Paul Beliën 'oude stijl'. Beeld Katrijn van Giel

Begin december twitterde Geert Wilders een foto van 'The A-team'. Zo presenteerde hij het clubje getrouwen dat hem zou gaan ondersteunen bij zijn campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen. Inzet: een monsterzege, een 'schoon schip', en een Nederland dat 'weer van ons' wordt.



Op de foto stonden hoofdzakelijk PVV-gezichten die de afgelopen jaren regelmatig in de media voorbijkwamen: Sietse Fritsma, Barry Madlener, Gidi Markuszower... maar hé, wie was toch die figuur daar helemaal links, dat silhouet in het halfduister? Dat was, symbolisch genoeg, een man die al zeven jaar in de schaduw opereert voor de PVV. Die lange dagen maakt als ghostwriter, speechschrijver, buitenlandsecretaris en sparringpartner van Wilders. Die er via zijn Amerikaanse netwerk voor heeft gezorgd dat de relatief onbemiddelde PVV nog wat geld in de kas heeft en dat een waaier van radicale islamcritici in de VS de Nederlandse verkiezingen met bovengemiddelde aandacht volgt. Een man ook die er extremere denkbeelden over moslims - en andere minderheden - op nahoudt dan Wilders zelf. Een Vlaming bovendien. Zijn naam: Paul Beliën.



Verschillende ex-PVV'ers, die alleen op basis van anonimiteit met de Volkskrant willen praten, noemen de 58-jarige Beliën 'misschien wel de belangrijkste man achter Geert'. Sommigen vergelijken hem zelfs met Steve Bannon, voorheen de grote roerganger achter de ultrarechtse website Breitbart en thans de voornaamste adviseur van Donald Trump.

Wie is Paul Beliën?

Des te opvallender is het dat de Vlaming sinds hij in 2010 voor de PVV aan de slag ging zelden tot nooit op de voorgrond is getreden. Op de partijwebsite wordt hij nergens genoemd. Met de meeste PVV-Kamerleden heeft hij, volgens twee ingewijden op dringend verzoek van Wilders, nauwelijks contact. Journalisten gaat hij uit de weg, groot als zijn wantrouwen is jegens de mainstream media. Daarin weet hij zich gesteund door zijn echtgenote, voormalig Vlaams Belang-Kamerlid Alexandra Colen. Zij organiseerde zeven jaar geleden in Antwerpen al eens een openbare krantenverscheuring (een verbranding werd door de burgemeester verboden) uit protest tegen de Vlaamse dag- en weekbladen, die zouden 'liegen en manipuleren'.



Als de Volkskrant begin februari per e-mail een interviewverzoek bij Beliën indient, blijft een reactie uit. Ook een tweede aanvraag twee weken later, met daarbij de aankondiging van een artikel, een lijstje gespreksonderwerpen en het aanbod om eventueel off the record zijn verhaal te doen, laat de Vlaming onbeantwoord. Wel treedt een trumpiaans afweermechanisme in werking. Eerst wijdt Wilders een woedende tweet aan de 'smerige journalistiek' en de 'leugens'. Vervolgens speelt Beliën de tweede e-mail door aan een van zijn betere contacten: de hoofdredacteur van het PVV-angehauchte weblog De Dagelijkse Standaard. Die schrijft op zijn beurt een verontwaardigd artikel waarin hij selectief uit de mail citeert en spreekt van een 'dreigement'. Resultaat: diverse PVV-aanhangers melden zich bij de Volkskrant via tweets van het kaliber 'Snij je polsen maar door' en 'Ik wacht op de sniper.'



Blijft de vraag: wie is Paul Beliën nu precies? Zo van een afstandje lijkt hij in elk geval een wat atypische PVV'er. Beliën is meester in de rechten en doctor in de internationale studies en hij schreef lijvige essays en doorwrochte boeken over Europa. Thierry Baudet, naar eigen zeggen 'de belangrijkste intellectueel van Nederland', verwees naar het werk van de Belg in zijn boek De aanval op de natiestaat en prijst hem nog altijd als 'interessante denker'.

