Door Joost Niemöller

Sylvia Witteman schrijft stukjes in de Volkskrant. Onlangs gaf ze daar een interview over. Ook in de Volkskrant. Onder het motto ‘Mensen van de Volkskrant vertellen over hun dilemma’s, fascinaties en de drijfveer om meer te weten.’

In dat interview vertelt Witteman dat ze anders dan enkele collega’s van haar er nooit last van heeft wat ze nu weer op moet schrijven. Anders dan bijvoorbeeld haar collega Peter Buwalda gaat ze er namelijk op uit. Ze maakt foto’s. Ze maakt aantekeningen:

Collega-columnisten als Peter Buwalda en Marcel van Roosmalen belanden halverwege het schrijven van hun column vaak in een crisis.‘Ja Peter heeft het heel moeilijk. Hij woont in Amsterdam-Noord, hij noemt dat zelf ook Reykjavik, en zit daar hele dagen binnen. Dan mailt hij dat hij niets heeft om over te schrijven en dan zeg ik altijd: ga even naar de fucking supermarkt of zo. Loop even naar ergens waar je mensen kan horen praten. Want dan heb je echt zo wat. Als je een kwartier buiten loopt, heb je drie onderwerpen. Maar dat soort crises had ik vroeger ook wel. Het is ook sterker als je maar één keer in de week moet, want dan hangt er best veel vanaf. Als je column dan slecht is, heb je de hele week een slechte column geschreven. Pas een week later kun je je revancheren. En van de zenuwen ben je dan in staat om weer een slechte te maken. Dat is een vicieuze cirkel van ellende. Ik maak er nu, alleen al voor de Volkskrant, drie per week, dan heb je geen tijd om erover te tobben. Nu denk ik pas op de ochtend dat ik hem maak: wat zal ik eens doen? Ik schrijf op mijn telefoon dingen die in mij opkomen. Of ik maak een foto van een situatie, dan hoef ik niet precies te onthouden hoe iemand eruit ziet. Bovendien zien mensen dan niet dat je staat te kijken, want je kunt gewoon doen alsof je op je telefoon kijkt. En dan tik ik er wat steekwoorden erbij. Als ik ’s ochtends wakker word en er staat niks in de krant waarover ik wil schrijven, pak ik dat lijstje erbij.’

Oké. Maar dan wordt het vreemd. Ze vertelt hoe ze de waarheid verdraait als het gaat om niet-blanke Nederlanders. Als ze daar iets bij meemaakt wat niet zo gunstig is voor ze, dan maakt ze er maar blanken van. Want ja, als ze schreef dat het negers waren, dan kreeg ze er maar last van bij de Volkskrantlezers. Ze moet tenslotte wel haar boekjes verkopen en die columns leveren sowieso geld op, dus dan kun je maar liever beter de waarheid veranderen zodat de Volkskrant lezers het wel een prettige waarheid vinden. Het staat er gewoon. Ze schaamt zich zelfs niet eens:

Zeker, ik doe heel veel aan zelfcensuur. Vroeger gebruikte ik bijvoorbeeld argeloos het woord ‘neger’, maar dat schrijf ik al een paar jaar niet meer omdat dat een beladen woord is geworden – en ik niemand wil kwetsen. Maar het gaat veel verder dan dat. Als ik op straat iets zie waarbij een zwart, Turks of Marokkaans iemand iets rottigs doet, dan verander ik hem vaak naar een blanke Nederlander. Want anders word ik uitgescholden voor racist. Ik heb een keer geschreven over een vervelende Marokkaanse vrouw op een scooter met een dik jongetje achterop met een iPad. Ik moest remmen voor een duif, waardoor zij ook moest remmen en toen kreeg ik toch een hoop shit over me heen. Ik heb dat opgeschreven plus een omschrijving van hoe ze eruitzag: een vrouw met een hoofddoek en een dik jongetje. Daar kreeg ik zoveel boze post over! Over iemand die zwart is, zou ik nu nooit meer schrijven dat hij vet of lelijk is, want dan ben ik een racist. Terwijl ik bij een blanke vrouw gewoon opschrijf dat ze een figuur als een druipkaars heeft, dat kan wél. Die zelfcensuur gaat best ver, maar ja, zo zijn de tijden.

Ik vond dat raar, dus ik maakte daar een Tweet over. Sylvia Witteman reageerde daar op. Het kwam er op neer dat zij mocht liegen want zij was een columniste. Toen ik dat waagde te betwijfelen kwamen er eerst steeds vreemdere antwoorden van haar, en tenslotte begon ze te schelden. Dat geeft niet. Ik ben wel wat gewend. Maar een beetje dom is het natuurlijk wel. Of liever gezegd: Een beetje erg zwak.

Vul dus bij iedere dikke blanke vrouw die langsfietst in een stukje van Sylvia Witteman een dikke Turkse vrouw in, of een dunne Surinaamse naam, of wat dan ook. Het is namelijk allemaal slechts gelul. Maar ja, wie ben ik om daar wat over te durven zeggen. Want zij zit al een kwart eeuw in het vak. Zegt ze.

Hier het Twitter draadje.