De Europese Commissie heeft Turkije gemaand zich te onthouden van 'buitensporige verklaringen' en acties die de verhouding met Nederland verder kunnen doen verslechteren.

Het is voor het eerst dat EU zich over de ruzie tussen de lidstaat Nederland en de kandidaat-lidstaat Turkije uitlaat.

De Turkse president Recep Tayyip Erdoğan is volgens Frans Timmermans ''te ver doorgeschoten" met zijn opmerking dat Nederlanders 'nazi-overblijfselen en fascisten' zijn. ''De vergelijking met nazi-praktijken door de Turkse president is onaanvaardbaar”, zegt de Nederlandse vice-voorzitter van de Europese Commissie maandag in Brussel tegen de NOS.

Timmermans vindt dat Nederland de rug recht heeft gehouden tijdens de diplomatieke rel. ''Nederland staat hier stevig zijn mannetje." Kritiek dat de EU stil was het afgelopen weekend wuift hij weg. ''Dit was een binnenlandse aangelegenheid."

Timmermans wijst erop dat verscheidene EU-commissarissen, onder wie buitenlandchef Federica Mogherini, telefonisch contact hebben gehad met zowel premier Mark Rutte, minister Bert Koenders (Buitenlandse Zaken) als de Turkse minister Mevlüt Çavusoglu. Erdogan beschuldigde Nederland dit weekeinde van nazisme en fascisme.

NAVO

Ook de NAVO roept op tot kalmte tussen Nederland en Turkije. ''Robuuste discussies zijn het hart van de democratie maar ook respect. Ik roep alle NAVO-bondgenoten op respect voor elkaar te tonen en de situatie te de-escaleren", zei NAVO-chef Jens Stoltenberg maandag in Brussel over de diplomatieke rel tussen Nederland en Turkije.

''We moeten er alles aan doen om ons te richten op wat ons verenigt, niet wat ons af en toe verdeelt", aldus de Noorse secretaris-generaal. Hij liet doorschemeren dat er geen sprake is van terugtrekking van de NAVO in Turkije. ''De aanwezigheid van de NAVO in Turkije is goed voor Turkije en de rest van Europa. Het is in ons gezamenlijke belang."

Rellen voor Turks consulaat in Rotterdam na uitzetten minister

Angela Merkel

De Duitse bonskanselier Angela Merkel heeft haar steun voor Nederland uitgesproken. Ze noemt de opmerking van Erdogan dat Nederlanders nazi-overblijfselen zijn "compleet misplaatst." Erdogan vergeleek het verbieden van Turkse campagnebijeenkomsten in Duitsland eerder al met nazi-praktijken.

Rutte is "zeer blij" met de steun van Merkel. "Zeer positief", zei hij maandag in een persconferentie in aanloop naar een televisiedebat met PVV-leider Geert Wilders.

De Franse minister van Buitenlandse Zaken Jean-Marc Ayrault noemt maandag de Turkse vergelijking met nazisme "onacceptabel".

Merkel: 'Nazi-vergelijkingen door Turkije kleineren leed dat Nederland is aangedaan'

Rellen

Turkije eist juridische stappen na het in hun ogen buitensporige optreden van de Nederlandse politie zaterdag tijdens de demonstratie van Nederlandse Turken in Rotterdam. Ook in Amsterdam braken rellen uit.

Turkije heeft Nederland formeel laten weten dat het optreden van de Rotterdamse politie dit weekend disproportioneel was. Nederland "neemt afstand'' van het aandringen door Turkije op vervolging van Nederlandse politieagenten, zo zei minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken maandag.

Referendum

De spanningen tussen Turkije en de Europese landen zijn het gevolg van de de campagne die Turkije in de Europese landen voert voor een referendum in april over een beoogde grondwetswijziging die de Turkse president meer macht moet geven.

Over die beoogde grondwetswijziging heeft de buitenlandchef van de EU Mogherini maandag ook gezegd dat er bij Europa grote zorgen over zijn. Mogherini benadrukt dat Turkije het referendum wil houden terwijl de noodtoestand nog van kracht is in het land.

Ook zijn er inhoudelijke zorgen over onder andere de concentratie van de macht, het wegvallen van de volgens de EU noodzakelijke toetsingen in het politieke systeem en de onafhankelijkheid van de rechterlijke macht als de grondwet gewijzigd wordt.