Het nieuws in het kort: De extreem-rechtse organisatie Identitair Verzet stuurt nieuwe rekruten naar trainingskampen in Frankrijk . Dat bevestigt de organisatie na vragen van NRC.

. Dat bevestigt de organisatie na vragen van NRC. In deze kampen worden krachttraining en man-tegen-mangevechten gehouden. Er zouden 25 Nederlanders aan hebben deelgenomen. Ook in Nederland wordt in dit soort kampen getraind.

gehouden. Er zouden 25 Nederlanders aan hebben deelgenomen. Ook in Nederland wordt in dit soort kampen getraind. De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) zegt in een reactie te „herkennen” dat Nederlanders de Franse trainingskampen bezoeken.

Voor de Britse ambassade in Den Haag staan in mei 2018 mannen en vrouwen in korte broeken. Naast Nederlandse vlaggen houden ze een spandoek omhoog met een Engelse tekst: ‘Free Tommy, shame on the UK.’

Drie dagen eerder is in het Verenigd Koninkrijk alt-right-activist Tommy Robinson gearresteerd. Hij filmde, tegen een verbod van de rechter in, Pakistaanse verdachten die terechtstonden voor seksuele uitbuiting van jonge meisjes. Robinson bericht op sociale media stelselmatig over misdaden gepleegd door moslims of migranten.

Zijn aanhouding leidt niet alleen tot protest onder Britse medestanders, maar brengt ook extreem-rechtse groepen in Nederland op de been. Zo is het ‘Free Tommy’-spandoek gemaakt door Identitair Verzet. De organisatie wordt in het jaarverslag van inlichtingendienst AIVD dat vorige week verscheen een „zichtbare vertegenwoordiger” genoemd van het extreem-rechtse gedachtengoed dat is gericht tegen islam en vluchtelingen.

Bij demonstraties in Nederland brengt Identitair Verzet niet meer dan enkele tientallen mensen op de been. In andere Europese landen waar de beweging afdelingen heeft, gaat het om honderden aanhangers. Soms werken de Europese takken samen. Zo haalde Identitair Verzet met haar zusterorganisaties geld op om met een schip op de Middellandse Zee migranten terug te sturen naar Noord-Afrika – wat overigens mislukte; het schip kreeg motorpech.

Lees ook: Europa ‘verdedigen’ tegen migratie met mediagenieke acties

Extreem-rechts gaat internationaler opereren. Waar de AIVD vorig jaar nog in een rapport meldde dat extreem-rechts „bij uitstek een nationale aangelegenheid” is, wijzen de laatste ontwikkelingen op een andere trend. „Er is een mondiale beweging ontstaan van mensen die in grote lijnen dezelfde ideologie aanhangen”, zegt Danny Oudsen, extreem-rechtsonderzoeker van veiligheidsadviesbureau Nuance door Training en Advies (NTA). „Zij richten zich tegen een externe vijand – de één tegen vreemde culturen, de ander tegen iedereen die niet-blank is – en een interne vijand: de elite, die uit zou zijn op verzwakking van het ‘eigen volk’. Deze strijd moet volgens hen uitmonden in een burgeroorlog.”

NTA, dat onder meer justitie, politie en reclassering bijstaat in het duiden van extremisme, publiceerde eind vorig jaar De nieuwe generatie extreemrechts en haar online schaduw, een veld- en literatuurstudie. Daarin wordt de manifestatie van extreem-rechts op internet aangewezen als belangrijke oorzaak van de internationale versmelting.

Lees ook: ‘Loyaliteit is een drijfveer die vaak wordt onderschat’

‘Vernietiging van het blanke ras’

Oudsen, die een achtergrond bij de politie heeft: „Als extremist hoef je allang niet meer fysiek samen te komen met gelijkgestemden. Via platforms delen mensen over de hele wereld gedachten met elkaar.” Het sociale medium Gab en de fora 8chan, 4chan en Hiddenlol noemt het rapport als ontmoetingsplekken voor extreem-rechtse aanhangers uit de hele wereld.

