Był bokserem i zapaśnikiem, żołnierzem Armii Wielkopolskiej, w rogatywce z orzełkiem bronił Polski przed bolszewikami. Nie ma pewności, jak czarnoskóry Sam Sandi trafił do Polski. Jego grób zlikwidowano, ale - dzięki inicjatywie poznańskich dziennikarzy - w sobotę na Cmentarzu Górczyńskim odsłonięto tablicę upamiętniającą Sandiego.

Józef Sam Sandi zmarł w 1937 roku w Poznaniu. Dopiero niedawno udało się ustalić, że pochowano go na cmentarzu na Górczynie. Grób już nie istnieje, ale w sobotę odsłonięto tablicę upamiętniającą Sandiego.

Z Afryki do Polski

Nie wiadomo, w jaki sposób Sam Sandi znalazł się na polskich ziemiach i jaki dokładnie był przebieg jego służby. Pewne jest to, że służył w Armii Wielkopolskiej i brał udział w wojnie polsko-bolszewickiej, a wcześniej mógł być uczestnikiem powstania wielkopolskiego. Upamiętnienie Afrykańczyka to inicjatywa dwójki poznańskich dziennikarzy: Małgorzaty Jańczak z radia Emaus i Aleksandra Przybylskiego, reportera TVN24. - Historia Sama Sandiego jest tak fascynująca, że trudno uwierzyć, że jest prawdziwa. Nadaje się na scenariusz hollywoodzkiego filmu. Mamy tu niesamowite wątki: historię czarnoskórego, który właściwie nie wiadomo skąd znalazł się na tych ziemiach, który zakłada rogatywkę z orzełkiem i walczy z bolszewikami. Jest dandysem, robi karierę zapaśniczą, bokserską, zakochuje się w Polce, zakłada tu rodzinę, przyjmuje chrzest i imię Józef, zaś pod koniec życia dorabia jako wróżbita - opowiada Aleksander Przybylski.

Dziennikarz TVN24 szukał śladów Sama Sandiego w archiwach, dotarł też do jego rodziny mieszkającej w różnych częściach kraju. - Rodzina twierdzi, że był Kameruńczykiem. Podobno znalazł się na tych ziemiach jako francuski żołnierz kolonialny wzięty do niewoli pruskiej. Ja znalazłem może bardziej prawdopodobną historię – niewykluczone, że Sam Sandi był masztalerzem w stajni sportowej w carskiej Rosji. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej miałby przedostać się, wraz z końmi, przez Rumunię do Polski - tłumaczy.