Nadia Zerouali: ‘Uithuwelijken is niet zo zwart-wit als het lijkt.’ Beeld Ivo van der Bent

Oude standpunt

‘Een vrouw uithuwelijken aan een man mag niet en hoort niet. Het tast de vrijheid van het individu aan en gaat voorbij aan wat een vrouw wil. Ze hoort zelf te bepalen met wie zij haar leven wil delen. Voor een man geldt natuurlijk hetzelfde. Het is achterlijk en achterhaald dat ouders bekonkelen wie met wie moet trouwen. Ik ben als dochter van Marokkaanse ouders geboren en opgegroeid in Winterswijk en mijn wereldbeeld is beïnvloed door de westerse, geïndividualiseerde en geëmancipeerde samenleving. Net als ieder meisje droomde ik van de prins op het witte paard die ik op een dag zou tegenkomen. Op mijn 17de trouwde ik met de jongen op wie ik verliefd was. Veel te jong, vonden mijn ouders. Ik zei dat ze zelf ook jong waren getrouwd en ik wel ja moest zeggen op het huwelijksaanzoek, omdat ik anders niet met hem samen kon zijn. Samenwonen was voor hen uit den boze. De decaan op de middelbare school nam mij apart en vroeg bezorgd of ik soms uitgehuwelijkt was. Ik voelde mij beledigd: nee, natuurlijk niet, dat zou ik mij niet laten gebeuren. Maar later dacht ik: heel goed dat hij dat vroeg, voor hetzelfde geld was ik tegen mijn zin getrouwd met een mij opgedrongen man.’

Het kantelpunt

‘De afgelopen twee jaar maakte ik veel reizen door Marokko. Voor mijn nieuwe kookboek was ik op zoek naar authentieke Marokkaanse recepten, naar de keukengeheimen van oudere Marokkaanse vrouwen. Die krijg je niet zomaar. Eerst moet je uitgebreid met ze kennis maken, over je familie vertellen en levenservaringen uitwisselen. Het waren de verhalen van deze oudere vrouwen die mijn kijk op uithuwelijken veranderde. Ze waren bijna allemaal als jong meisje uitgehuwelijkt en de meesten waren gelukkig in hun relatie. Dat had ik als bevooroordeelde westerse feministe niet verwacht. Ik ging er dieper over nadenken en besefte dat mijn eigen opa’s en oma’s ook waren uitgehuwelijkt en ik kende hen niet anders dan als tortelduifjes. Hun relaties waren voor mij het ideale plaatje: vol liefde en respect voor elkaar. Toen mijn overgrootvader op zijn sterfbed lag, zei hij huilend tegen zijn vrouw: ‘Nu moet je zonder mij verder.’ De oma van Hakim, mijn veertien jaar geleden plotseling overleden man, besloot op haar oude dag te gaan reizen. Ze wilde haar kinderen in het buitenland opzoeken. Omdat ze haar echtgenoot, met wie ze een goed huwelijk had, niet alleen wilde laten, zocht ze een tweede vrouw voor hem. Dat werd een arme, gescheiden vrouw met een jong kind, die geen steun van haar familie kreeg. De oma van Hakim vroeg haar man voortaan met haar te seksen, want zelf had ze daar geen zin meer in na de veertien kinderen die ze had gebaard en verzorgd. Opa en de tweede vrouw kregen een goede relatie en de vrouwen leefden vreedzaam met elkaar.’

Nieuwe standpunt

‘Uithuwelijken is niet zo zwart-wit als het lijkt. Uit een gearrangeerd huwelijk kan heel goed een gelukkige relatie ontstaan. Je ouders of vrienden kennen jou vaak beter dan je jezelf kent en kunnen goed in staat zijn de juiste partner voor je te kiezen. Natuurlijk vind ik wel dat een vrouw ‘nee’ moet kunnen zeggen tegen de uitgekozen partner. En ik ben tegen uithuwelijken onder de 18 jaar. De oudere Marokkaanse vrouwen die tijdens mijn reis vertelden niet gelukkig getrouwd te zijn, bleken vaak al op 14- of 15-jarige leeftijd uitgehuwelijkt. Het is traumatisch als je zo jong bij je ouders weg moet. Het is makkelijk om vanuit een westerse blik, met ons veilige socialezekerheidsstelsel, te oordelen over uithuwelijken. In een land als Marokko zijn er situaties waarin een gearrangeerd huwelijk een vrouw veel voordelen oplevert. Bijvoorbeeld als zij daardoor uit de armoede kan geraken. Marokko moderniseert. Zo komt uithuwelijken binnen families bijna niet meer voor, omdat is doorgedrongen dat neef- en nichthuwelijken tot inteelt kunnen leiden. In het Westen kiezen mannen en vrouwen zelf hun echtgenoot, maar dat is geen garantie voor een gelukkig huwelijksleven, kijk maar naar het hoge percentage echtscheidingen.’

Het effect

‘Een goede vriendin die doorlopend op de verkeerde mannen viel, heb ik via Tinder aan een goede echtgenoot geholpen. Ik ken haar door en door en wist precies wat ze nodig had: een Arabische man die met twee benen in de westerse wereld staat, een beetje artistiek, maar niet te. We zijn een avondje gaan swipen en ik bepaalde: nee, nee, nee, nee, ja! Er kwam een man uit die ze zelf misschien nóóit zou hebben gekozen. Ze maakten een afspraak en een paar maanden later waren ze getrouwd en was ze zwanger. Ze zijn nu al drie jaar gelukkig samen. Dit kun je zien als een moderne vorm van uithuwelijken.’

Nederlanders vertellen openhartig over de rol die afkomst speelt in hun leven. ‘Opeens werd er op mij en mijn broertje het labeltje ‘zwart’ geplakt.’