Hałas za ścianą, śmieci na klatce i telefony na policję. Czy tak wyglądają nasze relacje z sąsiadami? Postanowiliśmy to zbadać, przy okazji zbierając dziesiątki historii z całej Polski: zabawnych, niepokojących i wzruszających. Zobaczcie nasz raport!

Grodzone osiedla wyrastają jak grzyby po deszczu, powoli stając się symbolem zacierających się sąsiedzkich więzi. Czy naprawdę wolelibyśmy żyć w odosobnieniu, zamknięci w obwarowanych twierdzach? W poszukiwaniu odpowiedzi przeprowadziliśmy badanie*, w którym sprawdziliśmy, jak mają się relacje między sąsiadami w Polsce.

Mamy dobre wieści: przepowiednie zapowiadające coraz większe ochłodzenie sąsiedzkich stosunków na razie śmiało można włożyć między bajki. Mamy problem z hałasem, ale co drugi Polak utrzymuje ciepłe relacje z sąsiadami. Choć wolimy trzymać od naszych sąsiadów bezpieczny dystans, ponad połowa z nas bez zawahania zostawiłaby im pod opiekę dziecko lub klucze do mieszkania.

Jak Kargul z Pawlakiem czy jak Karol z Norkiem?

Jak Polacy patrzą na swoich sąsiadów?

Ponad połowa ankietowanych (53%) oceniła swoje sąsiedzkie relacje jako dobre lub bardzo dobre (większość z nich to sąsiędzi „zza płota”, mieszkający w domkach jednorodzinnych). Nieco mniej (44%) opisuje je jako neutralne - nie wykraczające poza uprzejme „dzień dobry”. Chłodne stosunki sąsiedzkie panują jedynie wśród 4% respondentów.

Co drugi ankietowany zna od jednego do trzech swoich sąsiadów, a co czwarty - więcej niż trzech. Mimo dobrych relacji, niemal 70% z nas zdaje się trzymać swoich sąsiadów na dystans. Cenimy prywatność i nie chcemy zacieśniać więzi z osobami, które mieszkają tuż obok nas. Tylko jedna trzecia ankietowanych przesuwa granicę sąsiedzkich relacji poza klatkę schodową czy zebrania wspólnoty, traktując swoich sąsiadów również jak dobrych znajomych, z którymi warto spędzać wolny czas.

Jak wynika z naszego badania, sąsiedzkie przyjaźnie niemal równie często rodzą się na blokowiskach w dużych miastach (gdzie mieszka 40% spośród respondentów utrzymujących kontakty towarzyskie z sąsiadami), co na wsiach i przedmieściach (37%). Najmniej chętni do zacieśnienia więzi z sąsiadem są mieszkańcy małych i średnich miast. Ciepłe relacje wszędzie kwitną jednak powoli - co trzeci ankietowany, który utrzymuje kontakty towarzyskie z sąsiadami mieszka pod jednym adresem ponad 20 lat.

Kiedyś organizowałem imprezę. Kiedy wychodziliśmy na ogródek na papierosa zorientowaliśmy się, że sąsiedzi z kilku domów dalej również mają imprezę - zwykle raczej nie spotykaliśmy się często, a zaledwie tylko się witaliśmy. Późnym wieczorem przez przypadek połączyliśmy nasze imprezy i bawiliśmy się do rana. Od tamtej pory jesteśmy w bardzo bliskich, przyjacielskich relacjach.

W moim 11-piętrowym wieżowcu lokatorzy są sobie obojętni, niektórzy nawet się nie kłaniają. To moje trzecie mieszkanie, ale z czymś takim spotykam się pierwszy raz.

Jestem najstarszą mieszkanką 6-mieszkaniowego bloku. Reszta to młodzi ludzie. Jest miło - wszyscy z sobą rozmawiamy.

Ile o sobie wiemy?

