Rak prostaty - objawy i leczenie nowotworu stercza

0:21 oprac. Agnieszka Gołaszewska

Rak prostaty dotyka sedna męskości i dlatego, mimo że jest jednym z najczęściej występujących nowotworów u mężczyzn, bywa lekceważony. Tymczasem nowotwór prostaty rozwija się powoli, guz stercza może być wyczuwalny dopiero po 10 latach. Jakie są przyczyny i objawy raka prostaty? Jak przebiega jego leczenie?

Rak stercza inaczej rak prostaty to jeden z najczęściej występujących nowotworów złośliwych u mężczyzn, w Polsce pod względem zapadalności ustępuje jedynie rakowi płuca. W 2005 roku rozpoznano go u ponad 7000 mężczyzn, a liczba zmarłych z jego powodu wyniosła prawie 3600. W ostatnich latach obserwuje się stopniowy (ok. 2,5% rocznie) wzrost liczby nowych rozpoznań raka prostaty. Wynika to:

ze wzrostu świadomości zdrowotnej społeczeństwa i tym samym zwiększenia liczby mężczyzn zgłaszających się do urologa z powodu dolegliwości ze strony dróg moczowych lub nawet bez dolegliwości, a tylko w celu przeprowadzenia badania okresowego;

z upowszechnienia oznaczania stężenia swoistego antygenu sterczowego (PSA) w surowicy;

z poprawy metod rozpoznawania tego nowotworu, a zwłaszcza udoskonalenia biopsji stercza.

Posłuchaj, jakie są przyczyny i objawy raka prostaty. To materiał z cyklu DOBRZE POSŁUCHAĆ. Podcasty z poradami. To view this video please enable JavaScript, and consider upgrading to a web browser that supports HTML5 video

Co wiadomo o raku prostaty?

Zasadniczymi czynnikami ryzyka wystąpienia tego schorzenia są wiek oraz dziedziczność. W pierwszym wypadku istnieje dodatnia zależność między współczynnikiem zapadalności a wiekiem pacjentów.

Z kolei za istotnym znaczeniem dziedziczenia przemawia większe ryzyko wystąpienia raka gruczołu krokowego u krewnych pierwszego stopnia (ojca lub brata) mężczyzn cierpiących na ten nowotwór.

Ryzyko zachorowania rośnie w zależności od liczby krewnych pierwszego stopnia dotkniętych tym schorzeniem – w przypadku mężczyzny, którego jeden krewny pierwszego stopnia chorował lub choruje, jest ono dwukrotnie większe, zaś w przypadku gdy rak dotyczy co najmniej dwóch takich krewnych jest większe 5–11-krotnie, niż ryzyko dotyczące mężczyzn pochodzących z rodzin, w których nowotwór prostaty nie występował.

Rak stercza rozwija się powoli. Czas, który upływa od momentu wystąpienia pierwszych zmian nowotworowych w pojedynczych komórkach do ukształtowania się guza o objętości 1 ml wynosi ok. 10 lat, a czas podwojenia liczby komórek raka sięga ok. 4 lat.

Początkowo nowotwór jest ograniczony do stercza, jednak w toku dalszego rozwoju nacieka tkanki otaczające gruczoł krokowy i tworzy przerzuty w węzłach chłonnych oraz narządach odległych, zwłaszcza w kościach.

#TOWIDEO Jak objawia się rak prostaty?

Ważne Gruczoł krokowy (nazywany też sterczem lub prostatą) należy do układu męskich narządów płciowych. Znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie pęcherza moczowego i otacza bliższy (sterczowy) odcinek cewki moczowej. Dlatego większość objawów i dolegliwości towarzyszących schorzeniom tego narządu dotyczy oddawania moczu. Można wyróżnić trzy grupy chorób prostaty: zapalenie ostre lub przewlekłe, łagodny rozrost gruczołu krokowego oraz nowotwory złośliwe.

Diagnoza raka prostaty

PSA jest glikoproteiną produkowaną niemal wyłącznie przez komórki nabłonkowe prostaty i dlatego uznaje się go za znacznik swoisty dla gruczołu krokowego, jednak - co należy podkreślić - nie dla raka tego narządu.

