Uitgerekend in de week dat Radiohead-producer Nigel Godrich kritiek uitte op de beperkte opbrengsten van Spotify, presenteert de streamingdienst donderdag een lijvig onderzoek naar muziekpiraterij. In Nederland zou het aantal mensen dat gekopieerde muziek downloadt, gekelderd zijn van 5 miljoen in 2008 naar 1,8 miljoen in 2012. In Nederland loopt, net als in Zweden en Noorwegen, het aantal ‘actieve piraten’ terug sinds Spotify er actief is. Dat er nu minder muziek gekopieerd wordt, wil nog niet zeggen dat het downloaden van tv-series en films in Nederland verminderd is.

Muziekpiraterij decimeerde de platenindustrie maar vorig jaar zorgden digitale verkopen, waaronder muziekabonnementen, weer voor lichte omzetgroei. Spotify is met 24 miljoen klanten de grootste muziekdienst van dit moment en lijdt nog altijd verlies. Er is nog meer schaalgrootte nodig om het streaming model goed te laten werken. Naar verwachting zouden in 2017 alle muziekdiensten - niet alleen Spotify, maar ook Deezer, Google of Sony- zo’n 160 miljoen gebruikers tellen. Betalen die allemaal 120 dollar per jaar, dan levert dan 19,2 miljard dollar op. Terwijl de inkomsten van de muziekindustrie in 2012 op zo’n 16,5 miljard dollar uitkwamen, waarvan circa 5,8 miljard uit downloads en streams. De muziekabonnementen groeien van die twee inkomstenbronnen het snelst.

Torrent-sites

Het rapport neigt naar preken voor eigen parochie. Spotify zegt een objectieve analyse gemaakt te hebben van bestaande cijfers - al pakken de meeste conclusies positief uit voor de eigen muziekdienst - en baseert zich onder meer op gegevens van Musicmetric, die het verkeer naar torrent-websites meet. Dat zijn populaire plekken om muziek en video te downloaden, maar andere plekken zoals streaming sites of cyberlockers worden niet meegeteld. De cijfers die de terugloop in downloaders ‘bewijzen’ zijn bovendien gebaseerd op schattingen van drie verschillende bronnen, verspreid over de laatste vier jaar.

Nederland telt vrij veel zware downloaders, een kleine groep mensen die veel bestanden downloaden. Als Nederlanders net zo massaal overstappen op muziekdiensten als in Zweden, levert dat de Nederlandse platenwereld 124 miljoen euro extra op.

De muziekdienst maakt ook niet bekend hoeveel mensen er klant zijn in Nederland en dus is een verband tussen aantal downloaders en aantal muziekabonnementen niet met zekerheid vast te stellen. Wie weet heeft het blokkeren van The Pirate Bay effect gehad. Vast staat wel dat de koppeling van Spotify met KPN breedband-verbinding in september 2012 100.000 betalende gebruikers opleverde. Hoeveel dat er nu zijn wil KPN niet meer kwijt.

Andere conclusies uit het rapport: Spotify onderzocht ook het effect van windowing – het uitstellen van releasedata van albums in sommige landen. Daardoor zouden muziekfans eerder geneigd zijn om een album te kopen. Maar volgens Spotify zou juist één enkele releasedatum voor een betere verhouding tussen piraterij en reguliere verkoop zorgen en het aantal streams verhogen.

Ook stijgt het aantal mensen dat onbetaald muziek downloadt na een festival. Als je een artiest gezien hebt, is er blijkbaar behoefte aan ‘instant gratification’ - en dan is een download blijkbaar de snelste route.

Gehuurde auto

Maar wat blijft er over voor artiesten? Volgens Jeff Hughes van Omnifone, dat muzieklicenties regelt voor grotere Spotify concurrenten als Sony, krijgen platenmaatschappijen een vast deel van de 5 of 10 euro die een abonnement per maand kost. Dat wordt vervolgens onder artiesten verdeeld op basis van het aantal streams. Spotify regelt zijn licenties zelf in rechtstreekse onderhandelingen met platenmaatschappijen en doet daarover geen uitspraken.

Van elk tientje dat Spotify binnenkrijgt houdt de muziekdienst zelf 30 procent - dat is een gebruikelijke verhouding voor digitale distributie. Zes euro gaat naar platenlabels, een euro naar de uitgeverij, volgens deze eerdere uitleg van de Amerikaanse platenbaas David Macias.

Ook al zijn acts tevreden over hun streaming-inkomsten (Spinvis verdient er tien procent van zijn omzet mee) er zijn veel klachten over de lage bedragen per beluisterde muziekstream. Artiesten houden weinig over (een fractie van een cent per stream) in vergelijking met een digitale download (70 ct per liedje voor de rechthebbenden). Maar als je een liedje in Spotify blijft afspelen, blijft de teller doorlopen. Stel dat een artiest maar een half cent per stream krijgt; als een fan het liedje meer dan 140 keer beluistert, levert dat meer geld op. Muziekabonnementen hebben dus schaal nodig om te kunnen renderen. En bijna niets is nog altijd meer dan helemaal niets.

David Macias vergelijkt de opbrengst van de muziekdienst met het prijsverschil tussen een gehuurde auto en een auto die je koopt:

It’s the difference between buying a car and renting one. After a purchase, the transactional relationship is over. But if I’m renting (streaming), then the transactional relationship begins anew with every listen.