Premier Rutte. Beeld anp

Voor de zoveelste keer wordt het kabinet op het gebied van het milieubeleid teruggefloten door de rechter. Eerst moest per se de maximumsnelheid omhoog op de snelwegen door Amsterdam en Rotterdam. Omwonenden en milieuorganisaties begrepen niet waarom zij de luchtvervuiling op de koop toe moesten nemen en kregen een reeks rechters aan hun zijde: de overheid mag haar eigen normen uit wetten en verdragen niet overschrijden.

Vervolgens droeg de rechter in het Urgenda-vonnis het kabinet op de uitstoot van broeikasgas veel meer te beperken dan het van plan was. De staat werd gewezen op de 'zorgplicht' om burgers te beschermen tegen het gevaar van klimaatverandering. De overheid moet zich daarom om te beginnen aan haar eigen doelstellingen gaan houden.



Vorige week won Milieudefensie opnieuw: op 150 plekken zondigt Nederland tegen de eigen regels voor de maximale hoeveelheid vuile stoffen in de lucht. Vooral in de binnensteden en in gebieden met grote concentraties vee raakt dat de gezondheid van de omwonenden.



Zulke rechterlijke uitspraken leiden op het Binnenhof vaak tot gemor: de rechter moet niet op de stoel van de politiek gaan zitten. Maar dat is een omkering van de feiten. De rechter zegt slechts dat kabinetten niet met de ene hand mooie verdragen mogen tekenen over milieuverbetering terwijl ze met de andere hand de normen zo ver mogelijk proberen op te rekken. Het klimaatbeleid wordt te vaak slechts met de mond beleden.

Nu het kabinet demissionair is, belooft het deemoedig beterschap. Binnen twee weken maakt het een plan om 'op de kortst mogelijke termijn' overal binnen de normen te komen. Bovendien mogen er geen extra plekken met te veel luchtvervuiling komen.



Dat zal alleen lukken als de overheid vanaf nu haar eigen ambities serieus gaat nemen. Dat is precies waartoe de klimaatwet dient die PvdA en GroenLinks in de maak hebben: concrete, meetbare en wettelijk verankerde doelstellingen die de vrijblijvendheid uit het milieubeleid halen. Ook de formerende partijen D66 en ChristenUnie hebben die wet ondertekend. Durven VVD en CDA alsnog roet in het eten te gooien?