هرفردی در طول زندگی اش ناراحتی معده و سوء هاضمه را تجربه میکند، این سوء هاضمه ممکن است هربار پس از خوردن یا نوشیدن اتفاق بیفتد. در این شرایط جای هیچ نگرانی نیست و اغلب امکان درمان علایم با روشهای درمان خانگی وجود دارد. در این مطلب نتایج جدیدترین تحقیقات مجله معتبر مدیکال نیوز تودی را برای شما شرح می دهیم.

علایم شایع ناراحتی معده و سوء هاضمه عبارتند از:

سوزش معده یا ریفلاکس اسید حالت تهوع نفخ گازمعده ترش کردن و آروغ زدن رها کردن باد معده بوی بد تنفس سکسکه یا سرفه

در این مطلب ما 21 روش ثابت شده برای درمان خانگی ناراحتی معده و سوء هاضمه را برایتان آورده ایم. همچنین به شما میگوییم که چه موقع به پزشک مراجعه کنید:

1-نوشیدن آب

بدن برای هضم غذا و جذب موثر مواد مغذی از غذاها و نوشیدنی ها به آب نیاز دارد. کم آبی بدن هضم را دشوارتر میکند و تاثیر آن را کم میکند که این احتمال ناراحتی معده را افزایش میدهد. بطور کلی بخش پزشکی و سلامت (HMD) توصیه میکند:

زنها باید روزی 2.7 لیتر (حدود 7 لیوان) آب بنوشند

مردها باید روزانه 3.7 لیتر (حدود 8-9 لیوان) آب بنوشند

20 درصد از این مقدار آب از طریق غذاها به بدن ما میرسد، بقیه آن هم از طریق نوشیدنی و آب وارد بدن میشود. برای بیشتر افراد عدد مناسب برای دستیابی به این مقدار حدود 8 لیوان آب یا بیشتر است. کودکان نسبت به بزرگسالان به آب کمتری نیاز دارند. برای افرادی که مشکل گورشی دارند، رساندن آب کافی به بدن یک امر ضروری است. استفراغ و اسهال میتواند سریعا موجب بی آبی بدن شود، پس افرادیکه این علایم را دارند باید آب زیادی بنوشند.

2- دراز نکشید

وقتی بدن افقی است، بیشتر احتمال دارد که اسیدمعده به سمت بالا حرکت کند و موجب سوزش معده شود. افرادیکه ناراحتی معده دارند، حداقل تا چند ساعت پس از غذاخوردن نباید دراز بکشند یا به رختخواب بروند. افرادیکه نیاز به دراز کشیدن دارند، باید سر، گردن و قسمت بالای قفسه ی سینه را روی بالش بالا نگه دارند، بصورت ایدآل این زاویه باید 30 درجه باشد.

3- زنجبیل

زنجبیل یک درمان طبیعی معمول برای ناراحتی معده و سوء هاضمه است. زنجبیل حاوی ترکیبات شیمیایی بنام جینجرول و شوگاول است که میتواند انقباضات معده را تسریع کند. همچنین مواد شیمیایی موجود در زنجبیل میتواند به کاهش حالت تهوع، استفراغ و اسهال کمک کند. افرادیکه ناراحتی معده دارند باید سعی کنند که زنجبیل را به غذاهایشان اضافه کنند یا آن را بعنوان چای بنوشند. چای زنجبیل را میتوانید از مغازه ها خریداری کنید یا خودتان درست کنید.

4- نعناع

نعناع علاوه بر خوشبوکننده ی دهان، حاوی منتول است که میتواند به موارد زیر کمک کند:

جلوگیری از استفراغ و اسهال

کاهش اسپاسم عضلانی روده

تسکین درد

محققان دریافتند که نعنا در طب سنتی ایران، پاکستان و هند، برای درمان سوء هاضمه، گازمعده و اسهال استفاده میشد. نعنای خام و پخته هردو برای مصرف مناسب هستند. بصورت سنتی، افراد اغلب برگهای نعنا را با هل میجوشاندند تا چای درست کنند. همچنین میتوان پودر یا برگ نعنا را با دیگر چای ها، نوشیدنی ها یا غذاها ترکیب نمود.

5-یک دوش گرم بگیرید یا از کیسه آب گرم استفاده کنید

گرما ممکن است عضلات سفت را شل کند و سوء هاضمه را تسکین دهد، بنابراین یک حمام آب گرم میتواند علایم ناراحتی معده را تسکین دهد. همچنین گذاشتن کیسه ی آب گرم به مدت 20 دقیقه برروی شکم میتواند مفید باشد.

6-رژیم غذایی BRAT

پزشکان ممکن است برای افرادی که اسهال دارند، رژیم غذایی BRAT را توصیه کنند. در این رژیم غذایی از موز، برنج، سیب زمینی و نان تست استفاده میشود. تمام این غذاها حاوی نشاسته هستند پس میتوانند غذاها را با هم ترکیب کنند تا مدفوع را سفت کنند. این رژیم غذایی ممکن است دفعات مدفوع را کاهش دهد و به بهبود اسهال کمک کند. ازآنجاییکه این مواد غذایی ملایم و مطلوب هستند، موادی ندارند که موجب تحریک روده، گلو و معده شوند؛ بنابراین این رژیم غذایی میتواند موجب تحریک بافتهایی شود که توسط اسیدهای استفراغ تحریک شده اند. بسیاری از غذاهای موجود در رژیم غذایی BRAT سرشار از مواد غذایی مانند پتاسیم، منیزیم هستند و میتوانند مواد مغذی که از طریق اسهال و استفراغ از دست میروند را جایگزن کنند.

7-اجتناب از سیگار کشیدن و مصرف الکل

سیگارکشیدن میتواند موجب تحریک گلو شود و احتمال ناراحتی معده را افزایش دهد. اگر فردی دچار استفراغ شده باشد، سیگار کشیدن میتواند موجب تحریک بیشتر بافتهای حساسی شود که قبلا توسط اسیدمعده آسیب دیده اند. هضم الکل بعنوان یک سم، دشوار است و میتواند موجب آسیب به کبد و معده شود. افرادیکه ناراحتی معده دارند باید از سیگار کشیدن و مصرف الکل خودداری کنند تا احساس بهبودی کنند.

8-عدم مصرف غذاهایی که هضم دشواری دارند

هضم برخی غذاها نسبت به بقیه دشوارتر است و خطر ناراحتی معده را افزایش میدهند. افرادیکه ناراحتی معده دارند از مصرف غذاهای زیر اجتناب کنند:

غذاهای سرخ کردنی و چرب

غذاهای خامه ای

غذاهای شور یا مانده

9-آب لیمو، جوش شیرین و آب

برخی مطالعات نشان میدهند که ترکیب آب لیمو در آب با کمی جوش شیرین میتواند بسیاری از مشکلات گوارشی را حل کند.

این ترکیب موجب تولید کربنیک اسید میشود که به کاهش گاز و سوء هاضمه کمک میکند. این همچنین ممکن است ترشحات کبد و تحرک روده را افزایش دهد. مواد مغذی موجود در آب لیمو میتواند به هضم کمک کند و موجب کاهش اسیدیته معده شوند. بیشتر دستورالعملهای سنتی در این خصوص به شرح زیر است:

1 قاشق غذاخوری لیموی تازه یا آب لیمو

1 قاشق چایخوری جوش شیرین

لیوان آب

10-دارچین

دارچین حاوی آنتی اکسیدانهای زیادی است که موجب بهبود هضم و کاهش خطر تحریک و صدمه به دستگاه گوارش میشود. برخی آنتی اکسیدانهای موجود در دارچین عبارتند از:

eugenol

cinnamaldehyde

linalool

camphor

دیگر ترکیبات موجود در دارچین ممکن است به کاهش گاز، نفخ، گرفتگی معده و آروغ زدن کمک کند. آنها حتی ممکن است به خنثی سازی اسید معده کمک کنند تا سوزش معده و سوء هاضمه کاهش یابد. افرادیکه ناراحتی معده دارند باید 1 قاشق چایخوری پودر دارچین (چوب دارچین) را با غذایشان میل کنند. یا میتوانند دارچین را با آب داغ مخلوط کنند تا چای دارچین درست کنند. انجام اینکار، 2 یا 3 بار در روز میتواند به بهبود سوء هاضمه کمک کند.

11-میخک

میخک حاوی موادی ست که ممکن است به کاهش گاز معده و افزایش ترشحات معده کمک کند. این موجب سرعت دادن به هضم غذا میشود و ممکن است فشار و گرفتگی را کاهش دهد. میخک همچنین ممکن است به کاهش حالت تهوع و استفراغ کمک کند. افرادیکه ناراحتی معده دارند میتوانند 1 یا 2 قاشق چایخوری پودر میخک را با 1 قاشق چایخوری عسل مخلوط کنند و روزی یکبار قبل از خوابیدن میل کنند. برای حالت تهوع و سوزش معده، میتوان میخک را با آب داغ مخلوط کرد و چای میخک درست کرد، بااینکار میتوانید روزی یک یا دوبار چای میخک میل کنید.

