Sondażowe trzęsienie ziemi. Statystyczny remis PiS i PO. Europejska klęska PiS w Brukseli uszczknęła partii wyborców. Wpadka Petru zachwiała Nowoczesną i jej wyborcy uciekli do stabilnej Platformy, opromienionej sukcesem Donalda Tuska

Tylko 1 na 300 osób czytających ten artykuł wspiera nas darowizną. Możesz to zmienić...

Wyniki sondażu IPSOS dla OKO.press 17-19 marca 2017 przynoszą duże zmiany. Przez półtora roku po wyborach PiS królowało w sondażach, choć nie potrafiło zgarnąć premii zwycięzcy, ani nawet wyrównać do wyborczego wyniku prawie 38 proc. (w badaniach telefonicznych uznawanych za bardziej wiarygodne). Teraz od grudnia 2016 straciło 3 pkt proc.

Poparcie dla partii politycznych w marcu 2017 (w proc.) Sondaż IPSOS dla OKO.press

Uderzający jest za to skok Platformy na mocne drugie miejsce (28 proc.) – aż o 8 pkt proc. od grudnia. Poparcie kobiet dla PO wyniosło aż 34 proc., mężczyzn tylko 21 proc. Ogromna jest za to strata Nowoczesnej – spadek o 13 pkt. proc. To katastrofa.

Różnica między PiS i PO (dokładnie 3,7 pkt proc.) mieści się w granicach błędu statystycznego.

Do Sejmu weszłyby już nie cztery – jak we wszystkich poprzednich sondażach OKO.press – lecz sześć partii. Próg pokonały PSL i SLD, a Parta Razem z 4 proc. poparcia była blisko.

Sondaż OKO.press potwierdza wynik sondażu IBRIS dla „Rzeczpospolitej” z 16-17 marca, w który niektórym trudno było uwierzyć. Tam również padł statystyczny remis: PiS – 29 proc. a PO – 27 proc. Dalej były: Nowoczesna 9 proc. i Kukiz 8 proc., a do Sejmu wślizgiwały się jeszcze: PSL (6 proc.), SLD (5 proc.) i Razem (5 proc.).

Zaskakująco duże podobieństwo obu sondaży wskazuje na wiarygodność zmian, które odnotowały.

Trend: PiS traci powoli

Poparcie dla PiS, PO, .N i Kukiz 15 w sondażach IPSOS dla OKO.press (w proc.)

Wyniki czterech kolejnych sondaży IPSOS dla OKO.press pozwalają spojrzeć na marcowy wynik jako wyraz trendu.

Wystarczy porównać poparcie dla PiS z sumą poparcia dla obu liberalnych partii opozycyjnych (PO plus Nowoczesna).

W czerwcu 2016 PiS (35 proc.) remisował z opozycją (20 + 15 = 35 proc.), we wrześniu przegrywało o 2 pkt proc. (34 do 36), w grudniu o 6 pkt. (35 do 41 proc.), obecnie o 5 pkt. (32 do 37 proc.).

Taki trend może oznaczać, że wahadło nastrojów społecznych powoli odsuwa się od radykalnego projektu autorytarno-narodowego w stronę obrony państwa prawa, bo do tego właściwie sprowadza się przekaz opozycji.

Oznaczałoby to w dłuższej perspektywie klęskę polityki „dobrej zmiany”. Zwłaszcza, że PiS trudno liczyć na koalicyjne wsparcie nieobliczalnego Kukiz 15, ponieważ spoiwem tej partii jest – poza osobą lidera – antysystemowość, wartość trudna do utrzymania przez bądź co bądź posłów na Sejm.

Z kolei potencjalna antypisowska koalicja zyskuje nowych uczestników, którzy pokonują próg 5 proc. – PSL, SLD i być może Razem. To także wskazuje, że wyborcy zaczynają szukać innych wariantów.

Oczywiście ten trend może się odwrócić, ale jest to mało prawdopodobne.

Wyciekanie z czasem poparcia rządzącej partii (poprzednio AWS, SLD i PO) jest raczej typowe. W przypadku PiS zaczęło się wcześniej i z niższego pułapu, niż było np. z rządem PO-PSL.

Dlaczego PiS traci?

