Volgens Jan van Erp staat Nederland op een tweesprong. Of het gaat voor “een realistisch energiebeleid waarbij meer kerncentrales gebouwd worden. Of het land gaat door met het sprookje van duurzame windturbines en zonnepanelen”. Staat het Nederlandse energiebeleid echt op een tweesprong voor of tegen kernenergie? Zien we iets over het hoofd? Krijgt kernenergie geen faire kans?

In de geliberaliseerde energiemarkt die ons land kent, stelt de overheid de kaders ten aanzien van veiligheid en milieu-impact. Daarnaast kan zij kansrijke, maar nog niet marktrijpe technologieën die maatschappelijk gewenst zijn, met subsidies ondersteunen. Het is vervolgens aan marktpartijen om initiatieven te nemen. En wat blijkt? Daar zit geen kernenergie bij.

Onder Rutte I leek het of Nederland toch voor kernenergie zou gaan. VVD en CDA waren voorstanders van kernenergie en liepen niet warm voor duurzame energie.

De gedoogsteun van de PVV maakte politiek gezien de weg vrij voor kernenergie. Te beginnen met een kerncentrale van 1000 MW. Prijskaartje: een slordige 4,5 miljard euro. Er was nog slechts één probleem op te lossen: de financiering. De post ‘kerncentrales’ stond namelijk niet op de Rijksbegroting.

Staatsgaranties

Tijdens een consultatiesessie met marktpartijen meende de directeur Energie van het ministerie van economische zaken dat bancaire financiering een eitje was. Dat bleek echter een illusie. Geen particuliere bank die erin wilde stappen zonder staatsgarantie. En inderdaad, nagenoeg alle kerncentrales ter wereld zijn gebouwd met overheidssubsidies en staatsgaranties.

In democratische staten met een markteconomie is de bouw van kerncentrales inmiddels volkomen gestagneerd. Industriële giganten als Siemens hebben de productie van kerncentrales verruild voor die van windmolens. Het enige maatschappelijke voordeel van kernenergie, geen CO2-uitstoot, is niet meer uniek. De risico’s van kerncentrales zijn daarentegen nog altijd groot en vertalen zich in niet te behappen financiële risico's.

Heeft kernenergie nog toekomst? Misschien. Maar dan moet er wel iets fundamenteel veranderen, want tot nu toe nemen de kosten alleen maar toe. De doorbraak van succesvolle energietechnologieën zoals stoommachines, verbrandingsmotoren, gasturbines, warmtepompen, windmolens en zonnepanelen is historisch gezien altijd gebaseerd op betrouwbaarheid en betaalbaarheid. Innovatie en seriematige productie waren daarbij doorslaggevend. Wereldwijd zijn er nu zo’n 450 kerncentrales gerealiseerd maar er is nog altijd geen gestandaardiseerd commercieel ontwerp. Kernenergie zal alleen succesvol kunnen worden als er een seriematig te produceren, veilig en volkomen circulair ontwerp komt dat wel kan concurreren. Wellicht lukt dat met de op thoriumbrandstof gebaseerde kleine reactoren, waaraan in India en China gewerkt wordt. We zullen het zien.

De wereldwijd geïnstalleerde windenergiecapaciteit overtreft die van kerncentrales. Nederland is het eerste land ter wereld dat offshore windlocaties uitgeeft zonder subsidie.

Nederland staat gelukkig niet op een tweesprong, maar kan kiezen uit meerdere marktrijpe opties die zijn komen bovendrijven uit een - vergeleken met kernenergie - zeer beperkt gesubsidieerde innovatievijver. Dat is verstandiger dan te blijven wedden op één paard.

Lees ook: In Nederland bestaat grote weerstand tegen kernenergie. Maar, schrijft ingenieur Jan van Erp, deze is gebaseerd op misverstanden.