De Raad van State heeft een erg scherp advies geschreven over de Klimaatwet, ook al opperde het rechtscollege zelf een aantal pistes om aan zijn bedenkingen tegemoet te komen. Oppositiepartijen Ecolo-Groen, PS, SP.A en DéFI willen daarom een wijziging aan de Grondwet doorvoeren om de wet alsnog overeind te houden. De gewezen coalitiepartners N-VA, CD&V, MR en Open VLD zien echter meer heil in samenwerkingsakkoorden om de klimaatproblemen politiek aan te pakken.

Maandag vond een hoorzitting met een reeks juristen over de bijzonder Klimaatwet plaats, ook met de academici die de pen bij het schrijven van de wet vasthielden. Voor professor Kurt Deketelaere (KULeuven) was het advies van de Raad van State niet gewoon kritisch, maar “behoorlijk vernietigend”. “Ik kan me inbeelden dat het voor de opstellers en indieners een ontgoochelend document was. Ik had wat medelijden met mijn collega’s”, klonk het.

Grondwet aanpassen

De academici die de Klimaatwet indienden, bleven achter hun tekst staan en willen tegemoetkomen aan de kritiek van de Raad van State. Daarom stellen ze voor aan artikel 7 bis van de Grondwet een paragraaf toe te voegen, waarin staat dat de overheden samenwerken aan een doeltreffend klimaatbeleid overeenkomstig de doelstellingen, beginselen en modaliteiten uit de bijzondere wet.

Maar ook die piste vond geen genade in de ogen van professor Deketelaere. “Vrijblijvendheid troef”, oordeelde hij. “Artikel 7 bis is een artikel dat juridisch niet kan worden hardgemaakt. Het is een algemene beleidsdoelstelling waar je nog een tweede algemene beleidsdoelstelling aan gaat toevoegen”.

Steun van oppositie

Nochtans is dat de weg die Ecolo-Groen, PS, SP.A en DéFI eveneens willen volgen. De voormalige federale coalitiepartners zijn daar duidelijk niet voor te vinden. “Als we gaan werken via de Grondwet, en verschillende entiteiten doen niet wat nodig is, wie sanctioneert dan? Wordt dat de rechterlijke macht? Gaan we naar een gouvernement des juges?”, vroeg Open VLD-fractieleider Patrick Dewael. “We hebben een structuur zonder hiërarchie van de normen. Als dan een deelstaat niet doet wat ze moet doen, wie gaat dat uitleggen?”

Deketelaere had er ook al voor gewaarschuwd. “Elke onvoldoende ambitieuze wet die niet sanctioneerbaar of afdwingbaar wordt gemaakt, zal louter symbolisch blijven en als een boomerang terugkeren via de rechterlijke macht”, zei hij. “Het zal de deur openen voor de rechterlijke macht om zelf te oordelen en sancties op te leggen”.

Almaci: “Slang bijt in eigen staart”

“Vandaag trekt men naar de rechtbank om de stilstand van regeringen en een gebrek aan ambitie aan te klagen, zoals bij Urgenda en Klimaatzaak”, riposteerde Groen-voorzitster Meyrem Almaci. “Het is opmerkelijk hoe de slang keer op keer in zijn eigen staart begint te bijten. De academici dragen elementen aan voor zaken waarmee men de afgelopen tien jaar niet aan de slag is gegaan. En dan plots worden die argumenten struikelblokken om geen vooruitgang te boeken”.

Het ziet er met andere woorden naar uit dat de bijzondere Klimaatwet nog maar weinig kans op overleven heeft. Om de Grondwet te wijzigen, heb je een tweederdemeerderheid nodig. Om een bijzondere wet aan te nemen, is er niet alleen een tweederdemeerderheid nodig, maar ook een gewone meerderheid in elke taalrol.