Is é an dara mhír de sraith seo a bhaineann leis an Éirí Amach na Cásca. Ar an t-eagrán seo, bhreatnóidh mé ar saolta na sínitheoirí.

Thomas J. Clarke (1858-1916).

Rugadh sé in Oileán Wight. Bhí sáirsint ar a athair. Roimh 1883, bhí sé ina chónaigh in Afraic Theas, Tír Eoghain, agus an Meiriceá. Nuair a bhí sé i Meiriceá, chuaigh sé isteach sa Chlan na Gael. Chomh maith leis sin, glac sé pháirt in san ‘Fenian Dynamite Campaign’. Mar thoradh ar, chaith sé cúig deag blianta sa phríosún. Nuair a shroich sé in Éirinn arís níor tharraing sé aon aird air féin, ach chuaigh sé isteach an Chomhairle Míleata ar an Bráithreachas Phoblacht na hÉireann. Chuir siad tús ar a phlean i dtoll a chéile don Éiri Amach. Is é an céad ainm ar an Forógra mar bhí sé an duine is sine, agus bhí sé ag cur i gcoinne an géilleadh. Ach níor glacadh leis a mholadh. Bhí sé lonnaithe san Ardoifig na Phoist i rith an Éirí Amach. Cuireadh chun báis é i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 3ú lá de mhí Bealtaine.

Pádraig Mac Piarais (1879-1916).

Rugadh sé i mBaile Átha Cliath. Sa chuid dheireanach den 19ú céad, bhí sé sáite sa ghluaiseacht Náisiúnachas Cultúrtha. Bhí an-suim ar an Ghaeilge, glac sé páirt leis an Chonradh na Gaeilge, agus bhí eagarthóir aige ar An Claidheamh Soluis. Chomh maith leis sin, don dul chun cinn an teanga agus an gcultúr na hÉireann, bhunaigh sé scoil dátheangach chun Gaeilge a mhúineadh. In 1914, glac sé páirt le smuigleáil gunnaí i Binn Éadair.

“Life springs from death; and from the graves of patriot men and women spring living nations. The Defenders of this Realm have worked well in secret and in the open. They think that they have pacified Ireland. They think that they have purchased half of us and intimidated the other half. They think that they have foreseen everything, think that they have provided against everything; but the fools, the fools, the fools! — they have left us our Fenian dead, and while Ireland holds these graves, Ireland unfree shall never be at peace”.

Mar a luaigh mé ar an alt roimhe sin, rinne sé oráid spreagúil ar an sochraid Jeremiah O’Donovan Rossa. Rinne sé é sa bhliain 1915 ach roimhe sin, in 1913, scríobh sé aiste ‘The Coming Revolution’. Thug sé ceannaireacht don Éirí Amach, chomh leis sin bhí údar agus óráidí an forógra air. Bhí sé lonnaithe san Ardoifig na Phoist i rith an Éirí Amach. Cuireadh chun báis é i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 3ú lá de mhí Bealtaine.

Thomas MacDonagh (1878-1916).

Rugadh sé i dTiobráid Aráinn. Bhí múinteoir aige sa schoil a bhunaigh sé le Pádraig Mac Piarais. Chomh leis sin agus an Óglaigh na hÉireann, glac sé páirt le gluaiseacht a bhainnean le ceart vótála don mná. Ar an dóigh chéanna le sínitheorí eile, chuaigh sé isteach Óglaigh na hÉireann sa bhliain 1913. Bhí sé ina bhall de Bráithreachas Phoblacht na hÉireann, ach ní dheacaigh sé isteach an chomhairle míleata na Bráithreachas Phoblacht na hÉireann go dtí Aibreán in 1916. Mar thoradh ar, níor thug sé a lán cabhrú don plean. Bhí sé lonnaithe sa mhonarcha brioscaí i rith an Éirí Amach. Cuireadh chun báis é i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 3ú lá de mhí Bealtaine.

Joseph Plunkett (1887-1916).

Rugadh sé i mBaile Átha Cliath. Fuair sé tiaráil mhór ón tinneas nuair a bhí sé óg. Mar thoradh ar, rinneadh obráid ar a ghlúin agus d’fhág an obráid colm air. Thaistil sé an domhan, mar shampla chuaigh sé go dtí an tSicil agus Cathair na hAilgéire. Bhi sé millteanach acadúil, agus nuair a bhí sé i Cathair na hAilgéire bhí sé ag foghlaim faoin teanga agus litríocht Araibis. Chomh maith leis nuair a shroich sé in Éirinn arís, d’fhoghlaim sé Gaeilge ó Thomas MacDonagh. In 1913 cheannaigh sé “The Irish Review” agus rinneadh eagarthóir dó. Mar gheall sin, d’athraigh siad béim an nuachtán go dtí cursaí polaitaíocht. Rinne sé úsáid chliste na bolscaireachta freisin.

Níor chuir sé i gcoinne leis an ceannaireacht John Redmond, ach gan dabht chuir sé i gcoinne leis an tacaíocht gealltanas lena trupaí Briotanach. Roimhe sin, d’fhreastail sé ar an cruinniú le Thomas Mac Donagh agus Seán Mac Diarmada. Ar an cruinniú, tháinig siad ar comhaontú gur d’eagródh siad an Éirí Amach i rith an Cogadh. Rinne sé ról larnach in san ullmhuithe roimh an Éirí Amach. Bhí sé ag chomhoibriú le Roger Casement agus scríobh sé ‘Ireland’s Report’. D’achoimrigh sé an straitéis mhíleata gur d’fhorfheidhmeofaí i rith an Éirí Amach. Rinne sé páirt teoranta san Ardoifig na Phoist i rith an Éirí Amach mar. Ach in ainneoin sin, d’fhalsaigh sé an ‘Cáipéis na Caisleáin’ agus shínigh sé an Forógra. Ar na huaireanta roimh a bhásaithe, pósadh sé sa séipéal in Príosún Chill Mhaighneann le Grace Gifford. Cuireadh chun báis é i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 4ú lá de mhí Bealtaine.

