Wino, piwo, wódka, koniak, arak, krupnik, likier, szampan… – przed wojną w Polsce pito niemal przez cały dzień, zaczynając od śniadania. Choć oficjalnie nadużywanie alkoholu było raczej w złym guście, to jednak gazety rozpisywały się o najróżniejszych alkoholowych ekscesach. Jak wyglądała kultura picia w przedwojennej Polsce?

Zagadnienie spożywania alkoholu poruszane było w poradnikach okresu dwudziestolecia międzywojennego w Polsce, choć nie stanowiło głównego ich tematu. Marja Disslowa w Jak gotować radziła:

Do kolacji zwykle podaje się naprzód wino stołowe białe i czerwone, przy pieczystym węgrzyna, burgunda lub szampan. Do śniadania wina mocne na początek, dalej czerwone dobrej marki i porter. Przy męskich śniadaniach dopuszczalne jest piwo, przy wytworniejszych pożądany porter. Przy kolacjach zamiast szampana można, zaczynając od pieczystego, podawać kruszon. Dla osób nie pijących wódki do przekąski przed obiadem, śniadaniem lub kolacją podaje się Maderę lub Xeres (sherry) i bardzo w użyciu obecnie będący Vermouth.

Pij z umiarem?

Mimo, iż alkohol był obecny na stole od śniadania do kolacji, to poradniki zalecały picie z umiarem, rezygnację z części serwowanych trunków, ewentualnie ograniczenie się do maczania ust w kieliszkach. O alkoholu nie rozmawiały kobiety i nigdy nie nalewały go sobie same (stąd podobno zwyczaj sadzania kobiet i mężczyzn naprzemiennie przy stole). Krytykowano pijaństwo, choć jak najbardziej tolerowano osoby, które z alkoholem przesadziły, ale potrafiły to dobrze maskować lub w porę opuścić lokal. Bardzo często uczestnicy balów, bankietów i wszelakich imprez pilnowali członków swoich rodzin i bliskich. Bez zwłoki odstawiano do domu osoby, które zaczynały podejrzanie bełkotać lub miały problem z „utrzymaniem pionu”. Świetnym tego przykładem może być Jadwiga – żona Józefa Becka (ministra spraw zagranicznych II RP), która potrafiła zabrać mężowi kieliszek szampana, mówiąc za dużo już wypiłeś.

Według poradników należało unikać wdawania się w jakiekolwiek dyskusje z osobami „pod wpływem”, a osoby pijane rujnowały swoją pozycję. A jednak o najróżniejszych pijackich ekscesach rozpisywały się gazety, podając przykłady zarówno podejrzanych spelunek, jak i salonów z wyższych sfer:

Przedwczoraj, w środę wieczorem, doszło do wymiany rękoczynów pomiędzy porucznikiem Sekcji Jazdy Min. Spraw Wojskowych, Stanisławem Ginkowskim a poetą Anatolem Sternem, znajdującym się podówczas w towarzystwie kobiecem w restauracji Unja. Zajście wywołane zachowaniem się oficera i jego podchmielonego przyjaciela zmusiło do interwencji obecnego na sali rotmistrza żandarmerii.

Polacy w tym okresie byli jednak jednym z najmniej pijących narodów. Wśród elit picie alkoholu przed wojną często sprowadzało się do wytwornych przyjęć, na których zazwyczaj pito wina. Próbowano również przeforsować ustawę prohibicyjną – tzw. lex Moczydłowska. Swego rodzaju przyzwolenie społeczne do nadużywania alkoholu mieli jednak artyści i wojskowi. Podobno bardzo silną głowę miał Jan Lechoń, ale z pijackich ekscesów słynęli Stanisław Witkiewicz, Julian Tuwim i Konstanty Ildefons Gałczyński. Ten ostatni znany był z tego, iż zawsze zachowywał doskonały humor i finezję. W czasie udzielania korepetycji z języka angielskiego miał pijać alkohol z kałamarza ze swoją studentką. Skamandryci pili koniak i szampana na kufle (lub – jak głoszą anegdoty – z cukiernic!).