Terwijl Nederland acht jaar lang alleen maar aandacht had voor de economische crisis, sloop ongemerkt een andere crisis het land in. Een 'veel fundamenteler crisis', zegt Halbe Zijlstra, fractievoorzitter van de VVD. "Uit angst voor geweld matigen journalisten, cabaretiers en uitgevers hun kritiek op de uitwassen van de islam." Ze censureren zichzelf, zegt hij, met desastreuze gevolgen. "Het ondergraaft de balans in onze democratie. Alleen als we in vrijheid alles kunnen zeggen en schrijven vindt correctie van extreme ideeën plaats."



Zijlstra wees er al eens op, rond de jaarwisseling. Hij publiceerde in Liberaal Reveil een lange lijst van voorbeelden van wegkijken, zelfcensuur, indoctrinatie. Hij wees op het Vaticaan, dat de tekst van een lezing van de paus aanpaste. Op de Universiteit Utrecht, die de afscheidsrede van hoogleraar Pieter van der Horst wilde aanpassen. De discussie waar hij op hoopte bleef uit. Inmiddels, in nog geen twee maanden tijd, is zijn lijst alleen maar langer geworden.



"Wij doen in Nederland heel veel concessies aan de manier van leven, onze waarden. Amsterdamse schoolbesturen, die open staan voor het omruilen van Tweede Pinksterdag voor het Suikerfeest, in plaats van ferm te wijzen op de joods-christelijke geschiedenis van ons land. Er zijn scholen waar de Holocaust nauwelijks onderwezen wordt om problemen met moslimleerlingen te voorkomen. Het is elke keer een stapje weg van de Nederlandse achtergrond en cultuur."



Het gevaar is groot, zegt Zijlstra. "Als een cabaretier als Youp van 't Hek zelfcensuur toepast, toont dat aan dat we op een zeephelling terecht zijn gekomen. We moeten er actief aan werken om niet beneden uit te komen."

Op welk moment kwam bij u het besef: zo kan het niet langer?

"Toen tegelijkertijd de aanslag op Charlie Hebdo was en het nieuwste boek van Houellebecq uitkwam, 'Soumission'. Daarin schetst hij een Frankrijk van de toekomst, waarin de Fransen zich geleidelijk hebben onderworpen aan allerlei islamitische normen. In Frankrijk volgde toen precies de verkeerde reactie. Wat er gebeurde was dat nota bene Houellebecq in een verkeerd daglicht kwam te staan, dat hij de ophitser was."



Zo gaat het ook in Nederland?

"Wij schuiven in Nederland in ieder geval veel te gemakkelijk dingen aan de kant. We schikken in op waarden waarbij je helemaal niet moet inschikken. Als een school een 'Je suis Charlie'-poster weghaalt omdat het leerlingen of ouders zou kunnen kwetsen, is dat het verkeerde signaal. Als je dat lang genoeg laat plaatsvinden, dan eindig je - denk ik - in een onvrije samenleving."



"Is er kritiek op zo'n poster, dan moet je zeggen: jongens, vrijheid van meningsuiting, zo zit het hier in elkaar. Anders gaan ze het nooit leren. Als je die grenzen niet stelt, dan kun je eerlijk gezegd ook niet van nieuwkomers, of van mensen van de tweede generatie, verwachten dat ze gaan handelen naar die grenzen. "



We zouden, zegt u, veel strenger moeten zijn.

"Ja. Je kunt het moslims niet eens zozeer kwalijk nemen, zij redeneren vanuit hun eigen waardenpatroon. Maar juist dan moet je als maatschappij heel helder zeggen: als je hier wil leven, dan moet je je aan onze waarden gaan houden. Diegenen die een islamitische maatschappij willen waar vrouwen tweederangsburger zijn, waar homo's worden verketterd en waar andere geloven niet zijn toegestaan, ga dan gezellig naar Saudi-Arabië ofzo. Blijf dan niet in Nederland wonen om die maatschappij in Nederland te creëren. Dat is wat je sluipenderwijs ziet gebeuren."

Beeld Werry Crone

Vandaar ook dat u graag salafistische organisaties zou verbieden.

"Religie kan nooit een dekmantel zijn voor een politiek-ideologische aanval op onze rechtsstaat. In die salafistische kringen worden dingen geroepen en gezegd die echt ondermijnend zijn voor onze democratische rechtsstaat. Als je kijkt naar wat in sommige islamitische groeperingen geroepen wordt, en je zou daar het woord 'Allah' vervangen door 'Hitler' of 'Stalin' of dat soort types, dan zouden we met z'n allen in totale paniek schieten.



"Maar nu het onder het kopje religie wordt gebracht, kunnen we er niets aan doen. Daar moeten we vanaf. Niet: o jee, het is geloof, laten we er niet al te moeilijk over doen.



"Wettelijk kunnen we religieuze organisaties die te ver gaan nu niet aanpakken. Ons lijkt het verstandig om de clausule die dat onmogelijk maakt, uit de wet te halen. Hij was er om gelovige minderheden te beschermen. Maar het probleem waar de wet tegen beschermt, heeft zich nooit voorgedaan. We hebben er in 2003 als VVD al een keer op ingezet, nu gaan we het afmaken."



