In het Amsterdamse havengebied weven in het Fietsdepot rijen en rijen weggesleepte fietsen zich aaneen tot een zee van acht- à tienduizend sturen en zadels. Er staan zestig fietsen van O-bike, een restant van de deelfietsbedrijven die vorig jaar de stad overspoelden. Er staan ov-fietsen, fietsen die als reclamehouder zijn gebruikt, en alle denkbare modellen met en zonder krat of bak.

Het Fietsdepot ligt tien kilometer van het centrum. De rit leidt vanaf station Sloterdijk langs autodealers, keukenwinkels en windmolens. Niet gek dat vorig jaar maar 12.000 eigenaren hun fiets kwamen halen, 3500 lieten hem thuisbezorgen. Toen het ophaaltarief begin 2016 steeg van 15 naar 22,50 euro daalde het aantal afhalers zo sterk dat van de afgesproken verhoging naar 30 euro is afgezien.

L. Singels (34) is een van de weinigen die de moeite neemt om de tocht te maken. Vanaf de Rivierenbuurt nam zij een tram, een metro en een streekbus. "Heeft u de sleuteltjes?", vraagt een baliemedewerkster. Vergeten. Dat wordt weer bus, metro en tram.

Gelaten kiest de Zuid-Afrikaanse ervoor om de fiets morgenvroeg te laten bezorgen voor 35 euro. Buiten vertelt zij dat ze vooral boos is op zichzelf. En hoe kwam dat foutparkeren? "Ik had in de haast bij station Rai een bord gemist dat je vanwege werkzaamheden niet in het rek mocht parkeren." Singels is niet de enige, jaarlijks zijn er zo'n 5000 fietsers die tijdelijke bordjes over het hoofd zien.

In 2016 zijn er 63.719 fietsen weggehaald door de gemeente, exclusief 1500 wrakken die direct naar een afvalpunt gaan. Vorig jaar is het totaal gestegen naar 81.000. Dat is het grootste aantal ooit, bijna tien procent van de Amsterdamse fietsen. "De fiets is voor velen een wegwerpartikel geworden", zegt beheerder Pieter Berkhout van het Fietsdepot. Hij wil graag kwijt dat het doel is plek te creëren. Want niet iedereen begrijpt dat weghalen van foutgeparkeerde fietsen noodzakelijk is om de schaarse ruimte in de stad te bewaken en veilig te houden. Neem de man die vanochtend niet wilde betalen voor het vrijgeven van zijn fiets. Hij sloeg de deur zo hard dicht dat er nu een enorme ster in het veiligheidsglas staat. Voor straf lopend naar huis mét een dikke rekening.

Nieuwe norm

De nieuwe norm is dat je in Amsterdam vaak naar een fietsparkeerplek moet zoeken. Duizenden weesfietsen en wrakken bezetten gewilde plaatsen, vooral bij ov-knooppunten en uitgaansgebieden. Daarom zijn daar de regels aangescherpt. Bij stations kun je maximaal twee weken parkeren. Najaar 2016 kwam er een extra verbod, op langer dan zes weken een rekplek bezetten binnen de ring, zuidelijk van het IJ. Vooral die regel, waar met handhaving stevig op is ingezet, verklaart de grote toename, zegt Berkhout. "Het zijn vaak slechte fietsen."

En wat gebeurt er met de ruim 60.000 fietsen die achterblijven? Sinds het Fietsdepot in 2016 overging van veilingen naar één opkoper zijn de inkomsten verdubbeld. Maar kostendekkend is het nog lang niet, ook omdat er twintig werknemers uit 'sociale en juridische' trajecten komen. Het Fietsdepot graveert gratis en spoort jaarlijks 500 tot 650 gestolen fietsen op. "We bedenken hoe we graveren en diefstal kunnen koppelen, want haast niemand doet aangifte", zegt Berkhout. De opkoper moet 35 procent van zijn handel voor 12,50 euro per tweewieler doorsluizen naar re-integratie- en recyclebedrijven. "En in april gingen 450 fietsen gratis naar Zimbabwe."

Voor handhaving van fietsparkeren bestaat een handboek van 63 pagina's. Ontspringen foutgeparkeerde scooters de dans bij gebrek aan takelwagens? Zij worden beboet, antwoordt de gemeente. Vorig jaar op hotspot Leidseplein bijvoorbeeld 2000 keer, wat op zo'n 70.000 scooters niet de waterdichtheid benadert die beboeten van foutgeparkeerde auto's in Amsterdam kenmerkt.

Omdat de gemeente wil dat zoveel mogelijk fietsen teruggaan naar hun eigenaar, gaat het depot waarschijnlijk verhuizen naar een, oude lege metrotunnelbuis onder het CS. Daar komen tienduizend extra stallingsplaatsen, dus dan wordt het een kort loopje heen en weer, voor handhavers én eigenaren.

In 2017

Thuisbezorgde fietsen: 3500 à 35 euro

Gestolen fietsen opgespoord: 525

Buiten het rek geparkeerd (waar dat niet mag): 31 procent

Weesfietsen: 29 procent

Overtreding '6 weken regel': 23 procent

Overtreding '2 weken regel': 9 procent

Lees ook: GroenLinks krijgt zijn zin: de fiets wint

De heerschappij van de auto is voorbij, beloofde GroenLinks in haar gemeentelijke verkiezingsprogramma's. Kiezers in de grote steden hapten massaal toe. Komt er een revolutionaire omslag naar een stad met schone lucht waar voetgangers en fietsers de dienst uitmaken?