Βαρύ το πλήγμα για επιχειρήσεις και νοικοκυριά - Μείωση του ΑΕΠ έως και 21 δισ. ευρώ - Το Δημόσιο πήρε νέο δάνειο 6 δισ. ευρώ για να ανακεφαλαιοποιήσει ξανά τις ελληνικές τράπεζες - Αποκλεισμός τους από ποσοστική χαλάρωση και waiver - Σε 25.990 ανήλθαν τα λουκέτα των επιχειρήσεων - Μαζική φυγή καταθέσεων - Στο ναδίρ ακόμη η εμπιστοσύνη των καταθετών

Του Κωστή Πλάντζου

Τα 100 δισεκατομμύρια ευρώ προσεγγίζουν ή και ξεπερνούν οι ζημιές για την ελληνική οικονομία, έναν χρόνο μετά την επιβολή των κεφαλαιακών περιορισμών (capital controls) στις ελληνικές τράπεζες.

Φυγή καταθέσεων, κατακρήμνιση του τραπεζικού κλάδου και νέα ανακεφαλαιοποίηση, πλήρης απαξίωση των χρηματιστηριακών αξιών, νέα δάνεια με νέο σκληρό Μνημόνιο, αποκλεισμός από την ποσοτική χαλάρωση (QE) και το waiver της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, αποστέρηση της χώρας από τα ANFA’s και SNP’s που έρχονταν από τις κεντρικές τράπεζες της ευρωζώνης στη χώρα μας, έλλειψη ρευστότητας, ανακοπή των θετικών ρυθμών ανάπτυξης που είχαν ήδη φανεί για κάποια τρίμηνα, χιλιάδες «λουκέτα» επιχειρήσεων, αύξηση της ανεργίας, είναι μερικά μόνο από τα πλήγματα που κατεγράφησαν εδώ και δώδεκα μήνες.

Και μπορεί τα νοικοκυριά που πριν ένα χρόνο σχημάτιζαν ουρές έξω από τράπεζες και πρατήρια βενζίνης να συνεχίζουν να ζουν με όριο αναλήψεων τα 60 ευρώ ημερησίως ή 420 ευρώ την εβδομάδα, αλλά η πραγματική ζημιά θα ήταν ενδεχομένως ακόμα μεγαλύτερη αν δεν είχαν ληφθεί τα μέτρα ελέγχου στις κινήσεις κεφαλαίων, που υπαγορεύτηκαν από την ανάγκη αποτροπής της πλήρους κατάρρευσης του τραπεζικού συστήματος και της χώρας, λόγω της μαζικής φυγής καταθέσεων, της αποεπένδυσης και της κρίσης εμπιστοσύνης στην ελληνική οικονομία.

«Δισεκατομμύρια» πληγές

Τι άλλαξε και τι έχασαν οι ελληνικές επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά, από την 28η Ιουλίου πέρυσι εξαιτίας του δημοψηφίσματος και των capital controls στα οποία οδήγησε; Αν και δεν υπάρχει κάποια συνολική επίσημη καταγραφή, οι απώλειες είναι μετρήσιμες:

– Σχεδόν 40 δισ. ήταν οι απώλειες για τον χρηματοπιστωτικό κλάδο μετά το κλείσιμο των τραπεζών. Ουσιαστικά εξανεμίστηκαν 25 δισ. για το δημόσιο από την πρώτη ανακεφαλαιοποίηση. Οι τιμές των μετοχών κατέρρευσαν και οι μικροεπενδυτές έχασαν αξίες τουλάχιστον 9 δισ. ευρώ, που για πολλούς ήταν το τελευταίο αποκούμπι τους. Το ελληνικό δημόσιο πήρε νέο δάνειο 6 δισ. ευρώ για να ανακεφαλαιοποιήσει ξανά τις ελληνικές τράπεζες, που επιβαρύνουν όλους τους Έλληνες φορολογούμενους.

