‘Geen enkele regering heeft in de voorbije 25 jaar meer gerealiseerd', zegt premier Charles Michel bij de politieke rentrée. 'En het is nog niet gedaan.'

Over een kamikazeregering spreekt niemand nog en met het Zomerakkoord hebben de federale vicepremiers de strijdbijl begraven die hun regering niet zo lang geleden het etiket van kibbelkabinet gaf. Bovendien liggen de Franstalige socialisten, de grootste oppositiekracht, door allerhande schandalen uitgeteld op de grond.

Anderhalve maand na het Zomerakkoord, dat hij de kers op een al heel mooie taart noemt, ontvangt premier Charles Michel ons in zijn bureau in de Wetstraat 16 met glinsteringen in zijn ogen. ‘Ik ben ontzettend trots op wat we bereikt hebben’, zegt de Franstalige liberaal bij het begin van het nieuwe politieke jaar.

De geschiedenis zal uitwijzen dat dit een heel belangrijke legislatuur was op het vlak van hervormingen.

Michel hoopt dat het Zomerakkoord hem samen met de taxshift en zijn andere sociaal-economische hervormingen een plaats in de geschiedenisboeken oplevert. ‘Het gaat mij niet om hervormen om te hervormen, maar over maatregelen voor meer welvaart. Vandaag niet hervormen betekent morgen achteruitgaan. Ik ben 41 jaar en ik heb kinderen. Ik wil dat zij kunnen zeggen dat we in deze legislatuur het land hebben voorbereid op de toekomst. En ik geloof dat we daarin grote stappen hebben gezet.’

In drie jaar bent u van een kamikazepiloot verveld tot de numero uno van de regering die door zijn vicepremiers met complimenten overladen wordt. Hoe kijkt u terug op al de kritiek uit de beginperiode?

Charles Michel: ‘Ik heb me nooit echt beziggehouden met de perceptie op korte termijn. Ik werk niet om morgen een pluim te krijgen in het commentaar van een krant of een quote op de eerste pagina. Als ik had moeten luisteren naar iedereen die vertelde dat ik bezig was aan een kamikazeopdracht of met sociale afbraak, dan had deze regering niets gedaan.'

'Ik heb drie jaar geleden als partijvoorzitter de keuze gemaakt om in deze regering te stappen omdat ik overtuigd was - en nog altijd ben - dat deze coalitie ons land een unieke kans biedt. Dat is ook gebleken, want de resultaten zijn er. Ik heb er overigens nooit aan getwijfeld dat we een Zomerakkoord zouden kunnen afsluiten, al waren de verwachtingen van de media en vanuit de samenleving hooggespannen.’

Na de zware uithaal van N-VA-staatssecretaris Zuhal Demir, die CD&V in het voorjaar een moslimpartij noemde, leek een val van uw regering nabijer dan een akkoord. Waarom is het toch gelukt?

Michel: ‘Iedereen weet dat ik geen showman ben. Ik werk liever achter de schermen aan resultaten, maar voor de zomer ben ik meer op de voorgrond getreden opdat de sereniteit tussen de Vlaamse meerderheidspartijen zou terugkeren. Rond Pasen heb ik samengezeten met de partijvoorzitters om nog eens duidelijk van hen te horen welke richting ze met de regering uit willen. Toen is duidelijk geworden dat de wil om tot bijkomende resultaten te komen er nog altijd was.'

Ik ben geen showman, maar ik ben meer op de voorgrond getreden opdat de sereniteit tussen de Vlaamse partijen zou terugkeren.

'Het besef kwam dat de meerderheidspartijen een duidelijk DNA delen: we willen alle vier de economie stimuleren en versterken. Dat is in het belang van onze welvaartsstaat en de sociale cohesie. In juli hebben we, net zoals in de voorgaande jaren met de taxshift en een resem sociale hervormingen, belangrijke stappen in die richting gezet. Elke dag tot de dag van de volgende verkiezingen werken we daaraan voort.’

Welke hervormingen hebt u nog in het vooruitzicht?

