Hoe staat u tegenover de Europese Unie? En wie denkt er net zoals u? Hieronder kunt u aan de hand van 24 vragen bepalen welk van de zes types u bent. Wordt het een Ho-eens-even-Europeaan, een Trotse Nederlander, of bent u gewoon enthousiast over de EU?

De meeste Nederlanders hebben een genuanceerde mening

Nederlanders denken over de Europese Unie bepaald niet zwart-wit, zegt André Krouwel. De VU-politicoloog en bedenker van de verkiezingshulp Kieskompas onderzocht op verzoek van Trouw wat voor type opvattingen over Europa je kunt onderscheiden. “Het publieke debat over de Europese Unie is heel erg gepolariseerd: de unie is goed of is slecht. Maar in werkelijkheid, als je kijkt naar alle opvattingen die een rol spelen, hebben de meeste Nederlanders een genuanceerde mening.

Krouwel onderscheidde de zes types na analyse van eerdere enquêtes over politieke opvattingen (zie boxen). Zo zijn er mensen die vooral positief staan tegenover de Europese handel en mensen die vinden dat de EU zich op andere vlakken moet ontwikkelen. Er zijn er ook die vinden dat gedeelde normen en waarden meer moeten worden afgedwongen, zowel bij lidstaten als bij migranten. Tot slot is er het type dat van mening is dat er nu te grote verschillen in de mate waarin Europeanen profiteren van de EU. Je kunt, kortom, sceptisch of positief zijn over de Europese Unie op ‘linkse’ gronden en op ‘rechtse’ gronden, op culturele gronden, of vanwege de wijze waarop de unie nu functioneert. Het is voor het eerst dat deze opvattingen op deze manier zijn verdeeld in categorieën.

De vragen gaan niet alleen maar over de EU zelf. “Het gaat bij de unie niet alleen over eenwording”, zegt Krouwel, “maar ook over landbouw, pensioenen, het milieu, migratie, defensie, culturele waarden, en ga zo maar door. Als je dat er allemaal in betrekt, dan blijkt dat ieder type een behoorlijk consistent pakket aan opvattingen heeft. Hier en daar bestaat er tussen de types wel enige overlap, maar ze zijn zeer goed te onderscheiden.”

Discussie

Waarom zouden lezers willen weten tot welk type ze behoren? Krouwel: “Het houdt je een spiegel voor en zet aan tot nadenken. Inhoudelijk is het leuk omdat je over veel onderwerpen je opvattingen moet bepalen. En we weten uit dit type onderzoek, ook in andere landen, dat mensen na het invullen de uitkomsten hun type met elkaar gaan delen en daarover gaan discussiëren. Dat leidt tot interessante gesprekken.”

Volgens Krouwel ontbreekt juist dat nu in het huidige zwart-witklimaat rond Europa. Krouwel: “Er is in dat debat heel weinig ruimte voor nuance, heel weinig ruimte voor gematigde en complexere redeneringen. De roeptoeters domineren. Maar als je mensen echt de kans geeft hun mening goed te uiten, dan blijken ze helemaal niet zo simpel over de EU te denken, dan spelen er allerlei factoren mee. Als je dat laat zien, als mensen daarover gaan praten, dan verbetert dat volgens mij uiteindelijk de kwaliteit van de discussie over Europa.”

1) Goedwillende Europeaan

Beeld Brechtje Rood

U ziet veel meer voordelen in open grenzen dan nadelen. Alleen al het gemak waarmee u door Europa reist of in het buitenland boeken koopt ervaart u als een weldaad. Natuurlijk ziet u ook nadelen, maar die wegen in uw gedachten minder zwaar dan de voordelen. Zo vertelt u op verjaardagsfeestjes met eurosceptici graag dat Europa volgens u alleen in gezamenlijkheid de vrede kan waarborgen. Gaat het over economie, dan wijst u op de opkomende economieën India en China, waartegen Europa alleen in gezamenlijkheid weerstand kan bieden. U voelt de verantwoordelijkheid om mensen uit armere delen van Europa vooruit te helpen. En dan hebben we het nog niet eens over klimaatverandering, waar een klein Europees land in zijn eentje helemaal niets tegen kan doen. Dat moet met zijn allen.

• Ruim een derde van de Nederlanders is pro-Europees kosmopoliet (33,7 %)

• Het zijn meer vrouwen dan mannen

• Het merendeel is hoger opgeleid (61,4%)

2) Trotse Nederlander

Beeld Brechtje Rood

Soms lijkt het wel of deze maatschappij alles wat van buiten komt hoger aanslaat dan wat eigen is, denkt u weleens. Uw kleinkinderen vieren uitgebreid Halloween, maar aan het lampionnenfeest van Sint-Maarten doen ze niets meer. Is dan iedereen vergeten hoe het kleine Nederland de wereld ontdekte, hoe grootste denkers aan de wieg stonden van menig uitvinding, hoe de Nederlandse democratie het land tot voorspoed bracht? U gunt iedereen het beste, maar het irriteert u dat u voor racist wordt versleten als u zegt dat een land niet oneindig immigranten kan opnemen. U bent geen racist, maar er is in uw ogen een einde aan het absorptievermogen van een samenleving. Sommigen onder u vrezen dat wat in Nederland de afgelopen eeuw is bevochten – de homorechten, het recht op abortus – door toenemende invloed van buiten onder druk komt te staan.

