Zmiana konstytucji wymagałaby zgody opozycji, w praktyce chodzi głównie o Platformę Obywatelską. A PO nie pali się do zmieniania konstytucji pod rękę z PiS

Co w sytuacji, gdy do przedłużenia kadencji Dudy nie dojdzie? Według rozmówców Onetu, wówczas obóz władzy wprowadzi stan klęski żywiołowej lub stan wyjątkowy

W tej sytuacji do wyborów prezydenckich mogłoby dojść najwcześniej na przełomie sierpnia i września

Wszystko wskazuje zatem na to, że — bez względu na rozwój sytuacji — wyborów 10 maja nie będzie

Pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie konstytucji może odbyć się nie wcześniej niż trzydziestego dnia od dnia przedłożenia Sejmowi projektu ustawy. Sejm zmienia konstytucję większością 2/3, dlatego do przegłosowania zmian, które chciałby wprowadzić PiS, potrzebna byłaby zgoda przynajmniej części opozycji. Za musiałby także zagłosować Senat, w którym większość ma opozycja.

Temat wyborów był dziś poruszony w rozmowie z Jarosławem Kaczyńskim w Polskim Radiu. Lider PiS pytany, czy istnieje możliwość przełożenia wyborów o rok, powtórzył, że "to wszystko byłoby całkowicie nielegalne". - Można o czymś mówić w ogóle, jeżeli chodzi o odłożenie wyborów, ale nie ma do tego odłożenia żadnych powodów w tej chwili, jeżeli one (wybory) będą przeprowadzone w sposób bezpieczny z punktu widzenia zdrowotnego - stwierdził prezes PiS. - Byłaby to zmiana konstytucji, przedłużająca kadencję prezydenta - nie o rok, ale o więcej - zauważył.

Opozycja jest jednak sceptyczna co do zmiany konstytucji pod rękę z PiS. Co w sytuacji, gdy do przedłużenia kadencji Dudy nie dojdzie? Według rozmówców Onetu, wówczas obóz władzy wprowadzi stan klęski żywiołowej lub stan wyjątkowy. To zatrzyma wybory, bo według konstytucji podczas stanów nadzwyczajnych i 90 dni po ich zakończeniu żadne wybory nie mogą się odbyć. W tej sytuacji do wyborów prezydenckich mogłoby dojść najwcześniej na przełomie sierpnia i września. Wszystko wskazuje zatem na to, że — bez względu na rozwój sytuacji — wyborów 10 maja nie będzie.

Bunt Porozumienia

Nowa propozycja w sprawie wyborów prezydenckich to efekt sprzeciwu wchodzącego w skład koalicji Porozumienia Jarosława Gowina. O buncie tej partii oraz ultimatum, które mogą zatrząść rządem, pisaliśmy w Onecie jako pierwsi już we wtorek. Nerwowo w koalicji rządzącej zrobiło się, kiedy PiS w nocnym sobotnim głosowaniu przeforsował zmiany w prawie wyborczym, umożliwiające głosowanie korespondencyjne dla osób objętych kwarantanną oraz wyborców, którzy ukończyli 65. rok życia. Mimo protestów opozycji i uwag Senatu partia rządząca na tym jednak nie poprzestała.

Z informacji Onetu wynika, że już na początku tygodnia prezes PiS Jarosław Kaczyński zażądał od Jarosława Gowina poparcia kolejnych zmian w ordynacji, które wprowadzałyby możliwość głosowania korespondencyjnego przez wszystkich uprawnionych do głosowania. Miało paść nawet ultimatum: groźba usunięcia Porozumienia z rządu, jeśli politycy od Gowina nie poprą nowych zmian w prawie wyborczym.

Jak twierdzą nasze źródła w centrali PiS, Gowin miał odrzucić ultimatum postawione przez Kaczyńskiego. Zapowiedział, że jego posłowie nie zagłosują za takimi zmianami w kodeksie wyborczym i to nawet jeśli miałoby to zakończyć się rozpadem koalicji oraz wyjściem jego ministrów z rządu.

Dziś także poseł Porozumienia Kamil Bortniczuk zadeklarował, że ugrupowanie, do którego należy, nie poprze proponowanych zmian. - Jesteśmy w trakcie rozmów z PiS. Mam nadzieję, że przyniosą porozumienie, ale zdecydowanie nie poprzemy głosowania korespondencyjnego 10 maja. Nie ma warunków do przeprowadzenia wyborów. Czasu jest na tyle mało, że wątpimy w przeprowadzenie tych wyborów pod względem akceptowalności jego wyników. Andrzej Duda, który jest świetnym prezydentem, zasługuje, aby zostać wybranym w normalnych warunkach - mówił w programie "Onet Rano.".

Kamil Bortniczuk zadeklarował, że Porozumienie przedstawi własną propozycję rozwiązania sprawy wyborów, która zakłada zmiany w konstytucji, które wydłużą kadencję obecnego prezydenta zgodnie z prawem. - Zobaczymy, jak przyjmie te zmiany opozycja. Jestem przekonany, że PiS odniesie się pozytywnie - zadeklarował Bortniczuk.

Gowin z propozycją zmian w konstytucji

Jarosław Gowin już wcześniej sugerował, że kwestię wyborów prezydenckich można rozwiązać za pomocą jednorazowej zmiany w konstytucji. - Chcę powiedzieć, że jeżeli tempo rozszerzania się epidemii będzie takie jak w ostatnich dniach, to w oczywisty sposób dla każdego z nas wybory 10 maja nie będą możliwe. Jeżeli tempo zacznie spadać – i musiałoby spadać w sposób znaczący – wtedy możemy zastanawiać się nad tym terminem. Ale niezależnie od tego, na jaki wariant się zdecydujemy, musimy równocześnie budować scenariusz B, scenariusz C. Moim zdaniem – i podtrzymuję to stanowisko – optymalnym rozwiązaniem jest przełożenie wyborów o rok - tłumaczył Gowin.

- O ile jesień jest terminem osnutym wieloma niewiadomymi, o tyle wiosna przyszłego roku jest już terminem względnie bezpiecznym. Natomiast jedynym politykiem, liderem opozycji, który zareagował na moją propozycję pozytywnie, jest Władysław Kosiniak-Kamysz. Pytam się, gdzie są liderzy lewicy, gdzie są liderzy Koalicji Obywatelskiej – mówił 1 kwietnia wicepremier w TVN24.

Gowina zapytano, czy jego pomysł jest oficjalną propozycją całego obozu rządzącego, czy tylko luźnym pomysłem jego samego na dyskusję. - To jest propozycja lidera Porozumienia, jednej z trzech partii budujących obóz Zjednoczonej Prawicy, nie jest to zatem luźna intelektualna dywagacja, ale nie jest to też oficjalna propozycja całego obozu - odparł Gowin.

Politycy opozycji z apelem o przełożenie wyborów

Z apelem o przełożenie wyborów na łamach Onetu zwrócili się politycy opozycji Kazimierz Michał Ujazdowski oraz Paweł Zalewski. "W obecnych warunkach niemożliwe są swobodne i konkurencyjne wybory, a tylko takie wybory budują legitymację instytucji konstytucyjnych i zaufanie obywateli do państwa" - pisali w tekście opublikowanym w połowie marca.

"Odpowiedzialność publiczna wymaga zrozumienia nadzwyczajnej sytuacji i działania tylko w logice dobra wspólnego. Dziś wszystkie instytucje publiczne powinny być skoncentrowane na walce z epidemią, walce podejmowanej ponad podziałami i z zachowaniem najwyższych kryteriów profesjonalizmu" - stwierdzili politycy.

"Bezpieczeństwo obywateli i respekt dla naszych praw konstytucyjnych przemawiają za odłożeniem w czasie wyborów prezydenckich. Kampania wyborcza w okresie, gdy zwalczanie epidemii wymaga determinacji i poświecenia, byłaby nieuczciwością wobec obywateli żyjących w niepewności i ponoszących wyrzeczenia. W obecnych warunkach niemożliwe są swobodne i konkurencyjne wybory, a tylko takie wybory budują legitymację instytucji konstytucyjnych i zaufanie obywateli do państwa. Nie mniej istotne jest to, że kampania rozprasza siły, które powinny służyć tylko ograniczaniu skutków epidemii. Dlatego też nie mamy wątpliwości, że dobro publiczne przemawia za odłożeniem w czasie wyborów prezydenckich" - dodali politycy.

(dp)