Η φράση «μεροκάματο του τρόμου» χρησιμοποιείται -ενίοτε καθ’ υπερβολή- για να περιγράψει επαγγέλματα επικίνδυνα και κακοπληρωμένα.

Στην περίπτωση του Οδυσσέα, του μοναδικού ταριχευτή σορών στο εργαστήριο Περιγραφικής Ανατομικής της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών είναι απλώς κυριολεξία.

Επί 12 χρόνια, ο 58χρονος σήμερα συμβασιούχος δουλεύει σε συνθήκες «επιεικώς άθλιες», όπως τις έχει χαρακτηρίσει ο ίδιος ο διευθυντής του εργαστηρίου, καθηγητής Π. Σκανδαλάκης, πρώην υφυπουργός Εξωτερικών επί της κυβέρνησης Κ. Καραμανλή.

Παρά τις ανεπαρκέστατες υποδομές, το εργαστήριο θεωρείται μοναδικό στο είδος του στην Ελλάδα και ένα από τα σημαντικότερα της Ευρώπης, με δεκάδες δωρητές σώματος να το έχουν εμπιστευθεί, βοηθώντας την επιστήμη -μεταξύ τους επιφανείς προσωπικότητες, όπως ο συγγραφέας Αντώνης Σαμαράκης.

Για 740 ευρώ

Ο Οδυσσέας, που από την Τετάρτη νοσηλεύεται με εγκαύματα έπειτα από εργατικό ατύχημα, συντηρεί, αποθηκεύει και παρασκευάζει για το μάθημα ανατομίας νεκρά σώματα.

Δουλεύοντας νύχτα ή μέρα για 740 ευρώ, αφού -όπως λέει- «ποτέ δεν ξέρεις πότε θα έρθει μια δωρεά σώματος», εισπνέει αναθυμιάσεις από τοξικές ουσίες, όπως αυτές που παραλίγο να του στερήσουν την όραση ή ακόμα και τη ζωή του. «Ούτε δράκουλας δεν θα άντεχε να δουλεύει με αυτούς τους όρους», δηλώνει στην «Εφ.Συν.» από το νοσοκομείο «Γεννηματάς», όπου παραμένει για θεραπεία.

Το ατύχημα, μας λέει, προκλήθηκε μετά την πιεστική προτροπή της διεύθυνσης να αντικαταστήσει την υπάρχουσα χρονοβόρα μέθοδο ταρίχευσης με μία... πρωτότυπη πατέντα: Με ένα κοινό ψεκαστήρι, από αυτά που χρησιμοποιούνται σε αγροτικές εργασίες, για να ψεκάζει ο γεωργός τον δάκο και τη μουχρίτσα (!), ο έμπειρος παρασκευαστής υποχρεώθηκε να ταριχεύσει σορούς σε συντομότερο χρόνο αντί των 4-6 ωρών που απαιτούνται.

Συνεργάτη στην επικίνδυνη αποστολή είχε απόφοιτο Ιατρικής που συμμετείχε στις εργασίες καθ’ υπόδειξη της διεύθυνσης, χωρίς ειδίκευση στο αντικείμενο, καταγγέλλει ο ίδιος και ο Σύλλογος Διοικητικού Προσωπικού του ΕΚΠΑ.

Μαρτυρία

Η επικίνδυνη τοξική ουσία φαινόλη, που χρησιμοποιείται για ταρίχευση σορών, προκαλεί εγκαύματα, απώλεια όρασης-αν έρθει σε επαφή με τα μάτια-και πιθανό θάνατο με την κατάποση έστω και ελάχιστης ποσότητας. Η εργαστηριακή της χρήση απαιτεί αυστηρές προϋποθέσεις και μέσα προστασίας (γάντια, μάσκα, στολή), που-σύμφωνα με τον εργαζόμενο -ουδέποτε του χοηγήθηκαν

«Εχω εκτεταμένα εγκαύματα από τοξικό υγρό στο πρόσωπο, στον λαιμό, στην κλείδα, στο στέρνο και στο δεξί μπράτσο. Μου ήρθε ρουκέτα ολόκληρη από φαινόλη που τινάχτηκε από το νέο ψεκαστήρι.

»Δεν θέλανε να δώσουν τα χρήματα για ένα καλό πιεστικό μηχάνημα, αλλά να δώσουν μόνο 60 ευρώ και με αυτά να βγάλουμε τα μάτια μας. Είχα προειδοποιήσει ότι θα έχουμε ζημιές και μου ζεμάτισαν τη μούρη», λέει χαρακτηριστικά.

