Rutger Lemm (1985) is schrijver, scenarist en grappenmaker. Zijn boek Een Grootse Mislukking (De Bezige Bij) verscheen in 2015.

De Amerikaanse satirewebsite The Onion is zo scherp dat hun artikelen soms onbedoeld de actualiteit voorspellen. Twee jaar geleden verscheen deze kop: Man Who Treats Women With Respect Asked What His Secret Is (‘You have such a way with the ladies – what’s your trick?’).

Deze grap brengt de vrouwonvriendelijkheid van de Groningse studentenvereniging Vindicat terug tot de treurige essentie: pure sociale onkunde. Het bangalijst-incident doet denken aan wat GeenPeil-voorman en pratende fles extra vierge olijfolie Thierry Baudet twee jaar geleden op The Post Online schreef: ,,De realiteit is dat vrouwen overrompeld, overheerst, ja: overmand willen worden.” Nee Thierry, dat is niet de realiteit, dat is jouw narcistische waanbeeld, voortkomend uit totale onzekerheid.

Een paar jaar geleden ging ik samen met mijn beste vriendin Simone mee op een reis naar de Balkan, georganiseerd door geschiedenisstudenten. De groep werd gedomineerd door leden van het Amsterdamse studentencorps. Simone was mooi, maar afstandelijk. Dit konden de koorjongens niet tolereren. Andere meisjes uit de groep moesten lachen om hun brallerige grappen of werden verlegen van hun schunnige opmerkingen, maar Simone bleef buiten hun bereik. De ballen hadden ervoor kunnen kiezen om met haar te práten, maar in plaats daarvan begonnen ze haar te kleineren. Ik weet nog goed hoe ik ergens in Sarajevo naast haar stond, toen de hyena’s haar langzaam omcirkelden. Ze moesten haar hebben. ,,Je hebt een beetje roos op je schouders”, zei de aanvoerder over haar zwarte shirt met witte spikkels, terwijl hij het probeerde weg te vegen. ,,Niet zo boos kijken joh, daar krijg je rimpels van”, vulde een ander aan.

Net als bij het leger, de maffia en IS

We hebben het de laatste tijd vaak over straattuig, maar niets kan mij zo boos maken als elitair tuig, dat anderen als voetveeg behandelt. Laatst stond ik in een drukke kroeg, toen ik per ongeluk een glas van een tafel stootte. Ik draaide me om zodat ik mijn excuses kon maken, en zag een corpslid onderuitgezakt op de bank. ,,Ga jij dat maar even opruimen”, zei hij, waarop hij een koninklijke wegwuifbeweging maakte. Ik word nog liever door een Zaanse vlogger geïntimideerd, dan dat ik te maken krijg met denigrerend gedrag van jasje-dasje-gajes. Zoals cabaretier Daniël Arends in zijn show Blessuretijd over kakkers zei: ,,Ze hebben de gevaarlijke combinatie van een goed stel hersens, en slechte bedoelingen.”

,,We worden over één kam geschoren. Nu hebben we een idee hoe het voelt om minderheidsgroep te zijn”, verzuchtte een Vindicat-lid tegen de Universiteitskrant. Hilarische uitspraak: een elite is een zelfgecreëerde minderheid. Het hele probleem van studentencorpsen is dat ze bestaan uit aloude machtsstructuren, vaak doorgegeven binnen families en gedomineerd door mannen, die er later voor zorgen dat leden gemakkelijker op een bestuurlijke toppositie belanden. En zoals de banen verdeeld worden, zo worden ook de meisjes verdeeld.

Lees ook De corpsbal die op ‘hete hertjes’ jaagt is straks je baas

Om die wereld te betreden moet men eerst tijdens een ontgroening vernederd worden, net als bij het leger, de maffia en IS. Een ontgroening is alleen te verdragen omdat je weet dat je later de kans krijgt om zelf anderen onder de duim te krijgen. Zo wordt steeds een nieuwe generatie van grotere en kleinere sadisten gecreëerd. De Groningse studentenvereniging vertaalt het Latijnse werkwoord ‘vindicare’ als ‘handhaven’. Maar het betekent ook ‘wraak nemen’, ‘straffen’ en ‘claimen’.

