Wolność słowa, prawo do życia, równości wobec prawa, wolność sumienia, bezpieczeństwo i prawo do azylu - to niektóre z podstawowych praw człowieka, gwarantowanych Deklaracją ONZ z 1948 roku. Prawa te są uniwersalne, zatem dotyczą każdego człowieka - niezależnie od obywatelstwa, poglądów, czy bycia skazanym przez sąd.

REKLAMA

Tymczasem w roku 70. rocznicy uchwalenia Powszechnej Deklaracja Praw Człowieka nie wszyscy ludzie uważają je za ważne dla ich kraju, a szczególnie dla życia codziennego. Część osób w ogóle nie sądzi, że istnieje coś takiego jak "uniwersalne prawa człowieka". W badaniu Ipsos, które przeprowadzono w 28 państwach, w tym w Polsce, 73 proc. respondentów uważa, że "istnieje coś takiego jak prawa człowieka", a 14 proc. jest przeciwnego zdania.

Polska jest znacznie poniżej tej średniej. Aż 29 proc. badanych odpowiedziało na to pytanie "nie". To najgorszy wynik w tym kryterium. Na dole tabeli jest jeszcze Belgia, gdzie jeszcze mniej osób niż w Polsce (48 proc do 52 proc.) odpowiedziało na pytanie twierdząco, jednak mniej - 17 proc. - uznało, że prawa człowieka nie istnieją. W tabeli jesteśmy za Francją, Niemcami i USA, ale też Turcją i Arabią Saudyjską, gdzie prawa człowieka są poważnie łamane.

Na badanie zwrócił uwagę twitterowy profil "Notes from Poland".

Polska jest na ostatnim miejscu także, jeżeli chodzi o inne pytanie badania Ipsos. Badacze sprawdzali, czy zdaniem ludzi "prawa człowieka są ważne dla tworzenia bardziej sprawiedliwego społeczeństwa" w danym kraju. Spośród badanych państw to w Polsce najmniej osób zgodziło się z tym twierdzeniem. 43 proc. badanych zgadza się, że prawa człowieka są w tym kontekście ważne, 26 proc. nie ma opinii, a 28 proc. jest przeciwnego zdania.

Szczególnie ten ostatni wynik odstaje od średniej. W średniej 28 państw tylko 8 proc. respondentów uznało, że prawa człowieka nie są ważne w budowaniu sprawiedliwego państwa. Drugi kraj za nami - Brazylia - ma ten wskaźnik na poziomie 16 proc.

Najważniejsza ochrona dzieci i wolność słowa

Jak wypadają odpowiedzi na inne pytania w badaniu? Średnio większość (78 proc.) ludzi zgadza się, że ich kraj powinien mieć akty prawne, które gwarantują prawa człowieka. Prawie wszyscy zgadają się z tym m.in. w Serbii i na Węgrzech. W Polsce z 83 proc. odpowiedzi na "tak" wynik jest powyżej średniej.

Niewiele osób z 28 państw (7 proc.) uważa, że prawa człowieka mają negatywny wpływ na życie. W Polsce jest to tylko 6 proc. Większość w poszczególnych państwa sądzi, że wpływ jest pozytywny lub nie ma wpływu. 50 proc. badanych ze wszystkich państw jest zdania, że prawa człowieka są ważne w codzienny życiu. W Polsce zgadza się z tym 53 proc. badanych - jednak 22 proc. uznało, że są one bez znaczenia dla codzienności.

W większości państw co najmniej połowa badanych (w Polsce 65 proc.) twierdzi, że "niektórzy ludzie nieuczciwie wykorzystują prawa człowieka" dla własnych korzyści. W Niemczech i Szwecji, ale też Chinach, większość badanych uważa, że w ich państwach wszyscy cieszą się takimi samymi prawami człowieka. W Polsce sądzi tak 38 proc. badanych - i dokładnie drugie tyle jest przeciwnego zdania.

Za najważniejsze prawa człowieka ludzie najczęściej uważają kolejno: wolność słowa, prawo do życia, do wolności, równości wobec prawa, wolności od dyskryminacja oraz wolności sumienia i religii. Te prawa wskazało 25 - 30 proc. badanych. Najmniej osób (6-7 proc.) wskazało jako ważne prawo do protestu, do ubiegania się o azyl oraz prawo do wypoczynku od pracy. Badani uznali, że ochrony praw człowieka najbardziej potrzebują dzieci, osoby z niepełnosprawnościami oraz seniorzy. W tym pytaniu najmniej osób wskazało m.in. więźniów, mniejszości religijne i imigrantów.

"Prawa człowieka są w ciężkim kryzysie. W Europie dyskutujemy o prawach idących daleko poza podpisane konwencje, zaś w krajach Azji i Afryki społeczność międzynarodowa nie jest w stanie zagwarantować wdrożenia podstawowych praw jak np. wolności od tortur czy nie głodzenia ludności" - skomentował na Twitterze Wojciech Wilk, szef Polskiego Centrum Pomocy Międzynarodowej i były pracownik ONZ.

Badanie przeprowadzono na przełomie maja i czerwca bieżącego roku w formie wywiadów i ankiet internetowych. W Polsce próba badawcza wynosiła 500 osób w wieku 16-64 l. Ipsos zwraca uwagę, że w krajach z powszechnym użyciem internetu (w tym w Polce) badanie może być uznane za reprezentacyjne dla całej populacji (w wieku próby badawczej). Z kolei w krajach z niższym poziomem użycia internetu (Turcja, Chiny, Arabia Saudyjska) próba nie jest całkowicie reprezentatywna dla całej populacji i pokazuje raczej opinie "bardziej zamożnej i skomunikowanej części populacji", która reprezentuje "formującą się klasę średnią".