Minister Blok van Wonen en Rijksdienst. Beeld ANP

Voorheen cirkelden tientallen adviesclubs als satellieten om planeet Kabinet heen. In 2008 wilde de VVD ze allemaal afschaffen. In plaats daarvan werden ze samengevoegd tot elf strategische adviesraden - grofweg één voor elk ministerie. De Raad voor Cultuur adviseert bijvoorbeeld om overheidsarchieven niet zomaar te vernietigen, de Adviesraad voor Wetenschaps- en Technologiebeleid om meer promotieplaatsen te creëren en de Gezondheidsraad om regels te maken voor epileptische beroepschauffeurs.



Nu schrijft de Kaderwet adviesraden voor dat het kabinet verplicht is binnen drie maanden te reageren op elk gevraagd en ongevraagd advies. Dat wil VVD-minister Blok (Rijksdienst) uit de wet schrappen. Want die drie maanden, stelt Blok, halen we toch bijna nooit. En dus, zo cirkelredeneert hij, sluit het advies niet aan op de politieke agenda, waardoor het ook niet aansluit bij het politieke debat. In het verkiezingsprogramma van Bloks partij staat over de adviesraden: 'Waar nodig afschaffen.'



Jaap de Hoop Scheffer

Niet geheel verrassend zijn de adviescolleges tegen het plan van Blok, zo schrijven ze aan de Tweede Kamer. Hun woordvoerder is Jaap de Hoop Scheffer, oud-minister, oud-NAVO-chef en net voorzitter van de Adviesraad Internationale Vraagstukken. Hij zei tegen een aantal regionale bladen dat als het kabinet geen adviesstelsel meer wil, omdat het te duur of hinderlijk is, ze dat ook gewoon kan zeggen.

Nu schrijft de Kaderwet adviesraden voor dat het kabinet verplicht is binnen drie maanden te reageren op elk gevraagd en ongevraagd advies.

Die plicht van het kabinet om te reageren, ontrukt een advies doorgaans aan de vergetelheid. Het hoogste adviesorgaan van de regering, de Raad van State - niet behorend tot de 'Kaderwetadviesraden' overigens - formuleerde die vrees eerder wat omfloerst. Alleen maar het publiceren van een advies maakt het nog niet per se relevant in het publieke debat. Dat wordt het pas als het kabinet er een standpunt over inneemt.



De Raad van State weet waarover hij het heeft. De laatste jaren moet dat Hoge College van Staat vechten voor aandacht en erkenning van achtereenvolgende kabinetten. Het negeren van de Raad van State hoort bij een trend, zei oud-ombudsman Alex Brenninkmeijer: kabinet en Kamer schuiven steeds meer adviezen ongebruikt terzijde.