Een nieuw jaar, een nieuw taalbeleid. Vlak voor het kerstreces werd de nieuwe Wet taal en toegankelijkheid in het hoger onderwijs aangenomen. De nieuwe regelgeving stelt dat het aanbieden van Engelstalig onderwijs meerwaarde moet hebben. Verder krijgen instellingen de inspanningsverplichting de Nederlandse uitdrukkingsvaardigheid van studenten te bevorderen.

Klinkt redelijk, al staat en valt het succes van deze wet met de handhaving ervan. Zal er nu inderdaad een betere balans tussen de talen ontstaan in het hoger onderwijs? Erg optimistisch ben ik niet. Vlak voor Kerst kondigde de Universiteit Twente, nee herstel, University of Twente, namelijk aan dat de officiële voertaal per 1 januari 2020 Engels is. Alle vergaderingen en beleidsstukken zijn voortaan Engelstalig. Maar de Twentse bestuurders verlangen meer van hun omgeving. Ook de huisarts, supermarkt en studieverenigingen moeten zoveel mogelijk overgaan op het Engels. En als er een niet-moedertaalspreker zich bij een groepje voegt, dient iedereen acuut over te schakelen naar het Engels.

Pardon?! Dat is de omgekeerde wereld. Wie hier komt studeren of werken, heeft er alle baat bij om zo snel mogelijk Nederlands te leren. Dan kun je namelijk meepraten bij de koffieautomaat, de Nederlandse krant lezen en activiteiten buiten de academische omgeving ontplooien. Je kunt er ook voor kiezen het Nederlands leidend te laten zijn en Engelse vertalingen te leveren voor degenen die dat wensen. Bebording? Zet het Nederlands bovenaan en de Engelse vertaling eronder. Niet andersom! En bied elke buitenlandse student of werknemer intensief taalonderwijs aan. Opdat ze zich hier snel thuis voelen.

Het bestuur kreeg een lading kritiek over zich heen, en terecht. De communicatieafdeling zette een tegenoffensief in en kwam met een reeks onbegrijpelijke tweets waarin ze het beleid verantwoordde. ‘De taal waarin we communiceren moet bijdragen aan inclusiviteit en diversiteit’, orakelde ze. Hoezo inclusiviteit? Het Nederlands wordt resoluut buitengesloten, terwijl dit nog steeds de eerste taal van de meeste studenten en medewerkers is. Volgens deze redenering zou Twente University net zo goed Duits tot voertaal kunnen verheffen. De meeste buitenlandse studenten komen immers uit Duitsland. Herzlich wilkommen! Wir sprechen Deutsch, weil wir Inklusivität lieben!

Geen idee wie in Twente aan de communicatieknoppen draait, maar het kan nog erger. Drie dagen later stuurde Twente een nieuwsbericht uit met als kop: ‘Universiteit Twente is een internationale universiteit in Nederland en is er voor iedereen.’ Opnieuw volgde een lofzang op de inclusiviteit, ditmaal met bijpassend beeldmateriaal. We zien een groep van zeven lachende jongeren, drie mannen en vier vrouwen, gemengd van kleur. Een van hen draagt een tulband. Ik zag zeven fotomodellen die hun gebitten heel goed poetsen. Poseerden ze soms voor het modebedrijf United Colors of Benetton? Geen idee wat deze hipsters met het taalbeleid van de universiteit van doen hadden. Ze straalden iets heel exclusiefs uit.

Lotte Jensen is hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit.