De beoogde nieuwe coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie is bijna klaar met de onderhandelingen. Zover, dat het regeerakkoord langs de aparte fracties kan worden gestuurd. In dit artikel staat een overzicht van wat we tot nu toe weten over de inhoud van het akkoord.

Eerste pagina’s uitgelekt

De eerste twee pagina’s van het akkoord zijn inmiddels uitgelekt: BNR Nieuwsradio meldde dinsdagmorgen dat het akkoord draait om “minder Den Haag en meer Nederland”. Dit zou er in de praktijk op neerkomen dat burgers in hun portemonnee gaan merken dat de economie aantrekt.

Verder wordt in de eerste pagina’s gesproken over een nieuwe balans tussen flexibele banen en vaste banen. Het moet voor werkgevers aantrekkelijker worden om werknemers in vaste dienst te nemen. Ook wordt gesproken over een “vergroening van het belastingstelsel” en komt er een nationaal klimaatplan.

Ook moeten Nederlanders trotser worden op de Nederlandse identiteit - een onderwerp dat duidelijk uit de koker van het CDA komt, dat daar in de verkiezingscampagne op hamerde. Eerder lekte al uit dat er op scholen meer aandacht komt voor de betekenis van het Wilhelmus en de Nederlandse grondwet.

Vliegtaks

Een van de maatregelen die wordt getroffen om klimaatverandering tegen te gaan, is het opleggen van een vliegbelasting van 200 miljoen euro per jaar. De extra belasting zorgt voor grote weerstand van de luchtvaartsector, die niet wacht op de presentatie van het regeerakkoord en al in actie is gekomen.

Meer geld voor ontwikkelingssamenwerking

De vier nieuwe coalitiepartijen trekken extra geld uit voor ontwikkelingssamenwerking. In totaal zou het om een bedrag van meer dan 1,57 miljard euro gaan, zo bevestigen Haagse bronnen aan ANP na berichtgeving van de NOS. Er zal vooral steun komen voor wat de instabiele ring rond Europa genoemd wordt. Ook komt er extra geld voor ontwikkelingssamenwerking en diplomatie.

Er stond al 400 miljoen gereserveerd voor ontwikkelingshulp en buitenlandse handel in 2018. Daar komt volgens het nieuwe coalitieakkoord 400 miljoen euro bij. Voor 2019 staat 418 miljoen gereserveerd, in 2020 stijgt dit naar 504 miljoen en tot slot in 2021 met 431 miljoen euro.

Meer geld voor ontwikkelingssamenwerking was een wens van onder meer de ChristenUnie en het CDA.

Proef met gereguleerde wietteelt

Een plan uit de koker van D66: er komt een proef met gereguleerde wietteelt. De marihuana wordt landelijk geteeld, om vervolgens in tien gemeenten te worden verkocht. Dat meldt RTL Nieuws zaterdag. Bij de proef wordt gekeken of de criminaliteit afneemt en de drugs minder schadelijke stoffen bevatten als er gereguleerd geteeld wordt.

Het is het idee dat middelgrote en grote gemeenten zich aanmelden. Dat de proef met legale wiet er komt is bijzonder, omdat een wetsvoorstel van D66 om de wietteelt te reguleren vorig jaar werd weggestemd door VVD, ChristenUnie en CDA.

Democratie

De Volkskrant schreef zaterdag over de gekozen burgemeester: de grondwetswijziging die daarvoor moet zorgen, heeft de goedkeuring van de formerende partijen.

Het raadgevend referendum valt weg, zeggen bronnen tegen de Volkskrant. Ook buiten de aanstaande coalitie is weinig steun voor de volksraadpleging, ook niet voor een bindende variant. Het afgenomen enthousiasme over het referendum zou komen door de uitkomsten van het Oekraïne-referendum.

Justitie

Volgens de Telegraaf wordt de vervroegde vrijlating van gedetineerden geschrapt. Nu geldt dat gestraften bijna altijd worden vrijgelaten zodra ze tweederde van de straf hebben uitgezeten. In de plannen van de nieuwe coalitie wordt dat “automatisme” geschrapt. Alleen wie daadwerkelijk kan aantonen zich goed te hebben gedragen in de gevangenis, wordt vervroegd in vrijheid gesteld.

Hardnekkige verkeersovertreders krijgen hogere boetes, meldden bronnen eerder aan dezelfde krant. Voor wie zich doorgaans goed gedraagt gaan de bekeuringen juist omlaag.

Het nieuwe kabinet wil het pooierverbod opnieuw invoeren, op aandringen van de ChristenUnie. De formerende partijen hopen hiermee uitbuiting in de seksbranche tegen te gaan.

Sinds het ‘souteneursverbod’ in 2000 werd geschrapt, is prostituee een legaal beroep. Financieel voordeel halen uit seksuele dienstverlening van anderen keert nu weer terug in het Wetboek van Strafrecht, als het aan de nieuwe coalitie ligt.

Ook komt er een verplicht vergunningstelsel voor prostituees, en een uitstapprogramma. Gemeenten als Amsterdam, Utrecht en Den Haag hanteerden al een vorm van het registreren van prostituees, maar de bestuursrechter en de Autoriteit Persoonsgegevens beoordeelden deze praktijk onlangs als in strijd met de Wet bescherming persoonsgegevens.

Lees ook: Het regeerakkoord dat elke achterban bedient

Vluchtelingen en internationale veiligheid

Rond het thema asiel hebben de formerende partijen veel compromissen gesloten. Nederland neemt enkele honderden extra vluchtelingen op, maar het kinderpardon wordt niet verruimd. Verder komen er acht locaties voor de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers.

Op het internationale toneel wil het kabinet meewerken aan nieuwe vluchtelingendeals, vergelijkbaar met de afspraken tussen de EU en Turkije. Zulke nieuwe deals zouden dan worden gesloten met Noord-Afrikaanse landen.

Voor Defensie wordt in het nieuwe akkoord 1,5 miljard euro extra vrijgemaakt, na decennialange bezuinigingen. Binnen de krijgsmacht is er de hoop dat daarmee niet alleen nieuw materieel wordt aangekocht, maar dat ook wordt geïnvesteerd in de werknemers.

Onderwijs

Eerder deze week werden meer maatregelen bekend. De formerende partijen trekken 770 miljoen euro uit voor leerkrachten: daarvan is 270 miljoen voor de salarissen, de rest wordt ingezet om de werkdruk te verlagen. Op de scholen moet les worden gegeven over het Wilhelmus en het is de bedoeling dat leerlingen minstens eenmaal het Rijksmuseum en de Tweede Kamer bezoeken.

Het leenstelsel in het hoger onderwijs blijft in stand, tegen de zin van CDA en ChristenUnie in. Om toekomstige studenten niet te ontmoedigen en de eventuele schulden voor studenten laag te houden, betalen eerstejaarstudenten vanaf het collegejaar 2018-2019 de helft van wat ze nu betalen: 2.006 euro.

Financiën en het belastingstelsel

Het belastingstelsel gaat op de schop, met als beoogd doel een eenvoudiger stelsel. Vooral voor middeninkomens moet de belasting omlaag gaan en ook het aantal schijven gaat terug van vier naar twee. Het lage algemene btw-tarief (dat geldt op goederen als de dagelijkse boodschappen) gaat daardoor wel omhoog, van 6 naar 9 procent. Het hoge btw-tarief blijft 21 procent.

De hypotheekrente zal vanaf 2020 versneld worden afgebouwd. In de vier jaar daarna neemt de aftrek jaarlijks met drie procentpunten af, totdat het laagste belastingtarief is bereikt.

De dividendbelasting wordt afgeschaft. Het nieuwe kabinet wil het hiermee aantrekkelijker maken voor buitenlandse bedrijven om zich in Nederland te vestigen. Bedrijven moeten in Nederland belasting betalen oer het dividend dat ze uitkeren aan hun aandeelhouders. Volgens critici zou afschaffing van deze belasting zorgen voor een beter vestigingsklimaat.

Sociale zaken

Ook voor de arbeidsmarkt zijn plannen gemaakt. In de Wet Werk en Zekerheid wordt een aantal wijzigingen doorgevoerd. Zo versoepelen de partijen de regels rond flexcontracten.

Kleine en middelgrote bedrijven (met maximaal 25 werknemers) hoeven straks het salaris van zieke werknemers maar één jaar door te betalen, in plaats van twee. De partijen hopen dat werkgevers eerder vaste contracten aan hun werknemers aanbieden.

Vanaf 2019 krijgen nieuwe vaders de optie langer met vaderschapsverlof te gaan. Het verlof gaat van twee naar vijf dagen, met de mogelijkheid om vijf weken aanvullend verlof aan te vragen. In het aanvullend verlof, dat in juli 2020 moet worden ingevoerd, verdient de vader nog 70 procent van het salaris.

Genderneutraal

De NOS meldt dat de overheid voortaan veel minder vaak aan burgers gaat vragen hun geslacht in te vullen. De overheid moet genderneutraler te werk gaan, hebben de formerende partijen afgesproken. Ook is het plan artikel 1 van de grondwet - verbod op discriminatie - uit te breiden.

Bij zaken als paspoortaanvragen zal de overheid nog wel blijven registreren of iemand man of vrouw is. Maar als het niet relevant is voor de zaak waar het over gaat, zoals in brieven over gemeentelijke belastingen, dan zal de overheid niet meer naar geslacht vragen. Enkele gemeentes hebben al zulke maatregelen doorgevoerd in de laatste maanden.

De nieuwe coalitie wil ook artikel 1 van de grondwet aanvullen. Nu luidt dat: “Allen die zich in Nederland bevinden, worden in gelijke gevallen gelijk behandeld. Discriminatie wegens godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, ras, geslacht of op welke grond dan ook, is niet toegestaan.” In die opsomming moeten ook een handicap en seksuele oriëntatie komen te staan.