Journalist en publicist

Op vroege YouTube-filmpjes komt Beliën naar voren als een zelfverzekerde, eloquente spreker, met een perfecte beheersing van het Engels. Oude foto's tonen dat hij voor zijn komst naar de PVV nogal een markante verschijning vormde, met een grote zwarte hoed, lange donkere jas, en Tedje van Es-achtige gezichtsbeharing. Tegenwoordig houdt hij het bij een bescheiden baard.



Beschouwt Beliën 'de media' deze dagen als de vijand, zijn eigen carrière begon hij als journalist en publicist. Hij werkte onder meer voor de Gazet van Antwerpen, The Wall Street Journal en NRC Handelsblad - de krant waarvoor Wilders onlangs nog de hashtag #NRCWEGERMEE in het leven riep.



Sinds elf jaar bewoont Beliën met zijn vrouw een riante verbouwde hoeve ten zuiden van Turnhout. Daar runde het echtpaar ook enige tijd een galerie voor figuratief-realistische kunst.

Toch heeft Beliën ten minste één belangrijke eigenschap met de rest van PVV gemeen: een intense afkeer van de multiculturele samenleving en de islam. Zo was hij vijf jaar lang hoofdredacteur van The Brussels Journal, een soort Breitbart van België. Het weblog was een van de eerste media in Europa die de Mohammed-cartoon van Kurt Westergaard plaatsten. Toen in hetzelfde jaar de Brusselse scholier Joe van Holstbeek werd vermoord, en Beliën er abusievelijk van uitging dat de dader een moslim was (het bleek een Pool), publiceerde hij een tekst waarin hij moslims 'roofdieren' met 'tanden en klauwen' noemde en het Belgische volk opriep de wapenen ter hand te nemen: 'Van kleinsaf hebben zij tijdens het jaarlijkse offerfeest geleerd hoe ze warmbloedige kuddedieren moeten kelen. Wij worden misselijk als we bloed zien, maar zij niet. Zij zijn getraind, zij zijn gewapend. Wij mogen niet eens pepperspray op zak hebben. Zij hebben knipmessen en slagersmessen en weten hoe ze die moeten gebruiken. Nood breekt wet.'



Later publiceerde Beliën ook een betoog voor burgerbewapening in The Washington Times. Reden voor de CCRKBA, de plaatselijke wapenlobbyvereniging van Washington, om hem uit te roepen tot 'Gun Rights Defender of the Month'.



Eind 2006 zocht de Vlaming opnieuw de controverse, nadat in België ophef was ontstaan over een opiniestuk van publicist en voormalig voorzitter van de Vlaamse Journalisten Vereniging Luc van Balberghe. Die had migranten vergeleken met 'ongedierte', 'vreemde bloedzuigers' en 'rode bosmieren' die alleen met een bunsenbrander verdelgd konden worden. Beliën was het '100 procent eens met Van Belberghe', liet hij via The Brussels Journal weten.

Wat een zieke NRC-geesten, wat een lowlife.



Drie Marokkaanse beveiligers geschorst of veroordeeld en ik zou moeten zwijgen?#NRCWEGERMEE https://t.co/RAMZEHKWV8 Geert Wilders

Vijf jaar later zou blijken dat het weblog een belangrijke inspiratiebron vormde voor de Noorse terrorist Anders Breivik. In zijn manifest 2083: een Europese onafhankelijksverklaring citeerde Breivik The Brussels Journal 83 keer. Beliën zelf schaarde hij in het manifest terloops in de categorie 'fatsoenlijke mensen'.



Geert Wilders leert Beliën kennen in 2009, onder meer via de International Free Press Society, een organisatie die strijdt voor de vrijheid van meningsuiting en fungeert als platform voor islamcritici wereldwijd. De IPFS, waarvan Beliën op dat moment vicepresident is, organiseert bijeenkomsten in het buitenland waar Wilders zijn boodschap kan verkondigen en zamelt geld in om zijn advocatenkosten te dekken.



