«Det stille landet der ungene ikke gråter og hundene aldri gjør»

Reidun Aambø

31. mars 2015 21:36 Sist oppdatert 1. april 2015

Når nordmenn ventar på tog, buss eller fly, er dei også som oftast tause, skriv Reidun Aambø. Her ventar passasjarena på buss for tog på Østfoldbanen. Monica Strømdahl

Utlendingar synest nordmenn er kalde og lukka, kanskje fordi vi ikkje vil forstyrre - eller bli forstyrra, skriv førstelektor Reidun Aambø.

Debatt

Dette er et debattinnlegg. Meninger i teksten står for skribentens regning.

Overskriften er eit sitat frå ei russisk kvinne som både set pris på stillheita i Noreg og irriterer seg over mutte nordmenn.

Utlendingar flest legg fort merke til at vaksne nordmenn snakkar lite og lavt.

Reidun Aambø. Marta Lystad Johansen

Ein gresk mann meiner det er stillare i køen på eit norsk postkontor enn i ei gravferd i Hellas, og ein indar har forklaringa: «I gamle dagar var nordmenn fiskarar. Då måtte dei snakke lavt for ikkje å skræme fisken.»

Samtalen må ha ei mening

I bussen er det også lite samtale mellom norske passasjerar, og nordmenn snakkar sjeldan til framande «utan god grunn».

Utlendingar kan synest vi er kalde og lukka, den mest positive forklaringa er at vi ikkje vil forstyrre — og heller ikkje vil bli forstyrra. Nokre utlendingar tolkar oss slik at samtalen vår må ha «meining» dersom vi skal involvere oss i andre, og nordmenn kan spørje: Kvifor skal vi føre ein overflatisk samtale med ukjente? Men når nordmenn er turistar i andre land, vil vi gjerne ha slik kontakt med «dei innfødde».

Internasjonale studentar som lærer norsk, bør praktisere språket, men det er ikkje så enkelt å få kontakt med norske kvinner og menn. Nordmenn vil dessutan vise at dei meistrar engelsk. Ein amerikanar som endeleg hadde fått på plass vokalen ø, spurte tydeleg og artikulert etter «pølse med brød» i ein kiosk. Han fekk spørsmålet: «hotdog?».

Lærte norsk i «alkoholselskaper»

Fleire utlendingar har oppdaga at nordmenn helsar vennleg ute i naturen, «jo lenger borte fra sentrum, jo hyggeligere». Men først og fremst blir nordmenn hyggelege og meir snakkesalige når dei har drukke alkohol. Ein internasjonal student ser det nyttige i dette: «Jeg har lært mye norsk i alkoholselskaper.»

Når internasjonale studentar har vore på fest saman med norske studentar, forventar dei dagen etter ein liten samtale når dei møtest. Men norske studentar nøyer seg ofte med eit «hei» og passerer. Dette er ikkje spesielt høfleg, men heller ikkje spesielt uhøfleg - det er norsk måte. Ein skuffa, internasjonal student seier: «Nordmenn er nokså tørre og kalde. Det tar dem lang tid å begynne å si hei – og jeg vil ikke snakke om kjærlighet!»

Utlendingar meiner det er nokså vanskeleg å få ein norsk venn, men dersom ein lykkast med det, kan det bli eit varig vennskap.

Langt att til amerikanarane

Når det gjeld høflegheitsfrasane har det skjedd endringar i Noreg dei siste tiåra. Vi seier oftare «god helg» og «bare hyggeleg» til ukjende - i alle fall i service-yrka, men det er lenge før vi er på høgde med amerikanarane.

Ein internasjonal student som hadde studert i Noreg, gjorde eit feltarbeid i USA og la med ein gong merke til dei vennlege helsemåtane til amerikanarane. På arbeidsplassen og i butikkar vart han kvar morgon møtt med «korleis har du det i dag?». Då han kom tilbake til Noreg, fortalte han begeistra om amerikanarane som seier noko vennleg til alle. Den tørre kommentaren frå nordmenn var: «Men dei meiner det ikkje.»

Å gå på tur vil for nokre utlendingar seie å spasere i parken eller i gatene, og ikkje alle oppfattar den fredelege og storslåtte norske fjellheimen positivt. Ei snøkvit vidde utan menneske eller menneskelege lydar kan verke faretruande for nokre, og sør-europearar kan sakne ein café eller ein bistro.

Skremd av naturen

Ein asiat prøver å forstå kvifor nordmenn går på fjellet «for å finne bare gress og stein», og han tolkar nordmenns fjellturar slik: «Når nordmenn er triste, går de på et fjell.» Ein student frå det flate landet Latvia utbraut skuffa idet ho opna vinduet mot Sunnmørsalpane: «Her kan vi ikkje sjå noko som helst, her er fjell på alle kantar!».

Ein slektning frå «over there» blei tatt med opp på et fjellplatå med panoramautsikt over Geirangerfjorden og snødekte fjell. «Breathtaking» for mange nordmenn, men kvinna utbraut: «Why are we here?»

Når nordmenn ventar på buss, tog eller fly, er dei også som oftast tause. Ein italiensk mann er forbausa over kor lite nordmenn protesterer sjølv når dei opplever flykanselleringar eller når Widerø-flyet er to timar forsinka: «Nordmenn begynner ikkje å skrike og rope, dei set seg fredeleg ned og tar ein ekstra kopp kaffi.»

Ein latinamerikansk student irriterer seg over denne beherska veremåten: «Nordmenn har ikke så mange følelser, de viser hverken glede eller sorg. Det er nesten uhyggelig at de alltid er så rolige. Jeg skulle ønske at jeg bare en gang kunne oppleve at voksne nordmenn kjeftet og skreik stygge ord til hverandre på gata!»

Følg Aftenposten meninger på Facebook og Twitter.