Poprzedni sondaż OKO.press został przeprowadzony tuż po kryzysie parlamentarnym 16 grudnia 2016, w czasie ulicznych protestów i okupacji Sejmu. Poparcie dla PiS nie drgnęło wówczas. W następnych tygodniach PiS zintensyfikował jednak kilka wojen, które prowadzi:

– Pojawiły się kolejne zapowiedzi ograniczania niezależności sądów, na co sędziowie odpowiedzieli gorącymi apelami o obronę praworządności i konstytucji;

– Reforma edukacji zaczęła się materializować i wielu rodziców zobaczyło, jakie koszty chaosu zapłacą ich dzieci. Przeciwnicy „deformy” na czele z ZNP szykują strajk 31 marca i referendum. Zrewoltowani rodzice przeprowadzili swoje strajki 10 lutego i 10 marca.

– Opozycyjne media wytknęły władzy kolejne przykłady nepotyzmu i kolesiostwa.

– Lex Szyszko i masowa wycinka drzew podzieliła opinię publiczną według nowych linii, niekoniecznie zgodnych z politycznymi sympatiami.

– Naruszony został mit jedności i wszechpotężnego przywództwa prezesa Kaczyńskiego – Macierewicz ostentacyjnie nie słucha Kaczyńskiego w sprawie Misiewicza, Szyszko także lekceważy opinię prezesa w sprawie wycinki. Dla tego typu autorytarnej partii jest to szczególnie niebezpieczne.

Najważniejsze jednak była spektakularna porażka PiS w Brukseli – sondaż został przeprowadzony w tydzień po dyplomatycznej kompromitacji rządu i ponownym wyborze 9 marca Donalda Tuska na „prezydenta Europy”. PiS próbowało wyjaśniać, że broniło swojej własnej koncepcji Unii Europejskiej, ale oczywisty wniosek był inny: polityka PiS narusza europejskie aspiracje Polski, które podzielają także wyborcy PiS.

Sondaż OKO.press pozwolił sprawdzić reakcje społeczne na te wszystkie wydarzenia, w kolejnych odsłonach sondażu ocenimy zatem jaki mógł być ich wpływ na zmianę notować partyjnych.

Już jutro (24 marca) opinie o ostatnim szczycie i polityce europejskiej PiS, czyli sprawdzimy siłę efektu Tuska.

Dlaczego Nowoczesna traci a PO zyskuje?

Wyjaśnienie spektakularnego upadku tej partii w sondażach wydaje się proste i nieskończenie banalne. 2 stycznia w internecie pojawiło się zdjęcie lidera Ryszarda Petru z wiceszefową partii w samolocie do Lizbony. Temat podjęły tabloidy.

Obyczajowy skandal był jak się wydaje nieistotny, poszło raczej o zachwianie wiarygodności lidera, który dla wakacji opuścił „posterunek”; trwała przecież protestacyjna blokada Sejmu prowadzona przez PO i Nowoczesną w imię najwyższych wartości.

Jakby tego racjonalnie nie tłumaczyć – a tłumaczono nieumiejętnie i kłamliwie – odbiło się to na zaufaniu do partii opartym na etosie uczciwości i prawdy, który jest głównym kapitałem anty-pisowskiej opozycji.

Ten efekt jest tym silniejszy, że Nowoczesna ma w nazwie nazwisko swego lidera i tak o poparcie dla partii pytają ankieterzy. Popularny przywódca ciągnie poparcie w górę, skompromitowany ściąga je w dół.

Od grudnia Platforma – poza protestem na sali sejmowej – nie wykonała żadnej poważniejszej inicjatywy nie licząc zapowiedzi konstruktywnego wotum zaufania. Grzegorz Schetyna wielokrotnie powtarzał jednak, że to PO – i ona sam – jest liderem opozycji i dystansował się do wspólnego frontu opozycyjnego.

Działacze i działaczki partii podkreślali swą lojalność i radość z sukcesu byłego lidera partii Donalda Tuska. To wystarczyło, by przejąć elektorat antypisowski.

Trudno jednak powiedzieć na ile odtworzenie wrogiego duopolu PiS – PO, który spetryfikowałby polską politykę, jest trwałe. Zwłaszcza, że powszechne jest oczekiwanie, że wszystkie partie opozycyjne – poza prowadzeniem wojny z PiS – przedstawią pozytywne programy na czas po PiS-ie.

Sondaż IPSOS dla OKO.press 17-19 marca, metodą CATI (telefonicznie), na ogólnopolskiej reprezentatywnej próbie 1001 osób.