Stichting Slaag Altijd geeft examentraining in het Calandlyceum in Amsterdam. Beeld Dingena Mol

In vijf jaar verdubbelde het aantal bedrijfjes dat studiebegeleiding aanbiedt, volgens cijfers van CBS. Meer dan 16.000 bedrijven staan nu geregistreerd als bureau voor huiswerk of examenbegeleiding.



Het ministerie van Onderwijs vindt de hausse aan trainingsbureaus - van grote aanbieders als Lyceo tot kleinere initiatieven als KNAP! Leren en Meer - zorgwekkend. Het laat binnenkort een onderzoek uitvoeren naar het fenomeen, vooral om te zien hoe het ongelijkheid in de hand werkt.



Kinderen van rijke ouders kunnen dure cursussen betalen, kinderen wier ouders krapper bij kas zitten niet. De Inspectie voor het onderwijs ziet 'schaduwonderwijs', huiswerkbegeleiding en examentrainingen door externen, als belangrijke oorzaak voor kansen­ongelijkheid.



Druk om goed te scoren

Louise Elffers, onderwijskundige aan de UvA, vindt het zeker reden tot zorg als examenresultaten afhankelijk worden van de investering in een examentraining. Ze verklaart de populariteit van de bijspijkercursussen uit de toegenomen competitie in het onderwijs.

"Opleidingsniveau is bepalend geworden in de samenleving - voor je baankansen, voor degene met wie je trouwt, voor waar je woont - dus er ligt veel meer druk op om goed te scoren. Zo ontstaat een olievlekwerking, want als iedereen het doet, is het eng om achter te blijven. Je moet stevig in je schoenen staan wil je geen training volgen."



Sommige scholen verwijzen leerlingen actief door naar (dure) examen­instituten. Al komt het ook voor dat ze bedrijven inhuren of dat ze zelf trainingen geven. Veel examentrainingen beloven één tot anderhalve punt ophoging, maar onafhankelijk onderzoek is daar nog niet naar gedaan.



De VO-raad, de landelijke vereniging van middelbare scholen, vindt de toename van schaduwonderwijs geen goede zaak. "Het risico is dat scholen de voorbereiding op het examen niet meer zien als hun taak.



Terwijl het wel hun taak is," zegt een woordvoerder. De raad lobbyt juist voor meer tijd voor scholen om leerlingen bijles te geven of training te bieden.

'Je moet stevig in je schoenen staan wil je geen training volgen' Beeld Dingena Mol

Oscar Bohlander van de Landelijke Vereniging voor Studiebegeleidingsinstituten (LVSi) ziet de vraag naar examentrainingen al jaren stijgen. Maar veel van die trainingen worden juist in samenwerking met scholen gegeven - en voor wie het niet kan betalen, is er soms een tegemoetkoming van school.



Werkende ouders

Volgens Hans Huibregtse van SSL in Leiden, een van de grote aanbieders, is de behoefte aan examentrainingen makkelijk te verklaren. "Vervolgstudies stellen hogere eisen, dus leerlingen willen zo hoog mogelijk scoren."



Zelfs leerlingen die er al goed voor staan volgen de training van SSL. Maar Huibregtse ziet ook een ander groot onderwijsprobleem als oorzaak: "Door het lerarentekort zitten leerlingen soms langere tijd met een vervanger of zonder leraar. Met een training proberen ze die achterstand in te halen."



In een ideale situatie zijn zowel huiswerkinstituten als examentrainingen niet meer nodig, zegt Bohlander. Maar vooralsnog hebben scholen niet genoeg tijd en geld om extra begeleiding te geven.



"Vergeet ook niet dat ouders dit graag willen. Vroeger werkte vaak één ouder en was de ander thuis, om bijvoorbeeld te helpen met het huiswerk. De strijd om het huiswerk levert veel stress op. Met twee werkende ouders wordt ook dit soort zaken uitbesteed."



Lees ook: Trainen voor het examen in Leiden en Nieuw-West