Fysieke en mentale gezondheid, het (ver)kennen van eigen mogelijkheden, de jongeren klaarstomen voor het leven en de wereld na de school, leren omgaan met elkaar en je plaats vinden in een diverse samenleving: dat zijn in grote lijnen die eindtermen die ertoe doen volgens een enquête van de Vlaamse Scholierenkoepel bij 17.000 Vlaamse scholieren. Het rapport werd voorgesteld in het Vlaams Parlement.

Op 3 februari trapte Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V) een groot maatschappelijk inspraaktraject af, met als centrale vraag: 'Wat moet iedere jongere in 2030 leren op school?' De Vlaamse Scholierenkoepel engageerde zich om de stem van jongeren te injecteren in het eindtermen-debat. Dat leverde een toevloed aan antwoorden van 17.000 scholieren op. Die informatie is nu gebundeld in het Scholierenrapport onder zes thema’s.

Gezondheid van studenten

Het eerste thema is fysieke gezondheid. Gezondheid kan dus niet zomaar een afgebakend, af te vinken puntje in het leerplan zijn. Het moet ook terug te vinden zijn in de hele schoolcultuur.

Tweede thema is mentale gezondheid. De stress en de prestatiedruk bij het vele schoolwerk en talrijke evaluatiemomenten vallen niet te onderschatten. De schrik om te falen zit diep. Jongeren zien dan ook een taak weggelegd voor hun leerkrachten om hen op dat vlak de nodige ondersteuning te bieden.

Het derde thema gaat over 'eigen kracht'. In de praktijk krijgen scholieren te weinig de kans om hun eigen sterktes te ontdekken. Leerlingen worden vaak in dezelfde vaste mal geduwd, waardoor ze te weinig succeservaringen beleven. Regelmatig het gevoel ervaren dat iets lukt, is nochtans een prima motivator. Zo blijven scholieren zin hebben om te groeien, bij te leren en zichzelf te verbeteren.

De student buiten de schoolbanken

Het vierde thema laat zich samenvatten als 'klaar voor de wereld na de school'. Veel ondervraagde leerlingen geven aan dat ze bepaalde basisvaardigheden om te overleven missen. Ze weten perfect hoe warm het soms kan worden in de tropen, maar niet op welke temperatuur je de was moet doen. Ze kunnen vierkantswortels trekken, maar geen worteltjes koken. Daarom moet telkens het nut van leerstof in vraag gesteld worden.

Het vijfde thema gaat over 'verbondenheid met elkaar'. Op een school komen leerlingen met verschillende karakters, leeftijden, gender, achtergronden en interesses bij elkaar. Een kleine versie van de diverse samenleving als het ware, en op die manier een ideaal laboratorium om te leren omgaan met verschillen. Scholieren vragen ook aandacht voor romantische relaties .

Het zesde thema gaat over 'het in de wereld staan'. Leerlingen zijn niet enkel op zoek naar zichzelf in relatie met anderen, maar ook in relatie met de hele wereld. 'Waarom denk ik zo en mijn buurman anders?', 'Hoe word ik een goed geïnformeerde wereldburger?'. Jongeren willen kritisch kunnen denken en beslissen en vragen daarvoor hulp aan het onderwijs. Leerlingen willen ook 'het hokjesdenken overstijgen en één neutraal vak krijgen waarin alle levensbeschouwingen aan bod komen'.

Nu nog in de praktijk

'Het is nu de opdracht van de onderwijscommissie om deze inhouden en deze eigentijdse visie op een gepaste manier te vertalen in eindtermen die jonge mensen sterker maken om in een complexe en diverse samenleving te functioneren', zegt Kathleen Helsen (CD&V), voorzitter van de Onderwijscommissie.

'De scholieren geven aan wat anders kan en moet, vaak met sprekende voorbeelden', zegt Vlaams minister van Onderwijs Hilde Crevits (CD&V). 'We nemen die waardevolle voorstellen mee in het traject dat nu volgt op het debat.'

De Onderwijskoepel van Steden en Gemeenten (OVSG) reageert positief op het initiatief. 'Dat 17.000 leerlingen zélf meedenken om de eindtermen secundair onderwijs van de toekomst in te vullen, is waardevol en een belangrijk signaal', zegt algemeen directeur Patriek Delbaere. 'We nemen de aandachtspunten van de scholieren zeker mee in toekomstig overleg over een moderner secundair onderwijs'.