Tekst opublikowaliśmy 4 października tego roku. Od tamtego czasu Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego zatrzymała obecnego funkcjonariusza CBŚP, dwóch byłych funkcjonariuszy tego biura i jednego byłego agenta CBA. Z ustaleń prokuratury wynika, że wszyscy byli zamieszani w tworzenie "parasola ochronnego" nad opisywanymi przez nas agencjami towarzyskimi na Podkarpaciu.

Teraz naszego materiału możesz posłuchać również w formie podcastu!

Akta sprawy podkarpackich sutenerów, braci Rysicz, tylko w części jawnej liczą 160 tomów. Pokazują one, w jaki sposób instytucje państwowe najpierw pomogły braciom w zdobyciu dominującej roli w świecie sutenerów na Podkarpaciu, a gdy już stanęli przed sądem, przystały na kuriozalnie niskie kary.

W tym artykule opisujemy szczegóły handlu kobietami i wykorzystywania ich do prostytucji, z czego korzystali m.in. oficerowie Centralnego Biura Śledczego.

Wskazujemy też ślady, z których wynika, że sutenerzy mogli nagrywać polityków i biznesmenów. Do wizyt wysoko postawionych osób w ich agencjach przyznali się sami bracia Rysicz. Wiele wskazuje na to, że nagraniami już dawno zainteresowały się ukraińskie służby specjalne, wówczas znajdujące się pod kontrolą Rosji.

Tekst przypominamy w ramach kampanii #wybieramyPrawdę. Na stronie głównej Onet.pl będą prezentowane kolejne artykuły z serii.

Foto: Marcin Radzimowski / East News

Impreza

Jest początek 2015 r. Do rzeszowskiego klubu nocnego „Olimp” wchodzi trzech policjantów z Centralnego Biura Śledczego. Przewodzący grupie dobrze zbudowany, umięśniony blondyn to szef wydziału gospodarczego rzeszowskiego CBŚ Daniel Ś.

„Olimp” to najbardziej ekskluzywna agencja towarzyska na całym Podkarpaciu, jednak policjanci nie przyszli tu z interwencją.

Wylewnie witają się z szefem klubu Aleksiejem Rysiczem, pseudonim Aleks. To jeden z dwóch braci bliźniaków, którzy od lat są w regionie monopolistami na rynku agencji towarzyskich. Drugi z braci to Jewgienij, pseudonim Żenia. Jak obliczył Wydział Operacyjno-Śledczy bieszczadzkiej Straży Granicznej, sutenerzy w trakcie swojej działalności zarabiali na prostytucji ponad pół tysiąca kobiet – może to być jednak zaniżony rachunek, bo obejmuje jedynie te ofiary, których nazwiska udało się ustalić.

Aleks prowadzi policjantów do zarezerwowanego sektora przy samej scenie. Na gości czeka stół zastawiony jedzeniem i ulubionymi trunkami policjantów – jest Johnny Walker Black Label oraz Jack Daniels. Przy mężczyznach szybko pojawiają się dziewczyny. Policjanci to dla nich łakome kąski, bo z gośćmi specjalnymi mogą pić alkohol do woli, a Daniel Ś. i jego koledzy mają w „Olimpie” status VIP-ów.

Od samego początku imprezy alkohol leje się strumieniem. Dziewczyny tańczą przed policjantami na rurze i robią striptiz. Te przy stoliku przeznaczone są do obsługi intymnej. Co jakiś czas wychodzą z policjantami do pokojów na górze.

Nie wszystkie prostytutki chcą się bawić z policjantami, bo jak przyznaje obsługa, „czasami byli chamscy”. W pamięć zapadła im Ala. Dziewczyna w pewnym momencie wybiegła z pokoju zapłakana. Policjant do czegoś ją zmuszał, ale nie chciała powiedzieć, do czego konkretnie. Dziewczyna nie wróciła już do pokoju, a jeden z menedżerów poszedł do policjanta załagodzić sytuację.

Teraz dziewczyną do osobistej obsługi policjantów jest Ukrainka Natalia B. Jej trafia się wysoki, szczupły brunet, którego opisze jako „bardzo grzecznego”. Nie na tyle jednak, by po kilku drinkach nie zabrał jej do pokoju. Później u prokuratora Natalia skojarzy mężczyznę ze zdjęciem Damiana W., policjanta z CBŚ.

Trzeci z policjantów to prawdopodobnie Krzysztof B., naczelnik CBŚ w Rzeszowie, częsty towarzysz zabaw Daniela Ś. w „Olimpie”.

Po jakimś czasie grzeczny policjant i Natalia schodzą na dół i dalej się bawią. W połowie nocy funkcjonariusz mocno chwieje się na nogach. Zabiera jednak Natalię na parkiet. Owija ją szalem w pasie i tańczą w ten sposób przez chwilę. Policjant jest jednak tak pijany, że koniec szala wymyka mu się z dłoni. Dziewczyna uderza głową o podłogę. Biegnie do toalety z zakrwawioną twarzą, tam okazuje się, że ma uszkodzony ząb.

Natalia B. zeznaje: – Jak się przewróciłam, to ten ząb jeszcze był. Poszłam do kibla i ząb dalej się trzymał. Jak wróciłam, to siadłam dalej z nimi i się bawiłam, ale już tak spokojniej. Płakałam i śmiałam się.

Po imprezie policjanci wstają i wychodzą. Obsługa wie, że nie może wziąć od nich ani grosza. Po wszystkim za usługi świadczone policjantom płaci dziewczynom "Aleks".

Dla Aleksa to śmiesznie niska cena za przyjaźń policjantów. "Aleks" i "Żenia" mają całkowity monopol na rynku agencji towarzyskich na Podkarpaciu. CBŚ pod dowództwem Daniela Ś. skutecznie wyciął całą ich konkurencję, w tym agencje należące do dwóch potężnych graczy w tym biznesie – Ryszarda K. i znanego boksera Dawida Kosteckiego.

