Radzieckie bazy atomowe w Polsce były doskonale widoczne dla Amerykanów - stwierdził archeolog dr Grzegorz Kiarszys z Uniwersytetu Szczecińskiego. Naukowiec obalił legendy obrosłe na temat składów. Nierozwiązana pozostaje zagadka, czy rzeczywiście składowano tam głowice jądrowe.

W zachodniej Polsce istniały trzy wybudowane przez Polaków, ale kontrolowane przez Sowietów bazy przeznaczone do przechowywania broni atomowej: w Templewie w dzisiejszym lubuskiem, Brzeźnicy-Kolonii na Wielkopolsce i Podborsku w zachodniopomorskiem. Powstały w roku 1969, ale oficjalnie o ich istnieniu poinformowano dopiero po wyjściu radzieckich wojsk z Polski. Wokół nich narosło sporo mitów i niesprawdzonych informacji. Jak podaje PAP, dzięki badaniom dr Kiarszysa - m.in. na podstawie odtajnionych materiałów CIA - można je teraz zweryfikować.

- Twierdzono na przykład, że bazy były doskonale zakamuflowane przed okiem szpiegowskich satelitów. Tymczasem z analizy odtajnionych zobrazowań satelitów szpiegowskich misji USA - Corona i HEXAGON wyłania się zupełnie inny obraz - powiedział PAP Kiarszys. Jak dodał, bazy były doskonale widoczne dla Amerykanów. Jedyną niewiadomą było to, czy w zakopanych kilka metrów pod ziemią betonowych schronach rzeczywiście przechowywano broń atomową.

Uczony ustalił też, że wbrew dotychczasowym przypuszczeniom, bazy nie były chronione przez baterie przeciwlotnicze. Z kolei dzięki metodzie lotniczego skanowania laserowego, Kiarszys mógł odtworzyć nieznane dotąd elemnty baz, w tym rowy strzelnicze, schrony dla samochodów do transportu głowic, a nawet przebieg ścieżek, którymi patrolowali obiekty wartownicy.

Dzięki zdjęciom z rosyjskich mediów społecznościowych i rozmowom z polskimi żołnierzami mającymi styczność z bazą, badacz zdobył też informacje na temat życia codziennego w strzeżonych ośrodkach.

- W bazach żołnierze żyli ze swoimi rodzinami i dziećmi. Były w nich nawet przedszkola! Przy domach zakładano ogródki warzywne, a w zbudowanych z drewna szopach trzymano zwierzęta - opisuje.

Kiarszysowi nie udało się jednak ustalić odpowiedzi na najważniejsze pytanie: czy w bazach faktycznie składowano broń atomową. Powszechnie przyjmuje się, że tak, ale brak na to dowodów. Naukowiec dokonał pomiarów promieniowania w betonowych schronach, jednak nie wykrył żadnych anomalii.

- Może to świadczyć o tym, że ochrona radiologiczna była wzorcowa. Albo, że głowic nigdy tam nie było - ocenił. Swoje badania zamierza opublikować w 2019 roku.