De ‘persoonlijke energiemakelaar’ Gaele, waarvoor Test-Aankoop samenwerkt met energiemakelaar ENBRO, krijgt forse tegenwind. Is Test-Aankoop nog een onafhankelijke waakhond die de consument beschermt of een gewone producent die zijn eigen product probeert te slijten?

Op donderdag 17 mei werd Gaele aan de wereld voorgesteld. Op zowat alle nieuwssites, aan beide kanten van de taalgrens, verschenen zeer gelijklopende berichten: bent u op zoek naar de goedkoopste energietarieven? Gaele zoekt het voor u uit!

De openbare omroep ging nog een stapje verder en zette het woordje gratis in de titel: Betaalt u te veel voor energie? Test-Aankoop lanceert “energiemakelaar” die het (gratis) voor u uitzoekt.

Administratieve rompslomp

Gaele, zo lezen we in de artikels, blijkt een nieuwe website waarmee Test-Aankoop de consumenten aan de beste gas- en elektriciteitsprijzen wil helpen. Die prijzen durven nogal eens wisselen. Maar Gaele brengt redding: ‘uw persoonlijke energiemakelaar’ zoekt, op basis van uw verbruiksgegevens, doorlopend de goedkoopste leverancier en neemt u zo de administratieve rompslomp uit handen.

De website blijkt echter geen initiatief te zijn van Test-Aankoop, maar van energiemakelaar ENBRO. Dat bedrijf reserveerde al op 20 september 2017 de url van de pagina.

Test-Aankoop maakt daar ook geen geheim van. Gaele wordt in de markt gezet als een samenwerking met die “onafhankelijke energie-expert”.

Geen commissie?

Eerder schreef Apache al een artikel over de manier waarop ENBRO een miljoenencontract voor de levering van gas en elektriciteit aan de zuiveringsstations van waterzuiveraar Aquafin binnenhaalde. De energiemakelaar won de openbare aanbesteding daarvoor met een voorstel waarbij ze simpelweg geen commissie aanrekende.

Dat die commissie niet werd aangerekend aan Aquafin, betekent echter niet dat er geen commissie wordt betaald, in tegendeel: de commissie wordt gewoon doorgerekend in de energieprijs. Zo betaalt Aquafin uiteindelijk toch de rekening.

Met Gaele hanteert ENBRO een min of meer gelijkaardig principe: de dienst wordt – samen met Test-Aankoop – ‘gratis’ aangeboden, maar uiteindelijk wel doorgerekend aan de leverancier. Die verhaalt de meerkost op zijn beurt op de (nieuwe) klant.

Niet gratis

Die omstreden aanpak zorgt voor flink wat onvrede. Zo was er prompt een forse reactie van energiemakelaar Killswitch:

“Via een omweg betaalt de klant wél voor de diensten van het bedrijf. In de algemene voorwaarden (pagina 5, artikel 6) van de website staat zelfs letterlijk: De klant betaalt geen vergoeding rechtstreeks aan de ondernemer voor de door haar geleverde diensten. Dit betekent niet dat de diensten van Gaele gratis zijn.”

Volgens Killswitch is de consument – uitgerekend diegene die Test-Aankoop zegt te verdedigen – de dupe van het verhaal: de consument wordt voorgespiegeld dat hij op een gratis en onafhankelijke dienst mag rekenen om te besparen op zijn energiefactuur. In realiteit gebeurt het omgekeerde, en wordt de consument misleid en wordt er achter zijn rug om geld verdiend.

Vincent De Dobbeleer (June): “Ofwel ben je een producent, die zijn producten probeert te verkopen zoals elk commercieel bedrijf dat doet. Ofwel ben je een onafhankelijke waakhond, die boven de markt staat.”

Negatieve recensie

Niet enkel Killswitch reageert fors. Ook energiemakelaar June is niet te spreken over het initiatief en haalt daarvoor bijkomende elementen aan.

June past het idee van een ‘energiemakelaar’ die voor de consument het beste tarief zoekt al langer toe. Het bedrijf vraagt daarvoor wel een meerkost en afficheert dat ook duidelijk.

Toeval of niet, uitgerekend in de maand dat Gaele door Test-Aankoop werd gelanceerd, publiceerde Test-Aankoop een opvallend negatieve recensie over June in haar ledenblad. In de inleiding lezen we:

“June klinkt als het ideale systeem om je te laten besparen op je energiefactuur, maar het roomt wel een flink deel van die besparing af. Wij hebben een beter alternatief ontwikkeld”.

Nog opvallend: de opbouw van beide websites is zeer gelijklopend. Idem voor het lettertype dat wordt gebruikt voor de merknaam. En waar June het heeft over ‘je artificieel intelligente energie assistente’ wordt dat ‘je persoonlijke energie assistente’ bij Gaele.

Ook vreemd voor een consumentenorganisatie: de foto’s van de tevreden klanten zijn stockfoto’s. De ‘gepensioneerde Christine’ laat op de site van Gaele weten:

Een simpele zoekopdracht via Google image leert dat ‘Christine’ met evenveel enthousiasme poseert als model voor de 40 beste kapsels voor vrouwen boven de 40 jaar van Reader’s Digest. Op die site staat, in tegenstelling tot wat het geval is bij Gaele, wel duidelijk vermeld dat de foto gewoon van de beeldbank Shutterstock werd genomen.

Producent of waakhond?

Maar het is vooral het dubbele petje dat Test-Aankoop opzet, dat tegen de borst stuit. “Test Aankoop krijgt vergoedingen van de energieleveranciers per nieuwe klant. Je bent dus als energieconsument geen klant, maar product”, zegt Vincent De Dobbeleer, CEO van June. “De energieleveranciers zijn de klant. Gaele is gratis, maar Test Aankoop verdient Facebook-gewijs geld aan de consument die ze geacht wordt te beschermen.”

Volgens De Dobbeleer moet Testaankoop kiezen. “Ofwel ben je een producent, die zijn producten probeert te verkopen zoals elk commercieel bedrijf dat doet. Ofwel ben je een onafhankelijke waakhond, die boven de markt staat. Door op twee benen te dansen, is je verkoopspraatje ongeloofwaardig én is je onafhankelijkheid ongeloofwaardig.”

Test-Aankoop: “We zijn er van meet af aan eerlijk over geweest dat we een bescheiden deel van de commissie van ENBRO doorgestort krijgen.”

Testaankoop geeft toe dat de recensie over June ongepast was. “Daar is inderdaad een ongelukkige koppeling gemaakt met ons eigen initiatief”, zegt woordvoerder Simon November. “In ons volgend nummer plaatsen we een rechtzetting.”

Over de grond van de zaak heeft de consumentenorganisatie naar eigen zeggen lang nagedacht. “We stellen al langer vast dat consumenten niet de goedkoopste energiekeuzes maken”, zegt Simon November. “Onze energiespecialisten hebben verschillende pistes onderzocht en uiteindelijk hebben we beslist dat Gaele de manier was waarop we de consumenten het best kunnen helpen.”

Ook al is een verdienmodel daarbij noodzakelijk. “We zijn er van meet af aan eerlijk over geweest dat Testaankoop een bescheiden deel van de commissie van ENBRO doorgestort krijgt”, zegt Simon November. Hoe groot dat percentage is, wil de woordvoerder niet kwijt. “Precieze cijfers geven we niet, maar neem van me aan dat het bescheiden is.”

Over de grond van de zaak – kan een consumentenorganisatie tegen betaling samenwerken met een bedrijf – is de visie van Testaankoop duidelijk. “In het verleden hebben we nog ad hoc samengewerkt met andere bedrijven. Met Google bijvoorbeeld, in verband met de beveiliging van paswoorden. Dat weerhoudt ons er niet van om vervolgens kritisch over Google te schrijven.”