Zobacz wideo

Zdobycie kompleksowej wiedzy o konkretnych propozycjach programowych trzech najsilniejszych, przynajmniej wedle sondaży, partii politycznych w Polsce nie należy do zadań łatwych. Jedynie Wiosna Biedronia wyróżnia się tutaj na plus - lwią część informacji można odnaleźć na stronie internetowej ugrupowania, a nieliczne braki szybko uzupełnił nam dyrektor programowy Wiosny Dariusz Standerski.

REKLAMA

W przypadku Platformy i PiS-u sytuacja jest o wiele bardziej skomplikowana. Zresztą nie od dziś. Już pod koniec lutego, gdy opisywaliśmy programy partii wchodzących w skład Koalicji Europejskiej, PO niechętnie określała się w kolejnych interesujących nas kwestiach. Na większość z nich odpowiedzi musieliśmy znaleźć sami. Oficjalny powód? Platforma nie chciała narzucać swojego zdania mniejszym partnerom z Koalicji Europejskiej i koncentrowała się na wypracowaniu minimum programowego dla tegoż sojuszu.

PiS o swoim programie mówi bez przerwy – organizuje briefingi i konferencje prasowe, a także konwencje programowe. Swoim przeciwnikom zarzuca zaś, że krytykują "dobrą zmianę", bo sami nie mają żadnej oferty programowej dla Polski. Tyle że na stronie internetowej partii władzy próżno szukać programu wyborczego. Na pytania o program nie odpowiada też rzecznika ugrupowania i klubu parlamentarnego PiS-u - wicemarszałkini Sejmu Beata Mazurek. Jednoznacznych deklaracji co do programu unikają również szef Centrum Analiz Sejmowych prof. Waldemar Paruch (odsyła do szefa sztabu wyborczego Tomasza Poręby, z którym mimo prób nie udało nam się skontaktować) i rzeczniczka rządu Joanna Kopcińska (poprosiła o przesłanie pytań do KPRM, po czym odesłano nas z nimi do Biura Krajowego PiS-u, które do chwili publikacji tego materiału odpowiedzi nam nie udzieliło).

W przypadku PO i PiS-u musieliśmy więc oprzeć się na oficjalnych wypowiedziach czołowych polityków, rozmowach w politykami obu ugrupowań, ogłaszanych publicznie propozycjach programowych i (to w przypadku partii rządzącej) już podjętych decyzjach oraz realizowanych i zrealizowanych projektach.

Jednomyślność ws. "500 plus"

W obszarze społecznym wyniki porównania programów nie przynoszą zaskoczenia. Zdecydowanie najbardziej progresywną ofertę dla Polaków ma Wiosna. Formacja Roberta Biedronia. Chce liberalizacji prawa aborcyjnego i legalizacji związków partnerskich. Jeśli chodzi o eutanazję, to na razie nie postuluje jej dopuszczenia, ale nie wyklucza tego w przyszłości. Wcześniej jednak w tej sprawie powinna odbyć się w Polsce poważna debata.

Platformę łączy z Wiosną to, że chce przywrócenia finansowania in vitro z budżetu państwa, dostępności tabletki "dzień po" bez recepty, edukacji seksualnej w szkołach oraz zrównania płac kobiet i mężczyzn na tych samych stanowiskach. PO sprzeciwia się jednak złagodzeniu przepisów prawa aborcyjnego, stoi na stanowisku, że tzw. kompromis aborcyjny powinien zostać utrzymany.

W kwestiach społecznych najbardziej postępowy program ma Wiosna Biedronia Grafika: Marta Kondrusik

Co ciekawe, do utrzymania "kompromisu" skłania się także PiS. Bo chociaż wielu polityków partii mówi o konieczności zaostrzenia przepisów, to przez całą kadencję partia rządząca nie zrobiła w tym celu nic. Właśnie za to spotkała ją ostra krytyka ze strony organizacji pro-life i niektórych przedstawicieli Kościoła katolickiego. "Czarne marsze" i masowe protesty kobiet pokazały, że PiS nie wychodzi dobrze na forsowaniu kwestii zaostrzenia prawa aborcyjnego. W kuluarach mówi się też, że sam prezes Jarosław Kaczyński nie jest zwolennikiem takiego rozwiązania.

