Skattereglar får også fleire til å strupe kraftproduksjonen.

Tørt og kaldt ver både før påske og dei siste vekene bidreg til at eigarar av småkraftverk får liten glede av høge straumprisar. Låg vassføring fører til at småkraftproduksjonen ligg an til å bli over 20 prosent lågare i år enn i fjor. Det viser tal frå Småkraftforeningas avtalepartnar for kraftomsetning, Nordmøre Energiverk.

- Anslaga viser ein produksjonsnedgang på 22 prosent frå i fjor. For dei 44 småkraftverka vi sel straumen for utgjer nedgangen fort minst 40-50 GWh, seier kraftanalytikar Turid H. Sevaldsen i Nordmøre Energiverk AS.

Får liten glede av høg pris

Prisen på straum er derimot høg, noko som gjer at inntektene til småkrafteigarane i sum ser ut til å kunne liggje omtrent på same nivå i år som i fjor. Småkraftforeninga spår likevel ein tøff vinter for småkrafteigarar.

- Lange periodar med lite nedbør og kulde er ikkje gunstig for småkraftverk. Mange elvar tørkar nesten ut, og det skal god rygg til å klare handtere rentekostnadene i lange periodar utan særleg med inntekter, seier dagleg leiar Henrik Glette i Småkraftforeninga.

Han fryktar at ein lang, tørr og kald vinter skal føre til store vanskar for enkelte småkraftselskap.

- Dei kraftprisane vi ser nå hjelper småkrafteigarane lite. Vi har sett at enkelte har blitt nøydd til å selje kraftverka, og nå kan det gå mot ein ny og tøff vinter, seier Glette.

Småkraftverka har sjeldnare vassmagasin og kan derfor i liten grad tilpasse produksjonen etter svingingane i straumprisen. Gløtte meiner derfor at det oftast er dei store kraftaktørane som tener mest på høge straumprisar.

Skatt dempar produksjonen

Annonse

Høgt forbruk og liten tilgang på kraft fører til at straumprisen har klatra opp mot rekordnivå, og onsdag denne veka var prisen til produsentar i Midt-Norge på tett opp mot ei krone per kilowattime. Marknaden prisar snittprisen til produsent for neste år til litt over 40 øre per kWh i området. Sidan større tilgang på kraft ville ha dempa prisveksten, meiner småkraftprodusentane det er paradoksalt at skattesystemet set eit effektivt hinder i vegen for å utnytte det alt utbygde potensialet. Sidan grunnrenteskatten på 30 prosent slår inn for heile produksjonen dersom den installerte effekten på generatoren er på over 5500 kVA, eller rundt 5 MW, fører det til at mange av kraftanlegga produserer mindre straum enn dei kunne ha gjort.

- Skatten har tvinga oss til å plombere kraftverket på mindre effekt enn vi kunne ha levert. Årstapet er på rundt 3 GWh, og det er kraft som kunne ha kome godt med i Midt-Norge i desse dagar, seier dagleg leiar Egil Berge i Eidsdal kraft AS, som er eigd av ei rekkje bønder og grunneigarar i Norddal kommune på Sunnmøre.

Dersom småkrafteigarane ikkje hadde tilpassa seg skattereglane og redusert produksjonskapasiteten, ville dei ifølgje Berge ha fått ein skattesmell på langt over ein halv million kroner.

- Dersom vi hadde produsert for fullt ville grunnrenteskatten gjort at vi i eit normalår hadde gått frå eit overskot til eit underskot, seier Berge.

Han er ikkje nådig i karakteristikken av skatten som han meiner både tappar distrikta og landbruket for nødvendige inntekter og kapital.

Grunnrenteskatten er ein statsskatt som kjem på toppen av vanleg bedriftsskatt og eventuell kommunal eigedomsskatt.

Krev skatteendring

Dei store økonomiske utslaga grunnrenteskatten får for småkraftverk fører ifølgje Småkraftforeninga til at det i praksis ikkje blir bygd kraftverk på mellom 5 og 7 MW, sjølv om det naturlege potensialet skulle vere i den storleiken. Anlegg heilt opp til nærare 10 MW er i grensesona for om det i det heile er lønsamt å utnytte fallet, og enkelte kraftverk kan dermed bli bygde med så lite som halv kapasitetsutnytting for å unngå skatten.

- Utslaga av skatten er heilt absurde. Vi krev at styresmaktene innfører eit botnfrådrag for å unngå dei uheldige effektane skatten har for samfunnsøkonomien og tilgangen på fornybar energi, seier Glette, som trur samfunnet går glipp av mange hundre GWh fornybar energi på denne måten.