Wojskowe laboratorium w Puławach może przebadać dziennie ok. 100 próbek. Ma takie zdolności, ponieważ na jego wyposażeniu znajduje się tzw. termocykler firmy BIORAD, który pozwala na badanie materiału genetycznego wirusa SARS-Cov-2

Dokładnie taki sam ma warszawska centrala ośrodka. Tam jednak sprzęt stoi nieużywany. W ubiegłym tygodniu dyrektor ośrodka w Puławach poprosił dyrektora WIHiE o wypożyczenie. - Dzięki temu możliwości robienia testów w Puławach zwiększyłby się o sto procent - mówi nasz rozmówca

Początkowo płk Ziemba wyraził zgodę na przewiezienie aparatu z Warszawy do Puław. Sprzęt został nawet spakowany. Do Puław jednak nigdy nie dojechał

Nieoficjalnie dowiedzieliśmy się, że sprzeciwiła się temu była zastępczyni szefa WIHiE, ponieważ na tym sprzęcie robi własne badania naukowe i obawiała się, że z Puław może wrócić zepsuty lub zużyty

Teraz ośrodek w Puławach zamówił za ok. 100 tys. zł drugi aparat do robienia testów na koronawirusa. -To bez sensu, skoro nasz stoi nieużywany - mówi pracownik WIHiE

Zablokowanie tego przez byłą wicedyrektor WIHiE jest działaniem absolutnie dywersyjnym - ocenia płk prof. Krzysztof Chomiczewski, były komendant WIHiE

Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii (WIHiE) w Warszawie jest najważniejszą placówką armii do walki z zagrożeniami biologicznymi, chemicznymi i radiologicznymi. W skład instytutu wchodzi m.in. Ośrodek Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych (ODiZZB) w Puławach. Tam ulokowane jest jedno z zaledwie czterech w Polsce laboratoriów klasy trzeciej (BSL-3) bezpieczeństwa biologicznego. Oznacza to, że może ono zajmować się wirusami wywołującymi poważne choroby ludzi i zwierząt, w tym np. koronawirusem.

Na początku marca Onet ujawnił, że przez bałagan i czystki kadrowe w WIHiE, instytucje te nie zostały zaangażowane do walki z pandemią na jej wstępnym etapie. Dopiero kilka tygodni później laboratorium w Puławach zaczęło robić testy na obecność koronawirusa. Obecnie, jak wynika z naszych informacji, wojskowe laboratorium w Puławach może przebadać dziennie ok. 100 próbek. Ma takie zdolności, ponieważ na jego wyposażeniu znajduje się tzw. termocykler firmy BIORAD, który pozwala na badanie materiału genetycznego wirusa SARS-Cov-2.

Co ciekawe, taki sam aparat znajduje się też w WIHiE, czyli warszawskiej centrali ośrodka w Puławach. Tam jednak od początku pandemii stoi nieużywany. Dlaczego? - Ponieważ, po ostatnich zwolnieniach i odejściu wielu pracowników naukowych instytutu, nie ma tam teraz ludzi, którzy mogliby zorganizować laboratorium i włączyć się w badanie próbek na obecność koronawirusa - mówi nasz informator.

Puławy proszą. Warszawa mówi "nie"

Dlatego w ubiegłym tygodniu dyrektor ośrodka w Puławach ppłk Mirosław Kozłowski poprosił dyrektora WIHiE płk. Adama Ziembę, aby wypożyczył do ich laboratorium aparat, który stoi nieużywany w warszawskiej centrali. - Dzięki temu możliwości robienia testów w Puławach zwiększyłby się o sto procent - mówi nasz rozmówca.

Początkowo płk Ziemba wyraził zgodę na przewiezienie aparatu z Warszawy do Puław. Jak twierdzą nasi rozmówcy, sprzęt został już nawet spakowany i przeniesiony do auta oficera, który miał go dostarczyć na miejsce.

