De ironie wil dat Mark Rutte (39), staatssecretaris bij het ministerie van onderwijs, veel overeenkomsten heeft met de sociaal-democraat. Zo werkten beiden na hun universitaire studie bij een multinational -Bos bij Shell, Rutte bij Unilever- voordat zij op jonge leeftijd als politiek talent in de politiek belandden. Beiden werden staatssecretaris om te ruiken aan het landsbestuur.

Maar de opvallendste overeenkomst is het gemak en de flair waarmee zij naar buiten treden. Ze zijn jong (Bos drie jaar ouder) en wekken de indruk met beide benen in de samenleving te staan. Vooral slagen Bos en Rutte erin om voor de tv-camera op ontspannen wijze en in gewone mensentaal uit te leggen wat zij van ingewikkelde kwesties vinden.

De sociale kwaliteiten bleken toen Rutte als staatssecretaris van sociale zaken in korte tijd een structuurwijziging in de bijstand door het parlement loodste. Voor de ingrijpende veranderingen kreeg hij de steun van gemeenten en sociale partners.

Ideologisch staat Rutte in de linkervleugel van de VVD. Samen met partijgenote Melanie Schultz pleitte hij er in 2004 voor dat de liberalen hun koers naar links zouden verleggen, om zo bijvoorbeeld van het elitaire 'parelketting-imago' af te komen dat aan de VVD kleeft.

Zo wilde Rutte van de VVD toen een brede volkspartij maken en sloot hij een fusie met D66 en de PvdA niet uit. Het klassieke liberalisme wilde hij inruilen voor een sociale variant. De partij moest zich profileren op voor de liberalen ongebuikelijke onderwerpen als milieu en goed openbaar vervoer.

Niet iedereen in de VVD liep destijds echter warm voor de voorstellen van Rutte en Schultz, onder wie de afgetreden Van Aartsen. Klassieke liberalen als Van Baalen, Hofstra en Oplaat vinden dat de partij juist een ruk naar rechts moeten maken. Het op één lijn krijgen van die twee stromingen in de partij zal zijn belangrijkste opdracht worden.