Zou Geert Wilders nog wel eens spijt hebben dat hij Richard de Mos in 2012 niet meer op de kieslijst voor de Tweede Kamer zette? Dinsdagmiddag presenteerde de oud-PVV’er met opgestroopte mouwen ‘zijn’ Haagse college van burgemeester van wethouders. Hij wordt locoburgemeester voor de coalitie van Groep De Mos/Hart voor Den Haag, VVD, D66 en GroenLinks.

Boudewijn Revis (VVD), Richard de Mos (Groep de Mos/Hart voor Den Haag), Robert van Asten (D66) en Arjen Kapteijns (Groenlinks) presenteren het coalitieakkoord. Beeld ANP

‘Niet knetterlinks of knetterrechts, maar een coalitie voor de hele stad’, zo typeert formateur Edith Schippers het 80 pagina’s tellende akkoord. Zeven weken hebben de vier partijen onder leiding van de oud-minister onderhandeld in de stadskwekerij. Het ging niet vanzelf, want liberale, progressieve en lokale thema’s moesten een plek krijgen. ‘Soms hebben we met de deuren geslagen of liep er iemand boos weg, maar dan zei Edith: kom op, hier heb ik geen zin in’, aldus De Mos. ‘Dat hielp.’

De Haagse verkiezingscampagne had geen dominant thema. Of ja, toch wel eentje: Richard de Mos. Feitelijk had de campagne van de grote uitdager vier jaar geduurd, vanaf de verkiezingen in 2014 toen hij met drie zetels als Groep De Mos/Ouderenpartij in de raad kwam.

Ombudspolitiek

Ombudspolitiek, zo wordt zijn werkwijze genoemd. Dat is meestal niet bedoeld als compliment, maar het werkt wél: wie vandaag De Mos mailt met een probleem – van het oude mevrouwtje dat uitglijdt over de duivenpoep tot de horecaondernemer die maar geen terrasvergunning krijgt – kan morgen een van zijn 45 wijkvertegenwoordigers verwachten. Ondernemers lopen met hem weg, te beginnen de bekende Haagse ‘behangkoning’ John van Zweden.

Dergelijk dienstbetoon is doodgewoon in België, maar in Nederland leidt het tot gefronste wenkbrauwen. Met 84 pagina’s was het programma van De Mos dan ook veruit het dikste van allemaal. Een halt aan de opmars van betaald parkeren, meer evenementen, feesten en horeca, keihard optreden tegen criminelen, raddraaiers en radicale moslims, en gratis openbaar vervoer voor 65-plussers.

Andere partijen sneerden over de waaier aan beloften en de gebrekkige financiële dekking. Bovendien waren er vragen over de financiering van de verkiezingscampagne. Hoe betaalde hij die dure reclamezuil langs de A12?

De Mos won de verkiezingen glansrijk – hij ging van 3 naar 8 zetels. De PVV had met 2 zetels het nakijken. Al snel begonnen de gesprekken tussen De Mos, VVD, D66 en GroenLinks – samen goed voor 26 van de 45 raadszetels.

FormateurEdith Schippers en Richard de Mos tijdens persconferentie. Beeld ANP

Vanzelfsprekend was die combinatie echter niet. Bij D66 lag de samenwerking gevoelig omdat hun raadslid Rachid Guernaoui naar De Mos was overgestapt – Guernaoui kon het niet verkroppen dat hij in 2014 was gepasseerd als D66-lijsttrekker en wethouder. In 2017 werd hij andermaal geen wethouder toen daar een vacature ontstond.

Klimaatpact

Ook GroenLinks twijfelde hevig. Dertien politieke partijen hadden het Haagse Klimaatpact ondertekend, maar De Mos niet. ‘De broek gaat er niet echt van bollen’, had hij eerder al gezegd over de ambitie om de stad in 2030 klimaatneutraal te maken.

Maar De Mos wist de vier partijen wel degelijk om tafel te krijgen. Uit zijn tijd in de landelijke politiek kende hij voormalig vicepremier Hans Wiegel en oud-minister Edith Schippers, die op zijn verzoek aan de slag gingen als verkenner en informateur. Al snel werd duidelijk dat alle vier partijen konden rekenen op twee wethouders.

Anders dan bijvoorbeeld Leefbaar Rotterdam heeft Groep de Mos/Hart voor Den Haag geen scherp uitgesproken politiek profiel. ‘Landelijk stemmen we allemaal wat anders, maar lokaal willen we allemaal hetzelfde voor de stad’, zo verklaart Rachid Guernaoui het.

Het coalitieprogramma van 80 pagina’s, getiteld Den Haag, Stad van Kansen en Ambities, spaart soms de kool en de geit. Zo krijgen de auto, de fiets, de voetganger én het openbaar vervoer ruim baan. De stad moet een ‘groene koploper’ worden, óók wat De Mos betreft: ‘U kent mij als de meest duurzame man van het noordelijk halfrond.’

Aanvulling:

In het artikel staat dat het nieuwe Haagse college 30 miljoen gaat bezuinigen op welzijn. Daar tegenover wordt echter 10 miljoen euro uitgetrokken voor kleinschalige, wijkgerichte welzijnsinitiatieven.

Het collegeprogramma Vier thema’s staan centraal in het collegeprogramma ‘Den Haag, stad van Kansen en Ambities’: Mobiliteit, Duurzaamheid, Iedereen Doet Mee en De Groei van de Stad. Veiligheid is voor alle vier een belangrijke randvoorwaarde. * Het welzijnswerk wordt anders ingericht. Den Haag wil meer aandacht voor bestaande, kleinere initiatieven die wel worden geroemd, maar nu nog weinig ondersteuning krijgen. Bezuiniging is 30 miljoen. * Het draagvlak voor betaald parkeren wordt onderzocht en in sommige wijken wordt het mogelijk weer gratis. De stad wil een metrolijn vanaf Leidschenveen via het ADO-stadion naar Scheveningen. Het fietsnetwerk wordt uitgebreid. * Elk jaar worden 500 mensen die al jaren in de bijstand zitten, extra begeleid naar opleiding of werk. Het gaat om mensen in het zogeheten ‘granieten bestand’. * De komende vier jaar moeten 25- tot 30 duizend bestaande woningen van duurzame energie worden voorzien. Bij grootschalige renovaties is aardgasvrij het uitgangspunt. ‘Kansen’ zijn er voor geothermie en restwarmte uit de Rotterdamse haven. * De horeca krijgt ruim baan: ruimere openingstijden, ‘realistische’ geluidsnormen en soepeler beleid rond terrassen en vergunningen. Het mkb mag niet vastlopen in regels en de handhaving moet ‘ondernemersvriendelijker’.