In de 18 Europese landen die we hebben kunnen onderzoeken, worden illegaal roetfilters verwijderd. Daar was geen enkele uitzondering bij. Ook in landen met stevige overheden én performante keuringscentra. Sommige overheden (onder meer de Belgische, Vlaamse, Brusselse en Waalse) zijn zich niet bewust van het probleem. Anderen weten het wel, maar staan machteloos tegenover het illegale circuit, omdat de keuringen overal tekortschieten. We kunnen ervan uitgaan dat het probleem zich voordoet in de hele EU.

We hebben maar één land gevonden waarbij de overheid het misbruik in kaart gebracht heeft: Nederland. De Nederlandse overheid liet het gerenommeerde onderzoeksinstituut TNO in 2015 het misbruik onderzoeken. Dat concludeerde dat minimaal 6% van de Nederlandse dieselauto’s en lichte bestelwagens rondrijdt met roetfilters die zijn weggehaald of compleet stuk zijn. De Nederlandse media gewagen van 100.000 gemanipuleerde voertuigen. We nemen een voorzichtiger benadering en komen tot 38.000 personenauto’s waaruit de roetfilter is verdwenen. Ook in Duitsland circuleren er cijfers. Daar zou bij maar liefst 10% van de taxi’s de roetfilter zijn weggehaald. Die taxi’s moeten dikwijls te korte ritten afleggen, waardoor de roetfilters makkelijker stuk gaan.

Weghalen is dan de simpelste en goedkoopste oplossing. Voor het hele land zijn geen cijfers bekend. Maar in Duitsland rijden minstens 4,5 miljoen dieselauto’s met een roetfilter rond. Als we er voorzichtig van uitgaan dat 4% van de diesels gemanipuleerd zou zijn (dus een derde minder dan in Nederland), spreken we over zowat 190.000 illegale auto’s. Het probleem is ook opgedoken in Groot-Brittannië. Volgens The Guardian neemt het nog toe en zouden er mogelijk honderdduizenden voertuigen bij betrokken zijn. Bij onze berekeningen stranden we op 152.000 auto’s.

Ook in Spanje zijn de overheden wakker geschoten: de inspectie zou nu scherper gaan controleren omdat de praktijk er een echte plaag dreigt te worden. Cijfers zijn er ook hier niet. Maar als we ook hier 4% nemen, dan komen ca. 90.000 auto’s in het vizier. In Frankrijk, dat sinds decennia heeft ingezet op diesel, raken we met eenzelfde voorzichtige schatting op maar liefst 280.000 auto’s. De Franse media spreken van “een nationale sport”.

In Oostenrijk zijn recent 50 garages ontdekt die de illegale praktijk uitvoeren. De media hebben het er over een regelrecht schandaal. In Hongarije blijkt het een wijdverspreide praktijk, net als in Polen en Bulgarije. Waar de keuring overigens helemaal niet thuis geeft: die is corrupt en laat zich makkelijk omkopen. Ook de Scandinavische landen ontsnappen niet aan het misbruik. Overal duiken berichten en advertenties op van bedrijven die illegaal roetfilters weghalen.

En België? Onze overheden zijn tot nog toe blind gebleven voor het probleem. Hoewel er bij ons dus een pak diesels meer rondrijden dan in Nederland. En er ook stevig gesjoemeld wordt. Gewoon even googelen op het internet en de advertenties van sjoemelende tuners springen je tegemoet. Ze pakken zelfs trots uit met het argument dat hun klanten nog nooit betrapt zijn door onze keuring.

Een belronde naar een aantal tuners leert ons dat de praktijk wijdverspreid is: de meesten krijgen meerdere klanten per week over de vloer, eentje spreekt zelfs van 3 à 4 per dag. Een andere heeft het over honderden klanten die hij al van hun roetfilter heeft afgeholpen.

Onze voorzichtige raming (4% van de diesels betrokken, dus een derde minder sjoemelaars dan in Nederland en de lichte bestelwagens niet meegerekend) doet ons stranden op zowat 54.000 auto’s. Dan houden we er rekening mee dat er in ons land heel wat leasingwagens rondrijden, die vermoedelijk niet zijn gemanipuleerd. Wanneer we deze cijfers voorleggen aan experten, zeggen ze niet verwonderd te zijn. Volgens sommigen zouden het zelfs 140.000 auto’s kunnen zijn. De praktijk is immers al jaren aan de gang en er komen almaar meer auto’s met roetfilters bij. Roetfilters die dus stuk kunnen gaan. En met de enorme prijzenverschillen is weghalen een heel verleidelijke optie.

Als we heel de Europese Unie bekijken en ervan uitgaan dat bij 4% van alle dieselauto’s die zeker een roetfilter hebben, de filter illegaal is weggehaald, komen we makkelijk aan 1 miljoen gemanipuleerde personenwagens. Een schatting die onze keuring niet tegenspreekt: