Deklaracji otwierającej Rosji drogę do odzyskania prawa głosu w Radzie Europy sprzeciwiły się m.in. Ukraina, Litwa i Gruzja; polski rząd był „za”

Szefem delegacji RP podczas Komitetu Ministrów w Helsinkach był min. Jacek Czaputowicz

Dlaczego Polska poparła deklarację korzystną dla Kremla? - Decyzja ta była podyktowana poparciem zwiększenia efektywności i znaczenia Rady Europy - słyszymy w MSZ

O komentarz chcieliśmy poprosić min. Czaputowicza, ale zanim wytłumaczyliśmy, w jakiej sprawie dzwonimy, rozłączył się i stwierdził, że nie może rozmawiać

Prof. Roman Kuźniar: Oczywiście powinniśmy być przeciw tej deklaracji. Niestety, polski rząd od dawna zbliża się do Rosji

Tekst powstał w ramach kampanii #wybieramyPrawdę. W najbliższych miesiącach na stronie głównej Onet.pl będą prezentowane kolejne artykuły z serii. Odwiedź stronę www.prawda.onet.pl

O tym, że Kreml odzyska prawo głosu w Radzie Europy, zrobiło się głośno tydzień temu. W nocy z 24 na 25 czerwca zdecydowało o tym Zgromadzenie Parlamentarne. Polscy parlamentarzyści zagłosowali przeciw, ale byli w mniejszości.

Wiceminister spraw zagranicznych Szymon Szynkowski vel Sęk powiedział w Polskim Radiu 24, że przywrócenie Rosji prawa głosu w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy to "naruszenie standardów". Marszałek Senatu Stanisław Karczewski mówił, że powyższą decyzją jest „poruszony” i że Polska namawiać będzie inne państwa do „stanowczej reakcji”.

Problem w tym, że o ile polscy parlamentarzyści faktycznie zagłosowali przeciw tej decyzji, to już rząd PiS wręcz przeciwnie - poparł Rosję.

"Deklaracja to instrukcja dla Zgromadzenia Parlamentarnego"

Doszło do tego 17 maja w Helsinkach, gdzie zebrał się Komitet Ministrów Rady Europy. To jeden z dwóch organów statutowych Rady Europy (drugim jest Zgromadzenie Parlamentarne), składający się z szefów dyplomacji państw członkowskich.

Komitet Ministrów przyjął wtedy deklarację mówiącą o tym, że wszystkie państwa członkowskie (a zatem i Rosja) powinny na równych prawach brać udział w pracach Komitetu Ministrów i Zgromadzenia Parlamentarnego. Oznaczało to, że szefowie dyplomacji - w tym Jacek Czaputowicz - podjęli decyzję polityczną o powrocie Rosji do Rady Europy.

Samo głosowanie w Zgromadzeniu Parlamentarnym Rady Europy, które miało miejsce 25 czerwca, było już prostą konsekwencją decyzji podjętych 17 maja w Helsinkach. - Deklaracje przyjmowane przez Komitet Ministrów są pewnym sygnałem dla parlamentarzystów, w jaki sposób powinni głosować - tłumaczy prof. Roman Kuźniar, dyplomata, były doradca prezydenta RP ds. międzynarodowych.

- Deklaracje nie mają charakteru wiążącego, ale traktuje się je jako instrukcję, pewnego rodzaju rekomendację. Dlatego choć Zgromadzenie Parlamentarne może samo decydować np. o prawie głosu dla danego kraju, to zwykle kieruje się ustaleniami poczynionymi w czasie Komitetu Ministrów - dodaje prof. Kuźniar.

MSZ potwierdza i tłumaczy

To, że Polska zaaprobowała tekst deklaracji, który faktycznie poparł przywrócenie Rosji prawa głosu, potwierdza nam oficjalnie MSZ.

Jak to możliwe, że polski rząd poparł deklarację tak bardzo korzystną dla Moskwy? - Decyzja ta była dyktowana poparciem zwiększenia efektywności i znaczenia Rady Europy, która od wielu miesięcy doświadcza kryzysów politycznych, finansowych i instytucjonalnych. Polska opowiadając się za decyzją, poparła m.in. uporządkowanie systemu monitoringu w Radzie Europy - tłumaczą nam przedstawiciele Ministerstwa Spraw Zagranicznych.

