VVD-leider en premier Mark Rutte tijdens het congres van zijn partij, afgelopen weekend. Beeld anp

'Pinocchio-gedrag', zegt PvdA-voorzitter Hans Spekman over het optreden van premier Mark Rutte in het laatste tv-debat. SP-leider Emile Roemer ziet 'een liegende premier'. Jolande Sap van GroenLinks spreekt van 'een vuile truc' van Rutte. D66-lijsttrekker Alexander Pechtold waarschuwt voor 'collega's die radicaliseren'. En ChristenUnie-leider Arie Slob spreekt van een 'stresstest' waarvoor niet alle partijleiders lijken te slagen.



Het doorprikken van beweringen van lijsttrekkers is meer dan ooit een nationale sport geworden. In de kranten en de sociale media gonst het rond. SGP-leider Kees van der Staaij was dinsdag nog niet uitgesproken op RTLZ ('Vrouwen worden bijna nooit zwanger van verkrachting') of de cijfers die het tegendeel bewijzen vlogen hem van alle kanten om de oren.



Dat is nog niets vergeleken met premier Rutte die nu al sinds zondagavond druk is met uitleggen waarom hij denkt dat zijn VVD het eigen risico in de zorg echt niet verhoogt. Hij overblufte er SP-leider Roemer mee in het RTL-debat, maar inmiddels staat hij in alle media te boek als verteller van flagrante onwaarheden. Zijn eigen partijprogramma laat patiënten immers echt meer zelf betalen voor de dokter. Dat Rutte dat ontkent, is 'een premier onwaardig', vindt SP-leider Roemer.



Draaikonterij

Aan dit straatgevecht ging al veel politieke draaikonterij vooraf: het CDA dat opeens geen langstudeerboete meer wilde, maar stil bleef toen er een alternatief moest worden verzonnen. D66 dat lange tijd als enige trots achter het Lenteakkoord bleef staan, maar toen toch maar besloot de treinreizigers geen forensentaks op te leggen. De SP die twee jaar verbeten actie voerde tegen de verhoging van de pensioenleeftijd en die zich nu - om de eigen cijfers rond te krijgen - toch maar stilletjes heeft aangesloten bij de meerderheid: ook voor de socialisten is 67 jaar op termijn een geschikte pensioenleeftijd.



Terwijl over en weer beschuldigingen klinken en Roemer en Rutte elkaar blijven bestoken en vooralsnog geen millimeter toegeven, klinken om hen heen steeds meer bezorgde geluiden. 'Een campagne is ook een stresstest voor lijsttrekkers en hun partijen', zegt CU-voorman Slob. 'Hoe gaan ze om met elkaar? Is dat in het landsbelang? De verruwing die we nu zien, levert geen bijdrage aan wat we nodig hebben: een stabiele regering.'



GroenLinks-leider Sap stelt voor 'dat iedereen nou eens gewoon achter zijn eigen programma blijft staan'. En D66-leider Pechtold waarschuwt Roemer en Rutte: 'Ze proberen elkaar zwart te maken. Dit is de reden waarom mensen geen vertrouwen meer hebben in de politiek.'



Dat het, ondanks alle goede voornemens, voor niemand meevalt om bij de feiten te blijven, bleek dinsdagmiddag. 'Ik zou mijn collega-lijsttrekkers willen oproepen om het zo feitelijk mogelijk te houden', zei SGP-voorman Van der Staaij tegen de Volkskrant. 'Het is bedenkelijk dat we nu al dit niveau van oververhitting bereiken. Hoe moeten we dan wel eindigen?'



Niet veel later op de middag zat Van der Staaij met zijn verkrachtingsuitspraken in het midden van de storm, en werden vanuit diverse kampen excuses van hém verlangd.