Rosanne Hertzberger is microbioloog en heeft iedere zaterdag een column in NRC



Bij de Telegraaf Media Groep gebruiken ze vrouwen in lingerie als handige objecten om mee te tellen. In DumpertReeten, een programma van de website Dumpert.nl, waar afgelopen week de honderdste versie van verscheen, zie je een paar onderuitgezakte baldadige kindmannen naar infantiele filmpjes kijken. Hun beoordeling van het getoonde beeld drukken ze daarna uit met een speciale rating. Is het een slecht filmpje? Dan draait één vrouw in string en BH zich om om haar achterwerk te laten zien. Is het een beter filmpje, dan zijn het vier of vijf halfnaakte vrouwen die zich omdraaien. Het kan zo in de tekstboeken over hoe vrouwen te objectiveren.

Bij Fox News schijnt het er ook zo aan toe te gaan, maar daar moest het stiekem. Fox News was namelijk een mainstream nieuwszender, dus konden vrouwen daar alleen achter de schermen worden gekleineerd. Voormalig Fox News-directeur Roger Ailes vroeg er aan de presentatrices of ze zich even wilden omdraaien zodat hij hun achterkant kon beoordelen. Of hij vroeg zich hardop af hoe ze er in bikini zouden uitzien. Of er werden korte rokken in beeld geëist want „Ailes houdt van benen.” Als iemand zich daar dan over beklaagde, dan werd zo’n vrouw steevast gedegradeerd tot het vroege middagprogramma of verdween ze helemaal van de zender.

Gelukkig biedt het kapitalisme een mooie oplossing voor dat soort situaties. Vrouwen zijn namelijk niet alleen maar borsten, benen en billen, ze zijn ook de belangrijkste consumenten van Amerika. Zij besluiten welke auto er wordt aangeschaft, zij besluiten waar de vakantie naar toe gaat en zij doen de boodschappen. Dus toen al die Fox-vrouwen collectief hun bazen begonnen aan te klagen, wilden steeds meer adverteerders niet meer geassocieerd worden met de show. Gevolg: Roger Ailes moest vorig jaar het veld ruimen, en deze week volgde dan eindelijk dat andere viespeukje, de populaire showhost Bill O’Reilly. Die had een vergelijkbare track record en Fox had een paar miljoen dollar moeten uittrekken om zijn slachtoffers het zwijgen op te leggen. Dan kun je nog zoveel kijkers hebben, als de opbrengsten van de advertentieruimte rond jouw programma instorten, dan leveren al die kijkers toch een stuk minder op.

Wat was er eigenlijk zo leuk aan DumpertReeten, vroeg een interviewer van het Parool aan de presentatoren van het programma, in een – overigens volstrekt kritiekloos – interview ter ere van de honderdste aflevering. Antwoord: „Dat we een show kunnen maken die op televisie niet zou kunnen, omdat deze humor daar niet wordt geaccepteerd.” Hij heeft gelijk. Vorige week nog kondigde KRO-NCRV aan een onderdeel te schrappen in het programma Neem je zwemspullen mee waar mannen moesten raden of vrouwen dik of zwanger waren. Daar werd duidelijk een grens overschreden.

Welke adverteerders maken deze content mogelijk?

Op internet zou zo’n item nog redelijk mild zijn. Bij Dumpert worden vrouwen negen van de tien keer in beeld gebracht als aantrekkelijke of juist onaantrekkelijke lapjes vlees vergezeld met standaardcommentaar van reaguurders of er nu wel of geen piemel in moet. Met dat format boeken ze enorme successen: 8 miljoen unieke kijkers per maand. Vrouwen vernederen is big business. De omzet van TMG Digital groeide afgelopen jaar met 6,4 procent naar 35 miljoen euro dankzij advertentie-inkomsten van bedrijven die kennelijk geen enkel probleem hebben met de content. Ik zag reclames langskomen van Hak, Honig, Renault en de Efteling. TUI Reizen vroeg of ik misschien met ze op vakantie naar Malta wil. In een grote banner schept TNT op over wat ze allemaal voor me kunnen verschepen. TNT, u weet wel, dat is dat bedrijf dat beweert de positie van vrouwen hoog in het vaandel te hebben staan.

Weet u, van mij mag je ver gaan in het maken van seksistische, racistische en haatdragende content. Je mag – zoals Dumpert vaak doet – de meest kwetsbare burgers op hun allerzwakste momenten uitbuiten voor je eigen gewin. Je mag naakte vrouwen reduceren tot decorstukken. Ik vind het weerzinwekkend maar de vrijheid gaat best ver voor mij. De vraag is welke adverteerders maken deze content mogelijk? Best interessant om dat eens in beeld te brengen. Ik post alvast een screenshotje op Twitter. Doet u mee? #wiebetaaltDumpertReeten

NRC Kijktips Wat moet je deze week kijken? Tips voor boeiende programma’s, series en films Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 22 april 2017