Foto: Patryk Ogorzałek / Agencja Gazeta

Bracia

Początki zadziwiającej kariery braci Rysicz to typowa opowieść o przybyszach ze Wschodu przyjeżdżających do Polski za chlebem w pierwszej połowie lat 90.

Przerdzewiałą ładą samarą z rodzinnego miasta Chmielnicki na zachodzie Ukrainie bracia dowożą na rzeszowski bazar wszystko, co da się sprzedać: zegarki, latarki, bateryjki. To o takich jak oni mówiło się wtedy „kupiłem od Ruskich na targu”.

Miejscowi sutenerzy szybko dostrzegają w braciach potencjał. Są młodzi, silni, ćwiczą na siłowni. Ale oprócz zdolności do ochraniania agencji i lokalnych bonzów, mają jeszcze coś znacznie cenniejszego – kontakty na Ukrainie.

Szybko robi z tego użytek Ryszard K., właściciel agencji towarzyskiej „Prince”. To najstarszy, ale też najbardziej ekskluzywny klub nocny w Rzeszowie – strusie pióra, skórzane kanapy, tańce na rurach, na dole sauna i basen. Ryszard K. ma tylko jeden problem: brak świeżej krwi, najlepiej takiej zza wschodniej granicy.

Proponuje braciom interes. Będą sprowadzali z Ukrainy prostytutki do pracy w jego klubie. Im więcej sprowadzą, tym więcej zarobią. Za każdą dziewczynę zainkasują kilkaset dolarów.

Bracia z zapałem zabierają się do roboty. Są na tyle skuteczni, że już na początku lat 90. udaje im się otworzyć w Rzeszowie własny klub nocny, a w rzeczywistości agencję towarzyską „Camel”. Popyt jest na tyle duży, że w 1995 r. w Jaśle otwierają wraz z Ryszardem K. Night Club Flamingo. Rok później powstaje klub pod tą samą nazwą w Stalowej Woli, a potem jeszcze w Tarnowie. Każdy z tych klubów faktycznie jest domem publicznym.

Oficjalnym właścicielem klubów „Flamingo” jest Ryszard K., bo bracia nie mają polskiego obywatelstwa. Ale i to z czasem udaje się załatwić. Żenią się z Polkami, dzięki czemu tuż po 2000 r. dostają polskie obywatelstwo. Według zeznań Ryszarda K. każda z kobiet dostaje za fikcyjny ślub po 3 tys. dol. Niedługo potem "Aleks" i "Żenia" się rozwodzą.

Bracia Rysicz i Ryszard K. to nie jedyni sutenerzy w regionie. Prężnie działającą siatkę agencji prowadzi rodzinny klan boksera Dawida „Cygana” Kosteckiego. Wtedy jeszcze traktują "Aleksa" i "Żenię" jako nieszkodliwych nuworyszy ze Wschodu. Jeden ze znajomych Kosteckiego zezna potem, że "wyglądali jakby złapali pana Boga za nogi”, że to były „poobwieszane złotem cwaniaczki”.

Jednak bracia Rysicz niepostrzeżenie wyrastają na czołowych graczy na rynku sutenerskim Podkarpacia. W 1999 r. zakładają w rzeszowskiej dzielnicy Budziwój Night Club Olimp – od tej pory najbardziej ekskluzywną agencję towarzyską w całym regionie. „Olimp” bazuje na prostytutkach z Ukrainy, ale pracują tam również Polki. Z czasem pojawiają się tam także dziewczyny z Afryki.

Żyłka do interesów braci Rysicz nie ogranicza się jedynie do sutenerstwa. Znajomy Dawida Kosteckiego Ryszard T. zezna, że w 2000 r. siedział w jednej celi z Rusłanem S., który opowiadał, że na zlecenie braci przywoził z Ukrainy broń i amunicję. Za którymś razem przerzucił nawet wyrzutnię rakiet RPG, ale wtedy zatrzymało go CBŚ.

Foto: Shutterstock

Dziewczyny

Jednak największe pieniądze bracia robią nadal na sutenerstwie. Interes rozrasta się, a to wymaga dodatkowych rąk do pracy, a także nowej struktury organizacyjnej. Bracia ściągają zaufanych ludzi, przede wszystkim z Ukrainy, ale też polskich przyjaciół z Podkarpacia.

Fundamentem działalności, która stworzy pozory zgodnej z prawem, jest załatwienie prostytutkom legalnego pobytu. Tu z pomocą przychodzi rzeszowski złotnik Adam M., który za namową sutenerów zakłada szkołę dla jubilerów. Pod przykrywką nauki „nauczyciel” przedłuża "uczennicom" pobyty w Polsce. Z pomocy złotnika korzystali też na początku swojej kariery "Aleks" i "Żenia", którzy również zostali absolwentami tej niezwykłej szkoły.

Jednak dziewczyn przyjeżdża tak dużo, że zatrudnianie wszystkich w branży jubilerskiej może wzbudzić podejrzenia policji. Zaufani ludzie braci Rysicz tworzą więc kilkanaście firm, które wystawiają cudzoziemkom kolejne oświadczenia o zamiarze powierzenia im pracy w innych sektorach.

Na czele struktury, którą Bieszczadzki Oddział Straży Granicznej nazwie „grupą przestępczą o charakterze zorganizowanym i zhierarchizowanym”, stają "Aleks" i "Żenia". Następni w hierarchii są menedżerowie klubów oraz sprawujący funkcje kierownicze barmani – to w sumie dziewięć osób. Najliczniejsi są werbownicy: 11 ludzi jeździ po Ukrainie, wyszukując kobiety i namawiając je do pracy. Dwie osoby są zatrudnione do przerzucania kobiet przez ukraińsko-polską granicę.