«Η φαινόλη είναι καυστικό οξύ, και μια σταγόνα στο δέρμα αφήνει σημάδι. Εχω πολλά στο σώμα μου από μικροατυχήματα, μολονότι μετά βάζω το εκτεθειμένο μέλος σε τρεχούμενο νερό για τουλάχιστον μισή ώρα. Τώρα, όμως, ήταν πολύ πιο σοβαρό· αν είχα καταπιεί έστω λίγο, μπορεί να μη ζούσα». Θεωρεί ότι ήταν ζήτημα χρόνου να συμβεί ατύχημα σε τέτοιες απαρχαιωμένες εγκαταστάσεις υπό συνθήκες πίεσης.

«Από τις 12 δεξαμενές αποθήκευσης των σορών, οι 7 είναι χαλασμένες. Βάζω δέκα δέκα τα πτώματα σε κάθε δεξαμενή, αντί για 3-4. Δεν μπορεί να γίνει συντήρηση και αναπνέω συνεχώς τοξικές ουσίες, επειδή είναι χαλασμένα τα καπάκια. Εχω τα παράθυρα ανοιχτά για να μην πεθαίνω».

Μέσα ατομικής προστασίας; «Πού να τα βρω; Εχουν χρόνια να μου αγοράσουν μάσκες, γάντια, ποδιές. Πέντε χρόνια τα αγοράζω από την τσέπη μου», τονίζει, επιρρίπτοντας τις ευθύνες για το ατύχημα στη διεύθυνση του εργαστηρίου και στον νεαρό βοηθό που «κάνει τα πάντα, από τον ταξιτζή για τους καθηγητές μέχρι οικοδομικές εργασίες, χωρίς να γνωρίζω τι σχέση εργασίας έχει με τη σχολή».

Οριακά

«Οι συνθήκες ταρίχευσης, παραμονής και μεταφοράς του πτωματικού υλικού είναι επιεικώς άθλιες» παραδέχεται σε επίσημο έγγραφο με χρονολογία το 2010 ο διευθυντής του εργαστηρίου Περιγραφικής Ανατομικής Π. Σκανδαλάκης. Εκτοτε ελάχιστα έχουν αλλάξει προς το καλύτερο

Οπως καταγγέλλουν διοικητικοί υπάλληλοι και φοιτητές, αλλά και όπως είδαμε με τα μάτια μας χθες το πρωί, οι συνθήκες που επικρατούν και σε άλλα παρασκευαστήρια της Ιατρικής είναι οριακά επικίνδυνες.

Αίθουσες χωρίς επαρκείς απαγωγούς αερίων, αποπνικτική ατμόσφαιρα, αναθυμιάσεις που κάνουν τα μάτια να τσούζουν. «Εχουμε αποκτήσει όλες μας αυτοάνοσα νοσήματα, όπως θυρεοειδίτιδα hashimoto. Δεν είναι τυχαίο», λένε εργαζόμενες σε εργαστήριο που πραγματοποιεί βιοψίες, διαμαρτυρόμενες ότι δεν τους παρέχεται κανένα μέσο ατομικής προστασίας: «Αγοράζουμε με δικά μας έξοδα από γάντια και μάσκες μέχρι φορμόλη και παραφίνη».

Χαλασμένη δεξαμενή στην αίθουσα ταρίχευσης του εργαστηρίου ανατομίας της Ιατρικής Σχολής. Σύμφωνα με τις καταγγελίες των εργαζομένων, από τις 12 δεξαμενές του εργαστηρίου λειτουργούν μόνο οι πέντε, τα καπάκια είναι χαλασμένα και οι αναθυμιάσειςτων τοξικών είναι διάχυτες. Κι όμως, το εργαστήριο Ανατομίας της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ είναι από τα πιό ιστορικά στην Ευρώπη, με δεκάδες δωρητές σώματος να εμπιστεύονται το σώμα τους στην επιστήμη, ανάμεσα τους ο συγγραφές Αντώνης Σαμαράκης

Μεταξύ άλλων, καταγγέλλεται ότι τα τοξικά απόβλητα, π.χ. από τις δεξαμενές συντήρησης των πτωμάτων, καταλήγουν κάθε λίγους μήνες στην αποχέτευση, μολύνοντας τον υδροφόρο ορίζοντα. «Κι εμείς πολλές φορές υποφέρουμε από τις αναθυμιάσεις, πόσω μάλλον οι εργαζόμενοι που τις εισπνέουν διαρκώς» δηλώνουν στην «Εφ.Συν.» νεαροί φοιτητές Ιατρικής, που συμμετείχαν χθες σε παράσταση διαμαρτυρίας για το ατύχημα στην Ιατρική Σχολή.

