High en geil van de crystal meth dwaalt Rick rond op de mannenontmoetingsplaats van het Amsterdamse natuurgebied Nieuwe Meer, als hij plotseling iets voelt steken in zijn hartstreek. Hij zit dan al drie dagen aan de crystal meth en heeft geen minuut geslapen: zijn lichaam is uitgedroogd. Net als hij aanstalten maakt naar huis te gaan, zakt hij in elkaar. Talrijke automobilisten zien het gebeuren, maar niemand stopt.

Uiteindelijk weet hij op eigen kracht weer thuis te komen. „Maar het was zo triest”, zegt Rick („geen achternaam, dit ligt te gevoelig”).

De eindveertiger, inmiddels drie jaar clean, vertelt over zijn jarenlange verslaving aan de drug crystal meth ofwel methamfetamine, ‘Tina’ in jargon. Die herinneringen maken veel los. De ene keer vertelt hij euforisch, dan weer geëmotioneerd en somber. „Als ik aan spuiten denk, word ik onpasselijk.”

Rick wil waarschuwen voor de gevaren van de drug, zegt hij. Dat is ook nodig. Want crystal meth wint aan populariteit in Nederland, vooral in de gayscene. Dat blijkt althans uit het onderzoek Tina en Slammen van stichting Mainline en Soa Aids Nederland dat vandaag verschijnt. Voor hun onderzoek spraken de onderzoekers met 27 (voormalige) crystal meth-gebruikers en deskundigen uit het veld.

Op Nederlandse online gaydatingsites is vraag naar de drug, die vaker en goedkoper dan vroeger wordt aangeboden. Hiv-consulenten behandelen vaker cliënten die met crystal meth experimenteren. Een huisarts uit de Randstad ontving afgelopen vijf jaar bijna zeventig mannen in zijn praktijk die experimenteren met deze drugs.

Pornokoning uit Holland

Waarom begon Rick, als twintiger nog wars van alcohol en drugs, met crystal meth? Hij denkt zelf door het gezin waarin hij opgroeide. Een moeilijk gezin „waarin van opvoeden nauwelijks sprake was”. Zijn ouders scheiden als hij negen jaar is: zijn vader had liever geen kinderen gekregen. Op school wordt het roodharige jongetje jarenlang gepest om zijn vrouwelijke gelaatstrekken.

Dat pesten stopt als Rick begin jaren 90 naar Amsterdam verhuist. Hij komt uit de kast en stort zich op het uitgaansleven, maar raakt ook gefixeerd op beroemdheid. „Ik wilde dé man zijn. Door mijn ellende uit het verleden wilde ik niets liever dan erkenning en aandacht.”

Die krijgt hij eerst als danser en stripper in Amsterdamse clubs en later in de porno-industrie. Rick vliegt de hele wereld over: Ibiza, New York, San Francisco. Op een huisfeestje van een filmproducent in San Francisco krijgt hij voor het eerst crystal meth aangeboden. „Iedereen zat aan het spul.” Halfnaakte mannen hangen porno kijkend over elkaar heen. Ze lurken aan glazen pijpjes. „Ze vroegen of ik ook een hijsje wilde, ik had geen idee wat het was.”

Het effect is overweldigend: geen leegte, geen pijn, geen rancune over zijn verleden – die zijn vervangen door een verliefd gevoel en grenzeloze seksuele vrijheid. „Ik voelde me door dat spul de aanbeden pornokoning uit Holland.” Zes dagen aaneen gebruikt hij de drug. Terug in Nederland worden de gevolgen snel duidelijk: depressiviteit, lymfeklierontsteking, hij heeft overal pijntjes.

Wat aanvankelijk begint met pijn in zijn buik, mondt uit in een heftige buikoperatie die hem twee maanden in het ziekenhuis houdt. Rick grijpt naar zijn buik: „Mijn sixpack was in één keer weg. Er zat een gigantisch litteken. Dat was het einde van mijn carrière en het begin van de echte verslaving. Toen ik later in Amsterdam een dealer vond die ook Tina verkocht, was ik door het dolle heen.”

Afkicken

Zijn verslaving wordt erger. Zijn uitkering, zijn loon uit zwart werk: bijna alles gaat op aan de witte kristallen. „Soms liep ik acht keer op een middag naar de pinautomaat om te controleren of mijn uitkering al was gestort.”

Buiten komt hij nauwelijks nog. Op online datingsites zoekt Rick naar mannen die ook high willen worden. Mannen die hem helpen bij het injecteren van crystal meth.

Maar met de toenemende verslaving wordt de behoefte aan seks minder. Aan de huisbezoekjes van wildvreemde mannen beleeft Rick geen plezier meer. Sekscontacten ontvangt hij in stilte, en alleen nog ’s nachts: ze zijn er enkel om zijn shots te zetten. De drugs maken hem paranoïde. Hij voelt zich een vreemde in zijn eigen huis en ontvlucht een paar keer zijn eigen seksfeestje. Het is op dat punt dat Rick in elkaar zakt op de Amsterdamse mannenontmoetingsplaats.

Voor het eerst deze ochtend valt hij even stil. Hij ordent de roerstaafjes en poederzakjes in het koffiebakje, en zegt dan: „Toen moest ik mijn moeder om financiële hulp vragen.” De woningbouwvereniging dreigt met huisuitzetting, Rick heeft een gigantische huurachterstand. „Ik kreeg uiteindelijk hulp van de schuldsanering en een psychiater. Dat hielp enorm om met de drugs te stoppen.”

Wat niet hielp: de gesprekken bij de Amsterdamse verslavingszorg. „Ik vertelde die vrouw tijdens de intake dat ik verslaafd was aan crystal meth. En dat ik niet van de Tina afkwam. Vraagt ze na tien minuten: ‘Wie is die Tina eigenlijk? Is dat je vriendin?’ Dan ben je meteen klaar. De keer daarop plaatsten ze me in een groepssessie, moest ik daar vertellen dat we het spul bij elkaar in de kont spoten. Dat werkt niet. Ze zagen mij als handige informatiebron, terwijl ik juist op zoek was naar een luisterend oor en iemand die de drug kende. Het is belangrijk dat de verslavingszorg meer weet over de gevolgen van crystal meth.”

Afkicken doet hij uiteindelijk op eigen houtje. Hij is blij dat hij zijn verhaal kan navertellen en vindt het belangrijk dat het in de krant komt; een vriend overleed aan het middel. „Voordat je het weet domineert Tina je leven.”

Ricks zucht naar de drugs wordt elke dag minder, van zijn contacten uit die tijd heeft hij afstand genomen. Hij bezoekt een psychiater, sport dagelijks en eet gezond. Zijn drugsverleden verwerkt hij in een boek dat in februari 2016 uitkomt. „Het gaat goed met me. Het schrijven zorgt voor rust en geeft me houvast te leren om met mijn heftige verlangmomenten om te gaan. Het was een zware periode.”

Is er dan echt niks wat ontbreekt in zijn huidige leven? Beslist: „Een geliefde. Ik wil iemand die om me geeft. Daar begon het allemaal mee.”

Hieronder een folder van Stichting Mainline met daarin praktische informatie over het gebruik van crystal meth. De informatie is gebaseerd op gesprekken met mannen die regelmatig deze drugs gebruiken en de gevaren kennen. De folder pleit voor een veilig gebruik van crystal meth . Ook legt hij uit hoe om gaan met een crystal meth-kater.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 28 oktober 2015