Zeven doden, elke dag opnieuw. Nee, niet in het verkeer. Dat zijn er net geen twee per dag. Overheden besparen immers geld noch moeite om het aantal verkeersslachtoffers omlaag te krijgen, al zullen verkeersdoden nooit helemaal vermijdbaar zijn. Wel kan de overheid met één moedige maatregel zeven levens per dag verlengen. Met een verbod op houtstook. Gezien de lankmoedige houding van de meeste partijen en bestuurders, lijkt een verbod voorlopig nogal wat bruggen te ver. Wel is het dringend noodzakelijk dat gemeenten instrumenten krijgen om alvast ernstige hyperlokale stookvervuiling aan te kunnen pakken. Stookvervuiling – door houtkachels, vuurkorven, open haarden, enz. – vormt een acute bedreiging voor de gezondheid en leefbaarheid van miljoenen Nederlanders in hun straten en buurten. Voor stokers en niet-stokers en in het bijzonder voor kwetsbare ouderen, kinderen en een miljoen long- en luchtwegpatiënten.

Lees ook: Gezellig, zo’n houtkachel met fijnstof

Op 19 april buigt de milieucommissie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) zich over het h-woord. Het Platform Houtrook en Gezondheid, een platform van 23 organisaties, oordeelt dat de overheid moet inzetten op een ontmoedigingsbeleid voor houtstook. De reactie op dit advies van de VNG richting Den Haag en de gemeenten is vitaal. Ons land ontbeert nu heldere wetgeving. Formeel mogen stokers geen geur- en rookoverlast veroorzaken. Voor iedere simpele ziel is waarneembaar dat dit wel op grote schaal gebeurt. Stokers zijn dus vaak in overtreding maar worden gedoogd, doordat de wetgever verzuimde om het begrip ‘overlast’ te normeren. Omdat geen wettelijke maxima zijn vastgesteld, is de aanpak van zelfs ernstige hyperlokale luchtvervuiling vrijwel onmogelijk. Menig rechter wierp daarom zaken op het gebied van houtstook linea recta terug in de schoot van de gemeenten.

Acute bedreiging

Hyperlokale houtrookoverlast in een woonblok, straat of buurt vormt een directe en acute bedreiging voor de gezondheid van veel Nederlanders. Toch zijn er nauwelijks data over deze luchtvervuiling bekend. Wetenschappers en deskundigen spraken afgelopen weken in de media over de macro-effecten van houtstook, waarbij deze vorm van luchtvervuiling wordt afgezet tegen andere veroorzakers, zoals het autoverkeer en de industrie. Houtrookoverlast manifesteert zich hyperlokaal veel indringender. Legio zijn de voorbeelden van Nederlanders wier slaapkamer zich pal naast de walmende schoorsteen van de buurman bevindt. Uit verhalen van slachtoffers weet ik dat dergelijke overlast tot acute gezondheidsschade en in meerdere gevallen zelfs tot ziekenhuisopnames leidt. Eén slecht stokende buur kan in enkele minuten zijn hele omgeving in de blauwe walm zetten, meer stokers kunnen zelfs leiden tot een directe en ernstige aantasting van de leefbaarheid en gezondheid. Een mooi voorbeeld is een echtpaar dat aan het woord kwam in de Stentor. Het weet zich in Lochem omringd door dertien stokers.

Elke woensdag de laatste ontwikkelingen rond klimaat, energie en duurzaamheid. Stuur mij NRC Groen

Het ontbreekt in veel gemeenten aan moedige bestuurders die deze boodschap verkondigen. De bevindingen van de VNG-commissie, waarin veel wethouders zitten, wacht menig bestuurder in steden en dorpen dan ook af met angst en beven. Niet omdat deze bestuurders het aantal slachtoffers willen beperken zoals ze met verkeersdrempels deden. De echte reden is dat bestuurders geen impopulaire maatregelen aan hun stokende plaatsgenoten willen verkopen.

Ubel Zuiderveld is journalist en PvdA-raadslid in Winterswijk.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 5 april 2018