Tri verkoj, publikigitaj de ĵurnalistoj en la spaco de kelkaj monatoj, konsciigas pri la historio de Kolombio stampita de milito kaj de ŝtatterorismo. La aŭtoroj laŭspuras la vivon de homoj viktimoj de timo, de ribelo, de lukto, de senpoveco, sed ankaŭ de arbitraĵoj, interalie de diversaj armitaj grupoj. Roméo Langlois, kiu ĵus ricevis la premion Albert-Londres pro sia raportaĵo „Kolombio : je veraj kugloj” (France 24), prezentas la rakonton pri sia kaptiteco ĉe la Revoluciaj Armitaj Fortoj de Kolombio (FARC) inter la 28-a de aprilo kaj la 31-a de marto 2012, post esti raportinta pri la konflikto dum dek jaroj. [1] Hernando Calvo Ospina [2], kunlaboranto ĉe Le Monde diplomatique, kaj Maurice Lomoine [3], iama ĉefredaktisto de nia monatulo, estas ambaŭ specialistoj pri tiu anda lando. La unua, politika rifuĝinta en Francio, dum longa tempo vivis tie kaj la dua certe jam ne scias kiom ofte li restadis en la patrujo de Gabriel García Márquez post sia unua renkontiĝo kun tiu lando en 1973. La tri raportoj havas komunan elirpunkton : la komunikilojn kaj ties partiecan raportadon pri la kolombia realo. „La komerca gazetaro nekontesteble elektis sian tendaron. La televid-ĵurnaloj diligente disvastigas la propagandon de la armeo. Nenia funda raportaĵo pri la konflikto”, observas Langlois. Lemoine elektas romanecan stilon por priskribi Kolombion „dividitan en tri landojn : unu mortigas, la alia mortas kaj la tria fermas la okulojn”. Kvankam la romano montriĝas same atentokapta kiel krimromano de la Nigra Serio, la proksimeco al la realo tamen trudiĝas al ĉiu, ekzemple kiam ĵurnalisto koncedas : „La premo, kiu irigas en la direkton de la vento, estis neniam antaŭe tiom forta. La nuancoj, la kontraŭdiroj enuigas, jam ne estas spaco por dubo aŭ por alfrontado de ideoj. Restas eblaj nur du tendaroj : tiu de la « bonuloj » kaj tiu de la « fiuloj ». Se vi ne ludas la ludon, se via papero ĝenas, la ĉefredaktisto eĉ ne plu diskutas kun vi. Li simple reverkas ĝin aŭ ĵetas ĝin en la rubujon.” Kiam kiam ĵurnalito iras en la regionojn, kie la bataloj okazas, provas klarigi la vivkondiĉojn de loĝantaroj forlasitaj de la ŝtato, aŭ prilumi la perforton de kvazaŭarmeaj grupoj kaj de la armeo, li akuzeblas je aparteno al la gerilo kaj tiam devas vivi eskortate aŭ fuĝi. Tio estis la kazo de Calvo Ospina. En sia romano Silentu kaj spiru li humure rakontas, kiel li, tiam studento pri ĵurnalismo, estis forkondukita al Ekvadoro kaj torturata de armeanoj. En la 1980-aj jaroj tiuj kunlaboris kun la najbara lando kaj ne hezitis uzi ties subprem-metodojn. Calvo Ospina tiel identigas la „recepton”, kiun Kito ellaboris, tiun de la tri „B” : „Biletojn por la amikoj. Bastonon por la hezitemuloj. Kuglojn (france : balles) por la malamikoj.” Francigita el la hispana, tiu potenca verko pentras universon de malliberejo, kie „la mono estas la oleo per kiu malfikseblas ĉia ŝraŭbo”, kaj kies grandaj figuroj, malliberuloj de publika juro, murdintoj kaj transvestitoj, montras humanecon kiu igas ilin neforgeseblaj. Langlois, kiu alternigas priskribojn de siaj kondiĉoj de kaptito kaj analizojn de la konflikto, kiu disŝiras Kolombion, liveras ‒ implicite ‒ pledon kontraŭ ĉiaj kliŝoj pri la kolombia gerilo. Dum forta interŝanĝo de pafoj inter la armeo kaj la FARC, li konstatas : „Mia sola ŝanco transvivi estus, ke la FARC forkondukus min kun si.” Oni estas tie malproksimaj de la ĉefartikoloj de la gazeto El País aŭ de la raportaĵoj en la franca televido. Tiuj verkoj, ĉiu siamaniere, alportas valoran ateston por kompreni la problemojn kaj celojn de la dialogo, kiu komenciĝis ekde la 18-a de oktobro 2012 inter la registaro de la prezidanto Juan Manuel Santos kaj la gerilo de la FARC ‒ eĉ se nur kompreni tiun realaĵon : la vojo de la paco kondukas nepre tra la batalo por socia justeco. Paola OROZCO-SOUËL.