'Ze zouden een systeem moeten bedenken voor starters, want nu val je aan alle kanten tussen wal en schip.' Beeld Marc Driessen

Twee nieuwsfeiten: de huizenprijzen zijn volgens het CBS in juli met 4,9 procent gestegen ten opzichte van een jaar daarvoor en Alexander Pechtold (D66) wil een einde maken aan flexcontracten.



De feiten tekenen de wereld waarin de jongeren van nu leven. Hier zijn een vast contract en een eigen huis als een heilige graal, waarop massaal wordt gejaagd, maar die zelden wordt bemachtigd.



Zo ontstaat een leven vol onzekerheden voor de Nederlanders die zijn geboren tussen 1981 en 2000, schetst hoogleraar Ton Wilthagen.



"Door de Wet Werk en Zekerheid van minister Asscher, die vorig jaar werd ingevoerd, duren tijdelijke contracten minder lang. Tegelijkertijd zijn de verplichtingen die een contract voor onbepaalde tijd met zich meebrengt, voor werkgevers niet verminderd. Daardoor geven werkgevers geen contracten voor onbepaalde tijd, zoals was beoogd."



Burn-out

Werkgevers blijven dus vasthouden aan flexcontracten. En voor de werkers die het hiermee moeten doen, blijft een eigen huis of zelfs een vast huurhuis veelal een droom. Wilthagen: "Zelfs nu de hypotheekrente laag is, moeten ze nog een baangarantie kunnen overleggen om een huis te kopen."

De Woonbond ziet hoe ook hurende millennials in de knel komen te zitten. Ze verdienen te veel voor sociale huurwoningen, maar niet genoeg voor een duurder huurhuis. "Met een nul-urencontract is het moeilijk aan te geven wat je gaat verdienen," zegt directeur Ronald Paping.



Met een huis blijft ook het samenwonen uit, kinderen worden later geboren. De onzekerheid zorgt voor minder vertrouwen in de politiek en in de maatschappij, voor psychische problemen zelfs, zoals burn-outs. En dat allemaal door het gebrek aan vastigheid dat al het flexwerken met zich meebrengt.



Paping ziet de gevolgen ook: "Veel jongeren blijven langer bij hun ouders of delen hun huis met een lotgenoot. Het meest schrijnend zijn de jonge stellen die geen kant op kunnen."



Grote contrasten

Wilthagen waarschuwt net als Pechtold voor een tweedeling in de maatschappij: "Hoger opgeleiden hebben meer mogelijkheden, zijn op meerdere plekken inzetbaar. Lager opgeleiden zijn veel sneller de dupe van flexcontracten, omdat ze minder mogelijkheden hebben zich bij te scholen, maar ook om ander werk op te pakken."



Die ontwikkeling ziet ook Jan Latten van het CBS. "Lager opgeleiden kunnen niet een tijdje werk onder hun niveau aannemen, daarnaast staat hun baan vaak onder druk, doordat ook buitenlandse krachten het kunnen verrichten, of door de automatisering."



Kloof

En dan is er nog de kloof tussen generaties die ontstaat. Terwijl ouderen zich verschansen in hun koophuizen, gesterkt door vaste contracten, zijn het jongeren die volgens Wilthagen 'alle klappen' op moeten vangen.



"Met een steeds kleinere groep moeten ze steeds langer doorwerken om voor een vergrijzende samenleving te zorgen. Ondertussen betalen ze meer voor hun studie en hebben ze binnen flexcontracten minder mogelijkheden om zich tijdens hun werk bij te scholen, omdat die opties er vaak alleen zijn voor vaste medewerkers."

1981-2000 Veel mensen geboren tussen 1981 en 2000 hebben een leven vol onzekerheden, aldus hoogleraar Ton Wilthagen

Toch is er volgens Latten niet alleen maar reden om te somberen. "Dit is wat deze generatie kent, ze groeit op met deze veranderingen in de samenleving."



Slashies

Hun vaders en moeders delen het co-ouderschap, de familiestructuren waarin ze opgroeiden zijn al losser. "Jongeren vragen zelf ook om flexibiliteit. We zien het in relaties, waar tegenwoordig vaak pas wordt getrouwd als er kinderen zijn of bijna geboren worden.



Er zijn boomerangkinderen, die uit huis gaan maar weer terugkomen als het ze uitkomt, iets wat vroeger ondenkbaar was. We hebben 'slashies', die twee banen combineren. Jobhoppen, lovehoppen. Er zijn meer keuzes dan ooit, die kunnen worden gemaakt in de ultieme vrijheid. Elke generatie raakt iets kwijt, maar tegelijkertijd komt daar iets anders voor in de plaats. Sommige mensen varen er wel bij, die hebben reuring nodig."



