Uit een oud onderzoeksrapport blijkt nu dat al decennia met de geurproef werd gesjoemeld om de verdachte veroordeeld te krijgen. Destijds zag het Openbaar Ministerie dat niet, of wilde het OM dat niet zien. Toch had een geurhond al verschillende keren een verdachte als dader aangewezen, hoewel later aantoonbaar bleek dat hij het delict niet kon hebben gepleegd. Zo werd fiscalist Ernest Louwes in de Deventer moordzaak (1999) ten onrechte door een geurhond aangewezen als dader van het doodsteken met een mes dat later niet het moordwapen bleek te kunnen zijn; het lemmet paste niet in de steekwonden in de kleding van het slachtoffer. Louwes werd vrijgesproken (en later op andere gronden opnieuw veroordeeld. Een herzieningsonderzoek loopt nog).

In hetzelfde jaar werd de Oostenrijker Armin Otto S. door een geurhond aangewezen als dader van een moordaanslag in Amsterdam. Na vijf maanden ontwaakte het slachtoffer uit zijn coma en zei dat S. niet de dader was. In de Zaanse paskamermoord (1984) duidde een geurproef op een onschuldige fietsenmaker die in hoger beroep werd vrijgesproken; dna-onderzoek wees op een heroïneverslaafde sadist. Vijf jaar later kwam in de Kampense studentenmoord de ‘geurproefverdachte’ na 70 dagen voorarrest vrij omdat de echte dader een volledige bekentenis aflegde. Zijn vingerafdrukken kwamen overeen met die op het slagwapen.

Het argument van de hondengeleiders destijds dat een hond zich weleens vergist is opmerkelijk: een geurtest werd altijd herhaald om een vergissing te voorkomen. Dat zou betekenen dat de hond twee keer per abuis het verkeerde buisje aanwees.

‘Onbestaanbaar’, zegt Theo de Roos. ‘Dit was geen fout, dit was fraude.’ Hij vergelijkt het met de leugendetector die in de Verenigde Staten werd afgeschaft doordat die onbetrouwbaar bleek. ‘Maar dit is veel erger’, zegt De Roos. ‘Hier was sprake van een patroon, van een frauduleuze cultuur. Van scoringsdrift bij de politie en een uit de klauwen gelopen gebrek aan controle en toezicht.’

Een goed getrainde geurhond maakt vrijwel nooit fouten, zegt de Franse neuro­bioloog en dierengedragexpert Barbara Ferry. Uit een groot Frans onderzoek uit 2016 onder haar leiding blijkt dat de kans dat een hond zich vergist vrijwel nihil is, mits de voorschriften correct worden nageleefd. Onder gecontroleerde omstandigheden met vijftien honden gedurende meer dan tien jaar voerde Ferry’s onderzoeksteam 18 duizend geurproeven deels dubbel blind uit: niet alleen de baas, ook de testvoorbereider wist niet welk geurmonster bij de verdachte hoort. Bij alle tests kwamen meerdere honden steeds tot dezelfde uitslag. Als een hond geen verbinding kon maken tussen het geurmonster en de verdachte, lukte dat andere honden ook niet.