Alleen het bezit en de verkoop van cannabis is op dit moment gedoogd. Er is geen gedoogbeleid voor de kweek van cannabis. Dat betekent dat de voorraad van coffeeshops op papier en in de werkelijkheid allemaal via de achterdeur gaat. De klant weet dus niet waar de cannabis vandaan komt en welke werkzame stoffen in de cannabis zit als de coffeeshop deze informatie niet beschikbaar stelt.

Cannabis mag alleen verkocht worden in coffeeshops aan mensen die een woonadres in een Nederlandse gemeente hebben. De verkoop van cannabis aan toeristen is dus illegaal. Coffeeshops zoals die in Amsterdam houden zich dus niet aan de regels, want iedereen weet dat er in Amsterdam overvloedig cannabis word verkocht aan toeristen. De criteria waar de coffeeshops dit moment moeten voldoen:

In de Opiumwet staan alle regels die er in Nederland omtrent drugs. Deze wet bestaat uit twee verschillende lijsten. Lijst I en lijst II. In lijst I staan alle harddrugs, bijvoorbeeld heroïne, XTC en GHB, deze zijn schadelijker voor de gezondheid dan softdrugs. In lijst II staan de softdrugs waar cannabis ook onder valt.

Op dit moment is de verkoop en het bezit van cannabis (wiet en hasj) gedoogd in Nederland. Het is dus niet legaal om wiet op zak te hebben, maar de politie doet er niks mee. Het Openbaar Ministerie vervolgt personen niet als zij maximaal 5 gram cannabis op zak hebben. Per huishouden worden er maximaal 5 hennepplanten gedoogd om in huis te hebben, als er meer dan 5 hennepplanten in huis staan worden er wel strafrechtelijke stappen ondernomen door de politie.

Het is eindelijk zover, Nederland gaat wat doen aan de huidige Opiumwet. Er werd al lang gewerkt aan een wetswijziging en deze is uiteindelijk door de Tweede Kamer aangenomen. Maar welke veranderingen brengt deze wijziging met zich mee en met welke risico’s gaat dit gepaard?

Wet “Gesloten coffeeshopketen”

De nieuwe wet wilt een gedoogbeleid voor de kweek van de cannabis gaan invoeren. De nieuwe wet is toegespitst op de teelt en verkoop van cannabis. Door de nieuwe wet wordt er een gesloten coffeeshopketen gedoogd.

De gemeenteraad bepaalt het beleid inzake welke coffeeshops gedoogd zijn. De coffeeshops die door de gemeente worden goedgekeurd voor de verkoop van cannabis krijgen een gedoogbesluit. Hierdoor word de verkoop vanuit deze coffeeshop gedoogd. Door de nieuwe wet kunnen telers ook een gedoogbesluit krijgen van gemeente. Hierdoor mogen de telers gedoogd cannabis telen.

Een van de nieuwe voorschriften waar de coffeeshophouder aan moet voldoen, is dat de verkochte cannabis uitsluitend word ingekocht bij een teler die beschikt over een gedoogbesluit van de Minister van Volksgezondheid. Ook moet de cannabis bij de teler worden verpakt in afgesloten verpakkingen van maximaal 5 gram, waarop de werkzame stoffen van het product worden vermeld. De coffeeshophouder moet de cannabis verkopen in dezelfde verpakking waarin de coffeeshop de cannabis van de teler heeft ontvangen.

De risico’s van de wet “gesloten coffeeshopketen”

De bedoeling van de nieuwe wet is dat er een einde word gemaakt aan het paradoxale beleid voor coffeeshops, waar de inkoop van cannabis ongereguleerd is en dus volledig illegaal is, terwijl de verkoop van cannabis gedoogd is. Door de nieuwe wet worden de belangen van de volksgezondheid, de openbare orde, de algemene veiligheid van personen en goederen en de rechtszekerheid gewaarborgd. De wet “gesloten coffeeshopketen” brengt alleen ook nieuwe risico’s met zich mee.