Het belang van deze fora werd vorige maand onderstreept door de aanslag in Christchurch, Nieuw-Zeeland. Voordat de Australiër Brenton Tarrant vijftig moskeebezoekers om het leven bracht, kondigde hij zijn daad aan op 8chan. Zijn manifest had hij doorspekt met obscure grappen en retoriek die veel voorkomen op 4chan. De Australiër legitimeerde zijn daad door mede te verwijzen naar de Europese immigratiepolitiek, die in zijn ogen zou leiden tot vernietiging van de westerse cultuur en het blanke ras.

„Die ideologie wordt met name gevormd op deze fora, waar niet wordt gemodereerd op racisme of haatzaaien”, zegt Oudsen. „Sterker nog: er wordt benadrukt dat je dáár alles kunt zeggen wat op Facebook en Twitter niet mag. Dat leidt tot verharding. Wie zegt dat iets te ver gaat, wordt weggezet als watje.”

Gebruikers komen uit alle delen van de wereld. „Zo kan iets dat in Europa gebeurt, direct effect hebben op iemand aan de andere kant van de wereld. Dat maakt de dreiging nu veel meer ongrijpbaar. Voorheen keken we naar aanwijsbare, georganiseerde netwerken. Nu gaat het om individuen. Je hebt maar één iemand nodig die op basis van die wereldwijde alt-right-ideologie zegt: het voortbestaan van mijn volk staat op het spel, ik moet in actie komen.”

In het geval van Tarrant bleven zijn activiteiten niet beperkt tot de online wereld. Vanaf 2016 bezocht hij verschillende Europese landen. Daar lijkt hij inspiratie te hebben opgedaan voor zijn aanslag. Vorig jaar doneerde hij 1.500 euro aan Martin Sellner, oprichter van de Identitäre Bewegung Österreich – zusterorganisatie van het Nederlandse Identitair Verzet.

Lees ook: De schutter van Christchurch reisde door Europa op zoek naar zijn eigen gelijk

Vechttraining om zekerder te worden

De Europese identitairen organiseren gezamenlijke acties, waaronder trainingskampen waar ook Nederlanders aan deelnemen, stelt het NTA-rapport. Er staat onder meer vechttraining op het programma. Een woordvoerder van Identitair Verzet zegt dat de training ervoor zorgt dat leden zelfverzekerder in hun schoenen staan tijdens demonstraties, maar volgens Oudsen gaat er iets anders achter schuil. „Het heeft eerder te maken met de rassenoorlog die volgens deze groepen gaat uitbreken.” Zij zien in immigratie zo’n grote bedreiging voor de ‘oorspronkelijke’ Europese bevolking, dat dit in een eindstrijd moet worden beslecht. „Uit ons veldonderzoek komt naar voren dat zij door gezamenlijk vechtsporten te beoefenen zich voorbereiden op de naderende strijd.” Ook uit een recente documentaire van Al Jazeera over het Franse Identitair Verzet bleek dat kopstukken van deze groepering zoeken naar rekruten die bereid zijn om mee te vechten.

De dreiging die hiervan uitgaat, is volgens Oudsen lastig in te schatten. „Omdat niet duidelijk is wanneer de eindstrijd volgens extreem-rechtse aanhangers begint.” Daarin lijkt de beweging op de jihadistische scene, zegt Oudsen. Ook Nederlandse moslimextremisten waren in hun hoofd al jaren bezig met de eindstrijd, en hielden zich ondertussen bezig met trainingen in krachthonken en zwembaden. Tot zij eind 2012 in Syrië de eindstrijd ontwaarden en naar het slagveld afreisden. „Eigenlijk kun je erop wachten”, zegt Oudsen, „dat voor extreem-rechts ook zo’n moment komt.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 9 april 2019