Grote steden in Europa binden nu serieus de strijd aan met woningbeleggers. Na huurmaximalisatie koopt Berlijn zelfs huizen op om huurstijging te voorkomen. Ook Amsterdam zint op hardere maatregelen.

In april gingen zeker tienduizend Berlijners de straat op om te protesteren tegen de ‘huurhaaien’; beleggers die panden opkopen en verhuren voor hoge prijzen. Directe aanleiding was de verkoop van zevenhonderd huurappartementen aan de Karl-Marx-Allee aan een grote belegger. Het toonbeeld van het socialisme in Oost-Berlijn viel nu ook al in handen van het grote geld en dat ging veel Berlijners te ver.

Studerend kind

De acties hebben succes. Het linkse stads­bestuur kwam een maand geleden met de eerste maatregel: de huren worden de komende vijf jaar bevroren. Deze week kondigde de gemeente een nog grotere stap aan: de aankoop van appartementen aan de Karl-Marx-Allee. “Berlijn moet weer controle krijgen over zijn woningbezit,” ­aldus burgemeester Michael Müller.

Meer grote steden in Europa komen in actie ­tegen vastgoedbeleggers die massaal panden opkopen. Deze private partijen zijn in korte tijd uitgegroeid tot de belangrijkste huis­bazen.

Dat gebeurt ook in Amsterdam. De Nederlandsche Bank schat dat één op de vijf verkochte huizen in handen valt van beleggers. Dat zijn partijen van diverse omvang: van particulieren die een tweede huis kopen voor een studerend kind tot middelgrote beleggers à la prins Bernhard en grote investeerders die pensioengeld in vastgoed steken.

De internationale investeerders komen daar nog eens bij. In april kocht het Amerikaanse Blackstone voor 250 miljoen euro honderden huizen en winkels in Amsterdam en Rotterdam. In dezelfde maand spendeerde het Duitse Patrizia bijna 40 miljoen euro aan tientallen Amsterdamse panden. “Alle grote steden worstelen hiermee,” zegt de Amsterdamse wethouder Laurens Ivens.

Andere wetten

Vorig jaar maakten elf wereldsteden, waaronder Amsterdam, Berlijn, New York, Londen en Barcelona, een statement tegen grote vastgoed­beleggers tijdens een vergadering van de Verenigde Naties. Die beleggers drijven de huur- en vastgoedprijzen op in hun steden, zeiden ze.

Eerder dit jaar hebben de Verenigde Naties in een verklaring de praktijken veroordeeld van grote investeerders die betaal­bare woningen opkopen, de huren verhogen en bestaande huurders uit hun huizen zetten.

Steden nemen nu concrete maatregelen. Berlijn koopt huizen op, in Londen hebben beleggers te kampen met een ingevoerde overdrachtsbelasting voor een tweede huis.

Amsterdam zou ook wel huizen willen opkopen of een huurplafond willen instellen, zoals in Berlijn, zegt Ivens. “Dat zou fantastisch zijn, maar hier gelden andere wetten.”

Noodknop

Amsterdam voert een verhuurverbod in voor nieuwbouwwoningen. Dit slaat een gat in het verdienmodel van beleggers die huizen op­kopen en splitsen in kleine appartementen, om die te verhuren. De gemeente wil dit ook invoeren voor bestaande woningen, maar daarvoor is de minister nodig.

Minister Kajsa Ollongren werkt ook aan de zogenoemde noodknop, die huur­stijgingen moet maximaliseren. “De huizenmarkt is geïnfecteerd door financiële partijen,” zegt Ivens. “Dat is een knelpunt.”