Oorlogsheld en oud-senator voor het CDA - en daarvoor de CHU - Johan van Hulst is overleden. Hij was 107 jaar oud.

Van Hulst hielp in de oorlog Joodse kinderen uit handen van de nazi's en hun aanhang te redden. Hij was toen directeur van een school aan de Plantage Middenlaan in Amsterdam, recht tegenover de Hollandsche Schouwburg van waaruit in 1942 en 1943 Joden naar het doorgangskamp Westerbork werden gedeporteerd.

Naast deze kweekschool was een crèche waar baby's en peuters in afwachting van hun deportatie werden ondergebracht. Over de heg werden de kinderen stiekem aan helpers in de kweekschool aangereikt vanwaar ze in veiligheid werden gebracht.

In totaal werden er zo'n zeshonderd kinderen van deportatie gered. In de laatste oorlogsjaren moest Van Hulst onderduiken omdat de Duitsers hem gevangen wilden nemen.

Geen held

Van Hulst zag zichzelf vooral niet als held. Hij praatte ook zelden over die periode.

"Het gaat niet om mij, ik wil mezelf niet op de voorgrond plaatsen of een verzetsheld spelen", stelde hij in 2015 in een interview met Het Parool. "Ik denk eigenlijk alleen maar aan wat ik níet heb kunnen doen. Aan die paar duizend kinderen die ik niet heb kunnen redden."

Hij relativeerde steevast de heldhaftigheid van de Nederlanders tijdens de bezetting. "Met deze ogen heb ik dag in dag uit kinderen en hun ouders zien wegvoeren. Laten we ons alsjeblieft niet op de borst gaan slaan. In geen land zijn zoveel Joden weggehaald als in Nederland."

Schaakvergiftiging

Na de oorlog ging Van Hulst onder meer de politiek in. Van 1956 tot en met 1981 zat hij in de Eerste Kamer, eerst voor de Christelijk-Historische Unie (CHU) en sinds 1977 voor het CDA.

Van Hulst was daarnaast hoogleraar, vervulde vele bestuursfuncties en publiceerde honderden artikelen en boeken, niet alleen over opvoedkunde en onderwijs, maar ook over de oorlog.

Ook was de zoon van een Amsterdamse meubelstoffeerder verwoed schaker. Kort voor zijn 98e verjaardag won hij samen met Jan Nagel nog het Corus Schaaktoernooi voor oud-parlementariërs. "Ik ben in ernstige mate lijdend aan schaakvergiftiging", zei hij bij zijn 100e verjaardag in NRC Handelsblad.

Yad Vashem

Voor zijn verdiensten als verzetsman kreeg de politicus in 1972 de Yad Vashem-onderscheiding, de belangrijkste ceremonie waarmee Israël helden uit de Tweede Wereldoorlog eert. Ook is er in Amsterdam een brug naar hem vernoemd. Het redden van de kinderen vormde een belangrijke verhaallijn in de film Süskind uit 2012.

De oorlog verdween nooit uit zijn hoofd, bekende hij een aantal jaar geleden in een interview voor het NIOD. "Ik heb met eigen ogen gezien hoe al die kinderen vertrokken met tramlijn 9. En hoe twee SS'ers een Joods meisje haar speelgoedpop afpakten. Die beelden staan voor altijd op mijn netvlies gebrand."