Στον απόηχο των ραγδαίων εξελίξεων που τα τελευταία 24ωρα έθεσαν στο επίκεντρο της ουκρανικής κρίσης τη χερσόνησο της Κριμαίας και ανέδειξαν το ερώτημα μιας ενδεχόμενης απόσχισης της περιοχής ή και μίας ρωσικής επέμβασης το Capital.gr απευθύνθηκε για έναν “εν θερμώ” σχολιασμό στον δρα. Κωνσταντίνο Φίλη, διευθυντή ερευνών του Ινστιτούτου Διεθνών Σχέσεων του Παντείου Πανεπιστημίου και ειδικό σε θέματα Ευρασίας και Εύξεινου Πόντου.



Συνέντευξη στον Κώστα Ράπτη



- Πόσο πιθανό είναι το σενάριο της απόσχισης της Κριμαίας ή άλλων περιφερειών, π.χ. των ανατολικών, από την Ουκρανία;



Ακόμη και σήμερα το σενάριο αυτό δεν συγκεντρώνει τόσες πιθανότητες, όσες το περιρρέον κλίμα μας δίνει να καταλάβουμε. Στο τέλος, με βάση τον ορθολογισμό αναμένεται να επικρατήσουν φωνές ωριμότερες, διότι μια τέτοια εξέλιξη δεν είναι προς το συμφέρον κανενός: ούτε και της Ρωσίας, που αν είναι να εξασφαλίσει με έναν τέτοιο τρόπο τις περιοχές που ήδη ελέγχει ντε φάκτο (με ρωσόφωνους πληθυσμούς, δραστηριοποίηση ρωσικών επιχειρήσεων, τον ναύσταθμο της Κριμαίας), θα χάσει εκ των πραγμάτων την υπόλοιπη Ουκρανία. Σε μια τέτοια περίπτωση, η Μόσχα θα χρεωθεί τον διαμελισμό μιας τόσο μεγάλης χώρας, χωρίς να επιτύχει το σκοπό της, που ο έλεγχος του συνόλου της Ουκρανίας. Αλλά και για την Ε.Ε. το σενάριο του διαμελισμού θα είναι μια μεγάλη αποτυχία, εφόσον αυτή μεσολάβησε για να βρεθούν κοινοί παρονομαστές μεταξύ των δύο πλευρών. Σε τελική ανάλυση, δεν αντέχει ο κόσμος μας, βεβαρυμμένος όπως είναι με τη συριακή κρίση, το θέμα του Ιράν και τόσα άλλα, επιπλέον εντάσεις και επιστροφή σε ένα ψυχροπολεμικό κλίμα.



Όμως, όσο περνούν οι μέρες και η κατάσταση δεν αποκλιμακώνεται, όλα τα σενάρια παραμένουν ανοιχτά: είτε από “ατύχημα”, είτε διότι οι μεγάλες δυνάμεις θα συρθούν από τις εξελίξεις σε επιλογές που δεν ήταν οι αρχικές τους.



- Τί τύπου εξελίξεις θα μπορούσαν να είναι αυτές;



Επί παραδείγματι, η Κριμαία να ψηφίσει στο δημοψήφισμα υπέρ της απόσχισης και να υποχρεώσει έτσι τη Ρωσία να αναγνωρίσει τα νέα δεδομένα. Ή η νέα ουκρανική κυβέρνηση να πάρει μέτρα σε βάρος του ρωσόφωνου πληθυσμού ή των ρωσικών συμφερόντων και αυτό να οδηγήσει τη Μόσχα σε μία αναγκαστική παρέμβαση που κατά βάθος δεν επιθυμεί.



- Ποιό το νόημα της κατάστασης επιφυλακής στην οποία έχει θέσει η Ρωσία τις ένοπλες δυνάμεις της;



Η επίδειξη δύναμης και το τεστάρισμα των αντοχών της νέας κυβέρνησης του Κιέβου, που είναι μεταβατική και αδύναμη. Επίσης το να επαληθεύσει κατά πόσον είναι σε θέση να κατοχυρώσει τα συμφέροντά της και με στρατιωτικά μέσα, αν χρειασθεί, ως έσχατη λύση. Αλλά συνάμα και η δοκιμασία των προθέσεων των Δυτικών.