Marże na pracy prostytutek są tak wielkie, że nikt z grupy nie cierpi biedy, a bracia Rysicz stają się bogaczami. Zarobek na kobiecie zaczyna się już na etapie rekrutacji. Werbownicy szukają kobiet o niskim statusie społecznym, najlepiej z problemami finansowymi, często samotnych matek, zdeterminowanych, aby wszelkimi możliwymi sposobami zapewnić utrzymanie dzieciom.

Niektórym kobietom werbownicy mówią wprost, że będą pracować jako prostytutki, jednak te mniej zdecydowane dowiadują się, że będą kelnerkami lub tancerkami w klubach, a nawet opiekunkami do dzieci. O prawdziwej przyczynie przyjazdu do Polski są informowane już na miejscu, ale wtedy mają już olbrzymi dług do odpracowania.

Z zeznań Hałyny A.: „Kiedy dowiedziałam się o warunkach i charakterze pracy, zwróciłam się z pretensjami do R. [werbowniczki] o to, że obiecała mi pracę w opiece nad dzieckiem, a nie w charakterze prostytutki, obiecała również normalne warunki pracy, a nie to, co mi właśnie przedstawili to faktycznie niewolnictwo”. Hałyna od razu po przyjeździe dowiedziała się, że ma do odpracowania 1200 dol. – rzekomo za wyrobienie dokumentów, koszty podróży i „w ogóle za to, że przywieźli mnie do tej pracy”.

Z zeznań Swietłany P.: „Kiedy byliśmy już w samochodzie to Gryzzli [współpracownik braci Rysicz, odpowiedzialny za transport] zapytał nas, która to Swietłana, więc odpowiedziałam, że ja. Wtedy zapytał, czy wiem, ile jestem dłużna za ten wyjazd. Kiedy odpowiedziałam przecząco, to nazwał kwotę do odpracowania. Było to 1300 dolarów (…) wprowadzając mnie w zależność materialną, faktycznie mnie zmusili do pracy za darmo”.

Pracująca w należącym do braci Rysicz klubie „Palma de Mirette” w Krajowicach Hałyna H. zarabiała za godzinę prostytucji 200 zł, z czego dla siebie zatrzymywała jedynie 70 zł, a 130 zł trafiało do właścicieli klubu. Aby spłacić swój dług (1200 dolarów), musiała przepracować z klientami w sumie około doby.

Z zeznań Walentyny Ł: „Pracowałam tam dwa miesiące. Czas pracy 24 godziny. Na dzień obsługiwałam do ośmiu klientów. Oprócz tego jeździliśmy do domów klientów na specjalne zamówienie”.

Intratnym interesem jest też sprzedaż kobiet. Bywa, że odwiedzający agencje mężczyźni zakochują się w prostytutkach i chcą je z nich zabrać. Wtedy dowiadują się, że kobiety należą do ukraińskiej mafii i należy je wykupić. Kwota za kobietę waha się od 30 tys. do 150 tys. zł.

Właściciele zarabiają też na nakładanych na kobiety „karach” za odmowę pracy. Hałyna A.: „Za odmowę stosunku z klientem, który mnie zamówił, stosowano kary w postaci odebrania całości lub części zarobku. Kwota takiej kary nie była konkretnie ustalona, o jej wysokości decydował barman klubu”.

W sporadycznych sytuacjach sutenerzy wykorzystują też zaangażowanie uczuciowe kobiet. Z zeznań Małgorzaty M.: „Jak przyszłam pracować do Olimpu, to najpierw chciałam tańczyć, później »Żenia« bardzo mnie przekonywał, że jeśli chcę szybciej zarobić na długi, to żebym zaczęła chodzić na pokoje. (…) To jest bardzo skomplikowana sprawa, bowiem jeden z menedżerów Marek P. on mnie bardzo w sobie rozkochał. No i bardzo źle mnie traktował, on ciągle na mnie krzyczał, ciągle mówił, że jestem bezużyteczna”.

Z zeznań Małgorzaty M. wynika, że praca u braci wywarła głębokie piętno na jej psychice. W pewnym momencie przesłuchania załamała się: „»Żenia« słyszy teraz, co ja o tym mówię, dlatego proszę, aby pan prokurator zadzwonił dziś do księdza egzorcysty [tu podaje imię i numer telefonu zakonnika]. Jak o tym mówię teraz, to w głowie słyszę głos »Żeni«, który mówi »oszalałaś, oszalałaś, ja ci krzywdy nie zrobię«”.

Biegły psychiatra stwierdził później, że Małgorzata M. miała epizod paranoidalny, bo odstawiła leki. Trafiła potem do szpitala psychiatrycznego.

Policjant

Nielegalny biznes ma to do siebie, że nie chroni go państwo. A to czyni go łakomym kąskiem dla dużych grup przestępczych. W 1999 r. w Rzeszowie pojawia się tzw. grupa warszawska, która zaczyna ściągać haracze od miejscowych lokali. To ok. 20 mężczyzn, nazywanych grupą warszawską, ponieważ jej szef Jacek R. pochodzi ze stolicy.

Członkowie grupy szybko trafiają do agencji towarzyskich Prince Ryszarda K. oraz Olimp "Aleksa" i "Żeni". Ryszard K. przyzna w zeznaniu, że podczas spotkania zapłacił warszawskim za ochronę 5 tys. zł (miesięcznie), a jeszcze tej samej nocy dostał telefon do naczelnika CBŚ w Rzeszowie. Umówił się z nim na spotkanie, w którym uczestniczył policjant Daniel Ś., który skutecznie zajmuje się rozpracowaniem grupy warszawskiej.

