Toυ Μανόλη Καψή



Για πολλά χρόνια ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου μαζί με τον Γιώργο Παπανδρέου

θεωρούνταν οι "άνθρωποι που μας έβαλαν στο μνημόνιο."



Αποσυνάγωγοι του πολιτικού συστήματος - ακόμα και το κόμμα τους, το ΠΑΣΟΚ, τηρούσε αποστάσεις από τους δύο πολιτικούς - συγκέντρωσαν πάνω τους όλο τον θυμό και την απογοήτευση των Ελλήνων για τις συνέπειες της κρίσης. Για την σκληρή λιτότητα που επέβαλαν τα μνημόνια. Οι θεωρίες συνωμοσίας για το πώς μπήκε η Ελλάδα στο μνημόνιο έδιναν και έπαιρναν (ο ύπουλος Γεωργίου που φούσκωσε το έλλειμμα, τα CDs με τα οποία πλούτισε η οικογένεια Παπανδρέου, οι ξένοι οίκοι αξιολόγησης και λοιπές θεωρίες... φαντασία να υπάρχει!).



Τώρα, που σχεδόν όλο το πολιτικό φάσμα έχει ψηφίσει το δικό του μνημόνιο, το μόνο ερώτημα που μένει να απαντηθεί είναι: Μπορούσαμε να αποφύγουμε το μνημόνιο; Αν είχαν ληφθεί εγκαίρως μέτρα, θα είχαμε αποφύγει το μνημόνιο;



"Δεν το πιστεύω", λέει στο Capital.gr ο πρώην υπουργός Οικονομικών. "Μόνο μία εγγύηση μη πτώχευσης μπορούσε να σώσει την Ελλάδα. Μόνο αν η Ευρώπη είχε αντιδράσει στην κρίση όπως οι ΗΠΑ, που είπαν οτι διαθέτουμε 1 τρισ. και δεν πρόκειται να επιτρέψουμε να συμβεί τίποτα, θα είχαμε αποφύγει αυτού του

τύπου το μνημόνιο. Αλλά την προσαρμογή θα την είχαμε κάνει. Την λιτότητα

δεν θα την γλιτώναμε."





