Verslaggever Saskia Belleman was in de rechtszaak aanwezig. Lees onderaan dit artikel haar tweets terug.

Het incident gebeurde toen de voorzitter van de rechtbank de psychologische rapportages besprak die over T. zijn uitgebracht. Toen de raadsman hem daarbij verzocht „wat langzamer te praten en de zaken te bespreken op het niveau van mijn cliënt, zodat hij begrijpt wat wordt gezegd”, keerde T. zijn hoofd naar rechts en bespuugde hij zijn advocaat. De advocaat poetste daarop zijn gezicht, tafel, laptop en toga droog.

T. heeft vanaf het begin aangegeven geen advocaat te willen. Hij wil zichzelf verdedigen, maar kreeg wel een advocaat toegewezen.

Voor de voorzitter van de rechtbank was met het spugen de maat vol. „Kusjes en middelvingers accepteren we tot op zekere hoogte, maar de drempel van toelaatbaarheid is hier overschreden.”

Videoverbinding

Op last van de voorzitter van de rechtbank werd de geboeide T. direct na het incident afgevoerd door de politiemannen die om hem heen zaten. Tijdens een korte onderbreking van de zitting werd hij naar een aparte ruimte gebracht, vanwaar hij de zaak via een videoverbinding kan volgen.

Bij de hervatting van de zaak werd T. weer in de zaal gebracht. Overlevenden van de schietpartij en de nabestaanden van de slachtoffers mogen hun verklaringen voorlezen. T. hoorde het lachend een geeuwend aan.

De deskundigen die T. hebben onderzocht, adviseren tbs op te leggen. Volgens hen lijdt T. aan verschillende persoonlijkheidsstoornissen. Die hebben veel meer een rol gespeeld bij de aanslag dan een terroristisch motief, zeggen zij.

Middelvinger en kusjes

De tramschutter stak eerder tijdens een ondervraging zijn middelvinger op naar de rechtbank. Het gebaar was voor het overgrote deel van de zaal onzichtbaar, maar werd gememoreerd door de voorzitter van de rechtbank. Die bespeurde even later ook „een glimlachje” op het gezicht van T.

De rechtbanktekenaar had eerder op de dag zicht op het gezicht van Gökmen T. en zag hem kusmondjes geven richting de vrouwelijke officieren van justitie, en zijn tanden bloot grijnzen.

T. werd ondervraagd nadat de rechtbank de gebeurtenissen op de dag van de tramaanslag vorig jaar had doorlopen en ook had geput uit verklaringen van onder meer familieleden over T. Hij weigerde stelselmatig antwoord te geven op de vragen die de rechtbankvoorzitter hem stelde.

Utrechter T. (38) heeft bekend dat hij op 18 maart vorig jaar het vuur opende op omstanders in en bij een tram op het 24 Oktoberplein. Er vielen vier doden en meerdere gewonden. Het Openbaar Ministerie vervolgt de Utrechter voor meervoudige moord of doodslag, pogingen daartoe en bedreigingen van meerdere personen, alles met een terroristisch oogmerk.

Reconstructie

T. schoot gericht meerdere passagiers in de tram in Utrecht van dichtbij neer. Dat blijkt uit een videoreconstructie die maandag in de rechtszaal werd getoond.

De animatie is door de politie opgesteld op basis van ooggetuigenverslagen en beelden van de acht camera’s in de tram. Te zien is hoe T. passagiers op nog geen meter afstand neerschiet. Als hij zijn wapen herlaadt, vluchten passagiers door een ingetrapt raam naar buiten. Hij schiet gericht op hoofden en bovenlichamen, blijkt uit de beelden, terwijl hij rustig door het gangpad loopt.

In het tramstel zaten zeventien personen. Bij het tonen van de beelden was het in de rechtszaal muisstil. T. zelf keek tijdens de reconstructie strak voor zich uit, zonder acht te slaan op de beelden.

Wapen haperde meerdere keren

Volgens getuigen riep T. bij het schieten ’Allah akbar’. Op de beelden is te zien dat de schutter tot twee keer toe zijn pistool herlaadt. Volgens meerdere getuigen haperde het wapen in de tram enkele keren. Tijdens dat herladen vluchten passagiers aan de voorzijde van de tram door een ingeslagen raam.

Een van de overlevenden heeft gezegd dat hij kort overwoog de schutter te overmeesteren op het moment dat het wapen weigerde, maar hij zag er van af omdat hij bang was dat T. een bom onder zijn kleding had. „Had ik hem toch maar overmeesterd”, zei de getuige later tegen de politie. De vrouw die hij probeerde te redden, overleed ter plaatse.

T. heeft tijdens een niet-inhoudelijke zitting gezegd dat hij de rechtbank niet erkent. Ook weigerde hij een advocaat. Hij wilde zichzelf verdedigen maar de rechtbank wees dat verzoek in december af, omdat T. niet behoorlijk in staat zou zijn om te begrijpen wat er gebeurt in de rechtszaal. Volgens psychiatrisch deskundigen is T. verminderd toerekeningsvatbaar. Hij lijdt aan persoonlijkheidsstoornissen en is zwakbegaafd. Advocaat André Seebregts is aangewezen als zijn advocaat.

Ook de hele dinsdag is uitgetrokken voor nabestaanden en slachtoffers. Donderdag komt het OM met een strafeis en vrijdag volgen het pleidooi en reacties. De uitspraak is voorzien op 20 maart.