- Puławy chciały wypożyczyć aparat na trzy tygodnie. To miało sens, ponieważ w tej chwili i tak nikt u nas nie robi na nim badań. Zaczęło się od tego, że koleżanka rozmawiała z pracownikiem z Puław i zaproponowała wykorzystanie przez nich naszego aparatu. Zaznaczyła tylko, że trzeba to załatwić formalnie. Tak też się stało na poziomie dyrektora WIHiE i Puław. Płk Ziemba wyraził zgodę. Dlatego oficer z WIHiE, którzy zresztą potrafi robić oznaczenia, miał zawieźć aparat do Puław. Miał też zostać tam przez kilka dni, zobaczyć, jak pracują i ewentualnie ich wesprzeć. Sprzęt był już spakowany do jego samochodu, kiedy dowiedział się, że jednak go nie zawiezie. Potem kazano mu go odnieść z powrotem do pracowni i rozpakować - opowiada osoba znająca kulisy sprawy. Skąd ta nagła zmiana planów?

Milczy MON, milczy instytut

Ministerstwo Obrony nie odpowiedziało nam na te pytania. Odpowiedzi nie doczekaliśmy się również z WIHiE. Płk Ziemba, do którego wysłaliśmy szereg szczegółowych pytań w tej sprawie, był dla nas nieuchwytny. Udało nam się porozmawiać jedynie z jego sekretarką. Na początku powiedziała, że dyrektora nie ma, jednak gdy usłyszeliśmy głos w tle, stwierdziła, że dyrektor nie może z nami rozmawiać, ponieważ ma gościa. Na koniec zapewniła, że płk Ziemba się z nami skontaktuje, gdy będzie wolny. Nie doczekaliśmy się jednak ani odpowiedzi na e-maila, ani telefonu.

Jak dowiedzieliśmy się nieoficjalnie z kilku niezależnych źródeł związanych z WIHiE, wypożyczeniu sprzętu do laboratorium w Puławach sprzeciwiła się dr hab. Beata Pająk, wówczas p.o. zastępcy dyrektora WIHiE ds. naukowych. Po wysłaniu przez nas do MON pierwszych pytań w tej sprawie dr hab. Pająk przestała pełnić obowiązki zastępcy dyrektora WIHiE. Jednak nadal tam pracuje. Czy miała prawo zmienić decyzję dyrektora WIHiE i zablokować wypożyczenie aparatu do ośrodka w Puławach?

- Dr hab. n. med. Beata Pająk pełni obowiązki kierownika Samodzielnej Pracowni Genetyki i Biologii Molekularnej WIHiE, w związku z tym sprawuje formalną opiekę nad zasobami technicznymi znajdującymi się w ww. pracowni - czytamy w odpowiedzi MON-u na nasze pytania.

"Działanie absolutnie dywersyjne"

- Ośrodek w Puławach ma własny aparat do robienia badań, drugi jest w WIHiE. Wypożyczony mógłby znacznie zwiększyć możliwości diagnostyczne ośrodka w zakresie badania próbek na obecność koronawirusa. Zablokowanie tego przez byłą wicedyrektor WIHE jest działaniem absolutnie dywersyjnym - ocenia płk prof. Krzysztof Chomiczewski, były komendant WIHiE, a obecnie konsultant krajowy ds. epidemiologii w działaniach związanych z obronnością kraju. Jego zdaniem, ta sytuacja jest jednym z wielu aspektów bałaganu, który od kilku lat panuje w WIHiE. - Niedopuszczalnie jest to, by pani pełniąca obowiązki zastępcy dyrektora do spraw naukowych sprzeciwiła się decyzji dyrektora. Ta pani powinna natychmiast zmienić gabinet, a sprzęt pojechać do laboratorium w Puławach i tam być wykorzystywany do badania próbek. Mamy sytuację szczególną, dlatego ten aparat dziś jest na wagę złota.

Nieoficjalnie dowiedzieliśmy się też, że dr hab. Pająk wykorzystuje ten aparat do prowadzenia własnych badań naukowych. - Dlatego bała się, że z Puław może on wrócić zużyty lub uszkodzony - mówi jeden z naszych rozmówców i dodaje: - Z jej strony to zwykła prywata. Takie zachowanie w sytuacji, kiedy ten sprzęt może uratować komuś życie, jest po prostu niedopuszczalne i skandaliczne. Przecież powszechnie wiadomo, że w Polsce robi się przynajmniej osiem razy za mało testów w stosunku do potrzeb.

