Dziś 70. rocznica Al Nakby - Dnia Katastrofy

Uzyskanie niepodległości przez Izrael 14 maja 1948 roku wywołało wojnę izraelsko-arabską

Wojna doprowadziła do wypędzenia setek tysięcy Palestyńczyków z domów

Potomkowie wypędzonych domagają się możliwości powrotu do miejsc, które określają jako swój dom

Od półtora miesiąca na granicy Strefy Gazy i Izraela trwają protesty. W ich wyniku śmierć poniosło prawdopodobnie ponad 100 Palestyńczyków, a tysiące zostało rannych

Wczoraj miały miejsce najbardziej krwawe zdarzenia. Zginęło prawie 60 osób

Dzień Katastrofy

Właśnie tym dla Palestyńczyków jest Al Nakba - święto obchodzone 15 maja każdego roku. Nie przypadkiem dzień zbiega się bardzo mocno z datą powstania Państwa Izrael. To właśnie pojawienie się na nowo państwa żydowskiego na mapach świata 14 maja 1948 roku okazało się katastrofą dla Palestyńczyków. Setki tysięcy z nich musiały tamtego roku opuścić swoje wioski i domy.

Dziś populację palestyńską stanowią miliony ludzi rozsianych w diasporze. Dwa miliony żyją w Jordanie, prawie pół miliona w Libanie, tyle samo w Syrii. Około 800 tysięcy ludzi zamieszkuje Zachodni Brzeg, a prawie dwa miliony Strefę Gazy.

Wielu z nich, szczególnie mieszkańców Strefy Gazy, chce jednego - powrotu do domu. I właśnie z tego powodu protestują, od 30 marca trwa tzw. Marsz Wielkiego Powrotu organizowany przez Hamas. Planowo zwieńczenie protestów wypada dziś, w 70. rocznicę Al Nakby. To właśnie dziś miał zakończyć się ten kilkutygodniowy protest. Czy w praktyce oznacza to rzeczywiście koniec krwawych wydarzeń na granicy?

Wczoraj odbyła się oficjalna inauguracja amerykańskiej ambasady w Jerozolimie. Jest to pokłosie decyzji o uznaniu przez USA Jerozolimy za stolicę państwa żydowskiego, którą Donald Trump ogłosił 6 grudnia 2017 roku. Decyzja okazała się kontrowersyjna i wywołała szereg reakcji na arenie międzynarodowej. Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych przyjęło uchwałę, domagając się anulowania tej decyzji. Organizacja Współpracy Islamskiej oświadczyła, że uznanie przez USA Jerozolimy za stolicę Izraela jest "jawną agresją".

Taki obrót wydarzeń może sprawić, że finał protestów nie odbędzie się dziś - tak jak planowano. Możemy obawiać się wręcz eskalacji konfliktu. Szczególnie w kontekście wczorajszych zdarzeń, w których zginęło prawie 60 osób. To wynik reakcji Palestyńczyków na inaugurację ambasady. Protestujący ze zdwojoną siłą uderzyli w izraelskie zasieki, ale zostali także ze zdwojoną siłą odparci.

Długi i krwawy Marsz Wielkiego Powrotu

Tegoroczne kilkutygodniowe protesty okazały się nie tylko niespokojne, ale też bardzo krwawe. W protestach bierze udział kilkadziesiąt tysięcy ludzi, a do incydentów dochodzi regularnie. Niestety, w większości z nich ginęli ludzie. Według niektórych szacunków, w ciągu półtora miesiąca mogło zginąć ponad 100 Palestyńczyków, a tysiące zostało rannych.

Od 30 marca protesty przebiegały w charakterystyczny sposób. W odległości około 700 metrów od granicy Palestyńczycy rozstawili namioty. Każdy namiot jest oznaczony nazwą miasta bądź wioski, z której wydalono mieszkańców. Stanowią one swoistą bazę, w której protestujący śpią, jedzą, leczą się, ale także świętują, spotykają się. Żyją.

Jednakże w niektóre dni protestu setki lub tysiące Palestyńczyków wkraczały w 300-metrową strefę zamkniętą przez izraelskie siły zbrojne. Tam protestujący przypuszczali atak za pomocą kamieni, koktajli Mołotowa, ale także bomb domowej roboty. Stałą metodą jest także palenie opon, których gęsty czarny dym pogarsza widoczność izraelskich snajperów. Cel jest jeden - wtargnąć na terytorium Izraela, do którego dostęp jest szczelnie zamknięty i silnie ochraniany.