• 33,9 procent van de Nederlanders denkt zoals u

• U bent waarschijnlijk tussen de 35 en 55 jaar

• U bent vaker een man dan een vrouw

3) Sociale Europa-veranderaar

Beeld Brechtje Rood

Er zijn van die dingen waar u met uw hoofd niet bij kunt. Dat er Europese subsidie kan zijn voor een bedrijf dat een fabriek uit het ene Europese land naar het andere verplaatst bijvoorbeeld – u las het op internet, maar er stond niets over wat er met die mensen moest gebeuren die eerst in die fabriek werkten. In wiens voordeel is zoiets? U vreest dat alleen de fabrieksdirecties er garen bij spinnen, niet de arbeiders. In uw ogen is het zo: de mensen die de middelen hebben om in Brussel te pleiten voor hun hachje, die krijgen er het meest voor elkaar. Maar altijd is iemand de dupe, terwijl Europa er juist zou moeten zijn om de kleine mensen te beschermen. Maakten ze u de baas, dan zou u dat mechanisme meteen veranderen: u zou bij alle wetten en besluiten eerst eens goed nadenken over de rechtvaardigheid ervan voor gewone mensen.

• Bijna vier procent van de Nederlanders staat er precies zo in als u

• U bent vaker een vrouw dan een man

• U bent vaak tussen de 35 en 55 jaar

4) Handelseuropeaan

Beeld Brechtje Rood

Gaat het over Europa, dan denkt u altijd aan het ontstaan van de Unie. In het begin heette het de ‘Europese Gemeenschap voor kolen en staal’, een samenwerking die gericht was op de handel. Wat een goed idee was dat – het heeft Nederland bergen voorspoed gebracht. Stel nog maar eens voor hoe het zou zijn als een paprikateler uit het Westland bij iedere grens importtarieven zou moeten aftikken. Dan zouden die hypermoderne kassen van nu, waarmee het kleine Nederland een grote speler op het groentetoneel blijft, er nooit zijn gekomen. U ziet trouwens ook niet hoe een klein land als Nederland zich in zijn eentje zou kunnen wapenen tegen nieuwe dreigingen zoals het internationaal terrorisme of cyberdreiging. Dus vragen ze het u, dan zegt u: Europa, ja. Maar u zegt er meteen ‘maar’ achteraan. Want het Europees project kan in uw ogen wel wat aangepast: landen die zich niet aan de begrotingsdiscipline houden, mogen van u best wat strenger aangepakt.

• U bent drie keer zo vaak een man als een vrouw

• deed waarschijnlijk havo of vwo

• Ongeveer 8 procent van de Nederlanders denkt als u

5) Ho-eens-even-Europeaan

Beeld Brechtje Rood

Iemand moet het zeggen, vindt u. Dan u maar: Wie uit het buitenland naar Nederland komt, kan niet zomaar al zijn normen mee-importeren. Het is van de gekke als een vader de juf van zijn zoontje geen hand wil geven, maar tegelijk wel Nederlandse huursubsidie krijgt. Of dat er in dit geëmancipeerde land vrouwen zijn die om de haverklap in de wachtkamer van de dokter zitten omdat ze een tekort hebben aan vitamine D, alleen doordat ze zich van top tot teen in lappen hullen. Ieder zijn meug natuurlijk, maar als je naar Nederland komt, dan zijn er ook Nederlandse waarden: respect, burgerschap, bescheidenheid. U staat achter het idee van de EU, maar u heeft er een ongemakkelijk gevoel bij. Het is ver weg en onbereikbaar en lijkt steeds verder uit te dijen. Het is tijd voor een pas op de plaats en grotere democratische controle, want u heeft het gevoel dat sommigen meer profiteren dan anderen.

• U zou goed ouder dan 65 kunnen zijn

• U bent vaker man dan vrouw

• Bijna 15% van de Nederlanders denkt net als u

6) Enthousiaste Europeaan

Beeld Brechtje Rood

Je kan overal wel over zeuren, maar Europa is gewoon goed, vindt u. Het brengt kleine landen voorspoed en vooruitgang en daar profiteren de anderen weer van. Vragen ze het u, dan noemt u Europa een project dat met visie is ontworpen. U kunt dure woorden als rechtvaardigheid gebruiken, maar het ook in gewone taal zeggen: het is gewoon gaaf, daar zou best eens wat meer aandacht voor kunnen zijn. Het is jammer dat de successen van Europa in de lidstaten vaak als nationale successen worden gevierd, terwijl mensen bij tegenslag met de vinger in de keel naar Brussel wijzen. U ziet Europa als een gemeenschap van waarden: van u mag er met harde hand worden ingegrepen als een lidstaat zich misdraagt – als er rechters worden ontslagen of journalisten in de cel gegooid. Die Europese waarden gunt u ook immigranten van buiten Europa, die er vaak niet meteen bekend mee zijn. Daar moeten ze bij geholpen worden.

• U bent vaker jong dan oud

• U bent vaker man dan vrouw

• Ongeveer 6 procent van de Nederlanders denkt met u mee