Kermisexploitanten op de Dam. 'Kijk naar al die blije gezichten.' Beeld Carly Wollaert

"Zo, zo. Here we go. Komt ie." Tussen het pompende geluid van de pneumatische cilinders die de twaalf armen van de Disco Jumper XXL omhoogstuwen, klinkt de nagalmende stem van de kaartverkoper. "Up and down, move your body. Dit is de finale, here we go."



Bij de muntjesschuivers gooit iemand een paar knalerwten op de grond. Iets verderop kun je een waterpijp of een glas vol aanstekers of pennen winnen door er een ring omheen te gooien (45 ringen voor 10 euro).



In lichterlaaie

Er zijn suikerspinnen, churros en XXL-burgers met Chili Xtreme Fries. Op de achtergrond klinkt de hit Ik Sta In Lichterlaaie van volkszanger Frank van Etten. Het is kermis op de Dam.

Voor de allerlaatste keer. Toen het Amsterdamse stadsbestuur in 1876 de kermis afschafte, ontstonden dagenlange rellen in de stad. Het leger moest eraan te pas komen om het kermisoproer de kop in te drukken.



Bij een soortgelijk besluit 140 jaar later bleven rellen uit. Het ging zelfs vrij geruisloos toen het college eind vorig jaar besloot om 'per 2019 of zoveel eerder als mogelijk' te stoppen met de halfjaarlijkse kermis op de Dam, om de drukte en overlast in de binnenstad tegen te gaan.



Blije gezichten

Misschien is het daardoor dat de ondernemers op de Dam niet geloven dat het nu echt voorbij is. "Een betere kermis is er toch niet?" zegt Arend Harms van The View, het grote reuzenrad dat op de Dam staat. "Kijk hoeveel mensen hier lopen en kijk naar al die blije gezichten. En wat voor overlast geeft dit eigenlijk? Kun je je voorstellen dat op dat magische plein nooit meer een reuzenrad staat?"



Harms' reuzenrad is nog vrij nieuw, twee jaar geleden heeft hij het voor ruim vijf miljoen euro laten bouwen. Hij draait vijf evenementen per jaar, waarvan twee kermissen op de Dam. Zo'n dertig tot veertig procent van zijn omzet komt hier vandaan.



(Tekst loopt door onder foto)

Het is kermis op de Dam. Voor de allerlaatste keer. Beeld Carly Wollaert

"Als dit plan doorgaat, kan ik mijn zaak verkopen." Hij kijkt verbaasd als hij hoort dat het plan wel degelijk doorgaat en dat de Damkermis niet na volgend jaar stopt, maar na zondag al. "Wie zegt dat? De gemeente? En weet Duursma dat? Die zegt namelijk dat er niets aan de hand is en we nog een contract voor volgend jaar hebben."



Beetje in de war

Duursma is René Duursma, een ondernemer uit Hippolytushoef die jaarlijks ruim zestig verschillende kermissen in het land organiseert. Sinds hij in 2015 de aanbesteding van de gemeente won, mag hij voor zes ton per jaar een voor- en najaarskermis op de Dam organiseren.



De beschikbare plekken verpacht hij elke kermis opnieuw aan de exploitanten die het hoogst bieden. In een keet achter de Schwenkgrill - een van de achttien eetkramen op de Dam - zegt Duursma dat ook hij 'een beetje in de war is'.



Er is volgens hem namelijk nog geen sprake van het einde van de kermis. "Er is een overeenkomst die loopt tot eind volgend jaar. Die gaan we gewoon uitdienen."



Collegebesluit? Hij zegt het niet te hebben gezien. Een brief dat het contract wordt opgezegd? Ook niet. Een gesprek? Dat ging volgens hem over een eventuele alternatieve locatie voor de periode na 2018. Daarna zegt hij nooit meer iets gehoord te hebben. "Ik ga er vooralsnog vanuit dat er volgend jaar gewoon een kermis is."



Dat is echt niet aan de orde en dat weet Duursma wel degelijk, aldus de gemeente. De concessie die Duurma heeft, loopt tot eind 2018, maar moet wel jaarlijks worden verlengd.



Brief

In het gesprek aan het begin van dit jaar heeft stadsdeel Centrum laten weten geen gebruik meer te maken van de verlenging. In een brief, verstuurd op 9 februari, staat het nog eens helder: 'In 2018 en later zal er geen kermis meer zijn op de Dam.'



"Brief? Ik ken de hele brief niet. Ik sta er echt versteld van. Anders zou ik natuurlijk allang aan de bel hebben getrokken," zegt Duursma. Hij zegt nu in gesprek te gaan met de twee kermisbonden en juridisch advies in te winnen over 'hoe de kermis op deze belangrijke plek kan worden behouden'.



Bij reuzenradexploitant Harms komt het als een schok dat zondag echt het einde van de kermis is. Alhoewel, misschien laat hij hem gewoon staan. "Dan draaien we nog een weekje door voor een goed doel of zo. Uit protest, gewoon om te laten zien dat dit echt niet kan."



Lees ook: Liefhebbers van de kermis treuren om teloorgang volkse traditie