Gratis spelen tijdens lunchconcerten is volgens hoboïste Dorine Schoon, initiatiefneemster van het Platform voor Freelance Musici, niet de enige misstand in de klassieke muziek. Zelfs niet de ergste. “Het is wel tekenend voor het probleem in deze sector. Op allerlei plekken wordt verwacht dat musici gratis spelen, bijvoorbeeld op de radio, in tv-programma's als De Wereld Draait Door en op de Uitmarkt. Dat moet je beschouwen als promotie, zeggen ze dan.”

Schoon richtte vorig jaar het Platform voor Freelance Musici op, omdat ze hoopte dat musici minder uitgebuit zouden worden als ze de krachten bundelen. Sindsdien wordt ze overstroomd met klachten over onderbetaling en uitbuiting.

Wat ziet u als het ergste probleem?

“Het meest schandalig vind ik dat instellingen, die door de overheid worden gesubsidieerd, zwaar onderbetalen. Wie invalt bij een van de beroepsorkesten, van het Concertgebouworkest, het Metropole orkest tot de regionale orkesten in de Basisinfrastructuur (BIS), krijgt slechts 87 euro bruto voor een repetitie van drie uur. Reistijd wordt niet vergoed. Zo kan het gebeuren dat je zeven à acht uur bezig bent voor 87 euro. Als je dat tot je door laat dringen, is dat echt heel erg.

“De overheid als subsidieverlener staat dit toe, dit is de norm volgens de cao. Die cao is al tien jaar niet geïndexeerd en stamt uit de tijd van ver voor de bezuinigingen, toen er meer vast werk was en musici niet zo vaak alleen van freelance werk hoefden te bestaan.”

Was het voor de bezuinigingen op cultuur van 2013 minder erg?

“Alle gezelschappen hebben toen veel mensen moeten ontslaan. Ik zit al jaren bij Het Balletorkest op de plek van een vaste werknemer, die toen is ontslagen. Ik ben dus verkapt in loondienst. Orkesten hadden ook geen andere keuze. Die krijgen de opdracht om een bepaald aantal producties te halen. Een orkest heeft doorgaans nog maar 50 à 90 mensen in vaste dienst. De overige musici op het podium zijn ingehuurde freelancers. Als die ermee zouden stoppen, zouden deze concerten er niet zijn. Het probleem is dát ze er niet mee stoppen en dat niemand weet – ook het publiek niet – wat er eigenlijk aan de hand is. Het publiek kijkt al jaren naar een failliet muzieksector.”

Moeten we dan kiezen voor minder muziek?

“Ja, inmiddels ben ik zo ver dat ik dat durf te zeggen. Als ik voor Bachs Johannes Passion in Enschede, waarin ik solo's speel voor een bomvolle zaal, maar 136 euro bruto krijg, is dat niet vol te houden. Van dat bedrag moet ik ook mijn studie-uren betalen, mijn verzekeringen, een potje voor ziekte, de afbetaling van mijn instrument, lessen om op niveau te blijven, pensioen. Natuurlijk is spelen voor een bomvolle zaal fantastisch. Ik ben blij dat mijn werk voor schoonheid zorgt, voor iets goeds voor de samenleving. Maar de samenleving zegt tegen mij: je hebt geen bestaansrecht, jouw werk heeft geen waarde.”

Wat zou er moeten veranderen?

“De politiek is nu aan zet. We praten al jaren over fair practice, eerlijk betalen. Minister Van Engelshoven van Cultuur roept dat ook steeds. Maar maak dat nu eens concreet. Elke stad is blij met het cultuuraanbod, omdat het inwoners en toeristen trekt en voor werkgelegenheid eromheen zorgt. Er moet echt meer geld bij als we dat willen behouden.

“Maar natuurlijk ligt het ook aan ons, musici. Er heerst een schaamte- en angstcultuur. Op Facebook doet iedereen of hij succesvol is. Ik ook. Maar ik overweeg al jaren om met dit vak te stoppen. Die stap is heel moeilijk. Bij collega’s, goede musici, die moeten stoppen, zit heel veel verdriet.”

Waarom zijn het jonge vrouwen die nu actievoeren?

“#MeToo heeft enorm geholpen. Het heeft vrouwen geleerd om hun mond open te trekken. Dat zou de reden kunnen zijn.”

5 misstanden die Dorine Schoon van collega’s hoort

1.Freelancen bij gesubsidieerd orkest voor 87 euro per repetitie van drie uur

2.Gratis spelen op radio, tv of Uitmarkt

3.De slechte betaling van muziekdocenten

4. Voor kamermuziek krijgt een musicus vaak nog geen 150 euro per avond. Bij Concerten op Terschelling krijg je 100 euro en een koek. Dan moet je zelf de (boot)reis betalen. Een kwartet krijgt 300 euro om te verdelen.

5. Musicals begeleiden bij Stage Entertainment: voor 120 euro bruto per voorstelling van meer dan drie uur en reistijd, met beperkte reiskostenvergoeding

Lees ook:

Musici zijn het zat om voor nop te komen spelen

Musici zijn er klaar mee. Ze willen geen concerten meer geven waarvoor ze niet of nauwelijks betaald worden.