حتما بخوانید: معرفی قرص های درمان معده درد عصبی بر اساس نوع علائم آن

12-زیره سبز

زیره حاوی ترکیبات فعالی ست که به موارد زیر کمک میکند:

کاهش سوء هاضمه و اسید معده ی اضافه

کاهش گاز

کاهش التهاب روده

بعنوان یک ضدمیکروب عمل میکند

افرادیکه ناراحتی معده دارند میتوانند 1 تا 2 قاشق غذاخوری پودر زیره را با غذایشان میل کنند. یا بجای آن میتوانند چند قاشق چایخوری دانه یا پودر زیره را در آب جوش بریزند و چای درست کنند. برخی در طب سنتی پیشنهاد میکنند که کمی زیره ی خام را برای تسکین سوزش معده بجوید.

13-انجیر

انجیر حاوی ترکیباتی ست که بعنوان یک ماده ی ضدیبوست برای بهبود یبوست عمل میکند و حرکات سالم روده را افزایش میدهد. انجیر همچنین حاوی موادی ست که ممکن است به کاهش سوء هاضمه کمک کند. افرادیکه ناراحتی معده دارند میتوانند چند بار در روز انجیر میل کنند تا علایمشان بهبود یابد. یا بجای آن میتوانند با 1 تا 2 قاشق چایخوری برگ انجیر، چای درست کنند. با اینحال افرادیکه اسهال دارند نباید انجیر بخورند.

14-آب آلو

مواد موجود در آب آلو میتواند باعث موارد زیر شوند:

کاهش اسیدمعده اضافه

بهبود حرکات روده و خارج کردن سموم

بهبود هضم پروتئین

ارتقاء تعادل باکتری های دستگاه گوارش

کاهش التهاب

در یک مطالعه، محققان دریافتند که افرادیکه روزانه و بمدت 4 هفته، 10 میلی لیتر آب آلو مصرف کردند، علایم بیماری ریفلاکس گاستروازوفاژیال (ترش کردن) در آنها کاهش یافت:

سوزش معده

نفخ شکم و آروغ

تهوع و استفراغ

بازگشت اسیدمعده

15-بومادران

گلهای بومادران حاوی flavonoids, polyphenols, lactones, tannins و resins میباشد که موجب کاهش مقدار اسیدتولیدی در معده میشود. آنها اینکار را با تاثیربرروی عصب گوارشی اصلی که عصب واگ نامیده میشوند انجام میدهند. کاهش سطح اسیدمعده میتواند موجب کاهش احتمال سوزش معده و سوء هاضمه شود. افرادیکه ناراحتی معده دارند، باید سعی کنند که برگهای تازه ی بومادران را بصورت خام در سالاد یا پخته شده در غذا میل کنند. همچنین میتوانید برای تهیه ی چای بومادران 1 یا 2 قاشق چایخوری برگها یا گلهای خشک شده ی بومادران به آب جوش اضافه کنید.

16-ریحان

ریحان حاوی ترکیباتی ست که ممکن است موجب کاهش گاز، افزایش اشتها، بهبود گرفتگی های شکم و بهبود کلی هضم شود. ریحان همچنین حاوی اوژنول است که میتواند به کاهش مقدار اسید معده کمک کند. ریحان همچنین حاوی مقادیر زیادی اسیدلینولئیک است که خواص ضدالتهابی دارد. افرادیکه ناراحتی معده دارند، باید 1 یا 2 قاشق چایخوری برگهای خشک شده ی ریحان یا مقداری ریحان تازه را بهمراه غذا میل کنند تا علایمشان بهبود یابد. برای گرفتن نتایج فوری، میتوان نصف قاشق چایخوری برگهای خشک شده ی ریحان یا کمی برگهای تازه ی آن را به آب جوش اضافه کنید و بعنوان چای میل کنید.

