Titelfoto: Demonstratie FNV voor behoud pensioenstelsel. “Actie van het FNV voor behoud pensioenstelsel” by Roel Wijnants is licensed under CC BY-NC 2.0

🔊 Beluister dit artikel

Als je de doorsnee Nederlander vraagt welke politieke kleur vakbonden hebben, dan antwoorden ze volmondig “links”. Traditioneel zijn er sterke verbanden met bijvoorbeeld PvdA, SP en (voorgangers van) GroenLinks. Het CDA, D66 en de VVD stonden traditioneel bekend als hoeders van het “grootkapitaal”. Heel overzichtelijk. Er zijn echter voldoende signalen om aan te nemen dat deze verhouding aan het kantelen is.

Wisseling

In de jaren zestig waren werkgevers overwegend rechts van snit. Daarom kwamen de maatschappijkritiek en de oppositie door de vakbeweging toen vooral van links. Nu worden politiek, wetenschap en media gedomineerd door het linkse gedachtengoed. Het complete bedrijfsleven is doordrongen van progressiviteit. Zakelijke performance is ondergeschikt gemaakt aan diversiteit en inclusiviteit en in jaarverslagen is het eigenlijk vies om te melden dat je heel veel winst hebt gemaakt.

Je kan maar beter minder winst maken en lekker gescoord hebben op sociale en klimaatdoelstellingen. Functioneringsgesprekken worden steeds vaker afgeschaft en elkaar duidelijk vertellen hoe de wereld in elkaar zit en wat er verwacht wordt van mensen is al snel kwetsend. Bij het aannamebeleid ben je als “witte man” in het nadeel, ook al ben je een topper. Multinationals zijn veelal grote deugbedrijven.

Gevolgen

En doordat deze linkse wind ook steeds vaker waait in de top van het hoofdkantoor, gaan de onderhandelingen met de vakbeweging ook over linkse thema’s. Waar het vroeger voor 80% over salaris ging en de rest over opleiding, doorstroming en sociale regelingen, loopt de vakbeweging thans helemaal mee in de verhaallijn van de linkse bestuurders. Logischerwijs verdwijnt de discussie over CAO-verhogingen daarmee naar de achtergrond. En voilà: de lonen stijgen veel minder hard dan de bedrijfswinsten en de koopkracht staat al jaren stil.

Overgelopen

Vanuit het oogpunt van de vakbeweging lijkt er een totale verlamming te zijn opgetreden. Men denkt zelf niet meer na en blijft de aloude lijnen volgen via de linkse politiek, terwijl hun leden lijden onder deze strategie. Dit, terwijl electorale onderzoeken uitwijzen dat de achterban van de SP grotendeels naar de PVV is overgelopen. Meer recent blijken veel arbeiders op Forum te stemmen. Het is dus onbegrijpelijk dat de top van de FNV en de CNV daarvan de consequenties niet doorziet. Sterker nog, de FNV distantieerde zich zelfs van Thierry Baudet, die rondliep in een FNV-hesje.

Migranten

Het theoretische verhaal waarom de vakbeweging tegenwoordig eigenlijk beter een team kan vormen met rechts, laat zich makkelijk uittekenen. Allereerst zorgen linkse partijen voor veel immigranten die banen in beslag nemen van de achterban.

Het instemmen met het pact van Marrakech en het aanmoedigen van open grenzen binnen de EU hebben een tweeledig effect: allereerst ontstaat er een grotere pool van werknemers (aanbod stijgt) hetgeen een prijsdrukkend effect heeft op de factor arbeid. Daarnaast raakt de instroom uit deze landen doorgaans de onderkant van de arbeidsmarkt extra hard. Dus zowel de kwaliteit als de hoeveelheid van de instroom heeft negatieve gevolgen voor de achterban van de vakbeweging.

“migratie en klimaatbeleid zijn niet de oorzaak van slechte pensioenen”. OMG het staat er echt. Omgedraaid: Hoe zijn het weggeven van onze welvaart aan asieleisers die geen millimeter bijdragen en het geld verbrassen aan klimaathysterie dan goed voor onze pensioenen, beste FNV? https://t.co/OMYiwbJnzA — Patricia vdr Kammen (@pvanderkammen) June 2, 2019

Verder gaat de vakbeweging volledig mee in de klimaatgekte. Meer investeringen in klimaat betekent minder investeringen in personeel, want een euro kan maar één keer worden uitgegeven. Daarnaast worden werknemers ook privé nog keihard geconfronteerd met kosten rondom klimaat, waardoor de koopkracht afneemt.

Pensioenen

Op het gebied van de pensioenleeftijd is de SP alleen heel duidelijk op links (65 jaar), de PvdA en GroenLinks zijn vaag. Op rechts is het duidelijker: 50Plus & PVV willen 65 jaar en het standpunt van Forum voor Democratie ligt op 66 jaar, maar voor zware beroepen na 40 dienstjaren. Dus zowel op immigratie, klimaat als pensioenen en koopkracht zou het huwelijk tussen rechts en de vakbeweging veel logischer zijn dan het huwelijk met links.

Denemarken

Een interessante ontwikkeling op dit terrein viel te zien in Denemarken, waar links de immigratieagenda van rechts eigenlijk heeft gekopieerd en daardoor de verkiezingen won. Het huwelijk tussen links en de vakbeweging daar is dus hernieuwd.

Deense PvdA doorbreekt taboe in Europa en kiest voor een realistisch immigratiebeleid en behoud van de verzorgingsstaat. Zeer benieuwd hoe de NL #PvdA hier tegenaan kijkt. https://t.co/LW2TKECOav — Rob Roos 🏛 (@Rob_Roos) June 6, 2019

Voorlopig is er echter nog geen spoor van een draai bij de PvdA te bekennen op dit terrein. Ook zijn wellicht de linkse partijen in Nederland opnieuw afgeschrikt voor deze route na het slecht ontvangen Brusselmans-filmpje van de SP, waarbij vergeefs werd geprobeerd de verloren gegane arbeidersstem terug te winnen.

En dus valt er maar één simpele conclusie te trekken: de vakbeweging moet scheiden van links en de banden aanhalen met rechts. Doen ze dit niet, dan gaan ze ten onder met links of ontstaat er een nieuwe concurrerende rechtse vakbeweging die wél opkomt voor de werknemers.