Ĉefpaĝo

Lingvouzo



Vidu la 26 lingvojn en kiuj aperas Le Monde diplomatique



Via forumo



Ligoj Akceptejo >> 1a aprilo 2016



La ne atendita sukceso de Donald Trump



Interna milito en la usona dekstrularo



Kiel eblas, ke novjorka konstruigisto, trifoje edziĝinta, povas esti tiom populara en la sudo de Usono, bastiono de la religia dekstrularo ? Respondo en Alabamo, kun membroj de la Respublikana Partio, kiuj alfrontiĝas pri la kandidateco de s-ro Donald Trump.



de Serge HALIMI SABATON, la 27-an de februaro, Mobile (Alabamo). La jarkunveno de la plenumkomitato de la Respublikana Partio de Alabamo okazas en la granda salonego de kongrescentro, tri tagojn antaŭ la primaraj elektoj en pluraj sudaj ŝtatoj de la lando. Centoj da eminentuloj de la partio partoprenas en ĝi. Oni tie pli facile trafas sur nigrulan elektiton ol adepton de s-ro Donald Trump. Aparta paradokso en ŝtato, kie la novjorka miliardulo ŝajnas esti tre populara ‒ kio konfirmiĝis tri tagojn poste per tio, ke li alte gajnis la primaran elekton ‒ kaj kie la Respublikana Partio konsistas preskaŭ ekskluzive el blankuloj. [1] La nomo de s-ro Trump ne estas eldirita sur la tribuno. Sed ĝi okupas la mensojn. La sukceso de lia entrepreno gravas por la estonteco de la partio. Ĉiu elekto havas unu aŭ du malmulte aprezatajn kandidatojn ; kaj kiel, ekzemple, batali por homo tiom malsimpatia, kiu estas lia ĉefa rivalo, la senatano de Teksaso Ted Cruz ? Preskaŭ neniu el liaj parlamentaj kolegoj sukcesas tion. Sed, kun s-ro Trump, temas pri io alia : tio, kion la manlibroj pri manaĝerado nomas „malamika transpreno de la akcia plimulto”. Ĉar multaj respublikanoj, inter ili la grandega plimulto de la delegitoj de la partio, suspektas lin, ke lia sola ideologia pelforto estas lia senbrida narciseco, liaj aŭtoritatecaj impulsoj ; kaj ke li zorgas malpli pri la „partio-de-Linkolno-kaj-de-Reagan” ol pri la reputacio de siaj luksaj hoteloj aŭ de sia marko de vodko. En tiu ĉi 27-a de februaro, en Mobile, la respublikanaj kadruloj faras do iom malesperan provon, ĉiukaze malcertan : per elektronika voĉdonado reaserti la fundamentajn principojn de sia partio, kvankam ili timas, ke s-ro Trump baldaŭ faros el tio konfetoj. Por testi la funkciadon de la skatoleto, per kiu ili demetas la rezoluciojn, kiujn oni proponos al ili, la proksimume tricent membroj de la respublikana komitato „elektas” unue sian preferatan militfilmon. Patton venkegas Pearl Harbor. La proponita elekto same kiel la rezulto montras, ke la kadruloj de la partio ŝajnas ŝati la grandajn batalojn kaj preferi la venkojn. Poste venas pli signifaj voĉdonoj : 78 elcentoj postulas, ke la venontaj primaraj elektoj de Alabamo estu „fermitaj”, do rezervitaj nur al elektantoj de la partio (la ĉi-jaraj estis „malfermitaj”). La travidebla celo : komplikigi en 2020 la taskon de ne tre ortodoksa respublikanaj kandidatoj, kiuj altiras al la urnoj multajn demokratajn aŭ sendependajn elektantojn. Por la kazo, ke tiu mesaĝo ne estus sufiĉe klara por s-ro Trump, proprietulo de pluraj kazinoj, kroma rezolucio malaprobas „ĉian formon de mon-ludo” en Alabamo. La cetera programo de la kunveno estas pli klasika : mallaŭdoj de la „detrua programo de Barack Obama kaj Hillary Clinton”, memorigo de la fakto, ke la prezidant-elekto determinos la politikan ekvilibron de la Supera Kortumo, nova postulo de striktigo de la rajto je abortigo, refoja