17-شیرین بیان

ریشه ی شیرین بیان حاوی موادی ست که به کاهش گاستریت (التهاب معده) و همچنین التهابات مربوط به زخم معده کمک میکند. افرادیکه ناراحتی معده دارند میتوانند دمنوش ریشه ی شیرین بیان را روزی چندبار میل کنند تا علایمشان بهبود یابد. برای تهیه ی این چای در خانه میتوانید 1 یا 2 قاشق چایخوری پودر ریشه ی شیرین بیان را به آب جوش اضافه نمایید.

18-نعنای دشتی

نعنای دشتی هم مانند نعنا یک درمان معمول برای بسیاری از مشکلات گوارشی است. ازجمله:

حالت تهوع

اسپاسم معده و روده

عفونتهای دستگاه گوارش

اسهال

بیشتر افراد دریافتند که راحتترین راه برای مصرف نعنای دشتی نوشیدن چای های گیاهی آماده ای است که نعنای دشتی مهمترین ترکیب آن است. نوشیدن روزی چند بار چای نعنای دشتی بیخطر است تازماینکه علایم بهبود یابند.

19-برنج

برنج ساده برای افرادیکه انواع مختلف مشکلات معده دارند مفید است. این میتواند به موارد زیر کمک کند:

افزایش حجم مدفوع

جذب مایعاتی که ممکن است حاوی سموم باشند

تسکین درد و گرفتگی ها، بدلیل مقادیر بالای منیزیم و پتاسیم موجود در آن

افرادیکه استفراغ یا اسهال دارند، باید کمی برنجی که بخوبی پخته شده است را میل کنند. بهتر است که برنج را چند ساعت پس از آخرین دفعه ی استفراغ مصرف کنند. برخی افراد برنج را تا 24-48 ساعت ادامه میدهند تا زمانیکه اسهال متوقف شود. برنج همچنین جزء رژیم BART هم هست و پزشکان اغلب آن را توصیه میکنند.

20-آب نارگیل

آب نارگیل (مایع درون میوه ی نارگیل) حاوی مقادیر بالایی پتاسیم و منیزیم است. این ترکیبات به کاهش درد، اسپاسم و گرفتگی های عضلانی کمک میکنند. آب نارگیل همچنین برای آبرسانی به بدن مفید است و میتواند گزینه ی خوبی برای نوشیدنی های ورزشی باشد چون حاوی مقادیر کمی کالری، قند و اسیدیته است. مصرف 2 لیوان آب نارگیل هر 4-6 ساعت میتواند موجب بهبود علایم نارحتی معده شود.

21-موز

موز حاوی ویتامین B6، پتاسیم و فولات است. این مواد مغذی موجب بهبود گرفتگی ها، دردها و اسپاسم عضلانی میشود. موز همچنین موجب بهبود اسهال میشود.

درچه مواقعی باید به پزشک مراجعه کنیم؟

سوء هاضمه و ناراحتی معده اغلب جای نگرانی ندارد. در برخی افراد علایم پس از چند ساعت از بین میرود. ازآنجاییکه بدن افراد مسن و کودکان سریعتر دهیدراته میشوند، باید حداقل بعد از یک روز استفراغ و اسهال به پزشک مراجعه کنند. افرادیکه مشکلات معده ی مداوم و سخت دارند باید به پزشک مراجعه نمایند. همچنین درصورت داشتن علایم زیر باید به پزشک مراجعه شود:

اسهال و استفراغ مداوم و غیرقابل کنترل

اسهال مزمن

تب

استفراغ یا مدفوع خونی

نفخ شدید معده

سرگیجه یا احساس سبکی سر

درد بازو

کاهش وزن ناخواسته

وجود توده در شکم یا معده

مشکل در بلع

سابقه ی کم خونی و آنمی شدید

درد هنگام ادرار کردن

علل شایع درد شکم (نه فقط معده) چیست؟

درد شکم میتواند علتهای مختلفی داشته باشد. برای مثال ممکن است علت آن سوء هاضمه، یبوست یا ویروس معده باشد و در خانمها گرفتگی های عضلات در قاعدگی باشد. دیگر علتهای احتمالی عبارتند از:

سندروم روده ی تحریک پذیر (IBS)

بیماری کرون (از بیماری های التهابی روده)

مسمومیت غذایی

حساسیت غذایی

گاز

افرادیکه نمیتوانند لاکتوز را تحمل کنند هم ممکن است درد شکم را تجربه کنند. دیگر علایم دل درد عبارتند از:

فتق

سنگ کلیه

آندومتریوز

بیماری ریفلاکس معده

آپاندیس

ویدیوی زیر را تماشا کنید