Reportage Verzorgingshuis

Honderdjarige bewoners verzorgingshuis in Utrecht moeten verhuizen: ‘Het is vreselijk en misdadig’

De veelal stokoude bewoners van een verzorgingshuis in Utrecht moeten verhuizen. Zeer tegen hun zin, want dat geeft stress en maakt bovendien een ruw einde aan het succesvolle samenwonen met jongeren.

Maria Piël (100) met Wouter Smink (26) en Marit de Jong (27). Beeld Marcel van den Bergh

‘Het is vreselijk en misdadig wat ons wordt aangedaan’, zegt Maria Piël (100). Haar stem kraakt, maar de felheid in haar ogen en de trefzekerheid van haar woordkeuze maken duidelijk dat met deze gepensioneerde verpleegkundige niet valt te sollen. ‘Onder het mom van veiligheid moet ik nu naar de laagbouw verhuizen van dit verzorgingshuis. Maar ik voel me hier hartstikke veilig met al die jongeren om me heen.’

Piël is een van 42 merendeels stokoude bewoners – van wie nog drie anderen de 100 zijn gepasseerd – van het zorgcentrum Tuindorp-Oost in Utrecht die deze zomer van zorgorganisatie Careynte horen kregen dat ze binnenkort twee keer moeten verhuizen; eerst op korte termijn van de hoogbouw naar de laagbouw in het complex, en dan, over naar schatting twee jaar, naar de nieuwbouw, als die klaar is. ‘Verhuizen geeft ouderen veel stress’, zegt Piël. ‘Ik vrees dat niet iedereen dit zal overleven. Sommigen zeggen zelfs dat ze hopen dat ze het niet meer hoeven meemaken.’

Creatieve oplossingen

Je zult als oudere maar wonen in een verzorgingshuis nu dit type woonvorm wordt afgeschaft. Overal lopen deze huizen langzaam leeg en moeten er creatieve oplossingen worden bedacht voor de bewoners die er nog wonen – met wisselende resultaten.

Ook in dit geval kwamen er de afgelopen jaren geen nieuwe oudere bewoners meer bij in het zorgcentrum Tuindorp-Oost, bestaande uit een flat van twaalf verdiepingen en daaraan een laagbouwvleugel met vier verdiepingen, met in totaal zo’n 128 wooneenheden. Om de leegstand tegen te gaan, mochten jonge woningzoekenden sinds april 2016 tijdelijk de leeggekomen appartementen betrekken.

Het samenwonen van jong en oud in dit complex verloopt hier opvallend succesvol; er is zelfs een documentaire over gemaakt. De jonge bewoners gaan regelmatig op pad met de ouderen. Op de verdiepingen ontstonden vriendschappelijke contacten. Maar met de verhuizing van de ouderen moeten de jongeren vertrekken, heeft Careyn laten weten. De zorgorganisatie stelt dat het aantal ouderen inmiddels zo is geslonken, dat ze nu te verspreid wonen over de verdiepingen van de hoogbouw. Dat is niet alleen lastig voor het verzorgend personeel, hun veiligheid kan zo niet langer worden gegarandeerd, meent Careyn.

‘Ik ga jou en de andere jongeren zo missen’, zegt mevrouw Piël tegen Wouter Smink (26), een van galerijgenoten. Met haar rolstoel rijdt ze zijn appartement binnen om een glas water te drinken en om verder te praten over de verwikkelingen in hun complex. ‘Dat jullie koffie komen drinken en voor mij de boodschappen halen in de supermarkt die in de aanbieding zijn, dat is zo prettig.’

Actie

Smink en Piël trekken inmiddels samen op in de actie tegen de plannen van Careyn. ‘Ik doe dit voor de ouderen’, beklemtoont Smink, bezig met zijn promotieonderzoek statistiek, ‘niet omdat ik zelf mijn woonruimte verlies. Ik heb inmiddels al een nieuw onderkomen gevonden.’

Medebewoonster Marit de Jong (27), bezig met haar promotieonderzoek geneeskunde: ‘We wonen hier nu twee jaar samen met de ouderen, we hebben een band opgebouwd. Toch gek, dat een project om jong en oud samen te laten wonen, slaagt en dan abrupt wordt opgedoekt.’

Als alles volgens het plan van Careyn gaat, staat in het najaar de hoogbouwflat leeg en is alleen de laagbouw bewoond. Over een paar jaar wordt het complex gesloopt. Op het terrein wil een projectontwikkelaar 160 ‘levensloopbestendige’ woningen bouwen, voor zowel bewoners die zorg nodig hebben als voor die dat niet nodig hebben. Maar zo ver is het voorlopig nog niet. ‘We wisten dat ons verblijf in dit complex tijdelijk zou zijn’, zegt Smink. ‘Maar nu is de kans groot dat de hoogbouw een paar jaar onnodig gaat leegstaan, voor de sloop kan beginnen.’

De bewoners vermoeden dat de toekomstige herontwikkeling van het complex weleens de reden zou kunnen zijn van de plotse verhuisplannen. Maar Careyn wil geen vragen beantwoorden over de kwestie en projectontwikkelaar Zenzo is niet bereikbaar voor commentaar.

Inspirerend

Zo lang het kan voeren Piël en Smink met de andere bewoners van het complex nu actie tegen de verhuizing. Ze hebben hun verhaal al in de gemeenteraad gedaan, en tegen de nieuwe wethouder. ‘Ik ben wel een beetje scherp geweest tegen de directeur van Careyn, maar zij vroeg erom’, zegt Piël.

Smink: ‘Het samenwonen met de ouderen is veel leuker dan ik vooraf had gedacht. Het is inspirerend om met mevrouw Piël te spreken, zo wil ik ook oud worden.’

Piël woont nu 27 jaar in het centrum Tuindorp-Oost. Ze vertelt hoe ze de zorg in die jaren steeds kariger heeft zien worden. ‘Tot 1995 werden we gezien als bewoners voor wie goed gezorgd moest worden, daarna ging het verder achteruit. Elke dag komt er een andere uitzendkracht om me te douchen. Het is niet fijn voor ouderen om telkens voor een ander in je blootje te staan, zeker niet voor de bewoners die incontinent zijn.’

Juist door de volgens haar afkalvende zorg was mevrouw Piël blij met de aanwezigheid van de jongeren. ‘Die helpen de ouderen als die in nood zitten’, zegt ze. ‘Jullie komen meteen als ik iets nodig heb.’