'Voor ieder moertje dat kapot gaat, moet je op zoek'

Koop een boot en werk je dood, wordt er wel gezegd. Agnes Vos (58) lacht er een beetje om. Zij en haar partner hebben een Amsterdammertje, een motorsleepboot die gebouwd is voor de Amsterdamse grachten. Met schuurpapier en naaldhamer het roest te lijf, ze heeft niet bijgehouden hoeveel uren ze daar al mee kwijt is. "Heel ontspannend na je dagelijks werk."



Vos' partner onderhoudt intussen de motor - want niet alleen het schip zelf (uit 1930) is erfgoed, de motor uit 1960 is dat ook.



"Voor ieder schroefje en ieder moertje dat kapot gaat, moet je op zoek naar een vervangend onderdeel. Er dan maar een nieuwe motor inzetten, dat doe je alleen als het echt niet anders kan."



Vos is bestuurslid van de vereniging De Motorsleepboot, en de grootste uitdaging voor die club is: hoe betrekken we er jongeren bij? Want tja, de kapiteins van nu, de mannen die nog wel eens een sleepklusje aannemen, worden ouder. Die klusjes zijn er niet veel, zo'n schip is geen werk meer, maar hobby. En niet iedereen heeft daar tijd en geld voor.



Maar voor Vos is het het mooiste wat er is. "Je wilt toch iets authentieks, iets waarmee je onderscheidt van al die snelle witte jachten."



'De geluiden alleen al, krakend hout, klapperende tuigage'

De Waddenzee, die is geweldig voor platte schepen. Bij eb even op een bank liggen ... prachtig." Fer Martens (68) heeft een Lemsteraak, een platbodemjacht van hetzelfde type als de Groene Draeck van prinses Beatrix. Hij was er niet naar op zoek, maar toen hij hem zag, was hij meteen verkocht. "Ik zei tegen mijn vrouw: dit is een écht schip. Die geluiden alleen al. Het kraken van het hout, de tuigage die tegen de mast klappert! Heel wat anders dan zo'n jacht van polyester."



In het stamboek van ronde en platbodemjachten dat wordt bijgehouden, staan zo'n 2500 schepen. Zeshonderd daarvan zijn echt oud, dat zijn varende monumenten, zegt Martens. Zijn eigen schip is een replica, maar toch is ook hij twee à drie weken per jaar kwijt aan onderhoud. "Je schip drijvend houden is één, ermee kunnen aankomen is iets anders."



De mastwortel, een versiering bovenin de mast, heeft hij belegd met bladgoud. "Als ik aankom en ik zie mensen naar de waterkant hollen om te kijken, ja, dat geeft een mooi gevoel."



Het heeft met nostalgie en traditie te maken, zo omschrijft Martens het sentiment dat schepen als het zijne oproepen. "Maar tegelijkertijd is het ook iets levends. Het verdwijnt niet."



'Het wordt een soort kind van je, zo'n schip'

Kotters zijn snelle houten zeilschepen met één mast, die vroeger vooral werden gebruikt in de visserij. Van deze kotters varen er in Nederland nog vijf- à zeshonderd.



Een daarvan, in 1932 gebouwd in Denemarken, is eigendom van Cor Bolt (63). Bolt kocht hem zo'n twintig jaar geleden voor weinig geld. "Maar als ik nu alle bankafschriften naast elkaar leg - dat doe ik maar niet, hoor - dan had ik misschien beter een nieuw jachtje kunnen kopen."



In de loop der tijd heeft hij het schip volledig gerestaureerd en omdat het van hout is, vergt het veel onderhoud. Veel doet hij zelf, voor het echte vakwerk vaart hij naar een werf in Spakenburg. "Klaar is het nooit, maar ik ben nu zover dat ik complimenten krijg voor hoe hij eruit ziet. Daarom kan ik er nu ook mee naar Sail."



Een dag heeft 24 uur en Bolt heeft werk waarbij hij veel zit, dus als hij daarmee klaar is, kan hij best de 'tweede accu' aanzetten, zoals hij het zelf zegt.



"Liefde voor het schip, dat is het. Het zit in de genen, denk ik. Mijn vader was visser, ikzelf ook een tijdje. En 't wordt toch een soort kind van je, zo'n schip. Je wilt het verzorgen."