnego odbudować – mówi z kolei Artur Nowak, który jako prawnik reprezentuje ofiary księży pedofilów. – Szkoda jednak potencjału ludzi. Myślę, że prędzej czy później pokrzywdzeni się skrzykną, bo taka jest po prostu potrzeba. Kluczowe jest zbudowanie transparentnego systemu finansowania terapii – dodaje.

Swoją pomoc deklaruje też współzałożyciel Fundacji “Nie Lękajcie Się” Marek Mielewczyk. – Razem z osobami, które brały udział w pierwszym filmie Sekielskich, chcemy zorganizować ofiarom pomoc w formie uzyskania porady prawnej czy lekarskiej. To się cały czas dzieje. Nie jesteśmy jeszcze fundacją, na razie działamy na prywatnej płaszczyźnie. Chcemy pokazać, że ten potencjał nie jest jeszcze stracony – opowiada.

Zdradza nam również plany na przyszłość.

– W najbliższym czasie przekażemy pełną dokumentację za rok 2019 do radcy prawnego i dopiero wtedy podejmiemy dalsze kroki. Bardzo nam zależy, by osoby pokrzywdzone, które zgłosiły się do Fundacji “Nie Lękajcie Się”, nie zostały same. Nie można na to pozwolić – kończy Mielewczyk.

Postscriptum

26 września 2019 r. wysłaliśmy Markowi Lisińskiemu nasz 12-stronnicowy wywiad do autoryzacji. Do dziś nie otrzymaliśmy w pełni poprawionej wersji. W ciągu tego okresu nasz rozmówca przedstawiał nam różne wersje dotyczące swojej choroby oraz sprawy toczonej przeciwko księdzu Zdzisławowi Witkowskiemu.

Ks. Witkowski został uznany za winnego molestowania Lisińskiego przez sąd biskupi, wyrok ten został później zatwierdzony przez Kongregację Nauki Wiary. Również po pozwie cywilnym sąd uznał, że ks. Witkowski skrzywdził Lisińskiego i musi go przeprosić. Ten jednak nie zamierza tego robić i konsekwentnie utrzymuje, że Lisińskiego nie molestował.

Sąd Apelacyjny w Łodzi, który rozpatruje zarówno wniosek Lisińskiego, jak i ks. Witkowskiego, jeszcze nie wyznaczył terminu kolejnej rozprawy. Ale jak dowiedzieliśmy się w ostatnich dniach, kuria przesłała już dokumenty, z którymi zapoznaje się sędzia referent.

Podczas wywiadu Marek Lisiński mówił nam, że wciąż ma kontakt z ofiarami i nie przestanie ich wspierać, chociaż teraz robi to jako osoba prywatna, a nie prezes fundacji.

Chcesz porozmawiać z autorami? Napisz do nas:

marta.glanc@redakcjaonet.pl, szymon.piegza@redakcjaonet.pl