Firma White House Writers Group (WHWG) miała poprawić wizerunek Polski w USA. Płaci za to publicznym groszem Polska Fundacja Narodowa, stworzona przez największe spółki państwowe

Kontrakt został zawarty dwa lata temu, ale PFN utajnia jego ustalenia i rozliczenia z Amerykanami. My je poznaliśmy dzięki amerykańskiemu prawu

We wrześniu ujawniliśmy skandaliczne praktyki WHWG. Firma rozliczała imprezy, których nie organizowała, a jako swe osiągnięcia podawała m.in. wysyłanie e-maili

Teraz mamy najnowszy raport ze współpracy PFN, obejmujący ostatnie półrocze. Od maja do października br. PFN zapłaciła Amerykanom ponad 1,2 mln dol., czyli ponad 4,5 mln zł. Za co? Choćby za prowadzenie profili internetowych. Szkopuł w tym, że one nie istnieją

W sumie w ciągu dwóch lat Polska Fundacja Narodowa zapłaciła WHWG niemal 7 mln dol., czyli ponad 26 mln złotych

Rząd PiS stworzył Polską Fundację Narodową po to, by — zgodnie z pragnieniem prezesa PiS Jarosława Kaczyńskiego — dbała o reputację Polski za granicą i przekonywała Zachód do kontrowersyjnych reform PiS. Pomysł Kaczyńskiego był prosty: ponieważ budżet państwa nie ma pieniędzy na taką działalność, to zapłacą za nią państwowe spółki. W ten sposób 17 największych spółek skarbu państwa — od bajecznie bogatego Orlenu po znacznie uboższe PKP — płaci składki na PFN. Oznacza to, że PFN finansujemy my wszyscy, np. kupując benzynę, płacąc za energię czy grając w totolotka.

Kłopot polega na tym, że znaczących efektów działań PFN jak nie było, tak nie ma — za to w kraju fundacja dała się poznać z kontrowersyjnej kampanii atakującej sędziów. Dwukrotna zmiana prezesa PFN wskazuje na to, że nawet obóz władzy zdaje sobie sprawę, że w fundacji nie wszystko działa jak należy.

Przeczytaj wcześniejsze teksty Andrzeja Stankiewicza z cyklu o Polskiej Fundacji Narodowej:

Patologie w rozliczeniach

Jedną z podstawowych misji, jaką PFN miało wypełniać, była poprawa wizerunku Polski w USA. W tym celu fundacja podpisała umowę z waszyngtońską firmą White House Writers Group, specjalizującą się w PR, reklamie i doradztwie komunikacyjnym. Założyli ją Clark Judge, były doradca ds. komunikacji prezydenta Ronalda Reagana, oraz Philip Hughes, były urzędnik amerykańskiej administracji i ambasador USA na Barbadosie.

Polska Fundacja Narodowa nigdy nie ujawniła tej umowy. Jednak Onet skorzystał z amerykańskiego prawa, żeby do niej dotrzeć. Uchwalona jeszcze przed II wojną światową ustawa FARA nakłada na wszystkie amerykańskie firmy, organizacje, a nawet na prywatne osoby obowiązek składania rozliczeń z pieniędzy otrzymywanych z zagranicy.

Dlatego też WHWG skrupulatnie informuje Departament Sprawiedliwości USA o szczegółach swych rozliczeń z Polską Fundacją Narodową.

W serii publikacji we wrześniu na bazie tych dokumentów pokazaliśmy patologie w rozliczeniach między PFN a Amerykanami. Teraz mamy najnowszy raport ze współpracy PFN z White House Writer Group, obejmujący ostatnie półrocze.

Od maja do października PFN zapłaciła Amerykanom ponad 1,2 mln dol. (ponad 4,5 mln zł). Za co? Na wstępie swego raportu dla amerykańskich władz szef WHWG Clark Judge pisze np. o prowadzeniu na zlecenie PFN serwisów internetowych. Wymienia stronę PolandPerspectives.org, a także profile w mediach społecznościowych: @Polish_Fndtn na Twitterze oraz @HeartofPoland na Instagramie. Opisywaliśmy te profile we wrześniu — na całym świecie obserwowało je po kilkanaście czy kilkadziesiąt osób, w tym sami pracownicy WHWG.

Dziś sytuacja jest jeszcze gorsza. Otóż WHWG zlikwidowała wspomniane profile na Twitterze i Instagramie, chociaż wciąż wpisuje je do swych rozliczeń finansowych z PFN.

Do rozliczeń WGWH wpisuje też „wspieranie działań dyplomacji kulturalnej Konsula Generalnego RP w Nowym Jorku”, mimo że nowojorski konsul przegnał tę firmę na początku roku ze względu na mizerne efekty tej współpracy.