Zadziwiająca zgoda między wszystkimi trzema ugrupowaniami panuje, jeśli chodzi o przyszłość programu "Rodzina 500 plus". Zarówno Platforma, jak i PiS czy Wiosna zamierzają go rozszerzyć. Obóz "dobrej zmiany" de facto już to zrobił, wprowadzając "500 plus" także na pierwsze dziecko. Platforma też chce rozszerzenia, ale takiego, które objęłoby również rodziców samotnie wychowujących dzieci. Rozważane jest też powiązanie wypłacania świadczenia z aktywnością zawodową, żeby nie promować odchodzenia z rynku pracy.

PO i PiS w sojuszu z Kościołem

PO i PiS są też zaskakująco zgodne, jeśli chodzi o podejście do pozycji Kościoła katolickiego w Polsce. Żadna z partii nie chce rozdziału państwa od Kościoła, likwidacji Funduszu Kościelnego czy opodatkowania kleru. Jedyna różnica pomiędzy dwoma największymi ugrupowaniami polega na tym, że Platforma postuluje wycofanie ze szkół finansowanych z budżetu lekcji religii.

Zupełnie inne stanowisko ws. miejsca Kościoła katolickiego w życiu publicznym ma Wiosna, o czym zresztą przekonaliśmy się przy okazji niedawnego zamieszania wokół wystąpienia Leszka Jażdżewskiego na Uniwersytecie Warszawskim i afery wokół aresztowania działaczki społecznej, która rozklejała w Płocku plakaty z Matką Boską w tęczowej aureoli.

PO i PiS w swoim podejściu do Kościoła katolickiego niemal się nie różnią Grafika: Marta Kondrusik

Partia Roberta Biedronia obiecuje Polakom wycofanie lekcji religii ze szkół, rozdział państwa od Kościoła, likwidację Funduszu Kościelnego i opodatkowanie duchownych. Na tym jednak nie koniec. "Zbiórki publiczne organizowane przez kościół nie są obecnie poddane regulacjom i kontroli. Tak naprawdę nie wiemy, ile trafia na tzw. tacę. Szacunki mówią o kwotach od 1,2 mld zł do nawet 6 mld zł. W wariancie minimum rejestrowania i opodatkowania zbiórek, budżet państwa zostanie zasilony kwotą ok. 150-200 mln zł" - czytamy na stronie internetowej partii.

Gospodarcze "białe plamy"

Najwięcej niewiadomych przy Platformie i PiS-ie jest w obszarze gospodarki. Brakuje chociażby informacji, jakie jest stanowisko obu ugrupowań w kwestii likwidacji "śmieciówek" i podniesienia kwoty wolnej od podatku. Dodatkowo Platforma nie ma lub nie przekazuje do wiadomości publicznej jednoznacznego stanowiska odnośnie likwidacji przywilejów emerytalnych grup zawodowych. Z kolei w przypadku PiS-u nie wiemy, czy chce podnosić płacę minimalną (tutaj trzeba odnotować, że w trakcie bieżącej kadencji PiS kilkukrotnie podnosiło wysokość najniższego wynagrodzenia). Dwie największe formacje na polskiej scenie politycznej zgadzają się natomiast co do tego, że stawki podatku PIT powinny mieć charakter progresywny, a nie liniowy.

W kwestiach gospodarczych jest najwięcej niewiadomych, jeśli chodzi o dwie największe partie polityczne w Polsce Grafika: Marta Kondrusik

Co z Wiosną? Otóż w kilku istotnych kwestiach prezentuje bardzo podobne stanowisko do PiS-u. Sprzeciwia się wejściu do strefy euro (choć zaznacza, że jest to stanowisko na chwilę obecną, a nie wyklucza tego w przyszłości), chce utrzymania obecnego wieku emerytalnego oraz progresywnych podatków. Dodatkowo formacja Roberta Biedronia obiecuje podniesienie kwoty wolnej od podatku, podniesienie płacy minimalnej i likwidację przywilejów emerytalnych.

Lektura założeń programowych PO, PiS-u i Wiosny pokazuje, że kluczowym punktem spornym między polskimi partiami politycznymi są kwestie społeczne i stosunek do pozycji Kościoła w państwie.

Niepokoi, choć nie jest zaskoczeniem, lekceważące i instrumentalne podejście do kwestii programowych przez dwie największe partie polityczne w Polsce. Chociaż obie bardzo dużo mówią o programie, to kiedy trzeba pokazać go w całości i szczerze o nim porozmawiać, robią wszystko, by tego uniknąć. Realia polskiej polityki ostatnich kilkunastu lat pokazują bowiem, że ważniejsza od dyskusji o założeniach programowych jest wzajemna walka i podgrzewanie emocji elektoratu. To one dają później głosy wyborcze, chociaż jakość i transparentność życia publicznego z pewnością na tym nie zyskuje.