W środę Sejm zajmie się pięcioma obywatelskimi projektami ustaw. Dotyczą one aborcji, edukacji seksualnej, odszkodowań za przedwojenne mienie żydowskie, płac nauczycieli oraz polowań z udziałem dzieci

Termin prac nad tymi projektami jest niewygodny dla PiS, ale wynika z przepisów

Według informacji Onetu, szefostwo PiS nie chce rozpoczynać wojen światopoglądowych w trudnej sytuacji politycznej, związanej z koronawirusem i wyborami prezydenckimi

Dlatego najbardziej prawdopodobny wariant to skierowanie projektów obywatelskich do sejmowych komisji, gdzie zalegną na lata. To tak zwana sejmowa zamrażarka

Całą poprzednią kadencję PiS unikało jak ognia prac nad kontrowersyjnymi projektami ustaw, które trafiły do Sejmu jako projekty obywatelskie, czyli poparte przez co najmniej 100 tys. obywateli.

Nie ma się co dziwić — w PiS-ie żywe są wspomnienia z 2016 r., gdy w Sejmie ruszyły prace nad obywatelskim projektem całkowitego zakazu aborcji. Towarzyszył mu postulat karania kobiet, które przerwały ciążę. Twarzą projektu była antyaborcyjna aktywistka Kaja Godek.

Masowe „czarne protesty” wymusiły na PiS-ie szybkie wyrzucenie projektu do kosza.

Protesty przeciw zakazowi aborcji

Dlatego na pierwszy rzut oka harmonogram rozpoczynającego się dziś posiedzenia Sejmu jest zaskakujący. Oto pojawia się w nim jednocześnie aż pięć projektów obywatelskich z poprzedniej kadencji parlamentu. Niemal wszystkie dotyczą kwestii niezwykle kontrowersyjnych. Chodzi o: karanie za edukację seksualną dzieci, zakaz wypłaty odszkodowań za przedwojenne majątki polskich Żydów, którzy nie pozostawili spadkobierców, a także legalizację polowań z udziałem dzieci oraz zmianę zasad wynagradzania nauczycieli.

Największe emocje budzi jednak kolejna próba zaostrzenia przepisów antyaborcyjnych. Znów w Sejmie Kaja Godek wystąpi jako twarz projektu obywatelskiego.

Tym razem projekt nie jest aż tak drastyczny — zakłada usunięcie jednej z legalnych przesłanek przerywania ciąży. Chodzi o sytuację, gdy płód jest ciężko uszkodzony (prawica uważa to za „przesłankę eugeniczną”). Jednak eliminacja tego jednego wskazania i tak redukuje aborcję niemal do zera, bo to niemal 98 proc. legalnych aborcji w Polsce.

Dlatego już dziś — tak jak w 2016 r. — protestują organizacje kobiece, niektórzy celebryci oraz politycy liberalni i lewicowi.

PiS nie chce, ale musi

Po co obozowi władzy takie projekty podczas pandemii koronawirusa — i to w sytuacji, gdy trwa wojna o to, czy odbędą się wybory prezydenckie?

Tak naprawdę PiS nie miało wyjścia. Przepisy są takie, że Sejm najpóźniej po pół roku kadencji musi się zająć projektami obywatelskimi złożonymi w kadencji poprzedniej.

Ponieważ przez pierwsze miesiące obóz władzy miał inne rzeczy na głowie, teraz ma ostatni moment na decyzję, co zrobić z projektami obywatelskimi.

— Wszystko wskazuje na to, że zagłosujemy za skierowaniem tych projektów do prac w sejmowych komisjach. Decyzja polityczna jest taka, aby zostały tam na długo — mówi nasz rozmówca z władz klubu PiS.

Chodzi o tzw. sejmową zamrażarkę, czyli zablokowanie projektu poprzez spowalnianie prac nad nim w komisjach. — Nikt w PiS w najbliższej przyszłości nie chce wojen światopoglądowych — twierdzi nasz rozmówca. Zastrzega jednak, że w ostatniej chwili Jarosław Kaczyński może zmienić zdanie — wówczas część ustaw mogłaby nawet zostać odrzucona.

Prezes łamie słowo dane Kościołowi

Projekt ograniczenia aborcji ma więc trafić do komisji. Odrzucić tego projektu PiS nie może — zwłaszcza na kilka tygodni przed wyborami prezydenckimi, w których liczy na mobilizację swego twardego elektoratu, w tym wyborców religijnych.

