Niet alle werknemers van De Betteld zijn christelijk; dat hoeft ook niet als je in de snackbar van de camping staat. Maar voor de pr van zijn bedrijf had directeur Gerhard Hobelman (61) toch wel de voorkeur voor een gelovige. „Als jij atheïst bent en je vindt dat God een projectie is van de menselijke geest, dan kun je niet voor de website van De Betteld schrijven.”

Eva Bolland (22), die een gereformeerde achtergrond heeft en de pr-baan kreeg, vindt het „een leuke extra” om voor een christelijk vakantiepark te werken. „Bij de niet-christelijke bedrijven waar ik heb gewerkt, is de sfeer wat harder. Hier gaat het er heel gemoedelijk aan toe. Het is net één grote familie. Maar dan niet sekte-achtig.”

In de woning van Hobelman, die pal naast het campingterrein in Zelhem in de Achterhoek staat, drinken de directeur en Bolland koffie. Op de achtergrond staat zachtjes de christelijke zender Groot Nieuws Radio op. Tegen de muur leunt een bord met een citaat van Paulus uit Bijbelboek 1 Korintiërs: „Want ik had niet besloten iets te weten onder U dan Jezus Christus en die gekruisigd”. Hobelman drinkt uit een beker met de tekst God is Good. Een gemiddelde atheïst zou zelf misschien ook niet zo gauw voor een baan bij De Betteld kiezen.

Op andere campings stoppen de activiteiten na je twaalfde. Hier begint het dan pas Esra Verdauw, bezoeker De Betteld

De bescheiden boerencamping in Zelhem die de vader van Gerhard Hobelman in 1972 begon, is uitgegroeid tot het grootste christelijke vakantiepark van Nederland. Er kwamen nog drie locaties bij: in Amerongen een groepsaccommodatie, in Cadzand een camping en in Doorn een conferentiecentrum. De jaaromzet is volgens Hobelman „zo’n twee miljoen euro”. In 2019 begint de verbouwing van de camping in Cadzand, die een groter en luxer park met villa’s, bungalows en ‘glamping-objecten’ wordt.

De afgelopen weken was de locatie in Zelhem, goed voor zo’n 1.800 gasten, helemaal volgeboekt. Het kerkbezoek in Nederland mag dan dalen, De Betteld merkt er weinig van.

Foto Eric Brinkhorst

Wat het geheim is? Hobelman lacht. „Nou, dan krijg je een heel christelijk antwoord. Tot drie keer toe stapte er een bedrijf naar ons toe met de vraag of wij het wilden overnemen. Het is ons iedere keer gelukt om die overgekochte locatie uit het slop te halen. Dat noem ik hemelse regie.”

Een meer aardse verklaring voor het succes: het enorme aanbod aan activiteiten op de camping. Kinderen, jongeren en volwassenen hebben hun eigen programma’s met workshops, films (waarvan de inhoud tot eer van God moet zijn en dus wordt gescreend), talentenjachten, sport, Bijbelstudie en spelletjes. In de grote zaal, waar ruimte is voor 2000 man, worden benefietbijeenkomsten en concerten gehouden. Later deze week zullen Dwight Dissels (Jezus in The Passion vorig jaar) en Sharon Kips (winnares van X Factor in 2007) er optreden. Bij de dienst op zondagavond is iedere week een andere voorganger – „drie weken achter elkaar dezelfde kerel is ook niet leuk” – en deze week is dat een dame uit Oeganda.

Thuiskomen

Het heeft net flink geregend en het kampeerterrein lijkt uitgestorven. Alleen Ger en Margriet Wojtasiaq uit Assen (beiden 58) zitten buiten, onder het afdakje van de luxe chalet die ze voor twee weken huren. Ze zijn al voor de elfde keer op De Betteld. „Eigenlijk wilde ik dit jaar wel eens wat anders doen”, zegt Margriet. „Naar een Waddeneiland of Griekenland. Maar onze jongste van zestien wilde per se weer hiernaartoe.” Wat De Betteld voor hem zo leuk maakt? „Op school moet hij zich haast verdedigen dat hij in God gelooft, dat hoeft hier niet. Het is hier echt de hemel op aarde.”

Maar ook voor henzelf is het hier „thuiskomen”. Margriet Wojtasiaq: „Je krijgt weer zulke mooie boodschappen mee. Dat God liefde is en van ons houdt. Het gaat hier echt om de kern.” Bijna hadden ze de vakantie moeten annuleren: Ger lijdt onder een nekhernia. Toch voelde hij zich goed genoeg om naar De Betteld te gaan. „We zijn bij aankomst direct naar een genezingsdienst geweest, daar werd voor Ger gebeden. Die nacht kon hij voor het eerst weer liggend slapen.”

