Een nieuwe politieke beweging tégen politieke partijen en voor een betere democratie. Zo presenteerde Code Oranje zich donderdag in het Haagse café Dudok. Waarnemend burgemeester Bert Blase van Heerhugowaard, die zijn PvdA-lidmaatschap opzegt, stelde dat „het tijdperk van politieke partijen aan het aflopen is”. De beweging wil in drie provincies meedoen aan de Provinciale Statenverkiezingen en later aan de Tweede Kamerverkiezingen.

De naam Code Oranje roept volgens Blase terecht de associatie met „zwaar weer” op. Volgens de initiatiefnemer is politiek Den Haag te veel „in zichzelf gekeerd” en worden politici niet meer vertrouwd. Code Oranje is bezorgd om het toenemend aantal mensen dat niet of „niet meer van harte” stemt of voor partijen als de PVV en Forum voor Democratie kiest.

De Haagse politiek blijft volgens Blase hopeloos achter met vernieuwing en transparantie. Hij noemde het afschaffen van het referendum door het kabinet („Wij staan voor het referendum”) en de afschaffing van de dividendbelasting en het terugdraaien daarvan („Niemand had om die maatregel gevraagd”). Ook de „starre fractiediscipline” in Den Haag en het werken met kleine meerderheden, zoals het kabinet-Rutte III nu gedwongen doet, draagt volgens Blase niet bij aan het vertrouwen in de politiek.

Burgerforum

Code Oranje wil het helemaal anders gaan aanpakken. Geïnspireerd door lokale voorbeelden wil de beweging openbare formatiebesprekingen en permanent de mening van burgers raadplegen via burgerjury’s en online fora. Als voorbeeld werd Ierland genoemd, waar een burgerforum de politiek adviseerde abortus te legaliseren en deze uitkomst in een referendum werd voorgelegd.

De nieuwe beweging heeft nog geen standpunten: Code Oranje wil eerst weten wat burgers belangrijk vinden. De beweging doet in maart in Zuid-Holland, Noord-Holland en Gelderland mee aan de Provinciale Statenverkiezingen. In Noord-Holland gaat Code Oranje „een dwarsdoorsnede van de bevolking intensief interviewen”, in Zuid-Holland worden burgers juist digitaal geraadpleegd.

Code Oranje gaat niet met vaststaande standpunten werken, maar wil burgers ook na de verkiezingen blijven raadplegen en van standpunt kunnen veranderen. Dat is volgens Blase geen kiezersbedrog, maar „de ultieme vorm van transparantie”. Code Oranje wordt gesteund door CDA-prominent Herman Wijffels en een aantal andere burgemeesters, onder wie Annemarie Penn-te Strake van Maastricht.

Voor Bert Blase is het verlaten van de PvdA niet zijn eerste politieke switch. Hij deed in 1994 met De Nieuwe Partij mee aan de Kamerverkiezingen, maar haalde geen zetel. Daarna was hij actief betrokken bij ouderenpartij Unie55+. In 1998 werd hij lid van de PvdA. Dat hij zijn lidmaatschap nu moet opzeggen vindt hij jammer. „Code Oranje wil graag bruggen slaan tussen oude en nieuwe partijen.” Maar de PvdA staat actief zijn voor twee verschillende partijen niet toe, bevestigt een woordvoerder van het partijbestuur.