

In Nederland rijden ruim 5.000 motorvoertuigen rond zonder verzekering(!) omdat de eigenaar van de auto uit geloofsovertuiging geen premie wil betalen. En met voertuigen bedoelen we alles van bromfietsen tot vrachtwagens. We doken eens wat dieper in deze materie om uit te zoeken hoe makkelijk je eigenlijk onder een verzekering uit kan komen.

Een gemoedsbezwaarde is iemand die uit geloofsovertuiging weigert verzekeringen te betalen, omdat hij of zij leeft volgens de overtuiging dat het leven in handen van God is. God geeft en neemt wanneer hij wil en dus is een verzekering niet nodig. Dat een gemoedsbezwaarde bijvoorbeeld zijn zorgverzekering weigert te betalen interesseert mij niet zo: als die persoon ziek wordt dan heeft hij daar hoogstens zichzelf mee. Natuurlijk, je kan een mening hebben over het niet laten inenten van kleine kinderen tegen dodelijke ziektes maar die discussie gaan we nu niet voeren, het gaat op deze site over auto’s. En waar voor mij de schoen een beetje begint te wringen is dat bij een verkeersongeval vaak twee partijen betrokken zijn. Mocht het zo zijn dat een gemoedsbezwaarde de schuldige is, dan zou het slachtoffer met de gebakken peren zitten als er geen autoverzekering op het voertuig van de gemoedsbezwaarde rust.

Navraag bij de Sociale Verzekerings Bank (SVB) leert dat dit soort schadegevallen behandeld worden door het Waarborgfonds. Omdat ze zelf het beste kunnen omschrijven wat ze doen, heb ik deze tekst even geleend van hun website:

“Het Waarborgfonds Motorverkeer is er voor mensen die door een ongeluk met een motorvoertuig schade hebben geleden en met die schade niet terecht kunnen bij een verzekeraar, omdat dat voertuig onbekend of onverzekerd is.”

Nu is in geval van een ongeluk met een gemoedsbezwaarde natuurlijk wel gewoon bekend wie de dader is. Het Waarborgfonds neemt daarom na een ongeval altijd contact op met de gemoedsbezwaarde om te checken of deze zelf de schade gaat vergoeden. Blijkt dit niet het geval (of niet mogelijk) dan neemt het Waarborgfonds de uitkering voor haar rekening. Maar zoals een medewerkster van het Waarborgfonds opmerkt aan de telefoon: “Er wordt niet voor Sinterklaas gespeeld!” Er wordt uitgekeerd zodat het slachtoffer niet hoeft te wachten op vergoeding, maar de schade wordt daarna alsnog verhaald op de veroorzaker van het ongeval.

RDW: 5.000 voertuigen niet verzekerd

Navraag bij de RDW leert ons dat er op dit moment om en nabij de 5.000 voertuigen met CRWAM code 999 geregistreerd staan. Dit betekent dat deze voertuigen rondrijden terwijl ze niet verzekerd zijn, ze hebben een ontheffing voor de verzekeringsplicht gekregen. Het is overigens niet zo dat er ook 5.000 mensen zijn die vanwege gemoedsbezwaren geen verzekering voor hun auto betalen, want er zijn mensen die meerdere auto’s op hun naam hebben. Er zijn bijvoorbeeld ook bedrijven met meerdere vrachtwagens die een ontheffing hebben, en dus onverzekerde trucks op de weg zetten. De bestuurder van een onverzekerd voertuig is dus ook niet per definitie een gemoedsbezwaarde.

In tegenstelling tot een zorgverzekering wordt er geen compensatie in de Belasting gevraagd voor deze mensen en dus betalen gemoedsbezwaarden simpelweg geen verzekering voor hun auto. Wel moeten ze jaarlijks een vergoeding van ongeveer 100 euro betalen voor de ontheffing. Dit bedrag wordt in de kas van het Waarborgfonds gestort om schades te vergoeden, maar dit is absoluut geen verzekeringspremie.

Aantal gemoedsbezwaarden stijgt

Het aantal voertuigen waarvoor een vrijstelling gemoedsbezwaren is afgegeven groeit gestaag. Sinds 2008 is dit gegroeid van 4001 naar 4437 gekentekende-, en van 703 naar 867 niet gekentekende motorrijtuigen en bromfietsen. Per jaar worden er enkele tientallen gevallen behandeld door het Waarborgfonds, aldus directeur Jelle Smits. In 2012 werden er 22 schaden veroorzaakt door motorrijtuigen met een vrijstelling gemoedsbezwaren. De totale schade bedroeg toen € 194.000 euro. In 2011 was dat bedrag veel hoger, namelijk € 708.000 euro en dat terwijl het aantal schades toen zelfs iets lager lag met 20 stuks.

De Staat der Nederlanden staat overigens volledig garant voor de aansprakelijkheid van wegens gemoedsbezwaren onverzekerde voertuigen maar uiteindelijk worden de kosten wel (in ieder geval deels) verhaald op de gemoedsbezwaarden door middel van de eerder genoemde jaarlijkse bijdrage. Die varieert dus per jaar en dat stuit soms op protest bij de gemoedsbezwaarden. En dat terwijl ze weinig reden tot klagen hebben want “ongeveer 100 euro per jaar” is nog altijd véél minder dan de rest van ons moeten betalen voor onze autoverzekeringen. Sterker nog: de boete voor niet op tijd betalen van je autoverzekering kost je €380 euro aan de RDW.

Dat werpt direct een aantal vragen op. Ten eerste: rijden gemoedsbezwaarden zoveel voorzichtiger of worden wij opgelicht door onze verzekeraars? Het antwoord op die vraag kent u waarschijnlijk wel. Ten tweede: hoe makkelijk is het om als gemoedsbezwaarde aangemerkt te worden, want wie wil er nu niet voor honderd euro per jaar zijn auto verzekeren?

Vrijstelling van de verzekeringsplicht

Navraag bij het Waarborgfonds, de RDW en de Sociale Verzekeringsbank leert ons dat voor het aanvragen van een vrijstelling van de verzekeringsplicht voor een motorvoertuig een formulier opgevraagd moet worden bij de SVB. Hierop moet worden aangegeven dat de eigenaar van de auto op geen enkele verzekering aanspraak wenst te maken. Dus niet op een zorgverzekering, niet op een autoverzekering maar bijvoorbeeld ook niet op een inboedelverzekering of iets dergelijks. Daar komt nog bij dat hetzelfde moet gelden voor eventuele mensen waarmee wordt samengewoond. Als de gemoedsbezwaarde deze verklaring ondertekent wordt gecheckt of hij of zij ook écht geen verzekeringen heeft lopen en als dat het geval is wordt de vrijstelling verleend.

Het is dus niet makkelijk om voor een vrijstelling in aanmerking te komen, en het brengt een aantal risico’s met zich mee, maar toch blijft het vreemd dat je als burger verplicht bent je auto te verzekeren terwijl er mensen zijn die daar onderuit kunnen komen. Vanwege een bepaald geloof. Dat De Staat (en indirect dus de belasting betalende Nederlander) garant moeten staan voor dit soort gevallen voelt niet goed.