“De discussie rondom het milieu heeft alle kenmerken van religie. Wanneer je naar het radioprogramma Vroege Vogels op zondagochtend luistert, is het alsof je bij een boetepreek in de katholieke kerk op zondag zit. De ondergang van de wereld lijkt nabij, en als we niks doen, dan is het morgen afgelopen. Het is het apocalyptische dat zich ook vertaalt in een soort dwingende gedragsvoorschriften. Als je vlees eet, ben je zo ongeveer al medeschuldig aan de ondergang van de wereld. Allerlei van dat soort heel zware argumenten worden gebruikt om mensen te mobiliseren.’

Die verlossingsgedachte, dat beschrijft terrorisme-expert Beatrice de Graaf ook, zit ook in de kern van links-extremistische bewegingen: het arbeidersparadijs als ultieme verlossing van alle aardse ellende, waarbij iedereen even welvarend en gelukkig zal zijn. Een dergelijk inzicht helpt de AIVD bij het onderkennen van de dreiging.’

Het milieu-activisme en -extremisme heeft de afgelopen jaren semi-religieuze trekken gekregen, waarbij apocalyptische beelden van een wereld die ten onder gaat aan milieuvervuiling worden gekoppeld aan paradijselijke visioenen waarin de mens volkomen in harmonie met de natuur leeft.

‘Volkert van der Graaf is natuurlijk een vroeg voorbeeld van iemand die op basis van primair milieuargumenten is geradicaliseerd. Dus dat is absoluut voorstelbaar.”