Czy nasi sąsiedzi to tylko anonimowa „pani spod czwórki” i „wąsacz z góry”? Niekoniecznie. Nieco ponad 68% ankietowanych wie, jak nazywają się jego sąsiedzi, a trzy na cztery z badanych osób wiedzą, czym na co dzień zajmują się niektórzy z nich. Tylko 5% zupełnie nie zna swoich sąsiadów.

Co czwarty Polak kojarzy swoich sąsiadów jedynie z wyglądu, mijając ich każdego dnia np. na klatce schodowej - nie wie jednak, jak mają na imię i kim są z zawodu. Przyczyną może być szybkie tempo życia (szkoda czasu na rozmowy na klatce schodowej?) lub... zwyczajny brak chęci, by poznać się chociaż powierzchownie.

Nie czuję potrzeby, by lepiej poznać moich sąsiadów - odbieram to czasami jako ingerencję w czyjeś życie.

Proszę zostawić paczkę u sąsiadki

Sąsiedzkie przysługi wyświadcza sobie aż ośmiu na dziesięciu respondentów. Choć nieoficjalnym symbolem sąsiedzkich relacji jest szklanka, znacznie częściej niż po cukier czy mąkę przychodzimy do sąsiadów po przesyłkę kurierską. 60% ankietowanych odbiera paczki pod nieobecność swoich sąsiadów z piętra lub zza ściany.

Szklanka wciąż trzyma się jednak mocno - pożyczanie produktów spożywczych to druga najczęściej oddawana sąsiedzka przysługa ( 35% odpowiedzi), tuż przed pilnowaniem mieszkania podczas dłuższych wyjazdów. Co piąty ankietowany powierza pod opiekę sąsiadów psa lub kota, a co siódmy ufa im na tyle, by zostawić u nich swoje dziecko.

Rzadko pożyczamy sobie jednak pieniądze (robi to jedynie 5% ankietowanych), jeszcze rzadziej nadwyrężamy plecy sąsiada przy wnoszeniu ciężkich mebli i sprzętów (99% respondentów woli zadzwonić do rodziny, znajomych lub firmy przeprowadzkowej).

Kiedyś, podczas mojej nieobecności, sąsiadka dokarmiała moją rybkę. Pech chciał, że rybka zdechła. Sąsiadka kupiła mi nową, żeby nie było mi przykro.

Obok mieszka młoda para, z drugiej strony starsze małżeństwo. Starszym pomagamy wnosić zakupy na samą górę, jeśli akurat się widzimy (oni odbierają czasem nasze paczki od kuriera - zawsze odwdzięczam się czekoladą!), od młodszych pożyczamy różne sprzęty.

Jedna z sąsiadek piecze ciasteczka na święta i zawiesza na klamce drzwi w zrobionych własnoręcznie torebkach. Ja w zamian też coś kupuję i zawieszam na ich klamce. Ostatnio była to mała butelka wina i podkładki pod kieliszki, które przywiozłam z winnicy w Chile.

Ścisz tę muzykę, bo zadzwonię po policję!

Większość ankietowanych (58% odpowiedzi) stwierdziła, że nigdy nie miała poważniejszych konfliktów z sąsiadami. W sąsiedzkie sprzeczki i kłótnie przynajmniej raz wdały się pozostałe 42% - najczęściej w blokach w dużych miastach (niemal co druga odpowiedź).

Jakie problemy najczęściej sprawiają nam sąsiedzi? Najbardziej irytujący stają się wtedy, gdy nie dają nam odpocząć w ciszy i spokoju (w czym na pewno nie pomagają cienkie ściany w blokach) - głośna muzyka, awantury zza ściany, płaczące dzieci i uciążliwe remonty denerwują prawie co piątego ankietowanego. Niemal równie często nerwy psują nam śmieci i dym papierosowy na klatce schodowej.

Narzekanie na sąsiadów nie jest jednak aż tak powszechne, jak mogłoby się wydawać. Co trzeci respondent zaznaczył, że w zachowaniu swoich sąsiadów nie zauważył nic denerwującego.

Sąsiadka z mieszkania znajdującego się pod moim, miała zwyczaj wzywać policję w przypadku każdego, nawet najmniejszego, czy urojonego hałasu. Szczytem tego było wezwanie policji w czasie, kiedy nikogo nie było w domu.

