Mannen verdienen in België 21,1 procent meer dan vrouwen. Maar de ‘netto’ loonkloof bedraagt slechts 1,4 procent.

Mannen verdienen in België 21,1 procent meer dan vrouwen. Dat is het verschil tussen het gemiddelde salaris (op basis van voltijds equivalent) voor elk van de twee groepen. Maar het verschil tussen beide groepen bedraagt slechts 3 procent als ze een vergelijkbaar beroep uitoefenen. Als ze bovendien in hetzelfde bedrijf werken, is het verschil 1,8 procent. En als ze ook nog eens precies dezelfde functie uitoefenen, blijft er nog 1,4 procent over.



De cijfers staan in een white paper van het adviesbureau Hay Group, waarin de mechanismen achter de loonkloof worden ontrafeld. Het rapport is bedoeld om bedrijven aan te moedigen op een andere manier naar de loonkloof te kijken. In het rapport worden de salarisgegevens van 8,78 miljoen werknemers in 25.000 bedrijven in 110 landen geanalyseerd. Voor België ging het om 177.000 werknemers.



Bruto en netto

De cijfers verschillen in de onderzochte landen wel wat elkaar, maar het algemene plaatje is identiek: het verschil tussen de ‘bruto’ en ‘netto’ loonkloof is heel groot. En overal blijft een kleine ‘netto’-loonkloof over, zelfs in de Scandinavische landen.

Het rapport toont aan dat de loonkloof maar in geringe mate veroorzaakt wordt door het salarisbeleid van bedrijven en organisaties. Er liggen ander factoren aan ten grondslag. ‘Als je iets aan de kloof wilt doen, moet je goed weten hoe die precies veroorzaakt wordt’, zegt Walter Janssens van Hay Group. ‘Ik spreek zelf liever over een loopbaankloof of zelfs een loopbaankeuzekloof. Want het verschil wordt ook veroorzaakt doordat vrouwen andere keuzes maken dan mannen. Dat begint al bij de studiekeuze’.

Het rapport is zeker niet bedoeld om het loonkloofprobleem te minimaliseren, benadrukt Janssens. Integendeel, het heeft als doel bedrijven aan te moedigen er iets aan te doen. Want de ‘bruto’ loonkloof blijft een probleem. Het wordt mede veroorzaakt doordat vrouwen veel minder vaak dan mannen doorstoten naar topfuncties.



Ook daarover bevat het rapport onthullende cijfers. In gewone administratieve functies is 42,5 van de werknemers in België mannelijk. Bij hoger opgeleide functies is dat 52,5 procent, in het middenkader 70,6 procent en in het topmanagement 81,0 procent. ‘Dat toont aan dat bedrijven een heel groot potentieel ongebruikt laten liggen’, stelt Janssens vast. ‘Dat kan de samenleving zich niet permitteren. Om de loonkloof aan te pakken moeten we meer gelegenheden creëren om vrouwen in hogere functies te krijgen.’

In het rapport wordt vastgesteld dat mannen en vrouwen aan de start van hun carrière heel vaak ongeveer evenveel verdienen. Of zelfs dat de vrouw meer verdient, want er studeren aan de universiteiten meer meisjes af dan jongens.



Maar tien jaar later heeft de man promotie gemaakt, terwijl de vrouw nog steeds in hetzelfde functieniveau vast zit. Of zelfs een stap terug heeft gezet om voor de kinderen te zorgen. Maar eigenlijk is de beroepskeuze de grootste verklarende factor voor de loonkloof. Als alle beroepen voor de helft door vrouwen en voor de helft door mannen uitgeoefend zouden worden, zou het salarisverschil maar 3 procent bedragen.

‘Dat we ons daarvan bewust worden, is al een eerste stap’, zegt Janssens. Hij betreurt dat in sommige beroepen, vooral in het onderwijs en de zorg, een oververtegenwoordiging van vrouwen is ontstaan. ‘Dat kan werken als een selffulfilling prophecy. Die beroepen hebben door de werkuren een vrouwvriendelijke reputatie. Maar men moet mij toch eens uitleggen hoe een sector als de zorg, met al zijn avond- en weekenddiensten, vrouwvriendelijker is dan de chemie, die ook in shifts werkt. Maar daar zijn nauwelijks vrouwelijke ingenieurs.’



Promotie

Het rapport stelt ook vast dat vrouwen minder snel om een promotie vragen. Dat kan met ambitie te maken hebben, maar ook met ingesleten gewoontes in bedrijven. ‘Als een bedrijf een mannelijke meerderheid heeft in het topmanagement, is men bij een vacature vaak geneigd te zoeken naar een soort duplicaat van de afscheidnemende persoon’, legt Janssens uit. ‘Dan kom je natuurlijk vaak weer bij een man uit. Daar moeten bedrijven zich van bewust zijn. Maar vrouwelijke young potentials moeten zich evenzeer bewust zijn van die mechanismen. Misschien dat de huidige krapte op de arbeidsmarkt een positieve rol kan spelen in het wegwerken van de loonkloof. Want in een dynamische arbeidsmarkt moeten bedrijven optimaal gebruikmaken van al het beschikbare talent.’