Digitale toetsen zijn aan een stevige opmars bezig in het Vlaamse klaslokaal. Goed nieuws voor de leerkrachten, die veel minder tijd moeten spenderen aan verbeterwerk. “Bovendien zijn digitale toetsen objectiever”, klinkt het. Alleen is het oppassen voor een te verregaande automatisering.

Tot voor kort waren het vooral de pioniers in de leraarskamer die het aandurfden om digitale toetsen en examens af te nemen bij hun leerlingen. Maar dat digitale toetsen het klaslokaal zullen veroveren, daar twijfelen experts niet over. Logisch ook, gezien de groei van het aantal laptops en digitaal leermateriaal in de klas.

In het Sint-Franciscusinstituut in Melle waren afgelopen december al 45 procent van de examens in het vierde, vijfde en zesde middelbaar deels of volledig digitaal. “En het is nog maar het tweede jaar dat we ze gebruiken op school”, zegt pedagogisch ICT-coördinator Francis Van Hecke. “Het is een olievlekeffect. Onze leerkrachten zien de voordelen. Ze kunnen bijvoorbeeld videofragmenten toevoegen en daar vragen over stellen. Ze kunnen ook makkelijk meerkeuzevragen stellen.”

In Melle gebruiken ze daar nu BookWidgets voor, maar er bestaan verschillende applicaties om digitale toetsen af te nemen. Ook de klassieke uitgeverijen zetten daar steeds meer op in. En september belooft de maand van enorme groei te worden. Het Kortrijkse Signpost zal dan standaard een toetsenplatform aanbieden op zijn computers. Dat bedrijf levert nu aan 120 middelbare scholen laptops, en daar komen er vanaf september 80 bij. Dat komt neer op een op de vijf middelbare scholen.

Automatische vragen

Het grote voordeel? “Het levert een gigantische tijdswinst op voor leerkrachten”, zegt Stijn De Vleeschhouwer, zaakvoerder van Televic Education, het bedrijf achter het toetsenplatform dat met Signpost in zee gaat. “Leerkrachten verliezen geen tijd met handschriften te ontcijferen en zeker bij meerkeuzevragen gebeurt de verbetering volledig automatisch.” Ook open vragen kunnen met behulp van bepaalde algoritmes en het gebruik van trefwoorden grotendeels automatisch verbeterd worden.

Nog een voordeel volgens De Vleeschhouwer: objectiviteit. “Als de verbetering digitaal gebeurt, kan de leerkracht makkelijk aantonen dat die objectief is. Dat is interessant, want leerlingen vechten vandaag veel sneller dan vroeger hun resultaten aan.”

Leerkracht overbodig?

Op termijn moet het volgens De Vleeschhouwer zelfs mogelijk zijn dat de software vragen genereert op basis van de leerstof die de leerkracht invoert. Het lijkt wel alsof leerkrachten zo overbodig worden en elk greintje menselijkheid bij de evaluatie verdwijnt. Zo’n vaart loopt het volgens het onderwijs – voorlopig toch – niet. “Leerkrachten zullen altijd een belangrijke rol blijven spelen, ook bij de interpretatie van de resultaten van zo’n toetsen”, zegt Nathalie Jennes van het Gemeenschapsonderwijs (GO!).

Ook voor de leerlingen moeten we volgens professor instructiepsychologie en -technologie Jan Elen (KU Leuven) opletten voor een te verregaande automatisering. “Het zou nefast zijn mochten we enkel nog meerkeuzevragen stellen”, zegt hij. “Een antwoord herkennen is toch niet hetzelfde als er zelf één formuleren.”