Czytaj także: Polska Fundacja Bananowa [KOMENTARZ]

Stołują się na koszt PFN

Firma WHWG jest jednak opłacana przez PFN przede wszystkim po to, by lobbowała za polskimi sprawami wśród amerykańskich polityków i urzędników. W sprawozdaniu przekonuje więc, że to robi. Tyle, że podaje tylko jeden przykład takich kontaktów. To... korespondencja e-mailowa z ambasador USA w Watykanie Callistą Gingrich w sprawie jej udziału w planowanej na przyszły rok konferencji w Rzymie poświęconej Janowi Pawłowi II i Ronaldowi Reaganowi. Żeby było zabawniej, e-maile do pani Gingrich WHWG wpisuje do rozliczeń od półtora roku.

WHWG pisze także, że „spotyka się z amerykańskimi liderami biznesu i polskimi urzędnikami państwowymi oraz ułatwia spotkania pomiędzy obiema grupami”, nie podaje jednak ani jednego przykładu.

W raportach dla Departamentu Sprawiedliwości WHWG podaje wszystkie swoje wydatki, za które płaci PFN, czyli polski podatnik. W najnowszym rozliczeniu — tak jak w poprzednich, opisywanych przez Onet — dużo jest wydatków na jedzenie w restauracjach położonych niedaleko siedziby WHWG w Waszyngtonie. To jednoznaczny dowód na to, że pracownicy tej firmy wciąż stołują się na koszt PFN. W tym półroczu nowe lokale to restauracje Dyllan’s Raw Bar Grill oraz Flavio, gdzie płaci się po ok. 50 dol. za posiłek. Nieco drożej jest w restauracji hotelu Ritz Carlton — 55-60 dol. Wszystkie te restauracje położone w odległości krótkiego spaceru od waszyngtońskiej siedziby WHWG.

Człowiek Macierewicza wynajmuje w USA prawników

W najnowszym raporcie finansowym WHWG znaleźliśmy także informację o wydatkach na Edmunda Jannigera, znajomego Antoniego Macierewicza. W 2015 r. jako 20-latek Janniger został doradcą ministra obrony Macierewicza, co budziło sporą sensację. Macierewicz od lat ma bliskie relacje z jego rodziną. Janniger jest synem amerykańskiego profesora dermatologii Roberta Allena Schwartza oraz polskiej lekarki tej samej specjalności Kamili Krysickiej-Janniger. Schwartz przylatywał do polskiego MON na wykłady na zaproszenie Macierewicza.

Za przelot do USA i zakwaterowanie Jannigera PFN zapłaciła w maju 6 tys. 284 dolary, czyli niemal 25 tys. zł. Hotel kosztował ponad tysiąc dolarów (niemal 4 tys. zł), a bilet lotniczy — 5 tys. 280 dolarów (ponad 20 tys. zł).

Chcieliśmy zapytać Jannigera, czy hotel był luksusowy, a przelot klasą biznes — na co może wskazywać bardzo wysoka cena biletu. Jednak, gdy poprosiliśmy Jannigera o kontakt, ten wynajął nowojorską kancelarię prawną Gordon Law Firm do kontaktów z nami.

„Jesteśmy świadomi Państwa komunikacji z panem Jannigerem i Państwa bezpodstawnych oskarżeń” — napisał do nas w imieniu byłego doradcy ministra obrony mec. Richard S. Gordon, przestrzegając jednocześnie Onet: „Jeśli zdecydują się Państwo na publikację fałszywych informacji o naszym kliencie, w dowolnym medium, zarówno drukowanym, jak i elektronicznym, podejmiemy wszelkie możliwe działania i środki zaradcze”.

Janniger nie odpowiedział na nasze pytania o wyjazd do USA na koszt Polskiej Fundacji Narodowej. Za to jego prawnik – i owszem.

Luksusy w hotelu

Zdaniem mec. Gordona sytuacja wyglądała tak: „Z panem Jannigerem skontaktowała się [powołana w latach 90. m.in. przez Zbigniewa Brzezińskiego] Fundacja Pamięci Ofiar Komunizmu, która była zainteresowana zabraniem głosu przez ministra Antoniego Macierewicza na konferencji odbywającej się w Chicago. Minister Macierewicz poprosił naszego klienta [czyli Edmunda Jannigera], aby towarzyszył mu w podróży do Chicago i podczas tego wydarzenia, co Pan Janniger zrobił w ramach swoich obowiązków służbowych. Minister Macierewicz uczestniczył w kluczowym panelu podczas konferencji Fundacji Pamięci Ofiar Komunizmu, wspierany przez pana Jannigera”.

Chodzi o jedną z dwóch konferencji, jaką WHWG zorganizowała w ostatnim półroczu za pieniądze PFN — „Polska i USA w obronie wolności: od pokonania komunizmu do zachowania suwerenności narodowej” w Chicago (druga nosiła nazwę „Europa na rozdrożu: cnota nacjonalizmu” i odbyła się w Londynie).

