Kion timi kaj kion ne

La plej oftaj krimoj rilatas al posedaĵoj. Oni povas ŝteli vian monujon (tio foje okazis al mi en plenŝtopita buso antaŭ 20 jaroj) aŭ ŝteli ion el via malfermita aŭto. Antaŭe oni ŝtelis aŭtojn, sed nun ĉiuj lasas ilin surstrate, pro kio garaĝoj eksmodiĝis kaj gardataj parkumejoj plejparte formortis.

La plej sendanĝeraj estas vagabondoj. Plejparte temas pri homoj dependaj je alkoholo kaj foje narkotikaĵoj, kun mensaj kaj aliaj malsanoj. Kutime ili simple petas monon, sed foje povus ŝteli ion, do ankaŭ ilin evitu laŭeble.

Cetere plejparte homoj rilatos al vi indiferente aŭ eĉ amikece. Ne kredu al la mito pri la rusoj, kiuj neniam ridetas. Milionoj da rusianoj trapasis malliberejojn en la Stalin -epoko, do eble pro tio krimula kulturo estas sufiĉe populara en Rusio kaj penetris multajn sferojn de la ĉiutaga vivo. Multaj homoj aŭskultas krimulan muzikon, amuze nomatan(ekzistas eĉ samnoma radio), uzas vortojn kaj esprimojn el la krimula ĵargono kaj eĉ sekvas kelkajn krimulajn kutimojn. Sed plejparte temas pri senpripensa uzado de la kulturaj elementoj, penetrintaj en la ĝenerala kulturo. Do ne timu se en via taksio aŭdigas kantoj de Garik Kriĉevskij aŭ Miĥail Krug – plej verŝajne via ŝoforo havas nenian rilaton al la krimula mondo kaj nur ŝatas muzikon pri la “homoj kun komplika sorto”.

Krimula hierarĥio

La hierarĥio konsistas el tri niveloj. En la unua nivelo troviĝas ordinaraj krimuloj – ŝtelistoj, rabistoj, vendistoj de narkotikaĵoj, murdistoj ktp. Foje ili grupiĝas en bandoj, gvidataj de aŭtoritatoj (avtoritet – la aŭtoritata, estimata krimulo). Anoj de la bando koordinas siajn agojn, subtenas kaj protektas unu la alian. La aŭtoritatoj estas la dua, meza nivelo de la krimula hierarĥio. Plej supre staras krimuloj en leĝo – nome ilin oni kutime montras en la holivudaj filmoj.

Tio estas tre specifa pozicio. Ŝtelisto en leĝo (ŝtelisto en la krimula ĵargono signifas krimulon ĝenerale kaj estas honora nomo) ne sole gvidas sian bandon, sed regas iun teritorion. Do li estas gvidanto supera al ĉiuj bandoj en tiu areo. Ĉiuj aŭtoritatoj devas pagi al li tributon, kolektitan de siaj banditoj kaj kontraŭleĝaj entreprenoj – bordeloj, subteraj kazinoj ktp. Tiel formiĝas obŝĉak (komunumaĵo) – nigra kaso de la krimula mondo. Ŝtelisto en leĝo kontrolas monon en obŝĉak kaj financas per ĝi necesajn aferojn – helpon al arestitaj krimuloj kaj iliaj familioj, subtenon al tiuj liberigitaj, pagas ŝmirmonon al malliberejaj gardistoj, koruptitaj policistoj, aĉetas telefonojn kaj narkotikaĵojn, sendotajn al malliberigitaj krimuloj ktp.

Krome ŝtelisto en leĝo estas siaspeca juĝisto, kiu solvas konfliktojn kaj disputojn inter la krimuloj en sia teritorio. Kompreneble li faras tion surbaze de ne la ŝtataj, sed krimulaj leĝoj, nomataj ponjatija (komprenoj). Li estas kvazaŭ patro por ĉiuj krimuloj de respektiva regiono.

Ŝtelisto en leĝo estas la posteno ne hereda, sed elektebla. La krimula mondo de Rusio estas tute demokratia medio, kie ĉio okazas kadre de demokratiaj proceduroj. Ne ekzistas la plej alta krimulo, do ne eblas senkapigi la rusian krimularon, arestante iun eĉ plej influan krimulestron. Ekzistas aro de egalrajtaj ŝtelistoj en leĝo, kiuj de tempo al tempo kunsidas por priparoli komunajn aferojn, solvi disputojn kaj doni aŭ forpreni la titolojn.

Dum sĥodka (kuniro) oni faras decidojn pri elekto de novaj ŝtelistoj en leĝo kaj forpreno de tiu statuso de iuj malnovaj. La ceremonio nomiĝas kronado, ĉar ekde tiu tempo nura aŭtoritato iĝas kvazaŭ krimula princo en respektiva teritorio. Li ĵuras servi al bratva (frataro – tiel nomas sin la krimularo) kaj agadi laŭe al ponjatija (krimula leĝo). Post tio li povas fari specialajn tatuojn kun plurpintaj steloj sur genuoj kaj ŝultroj, kiujn vi certe vidis en la holivudaj filmoj. Neniu alia rajtas fari tiajn tatuojn – la rompo de tiu regulo punendas per morto.

