De beslissing om het popconcert van de Amerikaanse rockgroep Allah-Las af te gelasten, woensdagavond in Rotterdam, is hoofdzakelijk genomen op basis van één chatbericht. De Spaanse politie had de Nederlandse politie op het bericht geattenteerd. Er was daarnaast geen andere, substantiële informatie over een dreiging tegen het popconcert, bijvoorbeeld van AIVD of buitenlandse inlichtingendiensten.

Dat zeggen verscheidene bronnen tegen NRC. „De beslissing van de Rotterdamse driehoek [burgemeester, OM , politie] en de organisator van het concert om het optreden van Allah-las af te gelasten, is genomen op basis van de inhoud van het bericht en de duiding ervan”, aldus een bron tegen NRC.

Lees ook: ‘Terreurdreiging verwacht je in een stadion, niet bij Allah-Las’

Sommige inlichtingenexperts reageren met verbazing op de afgelasting van het concert „op basis van niet geverifieerde gegevens van een buitenlandse dienst”, zoals voormalig AIVD-medewerker Kees Jan Dellebeke donderdagavond twitterde. Hij gebruikte de hashtag paniek. „Is er een poging gedaan de Spaanse gegevens te verifiëren of is er meteen overgeschakeld naar afgelasting van het concert”, vraagt hij zich af.

In de Rotterdamse gemeenteraad is echter steun voor de aanpak. Er was geen overreactie, zegt CDA-fractievoorzitter Sven de Langen. „Als de signalen duidelijk zijn en allemaal één kant op wijzen, en er korte tijd is om te reageren, dan verwacht ik als raadslid en burger dat het bestuur het zekere voor het onzekere neemt.”

De Rotterdamse politie wil niet reageren op de vraag of het chatbericht de enige basis is geweest voor het besluit om het concert voor de ongeveer 900 bezoekers af te gelasten. Eerder op de dag, woensdag noemde ze het bericht „dreigend” en werden de aanwijzingen dat er iets op handen was „zeer serieus” genoemd.

Lees ook: Telegram belooft privacy maar geeft terroristen ruim baan

Het chatbericht blijkt afkomstig van een 22-jarige man uit Noord-Brabant, zo bevestigde minister Stef Blok (Veiligheid en Justitie, VVD) donderdag. Volgens nog onbevestigde berichten zou het gaan om een inwoner van Zevenbergen. De man werd in de nacht van woensdag op donderdag rond 2.00 uur van zijn bed gelicht door een zwaarbewapend team van de Dienst Speciale Interventies. Blok zei woensdag: „We willen van deze meneer weten waarom hij het bericht naar buiten heeft gebracht, waarop wij het concert in de Maassilo moesten afgelasten. Daarover wordt hij op dit moment aan de tand gevoeld.” Blok sprak van een „idiote actie”.

Monteur onder invloed

De man die woensdag als eerste werd opgepakt – de bestuurder van een busje met Spaans kenteken – is donderdag vrijgelaten. Hij is monteur van beroep en had daarom enkele gasflessen in zijn wagen. Bij zijn aanhouding was hij onder invloed van alcohol. Hij trok woensdag zodoende de aandacht van de politie toen hij slingerend over de Mijnsherenlaan reed, nabij de popzaal.

Het chatbericht dat de Spaanse politie had onderschept en aan de Nederlandse politie doorgegeven, zou op Telegram hebben gestaan. Dat is een versleutelde chatdienst die moeilijk te kraken is voor veiligheidsdiensten. Kennelijk heeft de Spaanse politie toch toegang gekregen tot de berichten. Ook de propaganda-afdeling van IS maakt veel gebruik van Telegram.

Wat er precies in het chatbericht stond en in welke taal, is tot nu toe onbekend. Mogelijk werd daarin gedreigd met een aanslag op het concert van Allah-Las, in de Maassilo, reden voor de Spaanse politie om de tip door te geven aan de Nederlandse collega’s.

Dat de waarschuwing van de Spanjaarden kwam, zo kort na de aanslag in Barcelona, heeft voor Nederland „mede een rol gespeeld” om het concert af te gelasten, aldus Blok.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 25 augustus 2017