Woorden inslikken of spijt betuigen, dat doet Thierry Baudet niet snel. Maandag was dat anders. Hij was „te snel, te stevig” geweest met zijn uitspraken over een incident in een trein, schreef Baudet zelf. Het was het voorlopige slotakkoord van een mediarel die hij zelf ontketend had.

Vrijdagavond schreef de partijleider en fractievoorzitter op Twitter en Instagram dat twee „dierbare vriendinnen” die dag „door vier Marokkanen” waren lastiggevallen in een trein. Hij deed een oproep aan „lieve, kinderlijk naïeve Nederlanders” om „eindelijk voor verandering” te stemmen en plaatste op Instagram een wat wazige foto uit de trein bij zijn bericht. „Red dit land!” beëindigde hij zijn oproep.

De feiten lagen – zacht gezegd – anders. De NS verklaarde dat het voorval ging om een kaartjescontrole in een Sprinter tussen Amsterdam en Weesp. Die werd uitgevoerd door NS-medewerkers in burger, bijgestaan door een politieagent. Onder de reizigers waren de „vriendinnen” van Baudet. De controle was uitgelopen op „een welles-nietes” over de bevoegdheid van de medewerkers, meldde de NS.

Tegenover alle media die hem na zijn verklaring benaderden, hield Baudet zich het hele weekend stil. Dat is niet ongebruikelijk: hij koos vaker voor de radiostilte, zeker als de ophef op sociale media plaatsvond. Daar heeft de partij zelf het verhaal strak in handen en kan Baudet zonder tussenkomst van krant, radio of tv met zijn achterban communiceren.

Toen een FVD-Statenlid in december – ten onrechte – zinspeelde op een niet-Nederlandse achtergrond van de verdachten in een groepsverkrachtingszaak, deelde Baudet die boodschap met zijn Twittervolgers. Toen de NOS diezelfde week schreef over de dreigende uitzetting van een in Amsterdam geboren en getogen inwoner met Dominicaanse wortels, tweette Baudet: „Een ‘Amsterdammer’ die dreigt te worden uitgezet… my god de propaganda / framing van de NOS.” Die uitlatingen werden niet door gezaghebbende instanties weersproken. Baudet reageerde niet, zijn tweets liet hij staan.

Lees ook (2019): De ongemakkelijke feitentwist van Thierry Baudet

Waar een reactie onvermijdelijk is, blijft die steevast laconiek. Zoals toen factcheckers van deze en andere kranten de cijfermatige onderbouwing van Baudets uitspraken over onbetaalbaar klimaatbeleid als ‘onwaar’ beoordeelden. „Wie factcheckt de factcheckers?” vroeg hij zich af.

Ophef over zijn essay vorige zomer in het conservatieve blad American Affairs was onzinnig, aldus Baudet, dat was niet meer dan een boekrecensie. En zijn reactie op het bekend worden van zijn ontmoeting met de radicaal-rechtse Amerikaanse denker Jared Taylor, in 2017 was nuchter: „Onderzoek alles en behoud het goede in het leven.”

Benoemen, benoemen, benoemen

Dit keer drong de kritiek door tot buiten het vertrouwde digitale terrein van Forum. Niet alleen weersprak de NS zijn verhaal, ook de vier fractievoorzitters van de coalitie vielen over Baudet heen. De politie dreigde aangifte tegen hem te doen.

Maandagmiddag liet Baudet alsnog van zich horen, met een bericht op Facebook en Instagram. In die reactie trok de Forum-leider zijn eerdere uitspraken deels in – al was van openbare excuses geen sprake. Inhoudelijk veranderde hij aan zijn verslag van de avond weinig. Hij sprak nog steeds van „intimiderend verbaal en non-verbaal gedrag” waardoor de vrouwen zich „zeer onveilig gevoeld” hadden.

Ook die reactie werd door de politie en de NS tegengesproken: hun medewerkers hadden de vrouwen „netjes aangesproken”, zeiden zij. De politie zal mogelijk alsnog aangifte doen van laster namens de agent.

„Daarbij heb ik de kwestie te haastig in een bredere politieke context getrokken”, schreef Baudet ook, verwijzend naar het nationale immigratie- en integratiebeleid „en het gebrek aan veiligheid dat vele Nederlanders daardoor dagelijks zien en ervaren”. De boodschap: de feiten klopten misschien niet, het gevoel deed dat wel.

Zo bood zijn reactie een blik op de manier waarop Baudet zijn omgeving interpreteert. Een vergelijkbaar inkijkje deelde hij in een interview eind december in Trouw. Daarin sprak Baudet over een ervaring die hij zelf had gehad met zijn vriendin: „We liepen samen door de Haarlemmerstraat, en wij worden gewoon drie keer omvergelopen door groepjes allochtonen, dat is standaard.”

Wie daar geen patroon in wilde zien, zei hij, leed aan een „politiekecorrectheidsreflex”. Die reflex tekende ook de in zijn ogen tekortschietende manier waarop veel Nederlanders naar integratie kijken, zei hij tegen de interviewer. „En jij zegt dan ‘liefde, liefde, liefde’, terwijl ik zeg ‘benoemen, benoemen, benoemen’.”

Om zijn boodschap te verspreiden, zoekt Baudet zijn publiek liever elders dan bij de traditionele media. Toen hij maandag reageerde, was hij al gearriveerd in Rome, waar hij een conferentie van gelijkgestemde nationaal-conservatieve auteurs en politici bijwoont, onder wie de Amerikaanse oud-politicus Newt Gingrich, de Italiaanse Lega-leider Matteo Salvini en de Hongaarse premier Viktor Orbán. Doel: nationaal-conservatief gedachtegoed versterken en verspreiden.

Hoe? Vorige week gaf Baudet daar al een voorproefje van. Vrijdag, op dezelfde dag dat hij zijn eerste berichten over het trein-incident de wereld instuurde, lanceerde Baudet het ‘FVD Journaal’. „Een experiment”, noemt hij het in de eerste aflevering, 23 minuten lang, waarmee hij een tegenwicht wil bieden aan andere media.

NRC De Haagse Stemming Het belangrijkste nieuws van het Binnenhof en een inkijkje in de politieke dag die komen gaat Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 4 februari 2020