De Nederlandse regering moet optreden tegen de schending van mensenrechten bij de opvang van duizenden gevluchte Venezolanen op Curaçao.

In een rapport over deze asielcrisis stelt mensenrechtenorganisatie Amnesty International dat Nederland zou moeten ingrijpen.

Naar schatting 2,3 miljoen Venezolanen hebben hun land inmiddels verlaten. Tussen de vijf- en de vijftienduizend vluchtten met bootjes naar Curaçao dat zeventig kilometer verderop ligt. Volgens Amnesty ontzegt de regering van Curaçao gevluchte Venezolanen het internationale recht op bescherming.

Curaçao voert een actief uitzetbeleid. In 2017 zetten de Curaçaose autoriteiten 1532 vreemdelingen uit, van wie 1203 Venezolanen, bijna 80 procent. In de eerste vier maanden van 2018 steeg dat percentage flink.

In de praktijk blijkt het onmogelijk om asiel aan te vragen. Vluchtelingen worden na aankomst opgesloten in barakken en politiecellen voordat zij worden uitgezet naar het land waar ze juist vervolgd werden. De omstandigheden in detentie zijn zorgwekkend. Ouders en kinderen worden gescheiden. Gedetineerde vluchtelingen worden mishandeld, uitgebuit, raken vervuild, en bewakers vragen seksuele handelingen in ruil voor zeep en maandverband.

Deportatie

Aanvankelijk waren het Rode Kruis en de VN-vluchtelingenorganisatie UNHCR betrokken bij de opvang en selectie van vluchtelingen, maar in 2017 nam de Curaçaose regering zonder overleg de procedure over en voert sindsdien een ‘actieve verwijderingsstrategie’. Amnesty gebruikt het woord ‘deportatie’.

Formeel bestaat er geen asielprocedure op Curaçao omdat het eiland als ‘autonoom’ land binnen het Koninkrijk der Nederlanden het Vluchtelingenverdrag niet heeft geratificeerd. Maar Curaçao is net als Nederland en andere landen in het Koninkrijk gebonden aan het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. In artikel 3 staat dat niemand mag worden onderworpen aan folteringen of aan onmenselijke of vernederende behandelingen of bestraffingen.

Amnesty spreekt Curaçao nu aan op schendingen van dat artikel. In het Statuut (waarin de bestuurlijke spelregels binnen het Koninkrijk geregeld zijn) staat namelijk dat het Koninkrijk verantwoordelijk is voor het toezicht op naleving van het verdrag. Als een van de landen tekortschiet, concludeert Amnesty, dan hoort het Koninkrijk hierop te reageren, Nederland voorop. De Nederlandse regering vindt tot nu toe dat de opvang een zaak van Curaçao zelf is en voelt zich niet verantwoordelijk. Curaçao kreeg wel 100.000 euro voor het oplappen van de gevangenis.

Nederland zegt volgens Amnesty te streven naar het beschermen en bevorderen van mensenrechten overal ter wereld, maar zou eens moeten beginnen met de mensenrechten in de Koninkrijkslanden.

In een reactie geeft de Curaçaose minister van justitie, Quincy Girigorie, toe dat ambtenaren onvoldoende op de hoogte zijn van de regels en daarom fouten maken. Maar volgens de minister houdt het rapport weinig rekening met de situatie op Curaçao. “De aantallen waarmee wij te maken hebben zijn groot. Het gaat om negen procent Venezolanen op de totale bevolking van Curaçao. Dat zou geëxtrapoleerd naar Nederland gaan om anderhalf miljoen mensen zonder verblijfstitel. Dat kan geen enkel land aan, maar dat is wel de situatie waarin Curaçao verkeert. Ons eiland telt 160.000 inwoners, wij kunnen het probleem van Venezuela met 32 miljoen inwoners niet oplossen.”

Het onderzoek

Amnesty heeft Curaçao in mei 2018 bezocht en 21 interviews afgenomen met veertig vertegenwoordigers van lokale en internationale organisaties, advocatenkantoren, de Nationale ombudsman van Curaçao, het Rode Kruis, de UNHCR en diverse ministeries. Daarnaast zijn bezoeken gebracht aan het politiebureau Rio Canario en de Vreemdelingenbarakken in het Sentro di Detenshon i Korekshon Korsou (de SDKK-gevangenis). In deze gevangenis heeft Amnesty International twee groepsgesprekken gevoerd, één met 26 gedetineerde vrouwen en één met dertien gedetineerde mannen.

Lees ook:

Curaçao heeft vluchtelingen te over, maar het woord asiel komt er niet voor

Het maakt nogal uit waar je als vluchteling het Koninkrijk der Nederlanden binnenkomt. Steek je de grens over bij Zevenaar of meer je aan in Curaçao? Minister Blok van buitenlandse zaken ging in april naar het eiland om te praten over de stroom Venezolaanse vluchtelingen.

Venezuela stroomt leeg, maar Colombia blieft al die baantjes-inpikkers niet

Ook Colombia heeft moeite met de vele Venezolaanse vluchtelingen. Ze komen met tienduizenden. Sommigen gaan 's avonds terug, anderen blijven. "Ze doen hetzelfde werk maar voor de helft van het geld. En mijn man is sinds november werkloos."