Bijvoorbeeld als gedoogde kweker cannabis gaat inkopen bij illegale kwekers. De gedoogde kweker heeft een gedoogbesluit verkregen om cannabis gedoogd te kweken, maar in plaats van de cannabis zelf te kweken koopt hij de cannabis in bij bestaande illegale kwekers. Hierdoor gaat de gedoogde kweker cannabis “witwassen” en zal dus niet de illegale cannabis kweek afnemen. Waardoor het aantal illegale cannabis kwekers niet zal terugnemen.

De kans is ook groot dat de gedoogde kwekers in aanraking komen met georganiseerde criminaliteit, omdat de gedoogde kwekers alle illegale kwekerijen per direct buiten spel zetten. Als de wet word aangenomen kunnen de illegale kwekers hun product niet meer kwijt bij de bestaande coffeeshops, want deze zijn verplicht in te kopen bij een gedoogde kweker. De mogelijkheid bestaat dat de illegale kwekers de gedoogde kweker onder druk zetten of gaan bedreigen.

Het grootste risico is waarschijnlijk dat gedoogde coffeeshops niet hun cannabis gaan inkopen bij gedoogde kwekers. Op dit moment zijn de gemeentes verplicht de gedoogde coffeeshops te controleren op de punten die al eerder in dit artikel zijn genoemd, waaronder dat coffeeshops alleen mogen verkopen aan inwoners van Nederland. We weten dat er volop cannabis aan toeristen wordt verkocht, wat zou moeten betekenen dat de gemeente het gedoogbesluit van deze coffeeshops moet afnemen. Alleen dit gebeurt in de werkelijkheid nagenoeg niet. In een onderzoek dat is uitgevoerd voor het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC) van het ministerie van Veiligheid en Justitie in 2014, wat toegespitst op het aantal coffeeshops en gemeentelijk beleid in Nederland, word dit niet eens als een reden opgegeven voor de sluiting van coffeeshops. Hieruit is dus af te leiden dat gemeentes geen scherp toezicht houden deze criteria waar coffeeshops zich aan moeten houden. Straks moet de gemeente ook gaan controleren dat de gedoogde coffeeshop inkopen doet bij een gedoogde kweker. Maar als de gemeente de huidige wetgeving niet goed uitvoert, is de kans groot dat dit ook niet lukt na de wetswijziging. Dat zou betekenen dat de illegale kwekers cannabis blijven verkopen aan de coffeeshops, omdat de gemeente het gedoogbesluit van de coffeeshop toch niet afneemt. Waardoor de gedoogde kweker moet gaan concurreren met de illegale kwekers die waarschijnlijk goedkoper kunnen kweken omdat zij zich niet aan de voorschriften van de wet moeten houden. Wat tot gevolg heeft dat een belangrijk deel van de wetswijzing, het reduceren van illegale, niet gebeurt.

Huidige stand van zaken

Maar voordat het zover is moet het huidige voorstel eerst worden goedgekeurd door de Eerste Kamer. Het wetvoorstel is alleen door de Tweede Kamer goedgekeurd. In de Tweede Kamer is er als volgt gestemd: D66, PvdA, SP, GroenLinks en zeven andere kleine partijen, samen goed voor 77 zetels, stemden voor. 72 Kamerleden van onder meer de VVD, het CDA en de PVV stemden tegen. In de Tweede Kamer heeft de VVD voor de verkiezingen tegen het wetsvoorstel gestemd, maar de VVD heeft in zijn verkiezingscampagne verklaard 'het beleid rond softdrugs slimmer te willen reguleren'. De VVD heeft dus wel de intentie om de huidige wetgeving rondom cannabis aan te passen. Het is nu de vraag of de VVD in de Eerste Kamer anders zal gaan stemmen dan in de Tweede Kamer.

Het nieuwe wetsvoorstel heeft veel potentie. Alleen zal er scherp moeten worden gekeken naar de criteria waaraan de bestaande gedoogde coffeeshop aan moet voldoen. Er zal nadrukkelijk moeten worden gekeken of de coffeeshops zich houden aan de opgestelde regels en voornamelijk of de coffeeshops inkopen doen bij de gedoogde telers. Ook dienen de gedoogde kwekers streng gecontroleerd te worden, of zij niet in aanraking zijn met het illegale circuit en of zij volgens de regels kweken.

Bron: Rijksoverheid, Eerste Kamer