Bij Bagels & Beans aan de Amsterdamsestraatweg in Utrecht kan het personeel de laptopper vragen op te schuiven bij drukte. Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

Een moeder die een dag met haar dochters op stap is. Twee toeristen die de rest van de dag plannen. Een man die in een fauteuil zijn boek leest. In Lewis Book Café, een Utrechts café dat is aangekleed als een Engelse huiskamer, komen de gasten in alle soorten en maten. Het enige type dat ontbreekt, is de werkende of studerende laptopper.



Kaartjes op de tafeltjes maken duidelijk waarom. 'Wij willen een plek zijn waar er tijd is voor elkaar en waar je even ontsnapt aan de drukte van het alledaagse leven', staat er. 'Om deze sfeer te bevorderen vragen we je de laptop gesloten te houden bij ons in de zaak.'



Inderdaad: in Lewis Book Café geldt een laptopverbod. Eigenaar Elianne Alblas stelde het een kleine maand geleden in. En dat terwijl ze bij het opstarten van haar café, nu een jaar geleden, juist inzette op het trekken van studenten en werkenden. 'Voor 4,95 euro kon je de hele dag filterkoffie pakken', zegt Alblas.

Uit de kantoorjungle

Al snel stroomde het vol - maar de sfeer in het café werd er niet beter op. 'Niemand wilde nog een praatje maken. Sommige gasten namen hun eigen eten en drinken mee en werden boos als je daar iets van zei. Eén keer ging iemand hier zelfs zitten met koffie van de Starbucks verderop.'



Met de opkomst van flexwerk en het zzp'erschap kunnen steeds meer Nederlanders zelf bepalen waar zij werken. Schrijven op een laptop hoeft niet in een kantoorjungle - dat gaat prima aan de eigen keukentafel, op een gedeelde werkplek óf in een café in de binnenstad.

0,15 cent per minuut kost een zitplaats in Charley's, een gedeelde werkplek annex koffietent in Amsterdam. De maximumprijs per dag is 30 euro. Het rekenen van een bedrag per zitminuut is een manier om aan laptoppers te verdienen, zelfs als zij per dag maar een paar kopjes koffie bestellen.

Blogs voor en door studenten en jonge werkenden raden het werken in koffietentjes veelal aan. In het artikel '5 ideale cafés om te flexwerken in Utrecht' legt stadsblogger.nl, een website die Nederlandse hotspots verzamelt, uit waarom: 'goede koffie binnen handbereik en gezellig rumoer van mensen om je heen'.



Dit 'caféwerken' stelt de eigenaren van de koffietentjes voor een dilemma. Klandizie is klandizie en het gaat tegen de natuur van een horecaondernemer in om gasten met laptops de toegang tot de zaak te ontzeggen. Het is ook geen ramp als aan een of twee tafeltjes driftig wordt gewerkt.

Tafels bezet

Vervelender wordt het als de gasten in een café meer mailtjes sturen dan gesprekken voeren. Niet alleen de sfeer, ook de omzet lijdt daar onder. Studenten en werkenden houden vaak in hun eentje een tafeltje voor twee of vier personen bezet. En meer dan één of twee kopjes koffie drinken ze ook niet.



Lewis Book Café is niet de eerste koffietent die besluit laptops te weren. Eind 2016 besloot Coffee Corazon ook tot een verbod. Volgens de eigenaar van de Amersfoortse koffiezaak was er nauwelijks contact te krijgen met de werkende gasten.



Black&Bloom in Groningen was er nog eerder bij. Hier maakte eigenaar Gerben Engelkes al in 2013 korte metten met de laptop. Op het raam van zijn koffiezaak staat nu nog met krijtstift 'No laptops please'. Engelkes: 'Eerst vroeg ik de gasten nog persoonlijk of ze hun laptop wilden wegdoen, maar dat geeft niemand een fijn gevoel.'

Dalende omzet

Voor het laptopverbod inging vroeg een gast hem eens of het ook mogelijk was om zonder laptop een kopje koffie te drinken. 'Aan ieder tafeltje zat iemand te werken', zegt Engelkes. Hij begrijpt de werkende gasten wel. 'Het geroezemoes in een café geeft een fijne werksfeer. Maar als er steeds meer mensen komen om te werken in dat geroezemoes, krijgt het geluid van getik op toetsenborden de overhand.'



Het kostte hem ook omzet. 'Ik heb een kleine zaak met 25 zitplekken. Na hun eerste koffie drinken werkende gasten soms urenlang water. Sinds het laptopverbod is mijn omzet een stuk omhoog gegaan.'

Branchevereniging Koninklijke Horeca Nederland (KHN) kan zich voorstellen dat er café-uitbaters zijn die 'willen dat mensen met elkaar kletsen en een stilteruimte met laptops niet zien zitten'. 'Maar er zijn ook cafés die inspelen op de vraag naar gezellige werkplekken en ervan profiteren', zegt KHN-woordvoerder Bernadet Naber. 'Het ligt aan de strategie van een bedrijf.'



Houdt een laptopper een tafeltje voor meerdere personen bezet, dan kan het personeel de gast volgens Naber vragen ergens anders te gaan zitten. 'Al is het wel handig dat te doen voordat iemand zich heeft geïnstalleerd.'

Oortjes in

Koffiezaak Bagels & Beans aan de Amsterdamsestraatweg in Utrecht is zo'n plek waar het personeel de gast bij drukte kan vragen op te schuiven. In het café zitten rond het middaguur vijf gasten achter hun laptop. Twee van hen hebben oortjes in om naar hun eigen muziek te luisteren.



Een derde, student bestuurskunde Stef Beuf, draagt een koptelefoon. 'Meestal luister ik klassieke muziek', zegt Beuf. In het café, waar hij iedere twee uur wat zegt te bestellen, kan hij zich beter concentreren dan thuis. 'Hier kan ik niets anders dan werken. Soms zit ik hier de hele dag. En altijd aan dit tafeltje.'

In het café zijn zo'n tien van de zestig zitplekken voor laptoppers gereserveerd, zegt teamleider Nektarios Petrou. Zij kunnen zitten aan de tafels langs het raam, waar zich op kniehoogte ook de stopcontacten bevinden. 'Plaats bieden aan werkenden is onderdeel van ons concept', legt Petrou uit.



Natuurlijk komt het voor dat laptoppers aan een ander tafeltje gaan zitten. Is het spitsuur in het café, dan vraagt hij zo iemand vriendelijk plaats te maken. Toch blijft de klant - in horecataal: gast - koning. 'Wil iemand niet opstaan, dan houdt het op', zegt Petrou. 'Je kunt een gast moeilijk aan z'n kraag meesleuren.'