De voorbije weken was in de Amerikaanse pers en, zoals dat dan gaat, ook in de Vlaamse pers, veel te doen over het fenomeen ‘fake news’. Websites of Facebookgroepen maken een afbeelding of artikel waarin ‘feiten’ worden geponeerd die in de praktijk gestoeld zijn op verdraaiingen, leugens of gebrekkig bewijs in het algemeen.

Op sociale media worden die dan duchtig gedeeld en omdat we nu eenmaal allemaal in onze eigen echokamer leven krijgen duizenden of zelfs miljoenen mensen foute informatie zonder adequaat tegenwoord.

De impliciete of soms ook expliciete boodschap van de artikels over dit fenomeen zijn vaak dezelfde: “ook in het informatietijdperk is de traditionele journalistiek onontbeerlijk”. Burgerjournalistiek is geen vervanging voor een professionele klasse van journalisten die, gebonden aan strikte deontologische regels, wél nauwgezet omgaan met feiten en bronnen.

Yves Desmet

Ook Yves Desmet, voormalig hoofdredacteur bij De Morgen en momenteel werkzaam voor Humo, deed op Twitter een duit in het zakje door het delen van deze niet onaardige cartoon:

Welkom in de nieuwe wereld pic.twitter.com/290wt3xfwu — Yves Desmet (@yvesd) 28 november 2016

Pijnlijk wordt het dan natuurlijk wanneer hij middenin de visumrel een viraal gegane ‘meme‘ over een vergelijkbaar onderwerp uit het VK deelt:

Los van de onnodige bijdrage aan misplaatste vergelijkingen met het nazi-regime (nog zo’n vervelend neveneffect van sociale media) heeft het gedeelde prentje alle elementen die zo verfoeid worden bij ieder die het heeft over ‘fake news’. Zo is op het eerste zicht al duidelijk, zelfs voor wie geen Duits kan, dat “Volkverräter ausgestoßen aus der deutschen Volksgemeinschaft” (volksverraders verstoten uit de Duitse volksgemeenschap) niet hetzelfde is als “Enemies of the people, get out of the way of the German Common People’s will”. Daarnaast was ook de andere claim, namelijk dat de personen in kwestie rechters zouden zijn, elders al lang onderuitgehaald. De Britse factchecker fullfact.org heeft reeds contact gehad met de initiële poster van het fragment uit de Illustrierter Beobachter. Dr. Ned Richardson-Little verwees hen naar een lijst van namen die de website in hun artikel overnam. Geen rechters, wel (linkse) politici, activisten, schrijvers en journalisten.

Telenet

Eerder deze week zette Telenet ook SCEPTR op hun advertentie-blacklist in een strijd tegen vermeend ‘fake news’. Dat deze beslissing reeds was gemaakt nog voor de site van SCEPTR gelanceerd was en er dus geen enkel nieuwsbericht op te lezen was, leek geen belet voor de beslissing.

.@Telenet: “Ook @SCEPTR_online staat op onze blacklist. We doen er alles aan opdat ons merk alleen op correcte sites wordt weergegeven.” https://t.co/bm2ynUOBFu — De Morgen (@demorgen) 8 december 2016

Gevraagd om een reactie zei Telenet-woordvoerster Isabelle Geeraerts dat in het belang van de neutraliteit Telenet op geen enkele politiek-ideologische site wil adverteren. Of Telenet nu ook webstekken van vakbonden of partijen op hun blacklist zou zetten, is niet geheel duidelijk gezien de woordvoerster dezelfde zin bleef herhalen (“omwille van de neutraliteit…”). De beslissing van Telenet zou genomen zijn omdat in de missie van SCEPTR te lezen valt dat SCEPTR een politiek nieuwsmedium is. Gevraagd of men toch wel het verschil kent tussen politieke nieuwssites zoals Politico of SCEPTR – die nieuws brengen over politiek – en politiek-ideologische sites, herhaalde mevrouw Geeraerts haar vorige antwoord. Communicatiehoofdverantwoordelijke voor Telenet Stefan Coenjaerts voegde hier evenwel nog aan toe dat deze beslissing niet in steen gegrift is en kan aangepast worden, gezien men de sites op de blacklist geregeld bezoekt. Afwachten dus of Telenet haar beslissing inzake SCEPTR zal terugdraaien.