- Πόσο σημαντική κρίνεται η κυριαρχία των ένοπλων ακροδεξιών στους δρόμους του Κιέβου;



Πάρα πολύ σημαντική. Πρόκειται για μέγα λάθος της Ευρώπης το ότι δεν περιθωριοποίησε στον σωστό χρόνο αυτά τα στοιχεία και δεν κατήγγειλε την δράση τους -προφανώς διότι έκρινε ότι η μετριοπαθής αντιπολίτευση δεν μπορούσε να ανατρέψει τον Γιανουκόβιτς. Αυτό το λάθος καταδεικνύει μακιαβελικές αντιλήψεις από πλευράς Βρυξελλών, ή μάλλον Βερολίνου, και η Ευρώπη θα το βρει μπροστά της.



Όσο το κενό εξουσίας επιτείνεται, αυτά τα στοιχεία, η “Δεξιά Πτέρυγα” κ.ο.κ. θα ενισχύονται. Πρέπει να προστεθεί άλλωστε ότι ελέγχονται σε μεγάλο βαθμό για την εμφάνιση των ελεύθερων σκοπευτών η οποία ανέτρεψε την κατάσταση, μία ημέρα μετά την αρχική συμφωνία Γιανουκόβιτς-αντιπολίτευσης. Παραμένει επίσης αναπάντητο το ερώτημα ποιοι στήριξαν και οικονομικά αυτή την οργάνωση την τόσο επικίνδυνη για την ενότητα της Ουκρανίας.



- Υπάρχει απόκλιση στο πώς χειρίζονται την ουκρανική κρίση η Γερμανία και οι ΗΠΑ;



Η κύρια απόκλιση αφορά τη διαχείριση της κρίσης: ήδη από την έναρξη των ουκρανικών διαδηλώσεων στα τέλη Νοεμβρίου, η Γερμανία κινήθηκε με πιο επιθετικό τρόπο, στον οποίο δεν μας είχε συνηθίσει κατά το παρελθόν - όντας αναφανδόν υπέρ της αντιπολίτευσης από την πρώτη στιγμή - ενώ οι ΗΠΑ κινήθηκαν με έναν πιο διαλλακτικό τρόπο, στον οποίο επίσης δεν μας είχαν συνηθίσει κατά το παρελθόν – καλώντας τις δύο πλευρές να έρθουν σε διάλογο κ.ο.κ. Σε μια δεύτερη φάση και η αμερικανική στάση σκλήρυνε: είτε η Ουάσιγκτον υποχρεώθηκε να ακολουθήσει τη Γερμανία είτε υπήρξε, όπερ και το πιθανότερο, μια άρρητη συναίνεση να “βγει μπροστά” το Βερολίνο.



- Πώς συνδέονται όλα αυτά με την προοπτική ένταξης της Ουκρανίας σε πρόγραμμα του ΔΝΤ;



Συνδέονται πολύ απλά από το ότι το αντίπαλο δέος στο ρωσικό δάνειο, είναι μόνο το ΔΝΤ από τη στιγμή που Ε.Ε. και ΗΠΑ δεν είναι διατεθειμένες να διαθέσουν τόσο μεγάλα ποσά. Δεν υπάρχει άλλη λύση. Ειδάλλως θα πρέπει η Ουκρανία να προσφύγει στη ρωσική βοήθεια των υπεσχημένων 15 δισ. δολαρίων. Αλλά, βέβαια, η συνέχιση από τη Μόσχα της εκταμίευσης των υπόλοιπων δόσεων του δανείου είναι πλέον αμφίβολη. Αν η Ρωσία δεχθεί να συνεχίσει, θα το κάνει με πολύ αυστηρούς όρους και προϋποθέσεις.