— Akcja na rympał, wielomilionowe zamówienia na gębę — tak pracownicy Polskiej Wytwórni Papierów Wartościowych opowiadają o szarży współpracowników Jacka Sasina na Wytwórnię. Według pracowników PWPW ludzie Sasina z ministerstwa wymyślili, żeby karty do głosowania korespondencyjnego w wyborach 10 maja wydrukować w PWPW jak banknoty, na zabezpieczonym papierze. — Tylko nikt nie wpadł na to, że na dwie tury wyborów potrzeba około 100 ton papieru. Wyprodukowanie takiej ilości „bezpiecznego” papieru zajmuje trzy tygodnie — śmieją się pracownicy Wytwórni. Według nich tylko PWPW może dobrze zabezpieczyć druk dokumentów.

Poczta pokazuje palec

Według rozmówców „Newsweeka” z PWPW, za pomysłem akcji stoi Janusz Kowalski, wiceszef Ministerstwa Aktywów Państwowych, były członek zarządu PWPW mianowany za rządów PiS. — To ignorant —opisuje swoje wrażenia ze spotkań z ministrem jeden z menedżerów PWPW. — Nie zna się na branży. Sądził, że fabryka od banknotów ot tak, nadrukuje kart do głosowania. Na swojej prywatnej stronie w sieci pisze, że wzmocnił pozycję PWPW w Ameryce Południowej — zostawię to bez komentarza. Trochę rozumiem, że przyszli sondować możliwości PWPW. Sasin obiecał prezesowi, że ogarnie wybory, tymczasem Poczta Polska się wypięła, gdzieś musieli szukać pomocy. W końcu postanowili upchnąć temat w PWPW. Z tym, że przyszli do poważnej spółki z pomysłem, żeby drukować miliony kart bez żadnego przetargu, bez umowy, wszystko na gębę i najlepiej za darmo. Tego zrobić się nie da, a już na pewno nie z kartami do drugiej tury.

Czytaj też: Wielki strach w fabryce dokumentów

Inny rozmówca z PWPW: — Chcieli wcisnąć do PWPW także kopertowanie i dystrybucję, bo Poczta z nowym zarządem pokazała im środkowy palec. Za to na początku kwietnia poleciał jej poprzedni prezes, Przemysław Sypniewski. Tymczasem to nie jest problem Poczty. Żadna prywatna drukarnia im tego bez umowy nie wykona. Być może dlatego wpadli na pomysł, by ubrać w temat PWPW.

Gorączkowo szukamy drukarni

Minister Jacek Sasin ma trudne dni. To on i jego resort — Ministerstwo Aktywów Państwowych — odpowiadają za techniczną obsługę wyborów prezydenckich. Głosami posłów PiS Sejm uchwalił ustawę, która zakłada przeprowadzenie wyborów prezydenckich poprzez głosowanie korespondencyjne.

Czasu jest coraz mniej. Choć formalnie nie ma podstawy prawnej (przepisy dotyczące głosowania korespondencyjnego nie są jeszcze obowiązującym prawem, wciąż zajmuje się nimi Senat), już teraz Ministerstwo powinno wybrać drukarnię, która wydrukuje karty do głosowania dla ponad 30 milionów uprawnionych wyborców. Dlaczego już teraz?

Wybory korespondencyjne to gigantyczna operacja logistyczna — wydrukowane karty do głosowania trzeba jeszcze dostarczyć Polakom. To także operacja polityczna: parcie do wyborów 10 maja ma pokazać opozycji, że PiS może w Polsce przeprowadzić każdy, nawet nieracjonalny pomysł. Ale wydrukować trzeba nie tylko karty, a całe pakiety: oświadczenia, na które wyborcy wpiszą swoje dane, instrukcje głosowania, koperty etc.

Mówi jeden z pracowników Ministerstwa Aktywów Państwowych (MAP): — Obiecali prezesowi, że Sasin ogarnie temat. Tymczasem Poczta Polska, która ma dostarczyć pakiety wyborcze, nie jest w stanie ich przygotować. Gorączkowo szukamy wykonawcy druku.

