Nederland heeft besloten de ambassadeur in het Turkse Ankara officieel terug te trekken. De ambassadeur was sinds maart 2017 al niet meer welkom in Turkije.

Het besluit volgt na maanden onderhandelingen met Ankara om de diplomatieke relaties te herstellen. "We zijn al maanden bezig en komen niet vooruit", zegt minister van Buitenlandse Zaken Halbe Zijlstra. "Hoe lang moet je nog doorpraten?" vraagt hij zich af.

Het ministerie zegt de afgelopen periode op verschillende niveaus gesprekken gevoerd te hebben, maar het heeft moeten concluderen dat die "vooralsnog geen zicht op normalisatie van de bilaterale betrekkingen" biedt.

Verkiezingen

De Nederlandse ambassadeur is niet meer welkom in Turkije sinds de spanningen in maart vorig jaar, vlak voor de Tweede Kamerverkiezingen, hoog opliepen tussen Nederland en Turkije. De situatie escaleerde toen Nederland weigerde hier Turkse bewindslieden te laten spreken in het kader van een referendum over de Turkse grondwet.

De Turkse president Recep Tayyip Erdogan beschuldigde Nederland van nazisme en fascisme en verklaarde de Nederlandse ambassadeur niet meer welkom. Sindsdien zijn de diplomatieke verhoudingen verslechterd. Zowel premier Mark Rutte als president Erdogan eisten over en weer excuses van elkaar.

Normalisatie

Onlangs leken Nederland en Turkije de weg naar een herstel van de onderlingen verhoudingen gevonden te hebben. In januari zei Rutte de banden met Turkije te willen herstellen. Excuses voor de nazi-opmerkingen waren niet meer nodig. Ook Erdogan sloeg de afgelopen maanden een mildere toon aan. Zo noemde hij Rutte "een oude vriend".

Zijlstra zei dat hij gezien de uitingen van de afgelopen tijd "goede hoop" had dat het goed zou komen. De situatie blijkt hij "onwenselijk" vinden.

Dat Buitenlandse Zaken de onderhandelingen nu stopzet, kan verrassend genoemd worden. Tegelijkertijd moet het gezien worden als een zet in een diplomatiek schaakspel waar zowel Nederland als Turkije met een geloofwaardig politiek verhaal voor de achterban moet komen.

Zijlstra

Premier Rutte heeft al eerder gezegd dat de Turken geen excuses van hem hoeven te verwachten. Waar de gesprekken precies op zijn gestrand, wil het ministerie niet zeggen.

Volgens Zijlstra moet de oplossing van de ruzie tussen de twee NAVO-partners in de juiste verhouding staan. "Wij hebben een heel ander beeld van wat er vorig jaar is gebeurd", zegt Zijlstra. "Nederland heeft helder aangegeven geen excuses te zullen maken".

Daaruit valt op te maken dat Nederland en Turkije het niet eens worden over de verklaring die de ruzie officieel beslecht. Zijlstra wil een "evenwichtig verhaal" waar er kort gekeken wordt naar het verleden en vooral gekeken wordt naar de toekomst.

Gevolgen

De gevolgen voor de escalatie van de diplomatieke ruzie zullen in de praktijk tot weinig verandering ten opzichte van de laatste tien maanden leiden. Zolang de Nederlandse ambassadeur geen toegang wordt verleend tot Turkije zal de Nederlandse regering de Turkse ambassadeur ook geen toegang verlenen tot Nederland.

Wel blijft Nederland de consul-generaal van het consulaat in Istanboel behouden en is er een zaakgelastigde die de taken van de ambassadeur waarneemt. Ook zal Nederland de komst van de nieuwe Turkse consul-generaal niet blokkeren.