Dat Geert Wilders veroordeeld is voor groepsbelediging en aanzetten tot discriminatie voor zijn ‘minder Marokkanen’-uitspraak is „een schande voor elke democratie”, zegt David Horowitz. Wilders is „een held” en „de Spinoza van onze tijd”, vindt zijn voornaamste donateur. „Zijn jullie in Nederland helemaal gek geworden”, roept Horowitz door de telefoon vanuit Californië. „Maar door zijn gedachten te veroordelen, maken jullie hem premier, want Wilders wordt er slechts populairder door.”

Sponsor Wie is David Horowitz, en waarom geeft hij de PVV zoveel? De Joods-Amerikaanse publicist David Horowitz, die onder meer schrijft voor de uiterst rechtse site Breitbart, heeft altijd extreme standpunten gehuldigd. Zoals hij nu de islam en „fascistisch links” bestrijdt, zo ging hij vroeger tekeer tegen het kapitalisme en de gevestigde orde. Onlangs was hij in de VS in de publiciteit omdat hij Steve Bannon verdedigde. Deze strategiechef van komend president Donald Trump wordt beschuldigd van racisme en antisemitisme. Waar volgens Horowitz – die ook aan Trumps campagne bijdroeg – „niets van waar” is. Horowitz groeide op in New York als kind van communistische activisten en bleef zich tot diep in de jaren zeventig marxist noemen. Hij was betrokken bij de Black Panther-beweging maar kwam „tot inkeer” toen een vriendin van hem gewelddadig om het leven kwam, volgens hem door toedoen van de Panthers. Hij werd radicaal rechts en steunde Ronald Reagan. In 1988 richtte hij zijn stichting op, destijds de Center for the Study of Popular Culture genaamd, die ageert tegen de linkse media en tegen „politieke correctheid” op universiteiten. Tien jaar geleden ging de stichting het David Horowitz Freedom Center heten, dat sindsdien zijn pijlen richt op „de inspanningen van radicaal links en diens islamitische bondgenoten om Amerikaanse waarden te vernietigen”. Horowitz zelf schreef ruim twintig boeken, zowel autobiografische titels als politieke pamfletten.

Horowitz’ stichting, het David Horowitz Freedom Center, schonk vorig jaar 108.244,24 euro aan de PVV. Dat staat althans in documenten (PDF) die de partij volgens de Wet financiering politieke partijen heeft moeten overleggen aan het ministerie van Binnenlandse Zaken. Geen enkele individuele donor gaf meer aan een Nederlandse partij. Een jaar eerder zou Horowitz ruim 18.000 euro hebben geschonken, via de Stichting Vrienden van de PVV. Maar over de herkomst, de besteding en zelfs het totaalbedrag van de donaties bestaat onduidelijkheid.

Navraag bij de stichting leert dat er andere bedragen op andere momenten zijn gedoneerd: 75.000 dollar in 2014 en 75.000 dollar in 2015. Dit jaar, waarover nog geen verslag is uitgebracht aan Binnenlandse Zaken, zou 25.000 dollar geschonken zijn: 175.000 dollar in totaal.

Waarom de bedragen niet overeenkomen met de opgaven van de PVV, weet Horowitz niet. Vertegenwoordigers van de partij reageren niet op verzoeken om uitleg en reactie. Wilders’ accountant, die de cijfers goedkeurde, „wil geen informatie delen met derden”, meldt zijn kantoor.

‘Godfather antimoslimbeweging’

David Horowitz (77) is een Joods-Amerikaanse publicist die met de stichting die zijn naam draagt voornamelijk anti-islamitische websites ondersteunt. Wat betreft zijn angst voor de islam en zijn liefde voor Israël heeft hij in Wilders een bondgenoot gevonden. „Europa gaat eraan omdat het wordt overspoeld door islamitische barbaren. Wilders waarschuwt terecht voor dat gevaar”, zegt hij. Wilders werd in 2008 bekend in de VS om – de ophef over – zijn film Fitna. Bij islamofoben kreeg hij een heldenstatus toen hij vervolgd werd.

Horowitz, die de „godfather van de moderne antimoslimbeweging” is genoemd, weet niet meer precies wanneer hij aan Wilders werd voorgesteld, maar het moet in die periode zijn geweest. „Ik wilde hem zelf leren kennen, want ik voel me ongemakkelijk bij sommige andere rechtse partijen in Europa. Die in Frankrijk en Oostenrijk hebben een lelijke fascistische geschiedenis en met de Duitsers weet je het nooit. Maar Wilders is een echte strijder voor de vrijheid van meningsuiting.”

Een kijkje achter de schermen met de belangrijkste verhalen van onze Haagse redactie. Aanmelden voor NRC Binnenhof

In 2009 organiseerde Horowitz een fondsenwerfavond voor de Nederlandse politicus in Washington: 75.000 dollar werd er opgehaald, waarvan Wilders na aftrek van de kosten ongeveer een derde mee naar huis kon nemen.

Wilders komt regelmatig in de VS, zoals bij protesten tegen een islamitisch centrum vlakbij Ground Zero en vorig jaar bij een tentoonstelling van Mohammed-cartoons in Texas, waar op het moment dat hij er was een aanslag plaatsvond. Hij was afgelopen zomer op de Republikeinse Conventie, maar heeft nooit echt vrienden gemaakt in het partij-establishment. De aandacht voor de islam zakte in de VS de laatste jaren wat weg, maar de angst voor Islamitische Staat en de verkiezing van populist Donald Trump kunnen Wilders’ status in de VS weer vergroten. Al maakt zijn veroordeling het ook moeilijker om zomaar het land in te komen. En vorige week riepen alle partijen in de Tweede Kamer, behalve de PVV, het kabinet op buitenlandse giften aan partijen en verkiezingscampagnes in te perken.

