Na wysokości ponad 4800 metrów nad poziomem morza w peruwiańskich Andach stoi pomnik z inskrypcją po polsku i hiszpańsku: "Ernest Malinowski 1818-1899. Inżynier polski, patriota peruwiański, bohater obrony Callao 1866, budowniczy Centralnej Kolei Transandyjskiej".

Malinowski urodził się w Polsce w 1818 roku. Do Ameryki Południowej przybył w czasie, kiedy Hiszpania starała się za wszelką cenę utrzymać swoje ostatnie kolonie. Uznany za bohatera dzięki udziałowi w bitwie pod Callao w trakcie wojny o wyspy Chincha, Malinowski pomógł Peruwiańczykom w tym trudnym czasie obronić suwerenność ich kraju. Zaangażował się także w dalszy rozwój Peru, budując "linię kolejową w chmurach”, czyli Centralną Kolej Transandyjską.

W 1812 roku ojciec Malinowskiego, Jakub, jak wielu Polaków walczył po stronie napoleońskiej w trakcie kampanii rosyjskiej. Ernest, jedno z czworga dzieci Jakuba i Anny, urodził się w sześć lat później na Wołyniu na terenie zaboru rosyjskiego. W 1830 roku Jakub Malinowski po raz kolejny zdecydował się walczyć przeciwko carowi – przyłączył się do powstania listopadowego. Po jego upadku musiał opuścić tereny swojej ojczyzny. Wyjechał do Drezna z synem Rudolfem; Ernest niedługo dołączył do brata i ojca. W końcu cała rodzina dotarła do Francji, gdzie osiedli na stałe. Ernest już nigdy nie powrócił do ojczyzny. Powstanie listopadowe odegrało ogromną rolę w życiu Malinowskiego. Prawdopodobnie gdyby nie decyzja jego ojca o przyłączeniu się do walk, Ernest nigdy nie wyjechałby do Peru.

We Francji Ernest Malinowski studiował na prestiżowej École nationale des ponts et chaussées (wyższej uczelni technicznej specjalizująca się w kształceniu inżynierów-budowniczych mostów i dróg). Po ukończeniu studiów w 1838 roku rozpoczął pracę we francuskim Korpusie Inżynierów Dróg i Mostów, zajmował się budową kolei w okolicach Paryża. Później wyjechał służbowo do Algierii, gdzie pracował przy budowie dróg i portów. Po powrocie do Francji uczestniczył w wielu projektach inżynieryjnych aż do 1852 roku. W tym samym roku podpisał sześcioletni kontrakt na pracę w Peru na stanowisku inżyniera rządowego i przeprowadził się. Do jego obowiązków miało należeć opracowywanie projektów i nadzór nad wykonywaniem prac budowlano-melioracyjnych, wytyczanie dróg, konstruowanie mostów oraz kształcenie peruwiańskiej kadry technicznej.

Bohater narodowy

Jak się okazało, Malinowski zrobił zdecydowanie więcej i został dużo dłużej, niż planował. W Peru, poza otwarciem szkoły technicznej i budowaniem kolei, pomógł także przeprowadzić reformę monetarną, pracował nad odbudową zniszczonego przez wojnę miasta Arequipa i, co najważniejsze, brał udział w walkach z hiszpańskimi najeźdźcami, uczestnicząc w wygranej przez Peru bitwie o port Callao.

2 maja 1866 roku Ernest Malinowski stanął na wałach fortu Santa Rosa w porcie Callao, dowodząc jednostkami artylerii, które broniły fortu przed hiszpańską flotą, wysłaną do Ameryki Południowej w celu odbicia dawnych kolonii na tym kontynencie. Malinowski doskonale wiedział, co robi, bo wraz z Felipe Arancibą i José Cornelio Bordą przygotował projekt ufortyfikowania portu i jego obrony. Przed rozpoczęciem bitwy zarządził zamontowanie wielu zakamuflowanych armat na poruszających się platformach. Kiedy hiszpańskie statki dopłynęły w pobliże portu, niespodziewanie znalazły się pod ogniem artyleryjskim. Wszystkie hiszpańskie jednostki zostały uszkodzone, a Peru i jego południowoamerykańscy sprzymierzeńcy zwyciężyli w wielkim stylu.

Ernest Malinowski był ojcem tego triumfu. W uznaniu zasług otrzymał honorowe obywatelstwo Peru oraz tytuł bohatera narodowego. Po tym zwycięstwie Malinowski stał się sławny w Peru, ale nie było to ostatnie, co zrobił dla tego kraju.