- Musimy mieć przednie i tylne koło roweru – zagranicznych i polskich inwestorów - mówił w listopadzie 2016 r. wicepremier Mateusz Morawiecki. Na razie jednak wygląda na to, że ktoś nam te koła ukradł. Zresztą nie tylko koła, ale cały rower. Ekonomiści mBanku wyliczyli, że stopa inwestycji w Polsce obecnie spadła do najniższego poziomu od 1996 r.

PiS w Polsce rządzi już 21 miesięcy. Plan na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju dobrze zdiagnozował bolączki polskiej gospodarki, dając również recepty (te już nie zebrały tak szerokich pochwał ze strony ekspertów). Jedną z nich, bez wątpienia słuszną, jest oparcie wzrostu gospodarczego o inwestycje, najlepiej te najbardziej innowacyjne, które dadzą naszemu krajowi szansę zaistnienia w świecie i promowania polskiej myśli technicznej.

Polska z najniższą stopą inwestycji od 1996 r.

Brzmi pięknie, prawda? Tyle retoryka. Rzeczywistość wygląda zgoła inaczej. Jak wyliczyli ekonomiści mBanku, porównując dane jeszcze z lat 90., "z dużym prawdopodobieństwem (z dokładnością do sklejenia danych ESA'95 i ESA'10, czyli różnych systemów rachunków narodowych, metodologii) można stwierdzić, że stopa inwestycji jest najniższa od 1996 r.".

Stopa inwestycji to poziom inwestycji w stosunku do PKB. W 2016 r., jak i obecnie, stopa ta znacząco spadła. Choć na koniec zeszłego roku wyniosła nieco powyżej 18 proc., w tym roku spadła już poniżej tego pułapu. A tak źle nie było w tym zakresie od 21 lat. To poważny sygnał ostrzegawczy dla rządu.

Inwestycje. Jak to wygląda?

Zwróćmy uwagę na jeszcze jeden wątek. Pamiętajmy, że czym innym jest dynamika inwestycji, którą podajemy przy danych o wzroście PKB, a czym innym stopa inwestycji. Stopa to relacja do całości polskiego krajowego produktu brutto. A wzrost inwestycji (o którym informujemy was co kwartał), to procent, z jakim nakłady na środki trwałe (tak się inwestycje nazywają w nomenklaturze ekonomicznej) wzrosły w porównaniu do wcześniejszego okresu (sprzed roku, bądź sprzed miesiąca). PKB Polski się cały czas powiększa (bo składa się na niego również to, ile kupujemy, jak wygląda nasz import czy eksport itd.). Inwestycje są więc tylko jedną z części składowych wzrostu PKB.

Reasumując, nawet jeśli zauważyliśmy zahamowanie spadków w inwestycjach, tak jak miało to miejsce w I kwartale tego roku (-0,4 proc. r/r wobec -5,5 proc. r/r w IV kw. 2016 r.), to jednak polski PKB w tym okresie znacząco wzrósł (o 4 proc.). Ogólny bilans więc i tak jest ujemny. Warto zatem zadać pytanie, dlaczego jest tak źle.

Na pierwszy plan wysuwa się to, o czym już nieraz pisaliśmy na Business Insider Polska, mianowicie bardzo niska absorpcja środków unijnych z perspektywy finansowej 2014-2020. Zmieniły się procedury i nasz region musiał dostosować się do nowych reguł, co zajęło bardzo dużo czasu. Bez strumienia pieniędzy z Brukseli inwestycje publiczne leżały odłogiem. Firmy budowlane nie mogły znaleźć przetargów, do których mogłyby stanąć, a rząd nie rozpisywał nowych infrastrukturalnych projektów. To skutkowało największym osunięciem się inwestycji od kilkunastu lat.

Inwestycje w Polsce przyspieszą

Jednak jak coś spada, musi kiedyś wrosnąć. Z czasem ma być coraz lepiej. Zostawmy na boku słowa polityków (premier Morawiecki mówi o odbiciu w inwestycjach już w III kwartale 2017 r.) i skupmy się na prognozach ekonomistów. Najświeższy raport na ten temat przedstawił ostatnio Bank Ochrony Środowiska.

Eksperci BOŚ piszą, że w 2017 r. oczekują lekkiego wzrostu inwestycji przedsiębiorstw, po ich silnym obniżeniu w 2016 r., przy wygasaniu spadków inwestycji przedsiębiorstw publicznych (efekt wygasania środków UE ze starej perspektywy) oraz wygasaniu także wcześniejszych spadków inwestycji firm prywatnych, które wcześniej paraliżował silny wzrost niepewności firm z uwagi na wdrażane w ostatnim czasie zmiany prawno-podatkowe.

Wszystko to jednak będzie rozłożone w czasie. - Wyniki badania NBP dot. sytuacji przedsiębiorstw wskazują na bardzo stopniowy spadek tej niepewności, co łącznie z wysokim poziomem wykorzystania mocy produkcyjnych powinno sprzyjać zwiększeniu skali inwestycji przedsiębiorstw. Deklaracje firm wskazują jednak na bardzo powolny proces wzrostu tych inwestycji. Dodatkowo przedsiębiorstwa publiczne na razie nie notują jeszcze silnego ożywienia inwestycji (stopniowy proces wydatkowania środków z nowej perspektywy finansowej UE) - zauważają ekonomiści BOŚ.

Foto: BOŚ

Inwestycje publiczne odbijają, znacznie gorzej z prywatnymi

Podsumowując, inwestycje publiczne, choć jeszcze nie ruszają z kopyta, odbijają się od dna. Widać to szczególnie po danych produkcji budowlano-montażowej, która wzrosła w czerwcu w porównaniu z poprzednim rokiem o 11,6 proc. wobec 8,4 proc. miesiąc wcześniej. Po wyeliminowaniu wahań sezonowych wzrost produkcji był jeszcze większy i wyniósł 12,9 proc. r/r, najwyżej od marca 2014 r. Co najważniejsze, najsilniejsze odbicie zanotowały podmioty specjalizujące się we wznoszeniu obiektów inżynierii lądowej i wodnej. Tutaj dynamika wyniosła aż 27,4 proc.

Jednak znacznie gorzej może być w przypadku przedsiębiorstw prywatnych. Firmy te od miesięcy sygnalizują, że blokuje je kakofonia informacyjna rządu. Co chwilę resort przy Świętokrzyskiej ogłasza nowy pomysł podatku (ostatnio zmiany w CIT, które również mogą finalnie spalić na panewce), dokręca śrubę biznesowi (powstanie KAS, Jednolity Plik Kontrolny, szybkie wdrażanie nowych pomysłów bez konsultacji, wprowadzanie na chybcika nowych regulacji itd.).

Większość z tych starań, choć z jednej strony powinny zasługiwać na pochwałę, bo rząd w końcu na serio wziął się za uszczelnianie podatków, z drugiej bez solidnego planu działania, konsekwencji i koordynacji uderzają w polski sektor prywatny. Każdy kij ma dwa końce. A taka niepewność jest ostatnią rzeczą, która skłania polskie firmy do wydania gotówki i inwestowania.

Tak więc, wracając do raportu BOŚ, ekonomiści banku nie są tak optymistyczni, jak premier Morawiecki i uważają, że, biorąc pod uwagę wszystkie powyższe czynniki, w 2017 r. skala przyspieszenia nakładów inwestycyjnych firm będzie stosunkowo niewielka. Silniejszy potencjał wzrostowy analitycy dostrzegają dopiero w 2018 r.

Foto: BOŚ

Warto wiedzieć: