Taka ordynacja wiązałaby się z przejęciem pełnej kontroli kierownictw partii nad tym, kto otrzymuje mandat w Parlamencie Europejskim

Jarosław Kaczyński z ordynacją do PE ma swoje złe doświadczenia

Zmiana prawa wyborczego dotyczącego PE nie jest dla PiS tak ważna, jak ordynacja samorządowa czy parlamentarna

– Słyszałem o tym, ale niewiele mogę na ten temat powiedzieć. Nie mam pełnej wiedzy na ten temat – mówi Onetowi eurodeputowany PiS Zbigniew Kuźmiuk. On sam w 2014 r. został wybrany z okręgu mazowieckiego. Teraz okręgiem wyborczym miałaby być cała Polska. Byłaby to zmiana rewolucyjna. Pytam o to polityka związanego z kierownictwem partii rządzącej: – Nie wykluczamy takiej zmiany. Tyle mogę na ten temat powiedzieć – mówi krótko.

– Było to rozważane w naszym gronie, ale zostało odrzucone – mówi z kolei Onetowi jeden z eurodeputowanych Prawa i Sprawiedliwości, który nie chce wypowiadać się pod nazwiskiem. – Żeby było jasne: ta ordynacja jest fatalna, ale uznaliśmy, że gra nie jest warta świeczki. Podniósłby się pewnie jakiś hałas. Nie chcieliśmy sytuacji, w której liderzy innych partii oskarżaliby nas o zamach na demokrację, a sami staliby się beneficjentami tych zmian.

Faktem jest, że taka ordynacja wiązałaby się z przejęciem właściwie pełnej kontroli kierownictw partii politycznych nad tym, kto otrzymuje mandat w Parlamencie Europejskim. W jaki sposób? Każde ugrupowanie wystawiłoby w całym kraju jedną listę 51 kandydatów (to tyle, ile obecnie przypada Polsce mandatów w Strasburgu). Gdyby zastosowano tzw. wariant otwarty, wyborcy mogliby głosować na konkretnego kandydata, choć wiadomo, że w praktyce najwięcej głosów otrzymaliby ci z wyższych miejsc.

Dużo ciekawszy jest jednak tzw. wariant zamknięty. Wyborca zaznaczałby na karcie do głosowania partię, jakiej chce powierzyć swój głos. Załóżmy, że partia uzyskuje w skali kraju 10 mandatów. W takiej sytuacji eurodeputowanymi stawaliby się kandydaci z miejsc 1–10. Czyli zgodnie z tym, jak listy ułożyli partyjni liderzy.

Zobacz także Rekonstrukcja rządu. Pięcioro ministrów może stracić stanowiska Foto: Jakub Kamiński / PAP

Czytaj

Jarosław Kaczyński z ordynacją do Parlamentu Europejskiego ma swoje złe doświadczenia. W 2009 r. na pierwszym miejscu pomorskiej listy PiS do PE umieścił Hannę Foltyn-Kubicką, przyjaciółkę Marii i Lecha Kaczyńskich. Jej start skończył się jednak katastrofą. Mandat wziął startujący z piątego miejsca niezwykle popularny Tadeusz Cymański. Wkrótce pojawiły się nawet plotki, iż prezes PiS próbował nakłonić posła z Malborka do rezygnacji z mandatu, czemu jednak Cymański konsekwentnie zaprzeczał.

Podobna historia miała miejsce w PO. W tym samym 2009 roku partia wystawiła na podkarpackiej "jedynce" byłego szefa NSZZ "Solidarność" Mariana Krzaklewskiego. Mandatu jednak nie zdobył, bo pokonała go umieszczona na drugim miejscu listy Elżbieta Łukacijewska, regionalna liderka Platformy.

Tylko 6 państw Unii Europejskiej podzieliło swój obszar na okręgi w wyborach do Parlamentu Europejskiego. Są to: Belgia, Irlandia, Wielka Brytania, Włochy, Francja i właśnie Polska. W pozostałych państwach UE cały kraj tworzy jeden okręg wyborczy. Tak jest zatem np. w Niemczech czy Hiszpanii.

Migalski: kampania wyborcza jest oparta na kłamstwie

Dr Marek Migalski, politolog z Uniwersytetu Śląskiego, a w latach 2009–2014 europoseł PiS uważa, że jeden okręg wyborczy to najlepsze możliwe rozwiązanie: – Poseł do Parlamentu Europejskiego tak de facto nic nie może zrobić dla swojego regionu. Kampania wyborcza jest oparta na kłamstwie. Kandydat np. na Śląsku w trakcie spotkań mówi "tak, wybuduję wam tu mosty, drogi". To jest nieprawda, bo Parlament Europejski się tym nie zajmuje – mówi.

I dodaje, że deputowani do PE powinni tam siedzieć nawet 15–20 lat, bo tylko wtedy są skuteczni: – W Polsce europosłowie to są celebryci, często czołówka partyjna. W innych krajach to jest trzecia liga, dlatego, że oni tam są od ciężkiej pracy. I właśnie o to chodzi, żeby oni tam byli po trzy, cztery czy pięć kadencji. Dzień po odnowieniu mandatu doświadczony deputowany wie, do jakiej komisji pójść, do jakich drzwi zapukać, jakich lobbystów poprzeć.

Problemem w obecnej ordynacji są tak zwane pływające mandaty. Dany okręg wcale nie ma przypisanej do siebie liczby eurodeputowanych. W 2004 z kujawsko-pomorskiego wybrano zaledwie jednego posła. Bo liczy się nie tylko wynik w skali kraju, ale także frekwencja w danym okręgu. A to oznacza, że przy określonym zbiegu okoliczności ten region mógłby nie mieć nawet ani jednego przedstawiciela. Oczywiście jeden okręg wyborczy ma również wiele minusów. Wśród nich jest ryzyko, iż wystawieni na najlepszych miejscach kandydaci dużych partii nie będą skłonni do intensywnej pracy w trakcie kampanii, bo będą mieli pewność, że i tak mandaty wezmą.

Taka ordynacja zwiększa szanse ugrupowań z silnym szyldem partyjnym, które w regionach często nie są w stanie wystawić mocnych nazwisk. W przypadku jednego okręgu kluczowa będzie jedynka, która pociągnie całą listę. Z nieoficjalnych informacji wynika, że przy zmianie ordynacji swój powrót do czynnej polityki rozważałby np. były premier Leszek Miller. – Nie zamierzam startować w żadnych wyborach – mówi jednak w rozmowie z Onetem. Pytam przy okazji o jeden okręg wyborczy: – Wydaje mi się, że to dobry pomysł. Obecny system dzielenia na okręgi nie jest już funkcjonalny.

Wiadomo, że zmiana prawa wyborczego dotyczącego Parlamentu Europejskiego nie jest dla PiS tak ważna jak ordynacja samorządowa czy parlamentarna. Wybory do PE będą miały jednak duże znaczenie, bo odbędą się zaledwie kilka miesięcy przed jesiennym starciem o fotele przy Wiejskiej. Dadzą już w miarę jasny obraz tego, jak będzie wyglądać układ w Sejmie na kolejne 4 lata.

Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dnia? Polub Onet Wiadomości na Facebooku!

Zobacz także: