Υπόθεση Astrasol: Ένοχο το κράτος για καρκίνο

Ευθύνες για πράξεις και σοβαρές παραλείψεις του κράτους που ανέχθηκε τη λειτουργία του εργοστασίου Astrasol σε κατοικημένη περιοχή, με αποτέλεσμα τραγικές συνέπειες για την υγεία των περίοικων, εντόπισε το Επαρχιακό Δικαστήριο Λευκωσίας.

Με πολυσέλιδη απόφασή του –έκτασης 171 σελίδων– το Δικαστήριο απέδωσε επίσης ευθύνη στην εταιρεία Αστρασόλ Λτδ, στον διευθυντή του εργοστασίου, Φοίβο Λιασή, και στην Κυπριακή Δημοκρατία. Σε ό,τι αφορά στις αποζημιώσεις, αυτές θα καθοριστούν σε μεταγενέστερο στάδιο στη βάση του μεριδίου ευθύνης που θα καταλογιστεί στους τρεις εναγόμενους και αφού υπάρξει αποσυνένωση των 21 αγωγών που συνεκδικάστηκαν.



Οι αγωγές καταχωρίστηκαν από κατοίκους της περιοχής στα Λατσιά όπου για χρόνια λειτουργούσε το εργοστάσιο της Astrasol. Αρχικά, το εργοστάσιο λειτουργούσε για την κατασκευή καλαποδιών υποδημάτων. Στη συνέχεια και μετά το 1976, κατασκεύαζε σόλες για υποδήματα μέχρι και το 2009 που το εργοστάσιο έκλεισε. Η μετατροπή της χρήσης σε εργοστάσιο μαζικής κατασκευής σόλων, φάνηκε εκ των υστέρων ότι δεν έγινε με άδεια των αρμοδίων Αρχών. Για την κατασκευή των σόλων, το εργοστάσιο χρησιμοποιούσε ως διαλυτικό το υλικό «διχλωρομεθάνιο R40», το οποίο εξέπεμπε από το φουγάρο του υποστατικού και το οποίο χαρακτηρίζεται ως δυνητικά καρκινογόνο για τον άνθρωπο.

Η θέση των εναγόντων-κατοίκων στην περιοχή γύρω από το πιο πάνω εργοστάσιο, ήταν ότι τα αυξημένα κρούσματα καρκίνου που εκδηλώθηκαν στις οικογένειές τους, οφείλονται στην εκπομπή από τα φουγάρα του εργοστασίου, της εν λόγω καρκινογόνου ουσίας «διχλωρομεθάνιο R40». Υποστήριζαν επίσης ότι το εν λόγω εργοστάσιο λειτουργούσε από τις 6 το πρωί μέχρι τη 1 τα μεσάνυχτα, προκαλώντας οχληρία που συνίστατο σε δυνατό θόρυβο από τα μηχανήματα και έντονη δυσοσμία από το φουγάρο σε βαθμό που να επηρεάζεται η χρήση και απόλαυση της περιουσίας τους.

Σε 14 αγωγές κρίθηκε ότι το εργοστάσιο και η ανοχή του κράτους ευθύνονταν για πρόκληση καρκίνου. Στις υπόλοιπες 7 αγωγές δεν δόθηκε μαρτυρία για ανάπτυξη καρκίνου αλλά για άλλα ιατρικά προβλήματα όπως καλοήθεις όγκοι, άσθμα, αλλεργίες, δερματικά εξανθήματα, πονοκεφάλους, ψυχολογικές διαταραχές και κατάθλιψη. Σε αυτές τις 7 αγωγές κρίθηκε ότι στο βαθμό που οι αγωγές αυτές αφορούσαν προβλήματα υγείας άλλων από καρκίνο θα έπρεπε να απορριφθούν. Σημειώνεται ότι βάση όλων των αγωγών ήταν η οχληρία με τα συνεπακόλουθά της.



Τα αποτελέσματα σοκάρουν

Στο πλαίσιο της εκδίκασης των αγωγών, τέθηκαν ενώπιον του Δικαστηρίου, τα συμπεράσματα της μελέτης η οποία έλαβε υπόψη την εκπομπή διχλωρομεθανίου από το εργοστάσιο της Astrasol στη γύρω περιοχή, τα καταγραφέντα κρούσματα καρκίνου στην υπό εξέταση περιοχή και τη στατιστική σύγκρισή τους με άλλες περιοχές. Στην απόφαση του Προέδρου του Επαρχιακού Δικαστηρίου Λευκωσίας, Αλέξανδρου Παναγιώτου, καταγράφονται με λεπτομέρεια τα αποτελέσματα. Διαπιστώθηκαν τα εξής:

-Σημαντικά αυξημένα κρούσματα καρκίνου του εγκεφάλου και κεντρικού νευρικού συστήματος με βεβαιότητα 99.9% σε σύγκριση με τις υπόλοιπες υπό εξέταση περιοχές. Το ίδιο επιβεβαιώνει και η στατιστική στάθμιση των κρουσμάτων κατά ηλικία. Το εν λόγω εύρημα, χαρακτηρίζεται στην έκθεση ως πολύ σημαντικό επειδή συμφωνεί με άλλες μελέτες που καταδεικνύουν επιδημιολογική σύνδεση του σπανίου αυτού καρκίνου με έκθεση στο διχλωρομεθάνιο.