Michel: ‘In het Zomerakkoord hebben we politieke afspraken gemaakt over 50 nieuwe maatregelen, waaronder de hervorming van de vennootschapsbelasting, hervormingen voor een flexibele arbeidsmarkt en de modernisering van de overheid. Nu volgt het wetgevende proces samen met het parlement, de Raad van State en in bepaalde gevallen de sociale partners. Op de ministerraad hebben de ministers voorstellen gedaan over de timing van de invoering van de hervormingen die onder hun bevoegdheid vallen, zodat de meeste maatregelen al in 2018 kunnen ingaan.’

Het uitvoeren van het Zomerakkoord is de enige ambitie die u nog hebt?

Michel: ‘Ik ben geen windhaan en ik kan niet elke week een nieuw hervormingspakket uitvinden. Het uitvoeren van al die maatregelen gaat heel wat van onze tijd opslorpen. Maar omdat u aandringt: we gaan nog heel wat tijd steken in het investeringspact. We gaan niet iedereen plezieren, maar heel gericht kijken waar extra investeringen het meest nodig zijn. Ik denk aan een oplossing voor ons mobiliteitsprobleem door bijkomende investeringen in het spoor.’

‘Ook op het vlak van energie heeft deze regering nog grote ambities. Samen met de deelstaten wil ik de komende maanden een energiepact afsluiten om onze erg ambitieuze doelstellingen - waarover internationale afspraken zijn gemaakt - te halen. Het blijft onze doelstelling om de kerncentrales in 2025 te sluiten, zoals in het regeerakkoord is vastgelegd. Daarom willen we naar een nieuw energiemodel en heb ik aan de bevoegde minister gevraagd om haar werkzaamheden te versnellen zodat we in het eerste kwartaal van 2018 grote stappen naar zo’n pact kunnen zetten.’

De legislatuur is nog altijd maar iets over halfweg. Uw ambities mogen toch nog verder reiken?

Michel: ‘Vindt u dat? Nochtans heeft geen enkele regering - en ik wik mijn woorden - in de voorbije 25 jaar in één legislatuur meer gerealiseerd. De socialezekerheidsbijdragen die werkgevers betalen boven op het brutoloon van werknemers, dalen van 33 naar 25 procent. Het basistarief van de vennootschapsbelasting daalt van 33,99 naar 25 procent en zelfs naar 20 procent voor kmo’s. De arbeidsmarkt werd drastisch hervormd, waardoor bedrijven flexibeler kunnen werken. En op het vlak van pensioenen hebben we heel belangrijke beslissingen genomen die de vergrijzing betaalbaar moeten houden. En dat allemaal in drie jaar. Wat we hebben gedaan, is kolossaal.’

Durft u uw regering naast die van ex-premier Jean-Luc Dehaene (CD&V) te zetten?

Michel: ‘Ik heb een immens respect voor Jean-Luc Dehaene en voor de manier waarop hij in moeilijke omstandigheden ons land in de euro heeft geloodst. Ik wil mijzelf niet vergelijken met voorgangers en de manier waarop zij de zaken hebben aangepakt. Maar ik ben ontzettend trots op wat we al bereikt hebben en ik ben er zeker van dat de geschiedenis zal uitwijzen dat dit een erg belangrijke legislatuur was op het vlak van hervormingen.'

Ik hoop dat de mensen niet naïef zijn en begrijpen dat de socialistische vakbond politieke spelletjes speelt.

'Ik geloof ook dat de spanningen en de anekdotiek, waar nu heel hard op wordt gefocust, naar de achtergrond zullen verdwijnen. Vanuit historisch oogpunt zijn dat details. De hervorming van de pensioenen, de arbeidsmarkt en de gezondheidszorg zijn dat niet. Onder meer door ons beleid zijn er al 130.000 banen bijgekomen. Dat betekent meer welvaart en kansen voor 130.000 families. Achter die koude statistiek zitten mensen, met elk hun eigen leven en verlangens.’

De vakbonden noemen uw beleid neoliberaal en asociaal. Wat vindt u van de beslissing van de socialistische spoorbond om op 10 oktober te staken?

Michel: ‘Die dag is niet toevallig gekozen: het is de dag van mijn beleidsverklaring in het parlement. Ik kan dus niet anders dan concluderen dat het om een politieke staking gaat.'