Het initiatief lag toen bij Geert Wilders, destijds een fractiegenoot. Probeert u zo ook de PVV wind uit de zeilen te nemen?

"Wij vonden dit al voordat de PVV überhaupt bestond. Frits Bolkestein is ermee begonnen. Wilders heeft niets meer gedaan met zijn voorstel. Nu gaan we het zelf weer oppakken."



Hier in de Tweede Kamer zijn ook partijen die zeggen: je moet een beetje meedenken, als mensen heel gevoelig zijn op een bepaald punt, kun je daar best rekening mee houden.



"Dat hebben we heel lang gedaan en daar moeten we onmiddellijk mee ophouden. Ik hoorde burgemeester Eberhard van der Laan onlangs zeggen dat je 'een beetje relaxed' moet omgaan met iemand die een vrouw geen hand wil geven. Niet dus. Dat klinkt leuk, maar het is heel fout. De onderliggende boodschap die je afgeeft aan die persoon is: de gelijkheid tussen man en vrouw is wel degelijk onderhandelbaar. Daarom moet je er niet aan tegemoet komen.



"Hetzelfde geldt voor salafisten. Je kunt zeggen, en dat is ook zo, in het salafisme heb je verschillende stromingen. De politieke en de jihadistische stroming. Die zijn, dat erkent ook iedereen, zo actief uit op het omver werpen van de westerse democratie, die moet je bestrijden. Maar wat doe je met de orthodoxe salafisten? Die zijn niet gewelddadig in daad, maar in woord wordt onze maatschappij totaal verworpen. Er wordt gewoon gezegd: 'Niet praten met anders of niet-gelovigen' en 'deze maatschappij is niet de onze'. Ja, deze maatschappij is wél de onze, en als je een andere wil, zit je niet op de goede plek op deze aardbol. Wij zijn geen islamitische maatschappij en dat gaan we ook niet worden. Dat moeten we aan alles en iedereen duidelijk maken."

Beeld Werry Crone

We hebben het dus al bijna vijftig jaar verkeerd gedaan?

"Sterker nog, toen met die hele multiculturele samenleving, dat leek prachtig, maar het is helemaal niet prachtig, omdat je je eigen normen en waarden geweld aandoet. Wil je dus je liberale maatschappij met al z'n vrijheden en waarden, godsdienstvrijheid, gelijkheid van man en vrouw, overeind houden, dan moet je daar wel heel duidelijk over zijn en ervoor vechten. En aan nieuwkomers ook duidelijk maken: dit is niet onderhandelbaar. Nou, we hebben precies het tegenovergestelde gedaan.



"We zijn in Nederland vind ik veel te lang tolerant geweest naar intolerantie jegens onszelf. We hebben onverdraagzaamheid richting onze waarden gedoogd. Dat is natuurlijk heel stom. Tolerant moet je zijn naar dat meisje met dat hoofddoekje in de klas dat haar eigen geloof heeft. Maar niet op het moment dat zij tegen jou zegt: 'Jij moet ook een hoofddoekje omdoen, anders neem je mij niet serieus.'"



Nu komen er ook nog tienduizenden vluchtelingen. Maakt dat het voor u dringender?

"Er was een tijd dat een vluchtelingen naar het westen kwam vanwege onze waarden. Die integreerden dan ook bijna automatisch. Maar de groep die in de jaren zestig en zeventig is gekomen, deelde niet automatisch onze normen en waarden. Dat kun je hen niet verwijten. Intussen blijkt dat onder de tweede en derde generatie ook nog aanzienlijke groepen zijn die dat nog steeds niet doen. Dat heeft te maken met dat zij door ons niet gecorrigeerd zijn.



"Nu komen weer hele grote nieuwe groepen binnen, wederom uit grotendeels islamitische landen. Ik zeg altijd: leer van het verleden. Onze opstelling heeft niet gewerkt. Homo's in mijn fractie gaan met hun vriend niet hand in hand over straat. Dat durven ze gewoon niet meer."



Maar dat gaat veranderen, als het aan u ligt.

"Integreren betekent dat je je aanpast aan de maatschappij, aan al z'n normen en waarden en de vrijheden. Dat hebben we onvoldoende geëist van mensen. Mensen die in de vuurlinie staan, of het nou een leraar, politieagent of politicus is, moeten gesteund worden door hun leidinggevende. Dat is de essentie om het te bestrijden. Daar waar wettelijk dingen nodig zijn, zullen we dat regelen, maar als we het alleen in wetten opschrijven gebeurt er niks. We zullen het samen moeten doen.



"Dit verklaart volgens mij ook de onderliggende onrust over de grote asiel-instroom. De mensen zien onze manier van leven onder druk staan. Die vragen zich af: als dit zo doorgaat, hoe zit het dan over tien en twintig jaar? Leven mijn kinderen dan nog in een samenleving zoals ik die ken en waardeer?"