rifuzo de kontrolado de pafarmiloj. La potenco miksita kun la televida realo kaj la ekstremismo Ĉe la eniro en la kunven-salonego, pluraj tabloj kaj ŝildoj montras la kandidatojn ankoraŭ ne eksiĝintajn ‒ s-rojn Cruz, Marco Rubio, John Kasich, Ben Carson ‒ kaj disdonas insignojn kaj afiŝetojn kun iliaj nomoj. Nenio tia en la kazo de s-ro Trump. Ŝajnas, ke la aĉa novjorka anaseto havas tre malmultajn fidelulojn ĉe siaj respublikanaj kadruloj, kiuj jam anticipas la katastrofon : en novembro, se li estus venkita ; poste, se li estus elektita … Sed li plej ĝenas ne kiam li atakas la islamanojn. La mocio n-ro 2016-06 eĉ rekomendas, ke Usono rifuzu azilon al ĉiuj „rifuĝintoj devenaj el landoj, kiuj havas ligojn kun la radikala islamismo”. Respublikana delegito defendas ĝin : „Oni havas la impreson, ke la duona mondo volas veni ĉi tien kaj mortigi la usonanojn.” Lia impreso, same kiel la malprecizo de la teksto, kiun li subtenas, atestas pri malklara kaj tre proksimuma kono de la internacia politiko, ĉar oni demandas ‒ tamen senmalice ‒ al franco ĉeestanta en la salonego, ĉu la plimulto de la loĝantaro de lia lando estas islama. La mocio estas rifuzita, apenaŭ. Dum la sekva vespermanĝo (malbona, kvankam ĝi kostas 150 dolarojn), du trionoj de la kelneroj estas nigruloj, 98 elcentoj de la manĝantoj, blankuloj. Ĉi-foje ĉiu kandidato sendis reprezentanton. Por s-ro Carson venis lia filo. Per implicita atako al s-ro Trump (kiun lia patro tamen dek tri tagojn poste decidis subteni), li malfermas sian paroladon per citaĵo el la Biblio : „Gardu vin kontraŭ la falsaj profetoj”. La proparolanto de s-ro Cruz ĉerpas el la sama fonto, sed por insisti pri la ideologia konstanteco de sia kandidato : „Estu juĝotaj per la frukto de viaj agoj”. S-ro Rubio siavice sendis pezan kalibron : s-ron Rick Santorum, tre popularan en la evangeliaj rondoj. Li estis mem kandidato en la jaro 2012 kaj gajnis la primarajn elektojn de Alabamo. Loka delegito evidente malmulte konata defendis poste la kandidatecon de s-ro Trump : „Lia plej bona kvalito estas ke li movas la amasojn.” Fine venas la kulmino (anoncita) de la vespero kaj la parto, kiun la organizantoj sendube plej ŝatas : s-ro Mark Geist, eksa agento de privata sekureco en Libio, kiu fariĝis luksa prelegisto, detale raportas ‒ kaj multe tro por ke oni povu kompreni ion ‒ pri la atako, en septembro de 2012, al la usona konsulejo en Bengazo. [2] El tio venas travidebla konkludo, al kiu ĉi-vespere ĉiuj aliĝas : la senzorgeco de s-ino Clinton, tiam ŝtatsekretariino de la prezidanto Obama, estis respondeca pri la morto de la ambasadoro John Christopher Stevens. La etoso de la kampanjo estis kreita. Kaj ne de la koleraj usonanoj, viktimoj de la malabundo, de la senlaboreco, de la delokadoj : preskaŭ ĉiu ĉi tie devis pagi por sia vojaĝo, por sia hotelĉambro, sian vespermanĝon. Du aŭ tri semajnojn da loka minimuma salajro ‒ 7,25 dolaroj hore (malpli ol 6,50 eŭroj, la plej malalta de la lando) ‒ apenaŭ sufiĉus. Ĉu la abomeno, kiun s-ro Obama kaj s-ino Clinton estigas ĉe la respublikanaj kadruloj, sukcesos dronigi la malfidon, kiun inspiras al ili s-ro Trump ? Laŭ s-ro Vaughn Poe, kiu prezidas komitaton de la partio en Alabamo kaj havas ankaŭ la apartecon esti nigrulo, tio ne funkcios aŭtomate. Laŭ li, la populareco de la novjorka konstruigisto pruvas potencon miksitan el televid-realo kaj ekstremismo en la