Stabilny, nieprzerwany dostęp do leków jest dla chorych niemniej ważny jak ich jakość i bezpieczeństwo. W Ministerstwie Zdrowia trwa wyścig z czasem o zapewnienie chorym dostępu do 2500 leków, których dalsze stosowanie jest uzależnione od prowadzonych tam negocjacji. W większości mówimy głównie o lekach o ugruntowanej pozycji, które od dawna przepisywane są przez lekarzy i w wielu przypadkach stosowane u osób przewlekle chorych.

Chodzi nie tylko o leki, które NFZ refunduje w 100%, ale także o takie, których refundacja ze środków publicznych ograniczona jest do poziomu najtańszego na rynku odpowiednika. W takich przypadkach redukcja ceny nie przyczyni się do oszczędności NFZ, ale doprowadzi do ograniczenia dostępu, bowiem tańsze niż w UE leki wyjeżdżają z Polski. Poniżej dalsza część artykułu

Jest to sytuacja z którą wciąż nie potrafią uporać się kolejni ministrowie chociaż propozycji w tym zakresie było i jest wiele. Mamy bowiem do czynienia z sytuacją , że im bardziej cena leku zostanie zbita tym bardziej może leku brakować. Sytuacja narasta po każdych kolejnych negocjacjach a na końcu z problemem borykają się chorzy i lekarze. Od 2012 ustawa o refundacji leków nakazuje MZ przedłużanie wydanych na 3 lata decyzji w drodze negocjacji z ich dostawcami. Powołana w 2012 Komisja Ekonomiczna, aktualnie, po raz czwarty negocjuje warunki dla 2500 leków, które objęte były pełnym lub częściowym finansowaniem z budżetu NFZ. Podobnie jak w poprzednich rundach negocjacji Komisja Ekonomiczna oczekuje od producentów znaczących obniżek cen.

Szukając dna Po sześciu latach obowiązywania ustawy znacząco zredukowano ceny leków objętych refundacją.W efekcie twardych negocjacji mamy dziś jedne z najniższych cen leków w Europie. Pozornie można ten stan postrzegać w kategoriach sukcesu niestety rezultatem obniżki cen leków są narastające problemy chorych z dostępem do wielu „tanich”, ale praktycznie nieobecnych w obrocie leków. Dla krajowych wytwórców kolejne redukcje cen tanich, krajowych leków stanowią poważny problem, który rodzi pytanie o sens działalności gospodarczej prowadzonej na granicy opłacalności. Obniżki cen muszą docelowo odbić się na jakości, a jakość w produkcji farmaceutycznej to podstawa, ale także istotny koszt. Producenci leków w Polsce udźwignęli ogromne nakłady na dostosowanie warunków wytwarzania do standardów UE. Takie zobowiązanie zawarte było w traktacie akcesyjnym. Dziś w negocjacjach z Ministerstwem Zdrowia ceny leków krajowych wytwórców przeciwstawiane są cenom leków importowanych z Azji. W niektórych przypadkach oczekiwania Komisji sięgają bowiem aż 60% redukcji cen, a to może oznaczać, że produkcja leków w takich krajach jak Polska przestanie być opłacalna. Konkurencją dla europejskich producentów są bowiem kraje azjatyckie, z którymi rywalizować można jakością i bezpieczeństwem produktów, ale z pewnością nie ceną. Ustawodawca przewidział jednak taką sytuację dając Komisji Ekonomicznej narzędzia do uwzględnienia w procesie negocjacji wartości jaką dana firma wnosi do lokalnej gospodarki. Pozwala to zrównoważyć interes płatnika, pacjenta i producenta. Problemem jest jednak martwy charakter tego przepisu, co z pewnością nie zachęca firm do inwestowania w Polsce. Potwierdzają to zresztą oficjalne dane NBP mówiące o sporym spadku inwestycji w Polsce.

Jest lek – nie ma leku Paradoksem obowiązujące dziś polityki negocjacji z firmami jest to, że choć prowadzone są w interesie pacjentów, niekoniecznie przekładają się na poprawę dostępu do terapii. radykalne Obniżanie cen leków może zmusić firmy do rezygnacji z ubiegania się o refundację. Wówczas duże grupy pacjentów mogą stanąć przed wyborem wykupienia recepty pełnopłatnej – a zatem pokrycia całości kosztu z własnej kieszeni, lub zmiany leku, którego używają od lat. Jest to szczególny problem w przypadku chorób przewlekłych, w których odpowiednie „ustawienie” farmakoterapii często wymaga czasu i konsultacji z lekarzem specjalistą. A to może oznaczać wzrost kosztów NFZ. Eksperci zwracają jednak uwagę, że dziś częstą przyczyną niezrealizowanej recepty nie jest koszt leku, lecz jego brak w aptece. Przyczyną jest wywóz leków za granicę. Proceder, którego wartość przekracza 2,5 mld złotych jest pokłosiem różnic w cenach między Polską a innymi krajami europejskimi. Różnicę te obecne negocjacje zdają się jeszcze pogłębiać. Taka polityka jest zatem dolewaniem oliwy do ognia, który zagraża życiu i zdrowiu polskich pacjentów. Beata Małecka-Libera - wiceprzewodnicząca Sejmowej Komisji Zdrowia Ustawa o refundacji leków ma w efektywny sposób zagwarantować pacjentom dostęp do skutecznych i bezpiecznych terapii. Proces renegocjacji decyzji refundacyjnych powinien być prowadzony przede wszystkim w interesie pacjenta. Musi zatem uwzględniać szerokie spektrum zagadnień, które obejmują rzeczywistą dostępność leków w aptece, poziomu odpłatności oraz korzyści terapeutyczne.



Środkiem do tego celu nie może być jednak wyłącznie obniżanie cen, gdyż problem dostępności leków ma charakter złożony. Realizowana w sposób nieodpowiedzialny polityka negocjacyjna może doprowadzić do wycofania leków z refundacji. Postawi to pacjenta i lekarza przed trudnym wyborem pomiędzy kontynuacją terapii z użyciem dobrze znanych i tolerowanych leków lub zmiany leku na refundowany i późniejszej serii konsultacji w celu ustawienia odpowiedniej terapii.