De hele discussie en heisa over het verbieden van het doorspoelen van reclame op tv is niet meer dan een spasme van een stervend medium, dat blijkbaar niet onder ogen wil zien dat het in z’n laatste dagen zit. Ouderwets tv-kijken bestaat alleen nog bij gratie van de vergrijzing. De jeugd is al lang vertrokken. Waarom?

De cijfers spreken boekdelen. Netflix is er amper drie jaar in België en nu al hebben 22% van de huishoudens er een abonnement op. En, we lopen dan nog achter. In Nederland, waar Netflix een jaar eerder startte, hebben één op drie huishoudens ondertussen een abonnement. Alleen vorig jaar kwamen er daar 600.000 klanten bij.

Dat is niet eens alles: een Netflix-abonnement kun je delen. Je kan per abonnement vijf profielen aanmaken. Afhankelijk van het type abonnement kun je op één, twee of vier schermen tegelijk kijken. Zo kunnen meerdere gezinsleden met een eigen profiel inloggen op Netflix. Volgens onderzoek deelt 40% van de Netflix-abonnees het abonnement ook buiten het eigen huishouden.

Het cijfer waar niemand het over heeft

Het is dus enigszins grappig dat ze bij traditionele televisiezenders en in de politiek het nog hebben over “Netflix tegenhouden”. Er is nog iets anders, waar je amper iets over hoort: hoeveel we illegaal streamen en downloaden. Er zijn voor België geen cijfers, maar laten we even wel wezen en stellen dat we niet echt anders zijn dan onze buren en dan kunnen we extrapoleren dat we vorig jaar samen tussen 800 miljoen en 1,2 miljard films en afleveringen van tv-programma’s bekeken.

Een cijfer dat stijgt trouwens, maar, en dit is belangrijk, alleen voor tv-fictie. Het aantal films dat we illegaal bekijken, neemt af, zij het met amper 1,5%.

Hier is nog een interessante: blijkt dat wie dingen als Popcorn Time en andere torrentsites regelmatig gebruikt, in steeds meer gevallen ook een abonnement op één of meer betalende streamingdiensten zoals Netflix heeft.

Guilty pleasures en een gouden era

Wat ons brengt tot de vraag die niemand zich lijkt te stellen: kijken jonge mensen niet meer naar ouderwetse tv gewoon omdat ze toestelletjes en apps hebben die hen de mogelijkheid bieden om dat niet te doen? Of speelt iets anders een rol: namelijk dat ze hun gading niet meer vinden in het aanbod van de traditionele zenders?

Want los van een aantal guilty pleasures zoals Temptation Island wordt het grootste deel van het aanbod op de zenders die op de kabel zitten bekeken door een snel verouderend publiek.

Dit is een andere vaststelling: er zijn nog nooit zoveel goeie televisiereeksen gemaakt als vandaag. Sinds The Sopranos in 1999 de lat ineens een pak hoger legde, en er een cultuur ontstond waarin de productiekwaliteit van dingen voor tv steeds dichter en zelfs gelijk is komen te liggen met die voor bioscoopfilms, kan je echt spreken van een gouden era voor fictie gemaakt voor televisie.

Geheugens zijn kort, maar neem het aan van iemand die het meemaakte: in vergelijking met wat je vandaag de dag kan zien en streamen was er voor de eeuwwisseling fuck all. Als er al eens iets echt goed was, dan kwam dat doorgaans van de BBC.

Nog een onzinargument: het zou nu allemaal veel Amerikaanser zijn geworden. Wel, het aanbod van kwalitatief hoogstaande tv-fictie die niet uit de VS komt is absoluut gigantisch in vergelijking met 20, 10 en zelfs 5 jaar geleden. En we hebben het dan niet alleen over dingen uit Scandinavië.

Volgende week, c’est quoi?

Dingen die – weliswaar in veel mindere mate – ook wel eens passeren op traditionele zenders, maar, en hier gaan we dan, gespreid worden over een week of tien. Je moet eens aan iemand van pakweg 16 jaar proberen uit te leggen waarom een volgende aflevering van iets pas een week later te zien zal zijn. Veel succes. Het valt ook niet meer uit te leggen.

Net zo min als er een zinnige uitleg is voor waarom je films en tv-reeksen die je binnenhaalt of bekijkt via decoders van Proximus of Telenet aan schabouwelijke kwaliteit krijgt, zelfs als je er extra voor betaalt. Geen 4K. Geen nieuwe Dolby-geluidsstandaarden. Geen HDR. Geen keuze in welke taal je het wil of welke ondertitels je prefereert. Netflix biedt dat wel. En – mag niet uiteraard – zelfs de films of reeksen die je torrentgewijs binnenhaalt zijn tegenwoordig beter qua beeld en geluid dan wat je via een decoder bekijkt.