Chicagowska dyskusja, współorganizowana przez wspomnianą Fundację Pamięci Ofiar Komunizmu, odbyła się w luksusowym hotelu Blackstone. To tam prawdopodobnie nocowali Macierewicz i Janniger. W sumie podczas tej konferencji na samo tylko jedzenie i picie poszło ponad 9 tys. dolarów (35 tys. zł), choć konferencja trwała zaledwie 90 min. Nie było „kluczowego panelu”, jak twierdzi prawnik Jannigera — panel po prostu był tylko jeden. Uczestników poza Macierewiczem było w nim dwóch: emerytowany oficer amerykańskiej armii Tom Cosentino i biograf Ronalda Reagana Steven Hayward.

Rejestr korzyści Macierewicza

Prawnik Jannigera w swym oświadczeniu nie rozwiewa zasadniczych wątpliwości. Przede wszystkim w maju br. Macierewicz od dawna nie był już ministrem. Nie wiadomo więc, czemu na wyjazd do USA zabrał na koszt PFN osobę towarzyszącą. Trudno też mówić o jakichkolwiek „obowiązkach służbowych” Jannigera wobec Macierewicza, który jest dziś szeregowym posłem.

„Po podróży, jak to zwykle bywa w tego typu sytuacjach, minister Macierewicz i pan Janniger otrzymali zwrot kosztów, w tym kosztów przelotu i zakwaterowania” — pisze amerykański prawnik. Macierewicza nie znaleźliśmy jednak na liście rozliczeń finansowych WHWG. Czy rzeczywiście otrzymał pieniądze i od kogo?

Poseł nie odpowiedział na nasze pytania. W sejmowym rejestrze korzyści, gdzie powinien zgłaszać rozliczenia za wyjazdy na cudzy koszt, nie ma na ten temat ani słowa.

Macierewicz był zresztą przez ostatnie dwa lata najczęstszym obok byłej senator PiS i obecnej ambasador RP we Włoszech Anny Marii Anders gościem podczas konferencji i paneli organizowanych w USA przez WHWG za pieniądze PFN. To nie przypadek. Macierewicz jest w zażyłych kontaktach z Cezarym Jurkiewiczem i Maciejem Świrskim, którzy byli prezesami PFN, gdy podpisywany był amerykański kontrakt PR-owski.

Historyk od gejów

Także sam wybór firmy WHWG nie był przypadkowy. Kluczową postacią jest w tej kwestii prof. Marek Chodakiewicz, kontrowersyjny polonijny historyk. Chodakiewicz ostatnio stał się głośny, gdy podczas wykładu organizowanego przez Instytut Pamięci Narodowej wulgarnie wypowiadał się o homoseksualistach, przypisując im skłonności do zoofilii.

Chodakiewicz jest związany z PiS-em, trafił nawet z nadania Ministerstwa Kultury do rady programowej Muzeum II Wojny Światowej. Jego bliskim znajomym jest wspomniany Maciej Świrski, który w momencie tworzenia Polskiej Fundacji Narodowej w 2016 r. został wiceprezesem ds. współpracy międzynarodowej. To właśnie Świrski zdecydował, by lukratywny kontrakt na promowanie Polski w USA trafił do White House Writers Group.

Z ramienia WHWG współpracę z PFN koordynuje Anna Wellisz, Polka, która od ćwierć wieku ma amerykański paszport. Na kontrakcie WHWG z polską fundacją zarabia bardzo dobrze — rocznie 120 tys. dol, czyli prawie pół miliona złotych. Prywatnie pani Wellisz to siostra prof. Chodakiewicza.

W sprawozdaniach WHWG znaleźliśmy też informacje o przelewach dla Moniki Jabłońskiej — to także Polka, która od 2001 r. ma amerykański paszport. Jej pełne nazwisko to Monika Jabłońska-Chodakiewicz — jest żoną prof. Chodakiewicza. W ostatnim półroczu jako „konsultantka” otrzymała od WHWG, czyli od PFN, 12 tys. dol. (ponad 46 tys zł). To ona wysyłała e-maile do ambasador USA w Watykanie.

Sam prof. Chodakiewicz pracuje w waszyngtońskim konserwatywnym think tanku Institute of World Politics. WHWG przekazała tej instytucji „dotację” z pieniędzy PFN — ponad 3 tys dol. (11,5 tys. zł). Drugą podobną dotację dostała wspomniana Fundacja Pamięci Ofiar Komunizmu, która zaprosiła Macierewicza z Jannigerem do Chicago. Dlaczego WHWG rozdaje „dotacje” z pieniędzy PFN — nie wiadomo. Firma z Waszyngtonu nie odpowiedziała na nasze pytania. Milczy także prof. Chodakiewicz.

(MT, ks)