शिवडी खाडीत ‘ट्रान्स हार्बर लिंक’च्या कामाला सुरु वात झाल्याने अधिवास धोक्यात

दरवर्षी हिवाळ्यात शेकडो किलोमीटरचा प्रवास करून शिवडी खाडीत उतरणाऱ्या रोहित (फ्लेमिंगो) पक्ष्यांचे थवे यंदा मात्र या ठिकाणाहून दिसेनासे झाले आहेत. ठाणे खाडीत आगमन झालेल्या या पक्ष्यांचे थवे शिवडी खाडीत आपले बस्तान बांधण्याचा प्रयत्न करीत आहेत. मात्र शिवडी ते न्हावा-शेवा या ‘ट्रान्स हार्बर लिंक’ प्रकल्पासाठी सुरू झालेल्या कामांचा फटका शिवडी खाडीमधील फ्लेमिंगोंच्या अधिवासाला बसला आहे. बांधकामाच्या आवाजाने आणि माणसांची वर्दळ वाढल्याने येणारे पक्षी पुन्हा ठाणे खाडीच्या दिशेने जात असल्याचे येथील स्थानिक मच्छीमारांचे म्हणणे आहे. यामुळे यंदा मुंबईकरांना ‘फ्लेमिंगो दर्शन’ दुर्मीळ होण्याची शक्यता निर्माण झाली आहे.

यंदा ठाणे खाडीत फ्लेमिंगो पक्ष्यांचे स्थलांतर विलंबाने झाले आहे. गुजरात येथील कच्छच्या पाणथळ जागांमध्ये पाण्याचे प्रमाण अजूनही जास्त असल्याने फ्लेमिंगोंच्या काही थव्यांनी या ठिकाणाहून स्थलांतर न केल्याची माहिती गुजरातमध्ये पक्षीनिरीक्षणासाठी गेलेले पक्षीनिरीक्षक अविनाश भगत यांनी दिली. गेल्या काही दिवसांमध्ये ठाणे खाडीत मोठय़ा संख्येने फ्लेमिंगोंचे दर्शन होत असले तरी हे गुलाबी पक्षी शिवडी खाडीच्या दिशेने सरकत नसल्याचे पक्षीनिरीक्षकांच्या निदर्शनास आले आहे. मुंबईच्या खाडीलगत असणारा दलदलीचा परिसर हा स्थलांतरित पक्ष्यांना पोषक खाद्य पुरविण्याकरिता समृद्घ आहे. दलदलीच्या परिसरात लहान मासे, नील आणि हरित शैवाळ, जलकीटकांच्या अळ्या, एकपेशीय वनस्पती हे खाद्य विपुल प्रमाणात मिळत असल्याने स्थलांतरित पक्ष्यांसोबत फ्लेमिंगो पक्षी मुंबईच्या खाडीकिनारी दरवर्षी हजारोंच्या संख्येने स्थलांतर करतात. शिवडीचा खाडी परिसर हे मुंबईतील फ्लेमिंगो दर्शनाचे महत्त्वाचे ठिकाण आहे. लांब खाडीकिनारा, खारफुटीचे जंगल, खाण्यासाठी विपुल साठा आणि तुलनेने शांत ठिकाण यामुळे शिवडीच्या किनाऱ्यावर दरवर्षी हजारो फ्लेमिंगो पक्षी वस्तीसाठी येत असतात.

बोटींच्या आणि यंत्राच्या आवाजाचा फटका

लहान बोटींच्या माध्यमातून या सज्जांवर कामगारांची ने-आण होत आहे. तसेच शिवडी जेट्टीनजीक मोठय़ा जहाजावर यंत्राद्वारे लोखंडी भागांची जोडणी करण्यात येत आहे. त्यामुळे खाडी परिसरात गोंगाटाचे वातावरण निर्माण झाले आहे. फ्लेमिंगो पक्षी हा मुळातच शांत अधिवासात राहणारा पक्षी आहे. त्यामुळे सतत माणसांचा वावर आणि मोठय़ा प्रमाणात गोंगाट असणाऱ्या ठिकाणी हे पक्षी वास्तव्य करत नसल्याची माहिती भगत यांनी दिली. शिवाय फ्लेमिंगोंचे थवे खाडीत येत असून मोठय़ा प्रमाणात आवाज आणि बोटींची ये-जा होत असल्याने हे पक्षी थांबत नाहीत, असे स्थानिक मच्छीमार लीलाधर पाटील यांचे म्हणणे आहे.

First Published on February 11, 2018 2:11 am