De Amerikaanse staat New York heeft dertien bedrijven – waaronder vier Nederlandse - op een zwarte lijst geplaatst omdat zij Israël zouden boycotten. De bedrijven krijgen drie maanden om het tegendeel te bewijzen en zo zelf een boycot door de staat New York af te wenden.

De Nederlandse bedrijven op de lijst zijn ingenieursbureau Royal HaskoningDHV, ASN Bank, Triodos Bank en waterbedrijf Vitens. Haskoning en Vitens zagen drie jaar geleden, mede op advies van het ministerie van Buitenlandse Zaken, af van activiteiten in door Israël bezet gebied. ASN deed dat al eerder en Triodos sloot een bedrijf uit van investering vanwege banden met de nederzettingen.

De Nederlandse regering voert al jaren een zogenoemd ontmoedigingsbeleid, waarbij het kabinet bedrijven ‘actief ontmoedigt investeringen te doen of andere activiteiten te ontplooien in of ten behoeve van Israëlische nederzettingen in de bezette Palestijnse Gebieden’. Die nederzettingen zijn volgens internationaal recht illegaal.

Verenigde Naties

Triodos volgt de richtlijnen van de Verenigde Naties voor maatschappelijk verantwoord ondernemen, zegt de bank desgevraagd, en kijkt per project of er kans is op schending van die principes. De bank boycot Israël echter niet.

Dat geldt ook voor Royal HaskoningDHV: “We werken in Israël al jaren aan projecten op het gebied van water, milieu en infrastructuur”, aldus een woordvoerder. “Wij betreuren het dat we op deze lijst staan.”

Haskoning verwacht overigens “nauwelijks” schade door de lijst. Het bedrijf doet geen zaken met de staat New York. Triodos is daar ook niet actief.

De zwarte lijst is een initiatief van de gouverneur van New York, Andrew Cuomo. “Het is heel simpel: als jij Israël boycot, boycot New York jou”, zei hij in juni toen hij de maatregel aankondigde.

Een half jaar geleden publiceerde de staat Illinois ook al een zwarte lijst met elf bedrijven, waaronder de Nederlandse ASN Bank, omdat die zich tien jaar geleden terugtrok uit de (mede) in bezet gebied aangelegde trambaan van Jeruzalem. De bank noemde de zwarte lijst een “puur theoretische” kwestie: ASN had nooit gekeken naar de mogelijkheden om te beleggen in staatsobligaties van Illinois.

De maatregelen van de Amerikaanse staten lijken een politieke reactie op de zogeheten BDS-campagne, geïnitieerd door Palestijnse organisaties die vanwege de Israëlische bezetting pleiten voor tegen Israël gerichte boycot-, desinvesterings- en sanctieactiviteiten.

Triodos is onlangs door de staat New York van de lijst op de hoogte gebracht en heeft per brief bezwaar gemaakt. De bank zal ook contact opnemen met het ministerie van Buitenlandse Zaken. Dat onderzoekt nog welke consequenties de lijst heeft, net als Haskoning. Vitens was dinsdag niet bereikbaar voor commentaar.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 7 december 2016