Rozbicie grupy warszawskiej to pierwsza tak duża akcja rzeszowskiego CBŚ. Główny twórca tego sukcesu Daniel Ś. staje się rozpoznawalną postacią w rzeszowskich organach ścigania. Ale także w rzeszowskim półświatku.

Według Ryszarda K., który poszedł na pełną współpracę z wymiarem sprawiedliwości, Daniel Ś. w trakcie rozpracowywania grupy warszawskiej zaczyna się pojawiać w jego klubie „jako obrońca uciśnionych” i skarży się, „że nie daję mu dziewczyn, a on za coś takiego nie będzie płacił”. Jakiś czas później przychodzi do niego z propozycją comiesięcznej łapówki za ochronę.

Początkowo Ryszard K. odmawia, ale kiedy szef wydziału gospodarczego rzeszowskiego CBŚ ostatecznie rozbija grupę warszawską, Ryszard K. pojmuje, że policjant równie dobrze może zakończyć i jego działalność. Zaczyna mu płacić 4 tys. zł miesięcznie. W latach 2001-2003 płaci mu, według swoich wyliczeń, nie mniej niż 70 tys. zł. Fakt pobierania łapówek Ryszard K. potwierdza na wykrywaczu kłamstw, któremu dobrowolnie się poddaje.

Jednak to nie pieniądze najbardziej interesują Daniela Ś. Z zeznań Dariusza K., przyjaciela policjanta: „Daniel Ś. bardzo lubił kobiety. Ja mu nieraz mówiłem nawet, że te kobiety go kiedyś zgubią, mówiłem tu też niejednokrotnie, widząc intensywność i ilość partnerek, kobiet, z którymi Daniel Ś. miał relacje intymne, że jest chory i nawet nieraz powiedziałem mu otwarcie, że jest seksoholikiem. (...) On po prostu nie potrafił się pohamować, odmówić sobie pójścia z nią do łóżka. (...) On mógł uprawiać seks wszędzie i zawsze, bez względu na okoliczności. On po prostu niejednokrotnie miał relacje intymne z trzema, czterema różnymi partnerkami w ciągu dnia. (...) Dla mnie on jest w tym aspekcie najzwyczajniej chory”.

Policjant ma więc poważny problem. Przyjaciel Daniela Ś. dalej: „Pamiętam też, że raz przyjechał cały ubłocony, bo opowiadał, że »realizację« miał w samochodzie i musiał po prostu zjechać w pole. Nawet ciągnik go wyciągał. Całe auto było ubłocone i Daniel tak samo. Prosił mnie o tak zwaną legendę dla swojej żony”.

Ryszard K.: „Pamiętam, że miałem taką prostytutkę Sarę, którą jak Ś. wziął, to nie przyszła do pracy przez 2 tygodnie (...). Wszystko ją bolało. Sara mi potem mówiła, że już nigdy nie chce z Ś. jeździć”.

Daniel Ś. znany jest też w mieście z niezaspokojonego apetytu na alkohol. Z zeznań przyjaciół i obsługi nocnych klubów wynika, że potrafi pić całą noc. Po jednej z takich imprez miał zostawić broń u przyjaciela. Dariusz K.: „Ja się o tym dowiedziałem dopiero rano i od razu on sobie ją odebrał i po nią przyjechał”.

Jednak w lokalu Prince Daniel Ś. nie może liczyć ani na darmowe kobiety, ani na darmowy alkohol. Pojawia się w nim coraz rzadziej, aż w końcu w ogóle przestaje przychodzić, co właściciel Ryszard K. odbiera jako zły znak. Wie, że Daniel Ś. i jego koledzy są już stałymi bywalcami w klubie Olimp braci Rysicz. Podobno poznali się na siłowni, której zarówno Daniel Ś, jak i bracia Rysicz są wielkimi miłośnikami.

"Aleks" i "Żenia" nadal są wspólnikami Ryszarda K., ale relacje między nimi są coraz chłodniejsze. Ryszard K. przeczuwa, że coś się szykuje.

Imperium

Liczni świadkowie, którzy zeznają w sprawie braci Rysicz, potwierdzają, że od momentu, kiedy Daniel Ś. zaprzyjaźnił się z sutenerami, nad ich biznesem otworzył się parasol ochronny.

W listopadzie 2004 r. CBŚ aresztuje Ryszarda K. i jego żonę Bożenę. W ciągu poprzedzających aresztowanie miesięcy Ryszard K. ma utrudniony kontakt z "Aleksem" i "Żenią". Mimo chłodnych stosunków wciąż jest mnóstwo rzeczy do załatwienia, ponieważ łączy ich współwłasność pięciu agencji towarzyskich. Jednak ilekroć dzwoni do któregoś z nich, ten mówi, że to nie rozmowa na telefon i proponuje spotkanie.

Z zeznań Ryszarda K.: „Ze swojej sprawy karnej z roku 2004 wiem, że byłem podsłuchiwany i że to trwało około dziewięciu miesięcy. (…) Z dzisiejszej perspektywy odnoszę wrażenie, że »Aleks« i »Żenia« byli świadomi tego, że ja mam podsłuch, więc zdawkowo ze mną rozmawiali. Tego po prostu musieli się dowiedzieć od Daniela Ś.”.

To dopiero początek problemów Ryszarda K. Kiedy tylko trafia z żoną do aresztu, bracia Rysicz natychmiast zaczynają wyrzucać z lokali jego zaufanych ludzi, zastępując ich swoimi.

Ryszard K. dostaje karę więzienia za czerpanie korzyści z prostytucji i handel ludźmi w zawieszeniu na pięć lat. Kiedy wychodzi z aresztu, wspólne dotąd lokale w Jaśle, Tarnowie i Stalowej Woli prowadzą już wyłącznie "Aleks" i "Żenia". Ryszard K. nie dostaje z interesu ani grosza. Może co najwyżej wykupić swoje udziały. Z zeznań Ryszarda K.: „W Jaśle z zainwestowanych 315 tys. zł dostałem 170 tys. zł. W Tarnowie z 450 tys. dostałem 260 tys. W Stalowej Woli z 150 tys. – 60 tys.”.

