Klaas Dijkhoff (VVD), Alexander Pechtold (D66), Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en Sybrand Buma (CDA) tijdens het debat over het afschaffen van de dividendbelasting. Beeld anp

De onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hebben tijdens de formatie geen advies ingewonnen over de effecten van die maatregel die de schatkist 1,4 miljard euro kost. Dat bleek woensdag bij het derde Tweede Kamerdebat over de dividendbelasting in twee weken.



Ondanks hevig aandringen van de oppositie is de coalitie niet van plan de afschaffing terug te draaien. Voor premier Rutte is de belangrijkste motivatie om de dividendbelasting te laten verdwijnen dat grote bedrijven in Nederland blijven en tegelijk buitenlandse bedrijven naar Nederland komen. 'De Brexit speelt daarbij een grote rol.'

Het debat van fractievoorzitters met de premier draaide uit op een poging van de oppositie de totstandkoming van de beslissing van de coalitie te reconstrueren. Hoewel de afschaffing van de 15 procent belasting voor bedrijven op de winst die ze aan hun aandeelhouders betalen in geen enkel verkiezingsprogramma stond, kwam die maatregel toch in het regeerakkoord van Rutte III.



Hoe is die dan op de formatietafel terecht gekomen?, wilde de vrijwel voltallige oppositie weten. Iedereen die om die tafel zat, nam deel aan het debat, inclusief GroenLinks-leider Jesse Klaver die na enkele maanden formeren werd afgelost door ChristenUnie-voorman Gert-Jan Segers. Van hem en van CDA-leider Sybrand Buma en Alexander Pechtold (D66) wilden Klaver, Lodewijk Asscher (PvdA) en Emile Roemer (SP) weten: wie of wat heeft jullie overgehaald om 1,4 miljard aan buitenlandse beleggers en belastingdiensten te schenken?



Dat bleek hem te zitten in de Brexit, het vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de EU. Zodra het in de Stadhouderskamer, waar de formatiegesprekken plaatsvonden, daarover ging, kwam volgens Buma, Pechtold en Segers de afschaffing van de dividendbelasting ter sprake. Ze vroegen zich af: kan Nederland van het Britse afscheid profiteren of levert dat problemen op. 'De Brexit vormt een kans en een bedreiging', concludeerde Pechtold.

Een bedreiging wordt het als bedrijven in Nederland, zoals Shell en Unilever, in de Brexit aanleiding zien hun hoofdkantoor naar Londen te verplaatsen omdat daar het fiscale klimaat gunstiger zou zijn. Een kans doet zich volgens Pechtold voor als bedrijven door de Brexit uit Londen vertrekken en op zoek gaan naar een nieuwe vestigingsplek. Volgens CDA'er Buma liggen Frankrijk en Duitsland dan voor de hand, omdat die landen een grote thuismarkt hebben. 'Tenzij je iets voor die bedrijven doet', zei Buma.



Nul procent dividendbelasting - net zoals Groot-Brittannië - levert in zijn ogen een concurrentievoordeel op tegen de tarieven van Frankrijk - 30 procent - en Duitsland - 26,4 procent. Politici moeten íets doen, benadrukte de CDA-leider: 'Onze open economie met grote bedrijven, dat brengt een zekere verantwoordelijkheid met zich mee.' En Segers: 'In die strijd willen we meedoen, niet voor buitenlandse aandeelhouders, maar voor Nederlandse banen.'

Spijt Premier Rutte heeft spijt van zijn uithaal naar België en zijn Belgische ambtgenoot excuses gemaakt. Vrijdag verdedigde Rutte het besluit de dividendbelasting af te schaffen door te verwijzen naar België. Daar is de belasting 27 procent en het gevolg is volgens Rutte dat alle grote multinationals uit België vertrokken zijn. 'Ik wil niet België achterna.' De Belgische premier Michel was boos en eiste een telefoontje om de plooien glad te strijken. Dat is er inmiddels geweest. Rutte beoordeelde zijn opmerking woensdag achteraf als 'uitermate lomp'. Rutte: 'Die opmerking had ik niet zo hoeven maken en dat heb ik mijn Belgische collega ook gezegd.' Wel vindt Rutte dat hij feitelijk gelijk heeft: de grootste multinationals in België steken in omzet en werkgelegenheid mager af bij die in Nederland, zei hij.

Dat riep bij de oppositie de vraag op of bedrijven de formerende partijen hebben gedreigd te vertrekken als de dividendbelasting niet zou worden afgeschaft. 'Geen enkel bedrijf heeft gezegd: ik ga weg, of: ik blijf', zei CU-leider Segers.



Waarop, was de oppositionele vervolgvraag, is dan het 1,4 miljard kostende besluit gebaseerd? Toch niet op gevoel? Waar zijn de ambtelijke adviezen die aangeven dat dat geld goed is besteed? 'Ik heb niets langs zien komen', bekende Segers. 'Het is een inschatting.' Onmogelijk, riep Klaver, er moet een notitie zijn. 'Of die er is, zeg ik niet', reageerde premier Rutte. Hij beriep zich op de rechter die in 2003 oordeelde dat de formatie een volledig vrije gedachtewisseling moet zijn en dus persoonlijke beleidsopvattingen van ambtenaren nimmer openbaar mogen worden gemaakt.