Wie tussen 1990 en 2014 met het tweede kanton van het Oostendse vredegerecht te maken kreeg, hield maar beter zijn spullen in de gaten. Uit het dossier tegen de ontslagen vrederechter Guido De Palmenaer (64) blijkt dat niets uit de grijpgrage handen van de magistraat kon blijven. Het hof van beroep buigt zich vandaag vrijdag over de zaak. Rond zich organiseerde De Palmenaer een ingenieus netwerk van advocaten, bankdirecteurs en voorlopig bewindvoerders. Iedereen in Oostende wist wat er aan de hand was maar hield jarenlang het deksel op de doofpot. Onvervalste maffia in de Stad aan Zee.

De monden van de speurders van de cel Ecofin van de Brugse federale politie vallen open als ze op woensdag 22 januari 2014 huiszoekingen uitvoeren in het Oostendse vredegerecht en het appartement van vrederechter Guido De Palmenaer. De kelder van het vredegerecht lijkt wel de grot van Ali Baba. Afrikaanse kunst, waardepapieren, tientallen dure juwelen en gouden sieraden, kunstboeken, waardevolle postzegels, zelfs een stenen Christusbeeld en kandelaars... onnoemelijk veel voorwerpen liggen er opgestapeld.

Ook in het appartement van De Palmenaer vallen de speurders van de ene verbazing in de andere. In een kluis liggen stapels bankbiljetten van 500 euro, overal in de flat slingeren dure elektroapparaten rond, er staan peperdure designstoelen van ontwerper Philippe Starck en het huis lijkt een museum voor modelvliegtuigjes. Vrederechter Guido De Palmenaer kan geen zinnige uitleg geven en wordt meteen op non-actief gezet. Wat volgt, is een onderzoek dat ruim drie en een half jaar duurt. Het mondt uit in het proces dat nu op de rol van het hof van beroep in Gent staat. Guido De Palmenaer staat er samen met de Gentse advocaat Christophe P. (61) en de Poperingse aannemer Frederic G. (43) terecht voor omkoping, valsheid in geschrifte, diefstal, witwas, belangenneming en misbruik van vertrouwen.

(Lees verder onder de foto)

Het vredegerecht in Oostende. Hier zwaaide Guido De Palmenaer jarenlang de plak. De kelder van het gebouw leek wel de grot van Ali Baba, met een opeenstapeling van dure kunst, waardepapieren, dure juwelen, gouden sieraden en zelfs een stenen Christusbeeld. © Davy Coghe

We konden een deel van het gerechtelijk onderzoek, dat gevoerd werd door raadsheer-onderzoeksrechter Bart Meganck, inkijken. Uit de diverse verhoren blijkt hoe uitgebreid het jarenlange gesjoemel wel was en hoe vrederechter De Palmenaer zich omringde met zorgvuldig uitgekozen kompanen, gaande van opkopers van inboedels tot dokters, advocaten, bankdirecteurs en immomakelaars.

Voor de inventaris van de inboedel opgemaakt werd, haalde hij er de meest interessante stukken al uit

Het systeem was eenvoudig. Kreeg De Palmenaer weet van iemand die bemiddeld was en zich in een zwakke positie bevond, dan werd een dokter aangesteld om het slachtoffer wilsonbekwaam te verklaren. Daarop stelde de vrederechter een voorlopig bewindvoerder aan. Die kreeg prompt de opdracht om de onroerende goederen te verkopen. Vaak ging De Palmenaer daarbij hoogstpersoonlijk de inboedel inspecteren. Voor de inventaris van de inboedel opgemaakt werd, haalde hij er de meest interessante stukken al uit. Die mochten door de griffier van dienst niet gefotografeerd worden en belandden dus niet op de inventaris. Bovendien stelde hij een schatter aan, die het huis of appartement steevast te laag schatte.

Diezelfde schatter mocht de woning dan ook verkopen, wat met de kunstmatig laag gehouden prijs snel lukte. De nieuwe eigenaars van de woningen kwamen vrijwel altijd uit de ruime kennissenkring of het netwerk van De Palmenaer. Bovendien keurde De Palmenaer steevast een stevige commissie goed voor de schatter, die nogmaals cashte als verkoper.

Ook de voorlopig bewindvoerder kreeg vaak een commissie op de verkoop van een woning. De rekeningen van de personen onder voorlopig bewind werden bij voorkeur in het bankkantoor van V. in Oostende gecentraliseerd. De bankdirecteur dankte zijn goede vriend Guido De Palmenaer daar onder andere voor met een pakketje wijn ter waarde van 1.338 euro.

"Omdat het kon"

Op die manier kon het hele netwerk een mooie som verdienen aan de verkoop van een woning uit een voorlopig bewind. De persoon die onder bewind stond, of de nabestaanden na overlijden, zagen het geld in rook opgaan. Zo kocht de vaste gerechtsarts van De Palmenaer in 2012 een appartement in de Dekenijstraat in Oostende uit het voorlopig bewind van iemand die hij zelf wilsonbekwaam had verklaard. Aankoopprijs: 60.000 euro. Een prikje, want in hetzelfde blok werd later een flat verkocht voor 150.000 euro. "De grootste stommiteit die ik in mijn leven begaan heb", gaf dokter G. uit Middelkerke toe tijdens zijn verhoor door de politie. "Ik had aan Guido nog gevraagd of dat geen probleem was maar hij zei van niet", klonk het.

De persoon die onder bewind stond, of de nabestaanden na overlijden, zagen het geld in rook opgaan

Dezelfde uitleg kreeg de politie van D. uit Middelkerke. D. werd door De Palmenaer vaak aangesteld als voorlopig bewindvoerder. Zij ontving een flinke commissie op de verkoop van een woning, hoewel ook de verkoper al een commissie had gekregen. "Ik volgde de richtlijnen. Guido zei me dat dit kon", luidde het.