'Dit gaat niet om de belangen van de werknemers, maar over een gevecht tegen een regering die democratisch is verkozen. Ik betreur dat de bevolking daardoor gegijzeld wordt. Het is toch vreemd: door ons beleid komen er jobs bij en stijgt de koopkracht opnieuw. We maken geld vrij om de mensen die het moeilijk hebben iets extra te geven. En daar wordt tegen gestaakt? Dat is toch niet rationeel? Ik hoop dat de mensen niet naïef zijn en begrijpen dat de socialistische vakbond politieke spelletjes aan het spelen is.’

Volgens de drie grote vakbonden heeft wie het moeilijk heeft in onze samenleving het door uw beleid nog moeilijker gekregen.

Michel: ‘Ik antwoord met de feiten en die staan in schril contrast met de ideologische slogans van sommige vakbondsleiders. Iedereen die goed geïnformeerd is, weet dat die ideologische aanvallen niet stroken met de realiteit. De laagste lonen stijgen dankzij de taxshift en de laagste uitkeringen en pensioenen hebben we de voorbije jaren fors verhoogd. De vakbonden moeten toch toegeven dat er al 130.000 banen zijn bijgekomen? We hebben ook altijd oor gehad voor het sociaal overleg - of toch als de vakbondsvoorstellen rationeel waren en coherent waren met ons beleid. De vakbonden moeten begrijpen dat we niet toegeven aan de chantage van één bond in het bijzonder.’

De vakbonden zouden zelfs blij moeten zijn: deze centrumrechtse regering heeft met de belasting op effectenportefeuilles een heuse vermogensbelasting ingevoerd. Daar is de PS nooit in geslaagd.

Michel: ‘Dat is een goede vraag voor de vakbonden: waarom zijn ze daar niet blij mee?’

Omdat ze het te weinig vinden. Maar voor uw liberale achterban bent u toch veel te ver gegaan?

Michel: ‘Jarenlang hebben we in België te veel belastingen geheven op de bedrijven die banen creëren en mensen die werken. Dat is een rem op de economische groei en op de welvaart van de middenklasse. Daarom verschuiven wij lasten van arbeid naar andere inkomstenbronnen. De lastenverlagingen voor bedrijven en de belastingverlagingen voor werknemers hebben we onder meer gefinancierd door kapitaal wat meer te belasten. Bijvoorbeeld via die belasting op effectenportefeuilles, die enkel wordt betaald door wie meer dan 500.000 euro op zo’n rekening heeft staan. Ik vind dat een heel goed te verantwoorden maatregel.’

Vermogenskadaster

Omdat hij op het einde van de rit nooit de 254 miljoen euro per jaar gaat opleveren die in de begroting staat ingeschreven?

Michel: ‘Het was niet evident om een bedrag op die belasting te plakken omdat we geen vermogenskadaster hebben en we dus niet weten hoeveel euro Belgen op effectenrekeningen hebben staan. Maar ik sta garant voor de loyale uitvoering van onze akkoorden en onze budgettaire afspraken. We zullen nauwgezet opvolgen of de belasting voldoende geld opbrengt.’

Een vermogenskadaster zou u het werk veel gemakkelijker maken?

Michel: ‘Dat is een debat dat we op Europees vlak moeten voeren. Als België nu werk zou maken van zo’n kadaster, zal dat onvermijdelijk tot een vlucht leiden naar andere Europese landen die er geen hebben en dat is slecht voor onze economie.’

Nederland heeft zo’n kadaster, dus waarom kan het in België niet?

Michel: ‘Luxemburg heeft er geen en het is beter om zoiets samen in te voeren. Gelukkig is er in dat land een en ander aan het veranderen. Het besef leeft dat meer transparantie in het voordeel is van iedereen. Europa voert een heftige economische concurrentiestrijd met Azië en de Verenigde Staten voor investeringen en jobs, maar tegelijk bevechten EU-landen elkaar op het vlak van fiscaliteit. Dat is geen efficiënte aanpak en daarom moeten we proberen meer lijn te krijgen in de Europese belastingstelsels. Het is een goede zaak dat de Europese Commissie daarmee bezig is. Eens er meer lijn zit in onze fiscale stelsels, kunnen we beginnen met het invoeren van Europese minimum- en maximumtarieven. Zolang dat niet gebeurt, zal onze economie minder snel groeien dan potentieel mogelijk is.’

