PKW nie będzie mogła już np. określić wzoru kart do głosowania, zlecić druku tych kart i obwieszczeń

Prawo i Sprawiedliwość postawiło wszystko na jedną kartę. Albo odbędą się wybory w pełni korespondencyjne organizowane przez Jacka Sasina z pomocą Poczty Polskiej, albo nie będzie ich wcale

Na co liczą politycy KO? Nie jest to do końca jasne. Być może na to, by móc dokładać kolejne elementy pod potencjalną skargę do Sądu Najwyższego o unieważnienie wyborów (w przypadku zwycięstwa Andrzeja Dudy)

Skasowane przepisy

Jedno pociągnięcie pióra zmieniło więcej, niż może się wydawać. Prezydent Andrzej Duda wczoraj podpisał ustawę roboczo nazywaną Tarczą 2.0. To specustawa o pomocy dla przedsiębiorców i pracowników w dobie kryzysu wywołanego epidemią koronawirusa. Nowe prawo właśnie wchodzi w życie.

W gąszczu przepisów szczególną uwagę przykuwa jeden artykuł. I nie tylko dlatego, że w trakcie prac legislacyjnych nadano mu numer „100”. To przepis odbierający Państwowej Komisji Wyborczej kluczowe uprawnienia, jakie do wczoraj miała w związku organizacją wyborów prezydenckich.

PKW nie będzie mogła już np. określić wzoru kart do głosowania, zlecić druku tych kart i obwieszczeń. Nie będzie można już pobierać zaświadczeń o prawie do głosowania, ani starać się o głosowanie przez pełnomocnika.

Foto: Materiały prasowe

Z kolei gminy nie mogą przekazywać wyborcom informacji o numerach oraz granicach stałych i odrębnych obwodów głosowania, siedzibach obwodowych komisji wyborczych i lokalach dostosowanych do potrzeb wyborców niepełnosprawnych.

Zawieszono też artykuł Kodeksu wyborczego mówiący o tym, że komisarz wyborczy „najpóźniej w 21 dniu przed dniem wyborów, przekazuje wyborcom w stałych obwodach głosowania, w formie druku bezadresowego umieszczanego w oddawczych skrzynkach pocztowych, informację o terminie wyborów, godzinach głosowania, sposobie głosowania oraz warunkach ważności głosu w danych wyborach”.

W kosmos wystrzelono również wprowadzone zaledwie trzy tygodnie temu przepisy, które pozwalały wyborcom przebywającym w kwarantannie i tym, którzy ukończyli 60. rok życia, zagłosować listownie (do tej pory taką opcję mieli wyłącznie niepełnosprawni).

W praktyce oznacza to, że Prawo i Sprawiedliwość postawiło wszystko na jedną kartę. Albo odbędą się wybory w pełni korespondencyjne organizowane przez Jacka Sasina z pomocą Poczty Polskiej, albo nie będzie ich wcale. Tyle, że przepisów, które dają możliwość wcielenia w życie tej pierwszej opcji wciąż nie ma.

I nie jest pewne, czy w ogóle wejdą w życie. Ustawa autorstwa PiS w tej sprawie czeka na decyzję Senatu i poczeka najpewniej do pierwszych dni maja. Można zakładać, że izba wyższa parlamentu będzie chciała ją wyrzucić do kosza.

Co zrobi Gowin

Sejm będzie mógł odrzucić senackie poprawki bezwzględną większością głosów. PiS może mieć jednak z tym problem, bo Jarosław Gowin wielokrotnie deklarował, że on nie zgadza się na majowe wybory nawet w formie listownej. Chce ich przesunięcia na lato.

Jeśli Gowin i kilku bliskich mu posłów choćby wstrzymają się od głosu, ustawa padnie. Tak samo będzie, jeśli np. szef Porozumienia dogada się z opozycją na poprawkę, która wprowadzi do ustawy o wyborach listownych np. trzymiesięczne vacatio legis. Mówiąc ludzkim językiem, ustawa mogłaby wejść w życie dopiero trzy miesiące od jej publikacji, a nie od razu, jak chce Prawo i Sprawiedliwość.

Czeka nas wtedy chaos. Kilka dni przed wyborami prezydenckimi nie będzie instytucji, która mogłaby je przeprowadzić: PKW już nie będzie miała tych uprawnień, a minister aktywów państwowych wskazany w przepisach o wyborach korespondencyjnych jeszcze ich nie dostanie.

I nie będzie miało znaczenia, czy – możliwe, że wbrew prawu – Poczta Polska do tego momentu będzie się w jakikolwiek sposób przygotowywać do wyborów, czy nie. Nie będzie miało znaczenia to, czy jakimś cudem uda się wydrukować 30 mln kart do głosowania i 90 mln kopert, choć z informacji Newsweeka wynika, że Polska Wytwórnia Papierów Wartościowych może mieć z tym potężny problem.

Plan opozycji

Opozycja mogła temu chaosowi zapobiec w Senacie, ale… nie chciała. Z naszych informacji wynika, że w trakcie rozmów liderów KO, Lewicy i PSL zapadła decyzja o zrzuceniu ciężaru ewentualnego bałaganu na Prawo i Sprawiedliwość.

- Niech PiS bierze za to odpowiedzialność. Sami to piwo nawarzyli – słyszymy od prominentnego polityka Koalicji Obywatelskiej.

Na co liczą politycy KO? Nie jest to do końca jasne. Być może na to, by móc dokładać kolejne elementy pod potencjalną skargę do Sądu Najwyższego o unieważnienie wyborów (w przypadku zwycięstwa Andrzeja Dudy).

Argumentów z pewnością nie zabraknie. PiS planując głosowanie listowne zapomniało o jakiejkolwiek weryfikacji wyborców z użyciem dowodu tożsamości. Nie wiadomo, kto wyjmie ze skrzynki pakiet dostarczony przez listonosza. Nie wiadomo, kto na karcie do głosowania postawi krzyżyk i nie wiadomo, czy będzie to głos oddany w sposób wolny.

Samo zmienianie Kodeksu wyborczego kilka tygodni przed głosowaniem i poprzez pogwałcenie regulaminu Sejmu również budzi poważne zastrzeżenia wielu prawników.

Ale jest jeszcze w tym wszystkim czysta polityka i to, co dzieje się za kulisami. Wiadomo, że były już wicepremier Jarosław Gowin prowadzi rozmowy z opozycją na temat jego propozycji zmian w konstytucji, które umożliwią przedłużenie kadencji Andrzeja Dudy o dwa lata, przy założeniu, że urzędujący prezydent nie będzie mógł się ubiegać o kolejną kadencję.

Z kolei na początku tygodnia swój plan ma przedstawić przewodniczący PO Borys Budka.

(MW)