Een bewoner van het pand boven de geldautomaat in de Haarlemmermeerstraat lag te slapen, toen de scherven van een exploderende ruit hem raakten. De eerste gewonde omwonende bij een Amsterdamse plofkraak is een feit. Na de dertiende plofkraak van dit jaar zullen er hoogstwaarschijnlijk meer volgen. De vraag rijst of we niet van alle geldautomaten in woonpanden af moeten, om meer slachtoffers te voorkomen.

‘Plofkraken zijn een maatschappelijk probleem aan het worden’, zegt Annette van Grinsven van Geldmaat. Omdat veel banken er van af willen, vervangt het bedrijf vanaf dit jaar veel reguliere automaten om ervoor te zorgen dat er contant geld beschikbaar blijft. De automaat van afgelopen nacht is de eerste Geldmaat-automaat die het doelwit is van een plofkraak

Criminelen zetten zwaarder in

‘Ik kan niet veel prijsgeven over wat voor maatregelen wij precies treffen, maar wij nemen in eerste instantie de veiligheidseisen over van de bank waarvan we ook de automaat overnemen.’ In dit geval betrof het een oude ABN-Amro-automaat. Volgens Van Grinsven is Geldmaat constant bezig met het verbeteren van de beveiliging. 'Toch zie je dat criminelen steeds zwaarder materiaal inzetten om een automaat op te blazen.'

Dat laatste constateert ook criminoloog van de Vrije Universiteit Jasper van der Kemp. ‘Zelfs als de automaten beter beveiligd zijn, gebeurt het. De explosieven worden zwaarder, en daarmee nemen de criminelen ook weer het risico dat ze hun buit vernietigen.’ Vanwege deze ‘wapenwedloop’ kan er dan ook volgens Van der Kemp weinig gedaan worden aan plofkraken. Het is ook een zaak die de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) zorgen baart.

Inkt en camera's

Er zijn verschillende methoden waarop geldautomaten beveiligd kunnen worden. Maar er wordt ook veel gedaan aan de preventie van plofkraken, legt Jelle Wijkstra van de NVB uit. 'Sinds 2013 werken banken veel nauwer samen met politie en justitie. Vroeger hadden we landelijk te maken met meer dan 100 kraken per jaar, nu zijn dat er rond de 40.' De camerabeveiliging is tegenwoordig beter, en in sommige gevallen zijn er systemen waarbij politie live mee kan kijken als er aan een automaat gesleuteld wordt.

'Ook zijn er tal van maatregelen die ervoor zorgen dat de buit niet meer bruikbaar is.' Wijkstra doelt onder andere op de methode waarbij bankbiljetten bij een plofkraak worden besmeurd met inkt. 'We kunnen verder nooit teveel uit de doeken doen over de maatregelen, we moeten criminelen natuurlijk ook niet wijzer maken dan ze nu al zijn.'

Overzicht van het aantal plofkraken dit jaar in Amsterdam:

