Blijde constatering: voor de metalliefhebber is er weer wat te beleven in de binnenstad. Is het genoeg om van een Rotterdamse revival te spreken? Een dag voordat 7.500 Rotterdammers het Zuiderpark in trekken voor hun potje bier en metal op Baroeg Open Air, gaat Vers Beton op zoek naar bewijs voor de stelling: 010 rockt (weer).

Een muzikale drooglegging – zo gaat de periode sinds het verscheiden van Nighttown, Waterfront en Exit wat ons betreft de boeken in. Het stadscentrum was voor liefhebbers van zware metalen een woestenij – denk fluitende wind en rondbuitelende tumble weeds. Niks te beleven, niks te ontdekken, niks te beluisteren. Tot een jaar geleden, toen voorzichtig links en rechts weer eens een luidspreker tot elf opengedraaid werd. Nu is een metalfanatisch handje al snel gevuld, dus de kans bestaat dat dit stuk bovengemiddeld beïnvloed is door de blijde constatering dat er eindelijk, na jaren droog staan, zo eens per maand weer wat te doen is. Gaan we dit verheffen tot een heuse metalrevival? Dat moet nog maar blijken, uit onderstaand bewijs.

1. Baroeg gaat goed

Wat heet, Baroeg gaat érg goed. Dit jaar verkocht de tent al vijf keer uit, iets wat in heel 2014 maar een paar keer lukte. Talentenjachten trekken tientallen bands. Baroeg Open Air zit in de lift. Baroeg trekt ook vaker de stad in, zoals op het Eendrachtfestival, waar het een podium vol jong talent hostte in WORM.

Zowel in de binnenstad als op Zuid gaat Baroeg lekker, en daarvoor heeft PR-man David Kuiper wel een verklaring: “Baroeg legt zich nu al 25 jaar toe op de rauwe underground. We nemen het serieus. Voor ons is metal geen gimmick of een manier om de baromzet omhoog te krikken. We weten wat we programmeren.”

Een iets minder alledaagse reden voor de opleving van de extremere muzieksoorten is te vinden in de economie. “Is er een economische crisis, dan stijgen aan onze deur de bezoekersaantallen. In tijden van malaise bloeit de counter culture op.”

Hoe denken deze deskundigen over een binnenstedelijke revival? “Daar merken we niet zoveel van”, zegt Leon van Rijnsbergen, Baroeg-directeur en programmeur. Kuiper: “Met alle respect voor wat er nu georganiseerd wordt in de binnenstad, het is toch vrij marginaal in vergelijking met wat Nighttown en Waterfront destijds neerzetten. Ik vind het te vroeg om te spreken van een revival.”

Disavowed - Rhizome (live in Indonesië mei 2015, inclusief D66-raadslid Nils Berndsen op de bas) Bron: beeld: beeld: www.youtube.com

2. Leen Steen zegt van wel

“Het zit in de lift”, zegt Leen Steen, oud-directeur en -programmeur van onder meer Exit. “Ik heb twintig jaar ervaring en het is duidelijk dat de hardere genres constant op- en neergaande spiralen beleven.” Steen en zijn club programmeren hun avonden vooral in Club Vibes en op V11. “Onder de naam Stagnation organiseer ik met een groep vrijwilligers regelmatig optredens voor wat hardere gitaarbands, en dan vooral garagerock, punk, stonerrock, metal en hardcore.”

Maar, waarschuwt hij, zo’n opwaartse spiraal duurt meestal een jaar of vijf, waarna het weer ondergronds gaat, naar een heel kleine, harde kern die nooit opgeeft. “Metalheads en punkers zijn het trouwste publiek dat je je kunt bedenken, maar de harde kern bestaat voor 80 procent uit muzikanten die zelf in het genre actief zijn. De meelopers scheiden zich uiteindelijk altijd af, gaan trouwen, krijgen kindertjes en luisteren daarna alleen nog maar stiekem naar hun oude platen.”

