La historio komenciĝas kun grava atingo : unue Netflix devis superi la kontraŭleĝan deŝutadon. Tiucele, ĝi konceptis retejon kiu pli similas platformon de videoludoj kun rimarkinde fleksebla fasado. Ĉie, ĉiam, sen ajna interrompo de la elsendfluo, la distingivo de la bildo akomodiĝas al la konektorapido de la uzanto. Netflix atingis sian konkeron de la mondo - krom Ĉinio - pere de la komputiloj de Amazon, necesa kondiĉo por tenti eventualajn abonantojn forlasi kontraŭleĝajn deŝutojn. Por reteni ilin, ĝi bezonas allogajn enhavojn. Ekde la fino de la 2000-aj jaroj, Netflix intertraktas pri elsendorajtoj kun holivudaj studioj, kaj profitas de la tutmonda populareco de televidserioj kiel Friends kaj La Casa de Papel kiuj konsistigas proksimume du trionojn de ĝia katalogo kaj de la nombroj de horoj da spektado. Sed jam de la komenco ĝi ankaŭ celis niĉajn spektantarojn. Vincent Maraval, franca distribuisto, memoras ke "iliaj reprezentantoj venis ĉe mi por demandi, kiujn iranajn filmojn mi havas. Mi diris : "Ĉi tiu estas interesa, kaj ankaŭ tiu ĉi." Ili bruske respondis : "Negrave. Vi havas tridek ? Ni prenos ĉiujn"" [1]. De tiam Netflix pli kaj pli elspezas por akiri programojn, ŝuldiĝante por tion fari, kaj senaverte levante siajn kotizojn. Kondiĉe, ke la nombro de abonantoj kreskos, Netflix retenos la konfidon de siaj investantoj. Sed pro tio, ke ĝi posedas nur 8% de sia katalogo (20% estas proprietataj de NBCUniversal, Disney kaj WarnerMedia), ĝi ankoraŭ tre dependas de la licencoj kiujn ĝi ricevas de grandaj studioj, el kiuj kelkaj facile povus repreni siajn programojn por sia propra abonservo de video laŭ peto (SVOD). Sekve, Netflix pliintensigas siajn klopodojn por akumuli originalajn programojn. En 2011, la firmao komencis produkti sian propran enhavon, kaj en 2016 ĝi starigis sian propran studion kiu estis treege sukcesa, kaj pro kompreneblaj kialoj. Reed Hastings, ĝia fondinto kaj direktoro, estas licenciulo pri komputiko de Stanford University, la naskoloko de Google. Li scipovis plejeble utiligi la donitaĵojn de la uzantoj : observi iliajn kondutojn, rangigi iliajn preferojn, rekomendi elektitajn programojn el sia katalogo ; resume, nutri la algoritmojn. Li ankaŭ servas sur la direktoraro de Facebook. Netflix konstruis potencan ilon por gradigi siajn produktojn - kaj celi siajn abonantojn. Ĝiaj donitaĵoj sciigas al ĝi, ke germanaj komedioj estas grandaj sukcesoj en Brazilo, je kiu preciza momento dum epizodo la spektantoj ekkroĉiĝas al iu serio, je kiuj temoj kaj aktoroj estas investinde, ktp. La transnacia firmao elektas produkti loke, en la lingvo de la celataj landoj, per la dungado de konataj aktoroj, kaj tio ebligas al ĝi establiĝi kaj samtempe kapti la atenton de la amaskomunikiloj. Ekzemple, tri kvaronoj de la serio Narcos, fikcia rakonto pri drogkarteloj bazita sur ampleksaj esploroj, estis filmitaj en la hispana, kelkajn jarojn post la alveno de Netflix en Latinameriko kaj Karibio en 2011 [2]. Antaŭ ol ĝi kreis siajn proprajn programojn, la platformo profitis - en Meksiko, ekzemple - de la manko de reguligo pri SVOD-servoj. Kun la ĉefaj latinamerikaj elsendantoj - Telemundo, Telefe, Radio Cadera Nacional (RCN) - ĝi intertraktis la rajtojn je programoj kiuj estis popularaj ĉe lokaj spektantaroj, ĉi-kaze miloj da horoj da telenoveloj - inter 15% kaj 20% de ĝia katalogo. Aliaj 80% konsistis el holivudaj produktoj kiujn ĉiuj konis kaj jam amase deŝutis, kvankam