Bibian Mentel in de halve finale van de snowboardcross in Pyeongchang. Beeld reuters

In sommige bochten merkt para-snowboarder Bibian Mentel dat ze minder kracht heeft om haar nek op te heffen. In een fractie van een seconde moet ze dat compenseren door haar buikspieren extra aan te spannen.



Het is het gevolg van een operatie, begin januari, waarbij een nekwervel werd vervangen door een titanium frame. Door de vele bestralingen stond nekwervel C6 op instorten. 'Als je die bij een val breekt, loop je een dwarslaesie op. Het nadeel daaraan is dat je blijft ademen', had de arts gezegd.



De 45-jarige Mentel liet die woorden even op haar inwerken. Daarna was de keuze snel gemaakt: wéér opereren. 'De artsen wisten wat mijn ambitie was. Ze zeiden: we gaan jou op tijd raceklaar krijgen.'

Maandag haalde Bibian Mentel op de Paralympische Spelen in Pyeongchang net als vier jaar geleden in Sotsji goud op het onderdeel snowboardcross. Door de operatie boardde ze deze winter nog geen enkele wedstrijd. Toen de paralympische ploeg werd gepresenteerd, verbleef Mentel in het Canadese Big White om haar fitheid te testen. 'Natuurlijk had ik liever een andere voorbereiding gehad en ben ik niet zo fit als ik had kunnen zijn', zegt Mentel. 'Maar ik voel me goed.'



Wie met haar spreekt merkt het meteen: de paralympisch kampioene is gezegend met een opmerkelijk opgewekt en gedreven karakter. Het is veilig te stellen dat ze zonder die eigenschappen nooit zover had kunnen komen.

'Kutkanker'

Mentel was 27 toen ze te horen kreeg dat er een tumor in haar rechteronderbeen zat. De studente rechten draaide op dat moment mee in de wereldtop van het reguliere snowboarden met als specialisatie het onderdeel halfpipe. Ze werd geopereerd en hoopte alsnog mee te doen aan de Olympische Spelen in Salt Lake City.



Maar drie maanden na de operatie was de kanker terug. Het amputeren van haar onderbeen was de meeste veilige keus. De kankercellen waren opmerkelijk agressief en zonder amputatie zou het risico op uitzaaiingen naar de longen groot zijn.



Mentel besloot niet zielig in een hoekje te gaan zitten. 'Ik hoor niet bij die gehandicapten die denken dat dingen niet meer kunnen', vertelde ze in 2006 aan de Volkskrant. Vier maanden na de amputatie stond Mentel weer op een snowboard, nu met een prothese. Weer drie maanden later werd ze Nederlands kampioene - bij de validen.



Mentel ging door als para-snowboarder, kreeg een zoon en werkte jaren als atletenmanager bij Red Bull. Samen met Rita van Driel van het Internationaal Paralympisch Comité (IPC) probeerde ze het snowboarden erkend te krijgen als wedstrijdonderdeel op de Paralympische Spelen. 'Ik was ondanks mijn handicap weer kampioen bij de validen geworden. Ik dacht: als ik dit kan, zijn er vast veel anderen die ook ver kunnen komen. Hoe beter dat idee te promoten dan op het grootste para-evenement ter wereld?'

Bibian Mentel omhelst Lisa Bunschoten die als tweede over de finish komt. Beeld afp

Mentel richtte onder meer een stichting op die jongeren met een handicap aan het sporten helpt. Jaren later werden haar lobbypogingen beloond: in Sotsji werd de para-snowboardcross toegevoegd aan het paralympisch programma. Mentel schreef zelf de eerste olympische titel op haar naam door goud te winnen. Achteraf is dat niet eens het belangrijkste, zegt ze. 'Het feit dat ik daar stond met drie andere sporters uit mijn eigen stichting, maakte die gouden plak een kers op de taart.'



Op medisch vlak kreeg ze tegenvaller na tegenvaller te verwerken. Steeds maar kwam die 'kutkanker' - de titel van haar autobiografie - terug: 9 keer in de afgelopen achttien jaar. Ze onderging 5 longoperaties en werd 74 keer bestraald.



In 2016 kwam het bericht dat ze uitbehandeld was. De kanker was uitgezaaid naar haar hilus en noch bestralen noch een operatie werd kansrijk geacht. In een vorige week uitgezonden documentaire van de NOS vertelt Menten dat haar 13-jarige zoontje bij thuiskomst vroeg: 'Mam, ga je nu dood dan?'

Bibian Mentel in actie op de Paralympische Spelen van Sotsji in 2014. Beeld afp

Mentel: 'Ik dacht: dit kan niet. Ik moet nog minimaal 5 jaar want dan is mijn zoontje 18 en volwassen en dan kan hij het alleen.'



Met haar man en coach Edwin Spee vond ze een ander ziekenhuis, waar een alternatieve manier van bestralen was geïntroduceerd. De behandeling sloeg aan, maar niet veel later kwam de kanker weer terug, dit keer in haar nek, slokdarm en een rib. Toen ze daar vorig jaar voor bestraald werd liep ze een ziekenhuisbacterie op. 'Ik hield niks binnen en geen antibiotica sloeg aan. In twee weken tijd viel ik 10 kilo af', zegt Mentel. 'Edwin heeft 12 nachten naast me geslapen omdat hij dacht dat het mis zou gaan als me alleen zou laten.'



Het was kantje boord, maar uiteindelijk sloeg een van de antibioticakuren aan. Toen ze enigszins hersteld was, volgden 36 bestralingen, en de nekwerveloperatie. Mentel is nog steeds niet kankervrij.



'Ik ben al heel blij dat ik hier überhaupt sta en dat ik mee kan doen', aldus Mentel, die de voorbije 9 maanden beschrijft als 'de heftigste van de afgelopen 18 jaar'.

Bibian Mentel toont haar gouden medaille, gewonnen bij de Paralympische Spelen in Sotsji. Beeld anp

Overleven

Al die tijd hield Mentel zichzelf voor dat deelname aan de Paralympische Spelen mogelijk was. Natuurlijk twijfelde ze wel eens of het ging lukken, maar als het medisch verantwoord was, zou ze het doen. Half februari kreeg ze groen licht van de specialisten.



Maar toch: vele anderen waren waarschijnlijk allang zelf gestopt. Waar komt toch die motivatie vandaan? 'Dit is mijn manier van overleven', aldus Mentel. 'Dat is het enige wat ik zelf in de hand heb: goed voor mijn lijf zorgen en fit blijven.'



Minstens zo belangrijk is dat ze er nog altijd van geniet. 'Als ik aan het boarden ben, vergeet ik even de ellende om me heen. Ik ben vaak blij, maar in mijn hoofd gaan er ook zeker andere gedachten om. Tijdens het snowboarden denk ik even helemaal nergens aan.'