De gouverneur van Virginia, Ralph Northam zei geen racistische bedoelingen te hebben toen hij zijn gezicht zwart schminkte om zich als Michael Jackson te verkleden voor een danswedstrijd. Ook had hij geen idee wat het betekende toen iemand een foto van hem nam naast iemand met een Ku Klux Klan-gewaad. Zijn supporters zeggen dat hij geen racist kan zijn omdat hij als kind veel zwarte vriendjes had. Nu als gouverneur heeft hij ook veel goede zwarte vrienden.

Zo heeft Donald Trump bijvoorbeeld Kanye West als een goede vriend, en onze Thierry Baudet Yernaz ­Ramautarsing. Zijn ze nou echt goede vrienden? Ik heb zelf goede vrienden, maar ook een aantal kapstokvriendschappen. Het laatste betreft mensen die mij ­opvoeren als bewijs dat ze geen druppel racisme in hun aderen hebben. Mijn kapstokvrienden gebruiken mij als alibi om hun gedrag tegen donkere mensen, ook al is het racistisch van aard, goed te praten. Want ik ben toch hun goede zwarte vriend?

We zijn in Nederland zo bang voor racisme dat we een muur rond het woord hebben gebouwd. Het woord racisme is besmettelijk, het jeukt en irriteert. Praten over racisme brengt ernstige schade aan de gezondheid toe. Ook als ik het woord racisme in mijn schrijven vermijd, ontleden racismelaboranten een kiem hiervan in mijn zinnen en zeggen vervolgens dat ik de ziekte wil verspreiden. Ik krijg een corrigerende tik en mij wordt opgedragen het woord racisme te vermijden. Maar sinds kort is racisme als het ebolavirus losgeslagen in Amerika. En zoals we weten, is zowel ebola als racisme extreem besmettelijk. Vroeg of laat krijgen we in Nederland een Amerikaanse variant van het racismevirus. Het zal geframed worden als gewoon en normaal.

We zitten nog in de ontkenningsfase. In Nederland is niemand een racist, maar we doen racistische dingen. Met het woord racisme schieten mensen gelijk in de verdediging. Recent nog kreeg ik op een discussieforum een reactie van een witte man die erg veel van Afrika houdt: “waarom zou iemand als ik een lach, maaltijd of kus delen met zwarte mensen als ik slecht over hen zou denken? Waarom zou ik hen in mijn huis uitnodigen als ik hen minderwaardig zou vinden?” En hij voegde eraan toe: “Ik zie geen kleur en bovendien zijn veel van mijn beste vrienden zwart.” Mijn reactie is simpel: zelfs als je partner met wie je dezelfde lakens deelt zwart is, maakt dit je niet onschendbaar voor racisme.

Ik geloof oprecht dat racisme in veel gevallen uit ­onwetendheid gepleegd wordt, maar dat maakt de uitkomst niet anders. Wanneer je bijvoorbeeld jaren geleden voor Zwarte Piet hebt gespeeld en niet wist dat je hiermee je donkere medeburgers in verlegenheid bracht omdat je de historische context niet kende. Of overtuigd bent dat het een kinderfeest is dat niets met de achttiende eeuw te maken heeft, waardoor de link met het slavernijverleden niet is bewezen. Ik kan enig begrip hebben voor deze onwetendheid. Toch blijft de uitkomst hetzelfde: Zwarte Piet is racisme.

Jarenlang wilden we in Nederland niet geloven dat racisme ook hier bestaat. Niet in ons kikkerlandje. We keken al wensdenkend weg als we het zagen. Door weg te kijken, gaven we kans aan racisten om te broeden. En nu ze verspreid zijn, nu ze lopen en rennen, willen we hen manen om te stoppen. Het is niet te laat. Ook niet wanneer de machtigste man van de westerse beschaving racisme internaliseert, doorgeeft en legitimeert. We kunnen racisme als politiek verdienmodel doorbreken door niet meer weg te kijken, te zwijgen of racisme te ontkennen. Racisme bestrijd je samen. Doorbreken met een vuist.

Babah Tarawally is schrijver, columnist en programmamaker. Voor Trouw schrijft hij om de week over (verborgen) discriminatie en racisme, maar vooral over manieren om elkaar op dit thema te kunnen verstaan. Lees ze hier terug.