De achterban van Forum blijft liever op zichzelf.

Eerlijk gezegd is het best ­gezellig tijdens de toogdag van Forum voor Democratie in een oude fabriekshal van het ooit linkse Zaandam. Tweeduizend man en een enkele vrouw, verenigd in het gevoel ergens bij te horen. En zo druk, alles vol, een lange zwarte verkeersregelaar dirigeert de auto’s al vroeg in de avond naar rechts met de woorden: ‘Thierry, die kant op!’ Ik parkeer naast partijprominent Rob Roos maar kom daar pas later achter, misschien te laat.

Boven de entree hangt een wolk van verwachting, zoals boven een nieuwe achtbaan in Walibi. Men spreekt gedempt. Over die beveiliger daar bijvoorbeeld, duidelijk een niet-westerse migrant.

‘Met een baard’, zegt de vrouw achter me.

‘Dat hóéft niet gevaarlijk te zijn’, zegt haar man.

Bozig amateurtoneel. Beeld Guus Dubbelman / de Volkskrant

Elders in Nederland probeert een kroonprins van het CDA, Wopke Hoekstra, ‘de middenklasse’ te paaien met een slechtgeschreven speech waaruit vooral blijkt dat hij geen idee heeft van het land waarin hij woont, en waarin uiteraard een rol is weggelegd voor een ‘niet-westerse migrante’, want ‘onze culturele identiteit’ is in gevaar – nou, het zal hem teleurstellen maar hier barst het van de middenklassers en die hebben geen enkele boodschap meer aan het CDA en z’n opzichtige 1998-praatjes.

Eerst over de ‘gewone Nederlander’ beginnen en als dat niet werkt ‘de middenklasse’ van stal halen: trappen ze niet in.

Met rode konen staat dr. Sid Lukkassen in zijn marktkraam aan de rand van de feestzaal; hij is inmiddels uitgegroeid tot een van de partij-ideologen met bestsellers als Avondland en identiteit, Cultuurmarxisme en Levenslust en doodsdrift – geen gemakkelijk te begrijpen werk, maar dr. Sid signeert zich suf. Een vrouw trekt hem enthousiast achter de kraam vandaan en maakt een selfie; als ik vraag waar ze vandaan komt zegt ze: ‘van het CDA’.

Vurig begint ze te vertellen over het waarom, over de schooljuf die haar kinderen inpepert dat Donald Trump gevaarlijk is en hoe ze dat moet rechtzetten, over de druk die cultuurmarxisten zoals ik opleggen aan mensen zoals zij, die ­gewoon anders willen leven, klassieker, naar de christelijke normen, ‘de waarden van het gezin’ die nergens meer heilig zijn. Met haar man is ze uit Gorinchem gekomen. Ze werkt bewust twee dagen per week zodat er tijd overblijft voor de kinderen, voor het lezen van de boeken van dr. Sid, en voor veel twitteren.

Als ik haar Twitternaam vraag gaan de luiken dicht: die tweets zijn voor intern gebruik. Ze zegt: ‘Wij van rechts noemen onze ­namen niet, jullie van links wel. Zo is het geworden.’

Haar man zegt: ‘Er is geen debat meer. Sorry.’

Het is een treurige conclusie.

Serieus schaken.

Maar nu is de zuil van teleurgestelden onder elkaar en wat opvalt is de breedte ervan. Het Forum-feest wordt aan de ene kant van de zaal aan de gang gehouden door volkszanger Ramon Beense, terwijl aan de andere kant een stel dandy’s van de jongerentak serieus zit te schaken op fraaie schaakborden, gezichten op Sartre. Er zijn betonvlechters en professoren, er zijn ­zakenmannen van voorheen Trots op Nederland en bekeerlingen van de PVV. Er is een stel dat zich kleedt naar de 19de eeuw, zoals bekend de eeuw waarin alles beter was. Niemand vindt dat vreemd. Het is een Brabantse kermis, een corpsballenfeestje, een rotaryborrel en de verjaardag van ome Karel tegelijk.

Wat zich afspeelt in de top van Forum interesseert ze niet – dit is voor nu de paraplu waaronder ze schuilen. En alles ligt aan de ander, zoals op het podium uitgedragen door showmaster Baudet en zijn adjudanten, met als hoogtepunt het nabauwen van Femke Halsema door Annabel Nanninga in een ­bozig staaltje amateurtoneel.

Geen debat. Altijd de ander. Uiteindelijk levert het nooit wat op, want de kern van politiek blijft toch met elkaar praten.

Rob Roos. Beeld ANP

In die sombere gemoedstoestand loop ik door de donkere avond ­terug naar mijn auto, en tref op straat Rob Roos, de Rotterdamse ondernemer die zijn bedrijf ­verkocht en toevallig bij Forum ­belandde, drie jaar geleden – nu is hij europarlementariër en een van Baudets belangrijkste adviseurs. Een vriendelijke, energieke prater die na een lange avond nog best van gedachten wil wisselen met een cultuurmarxistische journalist. Hij is bij Forum, vertelt Rob, omdat de reguliere partijen niets voor elkaar krijgen: die houden zichzelf gevangen in politieke marketing en zijn enkel bezig met zichzelf. ‘Er gebéúrt niks.’

En hier vanavond wel.

Hij mist de losheid ook, in de ­politiek, de humor. De daadkracht die hij kent als ondernemer. Het is een eerlijk verhaal van iemand met wie je prima in debat kunt.

Ik gun de partij meer Rob Roos, maar weet niet of de partij het zichzelf gunt.