Je bent vast niet de enige als je vandaag, op verkiezingsdag, nog steeds niet weet op wie je moet stemmen. Sites als StemWijzer en Kieskompas - die je met dertig stellingen enige richting kunnen geven - zullen opnieuw een bezoekerspiek zien. Maar als je straks nog zo'n online stemhulp gebruikt, doe je er goed aan een paar valkuilen in het achterhoofd te houden.

Neem een stelling als: vervuilende auto's moeten geweerd worden uit de binnenstad. Vanwege het woordje 'vervuilende' zijn mensen eerder geneigd 'eens' te klikken. Zeker als hierbij ook werd genoemd dat dit een milieukwestie is, concludeerde Jasper van de Pol (UvA) in zijn proefschrift. Zo'n 33.000 mensen beantwoordden een vragenlijst over het gebruik van een stemwijzer tijdens de vorige raadsverkiezingen.

Vertekend beeld

"Ons team vond in twee experimenten een klein, maar niet verwaarloosbaar effect. Tegenstrijdig genoeg zijn mensen het vaker oneens als een stelling gaat over iets verbieden dan dat ze het eens zijn met iets toestaan." Volgens Van de Pol is dat een automatisch, psychologisch mechanisme.

"Het is een voorbeeld van hoe stemhulpadvies vertekend kan worden door een besluit van de bouwer." Dat begint volgens de politiek communicatiewetenschapper al bij de selectie van onderwerpen voor de stellingen.