Minister Morawiecki zapowiadał, że nie będzie budował w Polsce "tanich montowni". Właśnie uroczyście otworzył budowę "montowni" silników do Mercedesa. Polska dopłaci do inwestycji bezpośrednio, w ulgach podatkowych i gruntach. W przeliczeniu na jedno miejsce pracy - nawet 300 tys. zł z publicznych pieniędzy

Tylko 1 na 300 osób czytających ten artykuł wspiera nas darowizną. Możesz to zmienić...

W dolnośląskim Jaworze powstaje fabryka silników Mercedes Benz. 19 czerwca 2017 roku z wielką pompą odbyła się uroczystość wmurowania kamienia węgielnego. W uroczystości, oprócz premiera Morawieckiego, udział wzięli także minister kancelarii premier Elżbieta Witek i dolnośląski marszałek Cezary Przybylski.

Morawiecki tak opowiadał o znaczeniu fabryki:

„Wierzę, że będziemy budować fabrykę dla obopólnej korzyści Mercedesa i Polski oraz razem odkryjemy przyszłość sektora motoryzacyjnego”.

„Cieszę się, że budujemy razem tę polsko-niemiecką markę, polsko-niemiecką jakość i stąd wyjadą silniki Mercedesa, a może kiedyś całe mercedesy, ale od czegoś trzeba zacząć, zrobione w Polsce, made in Poland”.

Później, w Radiu Maryja powiedział jeszcze:

„Bardzo wysokiej jakości, bardzo dokładne, bardzo dobrze skonstruowane przez polskich inżynierów, oczywiście też we współpracy z inżynierami koncernu Daimler. (…) Jestem zbudowany tym, że takie firmy, które mają doświadczenia na całym świecie, które szukają najlepszego rynku, talentów, starają się też z nami porozumieć”.

Porównał koncern Daimler (właściciela Mercedesa) do spóźnionych niemieckich posiłków, które miały wesprzeć Polaków w przegranej bitwie przeciwko wojskom mongolskiego władcy Batu-chana pod Legnicą w 1241 roku. Morawiecki cieszył się, że „dzisiaj się nie spóźnili”.

Wszystko po staremu

A teraz fakty, które warto zestawić ze słowami premiera.

Fabryka dostała 18,75 mln euro dofinansowania od polskiego rządu. Przy obecnym kursie, to jakieś 80 mln zł.

Powstanie na terenie Wałbrzyskiej Specjalnej Strefy Ekonomicznej. Oznacza to, że przez lata otrzymywać będzie bardzo atrakcyjne ulgi podatkowe – ministerstwo nie pochwaliło się jeszcze jak duże.

Teren pod fabrykę koncern dostał od Agencji Nieruchomości Rolnej – musiano do tego celu zmienić przeznaczenie gruntu.

Pomagała w tym Elżbieta Witek, za co Morawiecki podczas uroczystości jej podziękował. Normalny przedsiębiorca na taką pomoc liczyć nie może – w związku z wprowadzoną przez PiS ustawą o ziemi samorządy obawiają się zmian przeznaczenia gruntów.

Co za to dostaniemy?

Rząd przedstawia tę inwestycję, jako niebywałą korzyść i szansę na zwiększenie innowacyjności polskiej gospodarki przemysłowej. Ale ani przemysł, ani innowacyjność nie będą polskie.

Fabryka zatrudni 500 osób. Z tego jakieś 80 proc. ma pracować przy taśmie – to znaczy, że z innowacjami nie będą mieli niemal nic wspólnego – będą to niskopłatne i odtwórcze prace. Nie jest tajemnicą, że światowy przemysł samochodowy ciągnie do naszego regionu Europy kuszony m.in. niskimi kosztami pracy w porównaniu z zachodnimi gospodarkami i trudno spodziewać się, że inaczej będzie w tym przypadku.

