Nia Konstitucio esprimas ke “Venezuelo estas demokratia kaj socia Ŝtato de Juro kaj Justeco, kiu adoptas kiel suprajn valorojn de sia jura mandato kaj sia ago: vivo, libereco, justeco, egaleco, solidareco, demokratio, socia responso, kaj ĝenerale, graveco de la homaj rajtoj, etiko kaj politika pluralismo” (Art. 2, Konstitucio de la Bolivara Respubliko de Venezuelo); tamen, ni ĉiuj kiuj vivas ĉi tie scias ke multe da tiuj artikoloj de nia Konstitucio estas mortaj literoj. Mortaj literoj? Kial? En ĉi tiu artikolo mi montros al vi la kialon de mia opinio pri la supraj valoroj de la aktuala Konstitucio de Venezuelo.

Nia lando havas plej multe da petrolorezervoj de la tuta mondo, kun tiuj ekonomiaj rimedoj ni havus la plej bonajn servojn en la kontinento, sed la vero estas malsimila. Se vivo estu supra valoro de la venezuela registaro ni havus la plej bonajn hospitalojn en tuta Sudameriko kun bonaj salajroj por medicinistoj kaj la plej avancotajn aparatojn en ĉiuj hospitaloj de la lando. Tamen, se vi iras ajnan hospitalojn vi devas alporti ĉion kion vi bezonos tie (en Venezuelo sano estas “homara fundamenta rajto” kaj ankaû estas senpaga servo) sed danke al la granda koruptado kiun la landon havas la fondusoj neniam alvenas al hospitaloj.

Libereco konsistas en la fakto ke ni ĉiuj povas determini niajn proprajn agojn. Unu de la manifestacioj de libereco konsistas en pensi, diri, esprimi kaj eĉ aĉeti kion oni volas, en Venezuelo bedaŭrinde ni ne havas kelkajn liberecojn, libereco por aĉeti kion ni volas, ekzemple. Pro la falo de la agroproduktado la registaro devas importi plimulte de la manĝaĵo kion ni bezonas, ili ankaŭ kreis la Lokan Komitaton de Disdoneco kaj Produktado (CLAP, hispane) kiu disdonas skatolojn kun manĝaĵo al personoj en diversaj komunumoj de la lando. Se vi ne povas elekti ion kion vi deziras por manĝi, ĝi ne estas libereco; se vi ĉiam dependas de kion registaro donos vin, ĝi ne estas libereco.

Justeco estas morala virto, kaj ĝi aperigas kiam oni respektas la rajtojn unu de la alia. Tamen, ĝenerale ĝi ne okazas en mia lando; bedaŭrinde justeco ne estas morala virto sed ĝi estas venĝo de registaro kontraŭ ĉiuj kiuj kontraŭiĝas ilin. Multaj de naivaj personoj estas en malliberejoj ĉirkaŭ la lando pro siaj opinioj, siaj agoj kaj pro pensi malsaman ol la registaro. Ne estas justeco kiam ekzistas personoj kiuj ĝin uzas por venĝo.

Egaleco signifas ke ni ĉiuj havas la samajn rajtojn koni kaj partopreni en multaj gravaj aferoj kaj decidoj. Bedaûrinde ĝi ankaŭ ne okazas en Venezuelo, ĉar ne estas egaleco kiam malmultaj personoj (la registaro kaj kiuj apogas ilin) havas pli bonajn rajtojn ol cetero de la popolo. En Januaro de 2019 la salajro kiun havas la grandega plimulto de venezuelanoj estas de 7 kaj 8 dolaroj, dume politikistoj, militistoj kaj aliaj proksimaj personoj al ili gajnas 100 aû 200 dolaroj (ili reale gajnas multe pli dank`al koruptado), ĉu ĝi estas egaleco? Mi ne kredas.

