Van de vijftig Syriëgangers die de afgelopen jaren zijn teruggekeerd naar Nederland zijn er 35 niet vervolgd. In vijftien gevallen is er wel vervolging ingesteld, maar slechts drie keer is deelname aan de gewapende strijd of trainingen in IS-gebied daadwerkelijk bewezen verklaard.

De straffen die zij hebben gekregen, variëren van zes maanden voorwaardelijk tot vijf jaar cel. Dat blijkt uit onderzoek van KRO-NCRV. Behalve drie veroordeelden voor deelname aan de strijd zijn vijf terugkeerders veroordeeld voor misdrijven in Nederland. Veertig van de vijftig teruggekeerde jihadisten zijn op vrije voeten.

De omroep bracht de terugkeerders in kaart op basis van mediaberichten, uitspraken van rechtbanken en gesprekken met deskundigen en strafrechtadvocaten.

Alvast vervolgen

Volgens de veiligheidsdienst AIVD en de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV) bestaat de nieuwe lichting terugkeerders uit geharde jihadgangers met gevechtservaring die in staat zijn aanslagen te plegen in Nederland. Het OM wil jihadstrijders voortaan alvast vervolgen als zij nog deelnemen aan de strijd.

Van de terugkeerders sinds 2012 is twee derde niet vervolgd. Volgens het OM zijn er momenteel zo'n 190 Syriëgangers in beeld.

De NCTV bereidt zich voor op een nieuwe groep terugkeerders. "De Syriëgangers die de komende tijd worden terugverwacht, zijn later afgereisd naar terroristisch strijdgebied, toen de gruweldaden van IS al ruimschoots bekend waren. Zij hebben zeer waarschijnlijk daadwerkelijk deelgenomen aan de gewapende strijd."

Deze terugkeerders worden bij terugkomst standaard vastgezet; het OM doet strafrechtelijk onderzoek tegen hen en er wordt onderzocht of zij een potentiële dreiging vormen.

Gevaarlijk

Syriëgangers die voor 2016 terugkeerden, wilden vaak het verzet tegen Assad steunen. Meestal keerden zij gedesillusioneerd terug. Degenen die strafbare feiten hebben gepleegd, zijn veroordeeld en anderen zijn teruggekeerd in de maatschappij, laat de NCTV weten.

Ook de AIVD waarschuwde vorige week voor het gevaar van de terugkerende jihadstrijders.