– Μέχρι και 25 ή 30 δισ. ευρώ (δηλαδή το 33% από το διαπραγματεύσιμο χρέος των 80 δισ. της χώρας) εκ των οποίων τουλάχιστον 4-5 σε ένα χρόνο, θα μπορούσε να αντλήσει η χώρα μας, εκμεταλλευόμενη την παροχή ρευστότητας 1 τρισ. ευρώ που ξεκίνησε να διαθέτει από πέρυσι η ΕΚΤ στα κράτη της ευρωζώνης. Με το πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης, η ΕΚΤ ρίχνει χρήμα 60 δισ. ευρώ στην ευρωζώνη, από τα οποία θα μπορούσε να επωφεληθεί η Ελλάδα. Από τον Ιανουάριο του 2015 όμως ο Μάριο Ντράγκι είχε ξεκαθαρίσει πως η Ελλάδα θα εξαιρεθεί από το QE, αν βρεθεί εκτός του προγράμματος διάσωσης –όπως συνέβη στις 30 Ιουνίου πέρυσι. Ένα χρόνο αργότερα, μετά την ολοκλήρωση της πρώτης αξιολόγησης, συζητείται και πάλι να ενταχθεί η Ελλάδα στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης όπως οι άλλες χώρες, όχι όμως πριν το φθινόπωρο. Άλλα 150 εκατ. ευρώ το χρόνο (2015-2016) η ελληνική οικονομία από την διακοπή του waiver, αλλά η κυβέρνηση το υπολογίζει ήδη σαν ετήσιο όφελος από το 2016 και μετά, λόγω της επαναφορά του που μόλις την περασμένη εβδομάδα αποφασίστηκε.

– Τουλάχιστον 2 δισ. (από τα συνολικά 9 δισ. ευρώ) δεν επέστρεψαν στην χώρα μας από τις ευρωπαϊκές τράπεζες (ANFA’s και SNP’s) επειδή δεν ολοκληρώθηκε ομαλά το ελληνικό πρόγραμμα που έληξε στις 30 Ιουνίου (το δημόσιο εισέπραξε φέτος περίπου μισό δισ. μόλις από επιστροφές κερδών από ελληνικά ομόλογα τα οποία έλαβε τον Απρίλιο από την ΤτΕ μόνον).

– Μείωση (αντί για αύξηση) του ΑΕΠ έως και 21 δισ. ευρώ που έγιναν «καπνός» από πέρυσι μέχρι εφέτος και θα λείψουν από την ελληνική οικονομία. Ενώ δηλαδή οι προβλέψεις της Κομισιόν προεξοφλούσαν ότι το ΑΕΠ της χώρας ως το τέλος του 2016 θα έφτανε στα 196 δισ. ευρώ, καθώς μέχρι και τα μέσα του 2015 καταγράφονταν αυξητικοί ρυθμοί ανάπτυξης, από την ημέρα του δημοψηφίσματος ανατράπηκαν όλα. Οι προσδοκίες διαψεύστηκαν και πλέον η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει ότι το ΑΕΠ θα «προσγειωθεί» φέτος στα 175 δισ. ευρώ –και με την αισιόδοξη παραδοχή μάλιστα ότι από μεθαύριο 1ης Ιουλίου και μέχρι τέλος Δεκεμβρίου θα καταγραφούν θετικοί ρυθμοί ανάπτυξης στην ελληνική Οικονομία.

– Τουλάχιστον 3 δισ. έχασε το 2015 η ελληνική ναυτιλία, όπως αναλύεται στην τελευταία έκθεση νομισματικής πολιτικής της ΤτΕ. Το 2014 οι καθαρές εισπράξεις υπηρεσιών διαμετακομιστικού εμπορίου της χώρας ήσαν 8,5 δισ. ευρώ, ενώ το 2015 μειώθηκαν σε 6 δισ. (-29,5% ή 1,4% του ΑΕΠ). Μάλιστα, η σύγκριση της εξέλιξης των εσόδων σε σχέση με το 2014 δεν λαμβάνει υπόψη το πώς θα εξελίσσονταν δυνητικά τα έσοδα το 2015, με βάση τους παράγοντες που τα προσδιορίζουν, εάν απουσίαζαν οι κεφαλαιακοί έλεγχοι. Για το 2015, οι εισπράξεις σύμφωνα με τους προσδιοριστικούς τους παράγοντες, χωρίς την επίδραση των κεφαλαιακών ελέγχων εκτιμάται πως θα έφταναν στα 9 δισ. ευρώ, αντί 6 δισ. ευρώ που τελικά πραγματοποιήθηκαν. Προκύπτει έτσι ότι η επίπτωση των κεφαλαιακών ελέγχων στις καθαρές εισπράξεις υπολογίζεται στο ποσό των 3,037 εκατ. ευρώ ή στο 1,7% του ΑΕΠ για το 2015.

– Το Χρηματιστήριο της Αθήνας από τις 26 Ιουνίου πέρυσι (και αφού έκλεισε για δύο μήνες) έφτασε να χάνει μέχρι και 45% της αξίας του, ενώ από τις 800 μονάδες τότε, τώρα ο Γενικός δείκτης «φλερτάρει» με τις 500 μονάδες (λόγω Brexit ). Συνολικά χάθηκαν πάνω από 30 δισ. από όλες τις μετοχές και πλέον τα 2/3 των μετοχών ανήκουν σε ξένους επενδυτές.