Tui vliegtuig vliegt over woning in de buurt van Schiphol Beeld anp

Ook is duidelijk dat een nieuw normen- en handhavingsstelsel (NHHS), dat in de praktijk al wordt toegepast maar waarvoor nog geen wettelijke basis bestaat, nu al failliet is. Dat blijkt uit correspondentie tussen de inspectiedienst (ILT) en omwonenden van de luchthaven die willen dat er wordt opgetreden tegen overtredingen.

De ILT schrijft letterlijk aan de klagers dat er 'geen maatregel' (sanctie) wordt opgelegd als overschrijding van geluidslimieten 'het gevolg is van toepassing van de regels uit het nieuwe stelsel'. Aan de hand van die correspondentie, in het bezit van deze krant, stappen omwonenden dinsdag naar de bestuursrechter in Amsterdam om te eisen dat de ILT wél gaat optreden tegen schending van de afspraken.



Een woordvoerster van de ILT erkent dat de dienst alleen maar doende is overtredingen 'te monitoren' en daarover overleg voert met de luchtvaartsector. Dit zogeheten 'anticiperend handhaven' gebeurt op last van het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, met als argument dat er nog geen wettelijke basis bestaat voor NHHS.

Omdat er ook niet wordt opgetreden volgens het oude stelsel voor de geluidslimieten, waarbij aan de hand van 35 handhavingspunten wordt berekend of de luchtvaart zich aan de geluidsafspraken houdt, is er nu al jarenlang sprake van een rechtsvacuüm. Omwonenden die kunnen aantonen dat Schiphol zich niet aan de afspraken houdt krijgen overal nul op rekest.



NHHS heet ook wel Vliegen volgens Afspraak en behelst dat er zo veel mogelijk moet worden gevlogen op en vanaf banen die voor de omgeving de minste hinder opleveren. Deze preferente banen, de Polderbaan en de Kaagbaan, kunnen de explosieve groei van de luchtvaart niet verwerken en dat resulteert erin dat andere banen, waar veel meer omwonenden mee te maken hebben, te zwaar worden belast.



Zo is het aantal vliegbewegingen (starts en landingen) op de Aalsmeerbaan binnen een paar jaar toegenomen 60- tot 100 duizend. Ook de Zwanenburglaan wordt veel vaker gebruikt dan de bedoeling was. Bewoners in en rond Amsterdam klagen ook over toenemende overlast, de laatste tijd vooral vanwege meer gebruik van de Buitenveldertbaan nu de Polderbaan in onderhoud is.

Gemor in de Kamer

Het Schipholdossier - of, in bredere zin, het luchtvaartbeleid - wordt voor het kabinet een steeds gevoeliger kwestie. In EenVandaag van afgelopen zaterdag betoogden juristen dat het Rijk (grootaandeelhouder van Schiphol) ieder vertrouwen van omwonenden verspeelt nu er niets wordt gedaan aan schendingen van afspraken. Ook vanuit de politiek komt het gemor op en niet alleen van oppositiepartijen. Zo zei D66-Kamerlid Jan Paternotte in EenVandaag dat minister Cora van Nieuwenhuizen (Luchtvaart) een eind moet maken aan het gedogen van overtredingen. Volgens hem hebben omwonenden terecht het gevoel 'dat ze in het ootje worden genomen'.



Eerder kreeg Van Nieuwenhuizen ook al van een andere coalitiepartner, de ChristenUnie, kritiek te verduren op het ontwikkelen van Lelystad Airport tot volwaardige dependance van Schiphol. De polderhaven moet worden opgetuigd nu Schiphol aan de grens van het toegestane aantal vluchten (500 duizend per jaar) is beland.

Bewonersorganisaties toonden aan dat er niets deugde van de berekeningen over toekomstige geluidshinder door vliegverkeer op Lelystad en kregen daarbij onder meer steun van de ChristenUnie. Het deed Van Nieuwenhuizen besluiten de opening van Lelystad Airport in ieder geval uit te stellen tot 2020 nu er nieuwe berekeningen moeten worden gemaakt.

Ondoorzichtige berekeningen

Ook voor toekomstige groeimogelijkheden voor Schiphol moet een nieuwe, zogeheten Milieueffectenrapportage (MER) worden gemaakt nadat duidelijk was geworden dat Schiphol, die zo'n MER opstelt om vervolgens getoetst te worden, de hinder ook veel te rooskleurig voorstelde. Omwonenden dringen al jaren aan op het daadwerkelijk meten van hinder in plaats van ondoorzichtige berekeningen.



Oud-minister Pieter Winsemius vond voor de manier waarop de nationale luchthaven er telkens weer in slaagt afspraken zo om te buigen of uit te leggen dat de luchtvaart gewoon doorgroeide de term 'schiphollen' uit. Volgens bewoners die vandaag naar de rechter stappen staat nu wel vast dat ook het nieuwe handhavingsstelsel daar een staaltje van is.

Brandbrief

Ondertussen neemt ook de druk op het kabinet toe om Schiphol wél eerder dan afgesproken en onder bepaalde voorwaarden door te laten groeien tot meer dan 500 duizend vliegbewegingen per jaar. Luchtvaartmaatschappijen en werkgeversorganisatie VNO-NCW drongen daar vrijdag in een brandbrief aan het kabinet op aan. Vooral nu vast staat dat overloophaven Lelystad Airport, bedoeld om vakantievluchten te accommoderen, later opengaat dan gepland.



Nu duidelijk is dat Vliegen Volgens Afspraak geen soelaas biedt aan de omgeving om de hinder te beperken, zijn bewonersgroepen en milieuorganisaties een gezamenlijke actie begonnen (Eerlijker over Vliegen) om ongebreidelde groei van de luchtvaart tegen te gaan. Anderhalve week geleden is daartoe in Utrecht het startsein gegeven.



Niet alleen het luchtverkeer van en naar Schiphol maar ook dat van Eindhoven Airport en Rotterdam/Den Haag (en straks Lelystad) groeit. Volgens de organisaties achter Eerlijker over Vliegen kan Nederland nooit voldoen aan de klimaatafspraak van Parijs als het Rijk niet ingrijpt. Ook proberen de organisaties 'mythes' over luchtvaart, zoals het gegoochel met cijfers over hinder en met cijfers over het economisch belang van de luchtvaart, onder de aandacht van politici te brengen.