kontraŭleĝe. La unuaj abonantoj kundividis kun amikoj siajn alirokodojn. Estus facile malhelpi tion, sed Netflix ĉiam estas tolerema pri ĉi tiu praktiko de kundividitaj kontoj : tio estas bona kaj por ĝia reputacio kaj por ĝiaj serviloj kiuj registras donitaĵojn el fontoj multe preter la nura rondo de la abonantoj, kaj kiuj poste analizas ilin por determini la gustojn de la publiko. Akirinte sufiĉe detalan konon pri ĉi tiuj gustoj, Netflix povis memfide lanĉi sian propran serion. Tiel naskiĝis Narcos, en 2015. La firmao ankaŭ produktas filmojn - ĉirkaŭ okdek en 2018, duoble pli ol la entuta produkto de Disney kaj Warner Brothers. Kelkaj komencas ricevi premiojn ĉe gravaj festivaloj, interalie du ĉe la Festivalo de Venecio en septembro 2018 : la Ora Leono por Roma, de la meksika reĝisoro Alfonso Cuarón, kaj la Premio por la Plej Bona Scenaro, aljuĝita al ’La Balado de Buster Scruggs’ de Joel kaj Ethan Coen. Tia agnosko legitimas la novulon en artaj rondoj, kaj samtempe kaŭzas zorgon ĉe la nunaj filmistoj, zorgo kiun Netflix bone scipovas ekspluati por sia propra avantaĝo konforme al sia reputacio kiel la ĉampiono kontraŭ la establita ordo. Nemalofte okazas, ke filmistoj ricevas favoran respondon de Kalifornio por projekto kiu, en ilia propra lando, bezonus kelkajn monatojn por realiĝi. Sed la kondiĉoj interkonsentitaj por la filmado restas strikte sekretaj. Laŭ ĉi tiu vidpunkto, Netflix estas la sama kiel ĉiuj aliaj firmaoj. Kion ĝi timas ? Eble tio, ke la publiko povus eltrovi ke ĝi ne estas tre indulgema pri siaj scenaristoj, aŭ ke la scenaristoj organizas sin por defendi siajn rajtojn, kiel faris la danoj en oktobro 2018. La firmao Blumhouse estas produktanto de furoraj filmoj - kiel Paranormal Activity de Oren Peli (2009) - kiu treege sukcesas malgraŭ sia malgranda buĝeto. Por parafrazi ĝian estron, Netflix restas maŝino kiu drenas talenton ĉar ĝi samtempe zorgas malmulte pri kostoj kaj estas eklektika pri siaj elektoj. Onidire, la firmao volas kaj konservi kaj manĝi la kukon. Reĝisoro kiel Cuarón ne estus devinta sin turni al Netflix "se la studioj kaj distribuistoj estus pli saĝaj, pli konkurencivaj, pli malkaŝemaj", diras la prezidanto de la Institut Lumière, Bertrand Tavernier (Première.fr, Oktobro 19, 2018). La problemo estas tio, ke lia filmo estis malakceptita de ĉiuj holivudaj studioj, sed ĝin akceptis Netflix, filmon hispanlingvan, nigran-blankan, aŭtobiografian, kaj sen stelulo. Li aldonas : "La usonaj studioj nur volas fari filmojn de Marvel kaj superherooj, aĵoj por infanoj inter 6- kaj 11-jaraj. Se mi devus, mi kontaktus Netflix ". Eĥante tion, Martin Scorsese, kies venonta filmo, ’La Irlandano’, estis grandparte financita de Netflix, diras : "Oni devas utiligi kaj la teknikaron kaj la cirkonstancojn. Sed, plej grave, ni devas ankoraŭ fari filmojn" (France TV Info, la 9a de majo, 2018). Jes, sed por ke daŭre estu diverseco de elektoj, almenaŭ en Francio, reguloj estas establitaj, interalie tiu pri la kronologio de la distribuo de filmoj, tio estas, la tempo kiu devas pasi inter la apero de filmo en kinejoj kaj ĝia distribuo en aliaj formatoj, tempo kiu dependas de la monsumo kontribuita de la diversaj distribuistoj. Ju pli estas la mono kontribuita de distribuisto al la buĝeto por filmaj kaj aŭdvidaj produktoj (30% de la totalaj financoj de francaj filmoj por televidkanaloj), des pli frue ĝi povas gajni monon el la programoj en televido kaj Interreto. Rekonsideri ĉi tiun kronologion necesigas rekonsideri kiel la filmindustrio estas financata. Nelonge antaŭ sia lanĉo en Francio en 2014, tamen, Netflix ŝajnis ne voli obei ĉi tiujn regulojn, malgraŭ la avertoj fare de la tiama ministro pri kulturo, s-ino Aurélie Filippetti. Post tre efika lobiado, la firmao dankis pro la senpaga publikeco estigita de la polemiko kaj starigis sian eŭropan sidejon en Amsterdamo, kie la impostisto estas pli kontentiĝema - kaj kiu havas pli bonajn konektojn al impostparadizoj [3]. Kvar jarojn poste, kiel aliaj firmaoj, Netflix pagas la aldonvaloran imposton (AVI) kaj la imposton de 2% sur videoj al la Nacia Centro por la Kino kaj la Animaciaĵo (CNC), sed ĝi ankoraŭ evitas pagi la imposton sur profitoj en Francio. Kaj ĝi ankoraŭ neniel devas financi la kreon de novaj programoj, malkiel la kinejoj (procento de la prezo de la bileto iras al la CNC) kaj francaj televidkanaloj. Precipe, laŭ la nova inter-industria akordo intertraktita en decembro, Netflix nepre ne disponigu filmojn en Interreto malpli ol dek kvin monatojn post ilia apero en kinejoj. "Dek monatojn ne estus akceptebla tempo por ni", deklaris Reed Hastings en 2017. "Nek dek tagojn". La firmao ne partoprenis la intertraktadojn kaj tial ankoraŭ kreskas sur la marĝenoj de la reguligata kino, kaj tio ne tro ĝenas ĝiajn abonantojn, el kiuj kelkaj kredas ke ĝi provizas solvon privatan por mankoj publikaj en la aliro al la kulturo. "En Parizo, estas 1,092 kinejaj ekranoj en regiono de 106 kvadrataj kilometroj", kalkulis instruisto en Normandio kies ĉiumonata podkasto Netflixers estas dediĉita al novaĵoj pri SVOD. "En Normandio, la meznombro estas 1 kineja ekrano por la sama areo." Sed kiaj programoj estas proponataj ? "El la 100 majstroverkoj de la kino, kiuj plej ekscitis la kritikistojn de ’Le Monde’ ekde 1944" (Le Monde.fr, la 22a de decembro 2018), nur tri estas haveblaj de la franca Netflix, kaj nur du de la usona Netflix malgraŭ tio, ke ĝi havas pli da titoloj. En Nordameriko oni ŝercas ke oni "pasigas pli da tempo foliumante la katalogon ol spektante la programojn". Estas kvazaŭ la teknikaro ĉesis esti je la servo de la distro kaj fariĝis distro en si mem. Kaj ĉi tiu abundo ne povas kaŝi ian tendencon al normigado, eĉ en televidserioj. La kablotelevida kanalo Home Box Office (HBO) produktas epopeajn seriojn destinitajn por allogi klerajn spektantojn [4] : Oz, The Sopranos, The Wire, Six Feet Under, kaj la lastatempa The Deuce pri la naskiĝo de la pornografia industrio en Novjorko, sed Netflix ne produktas tiajn seriojn. Ĝia ambicio estas alidirekta, kiel ĝi diris al siaj akciuloj je la 17a de januaro : "Ni pli konkuras kun ’Fortnite’ [tre populara videoludo] ol kun HBO." En epizodo de The Deuce, produktoro de pornografiaj filmoj ekzamenas la lastajn videobendojn, objektoj de la "formata milito" kondukata en la 1970aj jaroj de la fabrikistoj de vidbendiloj. Ĉi tiu novigaĵo profunde ŝanĝis kulturajn praktikojn, alportis ĉiajn distrojn en hejmojn kaj naskis la komercon de videoluigoj. Ĉio ĉi minacis la estontecon de kinejoj, sed post duonjarcento la kasedo jam ne estas uzata, kaj kinejoj ankoraŭ ekzistas. Nun, la kultura industrio devas pritrakti la ciferecan industrion por kapti partojn de la tutmonda atentomerkato. Kombinante gvatteknikaron kaj amasan kulturon, Netflix antaŭeniĝas de Amazon, Disney kaj Canal Plus en Francio. Sed la "la milito de elsendfluoj" nur komenciĝis.