usona elektantaro. Ne estas troigite, se oni diras ke li maltrankviliĝas pri tio : „Adolfo Hitlero estis ankaŭ populara. Nu, kiel tio finiĝis ? Se Trump estas nia kandidato, mi estus tre ĝenata. Voĉdoni por li, tion mi ne povus fari al mia lando.” Kaj tiu instruisto pri informadika sekureco ĉe la universitato de Alabamo aldonas : „Mia intelekta kvociento estas pli ol 50 ; do, kiam vi disponas pri cerbo, Trump ne aperas sur via kontrolekrano.” Tamen, la plej granda malbonaĵo ankoraŭ venos : „Trump ne estas respublikano, li estas demokrato. La veraj konservativuloj ne lasas sin trompi de Donald Trump. Tiu tipo ŝakras, tio estas lia metio. Mi ne mirus, se meze de septembro [do, post kiam la kandidatoj de la du grandaj partioj estas oficiale deklaritaj], li decidus fariĝi kunlistano de Hillary. Tiam la partio jam ne havus tempon elekti novan kandidaton.” La hipotezo de tiom stranga manovro povas surprizi. Sed multaj respublikanoj, kiuj estas en zorgo pro la maltipa politika kariero de s-ro Trump, pri liaj pozicioj, kiuj ofte rompas kun la ortodokseco de ilia partio, neniam forgesos, ke li invitis s-inon Clinton al sia tria edziĝo. Kaj krome la suspektantaj onidiroj ne estas la propraĵo de koleraj lokaj delegitoj aŭ de membroj kiujn ardigis Fox News, la sociaj retoj, la komplot-teorioj. La 16-an de marto, en Arizono, s-ro Cruz akuzis la komunikilojn, „preskaŭ ĉiuj gvidataj de maldekstruloj”, ke ili „faras ĉion eblan por ke Donald estu nia kandidato, ĉar ili scias, ke li estas la sola kandidato sur Tero, kiun Hillary Clinton sukcesus venki”. S-ino Barbara Priester estas membro de la plenumkomitato de la partio. Ŝi estas solida okdekjarulino kaj respublikano de la unua horo en ŝtato kiu, dum cent tridek ses jaroj (de 1874 ĝis 2010) estis regata de demokratoj. Kaj kiu fariĝis unu el la plej respublikanaj de la lando. S-ino Priester konis kaj batalis kontraŭ la demokrata guberniestro George Wallace, kolorriĉa individuo, kiun oni pli kaj pli komparas kun s-ro Trump. Liaj pafadoj kontraŭ la potencularo kaj la intelektuloj, lia rasa demagogio, lia perforta subpremado de la movado de la civitanaj rajtoj stampis la nuntempan usonan historion. Wallace, kiu estis kvarfoje usona prezidant-kandidato, gajnis en 1968 en kvin sudaj ŝtatoj, interalie Alabamo, je 66 elcentoj de la voĉoj. Tiu rezulto estis tiom pli nekomprenebla, ke li tiam alfrontis du gravajn kontraŭulojn, respublikanon, Richard Nixon (kiu estis elektita), kaj la alian demokraton, la vicprezidanton Hubert Humphrey. Liaj mitingoj estis ofte tumultaj, kiel hodiaŭ tiuj de s-ro Trump. Tio ebligis al s-ro Wallace alfronti siajn tumultulojn petante ilin lavi kaj razi sin. Kiam li estis plej bonhumora, li proponis al ili „donaci siajn sandalojn kun dediĉo”. Dum sia tria kandidatiĝo por la Blanka Domo, en 1972, oni provis murdi lin, kaj tio metis lin en rulseĝon, sed ne malebligis al li rezigni pri la plej alta funkcio de sia subŝtato, kies guberniestro li estis kvarfoje. „La forto de Wallace, taksas la filino de s-ino Priester, s-ino Ann Bennett, siavice ankaŭ membro de la partio, same kiel ŝia edzo Kevin (ambaŭ estis delegitoj por la respublikana konvencio de 2012), estis ke li esprimis la voĉon de venkita popolo, tiu de la sudo. Tio klarigas ankaŭ la potencon de Trump hodiaŭ. Obama faris Usonon popolo venkita. Ni perdis en Irako, en Afganujo kaj kontraŭ la Organizaĵo de Islama Ŝtato. La