Nederland geeft tientallen miljarden uit om de gevolgen van de coronacrisis te bestrijden. Dat roept de vraag op waarom de gasellende in Groningen niet eerder met meer financiële middelen en bestuurlijke daadkracht is aangepakt.

Verontwaardigd meldde zich deze week een lezer bij Dagblad van het Noorden . „Hoe kan het dat er nu vele miljarden beschikbaar zijn? De mensen in Groningen zitten al jaren te wachten op schadevergoeding voor hun huizen.”

Nederland beschikt over hele diepe zakken, zegt minister Wopke Hoekstra (CDA, Financiën). Het land kan 90 miljard bij lenen zonder dat het in problemen komt met de Europese begrotingsregels. Het kabinet gooit in de rampzalige coronacrisis financieel alle remmen los. Dat is inderdaad wrang voor veel gedupeerden van de gaswinning die al jaren in kapotte huizen wonen. Zij ervaren hun situatie al heel lang als rampzalig. Waarom zijn zij niet veel eerder geholpen en werden zij jarenlang aan het lijntje gehouden met onderzoeken en juridische haarkloverij?

Ongepast?

De ene ramp is de andere niet. De gevolgen van de catastrofale rondgang van het coronavirus vergelijken met de gasellende in Groningen kan als ongepast worden ervaren. Zo van: wat zeur je nou? Het coronavirus dreigt honderdduizenden mensen werkloos te maken en de gehele samenleving te ontwrichten. Toch knaagt het gevoel dat in de coronacrisis wel spijkers met koppen worden geslagen en bij de gasellende de hand op de knip wordt gehouden. Zeker bij burgers die het gevoel hebben dat hen groot onrecht is aangedaan. De versterking van Groningen kost enkele miljarden. Dat is in het licht van de financiële ruimte die er kennelijk is een schijntje. Nederland heeft de afgelopen jaren zonder dat veel burgers hiervan op de hoogte waren goed geboerd. Maar een fonds met vele miljarden vrijmaken voor Groningen is Den Haag blijkbaar nooit overwogen.

Regionaal probleem

Waarom eigenlijk niet? In de eerste plaats omdat wat in Groningen gebeurt, nooit als een nationale ramp is beschouwd. Na de zware beving bij Huizinge in 2012 heeft het veel moeite gekost om iets van een urgent rampbesef bij de landelijke politiek te laten landen. Schadeherstel en de versterking van Groningen bleven vooral een regionaal probleem.

Wat verder bij de huidige bereidheid om de schatkist leeg te schrapen een rol speelt, is dat het coronavirus ons overkomt. Het is een onzichtbare, potentieel dodelijke vijand waarvan de gevolgen met alle middelen moeten worden bestreden. Hoe anders is dat bij de gasproblematiek. De gaswinning en de gevolgen daarvan zijn mensenwerk. Het was een bewuste politieke keuze om Groningers bloot te stellen aan de risico’s van aardbevingen. De vraag wie de schaderekening betaalt, is daarom een juridisch gevecht geworden waarbij het rijk, de oliemaatschappijen en de gedupeerden elkaar als strijdende partijen in de ogen kijken.

Het schuurt

De verbazing over de plotse vrijgevigheid van de overheid beperkt zich overigens niet tot Groningen. Ook het personeel in het onderwijs, de zorg en de hulpverlening, waarvan nu het uiterste gevraagd wordt, eiste de afgelopen jaren vergeefs voldoende extra middelen op. Nu worden zij op het schild gehesen en staat zelfs de koninklijke familie voor hen te klappen. Dat is mooi, maar het schuurt ook. Net als de gedupeerden van de gaswinning zullen zij zich afvragen waarom de overheid, met alle financiële ruimte die er nu in de Nederlandse staatskas blijkt te zijn, hen niet eerder te hulp is geschoten. En ook de gemeenten zullen de vraag gaan stellen waarom ze zo lang gebukt moesten gaan onder financiële tekorten als gevolg van de toegenomen vraag naar jeugdzorg.

Nog langere adem

Het Groninger Gasberaad, dat zich inzet voor schadeherstel en versterking, beperkt zich tot het gasdossier en kwam deze week met een even korte als rake mededeling: de politiek heeft nu wat anders aan het hoofd. Het enig wat telt is dat we zo snel mogelijk en zo goed mogelijk deze coronacrisis doorstaan. Daarmee verdampt het gevoel van urgentie voor de gasproblematiek en zal de lange adem die nodig was, nog veel langer moeten zijn. Hoe waardeloos dat ook is, voor nu telt alleen ‘nu’.





Johan de Veer is redacteur van Dagblad van het Noorden.