Pozostałe sto osób to inżynierowie i kadra kierownicza, którzy będą uczestniczyć w pracach koncepcyjnych i czegoś będą mogli się nauczyć. Ale pomoże to najwyżej w rozwijaniu ich indywidualnych karier, nie gospodarki. Cały know-how i patenty przyjdą z laboratoriów Daimlera. Koncern nie zakłada tu fabryki, żeby silniki wymyślać, a po to, żeby tanio je budować. Nie dojdzie do sytuacji, w której rozwiązania stosowane w fabryce będą mogły zostać wykorzystane w innych gałęziach polskiego przemysłu – na większość z nich firma ma wyłączność.

Nie mówiąc już o tym, że silniki te będą produkowane na eksport. Mercedes to półka marek samochodowych, na którą przeciętny Polak nie może sobie pozwolić.

Kosmiczne koszty

Podsumowując, płacimy 80 mln zł za 500 miejsc pracy, w większości niskiej jakości. To 160 tys. złotych za osobę. Czyli dość, by wypłacać średnią pensję (4635 zł) przez prawie trzy lata.

Fundacja Kaleckiego wyliczyła, że w przeliczeniu na jedno miejsce pracy w Specjalnej Strefie Ekonomicznej, budżet państwa tracił w latach 2010-2012 w ulgach podatkowych około 139 tys. zł.

Zakładając, że taki sam poziom strat utrzymuje się obecnie, oznacza to, że jedno miejsce pracy w fabryce Mercedesa będzie kosztować budżet państwa aż 300 tys. zł. To już ponad pięć lat wypłacania średniej pensji.

Przypominamy, że średnią lub wyższą płacę otrzymuje w Polsce, w zależności od szacunków, od jednej czwartej do jednej trzeciej Polaków.

„Nie chcemy być – jak to się mówi – wyłącznie montownią, (…) ale chcemy iść do góry na drabinie wartości dodanej i chcemy zdobywać międzynarodowe rynki” – mówił wicepremier Mateusz Morawiecki na targach w Hannowerze w kwietniu 2017 roku. I to nie po raz pierwszy. Rok wcześniej zapowiadał: „Nie chcemy być montownią azjatyckich śrubek. Chcemy tworzyć większą wartość dodaną”.

Rzeczywistość weryfikuje jednak plany ministra rozwoju.

Fabryka Mercedesa z pewnością wykorzystywać będzie najbardziej zaawansowane technologie. W związku z tym wytworzy dużą wartość dodaną. Ale niemal wszystkie jej owoce będą trafiały do jej zachodnich właścicieli. I to przy sporych dopłatach polskiego podatnika.

Specjalne strefy ekonomiczne – pozorne zyski

Fabryka Mercedesa to nie pierwsza tego rodzaju inwestycja w Polsce – zagraniczne koncerny często budują w nich swoje „montownie”.

Specjalne Strefy Ekonomiczne zaczęto tworzyć od 1994 roku, by zachęcić kapitał prywatny do inwestowania w polską gospodarkę po transformacji. Inwestycje w SSE cieszą się daleko idącymi ułatwieniami, dotacjami i ulgami podatkowymi.

Mają jednak sporo wad. Do 2013 roku jedynie 19 proc. ulg przyznawanych w ramach SSE trafiało do polskich przedsiębiorców. Wspomagają więc niemal wyłącznie zagraniczny kapitał.

To, jak drogim przedsięwzięciem dla państwa są SSE widać w liczbach. W latach 1998-2013 budżet stracił z tytułu ulg podatkowych dla firm w SSE 14,6 mld zł. W samym tylko 2013 r. aż 2,6 mld zł, czyli 11 proc. całości przychodów z CIT uzyskanych w całym roku.

Miejsca pracy tworzone w SSE to często wydmuszki. Nie jest ich tak wiele, są z reguły niskopłatne, niewymagające kwalifikacji, często w oparciu o umowy śmieciowe. Wiele firm korzysta z biur pośrednictwa pracy i agencji pracy tymczasowej. Pracownicy często są zwalniani zaraz po tym, jak skończy się przysługujący firmie okres ulg podatkowych – mówił w wywiadzie dla „Wyborczej” dr Iwo Augustyński, ekspert ds. pomocy publicznej dla przedsiębiorców z Uniwersytetu Ekonomicznego we Wrocławiu.

OKO pisze o polskiej gospodarce.

Wesprzesz nasze finanse? Wspieram