Emile Roemer (SP) verlaat het Binnenhof na een gesprek met informateur Edith Schippers. Beeld anp

Een parade van politieke leiders trekt vandaag opnieuw voorbij aan informateur Edith Schippers in haar uiterste poging om de formatie van een nieuw kabinet vlot te trekken. Op de 72ste dag na de verkiezingen hopen VVD, CDA en D66 op beweging bij de SP of de PvdA, maar ze vrezen dat het er niet van komt. SP-leider Roemer werkt intussen achter de schermen onvermoeibaar aan politiek draagvlak voor een centrum-links kabinet onder leiding van CDA-premier Buma.

Sinds de harde breuk tussen D66 en ChristenUnie eerder deze week verkeert het Binnenhof in vertwijfeling. De strijd tussen D66 en de VVD over de balans in de nieuwe coalitie leidt tot een patstelling.



D66 blijft hopen op een linkse coalitiepartner: GroenLinks, SP of de PvdA. Voorman Pechtold wil koste wat het kost voorkomen dat zijn partij alleen komt te staan in een overwegend rechts-conservatieve coalitie.



In de VVD, waar de kaarten juist wel op de ChristenUnie waren gezet, overheerst nog steeds de verbijstering over de manier waarop Pechtold dinsdag binnen enkele uren besloot dat het niks kon worden tussen hem en de christenen. Een gesprek tussen Rutte en Pechtold op het Scheveningse strand was woensdag weliswaar goed voor de verhoudingen, maar Pechtolds signaal is intussen wel aangekomen bij de liberalen: zij gaan er inmiddels niet meer vanuit dat de ChristenUnie een serieuze optie is in combinatie met D66.



De relatie tussen Pechtold en CU-voorman Segers is op een dieptepunt beland: Segers vindt dat Pechtold hem in hun 'verkenningsgesprek' geen serieuze kans heeft gegeven. Voor de eigen achterban verklaarde hij de gang van zaken in het Nederlands Dagblad: 'Ik had me kunnen voorstellen dat je was gaan praten over wat je samenbindt in een kabinet. Natuurlijk komen dan ook de lastige onderwerpen en verschillen langs, maar dat gebeurde nu wel heel snel. En zonder de andere partijen (...) Dat ik al van alles bij voorbaat zou moeten opgeven, kun je niet serieus menen.'

VVD-leider Mark Rutte en D66-voorman Alexander Pechtold overlegden woensdag met elkaar in een strandtent in Scheveningen. Beeld anp

SP en PvdA in beeld

Pechtolds signaal aan VVD en CDA was daarmee duidelijk, maar als het zijn bedoeling was om daarmee GroenLinks terug aan tafel te krijgen, dan lijkt dat ook mislukt. VVD-voorman Rutte is onverbiddelijk: 'Ik zie dat niet herleven.' Bronnen in de VVD bevestigden donderdag dat hier geen beweging zit: 'Die optie is dood.'



Daarmee lijken de twee meest voor de hand liggende opties voor een vierpartijencoalitie te zijn afgeschreven. De blikken gaan nu richting SP en PvdA, beide in het bezit van genoeg zetels om de coalitie aan een meerderheid te helpen, maar ook beide nog steeds niet bereidwillig. Rutte, Pechtold en CDA-voorman Buma hebben de afgelopen dagen volop gebeld met SP-leider Roemer en PvdA-leider Asscher, maar vooralsnog zonder merkbaar resultaat.



De PvdA volhardt in de mening dat GroenLinks de meest voor de hand liggende regeringspartij is. De sociaal-democraten zien niet in waarom Rutte en Buma denken dat zij er met Asscher wel uit kunnen komen waar dat met GroenLinks-leider Klaver niet lukte. Klaver verklaarde vorige week dat hij in de onderhandelingen over het immigratiebeleid 'een principiële ondergrens' heeft getrokken. Hoewel niet duidelijk is waar die grens precies lag, is Asscher niet van plan om er wel overheen te gaan en daarmee nog jarenlang de hoon van Klaver over zich heen te krijgen. 'En als VVD en CDA nu opeens toch ruimte zien om daarover te onderhandelen, kunnen ze dat net zo goed met Klaver doen', aldus een bron dicht bij Asscher.

Het kabinet-Buma

SP-leider Roemer op zijn beurt erkent dat de SP steeds scherper in beeld komt, maar blijft een coalitie met de VVD uitsluiten. SP'ers erkennen desgevraagd dat zij in steden als Amsterdam vruchtbaar samenwerken met de VVD, maar zij wijzen erop dat in de hoofdstad de krachtsverhoudingen anders zijn (SP en VVD zijn er even groot, in de Tweede Kamer is de VVD ruim twee keer zo groot) en dat op lokaal niveau niet over inkomensbeleid of de marktwerking in de zorg hoeft te worden besloten - zaken waarin SP en VVD diametraal tegenover elkaar staan.



Roemers inspanningen achter de schermen waren de afgelopen dagen dan ook onverminderd gericht op een centrum-linkse coalitie onder leiding van CDA-premier Buma. Dat wordt dan een verbond tussen CDA, D66, SP, GroenLinks, PvdA en 50Plus, die laatste partij eventueel in de rol van gedoger. In de SP wordt beklemtoond dat alle betrokken partijen inmiddels openstaan voor een verkenning, behalve CDA-leider Buma. Die vindt dat het tegenover de kiezers geen pas geeft om de twee grootste partijen, de VVD en Wilders' PVV, buiten de regering te laten. 'We moeten wachten tot Buma geen andere optie meer ziet', klinkt het in de SP.

Tijd dringt

Voor informateur Schippers dringt intussen de tijd. Ingewijden bevestigen dat zij eigenlijk begin vorige week, toen het stukliep met GroenLinks, haar opdracht al wilde teruggeven aan de Tweede Kamer.



VVD-leider Rutte haalde haar over om door te gaan. Als zij in de komende dagen geen beweging weet te forceren, is haar missie alsnog gedoemd te mislukken en zal de Kamer volgende week waarschijnlijk vragen om een andere verkenner of informateur van een andere politieke kleur.