Według konstytucjonalisty budżet na 2017 rok nie został uchwalony

Uchwalanie ustaw bez obecności opozycji to zjawisko, które, zdaniem dra Piotrowskiego, jest zaprzeczeniem demokratycznego stanowienia prawa

W sytuacji poważnych wątpliwości co do statusu piątkowego "posiedzenia sejmu" w Sali Kolumnowej, zdaniem dr. Piotrowskiego najlepiej byłoby we wtorek kontynuować obrady od momentu, gdy marszałek Kuchciński ogłosił przerwę na sali plenarnej

Planowane przez PiS zmiany dotyczące funkcjonowania mediów w sejmie prawnik ocenia jako ewidentnie niekonstytucyjne

Magda Gałczyńska, Onet: Czy w świetle piątkowych wydarzeń, czyli blokady mównicy przez opozycję i przeniesienia obrad do Sali Kolumnowej, gdzie zebrali się tylko posłowie PiS-u, możemy uznać, że budżet na przyszły rok został uchwalony?

Dr Ryszard Piotrowski, konstytucjonalista: Obawiam się, że nie. To, czy ustawa jest uchwalona, zależy nie tylko od wyniku głosowania, ale też od tego, czy uchwalił ją Sejm.

A nie uchwalił? Posłowie PiS-u twierdzą, że w Sali Kolumnowej odbyło się "posiedzenie"...

Tyle że Sejm to pojęcie odnoszące się do wszystkich, podkreślam, wszystkich posłów, tak większości, jak opozycji. Ich status konstytucyjny jest taki sam: są przedstawicielami narodu. Nie można więc przyjąć, że uchwala się coś przy nieobecności opozycji...

Która, że wejdę panu w słowo, do Sali Kolumnowej miała, jak wynika z ich relacji, utrudniony dostęp.

Otóż to. Tymczasem ustawa to wynik procedury, która ma być jawna, w której uczestniczą tak media, jak posłowie opozycji.

Więc jak nazwać to, co działo się w Sali Kolumnowej?

Marszałek Kuchciński zadeklarował, że było to posiedzenie Sejmu, ale to, moim zdaniem, zostało przerwane w momencie ogłoszenia przerwy na Sali Plenarnej. Później, w Sali Kolumnowej odbyło się po prostu spotkanie posłów. To, że marszałek nadał mu status posiedzenia, nie oznacza jeszcze, że nim było.

I co teraz?

Skoro są wątpliwości, a są, najlepiej byłoby kontynuować obrady od momentu ogłoszenia przerwy, czyli od chwili, gdy jeden z posłów został wykluczony, a opozycja zablokowała mównicę. Tyle że mam poważne obawy, czy to scenariusz realistyczny...

Zobacz także Andrzej Gajcy: opozycja nie walczy w obronie mediów, lecz by obalić PiS Foto: Marcin Obara / PAP

undefined

Z jakiego powodu?

Bo wszyscy znaleźliśmy się w swego rodzaju lejku

To znaczy?

Znaczy tyle, że ani większość nie może się cofnąć bez znaczących strat politycznych, ani opozycja nie może spokojnie zaakceptować tego, że uchwala się ustawy bez niej. Gdyby to zrobili, to po takiej deklaracji można już iść do domu. PiS, tym spotkaniem na Sali Kolumnowej stworzył precedens. Tyle że takie zjawisko, czyli uchwalanie prawa bez opozycji to, powiem wprost, zaprzeczenie demokratycznego stanowienia prawa.

A co, jeśli PiS, mimo wszystko, skieruje teraz budżet do Senatu? A później ustawa trafi do prezydenta?

Chciałbym mieć nadzieję, że prezydent skorzysta ze swoich uprawnień i w trybie kontroli prewencyjnej skieruje tę ustawę do Trybunału Konstytucyjnego. Tak powinno się stać. A gdyby Trybunał uznał, że sposób procedowania był niezgodny z konstytucją, proces uchwalania budżetu należałoby powtórzyć.

Tyle że to teoria...

To prawda, mam nikłe nadzieje, że tak się stanie w praktyce. Scenariusz jest mało realistyczny, choć przewiduje go konstytucja.

Pytanie, czy prezydent zechce...

A mógłby, bo w tej niewątpliwie trudnej sytuacji stałby się czynnikiem moderującym. Bo, bez wątpienia, mamy pogłębiający się kryzys. Dotąd, dotyczył głównie Trybunału Konstytucyjnego, ale teraz przeniósł się na Sejm. To jest kryzys kulturowy i pojęciowy. PiS stoi na stanowisku, że jako zwycięzca ma prawo wziąć wszystko. Wziął Trybunał, a teraz chce kontrolować ustawodawstwo w drodze eliminacji opozycji.

A co to znaczy z punktu widzenia ustroju państwa?

To znaczy, że gdybyśmy ten redukcjonizm zastosowali, to ustrojowo mamy demokrację większości, której konstytucja nie przewiduje. A w praktyce mamy dyktaturę wyborczą.

Na razie jeszcze jej nie mamy, bo posłów, w jakimś stopniu kontrolują wyborcy i media...

Na razie. Bo przypomnijmy, od czego się obecny kryzys zaczął. Od ewidentnie niekonstytucyjnych planów ograniczenia dostępu mediów do prac parlamentu. Parlament to posłowie oraz opinia publiczna, której przedstawicielem i informatorem są wolne media. Jeśli chce się im dostęp do Sejmu ograniczyć, powinno się to odbywać w atmosferze dialogu. A nie, jak to się stało, w sposób arbitralny i odgórny.

Tyle że dialog to chyba nie jest ostatnio zbyt popularna metoda?

To prawda i w tym jest problem, bo wrócę do sedna działania parlamentu. Ono opiera się właśnie na rozmowie i dialogu. On nie zawsze musi być sensowny, nie zawsze musi być na temat, ale Sejm to nie jest lekcja w klasie! I każdy poseł powinien mieć prawo swobodnie się wypowiedzieć, nawet jeśli to rządzącą większość irytuje. Co z tego, że większość sobie przegłosuje ustawy? Prawo też musi być wynikiem dialogu, bo jeśli nie jest, to, powtórzę, mamy dyktaturę wyborczą.

(JaS)