Begroting

U hebt een aanzienlijk hervormingspakket doorgevoerd, maar dat u de begroting deze legislatuur niet in evenwicht krijgt, is toch een smet op het blazoen?

Michel: ‘Als ik met burgers of met bedrijven praat, gaat het heel vaak over jobs, investeringen, de vennootschapsbelasting of onze mobiliteitsproblemen. Het gaat nooit over de begroting.’

Dat betekent toch niet dat u die mag verwaarlozen?

Michel: ‘Dat doen we ook niet. Toen ik aantrad als premier hadden we een structureel begrotingstekort van 2,2 procent. Vandaag bedraagt het 0,9 procent. We leverden een miljardeninspanning en met de terroristische aanslagen en de vluchtelingencrisis in het achterhoofd is dat een hele prestatie. Voor onze staatsschuld zien we eenzelfde verhaal. Toen ik aantrad, beliep die 108 procent van het bruto binnenlands product (bbp). Vandaag is dat 104 procent. Op dat pad moeten we verdergaan.’

Met de nodige politieke wil had u in 2019 toch kunnen afzwaaien met een begroting in evenwicht?

Michel: ‘Ik kan de begroting in drie maanden in orde krijgen. We verhogen de belastingen en we snijden drastisch in de sociale uitgaven. Zo gemakkelijk is dat. Maar als we dat doen, creëren we onze eigen economische crisis en wordt het probleem op termijn alleen maar groter. In de plaats hebben we gekozen voor een realistisch tempo dat de economie geen pijn doet.’

Ex-premier Guy Verhofstadt (Open VLD) wordt verweten dat hij in tijden van economische groei geen overschotten heeft geboekt. U dreigt het verwijt te krijgen dat u de lage rente niet hebt gebruikt om de begroting helemaal op orde te krijgen?

Michel: ‘Maar wij zijn het geld niet aan het uitgeven, hè. Dat is een groot verschil met toen. Ten tijde van de regering-Verhofstadt stegen de uitgaven in de gezondheidszorg met meer dan 4 procent per jaar. Dat is niet onze aanpak. We gebruiken ons gezond verstand en saneren in een realistisch tempo. Tegelijk zetten we in op economische groei en banen, de beste saneringsoperatie die we kunnen doen. Zo lost het probleem zich op de middellange termijn vanzelf op.’

U rekent op een begroting in evenwicht in de volgende legislatuur? Hoopt u dan opnieuw premier te zijn?

Michel: ‘Ik heb een mandaat tot 2019 en ik ga dat zo goed mogelijk uitvoeren. We zullen dan campagne voeren en na de verkiezingen zullen we wel zien.’

Een premier wil zichzelf toch opvolgen?

Michel: ‘Daarvoor is het nog veel te vroeg. Tijdens de campagne zal elke politieke partij haar project kunnen voorstellen. We zullen zien hoe de kiezer zich daarover uitspreekt en pas dan gaan we praten over de posten. Op voorhand is het veel te moeilijk om daar uitspraken over te doen. Wie had in 2014 voor de verkiezingen kunnen voorzien dat deze coalitie aan de macht zou komen? Niemand, toch? En wie had gedacht dat een Franstalige van de MR premier zou worden? Niemand kon zich dat voorstellen. En toch is het gebeurd.’

Links-rechts

Doet het u plezier dat de PS in de touwen ligt?

Michel: ‘Ik bouw geen politiek project op de miserie van een ander. Ik schep er ook geen genoegen in dat een ander het moeilijk heeft.’

Moeten we dat echt geloven?

Michel: ‘Ja. Overal in Europa is eenzelfde zorgelijke tendens merkbaar. Tegenover het modernisme staat een nieuwe vorm van het communisme op. We zien dat in Spanje met Podemos, in Griekenland met Syriza, in Frankrijk met Jean-Luc Mélenchon, in Duitsland met Die Linke en in België met de PTB. En uit de manier waarop de PS in het federale parlement oppositie voert, leid ik af dat de partij achter de PTB aanloopt. De sociaaldemocraten worden verleid door de neocommunistische sirenes. Niemand gelooft toch dat we de vierdagenwerkweek met behoud van loon kunnen invoeren zonder dat iemand daarvoor de rekening betaalt? Dat zeggen is liegen tegen de bevolking.’

De sociaal-democraten worden verleid door de neocommunistische sirenes.