Zullen we nog een rondje gas & licht doen? Vorige week kwam David Smeulders hier aan het woord, hoogleraar energiesystemen aan de TU Eindhoven. Als het doel van het klimaatbeleid is om C0 2 te verminderen, dan moet je het oog op de bal houden, aldus Smeulders. Hij zei dat Nederland nu obsessief bezig is om van het aardgas af te komen. Zolang we vasthouden aan zonnepanelen en windmolens als panacee, zullen we over tien jaar eerder meer dan minder C0 2 produceren. Smeulders verklaarde dit irrationele beleid met zijn drie O’s: Onwetendheid, Overmoed en Onwil.

Energiehoogleraar David Smeulders verklaarde het irrationele CO2-beleid met zijn drie O’s: Onwetendheid, Overmoed en Onwil. Beeld Hollandse Hoogte / Koen Verheijd

Deze week illustreerde de Tweede Kamer zijn stelling. Het debat ging over de stand van zaken in de 27 proefwijken die gasloos moeten worden. Volgens minister Knops van Binnenlandse Zaken gaat het goed tot fantastisch. Lees even mee met het voortgangsverslag dat hij aan de Kamer stuurde, en dan vooral het deel over de organisatie. Wethouders doen mee, programmadirecteuren, accounthouders, projectleiders, netbeheerders, trekkers en regisseurs, stakeholders ook, woningbouwverenigingen, warmte- en overige bedrijven. De idealen zijn hoog, de belangen nog hoger. Zo hoog dat achter de horizon verdween wat die 27 gasloze wijken feitelijk gaan opleveren aan CO 2 -besparing.

Volgens minister Knops van Binnenlandse Zaken gaat het goed tot fantastisch. Beeld Bart Maat/ ANP

Een van de proefwijken bevindt zich in Utrecht. Het VVD-Kamerlid Koerhuis vroeg naar het besluit van deze week, om dwang te kunnen inzetten tegen Utrechters die weigeren mee te doen aan de gasloosheid. Tot nu toe werd vrijwilligheid gepredikt, en minister Knops zei vroom dat overheidsdwang ‘het laatste redmiddel is’. Maar deze transitie strekt zich wel uit tot achter de voordeur, erkende de minister. D66, altijd waakzaam over uw privacy, zei bij monde van Kamerlid Van Eijs ‘dat achterblijvers een schop onder hun kont’ moeten hebben. Dat u het maar in uw oren knoopt, voor als de gemeente straks aanbelt.

Kamerlid Van Eijs van D66 vindt ‘dat achterblijvers een schop onder hun kont’ moeten hebben. Beeld Martijn Beekman

Eén Kamerlid had het lef over CO 2 te beginnen, Bisschop van de SGP. Hij noemde professor Smeulders, zei dat de CO 2 -opbrengst van het met geforceerde dagmarsen gasvrij maken twijfelachtig is, en vroeg zich af of we niet alsnog voorrang moeten geven aan het isoleren van huizen. Hij werd weggehoond door Van der Lee van GroenLinks. Die sprak de ‘indianenverhalen’ van Smeulders ‘met klem’ tegen. We zitten keurig op schema met het klimaatakkoord, zodat over tien jaar 70 procent van het stroomverbruik duurzaam wordt geproduceerd, sprak Van der Lee.

Voor hem heb ik nog een hooggeleerd indianenverhaal in petto. Machiel Mulder is hoogleraar regulering van energiemarkten in Groningen. Hij rekende de effecten door als Nederland het klimaatakkoord maximaal uitvoert. ‘De trend is all electric’, zoals minister Knops het in de Kamer uitdrukte. Volgens Mulder is het resultaat dat we, om gasvrij te worden, straks genoodzaakt zijn behoorlijk gas bij te stoken, al of niet met nieuwe gascentrales. Bent u daar nog?

Zo moeilijk is de verklaring niet, al zegt Mulder zelf dat hij reuze verbaasd was over de uitkomst van zijn berekening. Nederland wil snel de resterende kolencentrales sluiten. Tegelijk moeten warmtepompen de plaats innemen van gaskachels, en gaan we elektrisch rijden. De rekenaars die menen dat het helemaal goed komt, uitsluitend met zon en wind, gaan ervan uit dat de vraag naar stroom gelijk blijft. Maar als je alles wilt elektrificeren, stijgt die vraag natuurlijk aanzienlijk.

Met het stilleggen van de resterende kolencentrales leveren we ruwweg eenderde van de huidige productie aan elektriciteit in. Tegelijk zal de vraag naar stroom tegen 2030 met eenderde toenemen, en tot 2050 zelfs tweemaal zo groot worden als nu. Dat gaan zon en wind nooit voor elkaar krijgen, ook al plempen we heel Nederland vol met zonneweides en windmolens. Tel daar nog de windstille periodes zonder zon bij op, en professor Mulder komt uit op een ruime verdubbeling van gasgestookte elektriciteit in 2050.

En intussen moeten wij dus van het gehate gas af in onze huizen. David Smeulders heeft met de sommen van collega Mulder in het achterhoofd, zijn eigen rekenmachine gevraagd hoeveel CO 2 -besparing het gasloos maken van particuliere huishoudens eigenlijk oplevert. Hij kwam voor 2030 op een magere reductie van 3 procent, een percentage dat met een stevig isolatieprogramma gemakkelijk en veel goedkoper kan worden gehaald.

Voor nog extra praktisch verstand vond ik een derde professor, Richard van de Sanden, hoogleraar toegepaste fysica en directeur van het Eindhovense instituut Differ, voor fundamenteel energieonderzoek. Hij is het helemaal eens met David Smeulders. Eerst ‘all electric’ gaan en daarna pas bedenken waar de stroom vandaan moet komen, is het paard achter de wagen spannen, zegt hij.

Van de Sanden was op een voorlichtingsavond in Tilburg, over zo’n gasvrije wijk. Hij zei tegen de ambtenaar: laten we een pauze nemen van tien jaar. Tegen die tijd zijn we in technologisch opzicht zoveel verder, dan hebben we die warmtepompen en windmolens vermoedelijk helemaal niet meer nodig. Dat kan wel wezen, aldus de ambtenaar. Maar wij krijgen subsidie voor gasvrij maken en niet voor wat anders.

Tegen mij zei Van de Sanden nog iets: op deze manier gaat de polarisatie alleen maar toenemen. Ik zeg het hem na. Van de middenpartijen durft niemand te zeggen dat deze gasvrije keizer geen kleren aanheeft, want ja, klimaatakkoord en gepasseerd station. Wie bezwaren heeft, moet terecht bij Wilders of Baudet. En dan straks na de verkiezingen met zijn allen klagen dat extreem-rechts zo groot gegroeid is.