Welsh Rules



Gan: Heini Gruffudd



Pris: £14.95



Iaith: Saesneg



Addas:



Cyhoeddwr: Y Lolfa







Heini Gruffudd:

Dechreuodd Welsh Rules fel Cymraeg Da. Roedd Y Lolfa wedi cael comisiwn gan ACCAC (Awdurdod Cymwysterau Cwiricwlwm ac Asesu Cymru) i wneud llyfr gramadeg i ddisgyblion a myfyrwyr ysgol sy’n dysgu’r Gymraeg yn ail iaith. Fel i £4,000 am wneud y gwaith. Ro’n i’n credu bod hyn yn lot o arian, ond aeth y gwaith yn fwy ac yn fwy, ac yn y diwedd, roedd yr arian yn llawer llai na’r isafswm cyflog. Ond doedd hyn ddim yn bwysig- y peth pwysig i mi oedd bod y llyfr gramadeg yn un defnyddiol.



Ond roedd un anhawster. Roedd rhaid i Cymraeg Da fod yn llyfr Cymraeg- roedd rhaid i’r esboniadau fod yn Gymraeg. Felly roedd yr esboniadau weithiau’n defnyddio iaith oedd yn fwy cymhleth na’r gramadeg oedd yn cael ei gyflwyno. Dyna pam penderfynes i, gyda chefnogaeth Y Lolfa, droi Cymraeg Da yn Welsh Rules.



Mae sawl peth yn gwneud Welsh Rules yn wahanol i bob llyfr gramadeg arall. Mae e’n cynnwys cartwnau a lluniau. Mae’r rhain yn dangos sut mae’r gramadeg yn gallu cael ei ddefnyddio mewn brawddegau, gyda thipyn bach o hiwmor.



Ond y prif beth gwahanol yw bod Welsh Rules yn rhoi sawl cam dysgu i elfennau gramadeg. Mae 20 cam dysgu gan y berfau, mae 19 cam dysgu gan yr arddodiaid, 15 cam dysgu gan ansoddeiriau, 14 cam dysgu gan ragenwau, ac ati. Fel arfer mae llyfrau gramadeg yn taflu gwybodaeth am yr elfennau yma i gyd gyda’i gilydd, ac mae hyn yn ei gwneud hi’n anodd dysgu’r iaith a dysgu’r gramadeg. Trwy rannu pob elfen yn gamau dysgu, mae’n bosibl i ddysgwyr ddysgu popeth yng ngham un berfau, cam un rhagenwau, cam un cymalau, ac ati, cyn mynd ymlaen i gam 2.



Mae’r llyfr hefyd yn cynnwys ymarferion o sawl math, fel bod dysgwyr yn gallu defnyddio’r gramadeg fel llyfr dysgu. Heini Gruffudd:

Welsh Rules started as Cymraeg Da. The publisher Y Lolfa received a commission from the Qualifications, Curriculum and Assessment Authority for Wales to make a grammar book to school pupils and students learning Welsh as a second language. It was £4,000 to do the job. I thought that this was a lot of money, but the amount of work increased and increased, and in the end, the money was less than the minimum wage. But that wasn't important- the important thing to me was that the grammar book was useful.



But there was one difficulty. Cymraeg Da had to be a Welsh language book- the explanations had to be in Welsh. So sometimes the explanations used a language that was more complex than the grammar presented. That was why I decided, with the support of Y Lolfa, to turn Cymraeg Da into Welsh Rules.



There are several things that make Welsh Rules different to every other grammar book. It includes cartoons and pictures. These shows how the grammar can be used in sentences, with a bit of humour.



But the main different thing about Welsh Rules is that it gives several stages to learning grammar. The verbs have 20 learning stages, the prepositions have 19 learning stages, the adjectives have 19 learning stages, the pronouns have 14 learning stages etc. Usually grammar books throw information about all these elements together, and this makes it difficult to learn the language and grammar. Through sharing each element in learning stages, it is possible for learners to learn everything in one step for one verb, one step for pronouns, one step for clauses and so on before moving on to step 2.



The book also includes many types of excercise, so that the learner can use the grammar as a learning book.



