Jeden organizm stworzyć miałyby Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych oraz studia filmowe: Kadr, Tor, Zebra, Miniatur Filmowych i Kronika. Twórcy obawiają się, że konsolidacja pociągnie wymianę kadr, doprowadzi do podporządkowania przekazu z dużego ekranu partii rządzącej, a w konsekwencji do zubożenia polskiej kinematografii.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w oficjalnym komunikacie opublikowanym w ostatni piątek 2018 r. argumentuje, że dzięki fuzji „powstanie profesjonalny publiczny ośrodek produkcji filmowej wypracowujący w skali roku ok. 100 mln zł przychodu, który będzie poważnym partnerem dla realizatorów wysokobudżetowych produkcji europejskich i amerykańskich", i obiecuje inwestycje.

„Nowa instytucja będzie również wspierać rodzimych i zachodnich producentów, szczególnie młodych twórców" – zapewnia, nie podając, jak wyglądać ma struktura kierownicza.

Obecnie u sterów mających połączyć się instytucji stoją znani i uznani twórcy. WFDiF z siedzibą przy ul. Chełmskiej w Warszawie kieruje Włodzimierz Niderhaus, Kadrem – Filip Bajon, Torem – Krzysztof Zanussi, a Zebrą – Juliusz Machulski, którego ostatnia komedia – „Volta" – to satyra na polityczne public relations.

– Organizacyjnie to bardzo nietrafiony pomysł – ocenia Krzysztof Zanussi, reżyser uważany przez niektórych za neutralnego politycznie. Porównuje koncepcję z budową w latach 20. XX w. radzieckiego Mosfilmu, utworzonego w oparciu o dwa znacjonalizowane przedsiębiorstwa.

„Nasze rozdrobnione studia filmowe i rozproszone zasoby nie mogą skutecznie konkurować z zagranicznymi producentami, co w świetle przyjętych zachęt dla produkcji audiowizualnej będzie osłabiało ich pozycję konkurencyjną. Kultywowanie tej pozostałości PRL doprowadzi do marginalizacji polskiej produkcji filmowej" – mówi zaś w komunikacie minister Gliński.

„Obecnie poszczególne studia filmowe działają na granicy rentowności, dwa z nich po trzech kwartałach 2018 r. przyniosły straty w wysokości kilkuset tysięcy zł" – czytamy też.

Krzysztof Zanussi uważa, że straty studiów filmowych to kłamstwo. Podkreśla, że instytucje trwają nieprzerwanie od lat, choć nie są dotowane przez państwo. – Korzystamy, jak wszyscy, z dostępnych środków, takich jak fundusze unijne, ale nie dostajemy „na życie" od państwa – mówi. Tłumaczy, że wyniki instytucji zmieniają się w zależności od tego, na jakim etapie są nowe projekty.

– Zostaliśmy zaskoczeni i na razie niewiele możemy powiedzieć na temat planu resortu. Wiele zależeć będzie od tego, kto pokieruje mającą powstać instytucją. Resort podał, że ma powstać instytucja profesjonalna, co można interpretować jako krytykę obecnych struktur – mówi „Rz" Jacek Bromski, szefujący Stowarzyszeniu Filmowców Polskich. – Pomysł nie jest niczym nowym. Tak było w latach 80., gdy działało Przedsiębiorstwo Realizacji Filmów Zespoły Filmowe – przypomina Bromski.

Według innego rozmówcy „Rz", który chciał pozostać anonimowy, za planem konsolidacji stać może niechęć do wypowiadających się krytycznie o rządzie PiS twórców, ukaranie kierownictwa Kadru za to, że „sprzedało filmy do Polsatu", a nie do Telewizji Polskiej. Zwraca przy tym uwagę, że Bajon wyprowadził Kadr z długów w ciągu dwóch lat od przejęcia steru.

Konsolidacja instytucji filmowych to nie pierwszy pomysł rządu PiS na polską filmówkę. W I kw. 2019 r. wejdzie w życie nowa ustawa o wspieraniu produkcji filmowych.