Flexen op de schop

Zo kan het dat Wilthagen juicht nu Pechtold het flexen op de schop wil gooien, terwijl Latten waarschuwt dat de politiek het tij niet zomaar kan keren.



Latten: "Globalisering en robotisering, dat zijn bewegingen waar een bedrijf in mee moet om te overleven. Misschien hoort het flexibel werken daar wel bij. Een samenleving en dus ook de overheid is er ten slotte om mensen die niet meekomen een reddingsboei toe te werpen."



Koploper

Maar volgens Wilthagen is die overheid er juist om eindelijk durf te tonen en de arbeidsmarkt écht te hervormen. Dat kan volgens hem alleen als het vaste contract aantrekkelijker wordt gemaakt voor werkgevers. Een voorbeeld? "In Duitsland is het al veel als er bij ziekte zes weken wordt doorbetaald door een werkgever, bij ons is dat twee jaar."



Ondertussen zijn we koploper als het gaat om flexwerken. "Alleen in Polen, Portugal en Spanje gebeurt dat ook zo veel. En in Spanje komen ze er al op terug. Wij zijn de afwijking van de standaard. We hebben gefaald."

Luna de Groot (22): 'Je moet bereid zijn een huis te delen met vijf anderen' Beeld Marc Driessen

'Samenwonen is je niet echt gegund

Luna de Groot (22) uit Centrum: "Ik ben al een hele tijd op zoek naar een woonplek voor mij en mijn vriend. We willen graag samenwonen, maar dat gaat niet. Ik woon nu op vijftig vierkante meter en deel de keuken en badkamer met een ander stel. We zijn niet veeleisend, alles is goed, als het maar iets voor onszelf is."



"Samenwonen is je niet echt gegund, tenzij je allebei heel veel verdient. Ze vragen echt belachelijke prijzen voor een huurhuis. Je moet maar tevreden zijn met heel weinig en bereid zijn een huis te delen met vijf anderen."



"Kopen kan niet want ik heb geen vaste baan en de wachttijd voor sociale huur is twaalf jaar of langer. Tegen die tijd kan ik hopelijk wel iets kopen.

Ik heb steeds fulltime gewerkt, maar wel met nulurencontracten. Vanaf september heb ik een contract van negen maanden. Hopelijk hebben we dan meer kans op een woning."

Huub Ramler (24): 'Ik vind de situatie zorgwekkend' Beeld Marc Driessen

'Je moet je ouders bijna wel weer lief aankijken'

Huub Ramler (24) uit Oost: "Tegelijk met het aflopen van mijn halfjaarcontract, waar ik na een studie politicologie ook al mazzel mee heb gehad, moet ik mijn studentenwoning uit. Wat ik dan moet doen is maar de vraag."



"Zowel de baan als de woning zorgt voor onzekerheid. Ik kan wel op zoek naar woonruimte, maar ik heb geen idee of en wat ik ga verdienen. Te duur is een te grote gok."



"De prijzen die ik voorbij zie komen zijn niet bepaald geruststellend, kopen lijkt mooi, maar ook op de koopmarkt ben ik niet echt kansrijk en zelfs met vrienden iets vinden in de vrije sector is moeilijk vanwege de garantstelling die je nodig heb."



"Je moet je ouders bijna wel weer lief aankijken, ook al wil je dat juist niet meer. Ik vind de situatie zorgwekkend. Ik probeer het nog positief in te zien, maar iedereen met wie ik praat zegt: 'Nou, succes ermee'."

Maria Falkena (30): 'Je valt aan alle kanten tussen wal en schip' Beeld Marc Driessen

'Een huis vinden is de Amsterdam dream'

Maria Falkena (30) uit West: "Je zou het wel een beetje de Amsterdam dream, in plaats van de American dream, kunnen noemen: blijven hopen dat je ooit een woning vindt, een eigen plek. Maar ik durf er bijna niet meer over na te denken."



"Als ik door Amsterdam fiets, heb ik niet het idee dat dat binnenkort binnen mijn bereik is. Ik woon nu al bijna zeven jaar op vier hoog in de Baarsjes, samen met een ander meisje. Ik heb mijn eigen kamer, de rest delen we."



"Ik ben afgestudeerd in theaterwetenschappen en heb de afgelopen jaren steeds tijdelijke contracten gehad, vooral in de horeca. Ik wil wel op mezelf wonen, maar voor een sociale huurwoning kom ik niet in aanmerking door de lange wachtlijsten, voor huren in de vrije sector moet ik veel meer verdienen. Daar vragen ze zo 1600 euro en niet eens voor een groot huis."



"Een partner waarmee je de kosten kunt delen, heb ik niet en kopen kan al helemaal niet, tenzij je ouders veel geld hebben en bij willen springen. Ze zouden een systeem moeten bedenken voor starters, want nu val je aan alle kanten tussen wal en schip."