homo do pretas akcepti ion ajn, se iu promesas al ili ke nun oni refaros baton por bato.” Popolo venkita pro tro malfortaj gvidantoj : jen almenaŭ temo iom konstanta en la pensado de s-ro Trump. Ĉar, trans la narcisismo de la aferulo, kiu pelas lin voli „gajni” (unu el liaj favorataj verboj) ĉiujn liajn batalojn, kaj do por fariĝi prezidanto de Usono, aŭtoritata naciismo servas al li kiel kompaso ekde kiam lia privata vivo kaj lia riĉaĵo estas temoj, kiuj plej feliĉigas la magazinojn. Tiu humoro estas nuntempa etoso, sed s-ro Trump esprimis ĝin jam antaŭ pli ol dudek kvin jaroj en longa interparolado kun Playboy. [3] La prezidantoj de la tiamaj du superpotencoj, s-roj George H. W. Bush kaj Miĥaelo Gorbaĉovo, estis tie traktataj malŝate kaj degne. Prefere voĉdoniloj ol kugloj Al la unua s-ro Trump riproĉis lian molecon rilate al la aliancanoj de Usono (precipe Japanujo, Germanujo kaj la Golf-landoj), senpage protektataj de la usona armeo, eĉ kiam ili kaŭzis komercajn malfacilaĵojn al sia suzereno. Pri la sovetia gvidanto li anoncis : „Mi antaŭvidas ke li estos renversita, ĉar li montriĝis ekstreme malforta.” En marto 1990, respublikana prezidanto okupis la Blankan Domon, kiun Ronald Reagan ĵus forlasis post du mandatoj. Tamen, s-ro Trump jam opiniis, ke la gvidantoj de la planedo „neniel respektas nin” ; „ili ridas pri nia stulteco”, „ili surtretas nin”. Ĉi-foje li eniris la arenon por „restarigi la grandecon de Usono” („make America great again”) batalante kontraŭ la liberkomercaj traktatoj kaj konstruante fortikigitan muron ĉe la suda limo de la lando. Intertempe Ĉinujo kaj Meksiko eniris la liston de la ŝtatoj kiuj, laŭ li, ekspluatas la naivecon de Vaŝingtono, la „laktobovino” de la tuta planedo. Kun Wallace, s-ino Priester jam konis demagogon kiu atribuis la plej multajn problemojn de sia lando al politika klaso, kiu protektas la malplimultojn, eksterlandanojn, deliktulojn. Ŝi memoras ankaŭ pri specialisto pri manipulado de la komunikiloj kiu taŭzis la ĵurnalistojn kaj proklamis sin la sola ordinara homo, kapabla paroli krudan lingvon, ĉiapreze defendi siajn ideojn. Ŝi do malfidas s-ron Trump. Kaj, same kiel ŝia filino Ann kaj ŝia bofilo Kevin, ŝi regule atentas pri la opini-enketoj por orienti siajn najbarojn (kaj paroĥanojn) al tiu respublikana kandidato, kiu plej bone kapablas kontraŭbatali lin. Ĉiuj tri hezitis inter s-ro Rubio kaj s-ro Cruz, antaŭ ol fiksiĝi al tiu ĉi lasta. Vane. [4] Neniu estas pli malproksima ol s-ro Trump de la socia kaj kultura universo de la geedzoj Bennett. Ann posedas iaman plantejon de okcent hektaroj proksime de universitata urbeto, Auburn, fama pro sia teamo de usona piedpilko. Ŝia edzo mastrumas la posedaĵon kaj organizas cerv-ĉasadojn. La baptista kredo orientas ilian ekzistadon kaj ritmon dum aprezinda parto de ilia tempo. Por ili, politiko postulas kompetenton kaj sperton. Ĝentile, ne laŭtigante la voĉon, ili defendas formon de limigita registaro, jefersonan [laŭ Jefferson], kiu skrupule respektas la 10-an amendon al la usona konstitucio [5], la lokan potencon, la kamparajn tradiciojn de la sudo. Subite aperas ĉe la kapo de ilia partio eksedziĝinta miliardulo, kiu etendis sian intiman vivon en la skandalgazetoj kaj paradis sur podio de libera lukto ĉirkaŭate de du pintaj modelulinoj en streĉe ĉekorpaj roboj. Tiu homo, neniam elektita, anoncas al la televido ke, se li fariĝus prezidanto, li