Tegen de stoet in varen is verboden en gevaarlijk. Beeld Wendy van der Waal

Het is interessant om te zien dat in een dichtgeregeld land vol risicomijdende bestuurders nog plekken zijn waar anarchie een plaats heeft. In dit geval op het IJ. De kolk van boten die dagenlang door de IJhaven maalt, bekommert zich niet om de vooraf als streng aangekondigde regels, en iedereen komt ermee weg. Daarmee is Sail Amsterdam een prachtig sociaal experiment, waaruit maar weer blijkt dat het recht van de sterkste een grondrecht is en het zwijgend ophalen van schouders het beste antwoord op alles.



's Avonds is de IJhaven vol diesel- en benzinebommen. Ze persen zich tussen de klipperaken, zeetjalken en de oenk-oenk-oenk-partyschuiten door. Versterkte muziek is verboden. Zou het iets? De sfeer is top! De beroepsvaart heeft zijn passagiers Sail van dichtbij beloofd, daarvoor is betaald en dit zijn hoogtijdagen. Zo duwen ze hun tonnen staal die IJhaven door, soms kraakt er een sloep of stuurt een vader angstig zijn rubberbootje weg, de kinderen weggedoken in hun zwemvestjes - stel je die optocht voor als het leven, dan is er niets aan de hand; en als je geen krassen wil, moet je hier niet zijn.



De IJhaven zou dichtgaan als ie te vol werd, maar hij gaat niet dicht als ie te vol is. De boten varen niet meer, ze bewegen autonoom als gerooide bomen in een Zweedse rivier. Die klipperboeg legt zijn schaduw over een dronken speedboot; die vlet ramt de reddingsdienst volgas, maar het gaat prima zo. Het is een show en dit is showbizz: alles stroomt. Totdat alles vastligt en die klipper achteruit slaat, sloepen dwars.

Het is mooi om te bedenken dat Amsterdam ooit zo leefde met het water, een paar dijken op het land, in die schitterende zeventiende eeuw - Mark Rutte zei zaterdag tijdens een toespraakje op Sail niet voor niets dat we terug moeten naar de sfeer van de Gouden Eeuw. Toen was het 's avonds ook gevaarlijk op het water.



Als het vuurwerk is geweest, sprinten de eerste goochemerds in powerboten met twintig knopen door het maanloze donker. De vader in het rubberbootje ziet nu echt bleek. Het is windstil maar er staan golven met koppen op het IJ. Zo schieten die outlaws de Oranjesluizen in, bezopen terug naar waar ze vandaan kwamen, recht langs de politieboot.



Boven het corso drijven de stemmen van geagiteerde schippers op de radiogolven van hun marifoons. Kanaal 4: 'Waar ben je mee bezig man?' 'Ga jij de schade betalen?' Het is dezelfde soundtrack als die van woensdag tijdens de intocht. Kanaal 3: 'Dat zeilschip Mercedes vaart tegen het verkeer in.' 'Mercedes, vaart u tegen het verkeer in?' 'Dat mag van de organisatie.' 'Dat mag niet.' 'Mercedes wilt u stoppen of omdraaien?' 'Het is nog maar een klein stukje.' 'Mercedes u krijgt een aanwijzing.' 'Ik lig al stil.' 'Met de zeilen op zeker.' 'Ja die Mercedes vaart gewoon door hoor, de zeilen op.'

De Mercedes: vorige week Sail Bremen, volgende week Londen. Beeld Wendy van der Waal

Tegen de stoet in varen is verboden en gevaarlijk en daar is de Mercedes al recht vooruit: een brikgetuigde spookrijder van 430 ton. Die heeft aardig gang. Rubberbootjes schieten als vlooien weg voor zijn boeg maar als een Willem van der Decken houdt de schipper zijn roer. Geen politiebootje in de buurt, behalve dat aan stuurboord dan: de agenten geven gas en schieten lachend tussen de optocht door, hun hekgolf slaat op schoot bij een vrouw in een sloep.



De schipper van de Mercedes heet Oliver Wipperfürth. Als ik hem bel, zegt hij: 'Ik weet heel precies wat ik doe.' Wat hij doet is waar zijn gasten voor betalen. 'Ik heb de laatste tien jaar geen aanvaring gehad. Als ik tegen lig en de binnenkomende bootjes zien mij, gaan ze aan de kant en heeft niemand pijn.'



Iedereen mag wijken. Luister eens, zegt Oliver, 'regels zijn wel mooi, maar ze moeten ook nuttig zijn. Ik doe elk weekend dit soort programma's, ik weet precies hoe het werkt.' Hij komt net van Sail Bremen en gaat volgende week naar Sail Greenwich in Londen, zo steekt deze bedrijfstak in elkaar. Een boete kreeg hij niet. Had je dat gedacht dan? 'Je laat dit beter aan de schippers over, dat weet iedereen.' De schippers die nog lang bleven foeteren op de Mercedes, over de marifoon. Dat is kinnesinne, zegt Oliver. 'Het gaat erom wie de meeste business heeft. En wij hebben dikke business.'



Dikke business: zo was natuurlijk ook de sfeer in die schitterende zeventiende eeuw.