Eigen schuld, dikke bult

Sonia betaalt alle kosten en vertrouwt op een goede afloop, tot ze enkele weken later een brief in de bus krijgt van de verzekeringsmaatschappij van Carrefour. Daarin staat dat een supermarkt niet aansprakelijk gesteld kan worden in dit dossier, want de rechtspraak stelt dat “eenieder dient in te staan voor zijn eigen veiligheid en zijn gedrag dient aan te passen aan elke mogelijke hindernis”. En een beetje verder staat: “Een radijs op de grond, in de afdeling groenten en fruit, is geen onvoorziene hindernis.”

Sonia blijft niet bij de pakken neerzitten en stuurt ook nog een brief aan haar eigen verzekeringsmaatschappij. Niet veel later bevestigt die dat Sonia weinig slaagkansen heeft en haalt nog een extra argument aan. “De huidige rechtspraak wordt nog steeds bepaald door het principe-arrest van het Hof van Cassatie d.d. 6 maart 1981, beter gekend als het groenterestenarrest.” Die rechtspraak zou stellen dat de supermarkt niet aansprakelijk gesteld kan worden als een klant uitglijdt over groenteresten in de groenteafdeling.

Raar, maar waar

Dat groenterestenarrest bestaat inderdaad, zo bevestigt professor aansprakelijkheidsrecht Thierry Vansweevelt (UAntwerpen). Die zaak uit 1981 ging over een mevrouw die in de Delhaize was uitgegleden over groenteafval in de afdeling groente en fruit. De rechtbank heeft toen beslist dat de supermarkt niet aansprakelijk was en dat het slachtoffer zelf de schade moest dragen. Dat ligt ook helemaal in lijn met het algemene uitgangspunt van het westerse aansprakelijkheidsrecht. Wie schade lijdt, bijvoorbeeld door te struikelen op het trottoir en die schade wil kunnen verhalen, moet een fout van iemand anders kunnen aantonen.

Het wordt een andere kwestie als die radijs op een andere plaats in die supermarkt had gelegen, bijvoorbeeld in de visafdeling. Dan is het niet vanzelfsprekend dat daar groenteresten rondslingeren. Zo zijn wel winkels aansprakelijk gesteld nadat er ijs lag op de vloer van een parfumerie, olie bij de voedingsproducten en sla in een textielafdeling. Er komen geregeld rechtszaken van omdat de schade ook hoog kan oplopen, met zelfs arbeidsongeschiktheid of een blijvende handicap tot gevolg.

Eens een arrest, altijd een arrest?

De uitspraak in 1981 was een precedent, vandaar dat het dus een principe-arrest wordt genoemd. Maar dat arrest is daarna nog ettelijke keren bevestigd. Zo was er een zaak waarin iemand uitgleed over friet in een frietkraam of over een natte vloer in de inkomhal van een supermarkt na regenweer. In al die zaken is de aansprakelijkheid van de winkel afgewezen. Mocht Sonia naar het Europees Hof van Justitie stappen, dan is de kans klein dat ze daar haar gelijk zou halen.

Helpt dit bordje?

De boodschap "niet verantwoordelijk voor gebeurlijke ongevallen" zie je wel eens ophangen in een winkel, maar dat wordt minder en minder aanvaard. Wanneer iemand door een fout een lichamelijk letsel oploopt of zelfs een dodelijk ongeval meemaakt, dan is die boodschap zelfs verboden en wordt het nietig verklaard. Een winkelier kan zijn aansprakelijkheid dan niet ontlopen, dat zou té gemakkelijk zijn.

Conclusie

Je kunt dus beter uitglijden over een radijs in de visafdeling dan over een radijs in de groenteafdeling... Al kun je beter helemaal niet uitglijden, natuurlijk. En wat ook nog had kunnen helpen, is een persoonlijke ongevallen­verzekering. Die komt wel tegemoet in de medische kosten na een ongeval zonder dat je iemands fout moet kunnen bewijzen, al moet je mogelijk wel rekening houden met een limiet of forfait uiteraard.