Aan de Nederlandse universiteiten en hogescholen vallen ze op, de Chinese studenten. Al jaren vormen ze de grootste groep buitenlandse studenten van buiten de Europese Unie. Op dit moment zijn het er meer dan 6400. Alleen vanuit Duitsland volgen meer studenten Nederlands onderwijs.



De Chinese studenten zijn deel van de steeds grotere groep Chinezen op zoek naar buitenlandervaring. Verreweg de meesten gaan na hun studie terug naar China. Hoe doen ze het daar? Hoe kijken zij terug op hun tijd in Nederland? En wat is zo'n Nederlands diploma eigenlijk waard op de Chinese arbeidsmarkt?



Het is misschien verrassend, maar de teruggekeerde jonge professionals troffen in Nederland geen zesjescultuur aan. Zonder uitzondering zijn ze onder de indruk van het Nederlandse onderwijs. Tijdens haar MA International Business and Management in Groningen werd de 28-jarige Feidan Wang goed uitgedaagd door de discussies tijdens colleges en de eindeloze reeks van presentaties en tentamens. Ze stortte zich volledig op haar studie. "Het was intensief. Er was nooit genoeg tijd om de stof te verwerken", zegt ze.



Engeland

Maar Feidan stak een stuk meer op van haar tijd in Groningen dan van haar andere master, die ze in Newcastle deed. Verreweg de meeste Chinese studenten die in Europa studeren komen in Engeland terecht. In 2014 waren het er bijna 90.000, meer dan in de rest van Europa bij elkaar. Het land heeft een uitstekende reputatie op het gebied van hoger onderwijs.



Onterecht, vindt ook Lujie Wang, nu redacteur van de Chinese editie van Bloomberg Magazine in Peking: "Engeland dankt zijn reputatie als hoger-onderwijsland aan zijn twee topuniversiteiten, Oxford en Cambridge. Maar verder is het Engelse onderwijs kwalitatief een stuk minder dan in Nederland. Verder zijn er zoveel Chinezen dat je het nauwelijks meer een buitenlandervaring kunt noemen."



De alumni hebben vaak moeten uitleggen waarom ze in vredesnaam kozen voor een studie in Nederland, of all places. Dat deden ze omdat het relatief betaalbaar was, vanwege een specifiek studieprogramma of vanuit belangstelling voor continentaal Europa. Na terugkomst in China ervaren ze vaak dat er weinig belangstelling is voor hun tijd in Nederland.



Zo merkt de 27-jarige Lujie dat zijn studie Chinese geschiedenis in Leiden vaak wordt overgeslagen als hij ergens wordt geïntroduceerd: "Meestal gaat het alleen over m'n bachelorstudie aan Peking University, een van China's bekendste universiteiten. Dat zou wel anders zijn als ik in Engeland of de VS had gestudeerd."

Basiskwalificatie

Voor de meeste Chinese werkgevers is ervaring aan een Nederlandse universiteit vooral bewijs dat de sollicitant in het buitenland is geweest. "Buitenlandse ervaring op je cv is voor veel banen nu een soort basiskwalificatie", legt Feidan uit. "Meestal zeggen de namen van Nederlandse universiteiten ze niet zoveel. Groningen is gewoon 'een school ergens in Europa'."



Lujie heeft nog een tip: "Maak meer reclame! Nederland is zo prachtig. Ik ben heel Europa door geweest, en alleen Zwitserland kan aan Nederland tippen. Mensen hier weten ook niet dat het Nederlandse onderwijs zo goed is." Hij vindt het jammer dat de voorgestelde fusie tussen de universiteiten van Leiden, Rotterdam en Delft een paar jaar geleden werd afgeblazen. "Toen dacht ik: dit was een kans voor Nederland geweest om een mega-universiteit te creëren die Nederland naar de top van de wereldranglijsten brengt." Aan de andere kant ziet hij ook in dat zo'n project misschien niet zo bij de Nederlandse mentaliteit past. "Jullie hebben helemaal geen zin in prestigeprojecten als het zo ook prima gaat."



Sinds 2004 heeft Nederland een 'zoekjaar' ingesteld, waarin afgestudeerde buitenlandse studenten voor een jaar een visum kunnen krijgen om een baan te vinden. Chinese studenten maken hier relatief veel gebruik van. Vooral bètastudenten krijgen vaak aantrekkelijke banen aangeboden.



Toch keren veel studenten liever terug naar China. Daar zijn de kansen diverser en is het leven opwindender. Feidan vond het rustige leven in Nederland meer wat voor haar oude dag. Ook de 25-jarige Junya Qian ging vol overtuiging terug na een master economie in Amsterdam: "Er gebeurt nu heel veel in China. Daar wilde ik bij zijn."



