Ethereum Beeld anp

Op een industrieterrein in Geldermalsen heeft Don Molenaar (32) afgelopen maand een nieuwe valuta geschapen: de CombiCoin. Toch staan in het bedrijfsgebouw naast bouwmarkt Formido geen persen die bankbiljetten drukken en munten slaan. De CombiCoin is een virtuele munt, vergelijkbaar met de bekendere Bitcoin of Ethereum. 'Met de lancering van de nieuwe munt wilden we minimaal 2 miljoen dollar ophalen voor ons beginnende softwarebedrijf Triaconta', zegt Molenaar. 'Dat is gelukt.'



Gisteren maakte Triaconta de definitieve opbrengst bekend van de eerste succesvolle initial coin offering (ICO) in Nederland: 2,2 miljoen dollar (1,9 miljoen euro). Een ICO is een nieuw soort beursgang, waarbij een bedrijf geen aandelen uitgeeft, maar zelfbedachte munten. Bij een traditionele beursgang (in het Engels: initial public offering of IPO) verkoopt een bedrijf aandelen aan beleggers om geld op te halen voor investeringen. Een ICO heeft hetzelfde doel, maar in ruil voor hun geld krijgen beleggers geen aandelen, maar virtuele munten die het bedrijf zelf bedenkt en creëert. Het bedrijf maakt die zelfgemaakte munten over naar de virtuele bankrekening van de investeerder, die daarmee later producten of diensten van het ICO-bedrijf kan afrekenen. De CombiCoin en soortgelijke ICO-munten zijn vergelijkbaar met tegoedbonnen of 'tokens'; de muntjes waarmee bezoekers van muziekfestivals aan de bar hun drankjes kunnen betalen.

Beeld Thinkstock / Wavetop

Ook bij crowdfunding krijgen investeerders soms in ruil voor hun financiële bijdrage een dienst of product van het bedrijf toegezegd. En, zegt Molenaar: 'Net als crowdfunding is een ICO goed voor de publiciteit. Een ICO levert veel meer media-aandacht op dan een investering van durfkapitalisten.'



De allereerste ICO vond plaats in juli 2013, toen de Amerikaan J.R. Willett de Mastercoin (tegenwoordig Omni) lanceerde en daarmee 500.000 dollar (425.000 euro) ophaalde. Sindsdien zijn ICO's uitgegroeid tot een ware hype. Vooral het afgelopen jaar ging het hard. De investeringsrondes van zelfverzonnen munten brachten dit jaar al ruim een miljard euro op. Vorig jaar was dat nog 186 miljoen.



De ICO-hype heeft nu ook Nederland bereikt. Bij debutant Triaconta in Geldermalsen begon op 1 september de teller te lopen. In Maastricht ging zondag de ICO van de Dentacoin van start. Met Dentacoins kunnen beleggers straks tandheelkundige behandelingen en producten betalen, meldt de website van de net geboren cryptomunt. Een derde Nederlands bedrijf loopt zich al warm: het Amsterdamse Follow Coin, ook een softwareontwikkelaar, wil vanaf de derde week van oktober 33 miljoen dollar ophalen, zegt oprichter Thomas van der Bijl.

De inmiddels verwijderde tweet van Paris Hilton over LydianCoin.

Staatsmunt

De recente gekte rond ICO's is het gevolg van enkele succesvolle beursgangen in de zomer, legt Don Molenaar uit. De nieuwe browser Brave had in juni slechts 30 seconden nodig om 35 miljoen dollar binnen te harken met een ICO. Een maand later haalde de Zwitserse start-up Tezos 230 miljoen dollar op met een ICO van een eigen munt (de Tezos), ondanks een ronduit bizar bedrijfsplan. Het bedrijf wil 'kranten en tv-stations overnemen om cryptografische databasetechnologie te promoten in de samenleving' en 'onderhandelen met een kleine natiestaat over het benoemen van Tezos tot de officiële staatsmunt.'



Het laatste voorbeeld is koren op de molen van de critici, die waarschuwen dat de ICO-hype veel gelijkenissen vertoont met een piramidespel en dat al die nieuwe cryptomunten een nieuwe financiële zeepbel blazen. In de praktijk kopen veel mensen de munten namelijk niet om er producten en diensten voor terug te kopen, maar om ermee te speculeren. De CombiCoins, Mastercoins en DentaCoins zijn net als de bekende Bitcoin te verhandelen op virtuele beurzen voor cryptomunten. Bij uitgifte kosten de nieuwe munten vaak niet meer dan een paar dollarcent. Een koopje vergeleken met de in 2009 gecreëerde Bitcoin, die inmiddels met pieken en dalen omhoog is geschoten tot een waarde van ruim 4.000 dollar. Sommige kopers van de nieuwe cryptomunten hopen dat deze ook zo'n gigantische koerswinst zullen bereiken. Molenaar: 'Toen duidelijk werd dat we het doelbedrag gehaald hadden, verdubbelden sommige investeerders hun inleg.'