-Παρόλη την αυξημένη επίπτωση καρκίνου του παγκρέατος στην περιοχή του εργοστασίου, η ανάλυση έδειξε ότι αυτή δεν ήταν στατιστικά σημαντική. Η γεωγραφική κατανομή όμως, δείχνει μεγάλη εγγύτητα με το εργοστάσιο της Astrasol. Επίσης, διαπιστώθηκε αυξημένη επίπτωση κρουσμάτων καρκίνου του εγκεφάλου και καρκίνου του παγκρέατος με τα κρούσματα καρκίνου του εγκεφάλου να είναι και στατιστικά σημαντικά αυξημένα ενώ του καρκίνου του παγκρέατος να είναι συγκριτικά αυξημένα στην περιοχή Astrasol.

-Η χαρτογράφηση όλων των ειδών καρκίνου στην περιοχή κατέδειξε ότι πλείστοι από αυτούς ήτοι το 70%, βρίσκονταν γεωγραφικά σε μεγάλη εγγύτητα με το εργοστάσιο Astrasol και πολύ λιγότεροι προς την περίμετρο των 500 μέτρων.

-Σημαντικό εύρημα ήταν ότι έξι κρούσματα, ήτοι 15%, ήταν εργαζόμενοι στο εργοστάσιο Astrasol. Πρόκειται για δύο περιστατικά λευχαιμίας, ένα περιστατικό λεμφώματος, ένα περιστατικό καρκίνου του εγκεφάλου, ένα περιστατικό καρκίνου του παγκρέατος και ένα περιστατικό καρκίνου του πνεύμονα. Τα ευρήματα αυτά συμφωνούν με ευρήματα παρόμοιων μελετών, για επαγγελματική έκθεση στο διχλωρομεθάνιο.

-Στη χαρτογράφηση των περιστατικών καρκίνου του μαστού φάνηκε πως 10 από τα 16, ήτοι, 62.5% βρίσκονται σε απόσταση λιγότερη των 100 μέτρων από το εργοστάσιο. Επιπλέον, η χαρτογράφηση έδειξε σημαντική εγγύτητα των κρουσμάτων λευχαιμίας στην υπό εξέταση περιοχή.

-Από τα 12 συνολικά κρούσματα καρκίνου του εγκεφάλου και κεντρικού νευρικού συστήματος που καταγράφηκαν σε όλες τις περιοχές των Λατσιών κατά την υπό εξέταση περίοδο, τα 10 κρούσματα καταγράφηκαν στην περιοχή του εργοστασίου Astrasol.

-Τα στοιχεία αυτά, καταδεικνύουν ότι τα κρούσματα καρκίνου στην υπό κρίση περιοχή συνδέονται με την έκθεση στο διχλωρομεθάνιο.

Συνενοχή του κράτους

«Ουσιαστικά με την έκδοση του Πιστοποιητικού Διεργασίας και στη συνέχεια της Άδειας Εκπομπής για Αέρια Απόβλητα, ο υπουργός Εργασίας όχι μόνο επιβράβευσε τις προϋπάρχουσες παρανομίες της Astrasol αλλά επιπλέον εξουσιοδότησε την εταιρεία αυτή να συνεχίσει να παρανομεί, αφού ο Υπουργός όφειλε να γνωρίζει ότι η Astrasol δεν είχε πολεοδομική άδεια για κατασκευή σόλων και ότι δεν ήταν σε θέση να εξασφαλίσει στο μέλλον τέτοια άδεια σε οικιστική περιοχή». Πρόκειται για μια από τις καταπελτικές αναφορές στην απόφαση του Δικαστή, κ. Αλέξανδρου Παναγιώτου, στο μέρος που αφορά στην ευθύνη της Δημοκρατίας.

Παραθέτοντας μια προς μια τις εγκληματικές παραλείψεις των αρμόδιων κρατικών Αρχών, το Δικαστήριο υπέδειξε ότι αυτές «επέτρεψαν στην Astrasol να συνεχίσει να παρανομεί εις βάρος της υγείας και της απόλαυσης της περιουσίας των εναγόντων».

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Υπόθεση εργοστασίου Astrasol: Δικαίωση των εναγόντων

Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο έκρινε ότι η Κυπριακή Δημοκρατία φέρει ευθύνη έναντι των εναγόντων για τις πιο κάτω παραλείψεις και παραβιάσεις των νομίμων καθηκόντων της:

· Χορήγησε Πιστοποιητικό Διεργασίας και Άδεια Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων στην Astrasol χωρίς να έχει εξασφαλιστεί πολεοδομική άδεια για παραγωγή σόλων υποδημάτων στα υποστατικά που η Astrasol λειτουργούσε ως εργοστάσιο. Αυτό, γνωρίζοντας ότι τέτοια άδεια δεν μπορούσε να παραχωρηθεί στα συγκεκριμένα υποστατικά που βρισκόταν σε μικτή βιοτεχνική – οικιστική περιοχή. Γνωρίζοντας επίσης ότι το διχλωρομεθάνιο που χρησιμοποιούσε η Astrasol και εξέπεμπε από το φουγάρο του εργοστασίου της ήταν τοξικό υλικό δυνητικά καρκινογόνο και ενείχε κινδύνους για την υγεία των κατοίκων της περιοχής.

