De loodgieter die de geklaarde klus van een dag maar niet vergoed krijgt, wordt geholpen door minister Sander Dekker (rechtsbescherming). Die kondigde vorige week aan dat de griffierechten zullen dalen. Dat zijn de kosten die de loodgieter kwijt is als hij de rekening van 550 euro alsnog via de kantonrechter wil verhalen op zijn klant. De ondernemer betaalt nu bijna 500 euro aan griffierechten, ongeveer evenveel als het bedrag dat hij wil verhalen. Dekker wil dat vanaf volgend jaar verlagen naar zo’n 300 euro. Ook de particulier met een kleine vordering betaalt dan minder.

Voor zaken als die van een loodgieter lijkt de ingreep van Dekker een verbetering, oordeelt de Maastrichtse universitair hoofddocent recht Fokke Fernhout. Hoewel hij verwacht dat ondernemers de eerdere verhoging van griffiekosten gewoon hebben doorberekend in hun prijs en nu bij verlaging niet ineens die prijs zullen laten dalen. “Het ziet ernaar uit dat uiteindelijk de rekening door de burger zal worden betaald.”

Beeld Sander Soewargana

Grotere zaken

Dat komt doordat Dekker geen geld toelegt op de griffiekosten, maar de verandering betaalt door in grotere zaken de toegang tot de rechter juist duurder te maken. Als de loodgieter een grotere klus (boven de 12.500 euro) niet krijgt uitbetaald, moet hij juist meer betalen aan griffierechten: ruim driehonderd euro meer in de plannen van Dekker. Wie er zeker van zal profiteren, stelt Fernhout, is de deurwaarder: die wordt vaker ingehuurd nu een relatief kleine rechtszaak goedkoper wordt.

Sinds 2010 stegen de griffierechten in een behoorlijk tempo. Rechtbankkoepel Raad voor de Rechtspraak becijferde dat veel mensen daardoor niet meer aan een rechtszaak begonnen. Minister Dekker rekent erop dat die schroom er weer wat vanaf gaat volgend jaar of het jaar daarop – hij heeft zijn plannen nu rondgestuurd voor commentaar.

Minimuminkomen

“Een heel kleine verbetering, waaraan mensen met een minimuminkomen niet veel hebben”, oordeelt Bas Vlieger, advocaat in Amsterdam en bestuurslid van de Vereniging Sociale Advocatuur Nederland. Wie bijvoorbeeld van de bijstand leeft en een zaak aanspant, betaalt bij de kantonrechter met 80 euro nog steeds weinig. Maar wie gedaagd wordt door bijvoorbeeld de woningbouwvereniging of werkgever en de zaak verliest, moet ook de griffierechten vergoeden die de tegenpartij maakte. En die dalen dus maar licht. “Daar kun je van omvallen, ik heb dat vaker zien gebeuren”, zegt Vlieger.

Volgens universitair docent Fernhout dragen juist die lage bijdragen voor minima er aan bij dat Nederland voldoet aan Europese verdragen volgens welke de rechtspraak in de lidstaten toegankelijk moet zijn. Maar, zegt advocaat Vlieger, voor het hoger beroep blijven de griffierechten hoog, ook de bijstandstrekker betaalt ruim 300 euro. “Ik zeg meestal: minima hebben in de praktijk maar één kans, hoger beroep is meestal te risicovol.”

‘Verlaag tarief over de hele linie’

De Nederlandse Orde van Advocaten is positief over de lagere griffierechten voor kleinere zaken, maar studeert nog op een eindoordeel. De Maastrichtse docent Fernhout denkt dat de rechter nog een stuk toegankelijker wordt als de griffierechten over de hele linie omlaag gaan. “Die kosten zijn in Nederland relatief hoog”, aldus Fernhout. Maar voor een verlaging over de hele linie zal minister Dekker meer geld op de eigen begroting moeten zoeken.

Lees ook:

De wijkrechter is er voor de burger

Om duidelijk te maken dat rechtszaken niet alleen voor grote criminelen zijn, maar ook burgers kunnen helpen met kleinere maar toch pragende vragen, stuurt de Haagse rechtbank de ‘wijkrechter’ de stad in.