Izraelskie wojsko utrzymuje, że jest zmuszone do stanowczej ochrony granicy. Chodzi o to, by nie pozwolić agresywnie nastawionym Palestyńczykom, by rozproszyli się na terytorium Izraela. Uważają także, że za eskalacją konfliktu stoi Hamas, który np. zmusza firmy autobusowe do zwożenia ludzi na granicę oraz wypłaca rodzinom pieniądze, jeśli ich członkowie zostaną ranni lub zabici przez siły Izraela. Hamas jest także oskarżany o wykorzystywanie ludzi jako żywych tarcz. Szczególnie chodzi tu o dzieci pojawiające się blisko ogrodzenia, pomimo zagrożenia, jakie tam permanentnie panuje.

Zobacz także Dzień Niepodległości czy Dzień Katastrofy? Znów gorąco w Strefie Gazy Foto: HAITHAM IMAD / PAP

Dzień Niepodległości czy Dzień Katastrofy? Znów gorąco w Strefie Gazy

Izraelska odpowiedź na agresję jest zdecydowana - na granicy stoją żołnierze, snajperzy, czołgi. Używają gazu łzawiącego i gumowych kul, by odepchnąć napierający tłum. Gdy to nie wystarcza, sięgają po ostrą amunicję. Raporty prasowe ujawniają, że żołnierze mogą strzelać do uzbrojonych protestujących tylko wtedy, gdy ci znajdują się w promieniu 300 metrów od muru. Gdy protestujący zbliżą się na 100 metrów, wojsko może strzelać także do tych nieuzbrojonych. Same siły zbrojne oświadczyły, że żołnierze są poinstruowani, by pierwsze strzały były ostrzegawcze. Gdy to nie pomaga, mogą strzelać tak, by zranić, a w ostateczności zabić.

Jednym z dni niosącym największą liczbę ofiar niewątpliwie była inauguracja protestu. 30 marca około 30 tysięcy ludzi wzięło udział w marszu. Większość nie zbliżyła się do granicy na tyle, by narazić się na niebezpieczeństwo, ale przynajmniej kilkuset młodych Palestyńczyków zignorowało zakaz i zaatakowało izraelskie pozycje. Tego dnia zginęły 23 osoby, a ponad 1400 zostało rannych. Nie wszyscy byli dorośli. Szacuje się, że nawet 70 rannych osób miało mniej niż 18 lat.

6 kwietnia odbył się "dzień opony". To właśnie wtedy rozpoczęło się masowe palenie opon, generujące czarny, gęsty dym. Tego dnia nie obyło się bez starć. W ich wyniku zginęło dziewięciu Palestyńczyków, a ponad 1350 zostało rannych. Wśród ofiar śmiertelnych znalazł się m.in. 14-latek.

Do walk dochodziło regularnie przez cały okres trwania tegorocznych protestów, jednak to właśnie wczoraj wydarzył się najtragiczniejszy dzień dla Palestyńczyków. Zginęło prawie 60 osób, a prawie trzy tysiące zostało rannych.

Biorąc pod uwagę jakość obrony granicy Izraela, ale także wątpliwe zasoby militarne Palestyny, od początku było wiadomo, że "wielki powrót" nie ma szansy na sukces. Takiego zdania był dr Marcin Szydzisz, specjalista ds. Izraela i Palestyny, który w rozmowie z Onetem ocenił, że "nawet w świadomości tych Palestyńczyków wiadomo było, że nie są w stanie przebić się na terytorium Izraela ani realnie zagrozić Izraelowi. To świadczy o ich determinacji".

Życie w Strefie Gazy

Skąd taka determinacja, by wrócić? Strefa Gazy nie jest miejscem dobrym do życia. Do największych problemów należy silny proces pustynnienia oraz notoryczne problemy z gospodarką wodną. Zasoby wody pitnej są ograniczone przez zasolenie i zanieczyszczenie. Bezrobocie w Strefie jest ogromne. Życie tam wywołuje raczej klaustrofobiczne odczucia. Nie pomaga fakt, że w Strefie Gazy rządzi Hamas - organizacja uznawana powszechnie za terrorystyczną. To m.in. dlatego region jest szczelnie zamknięty i kontrolowany przez Izrael.

Dziś prawie dwa miliony Palestyńczyków zamieszkuje terytorium wielkości Krakowa. Strefa Gazy znajduje się na szóstym miejscu na świecie pod względem gęstości zaludnienia, licząc ponad 4118 os./km2. Warto dodać, że liczba Palestyńczyków w tym regionie stale rośnie, bo współczynnik dzietności wynosi pięcioro dzieci na jedną kobietę. Większość mieszkańców Strefy Gazy to potomkowie uchodźców, którzy opuścili swoje domy już podczas wojny izraelsko-arabskiej w 1948 roku.

Wiele osób określa Strefę Gazy jako "największe więzienie na świecie". Właśnie dlatego kilkadziesiąt tysięcy Palestyńczyków postanowiło przez kilka tygodni bezpośrednio narażać się na utratę życia. I to pomimo braku większej szansy na sukces.

Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dnia? Polub Onet Wiadomości na Facebooku!

(KF; sp)