Exterieur van Chemieconcern DuPont, nu bekend onder de naam Chemours, in Dordrecht. Beeld anp

Justitie doet onderzoek naar DuPonts lycra- en teflonfabrieken in Dordrecht. Zeker 33 vrouwelijke werknemers van de Dordtse fabriek kregen doodgeboren baby's, miskramen, baarmoederhalskanker of kinderen met afwijkingen door DMAc, ontdekte actualiteitenrubriek EenVandaag. DMAc staat sinds 2011 op de zogeheten Lijst van zeer zorgwekkende stoffen van de EU.

De lycrafabriek in Kerkrade liet al in 1986 onderzoek doen naar de gezondheidsrisico's van DMAc, nadat een DuPont-medewerker de ammoniakachtige geur van het oplosmiddel had geroken. De toenmalige fabriek Ornatex werkte in opdracht van DuPont, dat de fabriek in 1992 helemaal overnam. De binnenlucht van de fabriek bleek bijna twee keer de maximaal aanvaardbare DMAc-concentratie te bevatten, zo kwam uit het onderzoek van de Heerlense arbodienst BGD en de toxicoloog Paul Borm. De bron van de DMAc bleken natte lycraspoelen uit de DuPont-fabriek in Dordrecht te zijn, die de spoelen ter bewerking naar Kerkrade stuurde. Het onderzoek toonde indirect ook aan dat de gezondheidsproblemen in Dordrecht nog veel groter geweest moeten zijn.

De gifwerkers van DuPont Ze zagen het wel: collega's die heel jong stierven en de ernstige gezondheidsklachten bij anderen. Maar nu pas komen bij oud-werknemers van DuPont in Kerkrade de vragen op: was het de DMAc in de lycra? Waarom heeft de leiding van DuPont hen nooit beschermd tegen dat gif? (+)

Uitdampen

Uit de interviews met oud-werknemers blijkt dat de Kerkradese fabriek na het onderzoek heeft geprobeerd het uitdampen van DMAc te beperken door de natte lycra te drogen. Na enkele weken stopte de fabriek daarmee, omdat de textielvezels niet goed droogden. De fabriek plaatste luchtmeetapparatuur, waarvan het alarm afging als de lucht te hoge DMAc-concentraties bevatte.



Na verloop van tijd werd de apparatuur echter verplaatst, vertellen ex-werknemers. Zij moesten af en toe urinetesten ondergaan, maar de uitslag kregen ze nooit te horen. Beschermende kleren zoals handschoenen droegen ze niet omdat ze het werk belemmerden. Kritische vragen over de luchtmetingen en de gezondheidsrisico's van DMAc werden niet op prijs gesteld door de bedrijfsleiding, aldus de ex-werknemers.



'Het is nauwelijks te begrijpen dat de fabriek de DMAc-concentratie wel is gaan monitoren met luchtmetingen en urinetesten, zoals we hadden aanbevolen, maar dat aan de bron van de blootstelling - de natte lycra - al die jaren niets is gedaan', zegt Borm nu. 'Preventie moet je doen aan het begin van de productieketen.'

Ger Willems. Beeld Marcel van den Bergh / de Volkskrant

Onrust

In Kerkrade maken (oud-)werknemers zich zorgen om hun gezondheid na het nieuws over de gifslachtoffers in Dordrecht. Veel collega's zijn jong gestorven of ziek, hoewel een direct verband met DMAc, als het er al is, moeilijk valt aan te tonen. Van DMAc is bekend dat het ernstige vruchtbaarheidsproblemen en leverschade kan veroorzaken, maar daarvan lijkt bij de (ex-)werknemers die de Volkskrant interviewde geen sprake.



Jacob de Boer, hoogleraar milieuchemie en toxicologie aan de Vrije Universiteit, gaat ervan uit dat de blootstelling aan DMAc in Kerkrade lager was dan in Dordrecht, omdat het gif in de lycraspoelen tijdens het transport naar Zuid-Limburg iets zal zijn verdampt. 'Maar dat maakt de situatie in Kerkrade niet minder relevant. De genomen veiligheidsmaatregelen waren zeer ontoereikend.'



DuPont zelf is ervan overtuigd 'steeds passend en verantwoordelijk te hebben gehandeld', schrijft het bedrijf in een reactie. 'Het werken met stoffen als DMAc brengt verplichtingen met zich die DuPont altijd heeft onderkend. Er loopt vanuit het Openbaar Ministerie een onderzoek over de manier waarop met DMAc is omgegaan. Om dat onderzoek niet te doorkruisen, reageert DuPont op dit moment niet verder inhoudelijk op afzonderlijke berichten.' Het OM zegt eerst de reacties op het Volkskrant-artikel te willen afwachten alvorens het besluit of de fabriek in Kerkrade wordt meegenomen in het onderzoek naar DuPont.

De lycrafabriek in Kerkrade is sinds 2004 in handen van het door de Amerikaanse miljardairs Charles en David Koch gerunde Invista. In 2006 stopte DuPont in Dordrecht met de productie van lycra. Invista zegt in een reactie dat blootstelling aan DMAc voor zover het bedrijf weet sinds de overname niet is voorgekomen in de fabriek. Werknemers krijgen tegenwoordig ook inzage in de uitslag van hun urinetesten, in tegenstelling tot bij DuPont, bevestigen huidige werknemers.



DuPont kwam eerder in opspraak om de decennialange uitstoot van het kankerverwekkende gif PFOA in onder meer zijn teflonfabriek in Dordrecht. Het AD ontdekte dat het bloed van oud-werknemers jaren na hun pensionering nog altijd gevaarlijke concentraties PFOA bevat.