Een half jaar geleden leek het nog een „soap zonder einde”. Een Europees dossier waarin nul beweging zat. Maar dinsdag gingen alle Europese lidstaten vrijwel geruisloos akkoord met het beginnen van de toetredingsonderhandelingen met Albanië en Noord-Macedonië.

Nederland hoorde samen met Frankrijk en Denemarken tot de EU-landen die de start van de onderhandelingen tot op het laatst tegenhielden. Zorgen waren er met name over de aanpak van corruptie en de georganiseerde misdaad in Albanië. De Tweede Kamer riep minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken, VVD) vorig jaar in een motie op de onderhandelingen met Albanië te blokkeren. Ook de Fransen verzetten zich fel en vonden dat de toetredingsprocedure eerst moest worden verbeterd.

Een herziene, verscherpte procedure, vorige maand gepresenteerd door de Europese Commissie, moest die zorgen wegnemen. Nederland is nu gerustgesteld: iets meer dan een week geleden liet Blok aan de Tweede Kamer weten het verzet te staken.

Dat betekent niet dat nu aan alle Nederlandse bezwaren tegemoet is gekomen, benadrukte de minister dinsdag na afloop van het telefonisch overleg waar het besluit werd geformaliseerd. Vooral Albanië moet nog stappen zetten voor de daadwerkelijke onderhandelingen afgetrapt worden via een zogeheten ‘intergouvermentele conferentie’. „Voorheen gold voor beide landen een nee”, aldus Blok. „Nu leggen we duidelijk vast wat in elk land nog nodig is. Die garanties maken het voor Nederland mogelijk nu akkoord te gaan. De regering en de Tweede Kamer kunnen de vooruitgang blijven monitoren.”

Signaal in crisistijd

De Europese Commissie presenteerde de doorbraak dinsdag als een belangrijk signaal, dat Europa ook in crisistijd besluitvaardig kan zijn. Er zat druk achter, omdat in Noord-Macedonië volgende maand verkiezingen zouden zijn en anti-EU-partijen konden profiteren. Hoewel de verkiezingen door de corona-uitbraak inmiddels zijn uitgesteld, toont de huidige crisis volgens EU-ambtenaren wel het belang van een duidelijk signaal richting de Balkan. Geconfronteerd met het virus zei de Servische president Alexander Vucic vorige week dat ‘Europese solidariteit’ „een sprookje” is en dat „het enige land dat ons kan helpen China [is]”.

De onderhandelingen met Servië duren al zes jaar, maar er zit nauwelijks schot in de zaak. Het zal naar verwachting ook nog jaren duren voor onderhandelingen met Noord-Macedonië en Albanie worden afgerond.

NRC Europa Onze EU-correspondenten over belangrijke voorstellen tot relletjes uit de wandelgangen Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 25 maart 2020