De PVV-leider loopt Beliën dat jaar ook tegen het lijf bij het Vlaams Belang, waar hij wordt ingezet als partij-ideoloog en matchmaker tussen Filip Dewinter en buitenlandse geestverwanten. Wilders en Dewinter zullen elkaar twee keer in het geheim bij Beliën thuis ontmoeten, maar tot een vruchtbare relatie komt het niet.

Paul Beliën in gesprek met Geert Wilders. Beeld Snaphanen

Ondertussen bloeit er wel iets op tussen de PVV-voorman en Beliën, die zich in de loop der jaren heeft ontwikkeld tot spilfiguur in een mondiaal netwerk van allerlei radicaal-rechtse denktanks, weblogs en politici. Zo onderhoudt hij nauwe contacten met prominente Amerikaanse islamcritici als Robert Spencer en Pamela Geller en is hij hoofdredacteur van het internetforum Islamist Watch van Daniel Pipes - stuk voor stuk aanhangers van de theorie dat Europa vroeg of laat zal worden verzwolgen door de Arabische wereld. Ook staat hij op goede voet met de Duitser Stefan Herre van het populaire weblog Politically Incorrect, met wie hij in 2009 een anti-islamcongres in Keulen bezoekt.



Beliën is een netwerker pur sang. Al in 1994 richtte hij The Centre for the New Europe op, een netwerk van vrijemarkt-denkers dat gefinancierd werd door oliereus ExxonMobil en farmaceut Pfizer en rapporten publiceerde tegen scherpere milieuwetgeving en voor de totale privatisering van de gezondheidszorg.



Op The Brussels Journal mocht Beliën ook graag schrijven over zijn 'vriend' in het Witte Huis. Dat was William McGurn, de speechschrijver van George W. Bush, die hij nog als journalist had leren kennen op de redactie van The Wallstreet Journal.

Islamkritisch Amerika

Wilders besluit de Vlaming naar de PVV te halen, waarschijnlijk in de verwachting zo de (financiële) banden met islamkritisch Amerika te kunnen verstevigen. De PVV ontvangt dan al incidenteel donaties via benefietavonden van Amerikaans-Joodse organisaties en fanatieke bewonderaars als Pamela Geller, maar blijft als partij zonder leden armlastig.



De eerste belangrijke opdracht van Beliën, zo bevestigen ingewijden, is het ghostwriten van Wilders' Engelstalige autobiografie, bedoeld om de Amerikaanse fanschare te vergroten. De PVV-leider zal het bij publicatie van het bijna driehonderd pagina's tellende boek op de partijsite doen voorkomen alsof hij Marked for Death zelf heeft geschreven, maar al lezende valt meteen op hoezeer het is doorspekt met theologische verhandelingen, filosofische wijsheden en citaten uit de Koran en de Hadith.



Vanaf 2012 gaat Beliën aan de slag als speechschrijver voor Wilders. Ook vergezelt hij de PVV-voorman voortaan op al diens buitenlandse reizen, om zijn netwerk te onderhouden en nieuwe donateurs voor de partij te werven. Zo klopt hij in Los Angeles aan bij David Horowitz, een invloedrijke figuur die met zijn stichting een keur aan anti-islamistische initiatieven ondersteunt. 'The godfather of the modern anti-Muslim movement', zoals hij door sommigen wordt genoemd, is ook een man van extreme standpunten, die hij onder meer via Breitbart verspreidt. In de denkwereld van Horowitz is Barack Obama een stiekeme moslim die erop uit was Amerika te vernietigen, is fractieleider van de Amerikaanse Democraten Nancy Pelosi een 'jodenhatende bitch' en zijn Palestijnen een 'moreel ziek volk'.



Als Wilders in 2012 twee lezingen houdt in de VS, betaalt Horowitz zijn vlucht en hotelkosten. Twee jaar later, zo blijkt uit het geschenkenregister van de Tweede Kamer, doet hij dat in oktober en november nog eens.

