Vakbonden CNV en FNV en de ondernemingsraden van de gevangenissen geloven de alsmaar dalende criminaliteitscijfers niet en willen dat er een onafhankelijk onderzoek naar komt. De organisaties vertegenwoordigen zo'n 13.000 medewerkers in gevangenissen, die vrezen dat de lagere cijfers gevolgen hebben voor de werkgelegenheid in de penitentiaire inrichtingen.

De organisaties zeggen dat de cijfers van het onderzoeksinstituut van het ministerie, het WODC, niet overeenkomen met eerdere rapporten van politie en justitie. Volgens de bonden en ondernemingsraden is er in werkelijkheid veel meer criminaliteit. "Hierdoor blijven 3,5 miljoen delicten onder de radar en leidt 82 procent van de geregistreerde misdaad niet tot vervolging." Ook zouden mensen vaak geen aangifte doen, omdat ze denken dat er toch niets mee gebeurt.

Het ministerie van Justitie en Veiligheid zegt in een reactie dat het WODC de jaarlijkse criminaliteitscijfers niet presenteert en dat het vertrouwt op de cijfers van het CBS. Het CBS zegt op zijn beurt dat de cijfers wel kloppen en dat ook de lagere aangiftebereidheid is meegenomen.

Beïnvloeding door politiek

Toch hebben de bonden en ondernemingsraden er geen vertrouwen meer in, en zeker niet in het WODC. Eind vorig jaar kwam naar buiten dat volgens een klokkenluider het instituut onder druk wordt gezet door de politiek en dat rapporten beïnvloed worden. De organisaties bieden vandaag Kamerleden een petitie aan waarin ze de politiek verzoeken om de Algemene Rekenkamer naar de cijfers te laten kijken.

Volgens initiatiefnemer Willem Bouma van de Centrale Ondernemingsraad hoeft het niet persé door de Rekenkamer te worden onderzocht, als het maar onafhankelijke instantie is. Het verbaast hem niet dat de discussie over beïnvloeding van de politiek is opgelaaid. "Ze zitten ook in hetzelfde justitiegebouw. Dan zou ik toch ergens anders m'n licht op gaan steken."

De lagere criminaliteitscijfers hebben invloed op het personeel dat nodig is in gevangenissen, zegt Bouma. "Met minder criminaliteit zijn er minder rechters nodig, minder OM nodig en zijn er achterin de keten minder gevangenissen nodig. Dat is de onzekerheid bij mijn collega's die elke keer het zwaard van Damocles boven het hoofd hebben hangen", zegt hij in het NOS Radio 1 Journaal.