De Noord-Hollandse Forumleider Johan Dessing (met blauwe stropdas) heeft de andere partijen voor een eerste gesprek uitgenodigd. Beeld Lin Woldendorp

"Zou u bij uitzondering eens een idee van uzelf willen lanceren?" De geërgerde toon in de stem van VVD-lijsttrekker Cees Loggen kan niemand in de Noord-Hollandzaal van het provinciehuis in Haarlem ontgaan.



Al een half uur zitten de leiders van de grootste partijen, op uitnodiging van fractievoorzitter Johan Dessing van Forum voor Democratie maandagmiddag bij elkaar om het formatieproces op te starten.



Maar Dessing krijgt vooral kille en afgemeten reacties op zijn idee om voor de draaiende camera's bij elkaar te komen. Zijn partij was ­immers niet aanwezig tijdens de debatten in de verkiezingscampagne en het is voor de meeste andere lijsttrekkers de eerste keer dat ze de ­winnaar van de verkiezingen in de ogen kunnen kijken.



WhatsAppgroep

De beleefde vragen van Dessing vallen dan ook verkeerd, wat de rest van de partijen betreft zou Forum voor Democratie juist met antwoorden moeten komen. Ook lijkt het soms alsof Forum zich niet realiseert dat er al veel vaker geformeerd is in het provinciehuis.



Of het een idee is om een WhatsAppgroep met daarin alle fractieleiders te starten, om zo het formatieproces te bespoedigen, vraagt Dessing aan de rest.



Hoofdschuddend over zo veel amateurisme hoort Loggen het aan. "We zijn collega's, geen vrienden. Is een WhatsAppgroep nu het aangewezen middel om dit te gaan doen?"



Een provincieambtenaar legt Dessing voor de volledigheid nog even uit dat Forum ambtelijke ondersteuning krijgt bij het proces.

Zowel Forum, GroenLinks als de VVD hebben vorige week negen zetels behaald in de 55 zetels tellende Provinciale Staten van Noord-Holland. Maar Forum werd net wat groter dan die andere twee, en krijgt dus traditiegetrouw het initiatief om een nieuwe coalitie te vormen.



Dessing wil die eerste ronde gesprekken in alle openheid laten plaatsvinden, ook de pers is dus welkom. Hij komt met oud-Schipholtopman Hans Smits op de proppen als informateur, of de andere partijen daar bezwaar tegen hebben?



"Ik heb nog altijd geen programma gezien van wat u nu precies wilt in Noord-Holland. U kunt toch niet van ons vragen of wij met u willen onderhandelen, als wij niet weten waar u voor staat?" kaatst GroenLinksvoorvrouw Zita Pels de bal terug.



Poot stijf houden

En zo gaat het nog een tijdje door. Maar Dessing blijft onverstoorbaar onder het spervuur van vragen. Nee, Forum wil niet alleen meedoen in een rechtse coalitie, ja, FvD heeft minder ervaring dan de rest, en nee partijleider Thierry Baudet spreekt niet namens Dessing als die filosofeert over de verhouding man of vrouw, of het verband tussen ras en intelligentie.



Er ontstaat zowaar enige sympathie voor de ploeterende lijsttrekker, hoewel het gedrag van Forum tijdens de campagne het de anderen onmogelijk maakt om de nieuwe lijsttrekker echt hartelijk te verwelkomen.



Gideon Everduim van Denk vat de sfeer samen. "De menselijkheid in u - die zie ik. Tegelijkertijd moeten we de consequenties omarmen van hetgeen Baudet heeft gezegd en waartoe dat heeft geleid in de maatschappij."



Toch krijgt Dessing wel zijn zin. Een voor een geven de partijen in meer of mindere mate toe geen bezwaar te hebben bij de keuze van Hans Smits als informateur.



Alleen GroenLinks houdt de poot stijf. Dessing heeft de instemming van de rest niet nodig, merkt fractieleider Zita Pels terecht op.

Zij wil vooral weten of Forum de opdracht weer teruggeeft als Dessing erachter komt dat er door Forum geen meerderheidscoalitie te vormen valt. In de coulissen staat GroenLinks te popelen om het van FvD over te nemen.



Niet ondenkbaar, want partijen zoals GroenLinks en D66 hebben al gezegd dat besturen met Forum er voor hen niet inzit. En alle rechtse partijen gezamenlijk hebben geen meerderheid in de Staten.



Geen bezwaren

Maar zo ver is het proces nog niet. Dessing markeert aan het einde van zijn eerste politieke bijeenkomst in de Staten nog maar even fijntjes dat hij geen bezwaren heeft gehoord tegen Smits. Die kunnen ze hem niet meer afnemen.



De rest loopt terug naar de werkkamers, wachtend op een telefoontje van de informateur, zoals dat na elke verkiezing komt. "Als dit echt transparant was gebeurd, had Dessing ons een open vraag gesteld: wat betekent deze uitslag?" mijmert Cees Loggen.



"In plaats daarvan legt Dessing ons uit wat de uitslag voor hem betekent: Forum heeft gewonnen en wil Hans Smits als informateur. Daar mogen wij wat van vinden."



Ook SP-Statenlid Remine Alberts vindt het wel meevallen met alle vernieuwing. "Het gaat net als vroeger. Eerst de poppetjes, dan de inhoud."