«Είναι ντροπή κάποιοι καθηγητές να προσπαθούν να ρίξουν τις ευθύνες για το ατύχημα στον Οδυσσέα, που εδώ και χρόνια φώναζε για τις τραγικές ελλείψεις», μας λένε φοιτητές.

«Ξέρουμε τι θα πει υποχρηματοδότηση, αλλά οι εικόνες που αντικρύσαμε θυμίζουν μεσαίωνα και όχι πανεπιστημιακό εργατήριο» είπε -σοκαρισμένος μετά την αυτοψία στον χώρο μαζί με κλιμάκιο του ΣΕΠΕ-εκπρόσωπος της ΑΔΕΥ

«Το ένα δέκατο των χρημάτων που ξόδεψαν για να ανακαινίσουν τα γραφεία, να έδιναν για σύγχρονο εξοπλισμό, δεν θα είχε γίνει το ατύχημα», είναι κάποιες από τις διαμαρτυρίες που ακούστηκαν στην κινητοποίηση φοιτητών και εργαζομένων, παρουσία εκπροσώπων της ΑΔΕΔΥ, ενώ αργότερα πραγματοποίησε αυτοψία κλιμάκιο του ΣΕΠΕ.

Από άλλη εποχή

Αγνοια για τις συνθήκες που επικρατούν στην αίθουσα ταρίχευσης του εργαστηρίου, το οποίο διευθύνει, επικαλέστηκε χθες ο καθηγητής Π. Σκανδαλάκης, προκαλώντας τη θυμηδία φοιτητών, εργαζομένων και εκπροσώπων της ΑΔΕΔΥ. Με επίσημη επιστολή του πρός τον πρύτανη, ήδη από τον Σεπτέβριο του 2010, ο διευθυντής του εργαστηρίου περιέγραφε με τα μελανότερα χρώματα την κατάσταση που επικρατούσε και επικρατεί, για την οποία μάλιστα προειδοποιούσε πως θα εκτεθέι το Πανεπιστήμιο Αθηνών, αν διαρρεύσει στα ΜΜΕ. Εγινε κι αυτό, αλλά δυστυχώς αφού σημειώθηκε εργατικό ατύχημα...

Ο διευθυντής του εργαστηρίου, καθηγητής Π. Σκανδαλάκης, απάντησε στους συγκεντρωμένους ότι πρώτος επισήμανε τις ελλείψεις, επιδεικνύοντας έγγραφο του 2010, με το οποίο ζητάει από τις πρυτανικές αρχές κονδύλι για εξοπλισμό.

Βέβαια, όπως μαρτυρούν τιμητικές μαρμάρινες πλάκες με φαρδύ πλατύ το όνομα του καθηγητή, ανακαίνιση έγινε το 2010, φαίνεται όμως δεν έφτασε ώς το ισόγειο παρασκευαστήριο, που μοιάζει να βγήκε από άλλη εποχή.

Στη συνέχεια, ο καθηγητής είπε ότι δεν γνωρίζει τι ακριβώς συμβαίνει στην αίθουσα ταρίχευσης, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις, προσθέτοντας ότι θα διενεργηθεί ΕΔΕ για τα αίτια του ατυχήματος.

Οι συνθήκες της αίθουσας ταρίχευσης χαρακτηρίζονται «επιεικώς άθλιες» από τον ίδιο τον διευθυντή του εργαστηρίου ανατομίας Π. Σκανδαλάκη, σε επίσημο αίτημα προς τον πρύτανη του ΕΚΠΑ για έγκριση κονδυλίου εκσυγχρονισμού του χώρου, που χρονολογείται το 2010. Εκτοτε τα γραφεία των καθηγητών και τα αμφιθέατρα ανακαινίστηκαν με κονδύλια εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ, ωστόσο-όπως καταγγέλλουν φοιτητές και προσωπικό-«στο ταριχευτήριο δεν έφτασε ούτε σεντ»...

Τα τοξικά εγκαύματα στο σώμα του Οδυσσέα ευτυχώς θα επουλωθούν, όμως οι επισφαλείς συνθήκες εργασίας, με χαμηλόμισθους συμβασιούχους που καλύπτουν πάγιες και διαρκείς ανάγκες, διακινδυνεύοντας την υγεία και τη σωματική τους ακεραιότητα σε υποστελεχωμένα εργαστήρια που δεν πληρούν τις προδιαγραφές ασφάλειας, παραμένουν ανοιχτή πληγή για τη μεγαλύτερη ιατρική σχολή της χώρας.