Inny pracownik WIHiE dodaje: - To nie Beata Pająk odpowiada za ten sprzęt. Aparat należy do Samodzielnej Pracowni Fizjologii Stosowanej WIHiE. W Warszawie był on wykorzystywany do stworzenia profilu genetycznego żołnierzy o wysokiej sprawności fizycznej. Szefowa tej pracowni niedawno odeszła. Nowym kierownikiem został dr hab. Ryszard Puchała, pracownik naukowy związany z jednym z amerykańskich ośrodków naukowych. Obecnie zresztą również przebywa w Stanach Zjednoczonych i nie wiadomo,kiedy wróci - opowiada jeden z naszych rozmówców.

Dr hab. Puchała zaczął współpracować z WIHiE w ramach tzw. projektu „Kościuszko”. To projekt MON, który miał na celu ściągnięcie do kraju polskich naukowców, którzy wyemigrowali i podjęli pracę w zagranicznych ośrodkach naukowych. Projekt gwarantował im spore pieniądze na rozwijanie badań w uczelniach, instytutach i szpitalach nadzorowanych przez resort obrony.

"Kościuszko" objęty tajemnicą

Z naszych informacji wynika, że właśnie w ramach projektu „Kościuszko” WIHiE kilka lat temu zakupiło, za ok. 100 tys. zł., termocykler firmy BIORAD. Zapytaliśmy o to MON. W odpowiedzi czytamy: „Informacje dotyczące rodzajów posiadanego sprzętu, daty zakupu, a także nazw projektów, z których zakup był finansowany, są objęte tajemnicą Instytutu”.

Z naszych informacji wynika też, że gdy w WIHiE leży niewykorzystany, ale bardzo potrzebny w walce z koronawirusem sprzęt, ośrodek w Puławach wobec odmowy jego wypożyczenia właśnie zmówił taki sam aparat. -Tyle że jest to bez sensu, skoro nasz stoi nieużywany - mówi pracownik WIHiE. Wojskowy instytut na nowy aparat będzie musiał wydać ok. 100 tys. zł.

Zapytaliśmy resort obrony, czy Aurelia Ostrowska, dyrektor departamentu wojskowej służby zdrowia, zna sprawę i czy podjęła jakieś działania. W odpowiedzi czytamy: „Na obecnym etapie nie istnieje konieczność informowania Dyrektor Departamentu Wojskowej Służby Zdrowia o sprawach technicznych, ponieważ nie ma potrzeby, aby powyższe urządzenie zostało przekazane do Ośrodka Diagnostyki i Zwalczania Zagrożeń Biologicznych w Puławach”.

- Potrzeba przekazania aparatu do laboratorium w Puławach, w obecnej nadzwyczajnej sytuacji jest ewidentna, ponieważ większa identyfikacja wirusa pozwoli skuteczniej zwalczać pandemię - uważa prof. Chomiczewski.

Następnie resort obrony informuje nas, że 31 marca dowódca generalny Rodzajów Sił Zbrojnych wydał rozkaz w sprawie przygotowania mobilnego laboratorium mikrobiologicznego w WIHiE i obecnie prowadzone jest tam szkolenie dla personelu. Tyle że, jak wynika z naszych informacji, szkolenie to prowadzone jest nie w Warszawie, lecz w ośrodku w Puławach. Tam znajduje się nowoczesne mobilne laboratorium, które skonstruowali polscy naukowcy wojskowi. Jest to kontener, który można przewozić na platformie samochodowej. Jednak od dwóch lat stoi on na teranie ośrodka w Puławach nieużywany. - To świetny projekt. Dobrze, że ktoś po niego sięgnął - mówi prof. Chomiczewski.

Napisz do autorów: edyta.zemla@redakcjaonet.pl; marcin.wyrwal@redakcjaone.pl

***

Koronawirus w Polsce stał się faktem. Bądź na bieżąco! Nie panikujemy, rzetelnie informujemy. Każdą informację weryfikujemy u źródła, nie publikujemy plotek ani informacji niesprawdzonych. Nie ścigamy się. Dołącz do listy czytelników Informacyjnego Newslettera Onetu.