De versnippering binnen rechts raakt naast de PVV ook de VVD. "Kijken we naar de gemeenten waar de VVD in 2015 de grootste was, dan zien we dat die partij de wat welvarender gemeenten, zoals Gooise Meren en Bloemendaaal, weet vast te houden. Terwijl de middenklasse-gemeenten zijn overgelopen naar de FvD. Denk aan Zoetermeer en Haarlemmermeer."

Het CDA is ondanks een behoorlijk verlies nog in veel gemeenten de grootste. "Hierbij gaat het dan wel om dunbevolkte gebieden", zegt De Voogd. "En ook hier geldt weer dat je met een lager percentage toch de grootste kunt blijven, omdat de andere stemmen versnipperen."

Populisme gegroeid

Binnen rechts is het aandeel gegroeid van wat vaak de rechts-populistische partijen worden genoemd, is De Voogd opgevallen. Dat is vooral toe te schrijven aan de verkiezingswinst van FvD, die groter was dan het verlies van de PVV.

Het populisme is in Nederland dus gegroeid. "Nog steeds vinden we in het westen en zuiden de meeste populistische bolwerken, maar het noorden en oosten zijn wel een inhaalslag aan het maken", zegt De Voogd. "Een voorbeeld is Urk, daar stemde deze week bijna een derde op rechts-populistische partijen. In het verleden wonnen daar vooral christelijke partijen en behaalden de overige partijen slechts enkele procenten."

Een ander voorbeeld is de Friese gemeente Achtkarspelen, die dit keer meer dan het landelijk gemiddelde op FvD en PVV heeft gestemd. "Uit de regio rond Achtkarspelen is ook de blokkade van het anti-zwartepietenprotest voortgekomen", vertelt De Voogd.