Op 25 september werd bekend dat Thierry Baudet met zijn Forum voor Democratie gaat deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen. In de peilingen is hij echter nog onzichtbaar. De peilingwijzer geeft voorlopig wel Jan Roos (VNL) en DENK een kans om tot twee zetels te winnen, maar het Forum voor Democratie lijkt niet meteen potten te breken. Uiteraard is het nog vroeg en moet de campagne nog beginnen. Toch lijkt het er op dat Baudet wat opstartproblemen heeft. Wat is er aan de hand?

Er is eigenlijk weinig geweten over hoe burgers tegen deze nieuwe beweging aankijken. Gelukkig wordt binnenkort een nieuwe dataset beschikbaar waarin een aantal vragen over Thierry Baudet en de zijnen werden gesteld. In de aanloop naar en vlak na het Oekraïne-referendum deed ik namelijk samen met een aantal collega’s voor de Stichting Kiezersonderzoek Nederland (SKON) een onderzoek naar de stemmotieven van kiezers bij het Oekraïne-referendum. Dit onderzoek is vanaf 18 november officieel beschikbaar. We zullen er de komende dagen nog meer over bloggen hier op Stukroodvlees. Hier alvast een voorproefje waarbij we inzoomen op de meest fascinerende ‘intiatiefnemer’ van dat referendum, het Forum voor Democratie.

Achtergrond: het Nationaal Referendumonderzoek

Het onderzoek bestond uit twee korte vragenlijsten tijdens de campagne en een uitgebreidere vragenlijst vlak na het referendum. Het survey werd gehouden via het LISS-panel. De response rate varieerde van 73,7% tot 85,5% en er deden telkens tussen de 2326 en 2502 respondenten mee. Natuurlijk gelden de klassieke disclaimers over steekproeven (bv. lees de resultaten niet als exacte cijfers en het gaat om een steekproef niet de populatie, het gaat om een momentopname). De onderstaande resultaten zijn dus vooral indicaties.

Dit gezegd zijnde, gaat het hier wel om een mooie dataset op basis van een steekproef die niet gebaseerd is op zelfselectie. De dataset levert een berg interessante informatie op, ook over zaken die niet direct over stemmotieven gaan. We vroegen bijvoorbeeld ook naar de bekendheid met en waardering voor de drie ‘initiatiefnemers’ en Stem Voor Nederland. Dit werd driemaal bevraagd en we kunnen dus kijken naar de evolutie van deze bekendheid en waardering. Vooral voor het Forum voor Democratie levert dit interessante resultaten op.

Alle organisaties werden bekender tijdens de campagne

Naarmate de campagne vorderde, werden de Geenpeil, het Forum voor de Democratie, Burgercomité-EU en Stem voor Nederland alle vier bekender. Er waren echter duidelijke verschillen. Burgercomité-EU bleef vrij onbekend, wat gegeven haar relatieve en bewuste afwezigheid in de media niet geheel verwonderlijk is. Wel opvallend is dat Stem voor Nederland nauwelijks bekender werd. Geenpeil en Forum voor Democratie zagen wel een gestage stijging in bekendheid zien.

Figuur 1. Evolutie bekendheid ‘initiatiefnemers’ en Stem voor Nederland tijdens campagne

Bekender, maar minder waardering?!

Dat betekent echter niet dat de waardering voor deze organisaties steeg. Integendeel. Stem voor Nederland en Geenpeil bleven vrij stabiel (de organisatie heeft een relatief stabiele groep ‘liefhebbers’ en ‘haters’), maar de gemiddelde waardering voor het Burgercomité-EU en (vooral) het Forum voor Democratie daalde duidelijk.

Wat betreft het Burgercomité-EU zal wellicht het interview met het NRC een rol hebben gespeeld (de daling is vooral sterk tussen de laatste week van maart en na het referendum). Wat betreft het Forum voor Democratie is er echter iets anders aan de hand.

Belangrijk hierbij is te weten dat alleen respondenten die de organisaties kennen een waarderingscore kunnen aangeven. De gemiddelden in figuur 2 gaan dus steeds over een verschillende groep mensen. Zoals eerder aangegeven waren de bekendheidsscores van Burgercomité-EU en Stem voor Nederland vrij stabiel, maar de bekendheid van het Forum voor Democratie steeg wel enorm. De mensen die Baudet en de zijnen leerden kennen tijdens de campagne konden hen dus blijkbaar niet waarderen. Een blik op wie Baudet kent, verklaart meteen heel veel.

Figuur 2. Evolutie van de waardering tijdens de campagne

Baudet vooral bekend bij PvdA’ers, D66’ers en Groenlinksers

Hoewel Baudet tijdens de campagne bij zowat alle groepen kiezers bekender werd, was deze stijging vooral groot bij PvdA’ers, D66’ers en Groenlinksers (zo’n +17 tot +18% versus zo’n +10% bij de andere partijen). En deze partijen kenden hem om te beginnen al vaker. Tabel 1 laat de gemiddelde bekendheid en waardering zien per type kiezer vlak na het referendum.

Jawel, Baudet en de zijnen zijn er vooral in geslaagd om bekendheid te verwerven bij de partijen die niet tot zijn doelgroep behoren. Dat uit zich ook in algemene waardering voor het Forum voor Democratie: PvdA’ers, D66ers en Groenlinksers zijn bepaald geen fan van de organisatie. Kortom, Baudet is vooral bekend bij dat wat hijzelf ‘de elite’ zou noemen. En daar zit meteen het probleem voor hem: deze kiezers kunnen hem absoluut niet waarderen.

Tabel 1. Bekendheid en waardering Forum voor Democratie

Noot: N geeft aan bij hoeveel respondenten Forum voor Democratie bekend is; % geeft aan welk percentage van de totale groep kiezers per partij dit is; kolom twee geeft de gemiddelde waardering voor zij die FvD kennen.

Verkeerde publiek

Het Forum voor Democratie kondigde nu bijna twee maanden geleden aan dat het zou deelnemen aan de Tweede Kamerverkiezingen, maar voorlopig lijkt dat nog weinig succesvol als we peilingen mogen geloven. In dit blog onderzochten we waarom dit het geval was.

Het probleem van Baudet en de zijnen lijkt vooral te zijn dat ze weinig bekend zijn en dat ze bovendien vooral bij de verkeerde mensen bekend zijn. Natuurlijk gaat het hier om simpele, beschrijvende analyses, natuurlijk valt er altijd af te dingen op surveys, natuurlijk gaat het hier om een snap shot, maar als ik het Forum voor Democratie was, zou ik me zorgen maken.

Mogelijk kiest Baudet de verkeerde media-outlets om zijn boodschap te verkondigen (De Wereld Draait Door bijvoorbeeld …). Mogelijk is het niet zo’n goede strategie om jezelf de “belangrijkste intellectueel van deze tijd” te noemen en tegelijk tegen de elite te zijn. Vele verklaringen zijn denkbaar.

Hoe dan ook, als Baudet echt succes wil hebben dan zal hij moeten proberen om bekend te worden ‘buiten de ivoren toren’. Vandaar een gratis advies: wellicht is het tijd om de campagne- en communicatiestrategie om te gooien.

Foto, door Elekes Andor, License.