De hortus is deze maand omgedoopt tot AquaHortus. Langs een wandeltocht van twee kilometer staan vijfhonderd aquaria en terraria vol piranha’s en pijlgifkikkers.

Leuke stad hoor, Leiden. Juist omdat het zo klein is. Wel de grachtjes en Rembrandt, maar niet de toeristen. Wel de studenten, maar niet de voetbalsupporters. Die poppenhuizigheid zorgt er echter ook voor dat Leiden iets heel belangrijks mist: een dierentuin.

Af en toe strijkt er in de hortus botanicus echter een tentoonstelling met levende dieren neer, en is Leiden heel even ietsje meer een echte stad. De laatste keer was in 2011, toen het Delftse reptielenhuis Serpo langskwam tijdens een verbouwingstournee. Deze maand is het AquaHortus: een tentoonstelling van aquaria en terraria. Slangen en kameleons, piranha’s en pijlgifkikkers, maar ook subtiliteiten als een moerasaquarium met vissoorten uit Borneo, in theekleurig water. Ook een oude Mare-favoriet, de Freddy Krueger-kikker, is te vinden in de hortus.

Het is de zeventiende AquaHortus, de eerste keer was in 1933. De Hortus organiseert het samen met de Leidse aquariumclub De Natuurvriend en ongeveer zeventig andere partijen en sponsoren. Dat betekent dat de Hortusbezoeker geconfronteerd wordt met een hoop lelijke reclame voor terrariumbenodigdheden, reptielenvoer en verenigingen. Aan de andere kant zorgt dat ervoor dat de toegangsprijs voor de botanische tuin hetzelfde blijft, ook al is er nu een stuk meer te zien.

Tenminste, voor wie de moeite neemt om goed te kijken. In de tropische kassen staan vooral terraria met boomkikkers, en boomkikkers zijn klein. In een terrarium vol mos, korstmos en moskleurige planten zouden ook moskikkers moeten wonen. Pas na een tijdje kijken klikt er iets in de hersenen, en blijkt dat de beesten open en bloot op de wand zitten.

De aquaria buiten zijn voor Nederlands water. De Leidse grachten bevatten meer dieren dan je zou verwachten: ruisvoorntjes, pos, karper. Felrode rivierkreeftjes buitelen over een opgedoken oude kassa. De palingen zitten in een goed afgesloten bak, nadat een van hen aan de wandel ging en werd opgegeten door een egel. In de zoutwateraquaria leven krabben, zeesterren en heremietkreeften, maar erg blij zien ze er niet uit: de anemonen lijken wel verlept, en hier en daar ligt een beest met de pootjes omhoog.

Het Nederlandse zoutwater komt beter tot zijn recht op de Noordzeefoto’s van de Hazerswoudse onderwaterfotograaf Cor Kuyvenhoven, in de kas met vleesetende planten. Wel zitten veel dieren op de foto’s verstrengeld in oude netten, scheepstouwen of andere troep die mensen achter hebben gelaten. Ghost fishing, heet dat: lang nadat de vissers weg zijn, gaan er nog steeds dieren dood aan de visserij. De Nederlandse stichting Duik de Noordzee Schoon probeert daar wat aan te doen door oude netten op te duiken, maar hun deel van de expositie staat om onduidelijke redenen drie kassen verderop.

In totaal zijn er zo’n vijfhonderd bakken met planten en dieren te zien, langs een wandelroute van twee kilometer lang. Een dierentuin voor fijnproevers - maar dat is wel zo leuk als je toevallig fijnproever bent.

AquaHortus Leiden

5-27 september 2015

Gratis voor studenten en medewerkers van de Universiteit Leiden