Beeld thinkstock

De blogs van terminal zieke patiënten werden, naarmate de dood dichterbij kwam, positiever van toon. Ze gingen vaak over familie en religie. De teksten van deze patiënten en gevangenen op de drempel van de dood werden ook vergeleken met teksten van vijftig vrijwilligers die zich moesten inbeelden dat ze nog maar kort te leven hadden. Daarin voerden negatieve emoties wel de boventoon.



'Ik geloof wat de onderzoekers zeggen', aldus Agnes van der Heide, hoogleraar levenseinde aan het Erasmus MC. 'Als mensen ziek worden of in een rolstoel terechtkomen, kunnen ze daar ook vaak beter mee omgaan dan ze van te voren hadden gedacht. Heel herkenbaar. Wel moet je bedenken dat voor deze studie alleen teksten van terminaal zieke bloggers zijn gebruikt. Dat zijn mensen die dat nog kunnen en iets te vertellen hebben. Daaruit leid ik af dat er aan dit onderzoek dus weinig of geen mensen die een heel ellendig ziekbed hebben.' De onderzoekers zelf waarschuwen dat hun conclusies mogelijk niet opgaan voor mensen die door ouderdom sterven.

In grote lijnen bevestigt de studie ('Dying is unexpectedly positive' in Psychological Science) wat het Erasmus MC zelf ook in onderzoek terugvond: dat het sterven een positieve ervaring kan zijn. 'In dat stadium accepteren de familie en de patiënt het overlijden vaak en is alles erop gericht het de zieke zo comfortabel mogelijk te maken', aldus Van der Heide.



Een kenmerkende blogtekst uit het onderzoek: 'Water en voeding komen nu via een infuus - drup, drup, drup. Hulp nodig voor elke beweging. Met zoveel zorg en liefde omgeven, ben ik in staat de volgende stap zetten.'

Verpleeghuisarts Bert Keizer juicht elke studie toe die ons vooroordeel over 'de gruwel van het sterfbed' nuanceert. 'Dat hele doodgaan wordt zwaar overschat qua moeilijkheid. Er is niemand die in wanhoop en met spijt over het voorbije leven op zijn sterfbed ligt. De familie eromheen is bezig met de dood. Maar jijzelf niet. Er is altijd een zekere berusting. De wens je laatste dagen niet te laten verpesten door boosheid over je noodlot. En laten we niet vergeten: je lichaam is dodelijk vermoeid. Je geest ook.'



Alle teksten van zowel de vrijwilligers als de echte zieken en veroordeelden werden geanalyseerd op het voorkomen van positieve en negatieve woorden. 'Een indirecte meetmethode', vindt Van der Heide, maar wel een die steeds vaker wordt gebruikt.

Voorbeelden uit het onderzoek

Voorbeeld 1

Blogpost aan het begin van een terminaal ziekbed met ALS

'Soms denk ik: dit overkomt mij niet. Ik zie mijzelf langs het plafond zweven en naar beneden kijken naar die kerel die worstelt met praten, eten en slikken. Ik heb echt medelijden met hem. Blij dat ik het niet ben.' 'Maar ik ben het natuurlijk wel.'



Vlak voor het overlijden aan een terminale ziekte

'Elke dag bij het wakker worden ben ik mij bewust van de gedachte dat ik nog steeds leef. Als dan om 6 uur mijn iPhone wekker afgaat met tjirpende krekels en de woorden 'geluksvogel', voel ik mij inderdaad een geluksvogel. Ongedacht hoe de dag verloopt, lichamelijk en geestelijk, ik ben er nog.'

Voorbeeld 2

Een vrijwilliger die zich inbeeldt dat hij binnenkort geëxecuteerd wordt

'Waarom? Waarom heb ik het gedaan? Is deze misdaad het waard om voor te sterven? Stom van mij, om te denken dat ik ermee weg zou komen. En waarom bestaat de doodstraf nog? Leven we niet in een beschaafd land?'



De laatste woorden van een echte ter dood veroordeelde

'Noël, ik hou van je man. Je ging door dik en dun voor mij, jij en Brigitaa. Wees er voor elkaar. Ik heb er vrede mee, heb geen zorgen net zoals ik geen zorgen heb. En aan de familie van het slachtoffer, ik hoop dat jullie er ook vrede mee hebben.'

Voorbeeld 3

Een vrijwilliger die zich een terminale ziekte inbeeldt

'Ik ben niet religieus. Als ik doodga, houdt mijn essentie op te bestaan. Ik verdwijn in het donker. (..) Dat beangstigt mij, net als de wetenschap dat ik mijn kinderen alleen achterlaat, dat ik ze niet steunen in hun verdriet.'



Echte patiënt die de volgende dag zal overlijden

'Flikker op. Ik wil niks meer horen over prognoses of terugvallen. Ik wil niet weten hoeveel tijd ik over heb (..). Ik ga gewoon elke dag wakker worden en als ik dan nog leef, dank ik mijn gelukkige gesternte dat ik weer een dag voor mij heb.'