Sąsiad przyszedł nakrzyczeć na mnie, że robię imprezę w domu, kiedy to w piżamie w misie, z lampką czerwonego wina siedziałam w domu, przeglądając memy. Nadal nie wierzył, że to nie ja robię imprezę (choć tak naprawdę ten hałas słyszał chyba tylko on...).

Jedni sąsiedzi mnie okradli, kiedy dałam im klucze do domu, a inni usiłowali zastraszyć moich chorych i starych rodziców - chcieli kupić ich ogródek za psie grosze.

Mój poprzedni sąsiad hodował kury i kaczki z wannie. Wyprowadzał je codziennie do sztucznego stawiku, który zrobił sobie przed balkonem. Śmierdziało niemiłosiernie!

Jak bardzo ufamy swoim sąsiadom?

Drobne przysługi to jedno, ale na ile tak naprawdę ufamy swoim sąsiadom? Sprawdziliśmy to, pytając o sprawy, z którymi raczej nie udalibyśmy się do byle kogo.

Wygląda na to, że w kwestii zaufania do sąsiadów jesteśmy podzieleni - tylko nieznaczna większość byłaby gotowa powierzyć im pod opiekę dziecko lub klucze do mieszkania. Pod naszą nieobecność znacznie chętniej oddalibyśmy sąsiadom kota lub psa.

Co ciekawe, najbardziej ufni okazali się ankietowani w wieku powyżej 50 lat. Na pewno sporą rolę odgrywają tu znajomości zbudowane przez wiele lat mieszkania pod jednym adresem, ale może… czyżby znów „za komuny było lepiej”?

Z sąsiadem na dystans

W sąsiedzkich relacjach najwygodniej trzymać nam bezpieczny dystans. Ponad połowa ankietowanych nie chce zacieśniać sąsiedzkich więzi, a blisko co dziesiąty respondent uważa, że zna już swoich sąsiadów wystarczająco dobrze. Mimo to, Polacy są raczej otwarci na kontakt - tylko co piąta osoba odrzuciłaby zaproszenie na obiad u sąsiada, a 70% chętnie zorganizowałoby go u siebie.

Wśród osób, które wzięły udział w naszym badaniu tylko nieco ponad 37% chciałoby lepiej poznać swoich sąsiadów. Dobrą okazją do przełamania lodów mogą być np. coraz częściej organizowane przez spółdzielnie i wspólnoty a czasem samych mieszkańców spotkania integracyjne, zbiórki charytatywne czy osiedlowe festyny. Co trzecia osoba przyznaje, że chciałaby, by tego typu sąsiedzkie inicjatywy odbywały się w najbliższej okolicy. Z kolei 50% ankietowanych ma do nich negatywny lub obojętny stosunek - nie interesuje się podobnymi akcjami lub nie bierze w nich udziału.

Dobrze jest, jak jest. My mamy poniżej 30 lat, a nasi sąsiedzi to głównie osoby powyżej 50 roku życia. Jeżeli są w potrzebie to służymy pomocą, ale nie odczuwamy potrzeby zacieśniania relacji.

Uważam, że dobre relacje z sąsiadami są ważne - bywają pomocne, a poza tym milej się mieszka. Wychowałam się na osiedlu domków i tam relacje sąsiedzkie są bardziej przyjacielskie niż w bloku. Gdyby nie to, że mam psa, pewnie nie znałabym nikogo.

Wiem, że stosunki dobrosąsiedzkie są niedoceniane, dlatego od 5 lat organizuję pikniki raz w roku z grillem, zabawami oraz nagrodami dla dzieci. To bardzo zacieśnia znajomości, stwarza poczucie bezpieczeństwa a dzieci mają okazję poznać się wzajemnie. Jak dobrze mieć sąsiada - nie tylko tego drzwi w drzwi!