Deklaracji przyjętej 17 maja w Helsinkach, a wypracowywanej już wcześniej podczas negocjacji dyplomatycznych, sprzeciwiły się natomiast - jak jeszcze tego samego dnia podawała Agencja Reuters - Ukraina, Litwa, Łotwa, Estonia, Gruzja oraz Armenia.

Ukraiński dyplomata: nie rozumiem tego

O sprawie pisali też w mediach społecznościowych analitycy rządowego Ośrodka Studiów Wschodnich. Jednak według OSW Polska głosowała wręcz za przyjęciem deklaracji – my ustaliliśmy, że formalnego głosowania w Helsinkach nie było.

Poproszony o komentarz proszący o zachowanie anonimowości wysoko postawiony ukraiński dyplomata potwierdził, że rząd RP w istocie, ku zdziwieniu strony ukraińskiej, poparł przywrócenie Rosji praw w Radzie Europy i stwierdził, że nie rozumie przyczyny takiego stanu rzeczy.

Zarazem wyraził wdzięczność dla polskich parlamentarzystów, którzy 25 czerwca głosowali inaczej niż wynikałoby to z postawy rządu RP 17 maja. Ukraiński dyplomata dodał, że liczy na dalsze wsparcie ze strony polskich delegatów do Zgromadzenia Parlamentarnego Rady Europy.

Mylący tweet ministerstwa

Strona internetowa Rady Europy informuje, że szefem delegacji RP podczas Komitetu Ministrów w Helsinkach 17 maja był min. Jacek Czaputowicz.

MSZ na Twitterze zapytany o to, czy szef MSZ poparł przywrócenie Rosji prawa głosu udzielił odpowiedzi, że „Komitet Ministrów z udziałem min. Czaputowicza nie głosował podczas posiedzenia 17 maja w Helsinkach ws. przywrócenia Rosji prawa głosu w Zgromadzeniu Parlamentarnym RE. Decyzje w tym zakresie znajdują się w wyłącznej gestii Zgromadzenia, instytucji niezależnej od Komitetu”.

Ten tweet miał na celu zmylenie opinii publicznej. Faktycznie, jak wspomnieliśmy wcześniej, formalnego głosowania 17 maja nie było. Wypracowano za to kształt deklaracji, której konsekwencją było przywrócenie Rosji prawa głosu.

Prof. Kuźniar: między Polską a Rosją dochodzi do nowego otwarcia

- Czy jestem zaskoczony tym, że polski rząd poparł deklarację otwierającą Rosji drogę powrotu do RE? Szczerze mówiąc, nie. To, co obecna władza mówi publicznie to jedno, a co robi, to zupełnie inna sprawa. Zwrot w kierunku Rosji obserwuję już od jakiegoś czasu. W mojej opinii między Rosją a obecną władzą w Polsce dochodzi do próby nowego otwarcia - komentuje prof. Kuźniar.

- Oczywiście powinniśmy się sprzeciwić tej deklaracji. Zresztą, Rosji w ogóle nie powinno być w Radzie Europy, bo kraj nie spełnia podstawowych warunków. Niestety, Rada Europy jest zdegenerowana i cierpi na chorobliwą prorosyjskość - puentuje.

Przypomnijmy, że po przywróceniu głosu Rosji delegacje Polski, Estonii, Litwy, Łotwy, Ukrainy, Gruzji i Słowacji opuściły obrady Zgromadzenia Parlamentarnego RE. Pomimo poparcia majowej deklaracji polskie władze argumentowały, że powodem takiej decyzji było "bezwarunkowe włączenie delegatów Rosji do Zgromadzenia”.

- Było jasne, że istnieje bardzo znacząca grupa państw: Niemcy, Francuzi, Włosi, Austriacy, która bardzo mocno parła ku temu, żeby Rosja bezwarunkowo została przyjęta do ZP RE - mówił Włodzimierz Bernacki z PiS. - Natomiast państwa bezpośrednio sąsiadujące z Rosją były tymi państwami, które z oburzeniem wsłuchiwały się w komentarze dotyczące tych zmian. Zostaliśmy przegłosowani - tłumaczył.

O tym, jaką postawę przyjął polski rząd w maju w Helsinkach, poseł nie wspomniał.