ne hezitus ordoni al la usonaj soldatoj transpaŝi la leĝojn kiuj ĝenas lin. Kaj ke li pridubigos plurajn komercajn traktatojn sen zorgi pri la konsento de la kongreso. S-ino Bennett konfesas sian malĝojon kaj sian perplekson : „Oni povas nenion fari por haltigi lin. Ni estas tamen ĉio alia ol la potencularo kiun li atakas. Sed ne estus la unua fojo, ke Novjorko kaj la nordoriento piedfrapas nin.” S-ro Bennett, eksa supera kadrulo de Eastman Kodak, rimarkis kun maltrankvilo ke, dum debato, s-ro Trump uzis la vorton „regno” por nomi la prezidantecon de s-ro George W. Bush. Obsedata de la historio, precipe tiu de la Secesia Milito, amanta la konfederacian flagon, li jam ne multe aprezas ke lia partio identigas sin kun Abraham Lincoln. La aŭtoritatemaj misparoloj de la miliardulo el Manhatano do memorigas lin iomete tro la nordistajn armeojn de tiu „granda emancipisto” Kion la sudistaj adeptoj de s-ro Trump pensas pri tio ? Renkontita en Auburn, s-ino Dianne Jay ĉiam voĉdonis respublikane ; ŝia familio ankaŭ. Ŝi transportas en sia mansako iun Smith & Wesson, kalibro 38, kaj ŝi ne multe legas la lokan gazeton, kiun ŝi juĝas tro maldekstra (takso diskutebla). Nenio agacas ŝin pli ol la kutima asimilado de la elektantoj de s-ro Trump al koleruloj. Laŭ ŝi, temas pli ĝuste pri „movado de usonanoj, kies volon oni ignoris, kiuj ne plu partoprenas, kiuj perdis sian konfidon en la du partioj. La respublikana potencularo faris multajn promesojn kiujn ĝi ne plenumis. Kaj ĝi traktas s-ron Trump kun la malŝato, kiun ĝi normale rezervas al la manlaboristoj, dum Trump estas miliardulo. Sed lia mono, tiun li gajnis, li faris ion kaj ne nur parolis. Nia potencularo faras nenion ol paroli, paroli, paroli.” La parti-ĉefoj interligiĝis por bari la vojon al s-ro Trump. Rezulto : la „movado” naskiĝis kontraŭ ili. „Mike Huckabee, kiun mi tre ŝatas, diris tion bone : la respublikana potencularo devus taksi sin feliĉa, ke tiu ĉi ribelo uzas la voĉdonilojn anstataŭ kuglojn.” La dialektiko de la ballots („voĉdoniloj”) kaj „bullets” („kugloj”) devenas el fama parolado … de la nigrula membro Malcolm X en 1964. [6] Do, eĉ se la vorto ne plaĉas al ŝi, la inciteco de s-ino Jay kontraŭ la respublikanaj delegitoj de la kongreso tre similas al kolero. „Ili preferas, ŝi daŭrigas, dividi la partion kaj doni la venkon al Hillary Clinton anstataŭ esti senmaskigitaj kaj ke oni malkovru tion, kio okazas interne : la premgrupojn, la ŝakrojn, la subaĉetojn. Kion mi aprezas ĉe Donald Trump, estas ke li mem financas sian kampanjon kaj ŝuldas neniom al interes-grupoj. La respublikana gvidanto de la senato, Mitch McConnell, gajnas pli ol milionon da dolaroj jare ; la prezidanto de la ĉambro de reprezentantoj, Paul Ryan, pli ol 900.000 dolarojn. Ili havus do multon por perdi se iu venus kaj dirus al ili : « Bone, nun ni tranĉos en la grason »”. „Dum la krizo de 2008, ni devintus ĉion lasi bruli” Kvankam tre malamika al s-ro Trump, s-ro Bennett sentas la saman teneron por tio, kion li nomas „la bando de Wall Street” : „Ambaŭ partioj estas regataj de sama kulturo ‒ urba kaj riĉa. Por ili, la esenco de la lando estas nur ter-strio kiun oni superflugas inter la du marbordoj. Dum la krizo de 2008, ni devintus ĉion lasi bruli. Tio estintus tre akra, sed ne malmulte da korupto estus elradikigita.” La kredito de la usona politika sistemo kaj de ĝiaj du ĉefaj partioj estas detruita. Ni