Beeld epa

In de Lonely Planet staat niet helder uitgelegd dat wandelaars die een dagtocht maken, na het bereiken van een bepaald uitzichtpunt over dezelfde weg terug moeten. Reizigers die de tekst verkeerd begrijpen, kunnen - onterecht - denken dat ze na dit punt gewoon door moeten lopen om bij het begin uit te komen. Ze komen dan terecht op een lang, gevaarlijk en onduidelijk pad. 'Dit is mijn stukje aarde, dus ik weet waar ik heen moet', zegt gids Plinio Montenegro die gespecialiseerd is in de Pianista-trail. 'Maar een duidelijke route is er niet.'



De Nederlandse vrouwen Lisanne en Kris worden sinds 2 april vermist in Panama. Na een lange zoektocht werd hun overlijden deze week vastgesteld via dna-onderzoek op resten die zijn gevonden in de jungle. Een misdrijf is niet uitgesloten, maar volgens justitie staat wel vast dat ze op het Pianista-pad zijn geweest. Ook hebben ze op de taalschool, op de ochtend voor hun vermissing, in een informatiemap gekeken waarin vrijwel exact de tekst van de Lonely Planet staat gekopieerd, blijkt uit de reconstructie.



'We zullen de tekst over Sendero El Pianista herzien zodra we meer weten over wat er is gebeurd met de twee vrouwen, en wanneer we een update ontvangen van onze auteur over de veiligheid voor reizigers op deze bestemming', stelt een woordvoerster van Lonely Planet tegenover de Volkskrant. De Lonely Planet waarschuwt in zijn tekst wel voor berovingen. De taalschool liet deze waarschuwing achterwege.



De vrouwen zouden mede op basis van de tekst doorgelopen kunnen zijn bij het uitzichtpunt. 'Bovenop die top staan geen markers', zegt gids Feliciano Gonzalez. 'Dus wat soms gebeurt, is dat mensen de andere kant de berg af gaan. Na ongeveer een dag, misschien anderhalve dag lopen, kom je dan uit bij de rivier Culebra. Op dit punt is de rivier heel hoog en stroomt het water supersnel. Er hangen alleen twee kabels boven het water.'

De tekst over de Pianista Trail in de Lonely Planet Beeld Volkskrant

De map op de taalschool die Kris en Lisanne op de dag van hun verdwijning nog hebben ingezien. Ook hier meldt de tekst dat de wandeling een 'pleasant day hike' betreft. Beeld Volkskrant

In de rivier gevallen

Gidsen weten dat er vijftig meter hoger een veiliger oversteekpunt is. 'Maar dat wisten zij natuurlijk niet. Die zien die kabels, en denken dat je daar overheen moet. Begrijpelijk, maar als je op die kabels stapt, zwiepen ze van links naar rechts. Ze hangen heel los. Ik denk dat een van hen in de rivier is gevallen en dat de ander heeft geprobeerd haar te redden. Óf ze gingen tegelijk op de kabels, en dan is het helemaal niet te doen', zegt hij. 'Dan bewegen ze alle kanten op.'



De rivier stroom hier volgens Gonzalez razendsnel, dus dat maakt het plausibel dat de meisjes grote stukken zijn meegespoeld. 'Het klopt ook precies met de vindplaatsen van de schoenen, de tas en de overblijfselen van de meisjes. Die lagen allemaal stroomafwaarts van La Culebra.' Uit gesprekken met gidsen in Panama blijkt ook dat reizigers eerder zijn verdwaald door niet op het juiste punt om te keren. Het uitzichtpunt ligt geregeld in de mist.



'El Pianista is eigenlijk geen echt wandelpad', zegt Montenegro. 'Het is een lange route die dwars door de jungle de bergen oversteekt en uitkomt bij de kust. Om je een idee te geven: ik doe die route slechts drie of vier keer per jaar met toeristen. Dat zijn mensen die er specifiek om vragen en op zoek zijn naar extreem avontuur. Ik regel dan vantevoren plekken om te eten, om te slapen. Maar het is een heftige tocht van vier dagen.'



Vandaag in de Volkskrant: Verdwaald in de jungle - Een fatale wandeling

(Ook te lezen op Blendle)



