Beeld epa

In 1990 maakte ik voor de Avro een programma over gewénste intimiteiten op het werk, naar aanleiding van een onderzoek dat de sociologe Iteke Weeda naar dit onderwerp had gedaan. Verpleegkundigen met artsen in voorraadkasten, politiemensen in auto's op patrouille, bazen met secretaresses over het bureau, piloten met stewardessen in hotelkamers. U kent het wel. Alle betrokkenen vertelden tijdens mijn researchgesprekken openhartig over hun gewenste collegiale intimiteiten, maar het bleek heel lastig om mensen over te halen voor de camera hun ervaringen te delen. Omdat er vaak sprake bleek van ontrouw aan de vaste partner. Maar het werd toch een interessant programma, vanwege het omdenken dat Iteke Weeda met haar onderzoek had gedaan.



Eigenlijk komt de hele #MeToo discussie mij mijn neus uit, maar ik zou ons toch willen aanmoedigen hem niet te laten doodbloeden, maar hem om te draaien en daarmee aan te grijpen om machtsverhoudingen tussen mannen en vrouwen in ons land voorgoed gelijk te trekken. En misschien zelfs die tussen wit en zwart direct mee te pakken. Want de aanname van white privilege is - ook onterecht - even voor de hand liggend geworden als die van vermeende mannenmacht.



Ik herinner mij van de voorgesprekken voor het programma over gewenste intimiteiten vooral die met een bloedmooie, blonde agente die vertelde dat de echtgenotes van haar mannelijke collega's hun mannen verboden om met haar in een auto te gaan zitten. Je moet de kat tenslotte niet op het spek binden.

Ongegrond

Wij dwaalden tijdens onze gesprekken ook wel eens van het onderwerp af. Dan vertelde zij mij over het onrecht dat zij in haar werk tegenkwam. Het merendeel van de aangiften van verkrachting, bijvoorbeeld, bleek achteraf ongegrond, zei ze. Vrouwen en meisjes hadden allerlei redenen om mannen en jongens een hak te zetten of tegenover hun ouders ongewenste zwangerschap te verklaren. En in een wanhopige poging de voogdijzaak te winnen, bleken moeders de vaders van hun kinderen regelmatig vals te beschuldigen van incest of geweld. Een vriend van mij, die in Amerika werkt, vertelde naar aanleiding van #MeToo, dat zijn mannelijke collega's toch al nooit met een vrouwelijke collega alleen in een auto gingen zitten, uit angst dat zij bij een eventueel toekomstig arbeidsconflict met terugwerkende kracht zouden worden beschuldigd van seksuele intimidatie.



Vrouwen hebben in de westerse wereld veel meer macht dan mannen, omdat zij vanwege de ongelijkheid in fysieke kracht het voordeel van de twijfel krijgen. Het is precies deze machtsongelijkheid die er voor zorgt dat vrouwen een hoofddoek moeten dragen of geslutshamed worden. Voor mannen eenvoudige pogingen om te dealen met hun verloren werkelijke macht van voorbije generaties.



We moeten #MeToo dus aangrijpen om te onderzoeken waarom vrouwen soms kiezen voor werk in plaats van waardigheid of waarom zij zich niet bij machte voelen verzet te organiseren tegen een hen onwelgevallige bedrijfscultuur. Het bedrijf ben jij, zou ik zeggen. En sletten bestaan al decennia niet meer. Waarom denken vrouwen dan nog steeds dat zij zich zouden moeten schamen voor normaal, geëmancipeerd, gedrag? Misschien moet daar meer aandacht voor zijn in opvoeding en opleiding van vrouwen.

Fouten

Inmiddels werk ik als wiskunde docent in het voorgezet onderwijs en houd ik mijn leerlingen voor dat niemand genadebrood hoeft te eten. Er wordt niet samengewerkt met klasgenoten waarmee zij niet willen samenwerken. Je zal maar een leerling zijn die groepsgenoten opgedrongen krijgt. Het is graag of niet van beide kanten. En als je op een schoolfeest als meisje je borsten half uit je jurk laat hangen moet je niet verbaasd zijn als jongens je niet in de ogen kijken. Je kunt ze wel vertellen dat het geen uitnodiging is om er aan te zitten, maar dat je er zelf gewoon graag zo uitziet. Als dat waar is. En dat moet dan wel afdoende zijn, natuurlijk.



Zelf maak ik bij de opvoeding van mijn kinderen ook nog wel eens fouten als gevolg van achterhaalde percepties. Op weg naar het Kerstdiner had ik op de achterbank van de auto - je weet als moeder nooit wanneer je weer zo'n kans krijgt - een gesprek met mijn jongste zoon over zijn omgang met meisjes. Ik vroeg of hij voor een verbintenis die in zijn beleving niet meer zou zijn dan een one-night-stand met zijn bedpartner altijd even checkte of de verwachtingen gelijkgestemd waren. Of hij de meisjes wel netjes behandelde en niet liet zitten met valse verwachtingen. Waarop mijn dochter, die in Delft studeert, zei: 'Maar mam, meisjes doen dat ook hoor'. Oeps.



Annelien Jonkman is docent Wiskunde te Haarlem.