Πώς φθάσαμε λοιπόν στο Καστελόριζο και στο πρώτο μνημόνιο;Είμαστε στο 2009. Τρεις ημέρες μετά την ορκωμοσία της κυβέρνησης, ο τότε διοικητής της Τράπεζας της Ελλάδος, Γ. Προβόπουλος, επισκέπτεται τον νέο υπουργό και τον ενημερώνει ότι το έλλειμμα θα είναι πάνω απο 12%."Εμείς ως τότε πιστεύαμε ότι το έλλειμμα θα είναι 8-9%, άντε βία 10%. Θεωρούσαμε ότι αυτό είναι διαχειρίσιμο. Με τομές βέβαια". (Ο πρώην υπουργός θέλει να υποβαθμίσει το "λεφτά υπάρχουν". Επιμένει στην γραμμή Παπανδρέου ότι το νόημα της φράσης ήταν διαφορετικό. Αλλά όταν του θυμίζουμε τις αντιδράσεις μέσα στο κόμμα του για τα πρώτα μέτρα λιτότητας, συμφωνεί. "Το ΠΑΣΟΚ αλλά και όλο το πολιτικό σύστημα τότε, δεν είχαν συνειδητοποιήσει το μέγεθος της κρίσης, ήταν αλλού").Όταν ο Γ. Προβόπουλος του ανακοινώνει ότι το έλλειμμα θα είναι πάνω από 12%, ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου του ζητά να το ανακοινώσει ο ίδιος. Για νααποφύγει την κατηγορία ότι γίνεται πολιτικό παιχνίδι."Η ακριβής φράση του, στην δήλωση που έκανε στον προθάλαμο του υπουργείου ενώπιον 50 δημοσιογράφων, ήταν ότι το έλλειμμα θα φθάσει, αν δεν ξεπεράσει το 12%". Σοκ!Η Ευρωζώνη ενημερώνεται επισήμως μερικές ημέρες μετά. Στο Eurogroup πουακολουθεί τις προγραμματικές δηλώσεις της κυβέρνησης. "Εκεί γίνεται η περίφημη δήλωση Γιούνκερ, the game is over, χρειαζόμαστε σοβαρά στατιστικάστοιχεία".Σε εκείνη την φάση, η ευρωζώνη είναι όμως ακόμα απροετοίμαστη. Δεν έχουν εμπειρία απο μια τέτοια κρίση, όπως αυτή που θα αποδειχθεί η ελληνική."Είναι ακόμα λίγο χαλαροί", θυμάται ο κ. Παπακωνσταντίνου.Στο μεθεπόμενο Eurogroup όμως το κλίμα αλλάζει...Ο τόνος είναι πολύ αυστηρός. Με την Ελλάδα που έχει εξαπατήσει την Ευρώπη με τα στατιστικά της στοιχεία. Ο Ολλανδός υπουργός οικονομικών λέει χαρακτηριστικά: "Γιώργο δεν πρέπει κάποιος να λογοδοτήσει; Δεν πρέπει κάποιος να πάει φυλακή;"Οι υπουργοί οικονομικών της ευρωζώνης πιστεύουν ακόμα οτι με σκληρά μέτρα, οι αγορές θα πειστούν. "Εμείς τους λέμε οτι αυτό που χρειάζεται είναι μια εγγύηση μη πτώχευσης", λέει ο κ. Παπακωνσταντίνου στοαλλά δεν θέλουν να ακούσουν. Όταν λέω στον Σόιμπλε οτι χρειάζεται ένα Plan B, μουαπαντά: Γιώργο δεν υπάρχει Plan B. Πάρτε μέτρα και οι αγορές θα πειστούν".

