De deelnemers van 2012 in afwachting van het RTL-premiersdebat. Beeld anp

Misschien is de gamechanger van deze campagne dat er geen gamechanger komt. Het zogenoemde premiersdebat van RTL gaf in het verleden geregeld een beslissende wending aan de verkiezingen, maar nu dreigen de leidende politici in de peilingen, Mark Rutte en Geert Wilders, met een boycot.



VVD en PVV vinden dat RTL de afspraken schendt door wellicht vijf of meer partijen uit te nodigen voor de uitzending op 26 februari. Een debat met vier kandidaten, zoals eerder afgesproken, was al een tegemoetkoming aan de omroep, zo valt in de wandelgangen te horen. Liefst hadden Rutte en Wilders alleen op het podium gestaan.

Nu overweegt RTL het deelnemersveld nog verder uit te breiden. De omroep wil de vier kandidaten selecteren op basis van de Peilingwijzer, het gewogen gemiddelde van de grootste peilingen, maar dat blijkt moeilijker dan verwacht. De verschillen tussen CDA, D66, GroenLinks, SP en PvdA zijn zo marginaal dat ze met een beetje pech binnen de foutmarge vallen als RTL op 13 februari de knoop doorhakt.



Na protesten van opiniepeilers besloot de omroep vorige week tot een koerswijziging. Als het verschil tussen partijen statistisch niet significant is, krijgen ze allemaal een uitnodiging. In theorie is het daardoor mogelijk dat straks vijf, zes of zelfs zeven lijsttrekkers op het podium staan.

Verheugd

De opiniepeilers reageerden verheugd op de koerswijziging van RTL. VVD en PVV niet. Als er meer dan vier lijsttrekkers worden uitgenodigd, komen Rutte en Wilders niet, zo heeft de omroep te horen gekregen.



De andere partijen nemen dat dreigement in elk geval serieus. Zoveel behoefte hebben VVD en PVV niet aan een gamechanger. Rutte weet dat bijna alle kandidaten de confrontatie met hem zoeken; hoe meer lijsttrekkers er bij RTL aantreden, hoe meer aanvallen hij te verduren krijgt. Niet voor niets heeft de premier het aantal debatten al beperkt tot vier.



Ook Wilders heeft er geen belang bij dat iemand als Jesse Klaver (nu op plek vijf in de Peilingwijzer) of Lodewijk Asscher (plek zeven) toch nog een groot podium krijgt. De PVV-leider koestert juist de tweestrijd met Rutte.

RTL moet hopen op de genade van de peilingen. Volgens de Peilingwijzer van woensdag zijn VVD, PVV, D66 en CDA nu de grootste partijen. De verschillen met GroenLinks, SP en PvdA vallen net buiten de foutmarge, al scheelt het weinig.



'Op basis van de huidige stand hoeft RTL niet meer partijen uit te nodigen', aldus politicoloog Tom Louwerse, die de Peilingwijzer ontwikkelde. 'Maar het verschil blijft wel heel klein. Er hoeft maar iets te gebeuren en het ziet er weer anders uit.'