David Horowitz in 2011. Beeld Gage Skidmore

Vanaf dat moment groeit Horowitz uit tot de belangrijkste donateur van de PVV, met giften van 20 duizend euro in 2014, 108 duizend euro in 2015, en (zo maakte het ministerie van Binnenlandse Zaken deze week bekend) 22 duizend euro in 2016. Die vrijgevigheid is vooral te danken aan het lobbywerk van Beliën, bevestigen twee voormalig PVV-collega's onafhankelijk van elkaar.



Een minstens zo belangrijke financier van de PVV is de Amerikaanse multimiljonair Nina Rosenwald, door The Nation gekenschetst als 'The Sugar-Mama of Anti-Muslim Hate'. Rosenwald is directeur van het Gatestone Institute, een New Yorkse denktank die grossiert in alarmistische berichten over moslims en vluchtelingen en die bovendien weer de grote geldschieter is achter de stichting van David Horowiz.



En wie werkte er twee jaar als auteur voor de denktank? Juist, Paul Beliën. En die wist aardig wat geld bij Rosenwald los te krijgen. Zo werd zijn arbeidsloon voor het schrijven van Marked for Death volgens een betrouwbare bron al door Gatestone betaald. In 2015 en 2016 financiert Rosenwald ook twee lezingen van Wilders in de VS. Bovendien steunt Gatestone de PVV dus getrapt via David Horowiz. Hoe innig de banden zijn tussen Rosenwald en de PVV, blijkt uit twee van haar e-mails aan een voormalig PVV-medewerker, waarover de Volkskrant beschikt. Het ene mailtje sluit ze af met: 'Warmest, Nina'. Het andere met: 'Much love to all.'

Breitbart

Beliën fungeert vanaf 2016 ook als belangrijke schakel tussen de PVV en Breitbart. De website deinst weliswaar niet terug voor racistische en misogyne artikelen, maar vormt met 45 miljoen lezers ook een interessant podium voor de partij. Een jaar lang schrijft Geert Wilders elke maand een column voor de site. Althans, zijn naam staat erboven. In werkelijkheid is Beliën de auteur. Die strooit kwistig met complimenten aan het adres van Donald Trump en laat teksten uit zijn toetsenbord vloeien als: 'In mijn land, Nederland, wonen 100 duizend moslims die bereid zijn tot geweld. Het Nederlandse leger echter is slechts 50 duizend soldaten sterk. Dus zelfs als we het complete leger zouden inzetten om kerstmarkten, theaters, nachtclubs, festivals, winkelcentra, kerken en synagogen te bewaken, dan nog kunnen we niet de veiligheid van al onze burgers garanderen.'



Beliën zorgt er ook voor dat Breitbart eens per week per mail gevoed wordt met het laatste goede nieuws over de PVV. Met effect: de website wijdt met grote regelmaat lyrische artikelen aan de partij.

Verantwoording Dit artikel kwam tot stand op basis van onder meer gesprekken met vier ex-PVV'ers die anoniem wilden blijven, en artikelen uit de Nederlandse, Vlaamse en Amerikaanse media. De auteur van dit stuk schreef in 2010 al eens een kort profiel van Beliën in Vrij Nederland.

Op 19 juli 2016 staat Geert Wilders achter een katheder in een klein zaaltje in Cleveland. Achter hem hangen grote posters van (half)naakte, schalks kijkende jonge mannen, die petten dragen met de tekst 'Let's make America great again'. Wilders spreekt deze avond, in de kantlijn van de Republikeinse conventie, op de door Breitbart georganiseerde bijeenkomst Gays for Trump. Pamela Geller staat ook op het programma. Zij begint haar toespraak met een mop: 'A jihadi walks into a gaybar. The bartender says: 'What'll you have?' The jihadist says: 'Shots for everyone!'



Hoewel de bijeenkomst voor Wilders een uitgelezen moment lijkt voor een speech over, pak hem beet, Marokkaanse hangjongeren die homo's bespugen, houdt hij het bij een standaardpraatje over de islamisering van Europa waarin het het woord 'gay' niet één keer valt. Toch reageert het publiek enthousiast. Eensluidend klinkt het: 'Gurt! Gurt! Gurt!'