donu la parolon al la defendo. Lundon, la 29-an de februaro, en Opelika, en eksa botelfabriko proksima de Auburn, okazas la jara manĝ-kunveno de la respublikanoj de tiu regiono. En 1994, la unua el tiuj bankedoj nombris malpli ol kvardek manĝantojn ; ĉi-vespere ili estas preskaŭ tricent. Post la ĉeflaga ĵuro kaj la preĝo, la Kongres-delegito de la distrikto, s-ro Mike Rogers, scias ke li devas respondi al la imputaĵoj de sekreta interkonsento kaj de korupto, kiuj celas liajn vaŝingtonajn kolegojn, kaj ne nur la demokratojn. La adeptoj de s-ro Trump, same kiel tiuj de s-ro Cruz, senĉese riproĉas al la respublikanaj parlamentanoj, tamen plimultaj en la Kongreso, ke ili nuligis neniun el la pli gravaj decidoj de la Blanka Domo (reformo de la sansistemo, aŭ „Obamacare” ; atom-interkonsento kun Irano ; moratorio pri la elpelo de certaj migruloj, malgraŭ ke ili estis elektitaj por fari tion. Ĉu ili estis tiom subaĉetitaj de la sistemo, ke ili siavice fariĝis membroj de tio, kion s-ro Cruz nomas „la vaŝingtona kartelo” ? S-ro Rogers rebatas, ke necesas dutriona plimulto por venki prezidantan vetoon. Kaj li rekomendas al siaj amikoj pacienci : „Dum la lasta jaro de tiu ĉi socialista registaro ni ne realigos multon. Sed nia tasko estos garantii, ke ne plu fariĝu io malbona. Poste, se ni elektas respublikanan prezidanton, la unua teksto, kiun ni submetos al li por subskribi, estos la nuligo de la « Obamacare ». Poste tiu de la leĝo Dodd-Frank, kiu reguligas la bankojn. La nuna socialista registaro estos baldaŭ nur malbona memoraĵo.” Restas mistero. Kiel, en partio kaj en regiono, kie la evangelia voĉo tre pezas, s-ro Trump povis tiom facile trudiĝi ? S-ino Jay antaŭe subtenis s-ron Huckabee, eksan baptistan pastron, kiu predikas la „tradiciajn familiajn valorojn”. Ŝi apogas hodiaŭ proprietulon de kazinoj, kies kredo ne estas grandega, kiu sakras kiel ĉaristo kaj en la televido elvokas sian seksan anatomion. Ŝi klarigas tion senprobleme : „Donald Trump estas kontraŭ abortigo, por la preĝo en la lernejoj ; ne ekzistas io pli tradicia inter ĉiuj. Cetere, rigardu : lia familio, tio estas la realigita usona revo. Konsentite, li edziĝis trifoje. Sed ankaŭ Ronald Reagan edziĝis pli ol unufoje ; li estis aktoro kaj havis aventurojn. Se vi ekzamenas personon en lia totaleco, tiam ni ĉiuj estas pekuloj. Kaj krome, se oni komencas ĵeti ŝtonojn, tiam la tuta Senato povas esti ŝtonumita.” Sen ajna dubo s-ro Trump sukcesis krei rektan kaj solidan ligon kun siaj adeptoj ; jam pli ol 900.000 en la lando, inter ili s-ino Jay, ricevas liajn multajn tekstojn. La kritikoj kaj la ĝenaj malkaŝoj en la komunikiloj, de artistoj kaj de intelektuloj, anstataŭ ŝanceli ilin, pli ĝuste firmigas ilin. „Mi fidas s-ron Trump, koncedas s-ino Jay. Ni bezonas aferiston. Li ne devas ion pruvi. Li havas jam bonegan familion kaj 10 miliardojn da dolaroj.” Perdoj de dungoj, delokadoj, malaltaj salajroj, difektiĝo de la kristana identeco de la lando, nekapablo de la ŝtato kontroli siajn landlimojn, timo antaŭ la estonteco : preskaŭ ĉio tamen rapide kondukas al la temo de enmigrado. [7] „Tiu estas la demando, kiu lanĉis s-ron Trump, konfirmas s-ro Bennett. Neniu volis tuŝi ĝin. Li faris. Niaj lernejoj estas inunditaj de enmigrintoj, sed ili ne havas la rajton kontroli la leĝan statuson de iliaj gepatroj. La leĝoj ne estas klaraj, kaj oni estas traktata kiel rasisto, se