Jest jeszcze jeden problem, o którym Ryszard K. prawie zapomniał. Kiedy bracia byli jeszcze jego cichymi udziałowcami, podpisał im weksel in blanco na wypadek swojej śmierci. Nagle zgłaszają się z żądaniem realizacji weksla wystawionego na kwotę 475 tys. zł. Sąd przychyla się do ich roszczeń.

Ryszard K. zostaje praktycznie bez grosza. Skutecznie zniechęcony przez braci Rysicz do konkurowania z nimi na rynku agencji towarzyskich, postanawia żyć z dzierżawy tego, co jeszcze mu zostało, czyli klubu Prince. Wynajmuje go Wacławowi W. i Jerzemu C. W 2009 r. cała trójka zostaje zatrzymana. Ryszard K. zostaje skazany na więzienie i to w warunkach recydywy.

W czasie, gdy odsiaduje wyrok, w klubie Prince wybucha pożar. Biegli stwierdzają podpalenie. Ryszard K. zostaje definitywnie wyrzucony w interesu.

W międzyczasie CBŚ zabiera się za drugiego dużego gracza na podkarpackim rynku agencji towarzyskich. Według prokuratury cichym udziałowcem dwóch znanych rzeszowskich agencji towarzyskich Venus i Velvet jest bokser Dawid „Cygan” Kostecki. W niedalekim Lutoryżu agencję Przystanek Alaska prowadzi jego ciotka Agnieszka C.

W lutym 2006 r. CBŚ zatrzymuje Kosteckiego i 15 innych osób, w tym jego siostrę, która prowadzi obie agencje, matkę oraz wokalistę zespołu Wańka Wstańka & The Ludojades Krzysztofa B., który jest barmanem i muzykiem w Venus. Wśród zarzutów są handel narkotykami na dużą skalę oraz handel kobietami. W tej samej sprawie wkrótce zostaje zatrzymana także Agnieszka C.

W kwietniu 2008 r. CBŚ wchodzi do kolejnych pomniejszych agencji towarzyskich w regionie. Na rynku pozostają jedynie lokale "Aleksa" i "Żeni". Bracia Rysicz stają się monopolistami na rynku domów publicznych. Ich główną siedzibą staje się ekskluzywny hotel w Świlczy o symbolicznej dla ich nowej pozycji nazwie Imperium.

Służby

Bracia panują niepodzielnie w podkarpackim biznesie domów rozpusty. Nie oznacza to jednak, że są wolni od problemów. Ich rosnącej pozycji w świecie przestępczym uważnie przyglądają się służby ukraińskie.

Służba Bezpieczeństwa Ukrainy (SBU) zaczyna interesować się "Aleksem" i "Żenią" na przełomie XX i XXI w., kiedy bracia często bywają w rodzinnym mieście Chmielnicki. Tam dochodzi do pierwszego kontaktu Rysiczy z SBU, ale bracia odmawiają współpracy.

Odmowa nie zraża jednak funkcjonariuszy ukraińskiej tajnej policji. Nachodzą ojca braci Rysicz. W kolejnych latach "Aleks" i "Żenia" dostają sygnały od znajomych, że SBU wypytuje o nich, o częstotliwość ich przyjazdów na Ukrainę, ale przede wszystkim o to, czy przewożą jakiekolwiek pendrive'y lub płyty CD.

Kiedy bracia przestają odwiedzać swoją dawną ojczyznę, ta przyjeżdża do nich. Zaczyna się od niewinnej pożyczki dla dawnego kolegi ze szkoły Rusłana B. Mężczyzna ma problemy w prawem. Jako członek wojskowej komisji poborowej brał łapówki od młodych Ukraińców, którzy chcieli dostać odroczenie od służby wojskowej. Teraz sam musi dać łapówkę 3,5 tys. dol., żeby ukraińskie organy ścigania zapomniały o jego występku.

Bracia udzielają mu pożyczki, a Rusłan honorowo chce ją spłacić jak najprędzej. Tyle że na Ukrainie jest trudno o pracę, znowu prosi więc o pomoc. Nalega na przyjęcie go do pracy u nich. Bracia zatrudniają go przy robieniu szaszłyków. Rusłan pracuje, lecz jednocześnie wypytuje pracowników o interesy "Aleksieja" i "Żeni". W tym samym czasie wracające z Ukrainy prostytutki informują, że są wzywane do SBU.

Rusłan oświadcza, że ma kontakty i załatwi sprawę. Z jednej z finansowanych przez braci wypraw do Kijowa wraca z informacją, że powinni pójść na współpracę, ponieważ SBU ma na nich poważne haki.

Bracia wydają się wystraszeni. Wiedzą, że SBU potrafi dopaść swoich obywateli zarówno w kraju, jak i za granicą. Jednak wciąż odmawiają współpracy. W jednej z nagranych przez braci rozmów telefonicznych, które potem przekażą do ABW, naciskany przez Rusłana "Żenia" mówi: — My na werbunek, tak? To jest, nie zgadzamy się. Jeżeli tu coś takiego wyczują, w ogóle, tak? To tu po 25 lat dadzą.

W 2007 r. ukraińscy bezpieczniacy przepytują w Kijowie bliskiego współpracownika braci Walerija H. Chcą wiedzieć, czy bracia przerzucają przez granicę pendrive’y i płyty CD. Pytają go też, czy braciom Rysicz coś wiadomo o amerykańskiej tarczy antyrakietowej, która ma powstać w Polsce.

