Het meest misbruikte woord in Den Haag deze week: onomstotelijk. We hebben hier, dit is bekend, enkele politici die het metéén doorhebben als iets onomstotelijk vaststaat.

Ook op momenten dat de rest van het land nog zit weg te kijken, of althans denkt: benieuwd hoe het zit.

Dan hebben zij geen politiewoordvoerders, collega-Kamerleden of aanklagers meer nodig om de onomstotelijkheid van hun inzichten met de wereld te delen.

Dus toen eind vorig jaar in Maastricht volgens minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) een verwarde man met een mes twee mensen doodde en drie verwondde, wist Wilders het zeker: „De enige verwarde man is hier Grapperhaus zelf.”

Drie maanden later concludeerde de Inspectie Justitie en Veiligheid dat de dader inderdaad „een zeer verwarde man” was.

Ook Thierry Baudet poneert graag onomstotelijke feiten. In het AD zei hij laatst dat Nederland over vijftig jaar wegens immigratie „een soort Egypte” is omdat we „worden overspoeld door immigranten uit islamitische landen en radicale ideeën”. Een feit dat hier volgens hem „statistisch wordt begraven”.

De factchecker van deze krant bekeek zijn stelling met behulp van Joop de Beer van het demografisch instituut Nidi. Uitkomst: waar in Egypte nu 90 procent van de bevolking moslim is, zal dat in Nederland over vijftig jaar zo’n 10 procent zijn.

De onomstotelijke feiten van sommige politici kennen kortom een ruime foutmarge.

Maar denk niet dat ze dit coulant maakt bij twijfel over andermans feiten.

Want nadat het woord onomstotelijk viel in het debat over MH17 en de Russische rol daarbij, was het volgens Wilders en Baudet ineens zéér noodzakelijk dat de Kamer zéér precies bekeek of dit wel correct was.

En zo gebeurde het dat dinsdag, bij de stemming, door Wilders en Baudet de onderhandelingspositie werd verzwakt waarmee het kabinet voor nabestaanden schadevergoeding van de Russen gaat eisen.

Met Poetin als lachende derde.

Wat was er, voor en achter de schermen, precies gebeurd? Concreet werd dinsdag gestemd over een motie, geïnitieerd door Ten Broeke (VVD) en gesteund door tien van de dertien fracties.

Er stond in dat het internationale justitieonderzoek „onomstotelijk heeft vastgesteld” dat de raket waarmee MH17 is neergehaald „afkomstig” was van de Russische krijgsmacht. De motie sprak steun uit aan de regering, die de Russische federatie „aansprakelijk” stelt voor de ramp.

Nu roept die term veel misverstanden op – Wilders en Baudet maakten er later vaardig gebruik van.

Staatsaansprakelijkheid, schreef juridisch commentator Folkert Jensma in deze krant, is een „diplomatieke procedure (..) gericht op schadevergoeding, niet op enige vorm van straf”. Minister Blok (Buitenlandse Zaken) meldde dit 25 mei ook aan de Kamer: de Aansprakelijkstelling van Rusland „staat los van het strafrechtelijk onderzoek”.

Dus: vergeet het strafrecht. In feite is die Aansprakelijkstelling een zeer Nederlandse aanpak: hopen eerst de centen veilig te stellen (daarna zien we wel verder).

In het debat van vorige week donderdag, waarin de hele Kamer zich achter de conclusies van het justitie-onderzoek schaarde, maakte Baudet al bezwaren tegen het woord „onomstotelijk” in Ten Broekes motie.

Te stellig, vond Baudet, die vorig jaar zo kritisch was op het Nederlandse onderzoek dat hij Trump vroeg nieuw onderzoek te beginnen. Eerder retweette (en verwijderde) hij een bericht dat de CIA en Oekraïne de ramp veroorzaakten.

Ten Broeke bood hem aan „onomstotelijk” te vervangen voor „overtuigend”.

Toen kwam de aap uit de mouw: ook dat vond Baudet onvoldoende.

Hij wilde het bewijs van het justitie-onderzoek terugbrengen tot een mening. „Het is een pleidooi”, zei hij letterlijk.