Proceskosten onbekend

Het is ongewis wat Wilders’ Amerikaanse avonturen hem financieel hebben opgeleverd. Tot 2013 hoefden politieke partijen giften niet bekend te maken. De PVV verzette zich als enige tegen de wet die sindsdien regelt dat schenkingen vanaf 1.000 euro geregistreerd moeten worden en vanaf 4.500 euro openbaar moeten worden. Nu die wet bestaat, lijkt de partij er op zijn minst slordig mee om te springen.

De bedragen die uit de administratie van Horowitz zijn bovengehaald, komen niet overeen met de bedragen die de PVV heeft opgegeven. Volgens de stichting zijn in 2014 twee betalingen gedaan: één in maart, van 25.000 dollar, en in december 50.000 dollar. De PVV heeft echter alleen de eerste betaling opgegeven: 18.110,69 euro op 28 maart. Dat komt volgens de toenmalige wisselkoers overeen met de 25.000 dollar. De latere betaling, destijds omgerekend zo’n 40.000 euro, heeft de PVV verzwegen in de wettelijk verplichte jaaropgave die, inclusief accountantsverklaring, in mei 2015 werd ingediend.

Over 2015 is de discrepantie omgekeerd. Volgens Wilders’ schriftelijke verklaring is ruim 108.000 euro ontvangen van Horowitz, uit drie betalingen. Terwijl volgens de Amerikanen maar 75.000 dollar is overgemaakt, in twee keer. Aangezien Wilders en fractiepenningmeester Harm Beertema weigeren vragen te beantwoorden, is het gissen waarom de getallen uiteenlopen. Het lijkt erop dat Wilders de tweede schenking in 2014 in 2015 alsnog rapporteert. Misschien uit slordigheid, misschien omdat Horowitz hem een cheque gestuurd heeft die pas veel later – en tegen een hogere wisselkoers – is ingewisseld.

Het ministerie van Binnenlandse Zaken, dat boetes kan opleggen wanneer partijen zich niet aan de transparantiewet houden, kan het verschil niet verklaren. Maar het ministerie blijkt er ook niet in geïnteresseerd. „Wij weten het niet en hoeven dat ook niet te weten. De accountant heeft het gecontroleerd en het klopt”, reageert het ministerie schriftelijk.

Wij weten het niet en hoeven dat ook niet te weten. De accountant heeft het gecontroleerd en het klopt

Meer buitenlandse donateurs lijkt Wilders niet meer te hebben. De enige andere donatie van meer dan 4.500 euro kwam vorig jaar van een mevrouw uit Dordrecht. Daniel Pipes, directeur van de neoconservatieve denktank Middle East Forum, die eerder geld aan Wilders schonk, vertelde NRC vorig jaar dat hij Wilders niet steunde in zijn ‘minder, minder’-proces. Hij wil alleen bijdragen aan een „discussie over de islam, niet over Marokkanen”.

Horowitz steunde Wilders expliciet wel in het proces, maar hij weet niet of het geld daar ook aan uitgegeven is. Onbekend is wat de rechtszaak, en het aanstaande hoger beroep, Wilders kosten. Wilders reageert niet op vragen, zijn advocaat Geert-Jan Knoops „kan hierop helaas geen antwoord geven”, sms’t hij.

De subsidie die de PVV krijgt, is beperkt omdat de partij geen leden heeft. Het wel beschikbare overheidsgeld is alleen bedoeld voor ondersteuning van het werk in de fractie, niet voor campagnes of rechtszaken. Zonder leden komen er ook geen inkomsten uit contributie binnen. Maar met giften mag Wilders alles doen.

Donaties blijven toch anoniem

Wat betreft de donaties van Horowitz is intussen niet alleen onduidelijk hoeveel en wanneer er nu precies aan de PVV geschonken is en waar het geld naartoe gaat, maar zelfs waar het vandaan komt. Horowitz besteedt niet zijn eigen geld aan Wilders, maar is een doorgeefluik van andere donateurs. „Mensen geven mij geld omdat ze mij steunen, omdat ik dingen doe en zeg waar zij in geloven. En een van die dingen is geld geven aan Wilders.”

Horowitz wil niets zeggen over zijn donateurs, die indirect de PVV sponsoren. Volgens de eigen website heeft zijn stichting „steun van meer dan 90.000 Amerikanen”. In 2014, het laatste jaar waarover de belastingaangifte van het centrum gepubliceerd is, ontving deze 6,26 miljoen dollar aan giften en beurzen. Het meeste wordt uitgeven aan blogs en andere publicaties, zegt Horowitz. Zelf krijgt hij ruim 5,5 ton salaris, blijkt uit de aangifte. Maar de lijst van buitenlandse ontvangers is leeg, ondanks de giften aan Wilders. Donateurs worden evenmin met naam genoemd, al is bekend dat Horowitz’ centrum in elk geval geld ontvangt van Joyce Chernick, wier man Aubrey Chernick rijk werd door zijn bedrijf aan IBM te verkopen. „Wie het zijn, gaat je niks aan”, zegt Horowitz erover. „Ik wil me best verdedigen tegen journalisten, maar ik wil niet dat mijn donateurs worden lastiggevallen.”

Volgens de letter van de wet hoeft de PVV – en dus Horowitz – niet openbaar te maken wie achter de gift schuilgaan. Binnenlandse Zaken is hierin evenmin geïnteresseerd, omdat het „een politieke keuze” was deze lacune in de wet te laten bestaan. Als dit kabinet of het volgende op verzoek van de Kamer de wet aanpast en buitenlandse donaties uitsluit, kan de stichting van Horowitz Wilders niets meer schenken. Maar een eventuele Nederlandse variant, met anonieme donors, nog wel.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 29 december 2016