Duizenden mensen vieren Newroz, het Koerdische nieuwjaar, in Diyarbakir, Turkije. Het jaarlijkse feest staat symbool voor de strijd voor de Koerdische identiteit en luidt de eerste dag van de lente in. Beeld Joris van Gennip

Het gaat naar omstandigheden goed’, zegt Murat Memis (30) telefonisch vanuit Diyarbakir in Oost-Turkije. De fractievoorzitter van de SP in Eindhoven wordt er door de Turkse justitie van verdacht lid te zijn van en propaganda te maken voor de terroristische organisatie PKK. Hij werd 30 april gearresteerd tijdens een vakantie met zijn gezin in Antalya, zat vier dagen in de cel, kwam daarna voorlopig weer op vrije voeten, maar mag Turkije niet verlaten in afwachting van zijn proces.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie.

‘We zaten ’s avonds met de familie net wat te drinken in een restaurant in Antalya’, vertelt Memis door de telefoon. ‘We hadden vis besteld. Tegen 8 uur kwam een ober bij onze tafel en vroeg: wie is Murat Memis? Hij vroeg me een minuutje mee te komen. Ik dacht dat er iets mis was met de rekening. Binnen zaten drie mannen te wachten. Ze gaven me een hand en zeiden dat ze van de afdeling terreurbestrijding van de politie waren.’

De drie mannen verzochten Memis mee te gaan naar zijn hotel. ‘Ik zei nog: geef me een minuutje om de familie te informeren. Er brak even paniek uit: wat gebeurt hier?’

Toen ze bij het hotel kwamen, stonden er ook al vijf mannen te wachten voor de hotelkamer. ‘In één keer stonden er opeens bijna tien man in mijn kamer. Ik mocht niks aanraken. Ze zeiden dat ik was aangehouden voor lidmaatschap van een terroristische organisatie en het maken van propaganda daarvoor. Ze hebben twee uur lang mijn hotelkamer doorzocht om mijn mobiel te vinden. Die had ik niet meegenomen uit Nederland. Ik wilde op vakantie echt tot rust komen.’

Hij had wel zijn iPad van de gemeente bij zich, zegt hij via de smartphone van zijn nichtje. ‘Die iPad hebben ze in beslag genomen. Alles wat erop staat hebben ze eruit getrokken en gekopieerd. Er staan ook heel veel vertrouwelijke stukken van de gemeente Eindhoven op die iPad.’

Na twee uur werd hij meegenomen naar het ziekenhuis. ‘Daar moest ik een formulier ondertekenen dat ik me medisch goed voelde, dat er niks met me aan de hand was’, aldus Memis. Op een andere plek werden foto’s genomen en vingerafdrukken afgenomen. Daarna werd hij vier dagen vastgezet in een cel op het politiebureau van Antalya.

‘Op de derde dag ’s avonds ben ik pas verhoord’, vertelt hij. ‘En op de vierde dag moest ik voor de rechter verschijnen. De rechter volgde automatisch de lijn van de officier van justitie. Ze hebben het vermoeden dat ik propaganda maak voor een terroristische organisatie. Op basis van mijn tweets komen ze in de tenlastelegging ook tot de conclusie dat ik lid ben van de PKK. Ik werd door de rechtbank voorlopig vrijgelaten, op voorwaarde dat ik het land niet uit mag. Ik heb mijn Nederlandse paspoort wel teruggekregen. Op 2 juli moet ik verschijnen voor de rechtbank in Antalya.’

Murat Memis, fractievoorzitter van de SP in Eindhoven. Beeld ANP

Smoesjes

Hij verbleef nog twee weken in het hotel in Antalya. Omdat dat verblijf uiteindelijk te duur werd, verkaste hij medio mei naar familie in Diyarbakir. Zijn vrouw en twee jonge kinderen vlogen wel terug naar Eindhoven. Maar woensdagmiddag zijn door de telefoon kinderstemmetjes in de Nederlandse taal te horen vanuit het huis in Diyarbakir. ‘Mijn vrouw en kinderen zijn een uur geleden hier weer aangekomen’, vertelt hij. Ze zijn een hele steun voor hem in deze moeilijke tijd.

Over de rechtszaak zelf kan Memis niets zeggen – hij heeft één Turkse en één Nederlandse advocaat. Hij heeft hart voor de ‘Koerdische zaak’, zegt hij, maar onderstreept ook dat hij elke vorm van geweld en terrorisme afwijst. ‘Ik heb als kind de zware strijd van 1993 in Oost-Turkije meegemaakt’, zegt hij. Turkse militairen kwamen bij hem thuis in het dorp bij Diyarbakir op zoek naar zijn vader, die politiek actief was en streed voor de rechten van de Koerden. Hij zag dat zijn oma aan haar haren door de straten werd gesleept. Ze sloegen hem ook als kind en schreeuwden: waar is je vader? Het gezin moest vluchten naar de stad, later werd het dorp platgebrand.

‘Dat was geen gemakkelijke tijd’, zegt Memis bedachtzaam. ‘Maar ik heb altijd de kant gekozen van vrede en democratie. Alleen door de kracht van gesprekken, de dialoog zoeken, kunnen oplossingen worden gevonden. De dialoog is 10 duizend keer beter dan elkaar dood te schieten of geweld te gebruiken. Ik vind het zeer pijnlijk om beschuldigd te worden van terrorisme, terwijl ik me altijd met hart en ziel heb ingezet voor vrede en democratie.’

Ook over de diplomatieke pogingen van Nederland om hem Turkije uit te krijgen, zwijgt hij. Hij wil ‘de diplomatie niet verstoren’. Maar hij zegt wel blij te zijn dat de zaak eindelijk in de openbaarheid is gekomen. ‘Ik was zes weken afwezig op mijn werk en in de gemeenteraad’, verzucht hij. ‘Ik werd van links tot rechts gebeld: waar ben je? Steeds moest ik smoesjes verzinnen: ik ben op zakenreis of ik ben nog steeds op vakantie.’

De Nederlandse diplomatie heeft tot dusver geen resultaat gehad. Op de beschuldigingen van terrorisme staan zware celstraffen, weet hij. Over de rechtszaak op 2 juli wil hij geen voorspelling doen. ‘Het is nog te vroeg om daarover na te denken’, zegt hij. ‘Dat hangt af van de diplomatie: wat doet Nederland? En ik weet ook niet of justitie nog met meer bewijzen tegen me komt. Ik kan de ontwikkelingen slechts afwachten.’