Przyjaźń w opolskim, kłótnie na Podlasiu

Sprawdziliśmy również, w których województwach więzi sąsiedzkie są najmocniejsze. Najlepiej żyje się obok siebie mieszkańcom województwa opolskiego, gdzie 77% ankietowanych ocenia swoje relacje z sąsiadami jako dobre lub bardzo dobre. Na Opolszczyźnie dystans między sąsiadami jest mniejszy niż w reszcie kraju - kontakty towarzyskie utrzymuje co drugi badany!

Znacznie gorzej jest w województwie podlaskim, gdzie do przyjaźni z sąsiadem przyznaje się tylko 2 na 10 ankietowanych. Aż 64% badanych na Podlasiu przynajmniej raz pokłóciło się z sąsiadem. Konflikty najwyraźniej nadszarpnęły wzajemne zaufanie - co drugi respondent nie ma ochoty dzielić z sąsiadem wspólnego stołu.

Jakie relacje z sąsiadami mają mieszkańcy innych województw? Zapraszamy do lektury zestawienia danych z całego kraju.

ZOBACZ SZCZEGÓŁOWY RAPORT (PDF)

Czego dowiedzieliśmy się z naszego badania?

Większość z nas ocenia swoje stosunki z sąsiadami jako dobre lub neutralne. Na złe lub bardzo złe relacje skarży się jedynie 4% badanych. Choć między sąsiadami wcale nie wieje chłodem, cenimy prywatność - wolimy raczej trzymać bezpieczny dystans i nie chcemy przenosić sąsiedzkich stosunków na stopę towarzyską. Drobne sąsiedzkie przysługi mają się dobrze. Najbardziej powszechne stało się odbieranie przesyłek kurierskich pod nieobecność sąsiada. Im jesteśmy starsi, tym bardziej ufamy sąsiadom, ale tylko połowa z nas oddałaby pod opiekę sąsiada dziecko lub klucze do mieszkania. Nie palimy się do lepszego poznawania swoich sąsiadów - średnio interesują nas sąsiedzkie inicjatywy i spotkania integracyjne.

Na sam koniec historia, która udowadnia, że choć relacje między sąsiadami bywają trudne, niektórzy z nich mogą być cennym skarbem - czasami tylko źle interpretujemy ich intencje.

Mój sąsiad ma manię walki z gołębiami. Ma około 80 lat i prawie nie wychodzi z domu. Wyjątkiem jest balkon, na którym siada i... strzela z procy! Zależnie od pory roku, amunicją są: żołędzie, mirabelki lub pokrojone w kostkę ziemniaki. Wściekałam się, że hałas robi i że te wszystkie śmieci lecą mi na balkon i brudzą bardziej niż ptaki (które i tak się tym jego strzelaniem w ogóle nie przejmują). Ale kiedyś, gdy wyszłam na balkon z zamiarem poproszenia go, żeby mi nie strzelał, on bardzo grzecznie się przywitał i powiedział, że widzi, że nie mam czasu płoszyć ptaków, więc on mi płoszy te gołębie z balkonu. Był taki szczęśliwy, taki przepełniony misją! Pozostało mi uprzejmie podziękować, z zaznaczeniem 'Och ale przecież nie musi pan sobie robić kłopotu...'. Ale on powiedział, że musi. To całe jego życie chyba. Ten balkon i ta proca.

A jakie są Wasze przejścia z sąsiadami? Podzielcie się swoimi najbardziej pamiętnymi historiami w komentarzach.

*Metodologia badania

Badanie przeprowadzono w maju metodą wywiadów internetowych, w których wzięło udział 1067 respondentów z całej Polski, żyjących w blokach, budynkach wielorodzinnych, szeregówkach, bliźniakach i budynkach jednorodzinnych. Ankietowani odpowiadali na pytania otwarte i zamknięte dotyczące ich relacji z sąsiadami, przykładowych przysług wyświadczanych we wspólnocie sąsiedzkiej, konfliktów w przeszłości oraz irytujących zachowań sąsiadów. Każdy z nich miał również możliwość opisania swojej historii dotyczącej sąsiedzkich relacji.