De krant wordt radicaler

Beste lezer,

U hebt het eerste journalistieke jaarverslag van De Standaard in handen. We hopen er een traditie van te maken. Er staan enkele cijfers in, maar vooral vertellen we over ons vak en over de journalistieke keuzes die we maakten in de loop van 2019. Dit is een zelfanalyse. We zetten de deuren van de keuken open en laten u in de potten meekijken, zodat u ook over ons werkproces kan oordelen.

We hebben gediscussieerd of zoveel publieke inkijk een goed idee is. Het is intussen een gangbare politieke strategie, ook in de Vlaamse politiek, om media manipulatief te noemen en hen een eigen agenda te verwijten die vervreemd is van het volk. Een stok is snel gevonden in dit jaarverslag. Maar daarom de deuren sluiten getuigt van weinig vertrouwen in het engagement van de lezer. Het is niet slim om de discussie over journalistiek over te laten aan zij die fake news roepen of, zoals dat in de Vlaamse context meestal klinkt, activistische media. Zij laten graag uitschijnen dat de media in crisis zijn. Het tegendeel is waar. Ook in 2019 zag De Standaard haar betaalde oplage flink stijgen. Nooit hadden we meer betalende lezers.

Lezers reageren daarmee ook op de volgehouden aanvallen tegen de nieuwsmedia, die in 2019 wereldwijd crescendo gingen. Donald Trump tweet, nog altijd, haast dagelijks over fake news. De herhaling werkt. In de index van The New York Times staat de teller op meer dan veertig regeringen die media intussen vals verklaren. Waar ‘Lügenpresse’ klinkt, worden kranten en nieuwssites geïntimideerd, bestraft of gedwongen verkocht aan bevriende tycoons. De verhalen van collega’s uit Hongarije en meer en meer ook uit Polen zijn schrijnend.

In eigen land zat de grote verschuiving dit jaar niet in verhoogde aanvallen op de pers. De politieke desintegratie had zelfs een koelend effect. Niemand had nog veel macht te verdedigen. De lange formatie maakt partijen voorzichtiger. Het politieke midden smelt weg, maar door de verkiezingsnederlaag brokkelde ook bij de N-VA het gezag af om voluit in de aanval te gaan. Al blijft Theo Francken ijverig tegen de media stoken. Het felst tekeer gaan de trollen van Vlaams Belang dat, na drie decennia cordon sanitaire, volledig op sociale media speelt.

Maar de grootste verschuiving vond plaats bij u, de lezer.