Die Mkhondo- plaaslike munisipaliteit in Mpumalanga sê hy probeer sy bes om die sogenaamde interne beurtkrag wat hy noodgedwonge in Amsterdam moet instel, so gou moontlik op te skort.

Oproer dreig die afgelope paar dae kort-kort in dié dorpie nadat ŉ bykomende beurtkragstelsel in werking gestel is. Benewens die beurtkrag wat volgens die Eskom-skedule ingestel word, skakel die munisipaliteit die krag vir ŉ bykomende nagenoeg vyf uur per dag af om aan die groeiende vraag na elektrisiteit te voorsien.

Giel Coetzer, ŉ sakeman van die dorp, sê inwoners is raadop. “My besigheid staan stil. Almal in die dorp se vleis vrot. Ons weet nie meer wat om te doen of waarheen om te gaan nie. Ons word geboelie.”

Maqhawe Kunene, munisipale bestuurder van die Mkhondo-munisipaliteit wat Amsterdam bedien, sê die owerheid het in dié stadium slegs 1,5 MVA krag beskikbaar vir verspreiding. Die munisipaliteit gebruik tans tussen 2,2 en 2,3 MVA en in die winter styg dit tot 2,5 MVA. Die stelsel kon dit nie hanteer nie en dit het tot enorme netwerkprobleme en skade gelei. Eskom het krag na die gebied gevolglik tot 1,5 MVA beperk.

“Ons is gedwing om interne beurtkrag toe te pas om aan die behoeftes van alle inwoners te probeer voldoen,” het Kunene gesê.

Volgens hom het die munisipaliteit verlede jaar ŉ aansoek by Eskom ingedien om die stelsel – en substasie op Amsterdam wat aan Eskom behoort – op te gradeer om aan die groeiende vraag na elektrisiteit te voldoen. Eskom-inspekteurs probeer die afgelope paar dae om toegang tot die substasie te kry, maar Kunene sê betogende inwoners het hulle verhoed. Polisielede sal tegnici na verwagting vandag na die substasie begelei.

Sonder ŉ opgradering aan die substasie, en teen minimale koste vir die plaaslike owerheid, kan die kapasiteit waarskynlik tot 2,5 MVA verhoog word. Kunene sê sodra vandag se inspeksie afgehandel is, sal Eskom terugvoer aan die munisipaliteit gee oor watter moontlikhede beskikbaar is om bykomende krag te voorsien. Die gemeenskap sal dan weer op hoogte gebring word van enige vordering.

Inwoners is egter woedend en sê die munisipaliteit doen nie genoeg om die probleem op te los nie. Die burgemeester, Vusi Motha, is verlede week by ŉ gemeenskapsvergadering uitgejou. Eers het die amptenare glo ŉ uur en ŉ half laat vir die vergadering opgedaag en daarna wou Motha net in Zoeloe praat toe hy gevra is om na Engels oor te slaan sodat alle inwoners kan verstaan.

Nature Khumalo, ŉ gemeenskapsleier, het ná die vergadering gesê Motha kon geen klinkklare antwoorde verskaf nie en het die skuld vir die onderbrekings op die apartheidsregering probeer pak. Dít terwyl die probleme voor die deur van die huidige administrasie se gebrek aan behoorlike bestuur gelê moet word, het hy gesê.

Volgens Khumalo het die burgemeester die gemeenskap op grond van hul velkleur probeer verdeel deur te weier om die vrae ook in Engels te beantwoord. Dít terwyl alle inwoners, swart en wit, met dieselfde probleme sit.

Kunene sê Piet Retief, wat deur dieselfde munisipaliteit bedien word, het vantevore soortgelyke probleme ondervind. Hier behoort die substasie egter aan Mkhondo en is daar vroeër al met opgraderingswerk begin om aan die groeiende aanvraag te voldoen.

Kunene sê die probleme het ook niks te doen met ŉ versuim om sy Eskom-rekening te vereffen nie. “Ons skuld Eskom geld, maar ons betaal dit en kry wel krag.”

Hy het ŉ beroep op inwoners gedoen om geduld te gebruik tot ŉ oplossing gevind kan word.