του Σπύρου Δημητρέλη

Από την πρώτη ημέρα των capital controls τα μετρητά άρχισαν σταδιακά να εξαφανίζονται. Πάρα τη μεγάλη ζημιά που προκλήθηκε στην οικονομία, αποδείχθηκε για άλλη μια φορά η ορθότητα μιας παροιμίας. Ότι ουδέν κακό αμιγές καλού. Έτσι, μέσα στα πολλά κακά των capital controls, εμφανίστηκε και ένα πολύ μεγάλο καλό. Οι καταναλωτές άρχισαν να χρησιμοποιούν περισσότερο τις κάρτες τους για τις συναλλαγές τους. Αυτό το κύμα που ακόμη σε μεγάλο βαθμό διατηρείται θέλει τώρα να καβαλήσει το υπουργείο Οικονομικών προκειμένου να σπρώξει τους φορολογουμένους στις πληρωμές μέσω τραπεζικού συστήματος για να πετύχει και το καίριο πλήγμα στη φοροδιαφυγή.

Η επιτελική ομάδα του αναπληρωτή υπουργού Οικονομικών, Τρύφωνα Αλεξιάδη, έχει εκπονήσει ολοκληρωμένο σχέδιο για την επέκταση και μαζικοποίηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών το οποίο περιλαμβάνει από κίνητρα μέχρι και αυστηρές κυρώσεις για όσους παρανομούν. Ας δούμε αναλυτικά το σχέδιο που πρόκειται να αρχίσει να εφαρμόζεται σταδιακά μέσα στις επόμενες εβδομάδες.

Από το πρώτο ευρώ

Το πρώτο βήμα για την επέκταση των ηλεκτρονικών συναλλαγών αφορά τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες. Για να αναγνωρίζεται μια δαπάνη για έκπτωση από τα ακαθάριστα έσοδά τους θα πρέπει υποχρεωτικά να εξοφλείται μέσω του τραπεζικού συστήματος. Σήμερα το όριο για την υποχρεωτική πληρωμή μέσω του τραπεζικού συστήματος είναι 500 ευρώ και πάνω. Το σχέδιο του ΥΠΟΙΚ προβλέπει ότι από το πρώτο ευρώ επαγγελματικής δαπάνης θα πρέπει να πραγματοποιείται μέσω των τραπεζών, δηλαδή με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα, μεταφορά ποσού σε τραπεζικό λογαριασμό ή κατάθεση σε τραπεζικό λογαριασμό του προμηθευτή. Η κίνηση αυτή αποσκοπεί στο να περιοριστεί δραστικά το φαινόμενο της λήψης εικονικών τιμολογίων τα οποία μειώνουν τα φορολογητέα κέρδη των επιχειρήσεων και των ελεύθερων επαγγελματιών και κατά συνέπεια μειώνουν και τα φορολογικά έσοδα του Δημοσίου.

POS παντού και φθηνά

Ανώτερος παράγοντας του υπουργείου Οικονομικών λέει στο "Κ" ότι "δεν είναι δυνατόν να θέλουμε να επεκταθούν οι ηλεκτρονικές πληρωμές και οι επαγγελματίες που χρησιμοποιούν τα POS να πληρώνουν προμήθεια που κυμαίνεται από 1% έως 2%. Αυτή την εποχή που στην αγορά μετράει και το τελευταίο ευρώ είναι απαράδεκτο να υπάρχουν τόσο υψηλές προμήθειες".

Το σχέδιο του ΥΠΟΙΚ προβλέπει ότι σε συνεργασία με τις τράπεζες αλλά και με την αξιοποίηση κοινοτικών κονδυλίων θα γίνει εγκατάσταση μηχανημάτων πληρωμών μέσω καρτών σε κάθε γωνιά της Ελλάδας ("ακόμα και στα περίπτερα και τα κρεοπωλεία", λένε στο ΥΠΟΙΚ), ενώ θα μειωθεί και η προμήθεια που πληρώνουν οι καταστηματάρχες για την αποδοχή πληρωμών με κάρτες.