You can call me Floyd Crypto Mayweather from now on #HubiiNetwork #ICO starts tomorrow! Smart contracts for sports?! #CryptoMediaGroup #ad¿¿ pic.twitter.com/25GoMPuS7r Floyd Mayweather

Er is meer kritiek op de ICO's, omdat er nauwelijks toezicht wordt gehouden op deze nieuwe variant van de beursgang - dat zwakke toezicht is voor sommige bedrijven zelfs reden voor een ICO te kiezen in plaats van voor een reguliere beursgang. Bedrijven kunnen met een ICO geld ophalen zonder zich iets van de dure en tijdrovende regels van toezichthouders aan te trekken. Een prospectus maken, met uitgebreide informatie voor beleggers, hoeft bijvoorbeeld niet. Daarnaast omzeilen ICO-bedrijven ook banken en durfinvesteerders die lastige vragen stellen over het verdienmodel en de bedrijfsvoering. Nog een voordeel: de investeerders krijgen geen zeggenschap over het bedrijf, omdat ze geen mede-eigenaar worden.



'De meeste kopers bij ICO's zijn mensen die geloven in gouden bergen', zegt Dorin Bouwman van de Gulden, een van de eerste virtuele munten in Nederland. De Gulden kwam niet via een ICO op de markt. 'Wij geloven meer in geleidelijke groei. De hele ICO-hype komt op ons een beetje over als een zeepbel.'

Onzinmunten

Ook de Autoriteit Financiële Markten waarschuwt dat de explosieve prijsstijgingen van cryptomunten als Bitcoin en Ethereum veel weg hebben van een financiële zeepbel. Toch vallen de ICO's nog niet onder het toezicht van de AFM. De Nederlandse toezichthouder heeft het op de agenda gezet bij de Europese evenknie ESMA, maar doet zelf vooralsnog niets. 'Het gebrek aan regulering maakt het wel een beetje eng', zegt Molenaar van Triaconta. 'Er doen genoeg horrorverhalen de ronde over bedrijven die allerlei mooie vooruitzichten presenteren, maar er uiteindelijk vooral met het geld van beleggers vandoor willen gaan.'



Ook Thomas van der Bijl van Follow Coin kent de verhalen over de frauduleuze munten die ook wel crap coins (onzinmunten) worden genoemd. Maar volgens hem zijn dat er niet veel: 'Misschien 5 procent van de ruim duizend virtuele munten die nu bestaan. Er is geen toezichthouder nodig om investeerders daartegen te beschermen. Hollandse nuchterheid moet voldoende zijn.'

Niet goed, geld weg

Dat een ICO ook fout kan gaan merkte de cryptomuntenmarktplaats CoinDash. In juli stuurde het Israëlische bedrijf een mailtje met slecht nieuws naar de investeerders. Het adres waar zij hun geld heen stuurden bleek te zijn gehackt. Ruim 7 miljoen dollar aan ethereums kwam niet bij CoinDash, maar in de zakken van hackers terecht.

Toch is het gebrek aan duidelijke regels voor sommige bedrijven reden om van een ICO af te zien. In augustus kondigde de Utrechtse hedgefondsbelegger Finles aan dat het geld wilde ophalen met de uitgave van virtuele munten, maar een maand later liet directeur Rob van Kuijk aan de Volkskrant weten dat Finles zich 'volledig distantieert van de ICO'. Finles heeft na overleg met advocaten geconcludeerd dat een ICO te controversieel is. Het bedrijf wil de internationale toezichthouders niet voor het hoofd stoten.



Buitenlandse toezichthouders hebben namelijk al wél maatregelen genomen tegen ICO's. De Amerikaanse SEC besloot in juli dat voor een ICO met winstdeling een vergunning nodig is. De Chinese toezichthouder ging begin deze maand nog een stap verder: ICO's zijn daar tijdelijk helemaal verboden. 'Daarom staat op onze website dat investeerders uit de Verenigde Staten en Hongkong niet welkom zijn. China moeten we nog even toevoegen', zegt Molenaar. Anders dan Van der Bijl gelooft hij wel in regulering. Goed toezicht wekt vertrouwen bij de massa. 'Daardoor kan de ICO de stap naar het grote publiek maken.'

LydianCoin

Sommige bedrijven hebben zo'n onduidelijk plan dat ze 'beroemdheden' nodig hebben om hun virtuele munt aan de man te brengen. Naar eigen zeggen is de LydianCoin niet veel meer dan een manier om vooruit te betalen voor reclamecampagnes van het moederbedrijf Gravity4. Om toch 100 miljoen dollar op te halen had het bedrijf hotelerfgename Paris Hilton gevraagd (of waarschijnlijker: betaald) om een enthousiaste tweet over de LydianCoin de wereld in te sturen, wat ze vorige maand deed. Inmiddels heeft ze zich weer van de LydianCoin gedistantieerd, omdat de oprichter van Gravity4 is aangeklaagd wegens vrouwenmishandeling.