De Italiaanse restaurateur, zegt Henk – werkzaam bij de opsporingsdienst FIOD – is zoals je hem verwacht: sympathiek, gastvrij en hij ontvangt zijn gasten uitbundig met buona sera. Maar als je zijn boekhouding bekijkt, klopt er iets niet. Geregeld worden grote, „ronde bedragen”, tienduizend euro per keer, op zijn rekening gestort. Die zijn een dag later weer verdwenen. Verder: niet al het personeel staat op de loonlijst. En een brand die jaren terug de zaak in as legde, bleek aangestoken. „Verzekeringsfraude”, zegt Henk, die vanwege de gevoeligheid van zijn werk niet met zijn achternaam in de krant wil.

Dit restaurant is in 2014 startpunt van een internationaal onderzoek van FIOD, politie en OM en buitenlandse opsporingsdiensten naar de Calabrese maffia, ’ndrangheta, in Nederland en enkele andere landen. Het is een van de drie restaurants, in Horst en Venray, die dienst deden als ontmoetingsplaats van maffiosi en dekmantel om crimineel geld wit te wassen.

Woensdag werd de buit binnengehaald van een paar jaar internationaal onderzoek, operatie Pollino genaamd, in Nederland, België, Duitsland en Suriname. Er werden negentig verdachten aangehouden. In Nederland zijn vijf aanhoudingen verricht: vier Nederlanders en een Italiaan. De Telegraaf schrijft donderdag dat een Italiaanse kroongetuige van de ’ndrangheta die lange tijd in Amstelveen woonde een hoofdrol zou hebben gespeeld in het onderzoek.

Signalen dat de maffia in Nederland actief is, zijn er al langer. In 2015 werden 48 leden van de ’ndrangheta in Italië gearresteerd. Ze waren jarenlang actief op de bloemenveiling in Aalsmeer en lichtten daar voor tonnen andere ondernemers op. Bovendien duiken geregeld gevluchte maffiosi op in Nederland. Meestal vluchten ze naar Amsterdam en omgeving, volgens het rapport Wie zoekt, zal vinden uit 2017 van het OM, de Nationale Politie en de FIOD. Tussen 1992 en 2014 zijn er in Nederland 55 maffialeden gearresteerd of dood gevonden. Ook vorig jaar werden er nog twee maffiosi aangehouden: in Tilburg en Utrecht.

Behalve België en Frankrijk, beide met grote Italiaanse gemeenschappen, is ook Nederland een goede schuilplek voor Italiaanse criminelen. Het internationale karakter spreekt aan: leven onder de radar kost weinig moeite. Zware criminelen kunnen in Amsterdam makkelijk een pandje huren of kopen, zegt Cyrille Fijnaut, hoogleraar criminologie aan Tilburg University. „Amsterdam is de place to be.” Daar leggen ze vaak contact met andere criminelen, volgens de hoogleraar.

Ook op economisch vlak valt er in Nederland veel te halen. Nederland heeft een grote haven, Rotterdam. Een andere grote haven, Antwerpen, ligt om de hoek. Ze worden beide gebruikt voor de import en export van drugs. En maffiosi wanen zich in Nederland veilig omdat „repressief of preventief beleid versus de Italiaanse maffiaorganisaties” ontbreekt, schrijft het rapport. Volgens Fijnaut komen maffialeden ook naar Nederland omdat geld witwassen hier, net als in Duitsland, „een makkie” is. Henk van de FIOD betwijfelt dat. „Op de snelweg val je ook op als je constant te hard rijdt.” De maffia is met deze slag niet weg uit Nederland, zegt Henk. „We zijn er nog niet.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 6 december 2018