Statushouders, dat zijn asielzoekers die in Nederland kunnen blijven, moeten meteen inburgeren. Als ze te weinig doen, kunnen ze "vaker en sneller" dan nu een boete krijgen. Koolmees wil de inburgeraars verantwoordelijk houden voor hun introductie in Nederland. Ook moeten ze zo snel mogelijk aan het werk, zegt de minister omdat het ook een goede manier is het net geleerde Nederlands toe te passen.

Het taalniveau gaat ook omhoog van A2 naar B1, om de kans op een baan te vergroten. Koolmees erkent dat dit niveau voor sommige erkende vluchtelingen te hoog zal zijn. In dat persoonlijk Plan Inburgering en Participatie (PIP) legt de ambtenaar van de gemeente het "leerniveau en leerroute" vast. "Met het B1 maak je een veel grotere kans op een baan", zegt Koolmees op NPO Radio 1.

De minister is niet bang dat de gemeenten met zijn plannen te veel werk krijgen. "Gemeenten zijn juist heel enthousiast dat ze dit gaan doen, omdat ze hiermee de regie krijgen." Nu betalen gemeenten wel de bijstand uit, maar hebben weinig invloed op het doen en laten van de nieuwkomers.

Slechte cursussen

De huidige inburgeringswet is sinds 2013 van kracht en nieuwkomers werden daarin verantwoordelijk gemaakt voor hun eigen inburgering. In de praktijk bleek dat voor een groot deel van hen veel te lastig. De inburgeraars vonden het bijvoorbeeld lastig om in het aanbod de goede en slechte cursussen van elkaar te onderscheiden.

Het nieuwe inburgeringsstelsel van Koolmees moet in 2020 van start gaan.