De overheid stelt regels en maakt wetten. Meestal wordt getracht die zo ­duidelijk te maken. Maar rechtszekerheid en doelmatigheid gaan niet vaak samen met rechtvaardigheid.

Als gevolg van in de media geuite maatschappelijke verontwaardiging worden al gauw de scherpe kantjes eraf gesneden. Ministers, Kamerleden, rechters en uitvoerders gaan eraan sleutelen. Er komen aanpassingen, uitzonderingen en aanvullingen die weer tot nieuwe onrechtvaardigheden leiden die weer moeten worden aangepast. Wetgeving is een dynamisch proces. In tien jaar is er een oerwoud aan ­regels dat door niemand is te overzien behalve door enkele slimmeriken die er op slinkse wijze gebruik, zo niet misbruik van maken.

Eens in de tien jaar moet schoon schip worden gemaakt in de ­bureaucratie die ’s lands ijverige ­bestuurders in Den Haag creëren. Allerlei aftrekposten en toeslagen moeten worden geschrapt, zodat zelfs een simpele ziel de regelgeving weer kan doorgronden. Niet iedereen heeft een geschoolde adviseur die er handig een slaatje uit kan slaan. Veel van de onvrede berust nu eenmaal op de afgunst dat een andere een betere deal weet te krijgen.

Duidelijk is dat de geldcarrousel die hierdoor bij de ­Belastingdienst is gecreëerd, op de helling moet. De fiscus is gedwongen door Haagse ­regelgeving aan de ene kant geld te innen en aan de andere kant geld uit te delen. Het speelt de dubbelrol van genadeloze afperser en gulle Sinterklaas. En nu dat spaak is gelopen, moeten allerlei bestuurders spitsroeden lopen. Die bestuurders gaan in staatssecretaris Snel zondebokken zoeken.

Beter zou zijn zo snel mogelijk het hele toeslagensysteem af te schaffen. Het systeem waarbij aan individuen met lage inkomens als voorschot toeslagen worden verleend voor de kosten van zorg, huur of kinderopvang is failliet. Het is te complex en te fraudegevoelig. Het is ondoenlijk om eventueel te veel verleende toeslagen terug te vorderen van individuen. Die kunnen met de noorderzon zijn verdwenen of zich in een juridisch doolhof hebben verscholen. Als toeslagen moeten worden verleend zouden die rechtstreeks moeten worden overgemaakt naar de instellingen waar dat geld voor is bestemd: de zorgverzekeraars, de woningcorporaties en de crèches.

Hierdoor wordt het minder fraudegevoelig. Maar het blijft alsnog een administratieve rompslomp omdat de instellingen de gegevens van hun klantenbestand moeten ­invoeren.

Er is nog een veel simpelere oplossing. Verlaag de huren, de zorgpremies en de kosten van kinderopvang, zodat de lage inkomens geen toeslagen meer nodig hebben. Daar zouden ook de hogere inkomens die nu geen toeslagen krijgen, profijt van hebben. Maar dat kan worden gecompenseerd door voor die groep de belastingen te verhogen.

‘Leef met vlag en wimpel. Maar hou het simpel’, luidde al de slogan van het Simplisties Verbond.