Het grootste deel van de tv-kijkers is ondertussen 50 jaar of ouder in West-Europa en Noord-Amerika. 62% is ouder dan 50 jaar. Het aandeel tv-kijkers in de leeftijdscategorie 35 tot 49 jaar bedraagt nog amper 20% in Nederland bijvoorbeeld. Tussen de 20 en 34 jaar is het 12%. En, zowel in de leeftijdscategorie tussen 13 en 19 jaar en 6 tot 12 is dat… 3%.

Uit hetzelfde onderzoek (juli 2017) bleek dat 47% van de 13- tot 34-jarigen dagelijks gebruikmaakte van Netflix.

Het grootste deel van de tv-kijkers is ondertussen 50 jaar of ouder in West-Europa en Noord-Amerika. 62% is ouder dan 50 jaar. Het aandeel tv-kijkers in de leeftijdscategorie 35 tot 49 jaar bedraagt nog amper 20% in Nederland bijvoorbeeld. Tussen de 20 en 34 jaar is het 12%. En, zowel in de leeftijdscategorie tussen 13 en 19 jaar en 6 tot 12 is dat… 3%.

Het dreigement

Het antwoord op deze dingen van traditionele zenders en de mediabedrijven die erachter zitten, is, euh, laten we het doorspoelen van reclame verbieden. Want – en nu volgt het dreigement – als we dat niet doen dan moeten mensen – zoals nu ook minister Gatz verkondigt – begrijpen dat hun favoriete programma’s verdwijnen. Want ze kunnen niet gemaakt worden zonder inkomsten van reclame.

Nou nou. Laat ik me nu toch eens niet bedreigd voelen, zeker! Er is immers de nuance dat de favoriete programma’s waar Gatz & co het over hebben, die zijn van een steeds kleiner wordende en vooral ouder wordende groep kijkers.

Bovendien haalt het succes van Netflix (en illegaal streamen) dat argument sowieso onderuit: we zoeken en vinden onze favoriete programma’s steeds meer elders. De waarheid is dat het model van kabeltelevisie van commerciële (en andere) zenders naar de consument toe altijd klote is geweest. Drie keer betalen voor een pakket dat je voor een groot stuk niet wil.

Je betaalt voor je kabel, je betaalt via je belastingen subsidies die de programma’s die erop te zien zijn krijgen en je betaalt voor de reclame die je niet wil zien (of dacht je dat de kost daarvan niet doorgerekend wordt in wat je aan de kassa betaalt?)

De waarheid is dat het model van kabeltelevisie van commerciële (en andere) zenders naar de consument toe altijd klote is geweest. Drie keer betalen voor een pakket dat je voor een groot stuk niet wil

Pervers systeem

Internet kost ook geld, dat klopt, en in ons land schandalig veel. Maar, je kan het ten minste gebruiken voor een hoop andere zaken. Omdat we in ons land een pervers systeem hebben waarbij – met de hulp van politici – je alleen nog tv kan kijken als je klant bent bij een handvol bedrijven van wie er twee bovendien het distributienetwerk controleren, blijft een fenomeen hier bij ons beperkt dat in de rest van de wereld ondertussen enorme normen aanneemt: cable cutting. Of, jezelf afsluiten van kabel-tv en gewoon consumeren via het internet, zonder dat je bij je provider betaalt voor een tv-pakket.

In de VS deden dat vorig jaar alleen al 17 miljoen huishoudens. Dit jaar zullen het er naar verwachting nog eens 22 miljoen zijn. Dichter bij huis, in Nederland, blijkt uit een studie van onderzoekbureau GfK vorig jaar dat 39% van de mensen met een online videoabonnement, zoals Netflix en Videoland, besloot het tv-abonnement op te zeggen of een minder uitgebreid zenderpakket te kiezen.

En het gaat snel veel erger worden. Of beter, ten minste voor de jonge consument. Disney gaat komen met een rivaal van Netflix, en heeft een enorme portefeuille aan content daarvoor. Ze maken zich bovendien sterk dat ze goedkoper gaan zijn dan Netflix.



De koers die Disney vaart, en het feit dat Netflix nu jaarlijks meer dan vier miljard pompt in het maken van eigen content bovenop hetgeen ze aankopen, moet ons ook niet echt doen vrezen dat we naar een verschraling van het aanbod gaan.

Wat dat betreft, is er trouwens nog deze vaststelling: op Netflix, Amazon, Hulu, HBO en anderen vinden we – in tegenstelling tot wat altijd voorspeld werd – een veel groter aanbod van wat we dan maar maatschappijkritische documentaires, tv-fictie en films zullen noemen dan bij de traditionele zenders. Plus: de kans dat kijkers geconfronteerd worden of kunnen kiezen voor iets dat gemaakt is of gaat over een andere cultuur, ligt een pak hoger. En dat kan je in deze tijden alleen maar toejuichen.