De campagne voor het inzamelen van handtekeningen voor het Oekraïne-referendum is deels betaald met Europees subsidiegeld dat daaraan niet had mogen worden besteed. Dat blijkt uit een vertrouwelijk onderzoek van het Europees Parlement naar de bestedingen van de Europese politieke stichting IDDE, waar de Britse partij UKIP en de Nederlandse partij VNL bij zijn aangesloten.

Lees ook: Rutte krijgt van Kamer tijd voor oplossing Oekraïne-verdrag

Op 24 september 2015 verscheen in De Telegraaf een paginagrote advertentie van GeenPeil, de koepelorganisatie achter het latere referendum. In de advertentie werden burgers opgeroepen hun handtekening te plaatsen voor het afdwingen van een volksraadpleging over het EU-associatieverdrag met Oekraïne.

GeenPeil had op dat moment, vier dagen voor de deadline, 255.000 van de benodigde 300.000 handtekeningen verzameld. Na het plaatsen van de advertentie liep de teller snel op naar uiteindelijk 443.000 handtekeningen. Daarmee werd het referendum mogelijk. Op 6 april 2016 stemde een ruime meerderheid van de opgekomen kiezers tegen het associatieverdrag.

Volgens een vertrouwelijk onderzoeksrapport van het Europees Parlement bracht De Telegraaf op 22 september 14.500 euro bij IDDE in rekening voor de advertentie. Website GeenStijl, onderdeel van GeenPeil, schreef destijds al dat de advertentie was betaald door IDDE, “Via UKIP. En zusterclub VNL”.

Europees geld had niet naar campagne mogen gaan

Naar nu blijkt had het Europese belastinggeld nooit mogen worden besteed aan de referendumcampagne. Dat staat ondubbelzinnig in de regels voor besteding van geld door Europese politieke stichtingen die in het rapport worden geciteerd: „In geen geval mag het worden gebruikt om verkiezingen of referendumcampagnes te financieren.” De secretaris-generaal van het Europees Parlement stelt nu aan het dagelijks bestuur voor dat IDDE het bedrag terugbetaalt.

VNL-Kamerlid Joram van Klaveren zegt niets van de transactie af te weten. ,,Wij hebben geen contact gehad met GeenPeil over de advertentie in De Telegraaf. Het contact tussen GeenPeil en IDDE is destijds tot stand gekomen via UKIP.” Volgens Van Klaveren heeft VNL “nooit een cent gekregen van IDDE”. Redacteur Bart Nijman van Geenstijl wil geen nadere toelichting geven. “We hebben echt geen tijd om ons druk te maken over de antidemocratische pesterijtjes van Brussel”, zo laat hij weten.

Lees ook: Ze delen weinig, behalve een diepe afkeer van Europa

Volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de kwestie geen consequenties voor de uitslag van het referendum in Nederland. Dat denkt ook hoogleraar staatsrecht Wim Voermans (Universiteit Leiden). “Je kan niet bewijzen welk verschil deze advertentie heeft gemaakt bij het inzamelen van de handtekeningen. Het enige dat je kan concluderen is dat het geld terug moet naar het Europees Parlement”, zegt Voermans.

Michiel van Hulten van stichting StemVoor denkt daar anders over: