Veel sneeuwt het niet meer in Vlaanderen. De jongste vijf winters zaten we stevig onder het gemiddelde.

De eerste sneeuw, al is het maar een dun laagje, zit meteen bovenaan in het nieuws. Komt dat omdat neerdwarrelende vlokjes zo zeldzaam geworden zijn? Gemiddeld zijn er negentien sneeuwdagen per winterseizoen (oktober-mei) in Ukkel. De jongste vijf winters zaten we daar (flink) onder (zie grafiek). Ter verduidelijking: ook bij smeltende of korrelsneeuw spreken we van een sneeuwdag.

‘Er tekent zich duidelijk een dalende trend af wat het aantal sneeuwdagen betreft en het sneeuwtapijt wordt steevast steeds dunner, ook in de Ardennen’, zegt David Dehenauw. ‘Wat niet wegneemt dat we nog best pittige sneeuwperiodes kunnen meemaken. Tussen 2008 en 2015 hebben we verschillende koude en sneeuwrijke winters meegemaakt. Herinner u de laatste witte kerst in 2010, toen er heel de maand december sneeuw lag.’

Vlokken rond stofdeeltjes

Woensdagochtend lagen Zuid-Limburg en de oostelijke Kempen wel degelijk onder een wit laagje. Maar de pret werd snel bedorven. VRT-weerman Frank Deboosere tweette dat het om industriesneeuw ging: sneeuw die ontstaat wanneer de vlokken zich vormen rond stofdeeltjes in de lucht die afkomstig zijn van industrie of rond waterdamp van koelingsinstallaties. Die kunnen kernen vormen waarrond zich ijskristallen vormen.

Zijn VTM-collega David Dehenauw van het KMI, interpreteerde het weerfenomeen anders. ‘Volgens mij gaat het om uitgekristalliseerde mist. Die ontstaat als er een mistlaag hangt die bovenaan afkoelt. Onderkoelde druppeltjes klitten dan samen, kristalliseren en vallen naar beneden. In hun val nemen ze andere druppeltjes mee die op hun beurt bevriezen. Deze cascade leidt tot sneeuwval.’

Temperatuursinversie

De weerman sluit niet uit dat er ook wat vervuilende deeltjes aanwezig waren. ‘Maar die kunnen hoogstens het proces versterkt hebben, de oorzaak waren ze niet. Daarvoor was het peil van de luchtvervuiling ter plekke te laag.’

Navraag bij de Intergewestelijke Cel voor het Leefmilieu leert dat er wat meer fijn stof in de lucht hing dan normaal, maar we zitten nog onder de informatie- en de smogalarmdrempel.

De samenstelling en het fysisch ontstaansproces van deze mistige sneeuw zijn in se dezelfde als van gewone sneeuw. ‘Het zijn de weersomstandigheden die helemaal anders zijn’, legt Dehenauw uit. ‘In dit geval: hoge druk, geen wind, temperatuursinversie, die samen tot mist leiden. Normale sneeuwbuien krijgen we bij lage druk en in een neerslagzone.’

Dat het fenomeen regionaal beperkt bleef, had ermee te maken dat het in die delen van Limburg en de Kempen kouder was dan in de rest van Vlaanderen.