· Μετά την χορήγηση του Πιστοποιητικού Εγγραφής Διεργασίας, δεν προέβη σε κανέναν έλεγχο κατά πόσον η Astrasol τηρούσε τα όρια εκπομπής που είχαν καθοριστεί στο πιο πάνω πιστοποιητικό.

· Μετά την έκδοση της Άδειας Εκπομπής Αερίων Αποβλήτων και μετά τις καταγγελίες των κατοίκων της περιοχής, παρότι διαπιστώθηκε η συνεχής και μεγάλη υπέρβαση του ορίου εκπομπής διχλωρομεθανίου από το φουγάρο του εργοστασίου, παρέλειψε να ανακαλέσει την εν λόγω άδεια.

· Δεν λήφθηκε από το Τμήμα Πολεοδομίας κανένα δικαστικό μέτρο εναντίον της Astrasol για την παράνομη μαζική κατασκευή σόλων υποδημάτων χωρίς να εξασφαλιστεί πολεοδομική άδεια για αυτό τον σκοπό.

Σύμπλεγμα καρκίνου

Στα τελικά συμπεράσματα του Δικαστηρίου γίνεται αναφορά σε σύμπλεγμα καρκίνου. Ειδικότερα, σημειώνεται η διαπίστωση του Δικαστηρίου ότι «η από το 1976 έως το 2009 συστηματική εκπομπή του τοξικού αερίου «Διχλωρομεθάνιο R40» που είναι δυνητικά καρκινογόνο, δημιούργησε σύμπλεγμα καρκίνου στην επίδικη περιοχή.

Τα κρούσματα καρκίνου που εμφανίστηκαν στις περιπτώσεις 14 αγωγών, οφείλονται στο σύμπλεγμα καρκίνου που δημιούργησε το εργοστάσιο της Astrasol λόγω των πιο πάνω συστηματικών εκπομπών διχλωρομεθανίου από το 1976 μέχρι το 2009. Για τις υπόλοιπες αγωγές, η ευθύνη των εναγομένων 3 & 4 (σ.σ. της εταιρείας και του διευθυντή του εργοστασίου) συνίσταται σε ιδιωτική οχληρία με την κατ’ εξακολούθηση εκπομπή μεγάλων σε ένταση θορύβων και ενοχλητικής δυσοσμίας από το εργοστάσιο της Astrasol». Το ενδιαφέρον στρέφεται τώρα στον καθορισμό του βαθμού ευθύνης και στις αποζημιώσεις που θα επιδικαστούν, ειδικά σε βάρος του κράτους για τις σοβαρές, έως και εγκληματικές παραλείψεις των αρμοδίων υπηρεσιών.

Τις αγωγές των εναγόντων χειρίστηκε ο δικηγόρος Λουκής Λουκαΐδης.

ΕΜΠΕΙΡΟΓΝΩΜΟΝΑΣ ΤΕΠΑΚ

Περιβάλλον και υγεία έννοιες αλληλένδετες

Πρωτοφανή χαρακτήρισε την απόφαση για τα δεδομένα της Κύπρου ο Κωνσταντίνος Μακρής, καθηγητής στο Διεθνές Ινστιτούτο Κύπρου για την Περιβαλλοντική και Δημόσια Υγεία του ΤΕΠΑΚ, ένας εκ των εμπειρογνωμόνων που ετοίμασαν τη σχετική μελέτη. Για πρώτη φορά, λέει, με απόφαση δικαστηρίου συνδέεται η χρήση χημικών με καρκινογενέσεις στην Κύπρο, σημειώνοντας ότι δεν εκδικάστηκε παρόμοια υπόθεση με αίτημα των επηρεαζόμενων κατοίκων. Μέσα από την απόφαση, είπε, υπάρχουν ευθύνες στους εργοστασιάρχες, αλλά και στο υπουργείο Εργασίας και στο Τμήμα Πολεοδομίας.

Ο κ. Μακρής ανέφερε ότι ανοίγει ο δρόμος για εντατικότερους ελέγχους και καλύτερη αξιολόγηση των συνθηκών λειτουργίας διαφόρων ιδιωτικών επιχειρήσεων, ιδιαίτερα αυτών που γειτνιάζουν με οικισμούς σε μικτές οικιστικές ζώνες. «Επιτέλους ο κόσμος να καταλάβει ότι το περιβάλλον που ζούμε καθημερινά επηρεάζει την υγεία. Να το λάβουμε σοβαρά υπόψη για να προασπίσουμε τη δημόσια υγεία και την υγεία των παιδιών μας», πρόσθεσε.

Πηγή: O Φιλελεύθερος