ΣΤΟΚΧΟΛΜΗ. Χαρακτηρίστηκε «το πιο αβέβαιο εκλογικό αποτέλεσμα της σύγχρονης εποχής για τη Σουηδία», «το τέλος της πολιτικής αντίπαλων συμμαχιών» και «σημείο καμπής». Η αναμέτρηση της Κυριακής, στην οποία τα δύο κυρίαρχα μπλοκ της Κεντροαριστεράς και Κεντροδεξιάς τερμάτισαν στήθος με στήθος, αμφότερα πολύ μακριά από την αυτοδυναμία, έφερε στο προσκήνιο την ανερχόμενη πολιτική δύναμη της «εξευγενισμένης Ακροδεξιάς» που ακούει στο όνομα Σουηδοί Δημοκράτες.

Το κόμμα του 39χρονου Γίμι Οκεσον ήρθε τρίτο με ποσοστό 17,6%, σχεδόν έντεκα μονάδες πίσω από τους Σοσιαλδημοκράτες, που διατήρησαν, αν και λαβωμένοι, την πρωτοκαθεδρία τους στη χώρα-λίκνο της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας. Το αποτέλεσμα επέτρεψε στον σοσιαλδημοκράτη πρωθυπουργό Στέφεν Λεβέν να ανακοινώσει ότι παραμένει στο αξίωμά του, ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός, στη διάρκεια των συνομιλιών για τον σχηματισμό κυβέρνησης, που προδιαγράφονται εξαιρετικά περίπλοκες.

«Δεν θα στηρίξουμε καμία κυβέρνηση που δεν μας δίνει επιρροή. Αντιθέτως, θα κάνουμε ό,τι μπορούμε για να ρίξουμε μια τέτοια κυβέρνηση», δήλωσε ο Οκεσον, καλώντας σε συνεργασία την Κεντροδεξιά του Ουλφ Κρίστερσον.

«Ημασταν απόλυτα ξεκάθαροι σε όλη τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας. Δεν θα συγκυβερνήσουμε ούτε θα συζητήσουμε για την κυβέρνηση με τους Σουηδούς Δημοκράτες», απάντησε αμέσως ο Κρίστερσον. «Ενα κόμμα με ναζιστικές καταβολές δεν μπορεί ποτέ να προσφέρει κάτι υπεύθυνο, μόνο μίσος», τόνισε ο Λεβέν. Αναφορικά με το χειρότερο αποτέλεσμα των τελευταίων δεκαετιών για τη σουηδική σοσιαλδημοκρατία, ο σοσιαλδημοκράτης πρωθυπουργός προσέθεσε: «Δεν θα πενθήσουμε, θα οργανωθούμε».

Σύμφωνα με τη μέτρηση (exit poll) του ινστιτούτου SVT, τα ζητήματα που διαμόρφωσαν την ψήφο των Σουηδών ήταν με σειρά προτεραιότητας η υγεία, η παιδεία, η ισότητα, η κοινωνική πρόνοια, ο νόμος και τάξη, η φροντίδα ηλικιωμένων, η οικονομία, η μετανάστευση, οι συντάξεις και η απασχόληση. Παρά τη χαμηλή σχετικά προτεραιότητα που έδωσαν οι ψηφοφόροι στο μεταναστευτικό, το κατεξοχήν αντιμεταναστευτικό κόμμα του Οκεσον είναι σε θέση να υπαγορεύσει όρους στη μελλοντική κυβέρνηση – ή να μετατραπεί σε μοναδική αντιπολίτευση, στο ενδεχόμενο σχηματισμού «μεγάλου συνασπισμού» Κεντροδεξιάς – Κεντροαριστεράς.

«Δυστυχώς, το κενό ανάμεσα στα γεγονότα και την αντίληψη της πραγματικότητας διευρύνεται», σχολίασε ο αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών της Γερμανίας, Μίχαελ Ροτ. «Αυτές οι εκλογές συνιστούν, δυστυχώς, σημείο καμπής για τη Σουηδία και την Ευρώπη. Ο εθνικολαϊκισμός συνεχίζει να ανεβαίνει και θα δυσχεράνει τον σχηματισμό κυβέρνησης».

Παραλληλισμοί, διαφορές

Το γερμανικό περιοδικό Spiegel είδε παραλληλισμούς αλλά και διαφορές ανάμεσα στη γερμανική AfD και τους Σουηδούς Δημοκράτες. Την ώρα που η AfD φλερτάρει όλο και πιο ανοικτά με τον νεοναζισμό, οι Σουηδοί Δημοκράτες επέλεξαν την οδό του «σαλονιού». «Οι Σουηδοί Δημοκράτες έχουν έναν αρχηγό που βρίσκεται επί χρόνια στη θέση αυτή και συνεχίζει να μοιάζει με τον τυπικό οικογενειάρχη της διπλανής πόρτας», σημείωσε το περιοδικό. «Ο Γίμι Οκεσον έχει μετατρέψει την αβλαβή εικόνα σε στρατηγική, κάτι που σίγουρα συνέβαλε στην επιτυχία του. Είναι δύσκολο να τα βάλεις με έναν άνθρωπο που μοιάζει τόσο φιλικός όσο και το γαλαζοκίτρινο λουλούδι που είναι το σήμα του κόμματός του. Ας ελπίσουμε, η AfD στη Γερμανία να μην αποκτήσει ηγέτη τύπου Οκεσον», καταλήγει το σχόλιο. Η άνοδος του κόμματος από το 5,7% το 2010, στο 12,9% το 2014 και στο 17,6% φέτος είναι σαφής αλλά όχι στον βαθμό που προέβλεπαν κάποιες δημοσκοπήσεις, οι οποίες έδιναν στο κόμμα τη δεύτερη, ακόμη και την πρώτη θέση. Για την ακρίβεια, η δημοσκόπηση του YouGov, που προέβλεπε ποσοστό 25%, επιβεβαιώθηκε μόνο κατά το ήμισυ, αφού τέτοιο ήταν το ποσοστό του κόμματος μεταξύ των ανδρών, ενώ μεταξύ των γυναικών κυμάνθηκε πολύ χαμηλότερα, στο 13%. Τα μεγαλύτερα ποσοστά του κόμματος καταγράφηκαν σε δύο εκλογικές περιφέρειες της Σκόνε, στα νότια της χώρας.

«Σαφής δυσπιστία»

Σύμφωνα με τον καθηγητή πολιτικής επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Ούμεο, Μάγκνους Μπλόμγκρεν, το αποτέλεσμα δεν απηχεί μόνο τις ανησυχίες για τη μετανάστευση «αλλά και την απογοήτευση για τα κατεστημένα κόμματα. Είναι μια ένδειξη ότι υπάρχει σαφής δυσπιστία απέναντι στα κατεστημένα κόμματα», σημείωσε ο Μπλόμγκρεν. Είναι ενδεικτικό ότι πέρα από την αναβαπτισμένη Ακροδεξιά, κερδισμένο από την χθεσινή αναμέτρηση βγήκε και το κόμμα της Αριστεράς. Οσο για τους πρασίνους, μετά βίας πέρασαν το όριο του 4%, οδηγώντας στέλεχος του κόμματος να χαρακτηρίσει την αναμέτρηση «πιο συναρπαστική απ’ όσο χρειαζόταν». Το ίδιο θα μπορούσε να λεχθεί και για τη διαδικασία σχηματισμού κυβέρνησης που μόλις ξεκίνησε.