Identiteitscrisis

Nu werkt Junya als onderzoeker voor een Frans persbureau in Shanghai. Sinds haar terugkomst uit Nederland in 2012, wisselde ze al een aantal keer van baan. Dat is niet ongebruikelijk voor jonge Chinezen. "Bij ons komt de identiteitscrisis - wat wil ik nu eigenlijk met m'n leven - misschien wat later dan in het Westen. Vaak hebben we onze studierichting niet zelf gekozen. Pas als je aan het werk gaat, ontdek je dat je keus hebt", legt Junya uit. "Steeds meer jongeren willen geen werk doen waar ze geen voldoening uit halen. Ik ook niet, juist na mijn tijd in het buitenland."



Shuo Zhao is verantwoordelijk voor alumnizaken bij Neso, een steunpunt voor de Nederlandse onderwijssector in Peking. Hij snapt wel waarom veel alumni van Nederlandse universiteiten snel terug naar huis gaan. "Hier in China stijgen de lonen snel. Tegelijkertijd gaat het in Europa economisch minder goed. Kijk bijvoorbeeld nu naar de crisis in Griekenland. Dat heeft zijn weerslag op de arbeidsmarkt, juist voor kennismigranten." Toch vindt hij dat studenten beter iets langer zouden kunnen blijven. "Dat is beter voor hun eigen ontwikkeling. Juist een stage of een paar jaar werken in Nederland kan een unieke ervaring opleveren. Lesboeken zijn overal ongeveer hetzelfde."

De ex-studenten geven aan tijdens hun studie veel ervaring met de 'Europese vrijheden', zoals Lujie ze noemt, te hebben opgedaan. Als je je best doet om contacten te leggen, kan het veel opleveren, reflecteert Lujie: "Opeens zit je dan een middag te kletsen over de verhoudingen tussen China en Afrika met een Nederlander die Japans studeert. Door dat soort ontmoetingen zie je de wereld, inclusief China, op een nieuwe manier. Anders dan in China, waar er op alles een 'juist antwoord' is, moest ik in Nederland overal mijn eigen mening over bepalen."



Negen-tot-vijf

Voor Junya bleken haar reizen door Europa een manier om zich te realiseren hoe fijn ze het al had. Zoals voor veel studenten was het de eerste keer dat ze buiten China was. "Mijn hele leven wilde ik naar het buitenland. Nu kijk ik wat rationeler naar de rest van de wereld. Ik weet dat daar ook niet alles makkelijker of beter is."



Nederlanders laten onnodige beleefdheden vaak achterwege, en daarmee een aanknopingspunt voor een buitenlandse student om een praatje te maken. De Nederlandse negen-tot-vijfmentaliteit was ook weleens slikken voor Chinese stedelingen. Ze zijn gewend aan metropolen als Peking en Shanghai waar de meeste dingen elk uur van de dag geregeld kunnen worden. Feidan herinnert zich de dag dat ze in Groningen aankwam. "Het was zondag en ik wilde mijn aankomst vieren met een goede maaltijd. Alleen de McDonald's was open. Ik dacht dat ik op het platteland was beland."



Hoe sterk beïnvloedt hun studietijd in Nederland hun huidige leven nog? Dat verschilt nogal per persoon. Feidan Wang hield er een baan aan over bij RNW, de voormalige Wereldomroep. Daarvoor is ze geregeld in contact met Nederlandse bedrijven en met de Nederlandse ambassade in China. Ook de 35-jarige Shangbin Li, die eerder vier jaar lang studeerde in Deventer en Wageningen, is nog dagelijks met Nederland bezig. Net als veel alumni blijft hij op de hoogte via GogoDutch, een Chineestalige website waarop je werkelijk alles over Nederland kunt vinden. "Je blijft toch het Nederlandse nieuws volgen."



Dat geldt lang niet voor iedereen. "Ik heb er geen spijt van dat ik ben gegaan, maar een jaar was te kort", zegt Junya. "Mijn tijd in Nederland lijkt nu alweer een ver verleden." Shangbin, nu inkoopmanager bij Unilever in Shanghai, heeft ook geen spijt van zijn studie voedselmanagement in Wageningen. "Ik was graag nog wat langer in Nederland gebleven, maar toen bestond het zoekjaar nog niet. Wel jammer vind ik dat ik tijdens mijn studie nooit eens wiet heb gerookt. Ik probeer verder geen drugs te promoten hoor, maar ik had het toch een keertje kunnen proberen."