De federale regering heeft het subsidiemechanisme van energieminister Marie Christine Marghem goedgekeurd voor de bouw van nieuwe gascentrales. Die zijn nodig om tegen 2025 de sluiting van de kerncentrales op te kunnen vangen.

De Belgische beheerder van het elektriciteitsnet Elia berekende vorig jaar dat in België minstens 3.600 megawatt bijkomende productiecapaciteit moet worden gebouwd om de stopzetting van de kerncentrales van Doel en Tihange te compenseren. Dat komt overeen met negen efficiënte gascentrales als alle kernreactoren dichtgaan. Als twee reactoren langer mogen open blijven, zouden vier gascentrales volstaan.

België heeft nu al een arsenaal aan gascentrales, maar die bestaande klassieke centrales zijn niet meer rendabel als gevolg van de lage elektriciteitsprijzen. Zonder steunmechanismes staan investeerders echter niet te springen om geld in nieuwe gascentrales te pompen.

Steun

Daarom keurde federaal minister van Energie Marie Christine Marghem (MR) nu een steunmechanisme goed, het zogenaamde 'capacity remuneration mechanism' (CRM), om die gascentrales te ondersteunen. Volgens een studie van PwC zullen er jaarlijks 345 miljoen euro subsidies nodig zijn. Dat bedrag zou de hoogspanningsnetbeheerder Elia in de elektriciteitsfactuur doorrekenen.

Een nieuwe gascentrale bouwen neemt minstens vier jaar in beslag. Om klaar te zijn tegen 2025 moet de reglementering ten laatste tegen 2021 klaar zijn. Dan moeten de eerste veilingen starten om te zien wie geïnteresseerd is.

'De bedoeling is dat iedereen gelijk wordt behandeld', zegt Marghem. 'De bestaande gascentrales mogen deelnemen aan de veiling, zoals ook projecten voor nieuwe centrales. Geen enkele technologie wordt uitgesloten, behalve nucleaire technologie'. In principe kunnen dus ook projecten voor vraagbeheer en batterij-technologie, steenkoolcentrales of biomassacentrales worden ingediend, maar in de praktijk zal het vooral gaan over gascentrales.

Door een veiling te organiseren, kan voor de projecten worden gekozen die het minste kosten aan subsidies.

Nederland

Ook buitenlandse capaciteit mag meedoen, maar onder voorwaarden. Langs Vlaamse zijde wordt er al langer voor gepleit om de de gascentrale van de Duitse energiegroep RWE in het Nederlandse Maasbracht op het Belgische Elia-net aan te sluiten, om ons land te helpen bij de uitstap uit kernenergie. 'Daarmee sparen we een investering van 1 miljard uit', luidt het.

Schermvullende weergave De gascentrale van RWE in Maasbracht ©Hollandse Hoogte / Michiel Wijnbergh Fotografie

De in 2012 geopende centrale - die ruim een miljard euro kostte - ligt op drie kilometer van de Belgische grens, maar ligt al sinds 2014 in de mottenballen. Door de overcapaciteit en de instorting van de energieprijzen werd ze snel gesloten. Ze wordt onderhouden en verkeert in prima kwaliteit, aldus RWE, en kan snel worden heropgestart. De centrale heeft een capaciteit van 1.300 megawatt, wat de sluiting van één grote kerncentrale zou opvangen.

En het volstaat om een kabel van 13 kilometer naar België te trekken, wat volgens ruwe ramingen niet meer dan 200 miljoen euro zou kosten. Een 'no-brainer', volgens de Vlaamse coalitiepartners.

Maar Marghem en haar partij MR vonden dat de Vlaamse coalitiepartners zich te makkelijk lieten inpakken door de lobby van RWE. Marghem bouwde dan ook de voorwaarde in dat de centrale van Maasbracht alleen maar op het Belgische net kan worden aangesloten, als ze volledig ontkoppeld wordt van het Nederlandse net.

Dat was op zich geen probleem voor RWE, maar de Duitsers willen wel zekerheid dat hun investering in de aansluiting op het Belgische net kan worden terugverdiend. Het struikelblok was dat Marghem de centrale van Maasbracht maar een contract voor een beperkte tijd wilde aanbieden, waardoor RWE niet zeker was dat ze de investering in een kabel naar België kon terugverdienen. Na aandringen van de Vlaamse partijen is nu beslist dat de centrale voor acht jaar zekerheid zou krijgen.

FPIM

Als er te weinig capaciteit zou zijn wanneer de kerncentrales dicht gaan, heeft Marghem ook nog voorzien in een procedure om te verzekeren dat de bevoorradingszekerheid toch kan worden gegarandeerd. Ze kan dan een specifieke veiling organiseren, die voorbehouden wordt voor bijvoorbeeld nieuwe capaciteit. Het komt erop neer dat de Belgische staat zou betalen voor de bouw van een nieuwe gascentrale.

Die optie is zelfs expliciet voorzien: de Federale Participatie- en Investeringsmaatschappij (FPIM), de financiële arm van de overheid, kan de opdracht krijgen om nieuwe centrales te bouwen.

'De Franstalige liberalen willen blijkbaar de communistische toer opgaan', ridiculiseren de Vlaamse coalitiepartners die optie van Marghem.

Marghem zegt in een reactie 'zeer tevreden' te zijn dat er een steunmechanisme is goedgekeurd. Ze wijst er nog op dat er ook een monitoringcomité opgericht wordt, dat in het oog moet houden of de bevoorradingszekerheid gegarandeerd is.