Do wzrostu stężenia PSA w surowicy może bowiem dojść nie tylko w następstwie nowotworu, ale także w wyniku zapalenia stercza, jego łagodnego rozrostu oraz urazu mechanicznego (związanego np. z wykonaniem ultrasonografii przezodbytniczej lub zabiegu przezcewkowego).

Jednak znaczne zwiększenie stężenia PSA jest czynnikiem bardzo mocno przemawiającym za istnieniem choroby nowotworowej.

Rak prostaty rozpoznaje się na podstawie badania pod mikroskopem wycinków pobranych z gruczołu krokowego – wskazania do biopsji stanowią:

nieprawidłowości wykryte w sterczu na podstawie badania palcem przez odbytnicę; czułość badania per rectum w wykrywaniu tego nowotworu jest ograniczona – potwierdzenie istnienia raka na podstawie biopsji uzyskuje się bowiem tylko u niespełna 50% mężczyzn, u których wynik badania był nieprawidłowy; tym niemniej powinno być ono podstawowym elementem badania urologicznego mężczyzn, zwłaszcza po 50. roku życia, niezależnie od powodu zgłoszenia się do urologa lub lekarza rodzinnego;

podwyższone stężenie PSA;

zmiany w gruczole krokowym ujawnione przez ultrasonografię przezodbytniczą.

Biopsja pozwala nie tylko na wykrycie raka, ale również na określenie jego złośliwości i rozległości. Po rozpoznaniu nowotworu określa się stopień jego zaawansowania, tzn. czy jest ograniczony do prostaty, czy nacieka tkanki sąsiadujące ze sterczem oraz czy występują przerzuty w węzłach chłonnych i/lub narządach odległych.

Jak można leczyć raka prostaty?

Chorych na raka ograniczonego do gruczołu krokowego, których czas przeżycia naturalnego nie jest krótszy niż 10 lat, można poddać leczeniu radykalnemu, całkowicie eliminującemu nowotwór. Zasadniczymi metodami leczenia radykalnego są:

leczenie chirurgiczne, polegające na całkowitym wycięciu prostaty wraz z pęcherzykami nasiennymi i węzłami chłonnymi miednicy (prostatektomia radykalna);

radykalne napromienianie stercza z pól zewnętrznych;

radioterapia polegająca na wprowadzeniu (czasowym lub na stałe) radioizotopu do gruczołu krokowego (brachyterapia).

Z kolei raka naciekającego poza prostatę oraz raka z przerzutami nie można wyleczyć radykalnie. W przypadku zaawansowanej postaci choroby, wykorzystując zależność hormonalną tego nowotworu (hormony męskie – androgeny stymulują jego rozwój), stosuje się terapię hormonalną, mającą na celu zmniejszenie oddziaływania androgenów na stercz. Inne sposoby leczenia to chirurgiczne usunięcie jąder lub podawanie leków, hamujących wytwarzanie testosteronu przez jądra.

Tylko wczesne rozpoznanie daje szansę

Warunkiem radykalnego wyleczenia raka gruczołu krokowego jest wczesne rozpoznanie nowotworu (w Polsce nadal 30% przypadków wykrywa się w stadium zaawansowanym!). Dlatego mężczyźni powyżej 50. roku życia, także ci, którzy nie odczuwają dolegliwości ze strony układu moczowego, powinni corocznie poddawać się badaniu urologicznemu oraz oznaczać stężenie PSA w surowicy.

Gdzie szukać pomocy Stowarzyszenie Mężczyzn z Chorobami Prostaty "Gladiator" im. Prof. Tadeusza Koszarowskiego ul. Roentgena 502–781 WarszawaAdres do korespondencji: ul Marymoncka 35 lok. 185, 01–868 WarszawaTelefony zaufania: (022) 864 08 76 (w każdy poniedziałek w godz. 16.00–18.00), 0 502 438 648

Nowotwory jąder i prostaty to temat tabu. Polscy mężczyźni zbyt rzadko się badają

Źródło: biznes.newseria.pl