oni volas respektigi ilin. Mi ne scias, ĉu konstrui muron estas ideo realigebla, sed oni devas havi landlimon. Kaj s-ro Obama malfermis ĝin. Nun la homoj laciĝis. Ili bone vidas, ke neniu el la du partioj volas riski malkontentigi la hispanlingvan elektantaron.” Multaj timoj fortigas sin reciproke kaj nutras la ludon de s-ro Trump. Kelkaj tagoj en Alabamo sufiĉas por aŭdi paroli pri ĉeloj de teroristoj kiuj enŝoviĝas en Usono el Meksiko, pri tuneloj sub la landlimo, kiuj venigas tunojn da fidrogoj, pri eksterlanda armeo, kiu povus apogi sin sur dek du milionoj da enmigrintoj … Ekde la elekto de s-ro Obama en 2008 kaj lia reelekto en 2012, la respublikanaj strategiistoj kaj enketistoj tamen diradas, ke tiu fiksiĝo estas, rilate al la elektoj, danĝera por la partio kaj ke jam neniu prezidant-kandidato povos iam ajn venki sen konsiderinda apogo de la hispanlingvaj voĉoj. S-ino Ann Coulter, forttona ĉefartikolisto, hantata de la timo al enmigrintoj, mem pretendis, ke kun la demografio de la nuntempa Usono, malpli „blanka” ol en la epoko, kiam s-ro James Carter kaj s-ro Walter Mondale estis kandidatoj kontraŭ Reagan, la unua estus lin venkinta en 1980 kaj la dua kvar jarojn poste. Sed, paradokse, Coulter certas pri la ŝancoj de s-ro Trump. Ŝajnas tamen, ke li direktiĝas nur al frakcio de la usona elektantaro, kiu ĉiam pli malgrandiĝas, blankuloj kaj viroj. Venontan novembron, s-ino Clinton bone povus fariĝi la nepra kandidato de la malplimultoj kaj de Wall Street, de la feministoj kaj de la liberkomerco, de Goldman Sachs kaj de la nuna stato. Kun unu sola misio, unu sola mandato : bari la vojon al s-ro Trump. La triminuta sceno, kiu indignas Usonon Se tia koalicio venkus, ĝi ne restos longe. Ĉar ankaŭ la kampanjo de Bernie Sanders malkaŝis la elĉerpiĝon de tia aranĝo. Tiom, ke la elementoj de lia retoriko, kiu vipas la korupton de la usona politika sistemo, estas alproprigataj de liaj kontraŭuloj. Kaj ne nur de s-ro Trump : S-ro Cruz siavice opinias, ke „la respublikanoj estas preskaŭ same malbonaj kiel la demokratoj. Multe tro da ili flirtas kun Wall Street, la premgrupoj kaj la granda komerco, kiuj ĉiuj same vidas en la kontraŭleĝa enmigrado fonton de malaltaj salajroj.” Kaj kiam tempas pri delokadoj, pri internacia komerco, pri liberkomerco, oni ne ĉiam distingas s-inon Jay disde elektanto de s-ro Sanders. Ĝuste la konservativa membro de la respublikana partio indikis al ni triminutan scenon, kiu larĝe cirkulis en Interreto kaj kiu naŭzis ŝin : la mastro de vicentreprena firmao de United Technology, Carrier, tie anoncas al siaj 1.400 dungitoj de Indianapolo, ke ilia produktado baldaŭ translokiĝos al Meksiko. [8] Li precizigas sub huadoj : „por resti konkurenckapabla kaj por certigi la longtempan daŭrigon de la entrepreno”. Tiu historio fariĝis nun parto de la kampanja repertuaro de s-ro Trump. Kaj la laboristoj, eĉ membroj de sindikato, atentas al tio, kion li diras. Ankaŭ tie kelkaj kartoj eble redistribuiĝas. Ekde la komenco de tiu ĉi kampanjo la respublikana elektantaro esprimas preferojn rigore kontraŭajn al tiuj de ĝiaj prezidintoj, de la plej multaj ĝiaj deputitoj, de tiuj kiuj financas kaj konsilas ĝian partion. Ĉar tiuj ne facilanime rezignos pri ĉio, kio estis ilia politika identeco ekde la jaroj de Reagan kaj kiu tre profitigis ilin, la respublikana interna milito certe nur komenciĝis. Serge HALIMI. Presebla versio



