De ‘witte wijn sippende elite uit ­Amsterdam’, de ­‘zakelijke elite’ in Davos die ‘meer bezit dan de armste helft van de mensheid’, de ‘Brusselse elite’ die ‘de belangen van de multinationals, banken beter verdedigt dan die van mens, dier en milieu’ – het zijn passages met het woord elite die afgelopen week in Trouw stonden. Alle drie schetsen ze geen gunstig beeld van wat ‘de’ elite is of doet.

Woordenboeken omschrijven elite – een in de 19de eeuw aan het Frans ontleend woord (élite) dat afgeleid is van het werkwoord élire (kiezen, verkiezen) – vooralsnog als een neutrale term voor een relatief kleine, besloten groep van vooraanstaande, bevoorrechte mensen. In een samenstelling als elitetroepen heeft elite zelfs een gunstige bijklank.

Bekijk je het recente gebruik van elite, dan zie je in de eerste plaats dat zeer uiteenlopende taalgebruikers dit woord met een negatieve bijklank gebruiken. Zo wil de populist Wilders Nederland ­‘terugveroveren op de elites en de multinationals’, keert de SP zich tegen de ‘eco-elite’ en zet de sociaal-democratische politicus Asscher zich impliciet af tegen elitegroepen als hij beweert dat zekerheid ‘een luxegoed voor de elite’ dreigt te worden.

In de tweede plaats valt op dat het zeer verschillende elites zijn die onder vuur liggen.

Dit alles heeft een impact op het woord elite. Dat wordt zo vaak in een negatieve context gebruikt dat de taalvorm zélf een ongunstige bijklank krijgt. Een bijklank die overigens al langer verkleefd is met een afleiding van elite, namelijk elitair (zoals in ‘Doe niet zo elitair’).

In de rubriek Taal worden grammaticale geschillen, etymologische enigma’s en andere taaltwijfels voor u opgehelderd door Peter-Arno Coppen en Ton den Boon. Lees hun bijdragen op trouw.nl/taal. Ook een vraag? Stuur een e-mail naar p.a.coppen@let.ru.nl of tdb@taalbank.nl.