Partijvoorzitter Ron Meyer en lijsttrekker Emile Roemer. Beeld anp

'Pak de macht' is de titel van de eerste paragraaf van het donderdag gepresenteerde programma. Het is de strijdkreet waar de rest van het programma op is gebouwd. De SP wil in alle lagen van de samenleving invloed teruggeven aan de gewone man en vrouw. Vandaar ook de titel van het programma: 'Nu wij.'



'Wie is er eigenlijk de baas in ons land?', luidt de retorische vraag bovenaan dat eerste hoofdstuk. Dat moet de burger zijn, meent de SP. In het onderwijs: studenten, leraren en ouders moeten meer zeggenschap krijgen en kunnen meebeslissen over bijvoorbeeld de begroting van een school. In de zorg: zorgmedewerkers en cliënten krijgen een stem in fusies en investeringen van zorginstellingen.

In het bedrijfsleven: werknemers van bedrijven met meer dan 250 man personeel worden net zo machtig als de aandeelhouders. Overal gaat de OR meebeslissen over het salaris van de bazen.



Maar ook in de buurten geeft de SP de macht terug aan de bewoners: 'Zij weten het beste waar wel of geen behoefte aan is.' Dus krijgen ze zeggenschap over de inrichting van hun directe omgeving.



De kiezer is in de visie van de socialisten niet iemand die slechts eens in de vier jaar naar de stembus gaat. De bevolking moet de regering ook tussentijds via bindende referenda kunnen corrigeren, lokaal, nationaal én in Europa.



De koning is in SP-optiek niet verheven boven belastingplicht, net als ieder ander. En zijn privékosten betaalt hij uit eigen zak.



Volksvertegenwoordigers verdienen evenmin een uitzonderingspositie, de 'riante wachtgeldregeling' verdwijnt en de vergoedingen voor politici en partijen gaan omlaag. De SP spaart hiermee ook zichzelf niet, de partij heeft doorgaans een goedgevulde campagnekas omdat haar volksvertegenwoordigers een flink deel van die riante vergoeding moeten afdragen.



De revolutie die partijvoorzitter Ron Meyer en lijsttrekker Emile Roemer beogen is niet langer het omverwerpen van alle kapitalistische krachten, maar een praktische verandering in de directe omgeving van de burger: zeggenschap, inspraak.

Bezoekers van het SP Congres vorig jaar. Beeld anp

Het zorgfonds als ambitie

De grootste zorg van die burger is de zorg, denkt de SP. Onder leiding van de nieuwe voorzitter Meyer is de zorg gebombardeerd tot hét SP-thema van deze verkiezingen, met als vlaggenschip 'het Nationaal Zorgfonds'. En met succes: ruim 180.000 sympathisanten lieten al hun steunverklaring achter op de site. Door politieke tegenstanders is het verguisd als een weinig concreet plan zonder financiële onderbouwing.



Zie het als een ambitie, betoogde Roemer in de Tweede Kamer. De SP bepleit een radicale stelselwijziging in de zorg. Geen concurrerende en geldverslindende zorgverzekeraars meer, maar een van overheidswege verstrekte brede basisverzekering voor elke burger. Maar hoe dan? En wie gaat dat betalen? De SP stond in de Kamer goeddeels alleen.



Wie op meer details had gehoopt in het programma, komt enigszins bedrogen uit. Een financiële bijlage ontbreekt nog, de doorrekening van het CPB komt pas in februari. Wat er wel in het programma staat: geen zorgverzekeraars meer, een breed basispakket met tandarts, fysiotherapie en ggz, geen eigen risico meer, de zorgpremie wordt inkomensafhankelijk.



De SP hoopt geld op te halen door de inkoop van medicijnen te centreren in 'één landelijk systeem'. 'Daarmee pakken we de belachelijke winsten van de farmaceutische industrie aan.' Nog een kostenbesparing: de Balkenendenorm voor alle zorgbestuurders.

Schippers fileert SP-plan Nationaal Zorgfonds in Kamer Het Nationaal Zorgfonds, de campagnehit van de SP, bereikte vorige week voor het eerst ook het zorgdebat in de Tweede Kamer. Het leverde prompt een frontale botsing op tussen VVD en SP, die elkaar voor bedriegers uitmaakten.

