Elia, de beheerder van het hoogspanningsnet, stelt vandaag een rapport over de energiebevoorrading voor dat als basis moet dienen voor de onderhandelingen over het Energiepact. Dat pact willen de Belgische energieministers bij voorkeur voor het einde van het jaar afronden. Het rapport, dat De Standaard kon inkijken, gaat ervan uit dat de toekomst hoe dan ook aan de hernieuwbare energie is, en dat die in de overgang aangevuld moet worden met gasgestookte centrales. Volgens het rapport is het ook nog altijd mogelijk de huidige kalender van de kernuitstap tegen 2025 te behouden. Dit zijn de drie scenario’s:

In het basisscenario gaat de laatste kerncentrale in 2025 dicht en wordt die capaciteit vervangen door minimaal 3.600 megawatt aan gasgestookte centrales. Die moeten ten laatste in de winter 2025-2026 operationeel zijn.



Om aan dat cijfer te komen, gaat Elia uit van een hoge graad van energie-efficiëntie, beheer van de energievraag, energieopslag en bijkomende hernieuwbare energie. De netbeheerder houdt ook rekening met een uitbreiding van de potentiële stroominvoer tot 6.500 megawatt, tegenover 3.500 megawatt vandaag.



De vervanging is niet gratis. Er hangt een prijskaartje van 0,9 miljard euro per jaar aan vast en de gascentrales zullen gesubsidieerd moeten worden. Anders zullen investeerders niet bereid zijn over de brug te komen.

Elia berekende ook een ­scenario waarbij Doel 4 en Tihange 3, de jongste kerncentrales, na 2025 nog openblijven. In dat geval zakt de nood aan nieuwe capaciteit naar 1.600 megawatt, maar is er nog altijd bijkomende gas­capaciteit nodig. De kostprijs zou per jaar enkele honderden miljoenen euro’s lager liggen.



Beide scenario’s hebben voor- en nadelen. Zo is de opbrengst van hernieuwbare energie wisselvallig, terwijl de grote industrie nood heeft aan een stabiele energiestroom. Daarvoor zouden gascentrales kunnen instaan. Maar die hebben een CO2-uitstoot die de klimaatdoel­stellingen moeilijk haalbaar maakt.



Kerncentrales zijn dan weer goedkoop, maar niet flexibel genoeg om ze als complementaire energiebron te gebruiken. Bovendien blijft goedkope energie uit afgeschreven centrales een rem om voluit voor hernieuwbare energie te gaan. Kerncentrales dreigen de energieomslag alleen te vertragen.

Een derde scenario gaat uit van massale investeringen in hernieuwbare energie, bijvoorbeeld door de uitbouw van een tweede zone in de Noordzee voor offshore-windmolens of het massaal installeren van zonnepanelen. De nood aan gasgestookte centrales is dan iets lager, maar de kostprijs gaat richting 2,1 miljard euro per jaar.

Veilingen

Het is niet omdat de scenario’s zijn uitgetekend, dat ze ook uitgevoerd worden. Elia waarschuwt dat de elektriciteitsprijs (zonder taksen) vandaag zo laag is dat het allerminst gegarandeerd is dat de vervangcapaciteit tegen 2025 wordt gebouwd.

Bovendien heeft de federale regering zo lang gewacht met het uittekenen van haar visie dat er geen seconde meer te verliezen is. De overheid zou nog tijdens deze regeerperiode een steunmechanisme moeten uittekenen, dat dan ook nog Europees goedgekeurd moet worden. De centrales zelf kunnen dan tussen 2021 en 2025 worden gebouwd.

Omdat het zo snel moet gaan, stelt Elia een systeem van veilingen voor, dat in 2020 operationeel moet zijn. Veel keuze is er niet, suggereert de netbeheerder. ‘Deze kwantitatieve studie bewijst duidelijk dat het hoog tijd is om keuzes te maken, indien men wil beslissen en de toekomst niet wil ondergaan. Geen beslissing nemen betekent bijna automatisch een verlenging van de kerncentrales tot 4 gigawatt.’

4 gigawatt zou betekenen dat ook Doel 1 en 2 en Tihange 1, die al eens verlengd zijn voor tien jaar, nog eens verlengd moeten worden.