Hupsen en springen

De doelgroep van De Betteld is vanzelfsprekend christelijk, alle denominaties zijn welkom. Maar de ‘genezingsdiensten’ en het grote aanbod aan christelijke livemuziek verraden de invloed van de pinksterbeweging en de charismatische beweging, een groeiende christelijke stroming waarbij een persoonlijke en emotionele band met God vooropstaat. „Hupsen en springen”, noemt Hobelman het zelf grappend, refererend aan de uitbundige manier waarop deze gelovigen tijdens een dienst uiting geven aan hun gevoel. Botst dat niet met de meer traditionele protestantse campinggasten? „Dat was vroeger, ten tijde van de verzuiling. Dan was het een hot item of ‘de juiste’ dominee er was. Nu mengt dat veel meer.”

Lees ook het interview met theoloog Alain Verheij: ‘Ik proef steeds minder weerstand tegen religie bij onze generatie’

De rondleiding van Eva Bolland gaat verder, langs jongerenzaal ‘Ark’, grote zaal ‘Ichtus’ en de ‘Schaapskooizaal’, waar jongere kinderen het programma ‘MEGAkids’ volgen (‘MEGA’ staat voor ‘Met Elkaar God Aanbidden’). Schuin ertegenover zijn de supermarkt en een winkeltje met een breed assortiment aan christelijke hebbedingetjes. Tegeltjes, kaarten, bekers, buttons met Bijbelse spreuken en I Love Jesus, maar ook zogenoemde aanbiddingsvlaggen in verschillende kleuren. „Hier kunnen bezoekers tijdens een kerkdienst mee zwaaien”, legt Bolland uit. Op een A4’tje aan de muur is te zien waar de kleuren voor staan. Paars betekent priesterschap, blauw is voor de Heilige Geest, zilver staat voor verlossing en rood is, hoe kan het ook anders, het bloed van Jezus. Ze zijn te koop vanaf 27,50 euro.



Religieuze camping de Betteld. ZelhemReligieuze camping de Betteld. foto ERIC BRINKHORST

Religieuze camping de Betteld. ZelhemReligieuze camping de Betteld. foto ERIC BRINKHORST

Religieuze camping de Betteld. ZelhemReligieuze camping de Betteld. foto ERIC BRINKHORST Foto’s Eric Brinkhorst

In de snackbar annex kantine zitten een stuk of twaalf tieners op de bestellingen te wachten. Onder hen Esra Verdauw (16) en Jordi van de Visch (17), die best willen vertellen hoe ze het op De Betteld vinden. „Is dit interview voor een vlog?!”, vraagt een ander groepslid hoopvol.

Jordi komt al van kleins af aan met zijn ouders naar De Betteld en heeft er nog steeds geen genoeg van, vertelt hij. „Er zijn heel veel activiteiten voor jongeren. Er is een stormbaan, een schuimspel en allemaal andere dingen met modder en vies worden.” Ook de spirituele onderdelen spreken hem aan. „De jeugdbijbelstudie is ook leuk. Het gesprek gaat dan niet over het huwelijk of zo, maar bijvoorbeeld over hoe het is als je op een niet-christelijke school zit.”

Foto Eric Brinkhorst

Ook Esra is lovend. „Op andere campings stoppen de activiteiten na je twaalfde. Hier begint het dan pas.” Op de vraag of ze niet eens naar een ‘seculiere’ camping zou willen, antwoordt ze met een resoluut nee. „Ik wilde juist iedereen hier weer zien.” Ze beveelt aan: ‘Talent voor de koning’ – dit verwijst niet naar Willem-Alexander, maar naar Jezus – waarbij er wordt gezongen, gedanst en muziek gemaakt.

Is er dan helemaal geen kritiek? Nou vooruit, Jordi heeft het niet zo op de Guardian Angels, die hij de „dikke, grijze heren” noemt: mannelijke campinggasten die ’s avonds en ’s nachts vrijwillig de orde op de camping handhaven. „Die voelen zich heel machtig. Ze mogen ons wel op een fatsoenlijkere manier aanspreken.” Het drukt de pret nauwelijks: straks is er weer livemuziek.

Lees ook: Wonderbaarlijke genezing op christelijke camping

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 17 augustus 2018