De politie confronteerde ook schatter/immomakelaar N. uit Oostende met de dubbele pet die hij ophad. "Eerst wordt u aangesteld als gerechtsdeskundige/schatter van een pand. En vervolgens als vastgoedmakelaar om datzelfde pand te verkopen. Ziet u daar geen graten in?", vroeg de politie. "Ik zie daar geen probleem in. Als dat niet cumuleerbaar is, dan is dat het probleem van het gerecht. Daar moet men dan maar neen zeggen, ikzelf zal dat zeker niet doen", antwoordde de man.

Hij is nog altijd actief als vastgoedmakelaar en stelt zich verkiesbaar bij de komende gemeenteraadsverkiezingen in Oostende. De speurders wezen hem ook op het feit dat hij steevast 6,05 procent commissie aanrekent, terwijl het wettelijk toegelaten maximum op dat moment 3,63 procent was, bepaald door het Belgisch Instituut van Vastgoedmakelaars (BIV). "De commissie lag hoger omdat het om snelle verkopen ging. Ze zijn ook altijd goedgekeurd door Guido De Palmenaer", verklaarde N. Bizar, want wie was op dat moment voorzitter van het BIV? Diezelfde Guido De Palmenaer.

Kasteel Le Bon Séjour

Twee schrijnende voorbeelden laten zien hoe onaantastbaar de hele kliek zich jarenlang voelde. In 2012 stelt de vrederechter zijn vriend, advocaat Christophe P. uit Gent, aan als bewindvoerder voor een schatrijke dame uit Moere.

Kasteel Le bon Séjour.

De vrouw woonde er in kasteel Le Bon Séjour, bezat ook Villa Martita aan de Zeedijk in Knokke en had twee appartementen in Oostende. In oktober 2012 overlijdt de vrouw en krijgt meester Christophe P. de opdracht de erfenis te regelen.

Bizar genoeg worden er, op kosten van de nalatenschap, nog werken uitgevoerd in het kasteel en acht peperdure designstoelen besteld. Wat een overleden vrouw daarmee kan doen, is compleet onduidelijk maar de aankopen krijgen de goedkeuring van de vrederechter.

Hij liet zich door een collega-vrederechter vervangen om ongegeneerd te kunnen meebieden op de wagen

Waar worden de designstoelen uiteindelijk teruggevonden? In het appartement van Guido De Palmenaer. De werken zijn gefactureerd voor 3.109 euro door aannemer Frederic G. uit Poperinge terwijl er in werkelijkheid geen zijn uitgevoerd. Waar diende dat geld dan voor? Uit het dossier blijkt dat Guido De Palmenaer er zich een nieuwe geluidsinstallatie mee kocht. Bovendien zijn heel wat juwelen, aangetroffen tijdens de huiszoekingen, afkomstig uit kasteel Le Bon Séjour. Daarnaast rekende advocaat Christophe P. stevig door voor zijn 'werk'. De nabestaanden van het slachtoffer berekenden zijn totale ereloon op maar liefst 123.150 euro. Dat bedrag vragen ze nu terug.

Plasticzak vol juwelen

Maar het meest tekenend was de afhandeling van het voorlopig bewind van André D. De bejaarde man bezat drie wagens: twee Mercedessen en een Skoda. Op een van de auto's, een Mercedes E200 CDI, had Guido De Palmenaer zelf zijn oog laten vallen.

Hij liet zich prompt door een collega-vrederechter vervangen om zo ongegeneerd te kunnen meebieden op de wagen. De Palmenaer had - verrassing! het hoogste bod en kocht de luxewagen aan voor 23.000 euro.

Hij kan geen zinnige uitleg geven over de hopen geld die bij hem omgingen

Tijdens zijn verhoor door de politie gaf de plaatsvervangend vrederechter toe dat iedereen wist dat het hele zaakje stonk. "We wisten heel goed dat Guido zelf een van die wagens wou kopen. Hij heeft die auto zelfs nog op de parking van het vredegerecht geparkeerd met de nummerplaat van André D. er nog op", klonk het.

Heel wat mensen uit de omgeving van De Palmenaer die om een auto verlegen zaten, kregen hulp van de vrederechter. Zo kocht een griffier via hem een Mazda Premacy en zorgde De Palmenaer voor een Toyota Auris voor het lief van zijn dochter.

Nog een voorbeeld? Op een bepaald moment stapt Guido De Palmenaer doodleuk een juwelierszaak in Oostende binnen met een plastic zak vol gouden juwelen. Aan de zaakvoerder vraagt hij om te controleren of het om echt goud of om plastic gaat. Wanneer een Oostendse advocate de zaak binnenwandelt en de vrederechter ziet staan met zijn plastic zakje, maakt De Palmenaer zich snel uit de voeten.

Follow the money

De waslijst aan inbreuken waarover de eerste kamer van het hof van beroep zich moet buigen, is al enorm en daar is sinds april nog een fiscaal luik bijgekomen. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat De Palmenaer over rekeningen in Luxemburg beschikte.

Bovendien kan hij geen zinnige uitleg geven over de hopen geld die bij hem omgingen. Tussen 2011 en 2014 beschikte de man over maar liefst 316.744 euro aan cash. Voor 165.000 euro kan hij een verklaring geven - "schenkingen van mijn moeder" - maar voor het restbedrag van 151.744 euro niet.

Gemiddeld haalde de vrederechter per maand slechts 268 euro af

De speurders vermoeden dat het bedrag afkomstig is uit de verkoop van gestolen juwelen en van geld dat zijn netwerk hem betaalde. Uit erkentelijkheid voor de opdrachten die hij hen als vrederechter gaf en waarvoor ze zwaar mochten doorrekenen, uiteraard op kosten van de persoon die onder bewind stond. De Palmenaer zou dat geld volgens bronnen dicht bij het dossier gebruikt hebben voor zijn dagelijkse rijkelijke levensstijl. Want gemiddeld haalde de vrederechter per maand slechts 268 euro af.

De kans dat de zaak vrijdag 8 juni al behandeld zal worden, is miniem. De advocaten van De Palmenaer wierpen eerder al procedurekwesties op en willen dat de kamer van inbeschuldigingstelling zich nogmaals buigt over de wettelijkheid van de vervolging. Het hele netwerk rond De Palmenaer hoeft zich al helemaal geen zorgen meer te maken. Noch het parket van Brugge, noch het parket-generaal van Gent heeft plannen om hen te vervolgen.

Het systeem Stap 1 Voor mensen die, vaak door ouderdom of een mentale beperking, niet meer in staat zijn om hun eigen vermogen te beheren, moet een bewindvoerder aangesteld worden. Dat is een bevoegdheid van de vrederechter. Wie vermogend is en de pech heeft om in het werkingsgebied van Guido De Palmenaer te wonen, krijgt een bewindvoerder uit het netwerk van de omstreden vrederechter toegewezen. Het pluimen kan beginnen. Stap 2 Vrederechter De Palmenaer stelt een bevriende dokter aan om het slachtoffer officieel wilsonbekwaam te verklaren. In ruil mag de dokter flink doorrekenen. Stap 3 De bewindvoerder krijgt van De Palmenaer de boodschap om alle rekeningen van het slachtoffer te centraliseren in de bank van een vriend, die steevast aangesteld wordt als financieel expert. Stap 4 De bewindvoerder krijgt de opdracht om alle roerende en onroerende goederen van het slachtoffer te verkopen. De Palmenaer laat eerst alle waardevolle stukken verdwijnen en stelt een opkoper aan om de resterende inboedel te komen ophalen. Ook die mag flink doorrekenen. Stap 5 Vrederechter De Palmenaer duidt een schatter aan om de waarde van de woning te schatten. De schatter legt de lat zeer laag en krijgt prompt de opdracht om de woning ook te verkopen. Soms worden in deze fase nog fictieve werken uitgevoerd aan de woning, waarvoor de aannemer flink mag factureren. In werkelijkheid wordt het geld gebruikt ten voordele van De Palmenaer. Stap 6 Het huis wordt voor een zeer lage prijs verkocht aan iemand uit het netwerk. Ook de stevige erelonen van de schatter/immomakelaar krijgen de goedkeuring van De Palmenaer. Stap 7 Op het einde van de rit hebben alle betrokkenen dankzij hun aanstelling door de vrederechter flink kunnen profiteren van de persoon die onder voorlopig bewind werd geplaatst. Vermoed wordt dat een deel van hun inkomsten in het zwart terugvloeien naar de vrederechter.

Hoe kon netwerk rond De Palmenaer jarenlang straffeloos blijven?

Uit het gerechtelijk dossier tegen ex-vrederechter Guido De Palmenaer en zijn trawanten blijkt dat veel mensen in Oostende op de hoogte waren van het jarenlange gesjoemel. Toch duurde het tot eind 2013 voor het deksel van de doofpot werd gelicht, het parket-generaal in actie trad en de vrederechter op non-actief werd geplaatst. Hoe kan het dat de omerta bij Oostendse politici, advocaten, vastgoedmakelaars en magistraten zo lang aanhield? En waarom werd De Palmenaer uiteindelijk toch voetje gelicht?

De peperdure Mercedes, die hij kocht uit het voorlopig bewind van iemand die hij zelf wilsonbekwaam had laten verklaren, parkeerde Guido De Palmenaer zonder enige schroom op de parking van het vredegerecht. De uit de inboedels gestolen juwelen en kunstwerken lagen er opgeslagen in de kelder.

De bekende vrederechter wandelde doodleuk een juwelierszaak binnen om er - wellicht gestolen - goudwerk te laten schatten. Het minste wat je van Guido De Palmenaer kan zeggen, is dat hij lef had. Iedereen in Oostende mocht zien en weten wat er aan de hand was. De Palmenaer waande zichzelf onaantastbaar, en die waan was ook jarenlang de realiteit.

Goed begonnen

"Guido is nochtans goed begonnen", zegt Godelieve Laleman. Zij leidde jarenlang het eerste kanton van het Oostendse vredegerecht. Sinds 1990 had ze haar bureau naast dat van Guido De Palmenaer.

Rechter Laleman. © HH

"Na enkele jaren begon ik vreemde verhalen te horen en door de jaren heen merkte ik dat hij alsmaar driester te werk ging. Vergelijk het met een kind dat eens een frank steelt. Lukt dat zonder betrapt te worden, dan wordt het al snel tien frank, honderd frank, duizend frank en na een tijdje heb je het niet meer in de hand. Het is onbegrijpelijk dat het zover is kunnen komen", zegt Godelieve Laleman.

Het was zij die uiteindelijk in december 2013 haar moed bijeenraapte en bij Dominique Debrauwere van het Gentse parket-generaal haar hart uitstortte. "Hij is al tien jaar bezig. De voorbeelden die ik geef, zijn nog maar het topje van de ijsberg", stelde ze in haar verklaring.