Tegelijk zorgen die machtsstructuren ervoor dat echte kritiek uitblijft – nog een overeenkomst met de maffia. Vindicat beschikt over een ‘intern rechtssysteem’ en laat de leden zwijgcontracten met absurd hoge boetes tekenen. Daarnaast is het old boys network groot. Rutte noemde de Zaanse hangjongeren ‘tuig van de richel’, maar over deze kwestie zullen we hem niet horen. Op social media werd gegrapt dat de studentenvereniging op een lijst met terroristische organisaties moet komen. Het tegendeel is waar: corpsen staan sinds augustus op de lijst met beschermd cultureel erfgoed.

Lees ook Zo corporaal is het Nederlandse bedrijfsleven

De ontgroening impliceert bovendien dat er maar één moment van grote weerstand tijdens je (studenten)leven bestaat, waarna een lid voor altijd bij de veilige groep mag horen. De student is klaar: hij komt in een huis met geslachtsgenoten terecht en leeft volgens beperkte conservatieve waarden. Natuurlijk krijg je genoeg kansen om je bestuurskwaliteiten te ontplooien, maar na de ontgroening stokt de persoonlijke ontwikkeling.

Facebook, ooit begonnen als hot-or-not

En natuurlijk kun je niet een groep over één gladde kam scheren. Tijdens een later moment op de Balkanreis raakte ik in gesprek met twee koorjongens die niet zo brallerig waren. Ze waren onder de indruk van mijn vriendschap met Simone en vroegen of ik versiertips had. Ik vertelde ze dat ik tijdens afspraakjes vaak het gesprek expres naar het onderwerp ‘zoenen’ leidde, en dan een paar goede, verleidelijke verhalen paraat had. De jongens knikten aarzelend, en zeiden toen: ,,Maar praten met meisjes, hoe doe je dat?” Het was The Onion, maar dan echt.

Maar hoe geëmancipeerd was ik nou echt? Ik was eigenlijk ook stiekem verliefd op Simone, en de impliciete afwijzing krenkte mijn jongens-ego. Het kon toch niet aan mij liggen? Ik kleineerde haar niet, maar ik had soms wel onredelijk veel kritiek op haar doen en laten, zodat ik me toch weer boven haar kon stellen. In de jaren daarna moest ik mezelf in een keihard sterrensysteem beoordelen en veranderen, zodat ik echte liefde kon vinden.

Lees ook Groningse student in ziekenhuis na ontgroening

Het is niet makkelijk om meisjes te versieren en het is heel menselijk om ze dan maar op afstand te rangschikken. Ik maakte vroeger ook lijstjes met mijn vrienden waarin we de meisjes uit onze klas rangschikten – in groep 5 weliswaar, maar toch. We bespraken ieder meisje uitgebreid en gaven cijfers van 1 tot 10 in de categorieën uiterlijk, kleding en humor, waarna mijn wiskundige vriend Stef het gemiddelde berekende. Nu maak ik nog steeds graag meisjes-lijstjes in mijn hoofd. En laten we niet vergeten dat Facebook, het grootste sociale medium waar we elke dag gretig elkaars foto’s bekijken, ooit begonnen is als Facemash, waarvoor de nerd Mark Zuckerberg foto’s van Harvard-studentes stal om ze in een ‘hot-or-not’-spel te zetten.

Maar het verschil zit hem in de zin ,,moge de gore wijven met hun kut over een kanon getrokken worden” uit de inleiding van de Vindicat-lijst. Daar zit zoveel in. De vrouwen zijn goor, de mannen hebben een kanon. We hebben recht op hun kutten. Dat is een heel gevaarlijke mentaliteit, van jongens die weldra onze leiders zullen zijn.