Je hoort best vaak loze gesprekken over De Kloof tussen burger en politiek. Ik bedoel: als iemand ver kwam in het dichten van die Kloof was het de Haagse wethouder annex corruptieverdachte Richard de Mos, maar zijn aanpak zal de bedoeling ook niet geweest zijn.

Tegelijk zie je bij bezorgde deskundigen vaak opmerkelijk veel smetvrees voor burgers. Zo blijft die hele Kloof vooral een vrijetijdsvraagstuk voor professoren. Praten over een probleem zonder oplossing.

En dan: bijna elke politicus kan de Kloof voortaan verbaal wegtoveren. Neem de manier waarop Kamerleden en minister Carola Schouten (Landbouw, CU) dinsdag op het Malieveld deden alsof veeboeren hun vrienden zijn. Theo Hiddema (FVD) riep ze op te „blijven protesteren – u moet blijven komen”. Misschien moet hij de volgende keer dan zijn partijgenoot Paul Cliteur meenemen: de voorzitter van de FVD-senaatsfractie vindt „vegetariërs beter dan mensen die vlees eten”. Geert Wilders (PVV) sprak de veeboeren toe als „helden”, hoewel zijn partij al in 2012 verkondigde dat „de bio-industrie zijn langste tijd heeft gehad”.

En minister Schouten, jaren een integer Kamerlid, deed een belofte – geen halvering van de veestapel – waarvan de waarde nihil is: de coalitie had dit D66-voorstel allang afgewezen. Toch weten ze allemaal in Den Haag dat de stikstofcrisis nooit zonder ingekrompen veestapel opgelost zal worden – en zo zagen we dinsdag vooral politici die de Kloof tussen veeboeren en de werkelijkheid vergrootten.

Parallel aan de zorgen over de afstand tussen politiek en burgers loopt het verlangen naar politici als rolmodel. Geef het goede voorbeeld en de wereld verbetert. Het veroorzaakt dat we niet meer accepteren dat bewindslieden aan het slot van de Algemene Politieke Beschouwingen, als ze het woord niet voeren, stiekem voetbal op hun iPad kijken. Of dat een andere minister wordt betrapt als hij even vergeet zijn autogordel om te doen. Wie het goede voorbeeld niet geeft verdient straf.

Een zeer Amerikaans verschijnsel, dus ook zeer dubbelzinnig: de roep om rolmodellen vergroot evengoed de hang naar slachtofferschap. Je zag het dinsdag ook bij die boeren.

Al was daar één politicus die wel beide ambities in zich droeg: de Kloof verkleinen én het goede voorbeeld geven. Tjeerd de Groot (D66) benoemde het ware vraagstuk: het gaat slecht met de veehouderij én met de natuur. En toen een onbeschofte boerenleider hem voor een scheldende meute het woord ontnam, beheerste hij zich volledig – zoals het een rolmodel betaamt.

Het ongemakkelijke was alleen: je had geen seconde de indruk dat andere politici zijn voorbeeld zouden volgen.

Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus ) schrijft op deze plek een wisselcolumn met Lotfi El Hamidi.

NRC De Haagse Stemming Het belangrijkste nieuws van het Binnenhof en een inkijkje in de politieke dag die komen gaat Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 3 oktober 2019