"Velen in het gerechtsgebouw in Oostende, alsook veel advocaten zijn op de hoogte van de praktijken van vrederechter Guido De Palmenaer. Echter niemand wenst of durft hiermee naar buiten te komen. Dergelijke toestanden en de geruchten daarrond komen de goede naam van Justitie niet ten goede. Ik moet zeggen dat ik versteld sta van de normvervaging die zich bij mijn collega manifesteert, zijn toenemende arrogantie en zijn gevoel van onaantastbaarheid. Dergelijk gedrag is op zijn minst deontologisch onaanvaardbaar. Vandaar mijn aangifte, die ik na lang twijfelen heb gedaan", klonk het.

"Op vergaderingen werd er al eens lacherig gedaan over de praktijken van De Palmenaer maar niemand nam zijn verantwoordelijkheid"

"Ik neem tot op vandaag geen enkel woord van die verklaring terug", zegt Godelieve Laleman, die zich sinds haar pensioen ere-vrederechter mag noemen. "Vele advocaten kwamen in mijn bureau klagen. Ik zei hen telkens dat ze met hun verhaal naar het parket-generaal moesten, maar niemand durfde. Ook bij mijn collega's-magistraten heerste angst. Op vergaderingen werd er al eens lacherig gedaan over de praktijken van De Palmenaer maar niemand nam zijn verantwoordelijkheid. Niemand trok aan de alarmbel. De Palmenaer had een te lange arm, klonk het. Het verhaal ging rond dat de vader van De Palmenaer ooit de campagne van een nationale politicus had gefinancierd", zegt ere-vrederechter Laleman.

Geen geweten

Of hij nu effectief een lange arm had of niet, de figuur van Guido De Palmenaer en zijn macht als vrederechter zorgden ervoor dat ook vanuit de advocatuur geen inspanning werd gedaan om het deksel van de doofpot te halen. "Ik heb ooit eens ferm mijn gedacht tegen hem gezegd en anderhalf jaar kreeg ik geen enkele opdracht meer van het vredegerecht", zegt een ondertussen gepensioneerde advocate uit Oostende.

"Ik heb nooit toegegeven aan zijn eisen, grillen of verwachtingen. Ooit heb ik zelfs gedreigd om mijn ontslag te geven als voorlopig bewindvoerder maar de griffier smeekte me toen om dat niet te doen. Hij zei me dat het dan alleen maar erger zou worden voor mijn cliënt. En dus ben ik gebleven. Ach, het was voor alle advocaten bijzonder pijnlijk om te moeten vaststellen dat je zelfs je eigen vrederechter niet meer kan vertrouwen. Het was bijna ziekelijk hoe hij altijd probeerde zaakjes te bedisselen. Als je een geweten hebt, dan moet dat op een gegeven moment toch beginnen knagen?", klinkt het retorisch.

Scheve blikken

Sara Casteur, voormalig politica voor Open VLD in Oostende en ex-advocate, heeft een gelijkaardige ervaring met De Palmenaer.

"Toen ik me daarover beklaagde bij de toenmalige stafhouder kreeg ik de boodschap om geen klacht in te dienen. Het zou schadelijk zijn voor mijn nog jonge carrière, kreeg ik te horen. Ook mijn confraters hadden dat gevoel. Er heerste een angst om klacht in te dienen. Het is maar met de komst van een nieuwe stafhouder (Bart Staelens, LK) dat gebleken is hoeveel klachten er waren. De stafhouder heeft die klachten dan gebundeld en er - eindelijk - iets mee gedaan", klinkt het.

Sara Casteur. © Foto a-PM

Ondertussen hing Sara Casteur haar toga aan de haak en is ze ook politiek niet meer actief. "Niet louter omwille van de affaire-De Palmenaer, dat zou te veel eer zijn voor die man. Maar ik kijk toch met een raar gevoel terug op die zaak. Als ik in de media commentaar geef op die affaire, krijg ik hier in Oostende nog altijd van bepaalde mensen scheve blikken toegeworpen", klinkt het.

"De Palmenaer gedroeg zich als een omgekeerde Robin Hood: stelen van de armen en geven aan de rijken"

Bart Staelens, toenmalig stafhouder van de Brugse balie, bevestigt die versie van de feiten. "Van advocaten had ik al een en ander opgevangen. Ik heb info opgevraagd en heel goed nagedacht. Door een brief te schrijven naar de Hoge Raad voor Justitie, besefte ik dat ik mogelijk voor de val van de vrederechter zou zorgen. Uiteindelijk heb ik de brief toch verstuurd, want zo'n stinkend potje gedekt houden: daar doe ik niet aan mee. Ik vond dat er moest worden ingegrepen. De Palmenaer gedroeg zich als een omgekeerde Robin Hood: stelen van de armen en geven aan de rijken. Die man profiteerde van de mensen die hij als vrederechter moest beschermen."

"Ik begreep dat het voor individuele advocaten niet eenvoudig was: zomaar een klacht neerleggen tegen een rechter die nog vonnissen zou moeten vellen in hun zaken", aldus meester Staelens. "Dus heb ik mijn verantwoordelijkheid als stafhouder genomen."

Zijn brief en de verklaring van Godelieve Laleman zorgden er eind 2013 voor dat het onderzoek tegen Guido De Palmenaer op gang kwam.

Huis kwijt

De zaak belandde daarna helemaal in een stroomversnelling met de klacht van John Crombez in januari 2014. Huidig SP.A-voorzitter Crombez was toen staatssecretaris Fraudebestrijding in de regering-Di Rupo. "Eind 2013 had ik in Oostende bij een toevallige ontmoeting met een vrouw een schandalig verhaal opgevangen", zegt John Crombez. "Die vrouw was een huis kwijtgespeeld aan de vrederechter, zei ze. Ze beweerde bovendien dat er in Oostende nog tientallen slachtoffers waren."