Vijfde schijf voor inkomen boven 150.000 euro

Op de arbeidsmarkt kiest de SP onomwonden voor de onderkant: het minimumloon, de AOW, de bijstand en de Wajong gaan met 10 procent omhoog. Bijstand behoeft geen tegenprestatie. Mensen die samenwonen en allebei een uitkering ontvangen, worden niet meer gekort. De pensioenleeftijd wordt flexibel, wie dat wil kan weer met 65 stoppen.



De SP wil investeren in de publieke sector en het midden- en kleinbedrijf. Het grootkapitaal moet juist inleveren. Geen gunstige belastingroutes meer voor multinationals. Miljonairs gaan meer belasting betalen over hun vermogen. Spaar- en zakenbanken worden gescheiden. Er komt een 'nationale volksbank': 'Waar uw spaargeld altijd veilig is en bonussen en woekerwinsten niet voorkomen.'



Van elke euro inkomen boven de anderhalf ton gaat 65 cent naar de collectieve kas, voor midden- en lage inkomens gaat de loonbelasting juist omlaag. De belastingen worden groener, de grootverbruiker gaat betalen.



In het onderwijs voert de SP een 'kleine klassenstrijd' voor klassen met hooguit 23 kinderen. Geen cito meer en ook geen rekentoets in het basisonderwijs. Havo en vwo krijgen voortaan les van universitair geschoolde leraren. Studenten krijgen hun basisbeurs terug en als hun ouders een laag inkomen hebben, krijgen ze er een aanvullende beurs bovenop.



Ook op de woningmarkt schaart de SP zich aan de kant van de kiezer met een kleine beurs. Er komen meer sociale huurwoningen en bovendien tegen een lagere huurprijs.



Kunst en cultuur mogen niet alleen voor de elite zijn, de SP trekt geld uit voor musea en theater en maakt ze voor iedereen toegankelijk. Het 'Nationaal Historisch Museum' (Jan Marijnissen probeerde het al eens van de grond te krijgen) staat weer in het programma: een plek waar een breed publiek zich kan laven aan de Nederlandse geschiedenis en 'gedeelde grondwaarden'.



Eerlijk delen en duurzaamheid gaan goed samen, vinden SP'ers. Minder belastingvoordeel voor grootverbruikers betekent meer geld om bijvoorbeeld woonlasten te verlagen. De paragraaf over dierenwelzijn heeft veel raakvlakken met de standpunten van de Partij voor de Dieren: geen bio-industrie meer, geen plezierjacht, minder proefdieren, een wettelijk vastgelegde weidegang voor koeien.

Een SP-campagneposter uit 2009. Beeld anp

Geen Europese superstaat

De SP is er in de eerste plaats voor de minderbedeelden in de eigen samenleving. Het buitenland is pas aan het eind van het programma terug te vinden. Geen Europese superstaat, dus ook geen Europese Commissie. De burger, daar is hij weer, beslist in een referendum over een nieuw Europees verdrag. De EU krijgt voorlopig geen nieuwe leden. Nederland gaat minder betalen aan de Europese bureaucratie.



Oorlog voorkom je, je doet er niet aan mee. De SP wil 'vredeshandhaving'. Een JSF-gevechtsvliegtuig is daarbij niet nodig. Een veiliger regio betekent eveneens minder vluchtelingen. Wie toch vlucht voor geweld heeft in het Nederland van de SP een plek.



In het voorwoord schrijft lijsttrekker Roemer dat hij van zijn ouders heeft geleerd 'dat je van iedere tegenslag sterker wordt en dat de aanhouder wint'. Al tien jaar hunkert de SP naar deelname in een coalitie. De vijfentwintig zetels van Jan Marijnissen in 2006 waren niet genoeg, ook de veertig virtuele zetels van Roemer in 2012 niet.



De strijdkreet 'Nu wij!' gaat dan ook niet alleen over de burger die zijn macht terugkrijgt, het is de vuist op tafel waarmee de SP haar plek claimt in de regering. De discussie over politieke haalbaarheid vindt plaats na 15 maart, eerst moet de kiezer overtuigd.