Thierry Baudet verzorgde dinsdagavond bij het Marrakesh-debat in de Tweede Kamer niet alleen de inhoud, maar ook de duiding. „Er is een clash gaande van wereldbeelden”, legde hij uit aan wie het ontgaan was: een clash tussen de verdedigers van nationale identiteiten en degenen die willen leven als wereldburgers in „anonieme nergenslanden”.

Dit leek op de analyse van de Finse hoogleraar internationaal recht Martti Koskenniemi in een NRC-interview vorige week. Ook hij zag een clash: tussen de mensenrechten-lovers uit de sixties en de „conservatieve, politieke backlash” tegen die mentaliteit. Links probeert thema’s als sociale rechtvaardigheid in het internationaal recht vast te leggen, tot ongenoegen van de boze burger, aldus Koskenniemi. „Burgers zijn ontevreden over de globalisering en willen die thema’s terughalen, de politiek in.”

Dan mogen die burgers Thierry Baudet dankbaar zijn, want dankzij hem werd gedebatteerd over het migratiepact. En het is niet de eerste keer dat Baudet een debat over een internationaal akkoord op gang brengt. In 2013 schreef hij samen met rechtsfilosoof Bastiaan Rijpkema in NRC een opiniestuk over het vrijhandelsverdrag TTIP, toen nog een onwaarschijnlijk borreltafelonderwerp, later met dank aan Arjen Lubach toch nog veelbesproken.

Dat stuk over TTIP volgde kort op de publicatie van Baudets proefschrift The Significance of Borders (2012), waarin hij beschreef hoe het multiculturalisme en supranationale organen als de EU de natiestaat van binnenuit en bovenaf kapot zouden maken. Baudets politieke missie, het terughalen van soevereiniteit en het herstellen van politiek vertrouwen, is helemaal in lijn met dit proefschrift.

Hij is trouwens niet de enige die dit doet. Twee jaar geleden zocht ik uit hoe de Tweede Kamer debatteerde over alle EU-associatieverdragen van de jaren zestig tot nu. Opvallend: pas sinds Geert Wilders in 2005 als eerste parlementariër tegen zo’n verdrag stemde (het associatieverdrag met Algerije) wordt er überhaupt over gedebatteerd. Daarvoor waren de verdragen vaak hamerstukken. Na Wilders volgden meer tegenstemmers; alleen VVD, CDA, D66 en PvdA stemden altijd voor.

Wilders en Baudet doen dus wat volgens Koskenniemi (en vele anderen) het recept is tegen wantrouwen: ze slepen internationale verdragen terug het politieke domein in. Een knappe prestatie en niet verkeerd lijkt me, want de voorstanders van zulke verdragen moeten toch kunnen uitleggen waaróm ze zo nodig zijn.

Jammer alleen dat een partij als Forum voor Democratie met de ene hand het vuur oppookt dat het met de andere zegt te willen blussen. Dinsdagavond retweette het partijaccount een veel gedeelde tweet van een anonieme twitteraar. Die tweet bevatte een foto van een bijna lege Tweede Kamer, met de tekst: „Een iconische foto van de 2e kamer van tegenwoordig. Publieke tribune zit vol / 2e kamer leeg. De minachting naar het volk kan niet beter in beeld worden gebracht bij het #marrakeshdebat”.

Forum voor Democratie weet best dat bij een commissiedebat als dit alleen de migratiewoordvoerders van de partijen aanwezig zijn. Maar wat maakt het uit? Elke kans om wantrouwen te zaaien moet je aangrijpen, lijkt het idee van de partij. Dat blijkt ook uit de publieke optredens van Baudet, die zijn toehoorders aanmoedigt om te geloven in complottheorieën over politici en de mainstream media.

Een probaat middel om nieuwe kiezers te winnen, natuurlijk: eerst de vraag creëren waarvoor jij het aanbod bent. Maar Baudets zorgen over afnemend politiek vertrouwen klinken zo wel iets minder oprecht.

Floor Rusman is redacteur van NRC

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 6 december 2018