John Crombez. © Belga

"Ik viel haast van mijn stoel", zegt John Crombez. "Op vier weken tijd zijn er toen maar liefst 13 slachtoffers naar mij gekomen met hun verhaal. Ik heb hun verhaal opgetekend en ben uiteindelijk eind januari 2014 naar het parket-generaal gestapt. Dat was een risico voor mij als politicus, zeker omdat ik toen een mandaat had als staatssecretaris voor Fraudebestrijding."

Georganiseerde misdaad

John Crombez noemt de feiten die door Guido De Palmenaer en zijn hele netwerk zijn gepleegd 'ronduit crapuleus'. "Dit was georganiseerde misdaad, opgezet door een lid van de magistratuur. Het gerecht had hier een voorbeeldzaak van moeten maken, een toonbeeld van hoe een onderzoek naar iemand van het eigen magistratenkorps moet worden gevoerd. Het was een kans om aan de bevolking te tonen dat niemand boven de wet staat. Het werkt dan ook op mijn systeem dat we na vier jaar onderzoek nog altijd nergens staan", zegt John Crombez.

"Bovendien vrees ik dat dit geen probleem is van Oostende alleen. Dit gebeurt jammer genoeg wel meer in Vlaanderen, ook vandaag. Als rechters, advocaten, het BIV en bewindvoerders onder één hoedje spelen, dan zijn ze in staat om hele families te kraken", klinkt het.

Ook ere-vrederechter Laleman heeft haar twijfels of haar voormalige collega ooit zijn straf zal krijgen. "Ik hou mijn hart vast", zegt ze. " Als ik hoor welke vertragingsmanoeuvres hij en zijn advocaten gebruiken, weet ik één ding: we zijn er nog lang niet!".

Guido De Palmenaer zelf is er gerust in. Dat blijkt althans uit een door de politie onderschept sms'je naar een kennis, kort na de start van het onderzoek. "De storm zal wel overwaaien. Crombez denkt gewoon dat hij eens stoer kan doen door een klacht neer te leggen tegen een rechter", klinkt het zelfvoldaan.

Het Gentse hof van beroep heeft het proces van voormalig vrederechter Guido De Palmenaer vrijdag opnieuw uitgesteld wegens procedurefouten