“As we gather in the chapel here in old Kilmainham Gaol,

I think about these past few days, oh, will they say we’ve failed?

From our school days, they have told us we must yearn for liberty,

Yet, all I want in this dark place is to have you here with me. Oh, Grace, just hold me in your arms and let this moment linger,

They’ll take me out at dawn and I will die.

With all my love, I place this wedding ring upon your finger,

There won’t be time to share our love for we must say good-bye. Now, I know it’s hard for you, my love, to ever understand,

The love I bear for these brave men, my love for this dear land,

But when Pádhraic called me to his side down in the G.P.O.,

I had to leave my own sick bed, to him I had to go. Now, as the dawn is breaking, my heart is breaking, too,

On this May morn, as I walk out, my thoughts will be of you,

And I’ll write some words upon the wall so everyone will know,

I love so much that I could see his blood upon the rose.”

Éamonn Ceannt (1881-1916).

Rugadh sé i nGaillimh. Ba mhac leis an oifigeach an Constáblacht Ríoga na hÉireann. Bhí Gaeilgeoir liofa aige, agus nuaír a bhí sé i mBaile Átha Cliath bhuail sé le Pádraig Mac Piarais agus Eoin Mac Neill. Chuaigh sé isteach an Conradh na Gaeilge agus thug ainm Gaelach air féin, chomh maith leis sin sa bhliain 1907 chuaigh sé isteach an Sinn Féin. Ina dhiaidh sin, bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí na hÓghlaigh na hÉireann. Freisin, bhunaigh sé Na Píobairí Uilleann i mBaile Átha Cliath. Ar an chomhairle an Bráithreachas Phoblacht na hÉireann, bhí eisean atá freagrach as an airgéad fháil. Bhí sé lonnaithe san Aontas Bhaile Átha Cliath Theas i rith an Éirí Amach. Cuireadh chun báis é i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 8ú lá de mhí Bealtaine.

James Connolly (1868-1916).

Rugadh sé i nDún Éideann. Ní raibh acu ach ón lámh go dtí an béal nuair a bhí sé óg. Bhí an suim aige lena Fíníneach agus sóisialachas. Nuair a bhí céithre bliana deag daois, rinne sé cáipéis a fhalsú agus chuaigh go hÉirinn leis an Arm na Breataine. Chuaigh sé go dtí Albain arís, ach chloígh sé leis an suim a bhaineann leis na Fíníneach. Mar gheall ar, nuair a shroich sé i mBaile Átha Cliath arís in 1896, bhunaigh sé an “Irish Socialist Republican Party”. Chaith sé am i Meiriceá freisin i dtús na haoise, ach nuair bhí sé in Éirinn, bhí sé ag chomhoibriú le James Larkin.

Rinne sé ról larnach leis an gluaiseacht na gceardchumann, agus bhunaigh sé an Pháirtí an Lucht Oibre in 1912. Chomh maith leis sin, bhunaigh sé an Arm Cathartha na hÉireann. Dhéanfadh siad ról larnach san Ardoifig na Phoist i rith an Éirí Amach sa bhliain 1916. Bhí sé gortaithe go dona nuair a bhí an Éirí Amach ag teacht chun deiridh. Nuair a bhí sé i bPríosún Chill Mhaighneann ní raibh ábalta a bheith ag seasamh. Cuireadh chun báis é ina chathaoir i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 12ú lá de mhí Bealtaine.

Seán Mac Diarmada (1883-1916).

Rugadh sé i Liatroim. Roimh 1907, bhí sé ina chonaí i nDún Éideann agus i mBéal Feirste. Nuair a bhí sé i mBéal Feirste glac sé páirt le Ord Ársa na nÉireannach, ach ina dhiaidh sin chuagh sé isteach i Bráithreachas Phoblacht na hÉireann. Mar thoradh ar, rinneadh níos radacú air. Bhí sé i gceannas ar an poblachtachas in Ulaidh. In 1908, bhog sé go mBaile Átha Cliath agus bhí sé ag chomhobriú le Sinn Féin. Bhí ról larnach aige sa ghluaiseachtaí náisiúnachas cultúrtha agus poblachtas bhí sé ar dhuine de bhunaitheoirí an hÓghlaigh na hÉireann.

‘Go on drilling and make yourself efficient for the work, and then account for yourselves as men, not only in Ireland itself, but wherever the firing line extends in defence of right, of freedom and religion in this war.’ ~ John Redmond in 1914, nuair a bhí sé ag labhairt faoin Céad Cogadh Domhanda.

Bhí sé i gcoinne leis an mholadh seo, agus chaith sé cuplaí mhí sa phriosún mar gheall ar óraid frith-earcú. Bhí sé go mór i do cheann feadhna ar an Éirí Amach. Bhí sé lonnaithe san Ardoifig na Phoist i rith an Éirí Amach. Bhí sé lonnaithe san Ardoifig na Phoist i rith an Éirí Amach. Cuireadh chun báis é i bPríosún Chill Mhaighneann ar an 12ú lá de mhí Bealtaine.