Lastatempe, mi multe legis pri denaska dulingvismo. Bedaŭrinde en mia denaska lingvo (la franca) libroj kaj studoj ĉi-teme malmultas. Mi do legis precipe en la angla kaj eltrovis nekredeblan kvanton da libroj. La plejmulton skribis gepatroj de ĉiulingvaj denaskuloj, eĉ se plejofte la angla estas ĉu la plimulta, ĉu la malplimulta parolata lingvo. Des pli mi legis, ju pli mi konsciis ke denaskigi infanon, kontraŭe al miaj antaŭaj kredoj, ne estas certa afero. Mi pritraktas en ĉi tiu afiŝo tiun temon, surbaze de scienca artikolo de Annick De Houwer, pri kiu oni ofte skribas. Ĝia nomo estas Gepatra lingvuzado kaj dulingva uzado de idoj [originale en la angla: Parental language input patterns and children’s bilingual use]. Alivorte, ŝi volis scii, kial iuj idoj al kiu oni denaske parolas du lingvojn, ne parolas ambaŭ lingvojn?

Kiam mi estis infano, mi havis kelkajn amikojn, familianojn aŭ kunlernantojn, kiuj denaske parolis du lingvojn. Ili parolis plejofte la francan kaj la anglan, aŭ la francan kaj la germanan. Mi ĉi-tempe pensis, ke kiam ido naskiĝas en familio, en kiu almenaŭ unu el la du plenkreskuloj parolas alian lingvon ol tiu de la vivlando, la ido ĉiam parolis kaj parolos ambaŭ lingvoj, punkto-fino. Post pluraj jaroj mi ekkonis Esperanton kaj la ekziston de familioj kiuj uzas Esperanton kiel ĉiutaga lingvo. Mi tiam pensis ke idoj de tiuj homoj certe malpli ofte flue parolos Esperanton, ĉar okazoj de ĉeesto kun aliaj samaĝuloj malpli oftas.

Plie, unu el miaj amikinoj, kiu parolas denaske la italan kaj vivas en Francio, ankaŭ parolas al sia filino nur la italan. Ŝia filino estas 9-monate pli aĝa ol mia filo. Ŝi havas samaĝajn kuzojn, kiuj vivas en Italio kaj parolas nur la italan. Ŝi vidas ilin dum pluraj semajnoj ĉiujare. Plie, ankaŭ ŝiaj avoj regas nur la italan. Tamen, la filino de mia amikino, nun 4-jaraĝa, uzas malmulte da vortoj en la itala. Ŝi ĉiam respondas al sia patrino en la franca, kiel mia filo. Mi do proprokule konstatis, ke junaj infanoj ne facile fariĝas denaskuloj – eĉ per ne-artefaritaj kaj multe uzataj lingvoj.

En la multaj anglaj libroj kiuj atestas pri hejme dulingva edukado, verkintoj konstatas ke denaskigi idon ne estas certa afero. Kiam ekzistas pluraj lingvoj hejme, ofte la idoj senpene komprenas la malplimultan lingvon, sed tute ne parolas ĝin. Ili parolas tiun de la medio. Tial ofte gepatroj provas diversajn metodojn por paroligi la idojn en la malplimulta lingvo. Pli-malpli sukcesas laŭ la atestoj.

Tamen atestoj plu restaj atestoj. Eble homoj kiuj verkas ĉi-teme ĝuste estas tiuj, kiuj havas malfacilaĵojn por denaskigi idojn. Kaj do, eble ili estas apartuloj, kaj la plejmulto senprobleme sukcesas. Necesu koni la sciencajn artikolojn ĉi-teme por vere scii ĉu denaskigi idon estas facila kaj ofta afero aŭ ne.

Unu el la plej ofte nomata scienca artikolo pri dulingvismo kaj edukado estas certe tiu de Annick de Houwer en 2007 [1]. Antaŭ ol priskribi ĝin, mi proponas al vi etan divenaĵon:

Divenaĵo: viaopinie, en ĉiu situacio, kiom da procentoj da idoj uzas la lingvon B?

Annick De Houwer, esploristino el Belgio, ĝuste traktis tiujn demandojn. Jen la respondoj:

Sed kiel ŝi respondis al tio? En Belgio, 1 899 familioj, en kiu almenaŭ patriĉo aŭ patrino parolis alian lingvon hejme ol la media lingvo (la holanda), respondis al demandaro. Entute, oni esploris 4 556 idojn inter 1 kaj 19-jaraĝaj laŭ la respondoj de patrinoj aŭ patriĉoj. La esploristoj celis scii la uzatajn hejmajn lingvojn de la gepatroj, la aĝojn de la idoj, kaj la lingvo(j)n uzata(j)n hejme de la idoj (kaj ne la lingva komprenado aŭ lerteco).

Kiel la esploristino klarigas kial iufoje idoj malpli uzas la malplimultan lingvon laŭ ŝiaj kaj antaŭaj rezultoj? Ŝi proponas du hipotezojn : 1) idoj malpli uzas la malplimultan lingvon kiam ili malpli aŭdas ĝin; 2) idoj malpli uzas la malplimultan lingvon simple ĉar ili aŭdas hejme la plimultan lingvon. Tiu dua hipotezo certe ne taŭgas, ĉar kiam ambaŭ plenkreskuloj parolas nur la malplimultan lingvon, aŭ kiam plie unu el ili ankaŭ parolas la plimultan lingvon, idoj samofte parolas la malplimultan lingvon. La unua hipotezo iom pli taŭgas, interalie ĉar eĉ kiam ambaŭ plenkreskuloj parolas nur la malplimultan lingvon, iuj idoj tamen ne uzas ĝin. Okazas kiam plenkreskuloj ne estas ofte hejme. Pro tio idoj malpli aŭdas la malplimultan lingvon.

Aliaj interesaj rezultoj de la esploro estas:

Post mi finlegis atente tiun artikolon, mankis al mi informoj. La esploristino ne priparolas gravajn metodologiajn detalojn, kiuj povus malbonigi la esploron. Unue, ŝi ne skribis precize kiel oni konsideris ĉu iu estas dulingvulo aŭ ne. Ŝi simple skribas ĉi-teme:

“The information requested on the form concerned the following: (…) the language(s) spoken at home by the mother, father, and each child living in the home” (p413).

Tradukado:

“La demandaro petis plenigi tiujn informojn: (…) la lingvojn parolatajn hejme de la patrino, patriĉo kaj de ĉiu infano, kiu vivas hejme“