De monden van de speurders van de cel Ecofin van de Brugse federale politie vallen open als ze op woensdag 22 januari 2014 huiszoekingen uitvoeren in het Oostendse vredegerecht en het appartement van vrederechter Guido De Palmenaer. De kelder van het vredegerecht lijkt wel de grot van Ali Baba. Afrikaanse kunst, waardepapieren, tientallen dure juwelen en gouden sieraden, kunstboeken, waardevolle postzegels, zelfs een stenen Christusbeeld en kandelaars... onnoemelijk veel voorwerpen liggen er opgestapeld.Ook in het appartement van De Palmenaer vallen de speurders van de ene verbazing in de andere. In een kluis liggen stapels bankbiljetten van 500 euro, overal in de flat slingeren dure elektroapparaten rond, er staan peperdure designstoelen van ontwerper Philippe Starck en het huis lijkt een museum voor modelvliegtuigjes. Vrederechter Guido De Palmenaer kan geen zinnige uitleg geven en wordt meteen op non-actief gezet. Wat volgt, is een onderzoek dat ruim drie en een half jaar duurt. Het mondt uit in het proces dat nu op de rol van het hof van beroep in Gent staat. Guido De Palmenaer staat er samen met de Gentse advocaat Christophe P. (61) en de Poperingse aannemer Frederic G. (43) terecht voor omkoping, valsheid in geschrifte, diefstal, witwas, belangenneming en misbruik van vertrouwen.(Lees verder onder de foto)We konden een deel van het gerechtelijk onderzoek, dat gevoerd werd door raadsheer-onderzoeksrechter Bart Meganck, inkijken. Uit de diverse verhoren blijkt hoe uitgebreid het jarenlange gesjoemel wel was en hoe vrederechter De Palmenaer zich omringde met zorgvuldig uitgekozen kompanen, gaande van opkopers van inboedels tot dokters, advocaten, bankdirecteurs en immomakelaars.Het systeem was eenvoudig. Kreeg De Palmenaer weet van iemand die bemiddeld was en zich in een zwakke positie bevond, dan werd een dokter aangesteld om het slachtoffer wilsonbekwaam te verklaren. Daarop stelde de vrederechter een voorlopig bewindvoerder aan. Die kreeg prompt de opdracht om de onroerende goederen te verkopen. Vaak ging De Palmenaer daarbij hoogstpersoonlijk de inboedel inspecteren. Voor de inventaris van de inboedel opgemaakt werd, haalde hij er de meest interessante stukken al uit. Die mochten door de griffier van dienst niet gefotografeerd worden en belandden dus niet op de inventaris. Bovendien stelde hij een schatter aan, die het huis of appartement steevast te laag schatte.Diezelfde schatter mocht de woning dan ook verkopen, wat met de kunstmatig laag gehouden prijs snel lukte. De nieuwe eigenaars van de woningen kwamen vrijwel altijd uit de ruime kennissenkring of het netwerk van De Palmenaer. Bovendien keurde De Palmenaer steevast een stevige commissie goed voor de schatter, die nogmaals cashte als verkoper. Ook de voorlopig bewindvoerder kreeg vaak een commissie op de verkoop van een woning. De rekeningen van de personen onder voorlopig bewind werden bij voorkeur in het bankkantoor van V. in Oostende gecentraliseerd. De bankdirecteur dankte zijn goede vriend Guido De Palmenaer daar onder andere voor met een pakketje wijn ter waarde van 1.338 euro.Op die manier kon het hele netwerk een mooie som verdienen aan de verkoop van een woning uit een voorlopig bewind. De persoon die onder bewind stond, of de nabestaanden na overlijden, zagen het geld in rook opgaan. Zo kocht de vaste gerechtsarts van De Palmenaer in 2012 een appartement in de Dekenijstraat in Oostende uit het voorlopig bewind van iemand die hij zelf wilsonbekwaam had verklaard. Aankoopprijs: 60.000 euro. Een prikje, want in hetzelfde blok werd later een flat verkocht voor 150.000 euro. "De grootste stommiteit die ik in mijn leven begaan heb", gaf dokter G. uit Middelkerke toe tijdens zijn verhoor door de politie. "Ik had aan Guido nog gevraagd of dat geen probleem was maar hij zei van niet", klonk het.Dezelfde uitleg kreeg de politie van D. uit Middelkerke. D. werd door De Palmenaer vaak aangesteld als voorlopig bewindvoerder. Zij ontving een flinke commissie op de verkoop van een woning, hoewel ook de verkoper al een commissie had gekregen. "Ik volgde de richtlijnen. Guido zei me dat dit kon", luidde het.De politie confronteerde ook schatter/immomakelaar N. uit Oostende met de dubbele pet die hij ophad. "Eerst wordt u aangesteld als gerechtsdeskundige/schatter van een pand. En vervolgens als vastgoedmakelaar om datzelfde pand te verkopen. Ziet u daar geen graten in?", vroeg de politie. "Ik zie daar geen probleem in. Als dat niet cumuleerbaar is, dan is dat het probleem van het gerecht. Daar moet men dan maar neen zeggen, ikzelf zal dat zeker niet doen", antwoordde de man. Hij is nog altijd actief als vastgoedmakelaar en stelt zich verkiesbaar bij de komende gemeenteraadsverkiezingen in Oostende. De speurders wezen hem ook op het feit dat hij steevast 6,05 procent commissie aanrekent, terwijl het wettelijk toegelaten maximum op dat moment 3,63 procent was, bepaald door het Belgisch Instituut van Vastgoedmakelaars (BIV). "De commissie lag hoger omdat het om snelle verkopen ging. Ze zijn ook altijd goedgekeurd door Guido De Palmenaer", verklaarde N. Bizar, want wie was op dat moment voorzitter van het BIV? Diezelfde Guido De Palmenaer.Twee schrijnende voorbeelden laten zien hoe onaantastbaar de hele kliek zich jarenlang voelde. In 2012 stelt de vrederechter zijn vriend, advocaat Christophe P. uit Gent, aan als bewindvoerder voor een schatrijke dame uit Moere. De vrouw woonde er in kasteel Le Bon Séjour, bezat ook Villa Martita aan de Zeedijk in Knokke en had twee appartementen in Oostende. In oktober 2012 overlijdt de vrouw en krijgt meester Christophe P. de opdracht de erfenis te regelen. Bizar genoeg worden er, op kosten van de nalatenschap, nog werken uitgevoerd in het kasteel en acht peperdure designstoelen besteld. Wat een overleden vrouw daarmee kan doen, is compleet onduidelijk maar de aankopen krijgen de goedkeuring van de vrederechter.Waar worden de designstoelen uiteindelijk teruggevonden? In het appartement van Guido De