"Helden", zo noemt PVV-leider Geert Wilders de kandidaat-raadsleden van zijn partij. Het zijn "debielen", zeggen PVV-Kamerleden anoniem tegen de Telegraaf. Ook deze week zijn er PVV-kandidaten in opspraak geraakt. Het blijkt voor Wilders moeilijker dan gedacht om geschikte kandidaten te vinden voor de gemeenteraadsverkiezingen.

In zestig gemeenten zou de PVV meedoen, kondigde Wilders aan nadat zijn partij tweede werd bij de Tweede Kamerverkiezingen vorig jaar.

De uitslag verplichtte de PVV om twaalf jaar na de oprichting van de partij in meer gemeenten dan Den Haag en Almere mee te doen met de gemeenteraadsverkiezingen. Wilders zei op die manier zijn partij "verder uit te bouwen" om "nog dichterbij de burger" te komen.

Tegen de NOS stelde Wilders als voorwaarde voor deelname aan de verkiezingen dat er wel "genoeg goede mensen" te vinden moesten zijn. Dat lukte de partij niet helemaal.

Meedoen in zestig gemeenten bleek niet haalbaar. PVV-stemmers moeten genoegen nemen met dertig van de 355 gemeenten waar er verkiezingen worden gehouden.

Racisten

Maar op enkele kandidaten die de lijst wel hebben gehaald en met name de selectieprocedure, valt het nodige af te dingen. Zo moest Géza Hegedüs een dag na zijn presentatie als lijsttrekker van de PVV Rotterdam opstappen. Hij bleek er racistische en antisemitische denkbeelden op na te houden. En daar bleef het niet bij.

PVV-lijsttrekker in Utrecht Henk van Deún zei een moskee in de Utrechtse wijk Lombok het liefst te zien afbranden. Hij trok zijn woorden naderhand in en mocht op de lijst blijven.

Kandidaat-raadslid in de gemeente Rucphen Marie-Louise Kelderman werd wel van de lijst verwijderd. Zij noemde premier Rutte op Facebook "een vuile viezerik, een rotte leugenaar, een hufter en een gek" die zij wilde "opknopen".

De lijsttrekker in Zaanstad, Koert Calkhoven, bleek een jaar geleden ontslagen te zijn bij de Nationale Politie, vanwege het langdurig stalken van een vrouw.

In Den Haag zijn de problemen nog groter. Daar kwam lijstduwer Henk Bres in opspraak, omdat hij twitterde over "fucking cancer muslims". Hij mag van Wilders blijven en werd door de PVV-leider omschreven als "een geweldige man".

Islam

Intern is het in Den Haag een chaos. Zo zijn vijf kandidaten die op de concept-lijst stonden voortijdig vertrokken. Volgens RTL Nieuws zouden kandidaten ontevreden zijn over de koers die lokaal gevoerd moet worden. De nadruk op de islam is een thema waar de PVV lokaal niets mee zou kunnen, is de kritiek. De partij heeft de leeggevallen plekken op de lijst moeten aanvullen met onder andere een secretaresse van de Tweede Kamerfractie.



Géza Hegedüs, lijsttrekker voor één dag voor de PVV in Rotterdam

In Gelderland en Zuid-Holland is het ook onrustig. Jan Zwerus stapte daar op als Statenlid, omdat de focus te veel op de islam zou liggen, schreef NRC Handelsblad onlangs. De Gelderse Tineke Poortinga stapte ook als Statenlid, omdat de PVV niet in Nijmegen meedeed aan de verkiezingen, en ook omdat er te veel gehamerd werd op de islam. "Er zijn ook andere grote problemen", zei ze tegen de Telegraaf.

'Debielen'

In diezelfde krant beklaagden PVV-Kamerleden zich anoniem over de geselecteerde kandidaten. "Er melden zich de grootste debielen aan voor de PVV-klasjes. De minst erge springen er dan positief uit. Maar het blijven debielen."

De vrees om "debielen" binnen te halen kan de reden zijn dat de PVV de gemeenteraadsverkiezingen jarenlang, met uitzondering van Den Haag en Almere, links heeft laten liggen. Gevreesd zou kunnen worden voor extreemrechtse types als Hegedüs of LPF-achtige toestanden waar partijleden rollebollend met elkaar over straat gaan.

Wat ook meespeelt is dat het voor de PVV moeilijker is om geschikte kandidaten te vinden, omdat de partij niet kan terugvallen op een partijstructuur waaruit kandidaat-politici gescout kunnen worden. De PVV is namelijk geen democratische ledenpartij, maar telt slecht één lid: Geert Wilders.

Een PVV-demonstratie in Rotterdam

Anders dan bij traditionele partijen zijn er geen leden die al langer bij de partij betrokken zijn. Daarmee loopt de partij het risico mensen binnen te halen van wie het niets weet over de achtergrond. De PVV blijkt ook niet in staat zelf grondig onderzoek te doen naar de kandidaten. Over de Rotterdamse Hegedüs, die Wilders persoonlijk had gescout, gaf hij toe fouten gemaakt te hebben.

De kandidaat uit Rucphen die Rutte wil opknopen was door de partij gegoogeld, maar de Facebookpost had de partij gemist.

Dubbelfuncties

Wilders is door zijn partijstructuur voor ondersteunende en politieke functies vaker aangewezen op de groep PVV'ers die al Kamerlid, senator, Statenlid of Europees Parlementariër is of is geweest.

Het komt geregeld voor dat politici van de PVV dubbelfuncties vervullen. Zo is Karin Gerbrands niet alleen Tweede Kamerlid, maar ook fractievoorzitter van de PVV Den Haag en de nieuwe lijstrekker. Alexander van Hattem is tegelijk senator voor de PVV, fractievoorzitter van de Provinciale Staten van de PVV én lijsttrekker van de PVV Den Bosch.

Ondanks de incidenten van de afgelopen weken, blijft Wilders vertrouwen houden. Hij merkt daarbij op dat er wel meer fouten gemaakt zullen worden. "We proberen de risico’s zo klein mogelijk te houden. Maar ook dan is de consequentie dat het fout kan gaan en ook dan misschien meer dan één keer. Dat hoort erbij, dat is niet anders", aldus Wilders.

De gemeenteraadsverkiezingen zijn op 21 maart.

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend