Een artist impression van de Tyrannosaurus rex, opgegraven door Naturalis, met veertjes op hoofd en armen. Beeld Naturalis

Als Tyrannosaurus rex al veren had, dan in elk geval lang niet overal. Dat blijkt uit de analyse van 's wereld eerste huidafdrukken van deze dinosaurus, uitgevoerd door de Australische paleontoloog Philip Bell en een internationaal team van wetenschappers. Toch betekent dit niet automatisch dat T. rex kaal was, zoals in de film Jurassic Park.

Al jaren vermoeden kenners dat Tyrannosaurus rex veren had. Bijvoorbeeld sierveren op het hoofd, die hij wellicht gebruikte tijdens het baltsen. De stamboom van T.rex staat immers vol met gevederde verwanten. Neem Yutyrannus. Deze 90 miljoen jaar oude voorouder van T. rex is met zijn negen meter zelfs de grootste dino waarvan ooit verenafdrukken zijn gevonden. Dus waarom zou dit niet ook voor T. rex gelden?



De nieuwe huidafdrukken, gevonden in de Amerikaanse staat Montana, tonen echter aan dat Tyrannosaurus rex een reptielachtige schubbenhuid had op minimaal zijn buik, nek, staart en heupen. Dat schrijven Bell en zijn collega's in het blad Biology Letters.



Zij concluderen daaruit dat de voorouders van Tyrannosaurus rex hun verenkleed door evolutie kennelijk weer kwijtraakten. Hetzelfde geldt voor andere grote roofdino's als Albertosaurus en Gorgosaurus, waarvan ook afdrukken zijn teruggevonden die een geschubde huid laten zien.



Tekst gaat verder na afbeelding.

Zo keken wetenschappers naar T. rex



1868: Bioloog Thomas Henry oppert dat vogels afstammen van dinosaurussen



1902: Paleontoloog Barnum Brown vindt eerste (incomplete) skelet van T. rex



Jaren zeventig: Beeld van T. rex verandert van rechtopstaand en traag in voorovergebogen en snel. Steeds meer wetenschappers zien vogels als afstammelingen van dinosaurussen



Jaren negentig: De eerste vondsten van goed bewaarde gevederde dinosaurussen. Dat vogels van dinosaurussen afstammen wordt consensus onder wetenschappers



2004: Vondst eerste Tyrannosaurusachtige met veren (Dilong paradoxus)

De huidafdrukken van een Tyrannosaurus rex die Bell en zijn collega's analyseerden. Beeld Peter Larson

Misschien verloren deze dinosaurussen hun veren doordat ze steeds groter werden, opperen de onderzoekers. Hierdoor konden ze hun warmte minder goed kwijt. Of misschien werd hun levensstijl actiever, of gingen ze in open leefgebied leven. Zo'n verenkleed werkt in al die gevallen afkoeling tegen.



Anne Schulp, paleontoloog bij Naturalis, was al enige tijd bekend met de vondst. Volgens hem hadden we al kunnen zien aankomen dat T. rex geen 'reusachtige horrorpino' was. 'Als je zo groot bent en in zo'n warm klimaat leefde als T. rex, dan raak je met een bos veren binnen de kortste keren oververhit.'

Toch is het volgens Schulp goed mogelijk dat de roofdino sierveren had op plekken waarvan geen huid is gevonden. En niet alleen omdat er in de stamboom van T. rex veel gevederde dino's voorkomen. 'Er zijn krabsporen gevonden van grote vleesetende dino's. Waarschijnlijk het resultaat van baltsgedrag, zoals de kraskuilen die door vogels worden gemaakt om de aandacht van het andere geslacht te trekken. Daarin kunnen veren ook een fantastische rol spelen.'



De huidafdrukken sluiten dan ook niet uit dat Tyrannosaurus rex gekleurde veertjes op bijvoorbeeld zijn voorpoten en nek had zitten, denkt Schulp. Het is zelfs niet onmogelijk dat er ook op de bestudeerde huid iets van veren of pluisjes zaten die vergaan zijn en geen afdruk hebben achtergelaten. 'Maar om helemaal zeker te zijn moeten we een T. rex vinden die plots in zijn geheel werd begraven, bijvoorbeeld door fijnkorrelige modder.'