Tijdens de verkiezingscampagne stelde CDA-leider Buma al dat het in Europa 'nog slechter gaat' dan hij al dacht. Vanuit de jongerenvereniging klinkt eenzelfde geluid. Zo schrijven Lotte Schipper, voorzitter CDA-jongeren, en Bart Bouwman, afgevaardigde in Overijssel, in Elsevier van 20 juli dat Brussel zich sluipenderwijs steeds meer bevoegdheden toe-eigent. Zij bepleiten teruggave van macht aan de nationale parlementen. Dit zou de enige manier zijn om de burger niet te verliezen.

Als mede-christen-democraten begrijpen wij hier niets van. De christendemocratie staat immers aan de basis van het Europese project. Zij ziet Europa als een gemeenschap, gestoeld op gezamenlijke waarden, verankerd in de christelijke traditie. De christendemocratie heeft de nationale grenzen nooit als absolute gezien en daarom is een positieve grondtoon over Europa de enig juiste. De huidige koerswijziging lijkt dan ook meer ingegeven door politiek opportunisme dan door een coherente en realistische visie op de toekomst van Nederland binnen Europa.

Bureaucratisch monster

Het probleem van bovenstaande kritiek op het functioneren van de EU is dat zij niet verder komt dan algemeenheden. Het is makkelijk om de EU af te beelden als een bureaucratisch, antidemocratisch monster dat langzaam de macht van de lidstaten afpakt en te beargumenteren dat de nationale parlementen bevoegdheden moeten terugkrijgen. Concrete voorbeelden van beleidsterreinen waar de EU haar bevoegdheden overschrijdt of van zaken die makkelijker op nationaal niveau geregeld kunnen worden, blijven uit.

Dat is ook logisch: de EU kan haar eigen macht helemaal niet vergroten. De lidstaten hebben gezamenlijk in de verdragen bepaald wat er gemeenschappelijk geregeld wordt en wat niet. De soevereiniteit van burgers wordt niet afgepakt, zij is van het nationale naar het Europese niveau verschoven.

Ook is het maar de vraag welke beleidsterreinen die Europees geregeld worden, beter nationaal geregeld kunnen worden. Uiteindelijk gaat het om de vraag of de nationale politiek in staat is om de belangen van haar burgers te behartigen. Kunnen wij zelf de visstand in de Noordzee op peil houden? Kunnen wij als handelsnatie onze welvaart behouden zonder interne markt? Belangrijke vragen die door critici van de EU nooit gesteld worden, laat staan beantwoord.

Voor sommigen is het vertrek van Groot-Brittannië uit de EU een signaal dat Europa echt anders moet, maar juist door de Brexit worden in Groot-Brittannië bovengenoemde vragen inmiddels wél gesteld. Als de Brexit ergens een signaal voor is, is het voor het feit dat er door politici anders over de EU gepraat moet worden. Dat mensen verteld moet worden wat de EU doet, hoe zij het doet en als belangrijkste: waarom we de EU nodig hebben, want we kunnen het gewoonweg niet alleen.

Democratischer

De huidige 'crisis van Europa' is in werkelijkheid de crisis van de natiestaat, die de uitdagingen in een geglobaliseerde wereld niet meer zelf kan oplossen. Het heeft geen zin om macht terug te geven aan de nationale parlementen. Integendeel, de Unie moet zelf democratischer worden. Concreet betekent dit: een volwaardig Europees Parlement van waaruit een Europese regering wordt samengesteld, die door het parlement gecontroleerd wordt. Daarnaast dient er een Europese Senaat te komen waarin nationale parlementariërs plaatsnemen.

Zo krijgt de burger echt een stem en worden ook de belangen van de individuele lidstaten gewaarborgd. Belangrijker nog: zo geven wij als Europese gemeenschap gezamenlijk vorm aan onze gedeelde toekomst.