Still uit de clip van het lied ‘Zon'.

Ton den Boon, hoofdredacteur van de Dikke van Dale en columnist van Trouw, nam zondag een nieuw lemma op in zijn snel groeiende ‘Coronawoordenboek’ (op taalbank.nl). Het werd geplaatst tussen ‘coronakucher’ en ‘coronamaatregel’. De onderliggende boodschap was niet mis te verstaan:

‘coronalied (het) als bemoediging voor gans het volk bedoeld lied dat tijdens een corona-epidemie wordt opgenomen en uitgebracht door een gelegenheidsformatie van BN’ers, die op deze wijze hun BN’er-schap, zélfs in tijden van corona, pogen te onderstrepen en – volgens hun bespotters – ‘corona het land uit willen zingen’.

Zon, heet het lied, en Den Boon stond niet alleen. Nadat zaterdag via nu.nl bekend was geworden dat honderd bekende Nederlanders, ‘artiesten en influencers’, een opbeurend lied zouden uitbrengen, een steunbetuiging aan het volk in zware tijden, kwam er snel een reactie van Bas Heijne. De columnist en essayist van NRC Handelsblad en winnaar van de P.C. Hooftprijs in 2017 was niet enthousiast.

Op Twitter liet hij weten: ‘Met een lockdown was dit voorkomen.’ De cynische tweet sloeg aan. Meer dan 6.500 mensen toonden hun instemming door op het hartje te klikken.

Met een lockdown was dit voorkomen. pic.twitter.com/9vEsXFNSBA — Bas Heijne (@Bjheijne) 28 maart 2020

Heijne was zo tevreden over zijn vondst dat hij zijn eigen bericht later nog een keer twitterde. De bijval was enorm, ook van BN’ers die niet van de buis zijn weg te slaan. Tv-maker en schrijver Özcan Akyol: ‘Nu haat ik dat virus intens.’ Actrice Ilse Warringa: ‘Geldingsdrang blijkt ook een hardnekkig virus.’

Zon werd maandag gepresenteerd bij Jinek en dinsdagochtend online gezet. Een fenomeen was het toen allang; niet vanwege de tekst of de melodie, die waren voordien nog onbekend, maar vanwege de makers. Zonder dat iemand Zon had gehoord, werd het in alle hoeken van het internet afgebrand. Het deugde niet en een golf van verontwaardiging, woede zelfs, overspoelde dagenlang de sociale media.

De beschuldiging: BN’ers zijn aandachtsziek. Het lied is bedacht omdat ze aandacht tekort komen. Ze zingen niet om het volk een hart onder de riem te steken, maar ter zelfpromotie. Smalend, walgend zelfs, werden in alle bubbels de namen genoemd van BN’ers die mee zouden doen, Ellie Lust bijvoorbeeld.

Terwijl het allemaal zo goed was bedoeld, met ‘artiesten en influencers’ (en Ellie Lust dus) die belangeloos meewerkten. De eventuele opbrengst gaat naar liefdadigheidsdoelen. Initiatiefnemer Imke Emons uit Horst had eerder half Nederland zo ver gekregen om op een dinsdagavond om 20.00 uur te klappen voor het zorgpersoneel. En nu dit.

Achter de felle kritiek op Zon lijkt iets diepers schuil te gaan, iets wat in deze tijden pregnant tot uiting komt: een toenemende afkeer van bekende persoonlijkheden. De BN’er heeft afgedaan, tijdelijk vermoedelijk.

Zelfs De Telegraaf trok de handen van de zingende BN’ers af. In de krant die decennialang gretig meewerkte aan het creëren van BN’ers, beoordeelde columnist Hesther Zitvast het ‘coronalied’ als ‘af-schu-we-lijk’, ook al zonder het gehoord te hebben. ‘Vrijwel niemand zit hier op te wachten. Hoezo voelen BN’ers dat nou niet aan?’

Het verschijnsel is internationaal. Katie Hopkins, een Engelse columnist en mediapersoonlijkheid ter rechterzijde van het politieke spectrum met meer dan een miljoen volgers, liet ‘celebs’ via Twitter weten dat ze in een tijd van een wereldwijde epidemie ‘minder belangrijk zijn dan een hond’, met hun quarantaine-selfies, hun adviezen en hun liedjes. De bijval was enorm.

Artiesten die vanuit huis Imagine zingen om mensen een hart onder de riem te steken, ‘celebrity photographer’ (de omschrijving op Instagram is van hemzelf) William Rutten die BN’ers als Viktor Brand, Winston en Renate Gerschtanowitz en Kees Tol om dezelfde reden achter hun ramen fotografeert: massaal weggehoond.

‘Celebrity Culture Is Burning’, was maandag in The New York Times de kop boven een stuk over de trend. ‘Een van de sociale gevolgen van het coronavirus is de snelle ontmanteling van de cultus van beroemdheden’, schreef Amanda Hess. En: ‘De pandemie heeft de relaties tussen de massa’s, de elites en de beroemdheden verstoord.’

Dat bleek ook maandagavond weer, in een Nederlandse tv-studio. Drie BN’ers die meewerkten aan Zon, Ellie Lust, Remy Bonjasky en Kenny B, werden bij Jinek geconfronteerd met de kritiek. Ze begrepen er niks van. Eva Jinek ook niet, trouwens. Hun bedoelingen waren immers oprecht en de boodschap was positief, zeiden ze. Op Instagram was zanger Jeroen van der Boom ze voorgegaan.

"Dat negatieve, op voorhand al, dat is iets wat niet bij mij past", aldus Ellie Lust over het veelbesproken #coronalied. "Ik hoop dat iedereen die negatief was, dat beeld gaat bijstellen. Als dat niet zo is, denk ik: neem nog een augurk", aldus de oud-politieagente bij #Jinek. pic.twitter.com/x18jItl3qp — Jinek (@Jinek_RTL) 30 maart 2020

Neem nog een augurk, adviseerde Lust de critici. Ze trok er een vies gezicht bij, vanwege de zuurgraad. Alsof nog niet duidelijk genoeg was dat de relatie tussen BN’ers en de massa momenteel ernstig is verstoord.