Zonder ingrijpende maatregelen zullen veel Nederlandse steden over vijf jaar tijdens de spits dichtslibben. De chaos zal in elk geval twee keer zo erg zijn als nu, blijkt uit een analyse die het CROW, een platform voor verkeer, vervoer en infrastructuur, op verzoek van Trouw heeft gemaakt.



De berekening is gebaseerd op de toename van de vertraging op snelwegen die het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) voor de komende vijf jaar voorspelt. Als gevolg van de aantrekkende economie en de lage brandstofprijs verwacht het KiM 38 procent meer files.



Vertaald naar de steden leidt dat in die periode volgens het CROW tot een verdubbeling van de filedruk doordat wegen, kruispunten en rotondes in de spits hier nu vaak al vol zitten. Neemt de hoeveelheid verkeer toe, dan stijgt het aantal files exponentieel.



De problemen worden vooral verwacht in de Randstad, maar ook een aantal steden waar de vertraging tot nu toe binnen de perken is gebleven, kan een forse toename verwachten. Het gaat bijvoorbeeld om Kampen, Leeuwarden, Groningen, Apeldoorn, Zwolle, Arnhem, Tilburg, Breda en Eindhoven.



Voor deze steden geldt dat het aantal momenten waarop het verkeer tijdens de spits gemiddeld nog slechts stapvoets kan rijden aanmerkelijk zal toenemen. Dat komt volgens CROW doordat de focus de afgelopen jaren vooral heeft gelegen op het oplossen van files op hoofdwegen, waarbij de effecten op de stedelijke bereikbaarheid minder aandacht kregen.

Economische schade

Bekend is dat ongeveer de helft van alle vertraging in het verkeer zich nu al in de steden voordoet, tegenover een derde op de snelweg. Op basis van 10 euro per uur, de gemiddelde verliespost die het KiM hanteert, zorgt de huidige verkeersproblematiek in de steden nu al voor een economische schade van 840 miljoen, wat bij een verdubbeling in 2021 kan oplopen tot bijna 1,7 miljard.



De gezondheidseffecten als gevolg van (ultra)fijnstof en stikstof zijn dan nog niet meegenomen. Omdat het aantal omwonenden in de stad groter is dan langs een snelweg, is de verwachting dat de schade hierdoor nog veel hoger kan uitpakken.



De vertraging kan de concurrentiepositie van stedelijke regio's bovendien onder druk zetten. Uit een rapport dat de Oeso dit jaar op verzoek van de regio Rotterdam-Den Haag maakte, bleek dat de agglomeratie in vergelijking met Europese concurrenten achterblijft. Met name deze regio, waar 65 procent van het verkeer tussen de twee steden per auto gaat (tegenover 50 procent tussen Amsterdam en Utrecht), wacht een enorme opgave.



Zelfs wanneer het Rijk, de gemeenten en de provincies nu zouden besluiten om het verwachte probleem met asfalt, tunnels en bruggen te lijf te gaan, heeft dat volgens het CROW maar beperkt effect.



Omdat de maximale capaciteit van het stedelijk wegennet al is bereikt, is het 'oplossend vermogen' van nieuwe infrastructuur gering. De praktijk wijst volgens het CROW uit dat het vervangen van een kruispunt door een tunnel de problemen soms juist verergert, doordat de rij verderop hierdoor zo groeit dat niemand nog een kant op kan.



Van rekeningrijden, een vaak genoemde oplossing, vraagt het CROW zich af of dit voor 2021 haalbaar is. Het verwacht meer van kleine, slimme vindingen, zoals doordachte OV-verbindingen, P+R's aan de stadsranden met leenfietsen, en duurder parkeren in de stadscentra.



Vandaag in TROUW, Nederland 8: 'Weer forens uit het stadscentrum'