Het feit dat Europa maar geen gepast antwoord lijkt te vinden op de migratiestroom vanuit Noord-Afrika, dat houdt Francken weleens uit zijn slaap. Net als de rechtspraak van het Europees Hof in Straatsburg die hij ‘hypocriet’ vindt. En dat hij in een stellingenoorlog verzeild is geraakt met wat hij steevast in één adem “de oppositie en de ngo’s” noemt. Dan hoeft het niet te verbazen dat Theo Francken geregeld in verdedigingsmodus schiet.



U vindt het huidige asielmodel een ‘onmenselijk model’.

Theo Francken: Inderdaad. Ten eerste zien we dat het momenteel vrijwel alleen jonge mannen in de fleur van hun leven zijn die de oversteek van Afrika naar Europa wagen. Vrouwen met kinderen en ouderen blijven achter in de vluchtelingenkampen op Afrikaans grondgebied, of sterven in de woestijn nog voor ze aan de zee geraken.

Daarnaast zijn er de boottochten, waarbij mensen tot 10.000 dollar betalen aan mensensmokkelaars voor een illegale en gevaarlijke oversteek. Achter die smokkelaars zitten grote criminele organisaties als de ‘Ndrangheta (de Siciliaanse maffia, red.) en terreurgroep IS. Bovendien is het onmogelijk om iedereen uit het water te redden. Niet met twintig, niet met honderd boten, er zullen mensen blijven verdrinken. Vorig jaar zijn er 5.500 mensen verdronken die Europa probeerden te bereiken. De Middellandse Zee is een massagraf geworden.

Pushbacks naar Libië, de plek waar de meeste migranten vertrekken: is dat wel menselijk? De situatie in de vluchtelingenkampen is mensonterend, zegt ook de VN.

Theo Francken: Ik ben zelf geen voorstander van pushbacks naar Libië. Dat is inderdaad allesbehalve vanzelfsprekend op het vlak van mensenrechten, maar de oplossing is niet om iedereen dan maar gewoon te laten overkomen. Dan creëren we een enorm aanzuigeffect. De buitendruk op onze grenzen is zo groot dat we moeten kijken naar het grotere plaatje.

Daarom pleit ik voor een deal tussen de EU en Tunesië, naar analogie met de Turkijedeal (waarbij Turkije met Europese middelen zelf meer vluchtelingen opvangt, maar ook voor elke opgenomen Syriër een andere Syriër naar Europa mag sturen, red.). De Libische of Europese kustwacht brengt dan alle migranten die in internationale wateren worden opgevist naar Tunesië in plaats van naar Libië, amper 150 kilometer verderop. Tunesië is zowat het enige positieve verhaal van die hele Arabische lente. Dat land heeft de Conventie van Genève ondertekend, heeft een democratisch verkozen regering en kijkt met een positief oog naar het Westen. En belangrijk: het heeft onze steun nodig.

Wat zou zo’n deal inhouden?

Theo Francken: Als de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR daar de mogelijkheid zou krijgen om, met respect voor de mensenrechten en in leefbare omstandigheden, een aantal opvangcentra te openen, dan stopt de uitstroom binnen de twee weken. Want wie betaalt er in godsnaam een Afrikaans jaarloon voor een ticket op een gammel bootje als je op voorhand weet dat je toch maar enkele kilometers verderop belandt? Niemand. Nu betalen mensen dat wel omdat ze weten dat ze opgevist worden en naar Europa gebracht worden.



Zullen mensen niet altijd proberen te vluchten als ze wanhopig zijn?

Theo Francken: We hebben het met de Turkijedeal met onze eigen ogen gezien. Sinds die deal is het aantal vertrekkers geïmplodeerd. Ook het aantal doden op zee is sterk verminderd, tot bijna nul.



Het systeem van pushbacks is illegaal. Mensen hebben het recht om asiel aan te vragen en mogen niet teruggestuurd worden naar een land waar ze niet veilig zijn.

Theo Francken: Dat heeft het Europees Hof voor de Rechten van de Mens in Straatsburg inderdaad geoordeeld in het Hirsi-arrest (waarbij Italië in 2012 veroordeeld werd omdat het vluchtelingen op zee had onderschept en ze teruggestuurd had naar Libië, red.). Met dat arrest heeft Straatsburg het hele asielsysteem gecorrumpeerd en op de helling gezet. Met als gevolg: tienduizenden doden. Dan moet er toch eens goed nagedacht worden.

Straatsburg baseert zich op artikel 3 van het Verdrag van de Rechten van de Mens. Dat artikel is absoluut, ik heb daar respect voor. Maar wat heeft dat teweeggebracht? Dat Italië gewoon zijn boten aan de Libische kustwacht heeft gegeven. Die kustwachters werden opgeleid met Europese middelen en zo konden zij migranten terug naar Libië sturen. Pushback werd takeback, en dat is conform het Europees recht. Hoe hypocriet kan je zijn? Is daar het geweten van Straatsburg mee gesust? Van de ngo’s? Van de Europeanen in het algemeen? (lees verder onder de foto)