W tym czasie wydaje się, że SBU w końcu odpuszcza. Stawia jednak warunek – bracia muszą zapłacić. Według ich zeznań, w latach 2007-2011 przekazują przez Rusłana dla oficerów SBU łącznie 172 tys. dol. i 85 tys. euro. Pieniądze mają trafiać do Igora. Z analizy krakowskiej Prokuratury Okręgowej wynika, że Igor to bliski współpracownik ówczesnego szefa SBU Wałerija Choroszkowskiego.

SBU jest wtedy służbą faktycznie kontrolowaną przez Rosjan. Za człowieka Rosji uchodzi też sam Choroszkowski, mianowany na stanowisko przez prorosyjskiego prezydenta Ukrainy Wiktora Janukowycza. Choroszkowski jest wówczas jednocześnie właścicielem prorosyjskiej stacji telewizyjnej Inter TV, a także byłym prezesem rosyjskiej grupy Evraz, będącej jednym z największych producentów stali na świecie.

Według dziennikarza, a potem posła ukraińskiego parlamentu Dmytro Tymczuka, zajmującego się wpływami Rosji na Ukrainie, kiedy Choroszkowski sprawował funkcję szefa SBU, służba ta praktycznie przestała przeciwdziałać aktywności na Ukrainie rosyjskich służb FSB i GRU. W czerwcu 2019 r. Tymczuk został znaleziony martwy w swoim mieszkaniu z raną postrzałową głowy. Oficjalnie, postrzelił się podczas czyszczenia pistoletu, który dostał w nagrodę za walkę z rosyjską dezinformacją.

Rosyjskie tropy prowadzą także w stronę braci Rysicz. Ich ojciec, którego nachodziło SBU, to emerytowany chirurg wojskowy w stopniu pułkownika wojsk rakietowych. W czasach, gdy służył, ukraińska armia była całkowicie podporządkowana Rosji. Dobrze zorientowany w działaniach służb po obu stronach granicy informator Onetu opowiada, że widział, jak "Aleks" i "Żenia" skaczą na spadochronach w Aeroklubie Rzeszowskim. – Obaj mieli czerwone spadochrony z sierpem i młotem. Żaden Ukrainiec tak nie robi – mówi. – Zwłaszcza Ukrainiec z wręcz obsesyjnie antyrosyjskiej zachodniej części kraju.

Kiedy mimo płynącego w ratach strumienia pieniędzy SBU nadal braci nachodzi, w 2011 r. w należącej do braci restauracji Rosyjskiej w Tarnowie dochodzi do spotkania z przedstawicielami ukraińskiej bezpieki. Najważniejszy z nich legitymuje się. Nazywa się Siergiej Walentynowicz B. i jest podpułkownikiem. Nie składa żadnej konkretnej propozycji, ale mówi: – Znam wasze problemy. Pomogę, ale musimy się dogadać.

Rosyjski ślad w tej sprawie jest ważny z powodu wracających niczym bumerang pytań SBU o przekazywane przez braci na Ukrainę pendrive'y i płyty CD. Dlaczego to takie ważne dla SBU?

W kwietniu 2019 r. były agent CBA Wojciech J. ogłosił w mediach, że złożył zawiadomienie do prokuratury w związku z nagraniami w agencjach towarzyskich braci Rysicz polityków uprawiającymi seks, w tym jednego z czołowych polityków Podkarpacia zidentyfikowanego przez niego jako „KM”. Wskazywany w wielu publikacjach ówczesny marszałek Sejmu Marek Kuchciński zapewniał, że opisana przez Wojciecha J. sytuacja nigdy nie miała miejsca. „Rzeczpospolita” donosiła, że wśród nagranych mieli być m.in. wiceminister obrony, szef jednej z komend policji oraz arcybiskup.

Sami bracia zaprzeczają, aby w ich agencjach kogokolwiek nagrywano. Co innego stwierdził w swoich zeznaniach z października 2012 r. Dawid Kostecki. W sierpniu br. bokser został znaleziony martwy w celi aresztu na warszawskiej Białołęce. Oficjalnie prokuratura uznała, że było to samobójstwo.

Śledczy z Prokuratury Krajowej jeszcze kilka tygodni temu twierdzili, że Kostecki „nigdy nie wskazał, aby znani politycy i urzędnicy państwowi korzystali z usług podkarpackich agencji towarzyskich”. We wrześniu, za zgodą prezesa Sądu Okręgowego w Tarnowie, zapoznaliśmy się z zeznaniami zmarłego pięściarza.

Oto ich fragment: „W Krakowie pracuje na domówce niejaka Paula. Tak się ogłasza na stronie internetowej Roksa” — opowiadał w prokuraturze Kostecki. — „To prywatna nałożnica Daniela Ś. Bardzo atrakcyjna, młoda kobieta. Jestem przekonany, że zbiera ona informacje dla Ś., a w miejscu, w którym przyjmuje swoich klientów, zainstalowane są podsłuchy i monitoringi służące Danielowi do zbierania haków na różne osoby wywodzące się z każdego środowiska. Na pewno było tak, gdy pracowała w Rzeszowie”.

Dysponujemy trzema numerami telefonów Pauli sprzed sześciu lat. Pierwszy już nie działa, drugi odbiera ktoś inny. Trzeci odbiera mężczyzna, który mówi, że ten numer też do niej nie należy, ale informuje, że przekaże jej aktualny numer. Kiedy dzwonimy, odbiera kobieta przedstawiająca się jako Paulina. Twierdzi, że nie zna ani Daniela Ś., ani braci Rysicz, ani całej sprawy. – Z kimś mnie panowie mylą – rzuca.

