“Zachować cię to żaden zysk, zniszczyć to żadna strata“

Tak brzmiało hasło Czerwonych Khmerów w odniesieniu do swoich wrogów. Był nim każdy, kto wychylał się ponad wiejską biedotę. Należało oczyścić społeczeństwo z burżuazji, mieszczaństwa oraz religijnych dewotów. Miasta opustoszały. W prowizorycznych salach więzienia stworzonego w dawnym budynku szkoły ginęli wszyscy, którzy przejawiali jakiekolwiek „objawy westernizacji”: mieli zawodowe wykształcenie, znali kilka słów w obcym języku czy nawet ci, którzy po prostu nosili okulary!

Nie słyszałeś o tym?

To wszystko działo się jedynie około 40 lat temu. Już po tym, jak zaczęliśmy na świecie obchody wyzwolenia Auschwitz i po obietnicach, że „naród ludzki nie pozwoli, żeby coś podobnego wydarzyło się po raz kolejny.” Wydarzyło się, chociaż nie w odniesieniu do Żydów ale Khmerów, nie z rąk innych narodowości, ale z rąk samych Khmerów, nie w tak dużej skali.

Nie uczyłam się o tym w szkole, ale Kambodża to przecież takie małe, nic nieznaczące państwo. Kogo interesuje tragedia jakiś tam Khmerów, którzy sami sobie zgotowali ten los..?

A było to tak...

W dniu 17 kwietnia 1975 roku Czerwoni Khmerzy weszli do Phnom Penh, stolicy Kambodży, jako zwycięzcy dopingowani przez podekscytowane tłumy mieszkańców. Ludzie byli spragnieni końca wojny, umęczeni walkami i amerykańskimi bombardowaniami. Nareszcie przyszło wybawienie na które tak długo czekali! Czerwoni Khmerzy wkroczyli z idylistyczną wizją przyszłości, opowiadali o kraine wiecznej szczęśliwości z doskonałym, egalitarnym, nowym społeczeństwem.

Czerwoni Khmerzy zmienią świat na lepszy?

Już kilka godzin po wejściu Czerwonych Khmerów do Phnom Phengh rozpoczęto wprowadzanie zmian. Zniesiono pieniądz, który od tej pory stracił jakąkolwiek wartość, wymianę towarową oraz własność prywatną. Za wymagający zniszczenia luksus uznano wszystko, co było niedostepne dla ogółu.

Wszyscy mieli równać się z wiejską biedotą, kto się odznaczał, na przykład wykształceniem czy zdolnościami, był zdrajcą i zasługiwał jedynie na śmierć.

Tego samego dnia ewakuowano całą ludność miejską na wieś. Po kilku godzinach miasto Phnom Penh opustoszało,a wraz z nim wszystkie inne miasta w całej Kambodży.

Ewakuacja Phnom Penh

Jeden z uczestników opowiada o dniu, w którym musiał opuścić Phnom Penh

„Miałem około 13-14 lat, kiedy do władzy doszła grupa Czerwonych Khmerów. Mieszkałem w Phnom Penh kiedy wkroczyli do miasta. Pamiętam, chociaż nic nie rozumiałem z tego co się ze mną działo. Jeśli miałbym być szczery, nie miałem pojęcia...

Tego dnia byłem sam w domu. Przyszedł do mnie sąsiad i powiedział, żebym dołączył do ich rodziny ponieważ żołnierze Czerwonych Khmerów przyszli do nich i zmuszaja ich do opuszczenia domu.

Nie wiedziałem kim są, ale zdecydowałem się wyjść z domu i przyłączyć do tłumu maszerujących ulicą ludzi. Szliśmy w milczeniu. Nie rozmawiałem z nikim na ulicy. Po prostu maszerowaliśmy. Żołnierze mieli plan ewakuacji i wiedzeli gdzie należało nas skierować.

Pamietętam, że zabrałem ze sobą książkę z bajkami, kilka ubrań na zmianę i rower. Gdy zrobiłem się głodny, zapytałem jednego z żołnieży o jedzenie i dano mi ciastko z owoców palmy. Akcent żołnierza przestraszył mnie trochę.

Wiedziałem, że to nie byli moi sąsiedzi. Byli kimś innym. Kim byli ci ludzie?

Potem powiedział mi, żebym udał się do mojej rodzinnej wsi. Ale ja przecież właśnie zostawiłem moją rodzinną wieś, Phnom Penh, rozumiesz? Gdzie miałem się udać?”

„Rok Zerowy” i Nowe Społeczeństwo

Pierwszy rok działalności Czerwonych Khmerów nazwano „Rokiem Zerowym” , od którego miała sie zacząć naprawa społeczeństwa bez klas. Przeniesione na wieś rodziny podzielono według przydotności do grup roboczych. Kobiety, mężczyźni i dzieci żyły w osobnych obozach. Odtąd ludzkie życie było dedykowane pracy w polu oraz ideologicznemu praniu mózgu. Od dziś każdy miał tylko jednego ojca i matkę, był nim „Angkar”, czyli „Organizacja”.

Zmuszono lekarzy, inżynierów i prawników, którzy nie mieli pojęcia o rolnictwie, do pracy na roli. Byli oni nazwani „nowym narodem” i Angkar nie ufał im ze wzgledu na pochodzenie. Rolnicy, czyli „stary naród” również nie mieli łatwego życia. Tak, jak reszta społeczeństwa zostali zmuszeni do pracy po 12 godzin na dobę, otrzymując jedynie dwa posiłki z rozwodnionego ryżu dziennie. Pola, które uprawiali oraz wszystko co mieli od teraz stało się własnością państwa.

Zło trzeba wyrywać z korzeniami.

Celem organizacji było zniszczenie wszystkich podejrzanych o spiskowanie przeciwko Angkar. W ostatnich latach rządów doprowadziło to do paranoidalnych skutków, gdzie za wroga uważano każdego, kto przejawiał jakiekolwiek oznaki westernizacji.

Proces wyglądał następujaco: areszt, przewiezienie do tajnego więzienia SS21 w Phnom Penh, brutalne tortury dopóki nie otrzymano podpisanych fałszywych zeznań podejrzanego, przewiezienie na pola śmierci gdzie winny był mordowany.

Zgodnie z zasadą, że zło trzeba wyrywać z korzeniami, mordowano całe rodziny podejrzanych, w tym małe dzieci.

Angkar działał w ukryciu. Nikt nie wiedział, kto zarządzał organizacją, a nazwisko jej przywódcy Pol Pota nie było znane do końca jego krótkich ale jakże brutalnych rządów. Nawet po latach od tych wydarzeń, wielu Khmerów o nim nie słyszało.

Szacuje się, że w ciągu kilku lat w masowych egzekucjach wymordowano od 1,5 do 3 milionów osób, około ¼ populacji Kambodży.

Ostatecznie Wietnamczycy wkroczyli do Kambodży i razem z Khmerami pokonali Angkor.

Happy End? To nie bajka, to polityka.

Utworzono nowy rząd wspierny przez Wietnam. Ponieważ Wietnam był krajem komunistycznym, niepodporządkowanym Stanom Zjednoczonym, nie został on zaaprobowany przez kraje rozwinięte takie jak kraje Europy czy właśnie USA. Zbrodnie Pol Pota wyszły na jaw bardzo szybko po wkroczeniu wojsk wietnamskich, jednak wielcy tego świata, razem z ONZ popierali rządy Czerwonych Khmerów aż do 1993 roku!

Podobno Sekretarz Stanu USA, zaraz po wkroczeniu wojsk Wietnamskich do Kambodży powiedział o rządzie Czerwonych Khmerów: „Są morderczymi bestiami, ale nie pozwólmy, żeby ten fakt stanął pomiędzy nami. Jesteśmy gotowi poprawić nasze stosunki z nimi”

Czerwoni Khmerzy brutalnie torturowali i zabili dwóch Australijskich turystów, którz mieli pecha znaleźć się w Kambodży w czasie ich dojścia do władzy. Najwidoczniej nie przeszkadzało to Australi w uznaniu Czerwonych Khmerów za jedyny i prawomocny rząd Kambodży.

