Intussen had Leiden grote woningnood. Er was al gepleit voor 600 tot 1100 woningen in de Leeuwenhoek. Maar opeens zag het kabinet in de Leeuwenhoek ruimte voor 1800. Ook handig: in het grondcontract was vastgelegd dat het Rijk (nu grondeigenaar) een deel van de grond terug kon verkopen aan de gemeente, voor woningbouw. De gemeente meende even later zelfs dat er ook wel 2500 woningen in het gebied pasten, en ging aan de slag met een nieuw bestemmingsplan.

Risico's

Totdat er in 1978 er een nieuwe kwestie opdook: de risico’s van laboratoria voor omwonenden. Die discussie zou vier jaar in beslag nemen. Op zeker moment zaaide de beheerder van chemie, dr. Roorda, zelfs paniek met de uitspraak dat bij één gebouw radioactief tritium uit de schoorsteen kwam. Gevolg: behalve de bewoners van de aangrenzende Vogelwijk maakten ook gemeenteraadsleden zich zorgen over de veiligheid.

‘Indianenverhalen’, aldus de wethouder en de PvdA. ‘Onverantwoord’, vond het CDA. Volgens de Werkgroep Milieubeheer misbruikte de universiteit de risicokwestie om woningbouw te blokkeren. Maar de gemeente had een wapen: geen nieuwbouw in het centrum (voor de universiteitsbibliotheek en de faculteit Letteren) zonder woningen in de Leeuwenhoek. Kortom: de universiteit moest de risico’s maar beteugelen.



Uiteindelijk spitste alles zich toe op een bufferzone tussen laboratoria en woningen. De universiteit wilde 150 meter, de gemeente liever 100 meter. In 1982 werd men het eens. Er kwamen woningen in de Leeuwenhoek: 1700 stuks. De bouw van het latere LUMC is dan al begonnen.



Rond 1980 was er in Leiden flink wat werkloosheid. De stad zocht ruimte voor nieuwe bedrijven. Maar met alle claims voor universiteitsgebouwen versus woningen leek hiervoor in de Leeuwenhoek geen ruimte. Door de risicodiscussie veranderde dat: bedrijfsgebouwen konden een buffer vormen tussen laboratoria en woningen.

Profetische woorden

De vraag is nu: welke bedrijven? Een nieuwe plek voor bestaande autodealers? De Kamer van Koophandel ziet daar weinig in. Een winkelcentrum? Dat was slecht voor de winkels in het centrum. Uiteindelijk gaat de voorkeur uit naar kantoren.



Maar in de kantlijn van alle discussies ziet RUL-bestuurder Cees Koppelaars in 1981 nog wel andere opties: ‘Er moet ook wat ruimte overblijven voor kleinschalige industrie die aansluit bij het wetenschappelijk onderzoek. Ik ben er zeker van dat je zulke bedrijven naar de Leeuwenhoek kunt trekken als je grond vrijhoudt’.



Het zullen profetische woorden blijken. Niet veel later besluit onderzoeksorganisatie TNO een nieuw laboratorium in de Leeuwenhoek te gaan bouwen, goed voor bijna 500 arbeidsplaatsen. En door een economische recessie moet de universiteit daarna flink snijden in haar bouwplannen. Daarmee ligt de Leeuwenhoek vanaf 1982 open voor nieuwe kansen.

Door Frank Steenkamp

Dit is het eerste artikel in een serie over het Leidse BSP. De research hiervoor werd mogelijk gemaakt door het Leidsch Mediafonds (LMF).

Deel twee: Hoe een eigenwijze prof de biotech naar Leiden bracht.