Przez ponad 60 lat zasada jego działania była pilnie strzeżonym sekretem. Gdy w 1836 roku prawda wyszła na jaw, ludzie przecierali oczy ze zdumienia. Mechaniczny Turek w szachowych pojedynkach nie miał sobie równych – pokonał nawet Napoleona. Co stało za geniuszem maszyny?

Na dworze cesarzowej Marii Teresy trudno było zrobić wrażenie. Zblazowane towarzystwo ze znudzeniem przyjmowało kolejne nowinki.

Reklama

Jednak pokaz maszyn francuskiego iluzjonisty Françoisa Pelletiera w 1769 roku okazał się sensacją. Mimo to jedna osoba wyglądała na zażenowaną poziomem przedstawienia, co okazywała ostentacyjnym ziewaniem.

- Nie podoba się panu? - zapytała Wolfganga von Kempelena austriacka władczyni.

- Wcale, Wasza Wysokość - odparł mężczyzna.

- To tylko marne sztuczki. Z łatwością zrobię coś lepszego.

Trzeba oddać mu sprawiedliwość: faktycznie miał się czym chwalić. Nie posiadał może arystokratycznej krwi, ale za to nie brakowało mu oleju w głowie. I wiedział, jak z tego korzystać. Już jako 21-latek zwrócił uwagę Marii Teresy.



Lista jego wynalazków jest długa: system pompujący wodę z transylwańskich kopalni, fontanny w Schönbrunn, maszyna do pisania dla niewidomych, dźwignia parowa, mówiąca lalka...



Ale prawdziwą sławę przyniosło mu dopiero stworzenie Turka - genialnego urządzenia do gry w szachy. Miał to być tylko dworski żart, lecz rozentuzjazmowana publika natychmiast okrzyknęła machinę cudem techniki.



Zdjęcie Okazało się, że Turek nie był (niestety) pierwszym super komputerem, lecz jedynie sprytną mistyfikacją. Przypuszczalny mechanizm jego działania znamy dziś z – mniej lub bardziej udanych – szkiców i rekonstrukcji / East News

Automaton - jak go nazywano - zaprezentowano po raz pierwszy w Wielkiej Galerii Pałacu Schönbrunn 9 marca 1770 roku.



Oczom zgromadzonych ukazała się pokaźna skrzynia z drewna klonowego z szachownicą, przy której "siedział" manekin o orientalnych rysach. W prawej ręce trzymał długą fajkę. Na głowie miał turban, a odziany był w szerokie spodnie i szatę przypominającą strój narodowy znad Bosforu.



Dworzanie byli zachwyceni. Zainteresowanie wynalazkiem jeszcze wzrosło, gdy von Kempelen oświadczył, że jego Turek zwycięży w szachy z każdym, kto podejmie wyzwanie. Szybko okazało się, że... mówi prawdę!