Co wiecej, nigdy nie skazano Pol Pota za zbrodnie, których dokonał. Podobno dostał areszt domowy gdzie spokojnie dożył sędziwego wieku by w 1998 roku umrzeć we własnym fotelu.

Dziadek Pol Pot z wnukami

Phnom Penh - żywa historia zagłady Khmerów

W Phnom Penh są dwa miejsca, które opowiadaja historię tych czasów: Muzeum Zbrodni Ludobójstwa, czyli więzienie S-21, gdzie torturowano więźniów oraz Pola Śmierci, gdzie ich zabijano.

Muzeum Zbrodni Ludobójstwa, również znany jako Tuol Sleng lub S-21 w Phnom Penh

Oficjalna nazwa S-21 pochodzi od skrótu „Security Prison 21”. Było to jedno z wielu więzień utworzonych przez Czerwonych Khmerów, w budynku dawnej szkoły podstawowej. I to jeden z najbardziej przerażających faktów. Łatwo wyobrazić sobie dzieci biegające po patio oraz przed budynkami, na dużym, zielonym trawniku. Przeraża spokój i cisza tego miejsca w połączeniu z jego brutalną historią.

To tutaj możemy zobaczyć odzwierciedlone na fotografiach twarze torturowanych i zabitych więźniów: przerażeni mężczyźni, kobiety, dzieci. W tym miejscu posłuchamy świadectw tych, którzy przeżyli tragedię więzienia, a było to zaledwie kilka osób z około 1,5 miliona.

Tutaj również odnajdziemy obrazy dokumentujące tortury i warunki w jakich przechowywani byli więźniowie.

Opowieści tych osób oraz ich rodziny to prawdziwa eksplozja emocji: łączą w sobie gniew, frustrację, ból, smutek, przerażenie. Nie jest niczym niezwykłym widok zwiedzających z chusteczką w dłoni, ukradkiem ocierających łzy.

Pola Śmierci w Phnom Penh, również znane jako Pola Zagłady Choeung Ek

Tutaj przewożono więźniów skazanych na śmierć. Nie przetrzymywano ich długo, zabijano tego samego lub następnego dnia po przewiezieniu.

Na środku wybudowano dużą Stupę, w której umieszczono czaszki poległych. Wiele z budynków zostało zniszczonych, jednak wciąż można zobaczyć masowe groby, a pomiędzy nimi leżące na ziemni pozostałości: zęby, kości czy skrawki ubrań.

Chyba najbardziej poruszającym tutaj miejscem jest drzewo stojące przy masowym grobie kobiet. To o te drzewo rozbijano niemowlęta, wyrywane z objęć matek kierowanych na śmierć. Podobno odpowiedzialny za transfer ludności do Pól Zagłady, gdy po latach ponownie odwiedził to miejsce, właśnie pod tym drzewem upadł na kolana i zapłakał.

Phnom Penh – miasto z niezagojonymi ranami

Phnom Penh nie jest ładne. To miasto nie może być ładne,nosi jeszcze za dużo niezagojonych ran ludzi, którzy pamiętają, którzy codziennie walczą z demonami przeszłości. Te demony otaczają ich na każdym kroku, spoglądają na nich z budynku byłego więzienia S-21, spacerują po polach śmierci, widzą ich w oczach zbrodniaży wojennych, którzy za przyzwoleniem świata jeszcze długo po tej masakrze rządzili ich państwem.

27 stycznia 2015 roku, w 70-tą rocznice wyzwolenia obozu koncentracyjnego i zagłady Auschwitz-Birkenau spotkali się liderzy ponad 40 państw: głowy koronowane, prezydenci, premierzy, ministrowie i dyplomaci, a także przedstawiciele wielu międzynarodowych instytucji.

„Obojętność świata prowadzi do Auschwitz. Nie pozwólmy, aby to się powtórzyło.”- mówili.

[shareaholic app="share_buttons" id="26044001"] Aby w przyszłości nie przegapić naszych nowych wpisów, zapisz się na naszą listę mailingową . Wyślemy Ci wiadomość za każdym razem kiedy opublikujemy nowy post. Wystrczy, że podasz nam swój adres e-mail tutaj: