Złe leki zalewają ubogie kraje

W krajach rozwijających się nawet połowę leków na rynku stanowią produkty niepełnowartościowe i sfałszowane – informuje pismo „JAMA Network Open”.

Prof. Sachiko Ozawa i jej współpracownicy z University of North Carolina w Chapel Hill (USA) przeanalizowali sytuację na rynku leków 63 krajów rozwijających się. Przeszukując pięć baz danych, znaleźli 256 prac dotyczących tego zagadnienia, z czego 96 włączyli do swojej analizy. Każda praca uwzględniała ponad 50 różnych leków.

Substandardowe (niepełnowartościowe) oraz sfałszowane leki – zwłaszcza antybiotyki oraz leki na malarię – stanowią poważny problem globalny. Jak wykazała analiza, w krajach o niskich i średnich dochodach należy do tej kategorii ponad 13 proc. leków o zasadniczym znaczeniu dla całej populacji. W krajach afrykańskich – nawet 19 proc.

Leki sfałszowane „udają” dopuszczone do użytku prawdziwe leki. Mogą pochodzić z innego źródła, a nawet mieć skład zupełnie inny od deklarowanego na opakowaniu. Bywa, że zawierają składniki gorszej jakości, nieodpowiednie ich proporcje, zanieczyszczenia lub substancje czynne o nieznanym bezpieczeństwie stosowania.

Natomiast leki substandardowe to produkty medyczne, które nie spełniają norm jakości lub specyfikacji z różnych powodów, w tym z powodu złych warunków produkcji, wysyłki lub przechowywania – albo dlatego, że są sprzedawane po upływie daty ważności. Typowym przykładem mogą być przeterminowane lub przechowywane w zbyt wysokiej temperaturze szczepionki.

"Występowanie niespełniających norm i sfałszowanych leków jest poważnym problemem dla zdrowia publicznego, ponieważ leki te mogą być nieskuteczne lub szkodliwe i mogą przedłużać choroby, powodować zatrucia lub prowadzić do niebezpiecznych interakcji lekowych" - powiedziała Ozawa. "Nasze badanie pokazuje, że potrzebny jest skoordynowany globalny wysiłek w celu usprawnienia zarządzania łańcuchem dostaw leków i znalezienia rozwiązań dla tego niedostatecznie zbadanego problemu" - dodała.

Wyniki analizy wskazują, że niewiele wiadomo o ekonomicznym wpływie leków złej jakości. Wielkość tego rynku szacuje się na od 10 do nawet 200 miliardów dolarów. Mogą one obciążać systemy opieki zdrowotnej, kierując zasoby na finansowanie nieskutecznych czy wręcz szkodliwych terapii, obniżać produktywność pracowników i generować dodatkowe koszty leczenia. (PAP)

Autor: Paweł Wernicki

pmw/ agt/