Krimula ekonomio

Temas nome pri postuloj, ne rajtoj. La ŝtelisto en leĝo ne rajtas plenumi eĉ plej malgrandan laboron – tio estas malhonoro por li, kaŭzo por malkronigo. Sed plejparton de sia vivo ŝtelistoj en leĝo pasigas en malliberejoj, do ili apenaŭ zorgas pri perdita kariero. Tamen ankaŭ tie ili ne rajtas labori – spite al iom ajn forta premo de la prizonaj aŭtoritatoj.Pro tio plejparton de sia puntempo ili pasigas en karceroj, do en la plej severaj kondiĉoj. Cetere danke al koruptitaj gardistoj kaj ofte pro neoficialaj interkonsentoj kun prizonestroj, ili plu regas siajn bandojn kaj kontrolas ĉion.Mi aldonu ke la krima mondo ĉiam havis internacian etoson kaj konservis ĝin eĉ post la disfalo de Sovetunio. La bandoj kutime grupiĝas ĉirkaŭ forta gvidanto, kies etne aparteno ne havas grandan signifon. Inter la mafiula elito de Rusio gravan influon ĝis nun havas kartvelaj ŝtelistoj en leĝo.Foje formiĝas etnaj bandoj (ĉefe el kaŭkazanoj), sed temas precipe pri homoj el la sama regiono, parolantaj la saman lingvon, do unuigitaj de pli proksimaj ligoj. En ordinara rusia bando kutime partoprenas reprezentantoj de pluraj etnoj kaj religioj – la rusiaj krimuloj estas veraj internaciistoj.Pri kio okupiĝas la rusia mafio? En la 1990-aj jaroj ĝia ĉefa celo estis la ĵusbakitaj komercistoj kaj privataj entreprenoj. Ĉiuj senescepte pagis tributon al iu bando, kiu en la krimula ĵargono nomiĝas(tegmento). Ĝi ricevadis stabilan procentaĵon de komerista profito kaj reciproke donis protekton kontraŭ aliaj bandoj, solvis problemojn kun partneroj ktp. Ofte reprezentantoj de la bando havis ĉambron en sidejo de respektiva firmao.Kompreneble tio ne estis fabelaj ĝentilaj banditoj el " Amo inter ruinoj " de Trevor Steele . Temis pri kruduloj, kiuj kondutis abrupte, prenis nur kontantan monon kaj kaze de duboj aŭ bezonoj tuj aplikis plej kruelan perforton. Ili ŝtelis homojn, ĉantaĝis, turmentis, murdis senhezite kaj ofte senpune.Ekde la 2000-aj jaroj la ŝtato reprenis la potencon kaj la mafia aktivado revenis al ĝia naturaj medioj, do al kontraŭleĝaj aferoj kiel prostituado, ŝtelado, rabado, ĉantaĝo, vendado de narkotikaĵoj kaj surogata vodko, kontrabando ktp.Tamen grandaj mafiuloj investas parton de siaj enspezoj (inkluzive de) ankaŭ en laŭleĝajn entreprenojn. Ili preferas sferojn, kie cirkulas kontanta mono kaj eblas facile kaŝi enspezojn kaj aranĝi monlavadon. Minado de valorŝtonoj, kolektado de metala rubo, fabrikado de ŝtalaĵoj – tiuj industrioj estas grandparte regataj de la krimularo. Do mi povis nur ridi kiam la kartvela miliardulo Kaĥa Bendukidz e, kies riĉeco devenas de la rusia metalurgia konzerno Uralmaŝ babilis pri demokratio kaj civilizo. En la 2000-aj jaroj li iĝis ministro pri ekonomio dum prezidanteco de Miĥail Saakaŝvili kaj poste konsilisto de la ukraina prezidanto Petro Poroŝenko , sed ĉu vi kredas je lupoj-vegetaranoj? Same ridinda estis la kartvela miliardulo kaj ĉefministro Bidzina Ivaniŝvili , kies riĉeco devenas de la sama medio.Alia ŝatata sfero estas bazaroj, kie cirkulas grandega kvanto de kontanta mono, surogataj kaj kontrabandaj varoj, kie laboras multe da kontraŭleĝaj enmigrintoj ktp. La plej fama merkato ĝis 2009 estis la Ĉerkiza merkato en Moskvo ofte nomata(aludo al la vorto, kiu en krima ĵargono havas signifon). Tie laboris kaj ofte loĝis ĝis 100 mil homoj, el kiuj ĝis 60 mil estis ĉinaj komercistoj. Tiu sovaĝejo okupis 72 hektarojn kaj estis komplete regata de la mafio.Ĝi estis likvidita en 2009, tamen ankoraŭ en 2013 tie estis malkovrita granda subterejo, en kiu loĝis homoj, funkciis vestofabriko kaj eĉ kokina farmo Por ekstermi Ĉerkizon necesis persona ordono de la preizdanto Vladimir Putin . Ĝin anstataŭis merkatojkaj– pli civilizaj, sed laŭ sia naturo same mafiulaj.Vi apenaŭ havos problemojn kiel aĉetanto en, kies perimetro estas gardata mitraletistoj, sed koncernuloj konas internajn regulojn. Por iom amuzi vin mi diru nur, ke oni ne enlasas al tiu merkato monportajn aŭtojn. Do lokaj komercistoj adaptiĝis kaj forportas kontantan monon en speciale dezajnitaj veŝtoj, kiuj kaŝe distribuas bankbiletojn laŭ tuta korpo. Mezstatura viro forportas 200 mil dolarojn. Li simple pasas preter gardistaro, sidiĝas en taksio kaj forveturas nerimarkita. Tiel funkcias grandaj monlavejoj de la rusia mafio.