Fakt goszczenia w podkarpackich domach publicznych polityków potwierdzają sami bracia Rysicz. Kiedy zrozumieli, że SBU im nie odpuści, złożyli doniesienie do prokuratury w 2011 r. Podczas przesłuchania w ABW "Żenia" przyznał: „Przyczyną zainteresowania SBU może być fakt, iż klientelę naszych obecnych i poprzednich placówek (…) stanowią między innymi przedstawiciele świata polityki, biznesu, którym przy alkoholu rozwiązują się języki”. Jak wiadomo, goście lokali braci nie ograniczali się jedynie do spożywania alkoholu.

Co zaskakujące, śledczy umarzają sprawę dotyczącą próby werbunku sutenerów przez oficerów ukraińskich służb. Niektóre fragmenty uzasadnienia tej decyzji wydają się kuriozalne. Prokurator Włodzimierz Kumorowski z Prokuratury Okręgowej w Tarnowie przekonuje w uzasadnieniu umorzenia śledztwa, że to niemożliwe, by SBU próbowała werbować sutenerów, bo służba ta nie zajmuje się działalnością wywiadowczą i funkcjonuje wyłącznie na terenie Ukrainy. Zdaniem tarnowskiego śledczego służby, jeśli chcą werbować, nie szantażują, tylko raczej płacą.

Sprawiedliwość

To nie pierwszy i nie ostatni raz, kiedy prokuratury i sądy wydają zastanawiające decyzje dotyczące sutenerów z Ukrainy.

Już w 2005 r. są oskarżeni o udział w grupie przestępczej, która handlowała kobietami w celu zatrudniania ich w agencjach towarzyskich. Mimo że paragrafy, z których są skazywani, przewidują kary do 10 lat więzienia, prokurator domaga się dla nich zaledwie roku pozbawienia wolności w zawieszeniu na dwa lata. Bracia dobrowolnie poddają się karze.

Tą prokurator jest Anna Habało z Rzeszowa. Sąd pierwszej instancji wydał na nią wyrok sześciu lat więzienia m.in. za korupcję, powoływanie się na wpływy i ujawnienie tajemnicy służbowej. Obecnie w jej sprawie toczy się apelacja. Świadkowie w sprawie braci Rysicz zeznają, że utrzymywała bliskie kontakty z Danielem Ś.

Choć bracia siedzieli w areszcie, ich agencje towarzyskie nawet na chwilę nie przestały działać. Przez kolejne lata czerpali zyski z nierządu i dalej handlowali kobietami, kierując zorganizowaną grupą przestępczą.

Po zeznaniach Dawida Kosteckiego, a następnie publicznym wpisie na jego profilu na Facebooku, w którym oskarża braci Rysicz o współpracę z CBŚ, spraw nie da się dalej ukrywać. Między 2013 a 2015 r. w śledztwie nie dzieje się jednak nic. Jednak w lutym 2016 r. "Aleks" i "Żenia" zostają wreszcie aresztowani.

Ale znowu zaczynają się dziać dziwne rzeczy.

W kwietniu 2017 r. bracia są już na wolności. Choć wtedy jeszcze sędzia Tomasz Kozioł z Sądu Okręgowego w Tarnowie decyduje o zatrzymaniu ich paszportów, ale i ta decyzja nie utrzymuje się długo. Już w sierpniu 2017 r. prokurator Piotr Stryszowski z Małopolskiego Zamiejscowego Wydziału ds. Przestępczości Zorganizowanej i Korupcji Prokuratury Krajowej decyduje o zwrocie paszportów "Aleksowi" i "Żeni".

W uzasadnieniu zwrotu prok. Stryszowski wykazuje niespotykaną wyrozumiałość wobec sutenerów. Pisze, że przecież przyznali się do zarzutów i stawiają się na przesłuchania, a ponadto „pojawiła się szansa podjęcia dodatkowego sposobu zarobkowania – prowadzenia specjalistycznych kursów spadochronowych – na terenie Słowacji i Czech, albowiem podejrzany jest instruktorem skoków spadochronowych”. Podziela zatem argumentację sutenerów, którzy w ten sposób wnioskowali o zwrot dokumentów.

W tym czasie korzystający z „szansy podjęcia dodatkowego sposobu zarobkowania” bracia posiadają ogromne nieopodatkowane dochody, liczne nieruchomości w regionie i wożą się po Rzeszowie luksusowymi autami.

Spytaliśmy prokuraturę, skąd taka wyrozumiałość dla braci Rysicz. Oto odpowiedź śledczych: „Prokuratura była zobligowana uchylić środek zapobiegawczy w postaci zakazu opuszczania kraju z uwagi na treść art. 253 par. 1 kodeksu postępowania karnego. Przepis mówi o tym, że środek zapobiegawczy należy niezwłocznie uchylić lub zmienić, jeżeli ustaną przyczyny, wskutek których został on zastosowany lub powstaną przyczyny uzasadniające jego uchylenie albo zmianę. Dalsze utrzymywanie środka zapobiegawczego w postaci zakazu opuszczania kraju byłoby bezprawne”.

Przywołany przepis jest tak pojemny, że można nim uzasadnić właściwie każdą decyzję.

Choć poprzedni wyrok z 2005 r. zdążył się zatrzeć, to jednak prokuratura i sąd mają aż nadto dowodów, że bracia od lat 90. ani na chwilę nie zaprzestali sutenerskiej działalności. Twarde dowody wskazują na to, że kierują grupą przestępczą handlującą ludźmi i czerpiącą korzyści z prostytucji. Są dowody na to, że bracia gościli w swoich agencjach i użyczali prostytutek policjantom CBŚ w zamian za pomoc.

Mimo to sędzia Tomasz Kozioł zasądza rok i półtora roku pozbawienia wolności. Jeden z braci, który dostał dłuższy wyrok, zostaje zwolniony wcześniej ze względu na dobre rokowania.