Palmenaer. De werken zijn gefactureerd voor 3.109 euro door aannemer Frederic G. uit Poperinge terwijl er in werkelijkheid geen zijn uitgevoerd. Waar diende dat geld dan voor? Uit het dossier blijkt dat Guido De Palmenaer er zich een nieuwe geluidsinstallatie mee kocht. Bovendien zijn heel wat juwelen, aangetroffen tijdens de huiszoekingen, afkomstig uit kasteel Le Bon Séjour. Daarnaast rekende advocaat Christophe P. stevig door voor zijn 'werk'. De nabestaanden van het slachtoffer berekenden zijn totale ereloon op maar liefst 123.150 euro. Dat bedrag vragen ze nu terug.Maar het meest tekenend was de afhandeling van het voorlopig bewind van André D. De bejaarde man bezat drie wagens: twee Mercedessen en een Skoda. Op een van de auto's, een Mercedes E200 CDI, had Guido De Palmenaer zelf zijn oog laten vallen. Hij liet zich prompt door een collega-vrederechter vervangen om zo ongegeneerd te kunnen meebieden op de wagen. De Palmenaer had - verrassing! het hoogste bod en kocht de luxewagen aan voor 23.000 euro.Tijdens zijn verhoor door de politie gaf de plaatsvervangend vrederechter toe dat iedereen wist dat het hele zaakje stonk. "We wisten heel goed dat Guido zelf een van die wagens wou kopen. Hij heeft die auto zelfs nog op de parking van het vredegerecht geparkeerd met de nummerplaat van André D. er nog op", klonk het.Heel wat mensen uit de omgeving van De Palmenaer die om een auto verlegen zaten, kregen hulp van de vrederechter. Zo kocht een griffier via hem een Mazda Premacy en zorgde De Palmenaer voor een Toyota Auris voor het lief van zijn dochter.Nog een voorbeeld? Op een bepaald moment stapt Guido De Palmenaer doodleuk een juwelierszaak in Oostende binnen met een plastic zak vol gouden juwelen. Aan de zaakvoerder vraagt hij om te controleren of het om echt goud of om plastic gaat. Wanneer een Oostendse advocate de zaak binnenwandelt en de vrederechter ziet staan met zijn plastic zakje, maakt De Palmenaer zich snel uit de voeten.De waslijst aan inbreuken waarover de eerste kamer van het hof van beroep zich moet buigen, is al enorm en daar is sinds april nog een fiscaal luik bijgekomen. Uit het onderzoek blijkt namelijk dat De Palmenaer over rekeningen in Luxemburg beschikte.Bovendien kan hij geen zinnige uitleg geven over de hopen geld die bij hem omgingen. Tussen 2011 en 2014 beschikte de man over maar liefst 316.744 euro aan cash. Voor 165.000 euro kan hij een verklaring geven - "schenkingen van mijn moeder" - maar voor het restbedrag van 151.744 euro niet. De speurders vermoeden dat het bedrag afkomstig is uit de verkoop van gestolen juwelen en van geld dat zijn netwerk hem betaalde. Uit erkentelijkheid voor de opdrachten die hij hen als vrederechter gaf en waarvoor ze zwaar mochten doorrekenen, uiteraard op kosten van de persoon die onder bewind stond. De Palmenaer zou dat geld volgens bronnen dicht bij het dossier gebruikt hebben voor zijn dagelijkse rijkelijke levensstijl. Want gemiddeld haalde de vrederechter per maand slechts 268 euro af.De kans dat de zaak vrijdag 8 juni al behandeld zal worden, is miniem. De advocaten van De Palmenaer wierpen eerder al procedurekwesties op en willen dat de kamer van inbeschuldigingstelling zich nogmaals buigt over de wettelijkheid van de vervolging. Het hele netwerk rond De Palmenaer hoeft zich al helemaal geen zorgen meer te maken. Noch het parket van Brugge, noch het parket-generaal van Gent heeft plannen om hen te vervolgen.Uit het gerechtelijk dossier tegen ex-vrederechter Guido De Palmenaer en zijn trawanten blijkt dat veel mensen in Oostende op de hoogte waren van het jarenlange gesjoemel. Toch duurde het tot eind 2013 voor het deksel van de doofpot werd gelicht, het parket-generaal in actie trad en de vrederechter op non-actief werd geplaatst. Hoe kan het dat de omerta bij Oostendse politici, advocaten, vastgoedmakelaars en magistraten zo lang aanhield? En waarom werd De Palmenaer uiteindelijk toch voetje gelicht?De peperdure Mercedes, die hij kocht uit het voorlopig bewind van iemand die hij zelf wilsonbekwaam had laten verklaren, parkeerde Guido De Palmenaer zonder enige schroom op de parking van het vredegerecht. De uit de inboedels gestolen juwelen en kunstwerken lagen er opgeslagen in de kelder. De bekende vrederechter wandelde doodleuk een juwelierszaak binnen om er - wellicht gestolen - goudwerk te laten schatten. Het minste wat je van Guido De Palmenaer kan zeggen, is dat hij lef had. Iedereen in Oostende mocht zien en weten wat er aan de hand was. De Palmenaer waande zichzelf onaantastbaar, en die waan was ook jarenlang de realiteit."Guido is nochtans goed begonnen", zegt Godelieve Laleman. Zij leidde jarenlang het eerste kanton van het Oostendse vredegerecht. Sinds 1990 had ze haar bureau naast dat van Guido De Palmenaer."Na enkele jaren begon ik vreemde verhalen te horen en door de jaren heen merkte ik dat hij alsmaar driester te werk ging. Vergelijk het met een kind dat eens een frank steelt. Lukt dat zonder betrapt te worden, dan wordt het al snel tien frank, honderd frank, duizend frank en na een tijdje heb je het niet meer in de hand. Het is onbegrijpelijk dat het zover is kunnen komen", zegt Godelieve Laleman.Het was zij die uiteindelijk in december 2013 haar moed bijeenraapte en bij Dominique Debrauwere van het Gentse parket-generaal haar hart uitstortte. "Hij is al tien jaar bezig. De voorbeelden die ik geef, zijn nog maar het topje van de ijsberg", stelde ze in haar verklaring. "Velen in het gerechtsgebouw in Oostende, alsook veel advocaten zijn op de hoogte van de praktijken van vrederechter Guido De Palmenaer. Echter niemand wenst of durft hiermee naar buiten te komen. Dergelijke toestanden en de geruchten daarrond komen de goede naam van Justitie niet ten goede. Ik moet zeggen dat ik versteld sta van de normvervaging die zich bij mijn collega manifesteert, zijn toenemende arrogantie en zijn gevoel van onaantastbaarheid. Dergelijk gedrag is op zijn minst deontologisch onaanvaardbaar. Vandaar mijn aangifte, die