De Tweede Kamer wil de rechten van Kamerleden die zich afsplitsen van hun fractie inperken.

Een ruime meerderheid schaarde zich woensdag achter het voorstel van het Presidium, het dagelijks bestuur van de Tweede Kamer.

In het nieuwe voorstel maken Kamerleden die zich afsplitsen niet langer aanspraak op dezelfde vergoeding als bestaande fracties. Ook wordt de spreektijd tijdens debatten en overleggen flink ingeperkt.

Zeventien fracties

De maatregelen moeten 'zetelrovers' ontmoedigen om gedurende een Kamerperiode uit hun fractie te stappen en een nieuwe fractie te beginnen.

Omdat deze afsplitsers op basis van het zelf verkregen aantal stemmen geen recht hebben op een zetel is het afsplitsen veel partijen een doorn in het oog.

Voorzitter van het Predisium, Khadija Arib, wees er donderdag in het debat op dat zij dit voorstel doet op initiatief van een meerderheid van de Kamer die hier paal en perk aan wil stellen.

Na het aantreden van het kabinet Rutte II hebben acht Kamerleden zich afgesplitst en zijn er zes nieuwe fracties bijgekomen: Groep Kuzu/Ozturk (ex-PvdA), Groep Bontes/Van Klaveren (ex-PVV), Groep Klein (ex-50Plus), Groep Van Vliet (ex-PVV), Groep Monasch (ex-PvdA) en Groep Houwers (ex-VVD).

Waar de Kamer in 2012 nog met elf fracties stemde over wetsvoorstellen en moties, zijn er nu zeventien fracties. Arib zei dat zij veel mails ontvangt van burgers die niet snappen dat Kamerleden zich afsplitsen van een partij waar zij op gestemd hebben. Naar dat onbegrip moet de Kamer luisteren, vindt Arib.

Kritisch

Hoewel de nieuwe regels niet zullen gelden voor de huidige afgesplitste Kamerleden, toonden zij zich woensdag in het debat over het voorstel kritisch.

Volgens Norbert Klein, die zich afsplitste van 50Plus, zijn afsplitsingen geen nieuw fenomeen en zouden financiële inperkingen de grondrechten van Kamerleden aantasten.

Zij zouden hierdoor onvoldoende geld hebben om goede ondersteuning te financieren en hun Kamerwerkzaamheden, zoals het indienen van amendementen en moties, dus niet optimaal kunnen uitvoeren.

Bovendien zou een inperking van financiële steun de deur openen voor "schimmige financiering van buitenaf".

Ook PvdA-afsplitser Tunahan Kuzu verzet zich tegen het voorstel. Hij vindt echter dat de afsplitsingen niet het probleem zijn, maar noemt het "een symptoom van doorgeslagen fractiediscipline".

Volgens Kuzu is er in de huidige parlementaire democratie geen ruimte meer voor individuele Kamerleden om het oneens de zijn met de partijtop en de fractieleider. "Fractievoorzitters zijn minidictators geworden. Dissidenten worden onder druk gezet."

Commissie Stiekem

Ook wil de Kamer het aantal fractievoorzitters in de commissie Stiekem, waar staatsgeheime informatie vertrouwelijk wordt gedeeld, inperken. Voortaan mogen alleen de vijf grootste fracties deelnemen, eventueel aangevuld met twee extra fractievoorzitters.

Met het versplinterde politieke landschap zou na de verkiezingen in maart volgend jaar de commissie groter kunnen worden. Dat zou de kans op lekken vergroten, is de opvatting van de Kamer.

Kamerlid Kuzu stelde daarop voor om de commissie dan maar helemaal af te schaffen, om zodoende de kans op lekken te minimaliseren. Ook stelde hij voor om partijen die financiering uit het buitenland ontvangen te weren uit de commissie Stiekem.

Zijn voorstel om buitenlandse financiering van Nederlandse politieke partijen te verbieden, haalde dinsdag overigens geen meerderheid. Onder andere VVD, CDA en de PVV zijn tegen.