Schwarzer de Schwarz Fest in V11. Op het podium: Snorella Beeld door: beeld: beeld: Frank Hanswijk

3. Er komt een nagelnieuw festival

Dat dat toch niet helemaal waar is, blijkt wel uit de oprichting van een nieuw festival: Rotterdam Rocks, een initiatief van Baroeg. Op zaterdag 7 november kunnen bezoekers de haartjes ouderwets laten wapperen bij bands als Picture, Highway Chile en Vandale. Inderdaad, hardrock en heavy metal. En inderdaad, het zijn niet de jongsten die zich dat genre nog levendig weten te herinneren.

Ook de Blokhut Live-avonden in Baroeg, waar de bezoekers van de ooit roemruchte ‘Kei-Hard’-kroeg vlakbij Ahoy in groten getale op afkomen, bewijzen het tegendeel. “Die avonden worden aardig goed bezocht”, zegt David Kuiper. “Wij zetten zoiets neer, omdat we de hele bandbreedte van de scene willen bedienen. Iedereen kan bij ons terecht.”

https://www.youtube.com/watch?v=v4ejX-rZUec Bloodsphere - Encased in Hell (daarmee bedoelen ze dat systeemplafond waaronder ze spelen - red.) Bron: beeld: beeld: www.youtube.com

4. Metal Monday is jarig

Michiel van den Bos en Rink Bergsma organiseren al bijna een jaar Metal Monday in Bar3 op de Nieuwe Binnenweg. Elke laatste maandag van de maand draait het duo serieus zware kost. Met veel succes, want bij de laatste editie stond er zeventig man binnen. Bergsma: “We beginnen vroeg, want veel bezoekers moeten gewoon weer werken op dinsdag. Ze willen dus echt heel graag.”

Van den Bos beschrijft de Metal Monday als een avond voor likeminded mensen. Stiekem zit daar toch een filosofie achter. Bergsma: “We draaien echte metal en niet opeens Linkin Park als het druk is. Maak je het te makkelijk, dan komen de mensen niet, want dan horen ze muziek die ze overal kunnen horen.”

Het succes komt volgens de dj’s vooral door de kaalslag die in Rotterdam plaatsvond na het sluiten van de Blokhut, Nighttown, Waterfront en Exit. Bergsma: “Er was hier lange tijd helemaal niets, dus moesten we elke keer naar Tilburg, Amsterdam of Eindhoven. Of naar Baroeg, maar da’s op Zuid.” En dus sprong het duo zelf in het gat. “Anders blijft het bij Top 40 in de kroeg of thuis met een halve liter op de bank metal luisteren.”

Inmiddels komen op de metalavond steeds meer nieuwe en jonge gezichten af. Van den Bos denkt dat de tijd ernaar is dat metal populair kan zijn. “Aan het einde van de jaren tachtig waren mensen die synthpopprut helemaal zat en wilden ze wat rauwers horen. Nu, in die eindeloze stroom indie en electro, willen mensen weer wat anders.”

Schwarzer de Schwarz Fest in V11 Beeld door: beeld: beeld: Frank Hanswijk

5. Het lichtschip

Zomaar een vrijdagavond op V11, het lichtschip in de Wijnhaven, bij de presentatie van het nieuwe Schwarzwald-bier tijdens het Schwarzer de Schwarz-fest. In de buik van het schip soundcheckt de band Buried. En terwijl bovendeks de laatste borden worden leeggegeten en het donkerbruine Scharzwald-bier de kelen in klokt, klinkt er snoeiharde metal uit het vooronder.

Hoe komt dat zo, die combinatie van kroegvoer, bier en metal? “Ik vind het toffe muziek”, zegt eigenaar Jan Visser, “en het is mijn boot. Al moet ik wel zeggen dat sinds een maand of drie de programmering is overgenomen door Rotown. Hun alternative popprogrammering past meer bij wat er voor de rest op het schip gebeurt. De eters boven konden het niet altijd waarderen wat er onderin gebeurde. De hardere bands zijn nog wel te zien hier, maar niet meer zo frequent als de afgelopen twee jaren.”