Geert Wilders For Breitbart: Let's Lock The Door To Islam https://t.co/8whgws6C2O via @BreitbartNews Geert Wilders

Ondertussen loopt er bij de PVV wel een invloedrijk figuur rond met opvattingen die waarschijnlijk slecht zouden vallen op een avond als deze.



Zijn naam: Paul Beliën. Hij vindt het homohuwelijk 'absoluut immoreel', zei hij in 2005 in De Standaard. Ook zei hij: 'Als iemand zijn huis niet wil verkopen aan een homopaar, dan moet hij dat recht hebben.' Op de website Secessie schreef Beliën eerder al: 'Wie kinderen toevertrouwt aan 'twee papa's' of 'twee mama's', doet deze kinderen het grootst mogelijke onrecht: hij levert ze over aan perversie.' Ook hierin vindt hij zijn echtgenote aan zijn zijde. Alexandra Colen vergeleek in 2010 de Vlaamse Gay Parade met nazipropaganda. Ze verklaarde in interviews dat homoseksualiteit wordt veroorzaakt door een tekort aan vrouwen op de huwelijksmarkt en doordat heteroseksuele mannen door homo's worden misbruikt.



Als streng katholiek - Colen richtte bij het Vlaams Belang zelfs een gebedsgroep op waarmee ze een duiveluitdrijving hield in het Vlaamse parlement - is het echtpaar ook fel tegenstander van euthanasie en abortus. Over het tweede schreef Beliën het boek Abortus: het grote taboe, waarin hij waarschuwt voor een 'Auschwitz van alle niet-eerstgeborenen'.

Roze stembusakkoord

Toen sommige Nederlandse media in 2010 aandacht besteedden aan Beliëns opvattingen over homoseksualiteit, haastte Wilders zich te zeggen dat de PVV 'overtuigd voorstander' was van homorechten. De partij 'zal daar altijd voor blijven knokken', bezwoer hij.



De afgelopen jaren stemde de PVV inderdaad voor een aantal maatregelen die de positie van homoseksuelen zouden verbeteren. Tegelijkertijd valt op dat in het verkiezingsprogramma van de partij in tegenstelling tot 2010 en 2012, met geen woord meer over het bestrijden van homodiscriminatie wordt gerept. Ook weigerde de PVV deze week, net als de ChristenUnie, SGP en Denk, het roze stembusakkoord van belangenvereniging COC te ondertekenen, waarin acht politieke partijen zich committeerden aan acht nieuwe maatregelen voor LHBT-emancipatie. In 2012 ondertekende de PVV het toenmalige roze stembusakkoord nog wel - al stemde de partij later alsnog tegen twee van de maatregelen die daarin waren opgenomen.

Geert Wilders afgelopen zomer in Cleveland. Beeld ap

Is dat de invloed van Beliën? COC-voorzitter Tanja Ineke sluit het niet uit. 'Het is lastig om een causaal verband te leggen', zegt ze, 'maar dat er iemand bij de PVV rondloopt met homofobe ideeën, helpt natuurlijk niet.'



Een onterechte vrees, zeggen sommige ex-PVV'ers. Wilders zou zich niet zo makkelijk laten sturen. In elk geval zal Beliën weinig weerstand hebben geboden toen bleek dat er op het veelbesproken A4'tje geen plaats meer was voor homorechten. Zoals hij dat trouwens ook niet zal hebben gedaan toen de PVV in 2011 pleitte voor een aanscherping van de abortuswet en recent nog weerstand bood tegen de invoering van de Wet voltooid leven.



Misschien ligt het dus wel anders. Misschien is de Vlaming niet zozeer de ideoloog die bij de PVV op de achtergrond een conservatieve agenda doorvoert. Aannemelijker is dat Beliën en Wilders in elkaar een perfecte match hebben gevonden.