Mensen moeten voor zaken als echtscheidingen, arbeidsconflicten, huurconflicten, schulden en burenruzies minder snel naar de rechter stappen, vindt het kabinet. Alleen op die manier kunnen de kosten van de sociale advocatuur binnen de grens van 400 miljoen euro per jaar blijven.

Om ervoor te zorgen dat mensen hun problemen op een andere manier oplossen komt er meer online informatie zoals voorbeeldbrieven en een vraagbaak van de overheid. Ook gaat een onafhankelijke instantie aanvragen van burgers voor rechtsbijstand beoordelen op noodzakelijkheid. Verder wordt er gekeken of andere oplossingen beter zijn.

Minister Dekker voor Rechtsbescherming: "Als je ergens pijn hebt ga je ook eerst naar de huisarts om te laten onderzoeken wat er het beste kan gebeuren. Je gaat niet meteen naar het ziekenhuis."

Vast bedrag per zaak

Advocaten en andere rechtsbijstandverleners krijgen voortaan niet alleen meer geld als zij procederen. Ze krijgen ook een vergoeding als zij de zaak met advies, bemiddeling of hulp bij onderhandelingen weten op te lossen. Ze krijgen een vast bedrag per stap in de zaak. Het kabinet noemt dit 'rechtshulppakketten'.

De overheid moet zich van het kabinet ook zelf beter gedragen door in conflicten met burgers eerst naar een niet-juridische oplossing te zoeken. Ook moet de overheid minder streng, minder star en oplossingsgerichter met burgers omgaan. Als de overheid toch in een procedure terecht komt en vervolgens de zaak verliest, dan moet die overheidsinstantie voor straf extra proceskosten betalen.

Het nieuwe beleid kan betekenen dat er minder werk en minder geld overblijft voor advocaten. Maar dat vindt Dekker niet het belangrijkst. "Het gaat ons om de rechtszekerheid van de burgers, een advocaat is daarbij een middel en geen doel."

Inkomensgrens

Burgers hebben recht op sociale rechtsbijstand als zij onder een bepaalde inkomensgrens zitten. Dat is 26.900 euro voor alleenstaanden en 38.000 euro voor samenwonenden of een eenoudergezin met een minderjarig kind.

Volgens het kabinet blijft rechtsbijstand voor mensen met een lager inkomen ondanks de maatregelen toegankelijk. Het eerdere plan, om alleen voor bepaalde soorten rechtszaken een vergoeding te geven, is van tafel. Regeringspartijen CDA en D66, en ook oppositiepartijen, hadden daar kritiek op.