Pardon? Niet alle vrouwen zijn wijven, zelfs niet alle wijven zijn vrouwen: ik zie weleens mannen voorbijkomen die ontzettende zeikwijven zijn. Precies zo kunnen sommige vrouwen kerels zijn. Woorden als 'wijf' en 'kerel' kruiden de nogal smakeloze, want algemene begrippen 'vrouw' en 'man' en zijn dus onmisbaar voor wie de mogelijkheden van de taal ten volle wil benutten.



Daar kan ik geen woordpolitie bij gebruiken.



Woensdag protesteerde de voormalige fractievoorzitter van GroenLinks in Amsterdam-Zuidoost, Iwan Leeuwin, tegen de naam van een nieuwe onlinesupermarkt, Picnic Online. Het woord 'picnic' (sic) zou volgens Leeuwin teruggaan tot het Oud-Amerikaensche volksvermaeck 'pick a nigger': een vorm van 'georganiseerde martelingen en moorden in Amerika op onschuldige Afro-Amerikanen'. Aldus Leeuwin op zijn facebookpagina.



Domheid vermomd als moraal

Grote hilariteit op online media als GeenStijl en The Post Online: de beweringen van Leeuwin waren klinkklare onzin, het woord picknick kent een heel andere etymologie.



Maar of Leeuwin gelijk had, doet niet eens ter zake. Hij probeerde een woord onbruikbaar te verklaren. En dat is per definitie dom. Domheid heeft de neiging zich te vermommen als moraal, vanuit die moraal de taal na te vlooien, en een streep te zetten door alles wat onwelgevallig is.



Het akkefietje deed me denken aan die - soms zelfs geslaagde - pogingen in de VS om het woord 'nigger' uit klassieke literatuur te verbannen. Zo verdween het n-woord een aantal jaar geleden uit 'Huckleberry Finn'. Dat is geen moraal, dat is geschiedvervalsing. Daarmee doe je degenen die in vroeger eeuwen door dat woord nigger tot tweederangs mensen werden gedegradeerd, pas écht onrecht. Woordcensuur is de werkelijkheid ontkennen.



Kruisverhoor

Een tijd terug speelde de zwartjes-affaire tussen Sylvana Simons en Martin Simek. Tijdens een item van 'De Wereld Draait Door' over bootvluchtelingen wilde Simek mild-spottend weergeven hoe hautain veel Europeanen omgaan met wat er zoal op hun zuidelijke stranden aanspoelt. Daartoe gebruikte hij voor die bootvluchtelingen het woord 'zwartjes'. De ironie van dat woord ging volledig langs tafeldame Simons heen: er volgde een behoorlijk vermoeiend kruisverhoor over dat ene woord, zwartjes.



Nu zou je ironie een makkelijke uitvlucht kunnen noemen, een aangenaam glibberig schild waar je je naar believen achter kunt verschuilen. Maar dat is nog altijd te verkiezen boven een verbod op bepaalde woorden.



De Dunne Van Dale

Mensen die aan woorden onwrikbare morele oordelen koppelen, zijn robots. Hun algoritmen laten geen subtiliteiten toe, het is ja of nee, het is goed of fout. Humor bestaat niet meer, kunst evenmin, want beide leven bij de gratie van ambiguïteit en betekenisverlegging. Als de robots het voor het zeggen krijgen, wordt de Dikke Van Dale een Heel Dunne Van Dale. Inderdaad, zonder wijven of kerels, zonder nikkers, zonder picknicks, zonder zwartjes.



Maar ook zonder kloten, stelletje zeikwijven.