Ο μόνος που είχε απο πολύ νωρίς συνειδητοποιήσει οτι η Ελλάδα οδηγείται σεαδιέξοδο ήταν ο Τρισε, λέει ο Γιώργος Παπακωνσταντίνου. Και όπως αποκαλύπτει ο πρώην υπουργός, σε μυστική σύσκεψη στο Λουξεμβούργο, ο τότε διοικητής της ΕΚΤ, παρουσία των Γιουνκερ, Παπαδήμου, Προβόπουλου και Ζανιά είχε προειδοποιήσει: "Τα πράγματα είναι πολύ δύσκολα, δεν ξέρουμε τι θα συμβεί, πρέπει να πάρετε κι άλλα μέτρα τώρα".Η κυβέρνηση Παπανδρέου παίρνει με δυσκολία και με πολλές αντιδράσεις, καιεσωκομματικές, τα πρώτα μέτρα λιτότητας αλλά οι αγορές δεν πείθονται. Ταspreads τραβάνε την ανηφόρα. Τους πρώτους μήνες του 2010 οι Ευρωπαίοιπείθονται πλέον οτι σύντομα η Ελλάδα δεν θα μπορεί πλέον να δανειστεί αποτις αγορές."Η πρώτη που θίγει το θέμα ενός δανείου για την Ελλάδα είναι η Λαγκάρντ,αποκαλύπτει ο Γ. Παπακωνσταντίνου. Ο Σόιμπλε δεν βγαίνει μπροστά, αλλά δενείναι αρνητικός. Είναι προφανές οτι έχουν γίνει συνεννοήσεις μεταξύτους.. Εκείνη την εποχή ο Σόιμπλε είναι πολύ πιο φιλικός για την Ελλάδα σεσχέση με την Μερκελ. Ακόμα και όταν μου λέει οτι δεν υπάρχει plan b, μου τολέει για να μην χαλαρώσουμε και δεν κάνουμε τίποτα", προσθέτει.Γι' αυτό άλλωστε καθυστέρησε τόσο πολύ η συζήτηση για την αναδιάρθρωση του χρέους λέει ο πρώην υπουργός Οικονομικών. Για να μην διακοπεί η πολιτικήτων μεταρρυθμίσεων. Συν το γεγονός βέβαια οτι ο Τρισε δεν ήθελε ούτε κάν ναγίνεται κουβέντα για κούρεμα του χρέους."Ακόμα και το 2011, αποκαλύπτει ο κ. Παπακωνσταντίνου, όταν για πρώτη φορά έθεσα το θέμα στην Τρόικα, ο Ζαν Κλωντ Τρισε, έστειλε επιστολή στον Παπανδρέου απειλώντας οτι σε περίπτωση που τεθεί τέτοιο θέμα θα στραγγαλίσει το ελληνικό τραπεζικό σύστημα"."Ακόμα και ο Στρώς Κάν", λέει ο κ. Παπακωνσταντίνου "που έλεγε οτι μετά τηνσυμφωνία πρέπει να δούμε κάποια στιγμή την αναδιάρθρωση του χρέους,αντιλαμβανόταν οτι οι Ευρωπαίοι ήταν απολύτως αδύνατον να αποφασίσουν,εκείνη την στιγμή, να χαρίσουν χρέος".Απρίλιος του 2010 και η ελληνική κυβέρνηση, με τα επιτόκια δανεισμού να μηνεπιτρέπουν την έξοδο στις αγορές, αποφασίζει πλέον την προσφυγή στοευρωπαϊκό σύστημα που έχει δημιουργηθεί ad hoc με μια "καταστρατήγηση" των ευρωπαϊκών συνθηκών που επινοεί η νομική υπηρεσία. Τα δάνεια δεν θα είναι ευρωπαϊκά. Τυπικά θα είναι σε εθελοντική βάση, διμερή, υπό τον συντονισμό της Κομισιόν.Τότε ακόμα, μόλις δυο εβδομάδες πριν απο την υπογραφή του μνημονίου, τοΔ.Ν.Τ ειναι μόνο τεχνικός σύμβουλος, μας λέει ο Γ. Παπακωνσταντίνου. "Θυμάμαι να πηγαίνουμε στο Παρίσι, να δούμε τον Σαρκοζί, και τον Γάλλοπρόεδρο να μας λέει: "Δεν υπάρχει περίπτωση να δεχθώ εγώ το Δ.Ν.Τ στηνΕυρώπη. Το Ταμείο είναι για την Αφρική".Δυο εβδομάδες μετά είχε δεχθεί την απαίτηση της Μερκελ που ήθελε έναν μπαμπούλα για να πείσει τους Γερμανούς ψηφοφόρους οτι "τα χρήματα θα δοθούν με αυστηρές προϋποθέσεις και δεν θα πάνε χαμένα..."Ο υπουργός Οικονομικών θυμάται την σύσκεψη στο Μαξίμου όταν αποφασίστηκε η προσφυγή στον μηχανισμό. "Κανείς δεν διαφώνησε" λέει. Μόνο κάποιεςενστάσεις για το οτι υπογράφουμε μνημόνιο χωρίς να ξέρουμε τα μέτρα που θαμας ζητήσουν.Αλλά το σύστημα έτσι είχε φτιαχτεί και δεν άλλαζε... "Στην διάρκεια της σύσκεψης η γραμματέας του Γιώργου Παπανδρέου μας διέκοψε. Ήταν στο τηλέφωνο ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών. Γιώργο μου είπε, δεν έχετε άλλο χρόνο, πρέπει να υπογράψετε".Στις 19 Μαΐου έσκαγε ένα ομόλογο 9 δισ. ευρώ και χρήματα δεν υπήρχαν. "Έτσιεισηγήθηκα στον πρωθυπουργό την άμεση προσφυγή στον μηχανισμό..."