Ale Kaczyński już wielokrotnie łamał słowo, które dał Kościołowi i konserwatywnym wyborcom: że uniemożliwi przerywanie ciąży ze względu na wadę płodu.

Gdy w 2016 r. wyrzucił projekt Godek do kosza, postanowił zablokować kolejne projekty obywatelskie, używając do tego Trybunału Konstytucyjnego. Zezwolił grupie posłów PiS, której przewodził Bartłomiej Wróblewski, na złożenie wniosku do TK. Chodziło o zbadanie, czy obowiązujące od lat 90. prawo antyaborcyjne jest zgodne z ustawą zasadniczą.

Posłowie chcieli, by TK orzekł, iż niekonstytucyjne jest przerywanie ciąży właśnie w sytuacjach, gdy płód jest uszkodzony. — Sprawa ochrony życia dotyczy najbardziej podstawowego prawa człowieka, czyli prawa do życia. Dlatego wraz ze 119 posłami złożyliśmy do Trybunału Konstytucyjnego wniosek o zbadanie konstytucyjności aborcji eugenicznej, czyli ze względu na chorobę bądź niepełnosprawność dziecka – tłumaczy dziś Onetowi poseł Bartłomiej Wróblewski przesłanki tamtej prośby.

Kaczyński niechętny zaostrzeniu prawa

Kaczyński od lat stara się balansować pomiędzy środowiskami pro-life a tymi, którzy chcą utrzymania tzw. kompromisu aborcyjnego. Prezes PiS wielokrotnie przestrzegał przed możliwymi zgubnymi skutkami zaostrzenia prawa. Pewnie też dlatego od 2017 r. bliska mu prezes Trybunału Konstytucyjnego Julia Przyłębska nie wyznaczyła daty rozpoznania skargi konstytucyjnej grupy posła Wróblewskiego. Szefową TK atakowali za to związani z Kościołem parlamentarzyści PiS, sama Kaja Godek, a nawet jeden z sędziów Trybunału z nadania PiS — Jarosław Wyrembak.

Przyłębska lawirowała na tyle skutecznie, że wraz z końcem poprzedniej kadencji Sejmu skarga grupy Wróblewskiego utraciła swoją moc. Jednak pod koniec grudnia ub.r. jej autorzy ponownie zebrali podpisy i wysłali nowy wniosek o bardzo podobnej treści do TK. — W tych wszystkich dyskusjach przyszłe orzeczenie TK ma fundamentalne znaczenie, ponieważ ono określi prawne ramy ochrony życia w Polsce. Czekam na to orzeczenie – mówi nam ostry krytyk Przyłębskiej, senator PiS Jan Maria Jackowski

Taka jest też oficjalna linia PiS — kluczowe jest orzeczenie TK, a projekty obywatelskie w sprawie aborcji muszą poczekać. — Projekt obywatelski został podpisany przez ponad 830 tys. Polaków. Niemal zawsze projekty społeczne są kierowane do odpowiednich komisji i tam odbywają się dalsze prace – mówi Bartłomiej Wróblewski z PiS, sugerując, że taki sam los czeka inicjatywę Kai Godek.

Zaostrzenie? Może po wyborach prezydenckich

Wbrew krytycznym głosom opozycji i części komentatorów w PiS nie ma woli, by podgrzewać atmosferę tym tematem. — Jaki miałby być tego cel? Przykrycie tematu epidemii koronawirusa? Bzdura – słyszymy od jednego z polityków partii rządzącej. Ten sam poseł tłumaczy, że byłaby to ryzykowna gra kilka tygodni przed wyborami, które PiS chce w maju przeprowadzić.

Jednak antyaborcyjna frakcja partii rządzącej naciska, by tę kwestię rozstrzygnąć jeszcze w tej kadencji Sejmu. Wiele zależy od wyniku wyborów prezydenckich. Prezydent Andrzej Duda zapowiedział kilka dni temu, że ustawę wykluczającą tzw. przesłankę eugeniczną podpisze. Był to wyraźny sygnał uspokajający wysłany w kierunku zwolenników inicjatywy obywatelskiej, którzy co jakiś czas wracają na fali krytyki wobec PiS.

(ks)