Nie można wyłącznie mówić: "pojednanie nie jest możliwe", "rowu nienawiści nie da się zasypać" albo co jeszcze gorsze, że musi wymrzeć pokolenie, które nosi w sobie smoleńską zadrę. W imię pamięci i w obliczu śmierci każdej z ofiar 10 kwietnia warto podjąć beznadziejny trud i zdobyć się na najdrobniejsze nawet wspólnotowe gesty. Gesty polityków, partii, instytucji państwa, dziennikarzy, mediów i zwykłych ludzi.

REKLAMA

A jeśli kogoś na to nie stać, to niech wyrazem dobrej woli będzie choćby powstrzymanie się od drwin z monumentu i narzekań na uliczne objazdy.

Rytualne załamywanie rąk nic nie da

Nie ma się co łudzić, że nagle dojdzie do jakiegoś narodowego pojednania i osobistego, wzajemnego wybaczenia między Jarosławem Kaczyńskim i Donaldem Tuskiem. Albo że Antoni Macierewicz porzuci teorie o zamachu. Póki są w polityce, graniczy to z cudem.

Także dwie zaciężne, partyjne armie nie podadzą sobie dłoni na tym - od prawie ośmiu lat - polu walki. Ale nie można - co miesiąc albo co rok - rytualnie załamywać nad tym rąk.

Osiem lat oblewania egzaminu przez państwo

Państwo polskie nie zdało egzaminu nie tylko 10 kwietnia, gdy doszło do katastrofy. Nie zdało go też, gdy należało jej ofiary upamiętnić w sposób godny i adekwatny do skali tragedii. A przecież zginęło przywództwo państwa, para prezydencka, generalicja, duchowni, załoga - 96 osób.

Katastrofa smoleńska powszechnie uznawana jest za największą tragedię narodową Polaków po 1945 r - to zdanie już nikogo chyba nie wzrusza, jest tak suche i wypłowiałe. Ale wzruszają gesty, symbole i ludzkie historie. Na kim nie zrobiła wrażenia scena, gdy samolot CASA lecąc do Krakowa z trumnami Lecha i Marii Kaczyńskich na pokładzie pomachał skrzydłami na pożegnanie Warszawy? Kogo nie wzruszyła opowiedziana w tym albo w 2010 r. historia którejś z ofiar katastrofy?

Pomniki nie staną się krynicami religii smoleńskiej

Z najważniejszych symboli brakowało pomnika ofiar katastrofy oraz pomnika Lecha Kaczyńskiego. Proste rzeczy, które - wbrew obawom - nie staną się krynicami religii smoleńskiej. Dotychczas w Warszawie ofiary były bardzo skromnie upamiętnione. A przez to duża część obywateli miała poczucie wyobcowania we własnym państwie.

Dobrze więc, że dziś odsłaniany jest monument ku czci wszystkich ofiar, a za kilka miesięcy powstanie też pomnik prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Tak - aby móc je wznieść, PiS sięgnęło po fortel i jest to gorszące, budzi oburzenie. Tak - pomnik w postaci 9-metrowych schodów swoją estetyką zawiódł rodziny smoleńskie, które na ten monument czekały od dnia pogrzebu swoich bliskich. Tak - miejsce nie jest idealne.

Jednak moralnym obowiązkiem państwa było i jest oddanie czci ofiarom. Najpierw PO mając władzę nie pozwalała na to, a potem Platforma rządząca w Warszawie od 2015 r. torpedowała pomysły budowy pomnika. Propozycja Bronisława Komorowskiego, który ratując własną skórę wyszedł z propozycją budowy, nie była zbyt poważna. Podobnie oferta władz stolicy, aby pomnik ulokować na dzisiejszej pętli autobusowej. A prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz sięgnęła dna porównując niezrealizowany projekt pomnika światła do symboliki III Rzeszy.

Lechowi Kaczyńskiemu należy się pomnik w Warszawie

Platforma często podkreśla, że pomnik ofiar już jest - na Cmentarzu Powązkowskim. I bardzo dobrze, że jest. Chwała jego twórcom. Jednak przez osiem lat nie było pomnika w sercu państwa, któremu wszystkie ofiary katastrofy starały się na swój sposób służyć. Jest od dziś.

I jest też cokół, na którym ma stanąć pomnik prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Dobrze, że i ten pomnik powstanie. Znów: fortel zastosowany przez PiS i bezceremonialne odbicie Placu Piłsudskiego z rąk stołecznego Ratusza budzi sprzeciw. Ale sam pomysł wzniesienia pomnika zmarłemu prezydentowi jest naturalny.

Dlaczego? Bo Lech Kaczyński był patriotą i państwowcem. Bo jest współtwórcą dzisiejszej Polski. Bo był jedną z najważniejszych figur w "Solidarności". Bo negocjował przy Okrągłym Stole. Bo był ministrem u Lecha Wałęsy. Bo był prezesem Najwyższej Izby Kontroli. Bo był ministrem sprawiedliwości. Bo był prezydentem Warszawy, a potem Polski. Bo zginął pełniąc obowiązki głowy państwa, lecąc oddać hołd pomordowanym w Katyniu. I jeszcze raz na koniec: bo był autentycznym patriotą - tej cechy nikt odmówić mu nie może, nawet jeśli w poglądach można się z nim było różnić o lata świetlne.

Bojkot zamiast pokuty

Platforma i Nowoczesna bojkotują jednak państwowe uroczystości odsłonięcia pomnika ofiar na Placu Piłsudskiego. Idąc tym krokiem PO powinna też zbojkotować uroczystość odsłonięcia monumentu śp. prezydenta.

A szkoda. Dla Platformy stanięcie w cieniu pomnika ofiar, a potem także pomnika Lecha Kaczyńskiego byłoby rodzajem pokuty.