Lodewijk Asscher (PvdA) en Klaas Dijkhoff (VVD) tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Beeld ANP

Wel of geen wachtgeld accepteren boven op het Kamerlidsalaris van 115.000 per jaar? Meerdere ex-wethouders en voormalige bewindspersonen stonden bij hun entree in de Tweede Kamer voor die vraag. Ze hebben het recht om hun inkomen aan te vullen tot het niveau van hun vorige functie. Zelfs politici van dezelfde partij maken andere afwegingen.

VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff maakt er geen geheim van: hij incasseert sinds zijn rentree in 2017 in de Kamer elke maand wachtgeld, hoewel hij al meer verdient dan de meeste collega’s. Als fractievoorzitter krijgt Dijkhoff 1 procent extra plus nog eens 0,3 procent er bovenop per VVD-zetel. Dat levert hem een toeslag op van 10,3 procent.

Daar blijft het niet bij. Omdat de VVD’er tijdens Rutte II tweeënhalf jaar staatssecretaris van Asiel en kortstondig minister van Defensie was, kan hij drie jaar en twee maanden zijn salaris als Kamerlid ophogen naar bewindspersonenniveau. Vooral het amper vier weken durende ministerschap van Dijkhoff pakt voor hem voordelig uit: anders had de VVD’er zes maanden minder wachtgeld gekregen en een lagere vergoeding.

Dijkhoff incasseert nu circa 37.000 euro per jaar aan wachtgeld, tot en met juli 2019 was dit in totaal 66.000 euro, zo valt op te maken uit documenten die de Volkskrant heeft opgevraagd bij het ministerie van Binnenlandse Zaken.

Arbeidsvoorwaarden

De VVD’er heeft bewust besloten van de regeling gebruik te maken. ‘Over de arbeidsvoorwaarden van een ministerschap of staatssecretariaat valt niet te onderhandelen’, zegt de fractievoorzitter. ‘Dat heeft voor- en nadelen, maar het is zoals het is. Ik zie deze wachtgeldregeling als onderdeel van die arbeidsvoorwaarden. Het is uitgesteld loon, net als pensioen. Daar doe ik ook geen afstand van.’

Als een Kamerlid eenmaal heeft gekozen voor wachtgeld, komt het geld elke maand automatisch binnen. Dijkhoff: ‘Ik geef mijn gegevens door aan het ministerie van Binnenlandse Zaken en daar doen ze dan hun voodoo.’

De VVD wijst er zelf op dat hij ook zonder wachtgeld als Kamerlid al meer verdient dan als staatssecretaris. Dat heeft met sommige toeslagen te maken. De in Breda woonachtige Dijkhoff krijgt als Kamerlid per jaar nog eens een vergoeding van zo’n 18.000 euro netto voor ‘verblijfkosten’ en 4.900 euro voor binnenlands reisverkeer.

Dijkhoff is niet het enige VVD-Kamerlid dat aanspraak maakt op wachtgeld. Ook Arne Weverling hoogt zijn huidige inkomen op naar het niveau van zijn wethouderssalaris in de gemeente Westland. Dat komt neer op ongeveer 10.000 euro extra per jaar, blijkt uit gegevens die de gemeente vrijgaf nadat de Volkskrant een beroep had gedaan op de Wet openbaarheid van bestuur.

Campagnetijd

Voor de verkiezingen van 2017 liet Weverling aan de lokale omroep WOS juist weten dat hij tijdens de campagne en als Kamerlid geen gebruik zou maken van wachtgeld. Nu zegt Weverling dat hij alleen doelde op de campagnetijd. ‘Ik had er geen goed gevoel bij om campagne te voeren met wachtgeld’, aldus de VVD'er. ‘Dat heeft me bijna twee maanden loon gekost, terwijl ik toen ook gewoon de hypotheek moest betalen.’ Inmiddels heeft Weverling het destijds misgelopen bedrag terugverdiend door alsnog gebruik te maken van de wettelijke regeling.

Ook GroenLinks-Kamerlid Isabelle Diks, ex-wethouder in Leeuwarden, laat sinds 2017 haar inkomen van 115.000 euro aanvullen met wachtgeld. In haar geval gaat het om zo’n 7.000 euro per jaar. Waarom? ‘Ik ben 8,5 jaar wethouder geweest, dan heb je een bepaald bestedingspatroon. Ik heb me er niet op kunnen voorbereiden dat mijn inkomen achteruit zou gaan, omdat ik heel plotseling met voorkeursstemmen in de Kamer kwam. Het is in Nederland altijd heel chique om afstand te doen van rechten, maar dat heb ik dus niet gedaan.’

Een paar dagen na die verklaring wordt Diks teruggefloten door de GroenLinks-fractie, die niet wist dat ze nog wachtgeld kreeg. ‘We vinden dit moeilijk uit te leggen', laat een woordvoerder weten. ‘In overleg met de fractie heeft Isabelle de regeling stopgezet en zal zij het ontvangen geld terugbetalen.’

Andere ex-wethouders zagen meteen af van wachtgeld. Zo had Ingrid van Engelshoven (D66) als ex-wethouder van Den Haag ook recht op wachtgeld toen ze in maart 2017 in de Kamer kwam. Zij bedankte. ‘Als je als wethouder stopt om lid te worden van de Kamer, dan is dat een vrije keuze,’ zei ze destijds in het AD. ‘Dat hoeft niet op kosten van de belastingbetaler.’ Na ruim een half jaar Kamerlidmaatschap werd Van Engelshoven minister.

Persoonlijk

Onder de ex-bewindspersonen in de Kamer is Dijkhoff de enige die gebruikmaakt van wachtgeld. Zijn fractiegenoot Mark Harbers heeft als ex-staatssecretaris van Asiel de uitkeringen naar eigen zeggen ‘na enige tijd’ laten stopzetten. Hij spreekt van ‘een persoonlijke afweging’.

De voormalige PvdA-bewindspersonen Lodewijk Asscher en Lilian Ploumen maken evenmin gebruik van hun recht op wachtgeld. Ze laten daarmee ruim drie jaar lang zo’n 40.000 euro per jaar aan extra inkomsten schieten.

‘Ik ben niet van de school die helemaal tegen een wachtgeldregeling is’, zegt Ploumen. ‘Het is bedoeld als overbrugging voor iemand die geen baan kan vinden, maar als Kamerlid met een heel mooi salaris heb je geen wachtgeld nodig. Je hebt er formeel misschien recht op, maar ik vind dat een Kamerlid de plicht heeft te handelen naar de geest van zo’n regeling. Dat doe je niet als je in onze situatie kiest voor wachtgeld.’

Met medewerking van Serena Frijters.