Een monteur installeert nieuwe software bij een Volkswagen Golf. Beeld epa

Medewerkers van het onderzoekscentrum van de Europese Commissie constateerden al in 2010 dat dieselauto's bij gewoon rijgedrag veel meer van het schadelijke NOx (stikstofoxide) uitstoten dan tijdens de laboratoriumtests die bepalen of de wagen op de weg wordt toegelaten. Interne mails tussen Commissieambtenaren in het bezit van de Volkskrant tonen dat aan. Twee jaar later deden de medewerkers van het onderzoekscentrum vergelijkbare constateringen. De Commissie deed niets met de bevindingen. Inmiddels rijden er vele miljoenen diesels op de Europese wegen die fors meer vervuilen dan wettelijk is toegestaan.



Brussel heeft de toelatingstests voor nieuwe automodellen nooit aangepast, terwijl dit volgens de EU-wetten wel moet als blijkt dat de praktijk te veel afwijkt van wat er in het lab wordt gemeten. De Commissie hield vol dat - tegen de aanwijzingen van haar onderzoekscentrum in - autofabrikanten als Volkswagen, Fiat en Opel geen verboden sjoemelsoftware gebruikten om de uitstoot van NOx te verhullen. In plaats van direct in te grijpen legde de Commissie zich toe op de (langdurige) ontwikkeling van een geheel nieuwe testmethode. Die werd eind vorig jaar goedgekeurd na te zijn afgezwakt door lidstaten met een grote auto-industrie als Duitsland en Frankrijk.

Moeilijk te bewijzen

Fabrikanten hebben altijd beweerd dat de hoge NOx-uitstoot van hun auto's het gevolg is van legale technologie om schade aan de motor te voorkomen. Zolang fabrikanten niet worden gedwongen hun strategieën expliciet te maken, is het volgens de onderzoekscommissie van het Europees Parlement haast onmogelijk het bestaan van sjoemelsoftware aan te tonen. Daardoor konden Brussel en de autofabrikanten jarenlang hun kat-en-muisspel spelen.



Voor het feitenrelaas dat de parlementaire onderzoekscommissie vandaag presenteert, ondervroeg ze afgelopen maanden experts en politici. Het verzamelen van de informatie verliep moeizaam. Afgelopen zomer beklaagde D66-europarlementariër Gerben-Jan Gerbrandy zich nog over een gebrek aan medewerking vanuit de Commissie. Hij en zijn collega-onderzoekers zullen alvast een aantal voorlopige conclusies over dieselgate trekken, het eindrapport van de onderzoekscommissie wordt in maart of april verwacht. Naar verwachting zullen 'autolanden' proberen via hun parlementariërs de scherpste conclusies af te zwakken.

Een dieselmotor van Volkswagen. Beeld ap