Juist in die twee voorafgaande jaren hoorde Visser van veel kanten (“ook van de buren”) dat het bijzonder was wat hij op de boot neerzette. “Het viel wel op dat hier een podium was voor hardere bands. En het is ook niet weg hè. Ik zal metal, en dan vooral Buried, want dat is de beste band van het moment, blijven neerzetten. Maar alleen als het past binnen de context van een quirky festivalletje.”

Buried - Tenebrous Worm Bron: beeld: beeld: www.youtube.com

6. WORM nestelt zich in de scene

Ook WORM draagt een steentje bij aan de heropleving van metal. Alhoewel, het blijft niet bij dat genre, zegt directeur Mike van Gaasbeek. “WORM is het podium voor de hardste muziek van Nederland. Dus als je met metal gierende gitaren en onnavolgbare drums bedoelt, dan kan WORM niet ontbreken.”

Programmacoördinator Jan Hiddink illustreert met een trits zwaargewichten die er recent op het podium stonden wat WORM precies bedoelt met diens ondertitel ‘volbloed bastaardkind van een onmogelijke liefde tussen avant-gardistische recreatie en DIY’. Black Pus, Monomyth, Child Abuse, Brutal Blues, Gewoon Fucking Raggen, Dead Neanderthals, Svartvit, Wolf Eyes, Betonfraktion, Gnod, Anthroprophh, Psalm Zero, The Fifth Alliance en Nefast. “En zo zijn er vast nog wel een paar bands die net onder of iets boven de metalbandbreedte zitten.”

Bovendien zijn er ook festivals als Bruja Fest, Rotterdam Riot Festival en Daybreak Fest.” Maar dat is het ’m juist: het zijn festivals wat de klok slaat. “We merken dat het voor afzonderlijke harde bands extra moeilijk is om een publiek te vinden.”

Schwarzer de Schwarz Fest in V11. Op het podium: Buried Beeld door: beeld: beeld: Frank Hanswijk

7. Terug van wat? Het is nooit weggeweest

De Popunie weet prima hoe de scene ervoor staat. De organisatie stimuleert namelijk de hele popsector, dus ook metal. Specialist daarin is Tom van der Vat, die onder meer betrokken is bij de Grote Prijs van Rotterdam. “Daar melden zich altijd wel metalbands voor aan, maar dat aantal is door de jaren heen vrij constant. Ik zie daar geen opleving in.”

Ook de hoeveelheid metalbands in Rotterdam ziet hij niet opeens enorm groeien. “Sommige bands timmeren aan de weg, zoals Order Of The Emperor en One Eyed Wizard, terwijl een band als Officium Triste al heel lang bestaat en het ook internationaal goed doet.” Van der Vat vindt daarnaast de ontwikkeling van extreme varianten interessant, zoals de electro-metalcore van Wormskull en Voodoom.

En dat grotere aantal optredens dan? Is dat indicatief voor de herrijzenis van de scene? De Popunie-specialist relativeert dat. “Je hebt maar drie of vier actieve bands nodig om te denken dat metal terug is.” Hij waarschuwt daarom voor te veel enthousiasme. “Het lijkt soms alsof er steeds meer metal geprogrammeerd wordt, maar soms verhuist het gewoon. Leen Steen programmeerde vroeger vooral in de Vibes, maar doet dat tegenwoordig in V11. De scene verplaatst zich dus door de stad.”

Conclusie: rockt Rotterdam?

Het genuanceerde antwoord: ja en nee. Ja, want: a. het is nooit weggeweest (zie Baroeg, die de afgelopen jaren zowat eigenhandig de metalscene levend heeft gehouden), b. in de binnenstad kun je anno 2015 toch minstens één keer in de maand een fijn potje metal beluisteren, al dan niet live, en c. dat is deels te danken aan podia als WORM en programmeurs als Leen Steen.

En nee, want: a. het is nooit weggeweest en b. van een grootscheepse herrijzenis is geen sprake. De Popunie noemt “vier fanatieke bands” nog geen opleving, Jan Visser draait op V11 de frequentie van harde concerten terug en WORM ziet hoe individuele bands worstelen om een publiek te vinden.

En toch. Het is klein, het is kwetsbaar en afhankelijk van een paar fanatiekelingen. Maar het ís er. Al is dat eigenlijk nooit anders geweest.