En tiu ĉi numero:



- La nimbo de la rezisto al Israelo

- Rifuĝintoj, Eŭropo fermas la kurtenon

- Berta Cáceres, politika krimo



- La kompleta resumo 1a aprilo 2016









echo "La aŭtoro"; ?>



Serge HALIMI





La lastaj artikoloj de tiu ĉi aŭtoro:



Por la krizo de la merkato, rimedoj de merkato ...



La porusona obsedo



Ideoj ekde nun konsiderataj "naturaj"



Kripta koto







Tradukita de:

Vilhelmo Lutermano

el la franca.



[1] Kiel ofte en tiu regiono de la lando. Vd Benoît Bréville, „Géorgie et Caroline du Nord, les deux Sud”, Le Monde diplomatique, oktobro 2012. [2] Kp Mitchell Zuckoff (kaj Mark Geist), 13 Hours : The Inside Account of What Really Happened in Benghazi, Twelve Books, Novjorko, 2014. [3] Playboj, Ĉikago, marto 1990. [4] La 1-an de marto 2016, s-ro Trump akiris 43,4 elcentojn de la voĉoj ĉe la primaraj elektoj en Alabamo ; s-ro Cruz, 21,1 elcentojn ; s-ro Rubio, 18,7 elcentojn ; s-ro Carson, 10,3 elcentojn. [5] „La potencoj, kiuj en Usono ne estas delegitaj de la konstitucio, nek rifuzataj de ĝi al la ŝtatoj, estas konservataj de la ŝtatoj aŭ de la popolo.” [6] Vd Achille Mbembe, „Un inépuisable mythe en temps d’extrême adversité”, Le Monde diplomatique, februaro 1993. [7] Kaj pro liaj pozicioj pri tiu demando s-ro Jeff Sessions, senatano de Alabamo, la 28-an de februaro fariĝis la unua membro de tiu asembleo, kiu apogas s-ron Trump. [8] „Carrier Air Conditoner (part of United Technologies) moving 1,400 jobs to Mexico”, YouTube.com, la 11-an de februaro 2016. Klaku