Αφορολόγητο μέσω καρτών

Το τρίτο μέτρο το οποίο θα δώσει ώθηση στις πληρωμές με κάρτες, πιστωτικές και χρεωστικές, είναι η σύνδεση της έκπτωσης φόρου που λαμβάνουν οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι με τη χρήση καρτών. Με βάση το καθεστώς που ίσχυε έως και το τέλος του 2014 οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι θα έπρεπε να συγκεντρώσουν σε αποδείξεις το 10% του εισοδήματός τους προκειμένου να καρπωθούν το σύνολο της έκπτωσης φόρου που δικαιούνται. Σημειώνεται ότι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι δικαιούνται έκπτωση φόρου έως και 2.100 ευρώ ανάλογα με το ύψος του εισοδήματός τους. Η έκπτωση μειώνεται όταν αυξάνει το εισόδημα και "σβήνει" για εισόδημα άνω των 42.000 ευρώ.

Ο σχεδιασμός του ΥΠΟΙΚ προβλέπει ότι οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι δεν θα συγκεντρώνουν πλέον αποδείξεις αλλά θα πρέπει να πραγματοποιούν δαπάνες με τη χρεωστική τους κάρτα. Το υπουργείο Οικονομικών θα ενημερώνεται αυτόματα για τις δαπάνες που πραγματοποίησαν με την κάρτα τους και θα καταχωρεί το σχετικό ποσό αυτόματα στη φορολογική τους δήλωση. Έτσι, οι φορολογούμενοι δεν θα είναι υποχρεωμένοι και να συγκεντρώνουν τις αποδείξεις για τις δαπάνες τους.

Όριο στις cash συναλλαγές

Στις σκέψεις του υπουργείου Οικονομικών είναι και η λήψη ενός δραστικού μέτρου προκειμένου να περιοριστεί η χρήση μετρητών στην αγοράς και να αυξηθεί η χρήση πλαστικού χρήματος. Αυτό αφορά την ουσιαστική διατήρηση των capital controls, μόνο όμως όσον αφορά τη χρήση μετρητών. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να θεσπιστεί ένα μηνιαίο όριο ανάληψης μετρητών ύψους 100 ευρώ και το υπόλοιπο ποσό της μισθοδοσίας κάθε υπαλλήλου να μπορεί να δαπανηθεί μόνο με πιστωτική ή χρεωστική κάρτα. Από το μέτρο αυτό θα εξαιρούνται οι συνταξιούχοι που θα μπορούσαν να σηκώσουν το σύνολο της σύνταξής τους σε μετρητά. Η δεύτερη σκέψη που υπάρχει είναι να εφαρμοστεί όριο χρήσης μετρητών με βάση την αξία της συναλλαγής. Για παράδειγμα, συναλλαγές άνω των 50 ευρώ θα μπορούσαν να εξοφλούνται μόνο με κάρτα και μόνο οι χαμηλότερης αξίας συναλλαγές να εξοφλούνται με μετρητά.

Για ποιο λόγο

Στο υπουργείο Οικονομικών έχουν διαπιστώσει ότι όταν μια συναλλαγή περνά μέσα από το τραπεζικό σύστημα αυξάνεται κατακόρυφα η πιθανότητα έκδοσης του σχετικού παραστατικού (τιμολογίου ή απόδειξης) από τον επαγγελματία. Ο λόγος είναι ότι το έσοδό τους καταγράφεται στο τραπεζικό σύστημα και μπορεί πλέον να εντοπιστεί σε ενδεχόμενο φορολογικό έλεγχο.

Είναι ουσιαστικά ο πιο αποτελεσματικός τρόπος καταγραφής των εισοδημάτων των επαγγελματιών και των επιχειρήσεων καθώς και του ύψους των δαπανών των φορολογουμένων. Ειδικά αυτών που ξοδεύουν χρήματα τα οποία δεν έχουν φορολογηθεί, όπως είναι ελεύθεροι επαγγελματίες.

*Αναδημοσίευση από την εφημερίδα "Κεφάλαιο" της 22ας Αυγούστου