“The reason I am so committed to Bitcoin and crypto, is that crypto can solve the problem that centralized organizations present to society.” Overstock CEO Patrick Byrne z’n vurige openingstoespraak van Bitcoin 2014 is regelrecht gericht op de libertarische ziel van de Bitcoin-gemeenschap. De man die op het hoofdpodium is aangekondigd als een leider in het blootleggen van Wall Street-corruptie windt geen doekjes om zijn betrokkenheid bij de crypto-revolutie: “Society sets us up with regulators to protect us from certain industries, from certain forces. But sometimes these regulators have the tendency to get captured. They get owned by the industries they are supposed to help defend us from.” En: “It’s not just the regulators that get captured by the bad guys. It’s regulators, and congressmen, and police, and journalists, and judges, and academics… The capture goes very deep.” Byrne verzorgt een enerverende aftrap van Bitcoin 2014.

Amsterdam fungeert voor een weekend als het epicentrum van een nieuw financieel paradigma, zoals de optimistische slogan op een spandoek nabij de hoofdingang van de conferentiehal enthousiast verkondigt: “Building the Digital Economy.” Het is nog vroeg als de ochtendzon intens door de glazen wanden van de Passenger Terminal schijnt, daarmee de ruime hal in natuurlijk licht badend. Maar gratis rondjes koffie verzorgen de brandstof waarmee het optimisme onder aanwezigen snel wordt aangewakkerd: het kletterende gebabbel in de Passenger Terminal wordt geleidelijk luider naarmate de conferentie op gang komt.

Als Byrne zijn key note de officiële opening van Bitcoin 2014 representeerde, dan representeert Gavin Andresens State of Bitcoin toespraak die middag de officieuze versie. Gehuld in een opvallend alledaags conciërge-achtige outfit, met op de borst zelfs het woord “Geek” geplakt, benadert de Chief Scientist van de Bitcoin Foundation zijn jaarlijkse analyse van technische uitdagingen en toekomstige doelen vanaf een tegengestelde richting als dat Byrne die ochtend had gedaan. Voor Andresen is Bitcoin geen revolutie. Voor Andresen is Bitcoin een technologie. Boring is good. De drie karakteristieke woorden zijn leesbaar op een kale power-point presentatie, terwijl de hoofdwetenschapper spreekt over BIP processen, binaries, en P2P-netwerken.

Verborgen onder zijn techno-babbel bespreekt Andresen echter welzeker enkele controversiële zaken, gevoelige onderwerpen die wellicht enkel worden opgemerkt door de technische insiders op de conferentie. “Once we get to one megabyte, we’ve got to make blocks bigger,” dringt Andresen aan. “We just have to. If we don’t, transaction fees will rise and rise and rise, to the point where only rich people can afford to transact on the Bitcoin-network.”

Andresen heeft gelijk: in zijn huidige vorm is Bitcoin niet schaalbaar tot het niveau dat nodig is om als veelgebruikt betaalsysteem te kunnen worden gebruikt. Met de huidige maximumgrootte van Bitcoin-blokken van een enkele megabyte kan het netwerk slechts een stuk of zeven transacties per seconde verwerken. Tenzij mogelijke alternatieve implementaties zoals tree chains of sidechains oplossing bieden, is dat in geen enkel opzicht genoeg voor mainstream gebruik. Bij lange na niet.

Wat Andresen echter vergeet te vertellen, is dat het verruimen van de maximale grootte van Bitcoin-blokken er ook logischerwijs voor zal zorgen dat ook de blockchain zelf flink zal groeien. Terwijl dit publieke grootboek nu al bijna twintig gigabyte groot is, zouden grotere blokken er al snel toe kunnen leiden dat de blockchain binnen afzienbare tijd zo groot wordt dat hij nauwelijks nog lokaal is op te slaan. Daarbij zouden grotere blokken meer bandbreedte van full nodes opeisen, wat voor de meeste gebruikers belastend en mogelijk duur is. Andresen’s voorstel zou er daarom in essentie voor kunnen zorgen dat het decentrale karakter van Bitcoin wordt opgegeven in ruil voor snel en grootschalig gebruiksgemak.

En Andresen’s standpunt is ogenschijnlijk geen uitzondering. Zijn voorkeur voor grootschalige adoptie boven ideologische puurheid is zelfs tamelijk illustratief voor de conferentie in zijn geheel. De sterren van Bitcoin 2014 zijn niet de rebelse Dark Wallet-frontman Amir Taaki, Good Guy Revolutionary Andreas Antonopoulos, of de pacifistische favoriet van anarchokapitalisten Stefan Molyneux. Niemand heeft het over anonieme marktplaatsen, het breken van het bankenkartel, of het overbodig maken van de petrodollar. In plaats daarvan zijn de toonaangevende sprekers van het weekend onder meer Circles Jeremy Allaire, BitPay’s Tony Gallippi, en BTC China’s Bobby Lee. Presentaties op de conferentie focussen zich op web-wallets, payment-processors, exchanges, en regulatie. Ondanks de optimistische slogan, is Bitcoin 2014 niet toegespitst op libertarische idealisten die graag een digitale economie opbouwen. De conferentie is vooral toegespitst op visitekaart-uitwisselende investeerders die bereid zijn geld te steken in een efficiënter betaalsysteem.

