Het viel eigenlijk niet op toen Jessica van Eijs gisteren haar maidenspeech gaf in de Tweede Kamer. Hier stond een jonge (35), enthousiaste D66-politica die een betoog hield over Dupont, de Dordtse fabriek die jarenlang giftige stoffen blijkt te hebben gedumpt. Alleen droeg Van Eijs om haar hals een gehoorapparaat: ze is het eerste slechthorende Kamerlid in Nederland.

Van Eijs is nieuw in politiek Den Haag. In tegenstelling tot sommige andere nieuwe Kamerleden werkte ze niet al als medewerker of voorlichter van de Kamerfractie. Van Eijs komt uit Eindhoven, waar ze sinds 2012 raadslid was, de laatste drie jaar als fractievoorzitter.

Minder middentonen

Haar gehoorverlies is vastgesteld als ‘progressief’: ze hoort steeds minder middentonen. Toch is haar gehoor al enkele jaren niet verder verslechterd, zegt ze zelf. Zonder hoortoestel verstaat ze met links ongeveer 50 procent, met rechts helemaal niets.

Hoe redt ze zich in de Kamer?

De Kamer is eerder aanpast voor een lid met een beperking. PvdA’er Otwin van Dijk, tussen 2012 en vorig jaar Kamerlid, zat in een rolstoel. Voor hem werden beklede planken op de trap van de plenaire zaal neergelegd zodat hij met zijn rolstoel door de zaal kon rollen. De Belgische europarlementariër Helga Stevens (NVA) is doof geboren en maakt gebruik van een tolk.

Het is een zoektocht, zegt ze. Bij de beëdiging van de Kamerleden in maart liep ze nog wat onwennig in de plenaire zaal. Kamerleden gaven elkaar zoenen en een bemoedigend schouderklopje. Van Eijs knikte beleefd, schudde wat handen. „Het is een nieuwe omgeving. Ik moet wennen aan alle geluiden”, zei ze toen.

De slechthorendheid is soms onhandig, vertelt Van Eijs. In 2012 gaf ze bijvoorbeeld haar maidenspeech in de gemeenteraad van Eindhoven. Na afloop kon ze de felicitaties van de burgemeester niet horen.

Door dat soort ervaringen laat ze zich niet uit het veld slaan, zegt ze. „Ik wil de drempel wegnemen, laten zien dat het kan: ondanks een beperking Kamerlid worden. Het is voor mensen altijd goed om te zien dat er iemand is die op je lijkt, dat de Kamer niet alleen maar bestaat uit witte mannen van middelbare leeftijd.”

Om grip te krijgen op haar werk in het parlement heeft ze vorige maand haar vaste audiciens Mark en Petra Bakermans uit Eindhoven en gehoorspecialist Rik Sonnemans uitgenodigd in Den Haag. In de fractiekamer van D66 is al een geluidsinstallatie geplaatst. Op de vergadertafel liggen grijze schijfjes, dit zijn ‘tafelhulpjes’ die al het geluid aan de tafel opvangen en naar de oren van Van Eijs zenden. Tijdelijk mag ze als nieuwkomer aan het hoofd van de vergadertafel zitten, naast Kees Verhoeven en Wouter Koolmees, vlakbij fractieleider Alexander Pechtold. Daar kan ze de vergaderingen beter volgen.

Haperend geluid

In de plenaire zaal van de Tweede Kamer is horen lastiger. Haar vaste audiciens hebben al vastgesteld dat aanpassing van het geluidssysteem van de Kamer noodzakelijk is.

In de vierde rij van de Kamerbankjes, net daar waar Van Eijs zit, is een dip in de ontvangst van de ‘ringleiding’. Dit systeem moet het geluid in de Kamer doorzenden naar een speciale ontvanger, maar het hapert. Soms valt het geluid weg, hoort Van Eijs ineens een ruis, en kan ze amper volgen wat er gezegd wordt. En bij het spreekgestoelte in de Kamer is helemaal geen ringleiding.

„Wat als ik tijdens een debat geïnterrumpeerd word en de vraag niet kan verstaan?”, vraagt ze zich af. „Ik wil ook wel eens wat doen in plaats van alleen zitten en kijken.”

Maar het aanpassen van het geluidssysteem is moeilijk, zeggen medewerkers van de Kamer. Er moeten extra zenders en ontvangers geplaatst worden. Geluid dat naar de boxen gaat, moet nu ook naar Van Eijs’ gehoortoestel.

„Een kleine puzzel”, zegt Sonnemans. „We zijn een systeem aan het samenstellen. Het is een grote uitdaging. Maar we hebben ook voor het Olympische zwemteam gewerkt, die moesten onderwater kunnen horen. Dan moet dit ook kunnen.”

Vorig jaar stemde de Kamer in met het VN-gehandicaptenverdrag, dat openbare bedrijven en instellingen verplicht toegankelijk te zijn voor mensen met een beperking.

Van Eijs: „We kunnen mensen op de maan zetten, en dan zou ik een debat niet kunnen volgen?”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 18 mei 2017