Oι δημοσκοπήσεις, κατά την προσφιλή άποψη των δημοσκόπων, αποτελούν πάντοτε «φωτογραφία της στιγμής». Πώς μπορούν όμως δύο φωτογραφίες της... ίδιας στιγμής να αποτυπώνουν διαμετρικά αντίθετες πολιτικές εικόνες; Και πόση απόσταση ανάμεσα στις «φωτογραφίες» επίσης της ίδιας στιγμής μπορεί να δικαιολογεί η επιστημονική τεκμηρίωση και μεθολογία των μετρήσεων κοινής γνώμης;

Οι δύο έρευνες, του Πανεπιστημίου Μακεδονία και της Kappa Research, που δημοσιοποιήθηκαν με διαφορά μιας μέρας επικαιροποιούν και ενισχύουν τα ερωτήματα για το θολό, πολιτικό και θεσμικό, τοπίο στο οποίο δείχνει να κινείται η αγορά των δημοσκοπήσεων.

Και στις δύο δημοσκοπήσεις καταγράφεται προβάδισμα της Νέας Δημοκρατίας – στην δημοσκόπηση του ΠΑΜΑΚ για τον ΣΚΑΙ όμως το προβάδισμα αυτό φθάνει στις 12 μονάδες, ενώ στην μέτρηση της Kappa Research για το «Εθνος» εμφανίζεται μόλις στις 4,8 μονάδες. Η απόσταση και η διαφορά είναι μάλλον δυσεξήγητα μεγάλη, εάν υποτεθεί ότι και οι δύο εταιρίες χρησιμοποίησαν κοινώς αποδεκτά και αξιόπιστα – στο βασικό τους πλαίσιο τουλάχιστον – δημοσκοπικά εργαλεία και μεθόδους.

Εξίσου προφανή είναι τα ερωτήματα που προκύπτουν από την μεγάλη διαφοροποίηση των δύο δημοσκοπήσεων σε ό,τι αφορά το ποσοστό των αναποφάσιστων και συνολικά της αδιευκρινιστης ψήφου. Η έρευνα του ΠΑΜΑΚ δίνει την αδιευκρίνιστη ψήφο στο 15% κι εκείνη της ΚΑΠΑ Research στο 25,8%.

Το παράδοξο της συνολικής εικόνας συμπληρώνεται από το γεγονός ότι στα υπόλοιπα βασικά τους στοιχεία οι δύο έρευνες κινούνται πιο κοντά: Στην τρίτη θέση δίνουν αμφότερες το Κίνημα Αλλαγής με 9,5% κατά το ΠΑΜΑΚ και με 8,7% κατά την Kappa Research. Στην τέταρτη θέση βρίσκεται η Χρυσή Αυγή – 7,5% κατά ΠΑΜΑΚ και 7,1% κατά KappaResearch – και στην πέμπτη το ΚΚΕ με 6,5% σύμφωνα με το ΠΑΜΑΚ και με 5,9% σύμφωνα με την Kappa Research.

Οι δύο έρευνες συμφωνούν επίσης και στο εύρημα της πεντακομματικής Βουλής, διαπιστώνοντας ότι κανένα από τα υπόλοιπα κόμματα – συμπεριλαμβανομένων των Ανεξάρτητων Ελλήνων και της Ενωσης Κεντρώων – δεν συγκεντρώνει το αναγκαίο ποσοστό του 3% για την είσοδό του στο κοινοβούλιο.

Οι μετρήσεις του ΠΑΜΑΚ

Tα δεδομένα αυτά, και κυρίως οι πολύ μεγάλες αποκλίσεις στην διαφορά μεταξύ ΝΔ και ΣΥΡΙΖΑ τροφοδοτεί εκ νέου την κριτική, από κυβερνητικής πλευράς, για τις μεθόδους και τις πρακτικές που ακολουθεί στις μετρήσεις του το ΠΑΜΑΚ. «Διαφωνούμε πάρα πολύ ως προς τις μεθόδους που χρησιμοποιεί το συγκεκριμένο Πανεπιστήμιο καθώς οι αποκλίσεις που παρουσιάζει είναι πρωτόγνωρες», δήλωσε χαρακτηριστικά στον ΣΚΑΙ ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Δημήτρης Μάρδας.

Ανάλογοι προβληματισμοί διατυπώνονται και από στελέχη της ίδιας της αγοράς δημοσκοπήσεων τα οποία επισημαίνουν πως το ΠΑΜΑΚ δεν είναι μέλος του ΣΕΔΕΑ, του επίσημου θεσμικού οργάνου των εταιριών δημοσκοπήσεων, και ως εκ τούτου δεν υπόκειται σε αιφνιδιαστικούς ελέγχους και δεν υποχρεούται να εμφανίζει τις βάσεις δεδομένων του και τη μεθοδολογία που χρησιμοποιεί.

Πρωτοβουλία για το θεσμικό πλαίσιο στο οποίο διεξάγονται οι δημοσκοπήσεις έχουν αναλάβει τρεις ακόμη βουλευτές - οι Πάνος Σκουρολιάκος του ΣΥΡΙΖΑ, Αθανάσιος Παπαχριστόπουλος των ΑΝΕΛ και Ιωάννης Σαρίδης της Ενωσης Κεντρώων. Οι τρεις είχαν θέσει ζήτημα εγκυρότητας των μετρήσεων του ΠΑΜΑΚ με επιστολή τους στο ΕΣΡ, το οποίο ωστόσο δήλωσε αναρμόδιο. Σε συνέχεια όμως της κίνησής τους αυτής οι βουλευτές φέρνουν τώρα το θέμα και στη Βουλή με τρεις επίκαιρες ερωτήσεις που κατέθεσαν προς τον υπουργό Ψηφιακής Πολιτικής Νίκο Παππά.

Με τις ερωτήσεις ο υπουργός καλείται να απαντήσει ποιες νομοθετικές πρωτοβουλίες θα λάβει προκειμένου οι δημοσκοπήσεις που δημοσιοποιούνται να πληρούν τα αναγκαία κριτήρια τεκμηρίωσης και εγκυρότητας, ενώ ζητείται και η δημιουργία Ανεξάρτητης Αρχής που θα είναι επιφορτισμένη με τον έλεγχο του αδιάβλητου των δημοσκοπήσεων.