Daarna begon hij voor het eerst de aansprakelijkheidsprocedure en het strafrecht te verwarren. Alleen een rechter, zei hij, kan oordelen of feiten onomstotelijk dan wel overtuigend zijn „vastgesteld”.

Het kwam hierop neer: de Nederlandse parlementariër Baudet drong er bij de Nederlandse regering op aan haar onderhandelingspositie inzake de schadevergoedingsprocedure te verzwakken.

Je reinste oikofobie. Dus ik had Baudet graag naar zijn motieven gevraagd, maar hij reageerde niet op mijn verzoek.

Wel verdient Baudet krediet omdat hij al zijn posities in het open debat betrok. Bij Wilders en de PVV ging dat anders.

Wilders, eerder met Russisch-Nederlandse vriendschapsspeld teruggekeerd uit Moskou, zweeg nadat justitie twee weken terug haar bevindingen bekendmaakte.

Het Kamerdebat liet hij aan fractiegenoot De Roon. Een introverte man over wie in de PVV bekend is dat hij sceptisch is over Wilders’ flirts met Moskou.

„Ik heb begrepen dat Wilders gaat praten over mogelijkheden van een bondgenootschap” met Rusland, zei hij in december in de Kamer. „Ik weet ook niet precies wat dat voorstelt.”

In het debat reageerde De Roon niet op Ten Broekes voorstel aan Baudet om de motie af te zwakken (overtuigend in plaats van onomstotelijk). Het VVD-Kamerlid bleef hem daarna benaderen maar kreeg geen respons, zei Ten Broeke.

En toen werd het dinsdag. Denk, wiens loyaliteit aan Nederland geregeld wordt betwijfeld, stemde vóór de motie.

Wilders en Baudet waren tegen.

Na afloop zei Baudet tegen de NOS: „De Kamer kan en mag nooit vaststellen dat iets onomstotelijk is gebeurd als het nog in een strafproces zit.”

Probleem is alleen dat het hele debat, ook de motie, dus niet om een strafproces ging.

Na afloop zei Wilders tegen de NOS: „Niet is aangetoond dat de raket door de Russen is gebruikt; dat daar opdracht toe is gegeven. (..) Dus het woord onomstotelijk klopt om die reden al niet.”

Probleem is alleen dat het woord onomstotelijk in de motie niet sloeg op het gebruik van de raket maar op de afkomst van de raket.

Hiermee doorbraken twee parlementaire fracties de nationale eenheid inzake de schadevorderingsprocedure tegen Rusland, hoewel zij hun tegenstem beiden met een drogreden onderbouwden.

Zo precies als ze waren over de betekenis van het woord onomstotelijk, zo slordig onderbouwden ze hun stemkeuze.

Het werd er niet beter op met Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de Rechtspraak, die ’s avonds bij Jinek instemmend reageerde op Baudet: „Ik denk dat terecht werd gesteld: laten we dat oordeel aan de rechter overlaten.”

Zo hield ook Bakker het misverstand intact dat de Kamer zich in een strafzaak had gemengd.

Elke middag om vijf uur de vijf meestbesproken verhalen van de dag in je mailbox? Aanmelden voor NRC 5 om 5

Het opmerkelijkste was nog hoe weinig opwinding ontstond over deze hele gang van zaken: dat uitgerekend de Nederlandse politici die stelselmatig het nationale belang voorop zeggen te stellen – de soevereiniteit, het patriottisme, de nationale identiteit – liever de Russische dan de Nederlandse onderhandelingspositie inzake MH17 versterken.

Want je kunt, zoals Baudet, eindeloos klagen dat de Nederlandse natiestaat door de elite wordt verzwakt.

Of je kunt, zoals Wilders, telkens herhalen hoezeer je van Nederland houdt.

Maar die posities vergen dan dat je werkelijk voor Nederland opkomt als nationale belangen worden bedreigd.

En hier zagen wij helemaal geen Nederland voor de Nederlanders. Dit was: Nederland voor de Russen.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 9 juni 2018