05/05/2016

W normalnych realiach to obywatel decyduje o tym, kiedy otworzyć i kiedy zamknąć swoją firmę. W normalnych realiach nie ma jednak ZUS-u. Tam gdzie ZUS jest, to urzędnik decyduje o rejestracji firmy. A potem przymusowo ją zamyka. Najgorsze jednak, że ZUS-owską patologię sankcjonują polskie sądy.









Od kilku lat regularnie spotykamy się z doniesieniami o kolejnych wyrokach sądowych nakładających przymus rejestracji działalności gospodarczej. Sprawy takie trafiają zazwyczaj do sądu z inicjatywy urzędów skarbowych lub ZUS-u.

W ostatnich latach tego typu kłopoty miały m.in. osoby, które okazjonalnie sprzedawały stare używane rzeczy na serwisach aukcyjnych. Okazało się, że osoby, które sprzedawały takie rzeczy w trochę większych ilościach, zostały potraktowane przez ZUS i skarbówkę jako potencjalne ofiary. Urzędnicy od kilku lat wyszukują bowiem osób, które sprzedawały np. używane rzeczy na Allegro.

Osoby takie otrzymują często urzędową decyzję stwierdzającą, iż prowadzona przez nich sprzedaż internetowa:

"prowadzona jest w sposób ciągły i zorganizowany oraz ma charakter zarobkowy".

Na tej podstawie urzędy stwierdzają, iż działania takie noszą znamiona działalności gospodarczej, która powinna była zostać we właściwym czasie zarejestrowana. Ale nie została. W związku z tym, urząd skarbowy nalicza zaległy podatek dochodowy od wszystkich przeprowadzonych w przeszłości transakcji, a ZUS nalicza rzekomo zaległe składki nawet za kilka lat wstecz. Wszystko to oczywiście powiększone o gigantyczne odsetki.

Gdzie znajduje się granica pomiędzy sprzedażą okazjonalną a zorganizowaną działalnością gospodarczą? Nigdzie nie jest ona w sposób konkretny opisana. Dlatego sądy dysponują dużą dowolnością w ocenie tego, kto powinien był zarejestrować działalność a kto nie.

Dwa lata temu, Naczelny Sąd Administracyjny przychylił się do argumentacji skarbówki i uznał, że kobieta sprzedająca w serwisie aukcyjnym swoje używane ubrania oraz zabawki po dziecku, w rzeczywistości prowadziła... działalność gospodarczą. Wskutek wyroku, kobieta musiała odprowadzić podatek dochodowy, tak jakby prowadziła firmę, a ZUS zgłosił się do niej po "zaległe" składki.

Co ciekawe, ZUS zawsze chętnie wyciąga rękę po składki, jednak zupełnie inaczej zachowuje się w sytuacji odwrotnej, tj. wtedy, gdy już zarejestrowany przedsiębiorca zgłosi się do ZUS po świadczenie chorobowe. W takiej sytuacji ZUS potrafi przyjąć strategię dokładnie przeciwstawną i twierdzić że... działalność wcale nie była prowadzona.

Co gorsza, takie porażające praktyki ZUS są sankcjonowane przez polskie sądy. I to sądy najwyższego szczebla.

Zaledwie miesiąc temu Sąd Najwyższy przyznał rację ZUS-owi, stwierdzając, iż urzędnicy ZUS mają prawo decydować o tym, czy działalność jest nadal wykonywana. Według sędziów, urzędnik ZUS może uznać, że przedsiębiorca nie wykonuje już działalności w sposób wystarczający i na podstawie takiego stwierdzenia ma prawo do uznania, iż osoba taka nie podlega już ubezpieczeniom. Taka decyzja stanowi zaś podstawę do odmowy wypłaty należnych zasiłków.

Sprawa rozpatrywana przez Sąd Najwyższy dotyczyła mężczyzny, który od lat zajmował się drobnym handlem na lokalnych targowiskach. Mężczyzna zarejestrował działalność gospodarczą i przez lata opłacał należne składki ZUS. Urzędnicy ZUS nie mieli żadnych zastrzeżeń, aż do momentu, gdy przedsiębiorca... zaczął chorować. Wtedy zgłosił się do ZUS po zasiłek chorobowy.

ZUS stwierdził wówczas, że mężczyzna choruje zbyt często. Na tej podstawie urzędnicy wysnuli wniosek, iż firma nie jest już aktywna i należy ją... wyrejestrować. To stwierdzenie stanowiło podstawę do wydania decyzji o niepodleganiu ubezpieczeniom i odmowy wypłaty należnych zasiłków.

Przedsiębiorca nie zgodził się z absurdalną argumentacją ZUS-u i odwołał się do sądu. Sąd pierwszej instancji przyznał jednak rację... ZUS-owi. Z kolei Sąd Apelacyjny był innego zdania. W ten sposób sprawa trafiła przed Sąd Najwyższy.

Zaledwie miesiąc temu sędziowie Sądu Najwyższego wydali wyrok (sygn. akt I UK 196/15), który może spowodować, iż każdy przedsiębiorca zastanowi się pięć razy, zanim zgłosi się do ZUS po jakikolwiek zasiłek. Sędziowie uznali bowiem, że ZUS ma prawo do decydowania o tym, która firma prowadzi działalność, a która nie jest już aktywna. Sędziowie zgodzili się z pokrętną argumentacją ZUS-u, że to urzędnik, a nie przedsiębiorca, może autorytatywnie stwierdzić, którą firmę należy już zamknąć.

Sąd Najwyższy otworzył zatem furtkę, która daje ZUS-owi bardzo prosty sposób na kwestionowanie prawa do ubezpieczenia i odmawiania należnych zasiłków. Do absurdalnej praktyki polegającej na decydowaniu o tym, kiedy firmę należy zarejestrować, polscy sędziowie dołączyli zatem kolejny kwiatek. Teraz urzędy będą decydować również o tym, kiedy firmę należy... zamknąć.