Zapytaliśmy MAP o akcję w państwowej drukarni. Ministerstwu wysłaliśmy pytania: kto z władz ministerstwa proponował PWPW druk kart wyborczych? Czy Ministerstwo dostarczyło PWPW w tej sprawie zamówienie lub zapytanie ofertowe? W jakim trybie PWPW miała być wybrana do tego zamówienia? Czy druk kart wyborczych miał obejmować kopertowanie i dystrybucję? Czy do drukowania kart MAP planuje użyć papieru zabezpieczonego? Czy proces druku kart wyborczych ma być zabezpieczony? Przez którą instytucję? Czy istnieje podstawa prawna do udzielenia takiego zamówienia z wolnej ręki w momencie, gdy nie ma wzoru kart wyborczych (PKW działa w oparciu o stare przepisy)? Czy PWPW będzie koordynować prace nad drukiem kart wyborczych (m.in. wybierać dostawców papieru i wydruku, przekazywać pakiety Poczcie Polskiej)? Ile będzie kosztował druk kart wyborczych do I tury wyborów?

MAP po kilku dniach odpisało — nie odpowiadając na pytania: „uchwalona przez Sejm ustawa, która dotyczy korespondencyjnego przeprowadzenia wyborów prezydenckich, a która w wersji przyjętej przez Sejm deleguje pewne zadania na Ministra Aktywów Państwowych cały czas jest jeszcze w trybie prac parlamentarnych. Stąd odpowiedź na część Pana pytań będzie możliwa dopiero po ich zakończeniu. W MAP toczą się oczywiście pewne analizy nakierowane na sprawne wypełnienie obowiązków, jakie ustawa prawdopodobnie może nałożyć. O efekcie tych analiz będziemy jednak mogli szerzej poinformować dopiero po zakończeniu prac parlamentarnych".

Na krzywy ryj

PWPW to gigant: zatrudnia 1,8 tys. pra­cowników i dysponuje setkami milionów złotych budżetu. To spółka strategiczna, działa pod kontrolą służb, bo w Wytwórni zbie­gają się nitki kilku ważnych systemów in­formatycznych. To tu powstają paszporty, dowody osobiste, prawa jazdy, znaki ak­cyzy i papiery wartościowe. Za rządów PiS w spółce doszło do czystek, słynne były próby nakłaniania pracowników do udziału w mszach świętych. Po 2015 r. szeroką strugą popłynęły pieniądze z PWPW dla prawicowych wydawnictw i dziennikarzy. Wśród beneficjentów zmiany wła­dzy w PWPW znaleźli się Zbignie­w Girzyński, czy spółka Adama Hofmana R4S.

Mówi menedżer PWPW: — Nie można nic wydrukować, gdy nie ma żadnego zamówienia z MAP, gdy nie ma nawet oficjalnego zapytania ofertowego. A nie ma go i na razie nie będzie, bo nie ma podstawy prawnej do zamówienia z wolnej ręki. Nie ma nawet wzoru kart do głosowania. PKW działa w oparciu o stare przepisy.

Menedżer PWPW: — Dlatego wszystko próbowali załatwić na krzywy ryj. Wymyślili, żeby zrobić to na papierze zabezpieczonym. Da się to zrobić w dwóch, trzech dużych prywatnych drukarniach — ale tu też mają problem, bo ze względu na fiksacje Nowogrodzkiej chcą, by proces druku zabezpieczała albo policja albo ABW. Komedia. Wszyscy skupili się na kolejnym łamaniu konstytucji, a możliwe, że wyborów nie będzie z prozaicznego powodu: nikt nie zdąży wydrukować kart do głosowania.

PWPW nie odpowiedziała na pytania „Newsweeka” o rozmowy z MAP w sprawie druku kart wyborczych.

Ucieczka z Wytwórni

Gdy o sprawie druku kart do głosowania w PWPW zaczęło być głośno (kilka dni temu — powołując się na źródła w rządzie — napisał o takiej możliwości „Dziennik Gazeta Prawna”), prace w MAP przyspieszyły. Mówi pracownik PWPW: — Druk prawdopodobnie odbędzie się poza PWPW, bo PWPW nie jest dziś w stanie tego zrobić. PWPW ma jednak koordynować całość akcji — wybrać dostawców papieru i wydruku, po czym gotowe pakiety przekazać Poczcie Polskiej

Według naszych rozmówców druk pakietów na pierwszą turę wyborów korespondencyjnych to koszt ok. 5-7 mln zł. Projekt przyjęty przez PiS zakłada, że listonosze powinni dostarczyć obywatelom pakiety wyborcze w terminie od siedmiu dni przed wyborami: kopertę zwrotną, kartę do głosowania, kopertę na kartę do głosowania, instrukcję głosowania oraz oświadczenie o osobistym i tajnym oddaniu głosu.

Czytaj też: E-dowód w proszku. Trzeba będzie zwrócić Unii Europejskiej miliony złotych?