ik na lang twijfelen heb gedaan", klonk het."Ik neem tot op vandaag geen enkel woord van die verklaring terug", zegt Godelieve Laleman, die zich sinds haar pensioen ere-vrederechter mag noemen. "Vele advocaten kwamen in mijn bureau klagen. Ik zei hen telkens dat ze met hun verhaal naar het parket-generaal moesten, maar niemand durfde. Ook bij mijn collega's-magistraten heerste angst. Op vergaderingen werd er al eens lacherig gedaan over de praktijken van De Palmenaer maar niemand nam zijn verantwoordelijkheid. Niemand trok aan de alarmbel. De Palmenaer had een te lange arm, klonk het. Het verhaal ging rond dat de vader van De Palmenaer ooit de campagne van een nationale politicus had gefinancierd", zegt ere-vrederechter Laleman.Of hij nu effectief een lange arm had of niet, de figuur van Guido De Palmenaer en zijn macht als vrederechter zorgden ervoor dat ook vanuit de advocatuur geen inspanning werd gedaan om het deksel van de doofpot te halen. "Ik heb ooit eens ferm mijn gedacht tegen hem gezegd en anderhalf jaar kreeg ik geen enkele opdracht meer van het vredegerecht", zegt een ondertussen gepensioneerde advocate uit Oostende. "Ik heb nooit toegegeven aan zijn eisen, grillen of verwachtingen. Ooit heb ik zelfs gedreigd om mijn ontslag te geven als voorlopig bewindvoerder maar de griffier smeekte me toen om dat niet te doen. Hij zei me dat het dan alleen maar erger zou worden voor mijn cliënt. En dus ben ik gebleven. Ach, het was voor alle advocaten bijzonder pijnlijk om te moeten vaststellen dat je zelfs je eigen vrederechter niet meer kan vertrouwen. Het was bijna ziekelijk hoe hij altijd probeerde zaakjes te bedisselen. Als je een geweten hebt, dan moet dat op een gegeven moment toch beginnen knagen?", klinkt het retorisch.Sara Casteur, voormalig politica voor Open VLD in Oostende en ex-advocate, heeft een gelijkaardige ervaring met De Palmenaer."Toen ik me daarover beklaagde bij de toenmalige stafhouder kreeg ik de boodschap om geen klacht in te dienen. Het zou schadelijk zijn voor mijn nog jonge carrière, kreeg ik te horen. Ook mijn confraters hadden dat gevoel. Er heerste een angst om klacht in te dienen. Het is maar met de komst van een nieuwe stafhouder (Bart Staelens, LK) dat gebleken is hoeveel klachten er waren. De stafhouder heeft die klachten dan gebundeld en er - eindelijk - iets mee gedaan", klinkt het. Ondertussen hing Sara Casteur haar toga aan de haak en is ze ook politiek niet meer actief. "Niet louter omwille van de affaire-De Palmenaer, dat zou te veel eer zijn voor die man. Maar ik kijk toch met een raar gevoel terug op die zaak. Als ik in de media commentaar geef op die affaire, krijg ik hier in Oostende nog altijd van bepaalde mensen scheve blikken toegeworpen", klinkt het.Bart Staelens, toenmalig stafhouder van de Brugse balie, bevestigt die versie van de feiten. "Van advocaten had ik al een en ander opgevangen. Ik heb info opgevraagd en heel goed nagedacht. Door een brief te schrijven naar de Hoge Raad voor Justitie, besefte ik dat ik mogelijk voor de val van de vrederechter zou zorgen. Uiteindelijk heb ik de brief toch verstuurd, want zo'n stinkend potje gedekt houden: daar doe ik niet aan mee. Ik vond dat er moest worden ingegrepen. De Palmenaer gedroeg zich als een omgekeerde Robin Hood: stelen van de armen en geven aan de rijken. Die man profiteerde van de mensen die hij als vrederechter moest beschermen.""Ik begreep dat het voor individuele advocaten niet eenvoudig was: zomaar een klacht neerleggen tegen een rechter die nog vonnissen zou moeten vellen in hun zaken", aldus meester Staelens. "Dus heb ik mijn verantwoordelijkheid als stafhouder genomen."Zijn brief en de verklaring van Godelieve Laleman zorgden er eind 2013 voor dat het onderzoek tegen Guido De Palmenaer op gang kwam.De zaak belandde daarna helemaal in een stroomversnelling met de klacht van John Crombez in januari 2014. Huidig SP.A-voorzitter Crombez was toen staatssecretaris Fraudebestrijding in de regering-Di Rupo. "Eind 2013 had ik in Oostende bij een toevallige ontmoeting met een vrouw een schandalig verhaal opgevangen", zegt John Crombez. "Die vrouw was een huis kwijtgespeeld aan de vrederechter, zei ze. Ze beweerde bovendien dat er in Oostende nog tientallen slachtoffers waren.""Ik viel haast van mijn stoel", zegt John Crombez. "Op vier weken tijd zijn er toen maar liefst 13 slachtoffers naar mij gekomen met hun verhaal. Ik heb hun verhaal opgetekend en ben uiteindelijk eind januari 2014 naar het parket-generaal gestapt. Dat was een risico voor mij als politicus, zeker omdat ik toen een mandaat had als staatssecretaris voor Fraudebestrijding."John Crombez noemt de feiten die door Guido De Palmenaer en zijn hele netwerk zijn gepleegd 'ronduit crapuleus'. "Dit was georganiseerde misdaad, opgezet door een lid van de magistratuur. Het gerecht had hier een voorbeeldzaak van moeten maken, een toonbeeld van hoe een onderzoek naar iemand van het eigen magistratenkorps moet worden gevoerd. Het was een kans om aan de bevolking te tonen dat niemand boven de wet staat. Het werkt dan ook op mijn systeem dat we na vier jaar onderzoek nog altijd nergens staan", zegt John Crombez. "Bovendien vrees ik dat dit geen probleem is van Oostende alleen. Dit gebeurt jammer genoeg wel meer in Vlaanderen, ook vandaag. Als rechters, advocaten, het BIV en bewindvoerders onder één hoedje spelen, dan zijn ze in staat om hele families te kraken", klinkt het.Ook ere-vrederechter Laleman heeft haar twijfels of haar voormalige collega ooit zijn straf zal krijgen. "Ik hou mijn hart vast", zegt ze. " Als ik hoor welke vertragingsmanoeuvres hij en zijn advocaten gebruiken, weet ik één ding: we zijn er nog lang niet!". Guido De Palmenaer zelf is er gerust in. Dat blijkt althans uit een door de politie onderschept sms'je naar een kennis, kort na de start van het onderzoek. "De storm zal wel overwaaien. Crombez denkt gewoon dat hij eens stoer kan doen door een klacht neer te leggen tegen een rechter", klinkt het zelfvoldaan.