Een nieuwbouwwijk in aanbouw in Den Haag. Beeld Hollandse Hoogte / Robin Utrecht

Het kabinet wil juist dat het aantal nieuwbouwwoningen snel toeneemt. Daarmee moet vooral worden voldaan aan de grote vraag naar woonruimte in en rond de grote steden. Ook moet nieuwbouw de snelle stijging van de huizenprijzen doen bekoelen.

Het Expertisecentrum Woningwaarde verwacht op basis van het aantal afgegeven bouwvergunningen dat het aantal opgeleverde nieuwbouwwoningen binnenkort afneemt. In het derde kwartaal van 2017 werden er ruim 12.500 vergunningen afgegeven, in het tweede kwartaal van 2018 circa 10.500. Ook het aantal vergunningen voor huurwoningen zit sinds medio 2017 in een neerwaartse trend. Als oorzaken van die daling worden onder meer genoemd een tekort aan grote bouwlocaties, de lange duur van bouwprojecten door bezwaarprocedures en een tekort aan bouwvakkers.

Seizoenspatroon

Sinds eind 2017 neemt het aantal verkochte nieuwbouwwoningen al af. In het tweede kwartaal van 2018 bleef dat zo’n 2.000 tot 2.500 woningen achter bij de verwachting op basis van het normale seizoenspatroon. Het Expertisecentrum: ‘Een veelvoud daarvan is nodig voor een gezonde marktwerking. Niet verwonderlijk dat onder de huidige omstandigheden de koopprijzen in alle woningmarktgebieden verder doorstijgen.’

Het Expertisecentrum verwacht dat de prijsstijging op de huizenmarkt de komende jaren nog versterkt zal doorzetten. De markt wordt volgens de onderzoekers aangejaagd door een groeiende overwaarde van bestaande woningen, de aanhoudend lage hypotheekrente, de aankoop van koopwoningen door beleggers in de grote steden, de hoger dan verwachte bevolkingsgroei en de inkomensgroei als gevolg van de sterke economie.

De groei van het aantal nieuwe woningen kwam de afgelopen jaren voor een klein deel uit de ombouw van kantoren en andere bedrijfspanden. Deze transformatie droeg vorig jaar voor ruim 8 procent bij aan die groei, stelde het CBS vast. Er worden 1.900 panden omgebouwd. In ruim 40 procent gaat het om voormalige kantoren, in 17 procent om maatschappelijk vastgoed zoals voormalige ziekenhuizen of scholen.

Kleine woningen

Het aantal woningen dat op die manier werd gerealiseerd is in 2017 licht gedaald naar 7.600. In 2016 waren dat er 8.100, in 2015 7.800. In meer dan de helft van de gevallen gaat het om kleine woningen met een woonoppervlakte van minder dan 50 vierkante meter.

Particuliere verhuurders zijn eigenaar van 82 procent van de nieuwe transformatiewoningen, corporaties van 8 procent. De overige 10 procent zijn koopwoningen.

De meeste transformatiewoningen worden bewoond door jonge eenpersoonshuishoudens met een laag basisinkomen. Vaak gaat het om studenten.

Zuid-Holland kreeg de meeste nieuwe woningen door transformatie: ongeveer een op de vijf. Vooral in de gemeenten Den Haag en Delft zijn veel woningen ontstaan door hergebruik van bestaande panden. Van de gemeenten is Amsterdam koploper met 635 woningen. Maar op het totaal van de toegevoegde woningen is het aandeel (9 procent) vergelijkbaar met het landelijk gemiddelde.