Er kan vrijwel altijd op worden gespeeld, je hoeft het niet te maaien en je hoeft de belijning niet bij te werken: voor menig voetbalclub is een speelveld van kunstgras een uitkomst. Toch kleeft aan deze velden sinds vorige week een belangrijk nadeel. Ze kunnen een boete opleveren van duizenden euro’s vanwege vervuiling van het milieu.

De velden zijn meestal bestrooid met rubberkorrels van gemalen autobanden. Die zorgen ervoor dat een bal zich op een kunstgrasveld zo veel mogelijk hetzelfde gedraagt als op een voetbalveld van echt gras. Maar via de schoenen en kleding van spelers, en ook door wind en regen, komen deze korrels terecht op de grond buiten het speelveld. De rubberkorrels bevatten zink, minerale olie en kobalt die, zo blijkt uit onderzoek van het RIVM, schade toebrengen aan de bodem en het grondwater. Van ieder kunstgrasveld verdwijnt naar schatting jaarlijks een hoeveelheid korrels die gelijkstaat aan dertig autobanden.

Omdat het verboden is de bodem te vervuilen, hebben beheerders van kunstgrasvelden de plicht ervoor te zorgen dat de rubberkorrels zich niet verspreiden. Wegens het niet naleven van deze plicht is de beheerder van sportvelden van de gemeente Enschede vorige week door de rechtbank in Rotterdam veroordeeld tot een boete van 10.000 euro, waarvan de helft voorwaardelijk. Bij de Enschedese voetbalvereniging Vogido bleken de korrels tot op 15 meter van het speelveld in de bermen te liggen. Voorzorgsmaatregelen om dit te voorkomen, zoals schoonloopborstels, ontbraken of waren niet goed onderhouden.

‘Baanbrekend vonnis’

Milieuorganisatie Recycling Netwerk Benelux deed in 2017 aangifte tegen Sportaal, het bedrijf dat het sportbeleid van de gemeente Enschede uitvoert en sportterreinen beheert. Door de gebrekkige gang van zaken op de kunstvelden van Vogido zou Sportaal de Wet bodembescherming overtreden. Sportaal verweerde zich door te wijzen naar de gemeente, die te weinig geld beschikbaar zou stellen voor meer opruimwerkzaamheden. Volgens de rechter was overtuigend bewezen dat de korrels lagen op plaatsen waar dat niet mag, en dat daarmee de wet was overtreden.

Recycling Netwerk spreekt van een ‘baanbrekend’ vonnis, dat gevolgen heeft voor beheerders van alle ruim tweeduizend kunstgrasvelden in Nederland. “Gemeenten of sportverenigingen bedenken zich nu wel twee keer voordat ze een kunstgrasveld aanschaffen”, zegt voorzitter Robbert van Duin in een telefonische toelichting.

De Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek,waarin kunstgrasproducenten zich hebben verenigd, heeft een schriftelijke reactie opgesteld naar aanleiding van het vonnis. Volgens de vereniging biedt het vonnis geen nieuwe inzichten: in Enschede was de veldbeheerder ondanks waarschuwingen in het verleden tekort geschoten in zijn zorgplicht – die de branchevereniging serieus zegt te nemen.

Nieuwe richtlijnen

Zeer onlangs heeft de vereniging een brochure gepubliceerd met richtlijnen voor de aanleg en het beheer van kunstgrasvelden op een manier die bodemvervuiling voorkomt. De brochure, waar twee jaar aan is gewerkt, stelt dat de rubberkorrels veilig kunnen worden gebruikt als het voetbalveld een funderingslaag heeft van zand en lava. Die laag werkt absorberend en voorkomt dat rubberdeeltjes bij regen van het veld afspoelen. Verder zou maximaal 15 kilo versnipperde autoband per vierkante meter veld mogen worden uitgestrooid. De brochure heeft ook een tip voor terreinbeheerders: als er in de herfst bladeren op het veld liggen, blaas die dan niet met een bladblazer naar de zijkanten (waarbij ook rubberkorrels het veld verlaten) maar naar het midden, en deponeer het blad met de korrels niet bij het gft- maar bij het restafval.

Van Duin van Recycling Netwerk verwacht niet dat deze tips voldoende zijn om aan de wet te voldoen. “Je kunt je zorgplicht nog zo serieus nemen, je doet niks tegen korrels die spelers aan hun schoenen meenemen of die wegwaaien door de wind.” Recylcing Netwerk niet van plan een ‘heksenjacht’ op voetbalclubs te openen, verzekert hij. “Onze zaak was ook gericht tegen de producenten van de velden. Zij hebben ook een verantwoordelijkheid om vervuiling te voorkomen.”

Van alle kunstgrasvoetbalvelden is 95 procent bestrooid met rubber. Volgens de Branchevereniging Sport en Cultuurtechniek zijn daar wel alternatieven voor, zoals kurk of synthetisch rubber. Dat is beter voor het milieu, maar ook duurder.

Lees ook:

Strafklacht om rubberkorrels op sportvelden

Crimineel, vindt Recycling Netwerk het uitstrooien van rubbersnippers op grasvelden. Daarom doen ze aangifte.