In 2005 overstroomde een wijk in Wilnis doordat een dijk doorbrak. Bewoners verlaten hun huizen. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Geen enkel verkiezingsprogramma gaat in zijn klimaatparagraaf ver genoeg om de klimaatdoelstellingen van Parijs te halen. Zelfs waar programma's de doelstellingen van Parijs omarmen, schieten de middelen tekort.



Dit blijkt uit een analyse van de programma's door de Volkskrant. In Parijs werd afgesproken dat de opwarming van de aarde zou worden beperkt tot maximaal 2 graden Celsius. Sommige partijen hebben dat doel overgenomen, maar vergeten deel twee van de doelstelling: alle landen zullen streven streven de temperatuurstijging niet groter te laten worden dan 1,5 graden. En zelfs als dat doel wel wordt genoemd, zijn er geen maatregelen bedacht om het doel ook binnen bereik te krijgen.

Het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) rekende onlangs voor wat Nederland zou moeten doen om 'Parijs' te halen. Om de temperatuurstijging tot 2 graden te beperken, zou de uitstoot van broeikasgassen in 2050 met 96 procent moeten zijn gereduceerd. In 2030 al met 40 procent. Met het beleid van dit kabinet zal in dat jaar de reductie blijven steken op 12 procent, stelt het PBL.



Maar er was ook nog die verdergaande doelstelling: de opwarming beperken tot 1,5 graden. Om dat te halen zou de emissie in 2050 negatief moeten zijn, schrijft het PBL. Oftewel: de reductie moet groter zijn dan 100 procent. Om de 1,5 graad te halen, zou de uitstoot in 2030 al met 47 procent moeten zijn gekrompen.



Zelfs behoorlijk groene partijen zoals GroenLinks en PvdA zijn vrijwel alleen bezig met de 2-graden-doelstelling. De scherpere doelstelling wordt een enkele keer genoemd (PvdA), maar geen enkele partij trekt daaruit de consequenties: dat er per saldo broeikasgassen uit de lucht moeten worden gehaald.

Dat lijkt ook een onmogelijke opgave. Elke verbranding levert meteen CO2 op. Toch is het niet onmogelijk, althans in theorie. Zou zouden energiecentrales kunnen worden gestookt met biomassa (hout), en de vrijkomende CO2 kan ondergronds worden opgeslagen.



Het Parijse akkoord werd in december verwelkomd door alle partijen links van de PVV, zij het met wisselend enthousiasme. Premier Rutte noemde het 'een historisch akkoord', en 'goed nieuws voor Nederland, voor Europa en voor de wereld'. Agnes Mulder van het CDA liet weten dat ze 'onder de indruk' is 'van dit belangrijke resultaat': 'een aanzienlijke stap richting een meer duurzame samenleving'.



Op verzoek van Greenpeace becijferde het New Climate Initiative eerder al wat er aan tussendoelen moet worden gehaald. In 2025 alle elektriciteit uit hernieuwbare bronnen. Alle kolencentrales dicht in 2020. Vanaf 2025 alleen nog emissieloze (elektrische) auto's. In 2035 alle verwarming emissieloos, dus gasloos. En uiterlijk in 2035 moet de landbouw gestopt zijn CO2 uit te stoten, wat bijvoorbeeld in de kassen flink zal schelen.

Een dijkdoorbraak in het Utrechtse Wilnis in 2005. Een hele nabijgelegen wijk liep onder water. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Klimaatneutraal zijn in 2050, dat is bij de zeven partijen die nu in de peilingen de grootste zijn de verst gaande doelstelling in de verkiezingsprogramma's. De SP heeft het zo in haar programma staan. Maar daarvan is Joris Wijnhoven van Greenpeace niet erg onder de indruk. 'Doelen stellen voor 2050 is lekker ver weg. Zonder tussendoelen voor bijvoorbeeld 2030 heb je er niet veel aan. Dat is een beetje gratis politiek.'



De Partij voor de Dieren gaat als enige een stuk verder: klimaatneutraal in 2040. Met scherpe tussendoelen: reductie van broeikasgas in 2020 (40 procent) en 2030 (65 procent). Maar ook van deze groene partij is Wijnhoven niet onder de indruk. 'Ze gaan het niet halen. Ze sluiten vergisting van mest uit en willen alleen windmolens waar de dieren en de natuur er geen last van hebben. Met zulke beperkingen haal je het nooit. In Utrecht verzetten ze zich onlangs nog tegen de bouw van een biomassacentrale.' Scherpe normen, zonder bijbehorende maatregelen: alweer gratis politiek.

Leo Meyer, klimaatexpert die een belangrijke rol speelde bij het opstellen van de rapporten van het IPCC (de VN-organisatie die het wetenschappelijk onderzoek naar klimaatverandering doet), vindt CO2-neutraal in 2050 absoluut niet voldoende. 'In het verdrag staat dat de rijke landen het voortouw moeten nemen. Die moeten dus méér doen, en dus eerder op die nul-emissie uitkomen.' Dat betekent volgens hem dat die al ruim voor 2050 moeten beginnen per saldo CO2 uit de lucht te halen in plaats van uit te stoten.



En er zal nog heel veel worden gedebatteerd over wat werkt en wat niet. Zelfs over de meest voor de hand liggende maatregel: sluit zo snel mogelijk alle kolencentrales. Klimaatexpert Leo Meyer is er huiverig voor. 'Het sluiten van een Nederlandse centrale betekent dat er elders in Europa weer ruimte komt voor evenveel CO2-emissie. Dat gat moet eerst worden dichtgetimmerd. Dat kan wel, bij voorbeeld als de staat de emissierechten zelf opkoopt en vernietigt.' Bovendien denkt hij dat juist kolencentrales kunnen worden omgebouwd tot biomassacentrales, waarna de vrijkomende CO2 ondergronds kan worden opgeslagen.