Dat door de AIVD en MIVD verzamelde informatie mag worden gedeeld met buitenlandse veiligheidsdiensten, zonder dat die informatie is bekeken, weten zeven op de tien ondervraagden niet. Critici vrezen dat gegevens van onschuldige burgers onbedoeld terechtkomen in andere landen.

Het delen van zogenoemde ongeverifieerde bulkgegevens mag nu ook al, maar omdat de inlichtingen- en veiligheidsdiensten meer data mogen verzamelen, hebben critici privacyzorgen. Daar staat tegenover dat in de wet staat dat de diensten rekening moeten houden met de mensenrechtensituatie in een land, net als het democratisch gehalte, voordat er data worden gedeeld.

Succesvol frame

Dat het zo vaak over aftappen gaat, beperkt de discussie over één onderdeel van de wet, zegt Constant Hijzen van de Universiteit Leiden. Hij doet onderzoek naar de inbedding van geheime diensten in de samenleving. "Het is ten dele onontkoombaar, maar de wet gaat over nog véél meer dingen, die nu niet worden besproken", aldus Hijzen.

De focus op aftappen kan volgens hem worden verklaard door het succesvolle frame van de tegenstanders. "Die hebben het over een sleepnet." Volgens de tegenstanders komt de mogelijkheid om op grotere schaal af te tappen daar namelijk op neer: zij vrezen dat informatie van onschuldige burgers wordt afgetapt en in een 'sleepnet' terechtkomt.

De inlichtingenwet is een complex onderwerp met veel facetten, terwijl een 'sleepnet' instinctief te begrijpen is. "Van dat woord gaat iets ongerichts uit. Het wordt daardoor moeilijk om aan de wet te denken zonder aan het sleepnet te denken", aldus Hijzen.

Sleepnet

Ton Siedsma van Bits of Freedom, een van de eerste organisaties die het woord 'sleepnet' gebruikten, vindt het terecht dat het zo vaak over aftappen gaat. "Het is een hele controversieel punt van de wet, en wat ons betreft een van de grootste pijnpunten", zegt Siedsma.

Desondanks probeert de organisatie ook andere 'zorgpunten' onder de aandacht te brengen. "We maken ons ook zorgen over het hacken van derden en het delen van data met buitenlandse diensten", aldus de privacystrijder.