Dit weekeinde spraken opiniemakers en bekende Nederlanders op sociale media hun woede uit over De Telegraaf. De krant zou haatzaaien, en asielzoekers gelijkstellen aan ongedierte. De afgelopen weken gebruikte het dagblad ook termen als 'asielaso's', 'asieltuig' en 'invasie'. Met de hashtag #StopXenofoobTelegraaf pleitten critici voor een reclameboycot.

De interne onrust was maandag ook zichtbaar op Twitter, waar Telegraafverslaggever Richard van de Crommert schreef dat 'meerdere collega's zijn geschrokken van de kop'. Anderen lieten weten zich 'zeer ongemakkelijk te voelen' hierover of de terminologie 'onhandig' te vinden. Bij de krant vinden ze wel dat critici de kop uit zijn context hebben gerukt, omdat er inhoudelijk niets mis was met het artikel van zaterdag. Dat stuk ging over 'economische migranten' uit veilige landen die hun verblijf in de Europese Unie rekken door herhaaldelijk kansloze asielaanvragen te doen in meerdere lidstaten.



De hoofdredactie noemde het maandag in het commentaar 'een slechte zaak' dat het publieke debat meer gaat over de 'gebezigde toonhoogte' in de krant dan over de genoemde problemen met asielzoekers. Hiervan zouden 'echte vluchtelingen' uiteindelijk de dupe worden. De hoofdredactie was maandag niet bereikbaar voor commentaar.

Meerdere collega's zijn geschrokken van de kop 'Kansloze asielplaag' boven goed verhaal in de krant (ik ook). Maar de kop is 'not done' — RPA van de Crommert (@RichardCrommert) 30 september 2017

De laatste jaren hebben actievoerders vaker geprobeerd media te treffen met een boycot of het opzeggen van abonnementen. De gevolgen blijven doorgaans beperkt, merkten onder meer RTL, na het afschaffen van Zwarte Piet, en Ziggo (shirtsponsoring Ajax). De omstreden columnist Dyab Abou Jahjah ondervond wel de gevolgen van herhaalde kritiek. Hij werd maandag ontslagen door dagblad De Standaard omdat hij een dodelijke aanslag in Jeruzalem had goedgekeurd.



Je moet het gevaar van acties op sociale media niet onderschatten, zegt merkendeskundige Rik Riezebos. 'De laatste jaren blijkt dat een kleine groep activisten veranderingen teweeg kan brengen, omdat ze via internet een groot publiek bereiken. De minderheid is machtig geworden - zo is het gebruik van plofkippen teruggedrongen. Zeker als een discussie een repetitief karakter krijgt kan de beeldvorming gaan kantelen. Zo zet je ook adverteerders aan het denken: wil ik hier echt mee worden geassocieerd?'

Bij De Telegraaf is het goed mogelijk dat de kwestie overwaait, maar Riezebos verwacht dat niet. 'In de aanloop naar de verkiezingen zullen asielzoekers een belangrijk thema worden, en de kans lijkt me reëel dat de krant zijn toon niet matigt. Ik acht het goed mogelijk dat sommige adverteerders uiteindelijk zwichten voor de kritiek.'



De Amerikaanse rechts-populistische website Breitbart is eind 2016 al getroffen door een boycot. Supermarktketen Target en cornflakeproducent Kellogg's plaatsen er geen advertenties meer, omdat ze vinden dat hun waarden niet stroken met die van Breitbart. De site maakt zich volgens critici schuldig aan seksisme, racisme en het verspreiden van nepnieuws. Ook BMW en Deutsche Telekom hebben advertenties teruggetrokken.

Zo'n boycot is niet zonder risico. Breitbart reageerde woedend en riep zijn '45 miljoen loyale lezers' op nooit meer cornflakes van Kellogg's te eten. Ruim 434 duizend sympathisanten van de site hebben een online-petitie getekend en hun onvrede geuit op sociale media, met de hashtag #DumpKelloggs.