Europese leiders proberen vandaag in Salzburg opnieuw het migratiebeleid te hervormen. In zijn boek De vorm van vrijheid, dat deze week verschijnt, analyseert hoogleraar Europese Studies Paul Scheffer hoe we in de Europese Unie met onze grenzen omgaan. Volgens hem maken we steeds dezelfde fout. "Als je naar het verleden kijkt dan zie je dat we de dynamiek van migratie altijd enorm hebben onderschat. Kijk alleen al naar de gevolgen van klimaatverandering, de enorme welvaartskloof tussen Noord en Zuid, en de politieke instabiliteit in veel landen. Ik voorspel dat we de komende twintig tot dertig jaar met een enorme migratiedruk te maken zullen blijven hebben."

Dit artikel bevat een video. 9:11 Met Paul Scheffer naar de Afrikaanse poort van Europa

De Tweede Kamer heeft gisteren een voorstel van Paul Scheffer aangenomen, om een speciale staatscommissie aan het werk te zetten die precies uitzoekt hoeveel Nederlanders er de komende jaren bijkomen en wat dat gaat betekenen voor de verzorgingsstaat, het verkeer, de zorg en de woningmarkt. Europa-correspondent Saskia Dekkers reisde samen met Paul Scheffer af naar het Marokkaanse Tanger, een belangrijke havenstad in Marokko en de Afrikaanse poort naar Europa.

De hoogleraar noemt de omgang met grenzen "misschien wel het grootste vraagstuk van deze tijd. De bevolking van Afrika zal de komende dertig jaar verdubbelen. Er zijn meer jongeren in Afrika dan ooit, het is een heel jong continent, mensen zijn beter opgeleid en hebben minder toekomstkansen. Dus de aandrang van die jongeren om hun leven te verbeteren, zal blijven." Met een bootje over de grens Overal in Tanger hangen jonge Marokkanen rond. Ze hebben diploma's, maar geen werk. Hun droom: met een bootje de grens over naar Europa. Die vertrekken elke dag. "Alle Marokkanen willen weg om in Europa te gaan werken", zegt een van hen. "Voor drieduizend euro stap je in een klein bootje met 27 mensen naar Spanje. Je bent er al in een uur." Veel mensen willen naar Europa, maar dat vraagt iets van de Europese samenleving. Scheffer denkt dat we vooral vooruit moeten kijken. "We hebben de geschiedenis van de gastarbeiders gezien, onder andere uit een land als Marokko. Het gaat het erom dat mensen tien jaar lang veel aan de Nederlandse, Franse en Duitse economie hebben bijgedragen, maar daarna niet meer nodig waren op de arbeidsmarkt. Ze zijn gebleven en vervolgens enorm afhankelijk geworden van sociale zekerheid. De netto bijdrage van die migratie is heel laag geweest." Dat is geen verwijt aan de migranten, benadrukt Scheffer. "En ook geen verwijt aan de ontvangende samenleving. Maar er is gewoon niet goed nagedacht wat de langetermijngevolgen waren van deze migratie. En we maken nu telkens dezelfde fout."

“ Ze willen geen zwarten meer in Tanger. We lopen niet meer op straat. Afrikaanse migrant

Hierover discussiëren lijkt moeilijk, omdat verwijten van racisme en discriminatie altijd op de loer liggen. "Het polariseert. Sommige mensen vinden het onze morele plicht om de grenzen zo open mogelijk te houden, anderen willen juist dat de grenzen sluiten. Iedereen voelt wel dat beide opvattingen nergens toe leiden op lange termijn." Hij legt uit: "Wat is het morele midden van de samenleving? Daar gaat het om. Hoe houden we een verplichting vol van het opvangen van mensen die op de vlucht zijn? Niet voor een jaar, maar op de langere termijn. Hebben we een helder idee over de arbeidsmigratie die we de komende jaren nodig hebben?" De EU heeft Marokko miljoenen gegeven in ruil voor strengere grensbewaking. Veiligheidsdiensten treden sinds een maand nog harder op tegen iedereen met een donkere huidskleur. De enige plek waar mensen zich nog veilig voelen, is in de kerk Notre Dame in Tanger. "Ze zeggen dat ze geen zwarten meer willen in Tanger", zegt een van hen. "We lopen niet meer op straat, we moeten ons de hele dag verbergen. Ze jagen je op en slaan je." Een ander laat een foto zien van een jonge Afrikaan met zijn hele hoofd in het verband. "Dit doen de veiligheidsdiensten met zwarten in Marokko." Daardoor zijn er niet minder mensen die naar Europa willen. "Als het je doel is om naar Europa te gaan, dan ga je naar Europa. Nog elke dag komen er veel broeders aan uit Kameroen, Ivoorkust, Senegal en Mali."