In een wereld van veel windmolens en zonnepanelen, waar we hoe dan ook naar toe gaan, wordt opslag van overtollige stroom voor windstille en zonloze dagen een cruciale factor. Stroom bewaren in accu's is kostbaar en lost het probleem maximaal een paar uur op. Om dagen en weken met stroomtekorten te kunnen overbruggen, heb je andere systemen nodig.

Water mengen

Dat kunnen stuwmeren zijn, zoals in Noorwegen, en er zijn al ideeën geopperd om in de Noordzee 'stuwmeren’ te maken. Door een hoge ringdijk te bouwen en binnen die dijk het water weg te pompen en dan weer binnen te laten via turbines kun je stroom eerst benutten en later weer opwekken. Dat vergt echter enorme dijklichamen en grote hoogteverschillen, en is dus kostbaar.

De initiatiefnemers van een nieuw type energie-eiland pakken het heel anders aan. Zij maken gebruik van de techniek die AquaBattery uit Delft ontwikkelt. Ik schreef daar twee weken geleden al over. AquaBattery benut de energie die vrijkomt als je zout en zoet water mengt, of zuur en basisch water. Omgekeerd kun je met behulp van stroom zeewater splitsen in zuur en basisch water en dat gescheiden van elkaar bewaren. Later wek je daar weer stroom mee op door van de twee soorten water weer gewoon zeewater te maken.

Twee weken geleden schreef ik over een idee om zo een buurtbatterij te maken. Dan heb je opslagtanks van het formaat zwembad nodig. Maar het kan ook op veel grotere schaal. Voor het energie-eiland denken ze aan een ‘badkuip’ van een paar vierkante kilometer. Het eiland zou in de driehoek tussen Vlissingen en Breskens in het oosten en Zoutelande en Cadzand in het westen moeten komen, en natuurlijk zo dat de scheepvaart er geen last van heeft. Op dezelfde plek lag duizend jaar geleden overigens ook al een eiland.

Drie zakken

Het energie-eiland bestaat uit een kom van tien meter diep met daaromheen een iets verhoogde ring gemaakt met het materiaal uit de kom. Aan de westkant komen extra hoge duinen om bescherming tegen westerstormen te bieden. Daarmee beschermt het eiland ook meteen de Zeeuwse kust erachter. Aan de oostkant is de ring deels onderbroken om de zee vrij toegang te verlenen. Ook aan die oostkant worden met slib uit de Westerschelde slikken en schorren aangelegd om de natuurwaarde te verhogen. Het wordt een vogelparadijs en de rust in het water maakt de binnenzee tot kraamkamer voor veel vissen.

In de binnenzee drijven, onder water, de batterijen. Die bestaan uit drie grote kunststof zakken. In de middelste zit zeewater, links en rechts ervan zakken voor basisch en zuur water. Via membranen en met overtollige stroom van de zonnepanelen op het water en de windparken op de Noordzee, wordt van het zeewater basisch en zuur water gemaakt: de zak met zeewater slinkt en de andere twee zakken dijen uit. Is er stroom nodig, dan wordt het proces omgedraaid.

Het energie-eiland levert zo 300 miljoen kWh aan opslagcapaciteit. Dat is veel, heel veel. Een huishouden verbruikt dagelijks zo'n 8 kWh, dus zou het eiland 37,5 miljoen huishoudens een dag van stroom kunnen voorzien, oftewel alle 7 miljoen Nederlandse huishoudens 5 dagen lang. Met drie eilanden zou je twee weken van zogeheten dunkelflaute (windstil en zonloos) kunnen overbruggen. Uiteraard gaan we in de toekomst meer stroom verbruiken, voor met name de elektrische auto en de warmtepomp. En we hebben nog veel meer energie nodig voor de industrie. Maar dan nog is duidelijk dat zulke eilanden echt zoden aan de dijk zetten.

De partners in het energie-eiland, naast AquaBattery onder meer de Zeeuwse Milieufederatie, Qirion en de landschapsarchitecten van Feddes/Olthof, denken inderdaad dat je voor de Nederlandse kust zeker zes energie-eilanden zou kunnen aanleggen. Maar het kan ook elders, in het IJsselmeer bijvoorbeeld. En uiteraard ook buiten Nederland.

Twee maanden geleden kreeg het idee bij een prijsvraag voor het Energielandschap van de Toekomst, georganiseerd door Rijkswaterstaat, als enige een eervolle vermelding, alsook de aansporing om toch vooral door te gaan. Als Rijkswaterstaat zoiets zegt, dan moeten er in Den Haag toch ambtenaren en politici genoeg zijn die deze oer-Hollandse waterinnovatie willen steunen.

In zijn weblog ‘Vincent wil zon’ belicht Vincent Dekker innovaties en ontwikkelingen op het gebied van groene energie, dichtbij en ver van huis. Lees meer afleveringen op trouw.nl/vincentwilzon.

Lees ook:

Een zwembad vol water houdt de buurt onder stroom

Batterijen zijn broodnodig om straks in tijden van weinig wind en zon toch het licht aan te houden. Maar voor batterijen heb je grondstoffen nodig als lithium, en die moet je moeizaam uit de aarde opdiepen. In Delft hebben ze daar iets op gevonden: batterijen die op water werken.