Zapytany o powody orzeczenia tak niskich wyroków dla braci Rysicz sędzia Tomasz Kozioł z Sądu Okręgowego w Tarnowie wymienia trzy przyczyny: – Po pierwsze, doszło do porozumienia między obrońcami a prokuraturą, a w takich sytuacjach kary są niższe. Po drugie, były to osoby niekarane [poprzedni wyrok zatarł się], które przyznały się do winy, złożyły wyjaśnienia, wyraziły żal, nadto uzyskano pozytywny wywiad środowiskowy: bracia prowadzą ustabilizowany tryb życia i przestrzegają zasad współżycia społecznego w miejscu zamieszkania. Trzeci i najważniejszy powód zawarty jest jednak w aktach niejawnych – dodaje sędzia.

Sędzia wskazuje, że w zarzutach o sutenerstwo nie pojawia się kwestia zmuszania kobiet do prostytucji. Czy jednak fakt, że kobieta w momencie przyjazdu do Polski dowiaduje się o długu, który musi spłacić sutenerom, nie stawia jej w sytuacji bez wyjścia? – Ja odnoszę się tylko do formalnie postawionych zarzutów. Nie ma wśród nich elementu zmuszania – tłumaczy sędzia.

Z akt sprawy jasno wynika, że bracia osiągali potężne nieopodatkowane dochody, a brudne pieniądze trzeba było wyprać. Sąd jednak nie zajął się tą sprawą. – Zgodnie z zasadą skargowości, sąd zajmował się tylko tymi zarzutami, które zostały postawione w akcie oskarżenia. Ani zarzuty prania brudnych pieniędzy, ani zarzuty dotyczące ewentualnych przestępstw podatkowych w tym postępowaniu nie były postawione – wyjaśnia sędzia Kozioł.

O nieopodatkowane dochody braci Rysicz pytamy więc Prokuraturę Krajową. Ta odsyła nas z powrotem do wyroku sądu w Tarnowie, który „uwzględnił wnioski prokuratury zawarte w akcie oskarżenia i orzekł przepadek korzyści z przestępstw popełnionych przez skazanych Aleksieja R. i Jewgienija R.". Sąd zasądził od Aleksieja Rysicza w sumie niecałe 150 tys. zł, a od Jewgenija Rysicza – 105 tys. zł. Gdyby na każdej z 500 kobiet zarobili jedynie po 1 tys. zł, nawet nie zbliżyliby się do kwoty, którą zasądził sąd. O kwestii podatkowej, o którą zapytaliśmy, prokuratura nawet się nie zająknęła.

Pytanie, jak wielkie zasługi dla polskiego państwa miało dwóch sutenerów parających się handlem i korzystaniem z prostytucji ponad 500 kobiet, w tym obywatelek Polski, że to państwo poszło z nimi na jakikolwiek układ?

Sędzia Kozioł zastrzega, że może odnieść się do tego pytania jedynie hipotetycznie. Odwołuje się do instytucji świadka koronnego, gdzie państwo w ogóle odstępuje od wymierzenia kary. – Można sobie wyobrazić również inne sytuacje, w których postawa danych osób jest tego rodzaju, że uzasadnia ich łagodniejsze potraktowanie, ale nie mogę wchodzić w to dalej, bo możliwe byłoby osadzenie moich wypowiedzi w kontekście materiału niejawnego z tej konkretnej sprawy – mówi sędzia.

Dziś bracia cieszą się wolnością i prowadzą interesy hotelarsko-rozrywkowe na Podkarpaciu. Kontaktujemy się telefonicznie z Jewgienijem Rysiczem: – Jedyne. co mam do powiedzenia, piszecie po chamsku stek bzdur, które przeszkadzają naszemu życiu – mówi i odsyła nas do akt sądowych. Kiedy odpowiadamy, że czerpiemy nasze informacje właśnie z akt sądowych, oskarża nas o prowokację i rozłącza się.

Nie mniejszymi zasługami dla polskiego państwa musiał odznaczyć się znajomy sutenerów z CBŚ Daniel Ś. W lutym 2016 r. zatrzymało go ABW. Wśród postawionych mu przez prokuraturę zarzutów znajdowały się przyjmowanie korzyści majątkowych oraz pomaganie lub obietnica pomocy w popełnieniu przestępstwa polegającego na czerpaniu korzyści majątkowych z nierządu. Zarzuty te potwierdził sąd w Tarnowie, skazując braci za udzielanie mu tych korzyści.

Dziś jednak Daniel Ś. cieszy się wolnością i współpracuje z agencją detektywistyczną Detektyw24. Do tej chwili nie ma wobec niego aktu oskarżenia.

– W sytuacji, w której mamy do czynienia z prawomocnym skazaniem za udzielanie korzyści majątkowych funkcjonariuszom publicznym, to oznacza to, że jest materiał dowodowy wskazujący na to, że ci funkcjonariusze przyjmowali te korzyści, a to jest przestępstwo. Z tego co mi wiadomo, ta kwestia jest przedmiotem postępowania prokuratorskiego, trudno mi jest ocenić, dlaczego prokuratura nie wniosła jeszcze aktu oskarżenia – mówi sędzia Kozioł.

W nadesłanej nam odpowiedzi prokuratura tłumaczy, że wciąż „wykonywane są czynności dowodowe zmierzające do szczegółowego wyjaśnienia wszystkich wątków będących przedmiotem śledztwa. Prowadzone postępowanie ma wielowątkowy i zawiły charakter co wpływa na czas postępowania”.

Próbowaliśmy się skontaktować z Danielem Ś. Zostawiliśmy namiary na siebie w agencji Detektyw24. Ś. nigdy jednak do nas nie oddzwonił.

***

Napisz do autorów:

kamil.dziubka@redakcjaonet.pl

mateusz.baczynski@redakcjaonet.pl

marcin.wyrwal@redakcjaonet.pl

janusz.schwertner@redakcjaonet.pl