Kiam ni parolas pri solidareco, ĝi temas pri multaj aferoj, sed la plej grava el ili konsistas ĉeesti kune en komunaj aferoj kaj cirkonstancoj. Solidareco kiel socia virto estas instruita per kiuj kondukas la landon, kaj la bona maniero instrui al iu pri solidareco estas kun la persona ekzemplo. Bedaŭrinde multe da moralaj virtoj fuŝas, ne sufiĉas koni pri moralaj virtoj sed estas tre necesa koni kaj praktiki ilin por sukcesi. Gevenezuelanoj ĉiam estis bonkoraj personoj, ni ĉiam helpis al kiuj bezonis nin; sed delonge iom post iom ni perdis solidarecon inter ni, venezuela socio perdis la kialon de solidareco. Kaj ĝi estas malnovaĵo por la estontaj generacioj kiuj bezonos moralajn virtojn.

En la malnova Grekio naskiĝis politika sistemo en kiu partoprenas ĉiuj civitanoj per representado de kelkaj elektitaj personoj en balotadoj; tiu sistemo estas konata kiel Demokratio. Kelkaj personoj opinias ke demokratio estas rajto por elekti: elekti sian registaron, siajn aŭroritatojn kaj sian vivmanieron. En lastaj balotadoj la venezuela registaro plejofte gajnis plimulton de la 24 ŝtatoj de Venezuelo kaj siaj urbetoj, sed ili gajnis danke al multaj trompoj kiujn ili faris por atingi tiun celon. En demokratio ni elektas eĉ niajn vivmanierojn, ni aĉetas kion ni volas kaj ni pridecidas eĉ niajn manĝaĵojn; ĉar bedaûrinde ni povas elekti nenion de tiuj aferoj, ni nur aĉetas kion registaro vendas nin, ni nur manĝas kion registaro volas ke ni manĝu ĉar ili regas la tutan produktadon kaj disdonecon de manĝaĵoj kaj la registaro volas regi eĉ nian vivmanieron kiel faris la stalina kaj hitlera diktatorioj kun siaj civitanoj. Pro tio ni ne havas plenan demokration.

La Socia Respondeco signifas ke la Ŝtato devas varti pri civitanoj, ili devas garantii sanon, pacon kaj medicinaĵon, ili ne havas socian respondecon kiam miloj da infanoj, kadukuloj kaj gravedaj virinoj mortas ĉiutage sen manĝaĵo, sen medicinaĵoj kaj miloj da personoj eliras la landon pro la grandega krizo kiun ni havas. Respondeca registaro vartas pri sia popolo, vartas pri la komforto kaj vartas pri la sano de la tuta sia popolo, ni tute bedaŭras ke la plimulto de la ekonomiaj decidoj kiujn ili faris estis estis tute eraraj.

Pro tio kelkfoje mi konsideras ke multe da artikoloj de la nia Konstitucio estas mortintaj literoj. Ni ĉiuj civitanoj esperas ke en tiu ĉi jaro 2019 nia registaro rektigas siajn ekonomiajn kaj socialajn decidojn por la komforto de ĉiuj siaj civitanoj.

Por kontakti min:

Email: jezerdorante@gmail.com

Facebook: Jezer Dorante

Twitter: @jezerdorante

Instagram: @jezer_oficial

WhatsApp: +58 424 5215519

Dankon speciale al ĉiuj kiuj faras realon mian esperantan projekton. Ili estas miaj subtenantoj per Patreon: Robert Poor

Amy Molthan

Sinjoro Griego

Tom Wolf

Anton Sadownikow Se vi deziras helpi min kaj aparteni al mia esperanta komunumo, vi povas fari ĝin kiam vi fariĝas mia subtenanto per Patreon: http://www.patreon.com/Jezer Por donacoj: Miryad-adreso:

MLqgiqDG52ug3L1f4YMy7NCs3KEEQeEkSd Bitcoin adreso:

39WdbqXCjovhcHu4QE38gpFhkzkPLz6yeo.