De regering hield stand toen, het betwiste wetsontwerp werd in het parlement goedgekeurd en de staking bloedde dood. De democratische en parlementaire instellingen hadden dus gezegevierd. Het is inderdaad een belangrijk principe dat in een democratie, die steunt op een door de kiezers gekozen volksvertegenwoordiging, de meerderheid in het parlement, die dan ook de regering steunt, het laatste woord zou hebben.

Toch is dit standpunt enigszins formalistisch en niet zonder gevaar voor de sociale cohesie in de samenleving. We leven thans immers in een pluralistische samenleving. Een puur electorale democratie, waarbij de kiezers om de vier of om de vijf jaar worden opgetrommeld om hun stem uit te brengen, volstaat niet om in onze maatschappij een voldoende samenlevingsgevoel te genereren. De democratie moet ook participerend zijn en de burger de indruk geven en de overtuiging, dat ook hij er bijhoort.

Het volk wordt steeds meer vervangen door een bevolking waarvan een deel zich bevindt in een proces van integratie en gemakkelijk slachtoffer wordt of zich slachtoffer voelt van allerlei vormen van discriminatie. Sinds de val van de Berlijnse muur, net 25 jaar geleden, de implosie van het communisme en de explosie van de Sovjet-Unie kregen veel landen een democratisch electoraal systeem. Maar de ervaring wijst erop dat ze niet meteen worden omgetoverd tot een democratische samenleving. Dit vereist vrije meningsuiting en de vrijheid van vereniging, een onafhankelijk gerecht, toegang ook van de oppositie tot de officiële media, strijd tegen discriminaties en ongelijkheden.

Zelfs in onze eigen westerse democratieën dient hieraan bijna dagelijks de nodige zorg besteed. Het feit dat uit statistieken blijkt dat in veel landen een paar procent van de bevolking tot 40 à 50 % van de vermogens bezit is erg storend, ook voor het rechtvaardigheidsgevoel. De malaise wordt nog aangescherpt als blijkt dat zeer grote fortuinen en ook hoge bedrijfswinsten ontsnappen aan belastbaarheid omdat de betrokkenen erin slagen zeer gesofistikeerde fiscale ontwijkings mogelijkheden op te zetten. Belangrijk voor een democratie is ook sociaal overleg teneinde de voordelen van een markteconomie te corrigeren en te waken over een rechtvaardige spreiding van de welvaart. De nood hieraan lijkt momenteel ook in België intens te zijn geworden.