Verslaggewers is Sondag tydens ŉ perskonferensie in Johannesburg gedwing om hul skoene uit te trek en te kniel voor tradisionele leiers van Venda.

Die eienaardige perskonferensie het gehandel oor ŉ berig verlede week in die Sowetan-koerant dat Hlaudi Motsoeneng, bedryfshoof van die SAUK, ŉ vrou as geskenk ontvang het.

Mudzi Wa Vhurereli ha Vhavenda, ŉ groep tradisionele leiers en genesers van Venda, het aan verslaggewers opdrag gegee om hul skoene uit te trek en te kniel sodat hulle ŉ kulturele ritueel voor die aanvang van die konferensie kon doen. Meeste verslaggewers was geskok oor die opdrag, maar het dit gedoen sodat die konferensie kon voortgaan.

Lede van Mudzi, in helderkleurige klere, en twee kaalborsvroue, het deurgaans bly buig en luid gejil voordat ŉ lid gepraat het. Die ritueel het soms glo vereis dat hulle op die vloer moet gaan lê.

Slegs een persoon in die groep, Gladys Nethengwe, kon bietjie Engels praat. Sy het voor die perskonferensie aan die verslaggewers gevra of enigiemand vir hulle kan tolk, aangesien hulle almal Tshivenda praat. Sy was onder die indruk dat die verskillende mediagroepe hul eie tolke sou hê. Ondanks die taalprobleem het sy in Tshivenda met die perskonferensie begin, maar die verslaggewers het haar onderbreek. Sy is uiteindelik oorreed om te tolk wat elke lid sê.

Een van die kaalborsvroue, Vanessa Mutswari (23), is ŉ kollegestudent wat glo aan Motsoeneng as ŉ geskenk oorhandig is. Mutswari sê sy is aan iemand anders verloof en die berig van 13 Junie in die Sowetan is nie die waarheid nie. “Ek sê met my eie mond, ek is nie aan enigiemand gegee nie,” het Nethengwe namens Mutswari getolk. “Dit is nie Venda-tradisie nie. Ek is trots op my kultuur en wie ek is. Ek was nie halfkaal nie. Dit is ŉ shedo [Tshivenda tradisionele drag]. Ek sal dit bly dra.”

Sy sê die berig in die Sowetan het probleme vir haar veroorsaak en het bykans haar voorgenome huwelik verwoes.

Mutswari is ŉ ywerige sokkerspeler en skoonheidskoningin en het gesê die lewe sal voortgaan ondanks die berig en sy sal dit weer met haar aanstaande eggenoot bespreek.

Nethengwe, wat vir ander lede van Mudzi getolk het, het die bewering, dat 10 meisies voor Motsoeneng geparadeer is, ontken. Sy het gesê daar was slegs vier meisies deel van die geleentheid en twee was begeleiers.

“Wat gesê word, is nie die waarheid nie. Volgens Venda-wet moet jy geskenke gee indien iemand jou besoek. Ons het ŉ koei aangebied. Ons het ŉ koei en ŉ kalf vir die hele SAUK gegee. Dit was nie vir ŉ spesifieke persoon nie,” het sy gesê. Sy het verduidelik die meisies het die geleentheid verlaat om Motsoeneng te begelei om sy geskenke vir hom te wys.

“Ons harte bloei weens die leuens,” het Nethengwe namens ŉ lid getolk. “ŉ Vrou kan nie aan ŉ gewone persoon gegee word nie. Slegs ŉ stamhoof kan twee of meer meisies kies indien hy vooraf met die ouers gereël het.”

Sy sê die Venda-koning, Toni Mphephu Ramabulana, wat nie deel is van hulle groep nie, was ontsteld en hartseer oor die mediaberigte.

Die Sowetan het die berig met ŉ foto van Motsoeneng langs die vrou en die koei gepubliseer. Sapa het die storie van die Sowetan gedra.

Die groep het daarop aangedring om Sondag ŉ geskrewe reaksie aan die Sowetan en Sapa te oorhandig. Hulle het verslaggewers van die Sowetan en Sapa afsonderlik opdrag gegee om na vore te kom en die dokument te kom haal. Ná baie teenkanting van die verslaggewers, het Mudzi geëis dat die dokument geneem sal word, aangesien dit hulle reaksie is op dít wat hulle as “leuens” beskryf.

Die leiers het die verslaggewers opdrag gegee om te kniel om die dokument te ontvang terwyl ŉ ritueel uitgevoer is. Verslaggewers het geweier, maar is aangesê hulle kan nie voortgaan indien hulle kniel nie. Iets wat soos graan lyk is op die dokument gestrooi en daarna is iets opgesê wat soos ŉ gebed klink.

Die kaalborsvroue het op die vloer langs die joernaliste gaan lê terwyl die ritueel uitgevoer is.

Die graan is daarna van die papier af in ŉ pot laat val en die kaalborsvroue het die papier aan die joernaliste oorhandig.

Die Sowetan het verlede Vrydag berig dat tradisionele stamhoofde in Venda ŉ vrou, koei en kalf aan Motsoeneng oorhandig het as geskenk. Die koerant het berig dat 10 vroue voor hom in Thohoyandou, Limpopo, gaan staan het sodat hy ŉ vrou kon kies. Motsoeneng en ander hoofde van die SAUK was in die omgewing om met Mudzi te vergader.

“Daar was ongeveer 10 meisies en hulle is voor hom geparadeer om van te kies,” het Humbelani Nemakonde, uitvoerende sekretaris van Mudzi, aan die Sowetan gesê. “Al die meisies was saam met hul ouers daar. Hul ouers het geweet wat gaan gebeur en almal het ingestem.” Die groep het Sondag Nemakonde se aanhalings ontken en gesê dit is onwaar. Die groep eis ook dat die berigte teruggetrek sal word. -SAPA

Lees ook:

Ondersoek ingestel ná SAUK-hoof vrou as geskenk ontvang

SAUK-hoof kry vrou as geskenk