Het klopt niet meteen met onze verwachtingen, maar eenzaamheid blijkt een veel groter probleem voor de leeftijdsgroep 20-34 dan voor 70-plussers. Foto: *

Vergeet het idee dat eenzaamheid enkel gaat over de 70-plusser die wegkwijnt in het rusthuis. Het zijn vooral jonge Belgen voor wie eenzaamheid een probleem is. Dat blijkt uit cijfers van het Nationaal Geluksonderzoek. Cruciaal? Een goede relatie.

Liefst 46 procent van de Belgen voelt zich soms tot altijd eenzaam, en het zijn veeleer jongeren dan ouderen die met het gevoel worstelen. Tot die conclusies komt gezondheidseconoom Lieven Annemans (UGent). Samen met levensverzekeraar NN bevroeg hij 3.770 Belgen voor het Nationaal Geluksonderzoek. “Eenzaamheid verviervoudigt onze kansen om ongelukkig te zijn”, vertelt Annemans.

Het onderzoek toont aan dat eenzaamheid veel meer speelt bij jongvolwassenen (20 tot 34 jaar) en bij generatie X (35 tot 50 jaar), dan bij 70-plussers. Minderjarigen zijn niet bevraagd. De cijfers spreken voor zich: bij jongvolwassenen voelt 54,5 procent zich soms tot altijd eenzaam, bij generatie X is dat 53 procent en bij ouderen maar 28,3 procent. Het beeld dat eenzaamheid hoofdzakelijk ouderen treft terwijl ze wegkwijnen achter de sanseveria’s, gaat niet op.

Experts zijn allerminst verbaasd. “De beeldvorming over eenzaamheid is vaak stereotiep. Het treft eerder jongeren dan ouderen”, vertelt ontwikkelingspsycholoog Luc Goossens (KU Leuven).

Een laag inkomen en een slechte fysieke gezondheid leidden sneller tot eenzaamheid. Daarentegen kunnen het hebben van goede vrienden, geëngageerd zijn en het zorgen voor anderen de kans op eenzaamheid opvallend verminderen.

“De doorslaggevende factor is de relatie die mensen hebben”, zegt Annemans. Het valt daarbij op dat een slechte relatie of de afwezigheid van een relatie een even negatieve rol spelen.

(Lees verder onder de infografiek.)

Dertig worden

Goossens stelt dat twintigers de leeftijd 30 vaak ervaren als een kantelmoment. Ze hebben levenskeuzes gemaakt en daarbij verwachtingen opgebouwd. Denk dan aan het uitbouwen van een relatie, kinderen en werk. Rond hun dertigste maken ze de balans op. “Maar het gaat om die verwachtingen: komt de werkelijkheid overeen met wat gehoopt werd? Is de relatie wat verwacht werd?”, zegt Goossens. Teleurstelling vergroot de kans op eenzaamheid en ongelukkig zijn.

Dat volwassenen van hun 20ste tot 60ste opvallend meer eenzaamheid ervaren dan ouderen, legt Annemans uit met de ABC-theorie: Autonomie, Betrokkenheid en Competenties. “Het gaat om vrijwillig beslissingen kunnen nemen, menselijke warmte rond je ervaren en bekwaam zijn in wat je doet. Die drie zaken zijn cruciaal.”

Ouderen scoren beter op die theorie. “Pensioen speelt een grote rol (autonomie) en door sociale selectie hebben ze doorheen de jaren standvastige relaties opgebouwd.”

En bij de ouderen?

Dat jongvolwassenen aangeven meer te worstelen met eenzaamheid, betekent volgens Lieven Annemans (UGent) absoluut niet dat er bij ouderen geen probleem is. De uitdagingen die vergrijzing en sociaal isolement vormen, zijn reëel. Dat beaamt ook Luc Goossens (KU Leuven). “We zien een nieuw piekmoment in eenzaamheid bij ouderen boven de 80 jaar. Dat komt doordat mensen hun naasten verliezen en omdat ze veel minder gemakkelijk het huis uit geraken.”

Hoe eenzaamheid tegengaan

Zelfkennis is volgens professor Annemans (UGent) cruciaal om eenzaamheid tegen te gaan. “Probeer te zijn wie je bent. Dat is moeilijk en soms is professionele hulp daarbij nodig.” Daarnaast hamert hij op het deelnemen aan activiteiten. Ook voor wie een relatie heeft: kom samen buiten. “Engageer je voor een ander, dat is voor beide kanten goed. Dubbele winst.”

De politiek speelt volgens Annemans een cruciale rol: “Het is ook aan hen om wijkwerking en de vorming van lokale verenigingen aan te moedigen.”

Tips uit het onderzoek:

• Minstens maandelijks ­sociale activiteiten doen.

• Minstens maandelijks activiteiten in de natuur doen.

• Zorgen voor voldoende ­autonomie.