Prace archeologiczne na terenie obozu w Sobiborze trwają od kilku lat. W ich trakcie spod ziemi wydobyto już 3300 przedmiotów należących do ofiar obozu. Ale dopiero teraz o odkryciach polskiego zespołu archeologów zaczyna się mówić na świecie.

Wszystko dzięki małemu, trójkątnemu wisiorkowi, który odkopano na wschód od miejsca, gdzie stały tzw. baraki fryzjerskie. Na jednej jego stronie wygrawerowano po hebrajsku „Mazel tov” (czyli „powodzenia”), po drugiej datę urodzenia (5.07.1929) i nazwę miasta Frankfurt nad Menem. Te dwie informacje pozwoliły historykom ustalić prawdopodobną tożsamość właścicielki wisiorka – była nią niejaka Karoline Cohn.

Dlaczego to tak istotne? Otóż dotychczas historycy znaleźli tylko jeden taki wisiorek. Należał on do Anny Frank, autorki słynnego „Dziennika Anny Frank”, w którym opisywała swoją codzienną rzeczywistość podczas dwóch lat życia w ukryciu przed Niemcami w domu w Amsterdamie aż do aresztowania w sierpniu 1944 r. Frank nie przeżyła wojny. Umarła na tyfus w obozie Bergen-Belsen tuż przed wyzwoleniem obozu przez Brytyjczyków w 1945 r.

Fot.: Materiał prasowa / BRAK

Dziewczynka przyszła na świat 12 czerwca 1929 r., a więc kilka tygodni przed Cohn. W dodatku obydwie urodziły się w tym samym mieście, czyli we Frankfurcie. Czy to i fakt posiadania identycznych wisiorków oznacza, że dziewczynki się znały? To chcą ustalić historycy, którzy szukają pozostałych przy życiu krewnych Karoline Cohn.

Wisiorek to więc najbardziej rozpalające wyobraźnie znalezisko w Sobiborze. Warte jest jednak uwagi nie tylko ze względu na możliwe powiązania z Anne Frank, ale także na to, że udało się zidentyfikować właścicielkę przedmiotu. - Zdarza się to bardzo rzadko – mówi „Newsweekowi” Agnieszka Kowalczyk-Nowak z Miejsca Pamięci i Muzeum na Majdanku (pod które podlega placówka w Sobiborze).

Bo też większość z tysięcy przedmiotów, które odnaleźli archeolodzy to rzeczy codziennego użytku – monety, grzebyczki, okulary, buteleczki po perfumach, lusterka itp. - Znaleźliśmy kilka identyfikatorów. M. in. dzięki nim znamy tożsamość trójki dzieci, którą przywieziono do Sobiboru z Amsterdamu – ujawnia nam archeolog, Wojciech Mazurek, właściciel firmy Sub Terra, która wykonuje prace na terenie obozu.

Fot.: Materiał prasowa / BRAK

I opowiada historię innej udanej identyfikacji, tj. holenderskiego żołnierza. Archeolodzy odkryli jego nieśmiertelnik na terenie obozu pierwszego, gdzie mieszkali więźniowie odpowiedzialni za sortowanie bagaży i rzeczy, które przywozili ze sobą deportowani. - Znaleźliśmy go w studni – opowiada Mazurek. - Nie był złamany, więc najprawdopodobniej wrzucił go tam sam. Jakby chciał dać świadectwo, wysłać wiadomość, że tam był.

Sobibór to jedno z najbardziej znanych miejsc kaźni Żydów. Jest tak ze względu na powstanie, jakie w 1943 r. wzniecili więźniowie. Zabito wtedy kilkunastu esesmanów, udało się zbiec 300 więźniom. Około setki z nich dotrwało w ukryciu do końca wojny. Po buncie więźniów Niemcy obóz zrównali z ziemią i zasadzili na jego miejscu drzewa.

Czytaj też: Dusza osiągnął mistrzostwo w biciu. Żeby dobrze wymierzyć cios w głowę, brał zamach z podskoku