In hun prachtige boek 'The Outrage Industry' beschrijven de Amerikaanse politicoloog Jeffrey M. Berry en sociologe Sarah Sobieraj de problematische explosieve toename van ordinaire media in de VS. Het zijn vooral talkshows, zoals die van Rush Limbaugh en Bill O'Reilly, maar ook geschreven stukken tonen toenemende polarisatie.



De outrage- of verontwaardigingsretoriek probeert emotionele reacties te veroorzaken, zoals angst, woede en haat. Men is partijdig en vijandig, en verkondigt feitenvrije opinies. Men verdraait feiten en woorden. Dit staat in sterk contrast met normatieve rationele theorieën van politiek debat. Debat en argumentatie veronderstellen dat we geweld afzweren en bepaalde discussieregels volgen - want anders kunnen we elkaar net zo goed opsluiten of vermoorden. Deze welwillende coöperatie is rationeel, inclusief, onpartijdig, gericht op consensus en is feitelijk onderbouwd. De verontwaardigingsretoriek daarentegen speelt vals, strooit met vitriool en hyperbolen, en bezondigt zich aan spotternij, angstzaaierij en complottheorieën.



GeenStijl

Ook in Nederland bestaat verontwaardigingsretoriek en het beste voorbeeld is Ebru Umar. Neem haar stuk op GeenStijl , getiteld 'WEG MET ONS, HOERAAAAA!': 'Mensen die toestaan dat die fucking islamieten de Nederlandse boel overnemen, die verdienen een standrechtelijke executie. Dát zijn de mensen over wie ík nadenk. Al jaren. ... Met dank aan ons wetboek en onze bestuurders. Artikel 1GW stelt dat iedereen gelijk is, maar bij geval van twijfel is de godsdienst de baas. U wilt vrouwen mishandelen? Uit naam van Allah mag dat. U wilt kinderen eerwraken? Uit naam van Allah moet dat. U wilt mannen de baas maken? Uit naam van Allah ga je je gang maar. U wilt ongelovigen onthoofden? Daarvoor moet je eerst uit naam van Allah naar Syrië.'

Dit citaat illustreert de verontwaardigingsretoriek. Het roept sterke emotionele reacties op, van angst en haat. Het roept op tot geweld: men moet bestuurders standrechtelijk executeren. Het is ook een feitenvrije hyperbool. Ebru Umar weigert, zelfs na herhaald verzoek, bewijs te leveren dat eerwraak en vrouwenmishandeling legaal zijn voor moslims in Nederland. Zij schendt een van de meest fundamentele argumentatieregels: wie stelt, moet bewijzen. Of anders haar woorden intrekken. Zo simpel is het.



Typemachine als honkbalknuppel

Nee, Ebru Umar verdient geen celstraf voor het beledigen van president Erdogan. Zij pleegt geen genocide zoals de Servische dichter Radovan Karadzic in Bosnië; zij pleegt slechts massamoord op karakters. Zoals in haar column 'Zwijg!', waarin ze haar typemachine gebruikt als honkbalknuppel.



'Naema Tahir is een omhooggevallen allochtoons meisje... met een minderwaardigheidscomplex...hunkerend naar acceptatie door het establishment... smachtend naar grachtengordelvriendjes (...) met hun NRC-abonnementen en geaffecteerde uitspraak die geldt als toelatingscode voor het clublidmaatschap tot de bende van Oud Geld en Fatsoen.'

Tahir is volgens Umar dus een golddigger: ze trouwde met hoogleraar Andreas Kinneging voor de status en daardoor kreeg ze een column in 'Buitenhof'. Sterker nog, suggereert Umar, Kinneging schrijft die.



Umars stukken zijn giftige dolken. Hiermee wil ik niet zeggen dat Umar haar arrestatie verdient. Ik wil slechts waarschuwen voor de psychologische neiging om te geloven dat slachtoffers gelijk hebben. Dus vecht voor haar rechten, maar laat haar stukken links liggen. Want er bestaan ook kwade martelaars en zij is er een van.



Mihai Martoiu Ticu is jurist en filosoof.