In conversation with: Awdur Heini Gruffudd a Phrif Weithredwr o’r Ganolfan Dysgu Cymraeg Genedlaethol Efa Gruffudd Jones / In Conversation With: Author Heini Gruffudd and Chief Executive of the National Centre for Learning Welsh Efa Gruffudd Jones

The Welsh Learner's Dictionary



Gan: Heini Gruffudd



Pris: £6.95



Iaith: Saesneg i Gymraeg a Chymraeg i Saesneg



Addas: All levels



Cyhoeddwr: Y Lolfa



Heini Gruffudd:

Pan o’n i’n dysgu oedolion, roedd yn eitha amlwg fod dim geiriadur handi iddyn nhw: roedd geiriaduron Cymraeg yn rhoi rhestr o eiriau, ond ddim yn rhoi help ar sut i ddefnyddio geiriau mewn brawddegau. Dyw’r Welsh Learner’s Dictionary felly ddim yn dilyn patrwm y geiriaduron Cymraeg oedd yng Nghymru ar y pryd.



Mae e’n dechrau trwy roi patrwm brawddegau, ac amserau’r ferf, fel bod dysgwyr yn gwybod sut i wneud brawddegau syml. Wedyn yn y geiriadur, penderfynes i gynnwys enghreifftiau o eiriau mewn brawddegau. Ond es i un cam ymhellach.



Dyw geiriaduron ddim yn cynnig geiriau fel ‘roedd’. Pam? Am fod ‘roedd’ yn dod o’r ferf ‘bod’. Mae ‘bod’ mewn geiriaduron, ond dyw ‘roedd’ a ‘rydych’ ac ati ddim mewn geiriaduron. Ond mae’r Welsh Learner’s Dictionary yn rhoi ‘roedd’, ‘rwyt’, ‘rwy’ ac ati yn y rhestr o eiriau. Roedd geiriaduron yn rhoi’r arddodiad, fel ‘at’ neu ‘i’, ond doedden nhw ddim yn dangos sut mae’r rhain yn gallu newid i ‘atat ti’ neu ‘iddyn nhw’. Felly penderfynes i gynnwys hyn yn y geiriadur, er mwyn i ddysgwyr allu defnyddio’r rhain heb broblem.



Er mwyn i’r geiriadur fod yn un handi, doedd dim pwrpas iddo fe fod yn un mawr. Wrth i ddysgwyr fynd ymlaen trwy’r blynyddoedd dysgu, roedd yn amlwg bod geiriaduron mwy o faint ar gael. Felly fe wnes i gadw’r geiriadur i tua 10,000 o brif eiriau – 20,000 gan gynnwys y Saesneg. Doedd hi ddim yn bosibl gwybod pa 10,000 o eiriau Cymraeg yw’r rhai mwyaf cyffredin, neu’r rhai mwy aml eu defnydd. Efallai y bydd y gwaith sy’n cael ei wneud nawr ar Gorpws y Gymraeg yn rhoi’r wybodaeth i ni. Ond yn 1998, roedd rhaid i fi ddewis geiriau, ar sail y gwaith ro’n i wedi’i wneud mewn dosbarthiadau i oedolion ac wrth ddysgu’r Gymraeg fel ail iaith mewn ysgolion.



Rwy’n gobeithio bod y geiriadur yn help i lawer o ddysgwyr o hyd– mae e’n dal i werthu’n dda. Heini Gruffudd:

When I was teaching adults, it was quite obvious that there wasn't a handy dictionary for them: Welsh dictionaries gave lists of words, but they didn't give help on how to use words in sentences. So the Welsh Learner's Dictionary didn't follow the pattern of Welsh dictionaries in Wales at the time.



It starts through giving patterns of sentences, and verb tenses, so that learners can know how to use simple sentences. Then in the dictionary, I decided to use examples of words in sentences. But I went one step further.



Dictionaries don't include words like 'roedd'. Why? Because 'roedd' comes from the verb 'bod'. 'Bod' is in dictionaries, but 'roedd' and 'rydych' and so on aren't in dictionaries. But the Welsh Learner's Dictionary gives prepositions, like 'at' neu 'i', but it doesn't show how these can be used to change to 'atat ti' or 'iddyn nhw'. So I decided to include these in the dictionary, so that learners can use these without a problem.



Although the dictionary is handy, there wasn't a need for it to be large. As learners progress through the years of learning, it is obvious that larger dictionaries are available. So I kept the dictionary to about 10,000 main words- 20,000 including the English. It wasn't possible to know which 10,000 Welsh words were most common, or used most often. Perhaps the work being done by the Corpus now will make this information available to us. But in 1998, I had to choose the words, based on the work I've done in adult classes and in teaching Welsh as a second language in schools.



I hope that the dictionary is a help to lots of learners still- it continues to sell well.