De aanleiding

Onder de kop Leraren, neem ontslag, bij de Albert Heijn verdien je meer, hekelde Trouw-columnist René Kneyber op 22 maart het gebrek aan bereidheid van de politiek om meer in het onderwijs te investeren. „Binnenkort zijn er 10.000 leraren extra nodig, en die zijn niet te vinden. Nergens”, schreef Kneyber. Niemand wil het, voor zo weinig geld. De vergelijking met de Albert Heijn „sloeg op vakkenvullers bij die supermarkt, niet op de CEO van het bedrijf,” zegt Kneyber in een toelichting.

Waar is het op gebaseerd?

De Trouw-columnist borduurt naar eigen zeggen voort op bijdrages uit de Facebookgroep PO-in Actie. Daarmee voeren zo’n 23.000 basisschoolleerkracten actie voor salarisverbetering. In de groep werd de vergelijking gemaakt met vakkenvullers. Ook in een publicatie van de journalistieke website De Correspondent werd volgens Kneyber een dergelijke vergelijking gemaakt.

En, klopt het?

Albert Heijn volgt de CAO voor de supermarktbranche. Volgens Pieter Verhoog, directeur Sociale Zaken van Detailhandel Nederland, is het bruto CAO-loon (zonder vakantiegeld, zonder winstuitkering) maandelijks 1.860 euro voor een beginnende vakkenvuller van 22-23 jaar (bij een werkweek van 40 uur). Het jaar daarna wordt dat 1.991 euro per maand, na vijf jaar 2.132 euro.

Op veel websites die over de salarissen bij Albert Heijn berichten staan hogere bedragen. Maar daarin is de winstdeling en het vakantiegeld meegenomen.

De bedragen die Verhoog vermeldt zijn duidelijk lager dan de salarissen die loonwijzer.nl voor de leerkrachtsalarissen in het basisonderwijs aangeeft. Deze website (9,6 miljoen bezoekers per jaar) is ontwikkeld door de Universiteit van Amsterdam en vakbond FNV.

Een leerkracht aan de basisschool ontvangt in zijn eerste jaar bruto 2.440 euro per maand, aldus loonwijzer.nl. Bijna 600 euro meer dus dan de vakkenvuller van 23 jaar bij Albert Heijn. Omdat het om een gemiddelde gaat, geeft de site ook minima en maxima aan die worden uitbetaald (de bandbreedte). Bij de leraar is dat respectievelijk 2.361 euro (minimum) en 2.708 euro (maximum), allebei hoger dan het maandsalaris van de vakkenvuller.

Overigens geeft loonwijzer.nl voor vakkenvullers aanmerkelijk hogere salarisbedragen dan Albert Heijn verstrekt. Ook die zijn in verreweg de meeste gevallen echter nog steeds lager dan de salarissen voor leerkrachten, met uitzondering van het eerste jaar.

Het Researchcentrum voor Onderwijs en Arbeidsmarkt (ROA) in Maastricht doet veel onderzoek naar de loonontwikkeling van bijvoorbeeld mensen met een hbo-diploma (de pabo is een hbo-opleiding). Barbara Belfi van het ROA probeert mensen die na de afronding van hun pabo vakken gaan vullen te vergelijken met afgestudeerden die in het basisonderwijs als leerkracht gaan werken. Helaas is de groep vakkenvullers met een pabo-diploma te klein, schrijft Belfi. Wel stuurt zij een grafiek met daarin de loonontwikkeling (2010-2014) van leerkrachten in het basisonderwijs en die van hbo-gediplomeerden in ‘elementaire beroepen’ (vakkenvullen, productiemedewerker lopende band). De meting is gedaan anderhalf jaar na het behalen van het hbo-diploma. De salarissen in het basisonderwijs lagen rond de 12 euro per uur, die van elementaire beroepen rond de 10 euro.

Conclusie

Salariscijfers van Albert Heijn en van loonwijzer.nl geven aan dat vakkenvullers aanmerkelijk minder verdienen dan leerkrachten in het basisonderwijs. Ook uit andere bronnen blijkt dat basisschoolleerkrachten meer verdienen dan HBO-gediplomeerden in elementaire beroepen als vakkenvuller. We beoordelen de stelling van Kneyber dan ook als onwaar.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 7 april 2017