Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet en Henk Otten, de nieuwe lijsttrekker voor de Eerste Kamer van de partij. Beeld ANP

Het eerste nationale ‘debat’ over de Provinciale Statenverkiezingen in maart, vorige week zondag, verliep over het algemeen zoals je dat kan verwachten van een senatorendiscussie: degelijk en rustig. Die rust werd vaak onderbroken door de gepassioneerde kandidaat van Forum voor Democratie, Henk Otten. Met jij-bakken en oneliners domineerde hij het debat, wat een positieve uitwerking zal hebben op de peilingen van Forum voor Democratie. Toch symboliseren Forum voor Democratie en Otten een problematisch proces dat al jaren bezig is: de politisering van de Eerste Kamer. Dat is een gevaar voor de democratie in Nederland waar we ons niet van moeten afwenden.

Forum voor Democratie, PVV, DENK en GroenLinks winden er geen doekjes om. Ze willen hun toekomstige positie in de Eerste Kamer gebruiken om het huidige kabinet dwars te zitten. Met opgeheven vingertjes en stevige taal voeren ze campagne en schetsen ze een duidelijk beeld: als je tégen het huidige kabinet bent, stem dan op een van deze partijen. Of de hiervoor genoemde partijen gelijk hebben, of niet, dat maakt in dit opzicht niet uit. De opkomende politisering van de Eerste Kamer is een veel groter probleem en het zorgt voor zware politieke patstellingen. Daarnaast wordt de Eerste Kamer een groot politiek spel, terwijl het de functie heeft als chambre de réflexion, niet als politiek dramorgaan tegen het kabinet. In de Eerste Kamer wordt er gekeken naar de staatsrechtelijke en functionele implicaties van voorgestelde wetten met daarbij het advies van de Raad van State.

Machtsspelletjes

Sinds twintig jaar is de polarisering en politieke fragmentatie binnen de politiek sterker geworden. Steeds meer partijen hebben zitting genomen in de Tweede Kamer en de zetels worden steeds gelijker verdeeld. De politieke frictie neemt daardoor toe en polarisatie maakt samenwerken er niet gemakkelijker op. Dit fenomeen lijkt zich ook te manifesteren in de Eerste Kamer. Op het moment dat de Eerste Kamer niet meer bezig is met de inhoudelijke toetsing van wetsvoorstellen, maar met machtsspelletjes, dan wordt besturen moeilijk. Welles-nietesdiscussies zullen toenemen en de inhoud zal het eerste slachtoffer zijn.

De toenemende politisering van de Eerste Kamer vereist namelijk andere kandidaten, die mondiger zijn en opvallen. Het politieke spel in de Eerste Kamer is altijd al aanwezig geweest, maar verdere politisering en polarisering binnen deze belangrijke Kamer is niet wenselijk.

Als JOVD vinden we dan ook dat dit orgaan grondig moet worden hervormd, om verdere politisering te voorkomen en om de oorspronkelijke functie te waarborgen. Door leden van de Eerste Kamer te benoemen voor zes jaar, creëer je meer continuïteit. In die zes jaar wordt elke twee jaar eenderde van de Eerste Kamer herkozen door de dan zittende Provinciale Staten. Op die manier is er naast die continuïteit ook een gezonde verversing. Het element van ‘politieke vergelding’ wordt daarmee onschadelijk gemaakt, omdat één verkiezingsmoment niet de hele samenstelling van de Eerste Kamer voor vier jaar vastlegt.

‘Verenigde Vergadering’

Naast de hiervoor genoemde wijzigingen moet de Eerste Kamer het recht krijgen om een wetsvoorstel met amendementen terug te zenden. Dit versterkt de inhoudelijke en reflectieve functie van dit orgaan. Om de politieke balans tussen de Eerste Kamer en de Tweede Kamer te herstellen, kan er een ‘Verenigde Vergadering’ uitgeroepen worden. Nadat een wetsvoorstel dan eventueel twee keer wordt teruggezonden kunnen de Eerste en de Tweede Kamer in deze vergadering gezamenlijk stemmen over een wetsvoorstel.

Voor de JOVD is het belangrijkste onderwerp van de Provinciale Statenverkiezingen het bestaan en de functie van de Eerste Kamer zelf. Het maakt niet uit wie er aan de macht komt in de Eerste Kamer, of dat het kabinet daardoor een meerderheid verliest. Als politisering en polarisering van de Eerste Kamer toeneemt, zal het een verlengstuk worden van de Tweede Kamer, mét stekkerdozen en militaire verkleedspelletjes.