Deze pragmatische – in plaats van ideologische – insteek is weinig verrassend, zoals Elizabeth Ploshay onbedoeld duidelijk maakt tijdens haar afsluitende speech op zaterdagmiddag. Tegen het einde van de conferentie noemt het enige vrouwelijke bestuurslid van de Bitcoin Foundation vrolijk de belangrijkste sponsors van het evenement op. Een voor een opgesomd, zodat zij zich allen verzekerd kunnen rekenen van applaus, blijkt Bitcoin 2014 vooral mogelijk te zijn gemaakt door grote namen zoals BitPay, Coinbase, Perkins Coie en BitFury. Een payment-processor, een web-wallet, een advocatenkantoor, en een ASIC-fabrikant. Twee bedrijven die hun businessmodel hebben ingericht op Bitcoin als betaalsysteem, een die zich heeft gespecialiseerd in regulatie, en een onderneming die – letterlijk – het centraliseren van Bitcoin-mining tot professie heeft verheven. Ieder dragen zij voor tienduizenden euro’s aan de conferentie bij.

Wanneer de laatste ronde van applaus heeft geklonken, vindt de slotakte van Bitcoin 2014 niet plaats in de grote Passenger Terminal. In plaats daarvan worden leden van de Bitcoin Foundation – en alleen de leden – naar een veel kleinere kamer gedelegeerd, enkele gangen verwijderd van de hoofdzaal van de conferentie. In deze kamer, die slechts wordt verlicht door een klein rijtje ramen en klammig warm is geworden door de verzamelde lichaamswarmte van alle aanwezigen, neemt Jon Matonis het woord. De uitvoerend directeur van de Bitcoin Foundation geeft hier uitleg over de financiën, lobby-praktijken en doelen van de Foundation. En in antwoord op een vraag van Ryan “Two-Bit Idiot” Selkis is Matonis bijzonder eerlijk: “We don’t attempt to represent the community at large. That might be a secondary role we’ve acquired, but we set out to represent the industry and individual members.”

Matonis specificeert de cijfers. Maar liefst zeventig procent van alle inkomsten van de Bitcoin Foundation blijkt afkomstig te zijn van zakelijke sponsoren. Koplopers BitPay, Circle, Up Down en OK Coin dragen ieder maar liefst $25.000 bij, terwijl KnC Miner zelfs een indrukwekkende $100.000 aan ledengeld heeft neergeteld, waarmee de ASIC-fabrikant een platina-lidmaatschap van de Foundation heeft verkregen. “Platinum members receive observer rights for boards meetings,” Matonis elaborates. “They’re allowed to sit in boards meetings and discuss things.” In plaats van vragen, of kritiek, of wellicht zelfs woede, worden de pijnlijk ironische opmerkingen beantwoord met een grap.

Waar het open source model dat Bitcoin draagt voor een enorme gelijkheid onder gebruikers zorgt, is invloed binnen de Foundation schijnbaar te koop aan de hoogste bieder. Waar Reddit, Bitcointalk, en zelfs mail-lijsten altijd open zijn voor discussie over de toekomst van Bitcoin, rekent de Foundation bezoekers honderden euro’s om hun conferenties te mogen bezoeken, waar het bovendien achter gesloten deuren bijeenkomsten organiseert voor beperkt gezelschap. Waar gebruik van Bitcoin voor eenieder vrij staat, is de Foundation een gesloten bastion dat mensen die niet bereid of in staat zijn een lidmaatschap te betalen uitsluit, terwijl het besloten bestuursvergaderingen houdt. Waar de Bitcoin-blockchain voor een revolutionaire vorm van transparantie zorgt, zet de Foundation dit niet in voor haar eigen boekhouding. Waar Bitcoin een grassroots beweging is, is de Foundation georganiseerd volgens een top-down structuur. Waar Bitcoins kracht schuilt in de gedecentraliseerde eigenschappen ervan, neigt de Foundation ertoe zich te presenteren als het officiële orgaan van Bitcoin, lijkt het graag op die manier wetgevers te benaderen, en formuleert het zelfs haar eigen missie als het “standaardiseren van Bitcoin” door de infrastructuur en het Core development team te betalen.

Hoewel prominente Bitcoin-bedrijven natuurlijk ieder recht hebben om zichzelf te organiseren op wat voor manier zij dan ook willen, begint het in toenemende mate duidelijk te worden dat de Bitcoin Foundation geen representatie is van Bitcoin, of van de Bitcoin-gemeenschap, of van haar kernidealen. In plaats daarvan is het een gecentraliseerd vehikel, dat – blijkens uit de Bitcoin 2014 conferentie – vooral de belangen van haar Big Money sponsoren behartigt. En als deze sponsoren er baat bij hebben dat Bitcoin minder gedecentraliseerd raakt, maar makkelijker op grote schaal gebruikt kan worden, dan is er erg weinig reden om te geloven dat de Bitcoin Foundation zich dat niet ten doel zal stellen.

“It’s not just the regulators that get captured by the bad guys. It’s regulators, and congressman, and police, and journalists, and judges, and academics…” Terwijl de selecte leden van de Foundation van hun drankjes genieten in een exclusief hoekje van het gebouw, echoot Byrne’s toespraak nog zachtjes door in de verlaten Passenger Terminal. Maar ditmaal klinken zijn woorden vooral als een waarschuwing: gecentraliseerde non-profit organisaties zouden prima in het lijstje van corrumpeerbare instellingen passen.

Op dit moment is er misschien weinig reden om grof misbruik te vermoeden. Maar de Bitcoin Foundation is momenteel op zijn minst bezig een organisatorische structuur op te zetten die in de toekomst rijp zal zijn voor corrupte invloeden, wanneer er niets anders dan een vage herinnering is overgebleven van die naïeve dromer die ooit nog eens een van de eerste grote Bitcoin-conferenties in Amsterdam opende: “The reason I am so committed to Bitcoin and crypto, is that crypto can solve the problem that centralized organizations present to society.”

Door: Aaron van Wirdum (@AaronvanW)