De ministeries van volksgezondheid, justitie en sociale zaken werken aan een wetsvoorstel waarin het medisch beroepsgeheim onder druk komt te staan, zo meldde deze krant dit weekeinde. In geval van verdenking van fraude moeten verzekeringsartsen en medisch adviseurs dossiers van patiënten overhandigen aan justitie, staat in het concept wetsvoorstel.



Buijsen leidde in 2012 - op verzoek van minister Schippers - een onderzoek naar de verhouding van het medisch beroepsgeheim tot zwaarwegende maatschappelijke belangen. Hij concludeerde dat bestaande wetgeving voldoende mogelijkheden biedt tot het doorbreken van het beroepsgeheim, en dat een wetswijziging dus niet nodig is. En ook niet gewenst.



"Als de overheid mensen wil pakken die onterecht in een uitkering zitten, kunnen ze beter het werkproces van verzekeringsartsen veranderen. Deze keuringsartsen van de uitkeringsinstantie UWV zouden bijvoorbeeld vaker hun cliënten in de spreekkamer kunnen roepen om zelf te kijken hoe het met de patiënt gaat. En om te zien of de patiënt nog altijd recht heeft op een arbeidsongeschiktheidsuitkering."



Makkelijkste weg

De hoogleraar vindt het medisch geheim een groot goed. "Natuurlijk is het in sommige gevallen een sta-in-de-weg, maar de onbelemmerde toegang tot de zorg is altijd waardevoller geweest dan andere belangen. Ook een dief die gewond raakt bij het beroven van een winkel en vervolgens een artsenpost binnenloopt, wordt geholpen. Dat recht op gezondheidszorg moeten we respecteren. Dat is zeer waardevol."



Het verplicht verstrekken van medische dossiers aan justitie bij vermoeden van fraude, zal niet veel oplossen denkt Buijsen. "Ik begrijp dat de overheid zorgvuldig wil omgaan met gemeenschapsgeld. Maar het is de vraag of je in veel gevallen iets hebt aan de patiëntendossiers van verzekeringsartsen. Schippers kiest nu voor de makkelijkste weg."

Beeld Martin Buijsen

De hoogleraar wijst erop dat er nu toch ook al veel mogelijkheden zijn om het beroepsgeheim te doorbreken. "De Hoge Raad heeft al meerdere malen gesteld dat het beroepsgeheim nooit absoluut is. Het kan in individuele zaken terzijde worden geschoven. Maar dat moet de rechter nu nog per geval beoordelen, en dat is voor de minister waarschijnlijk te bewerkelijk."



Hellend vlak

Buijsen waarschuwt dat het tornen aan het beroepsgeheim bij een bepaalde artsengroep reflecteert naar de hele beroepsgroep. "Huisartsen zullen minder snel gegevens willen delen met verzekeringsartsen."



Ook vreest hij een hellend vlak. "Wat is de volgende reden om het beroepsgeheim te negeren? Als er een zwaar delict is gepleegd door een patiënt? En vervolgens ook bij een licht delict?"



De artsen van het UWV moeten zich van Buijsen wel bezinnen op wat het beroepsgeheim voor hen betekent. "Zij verlenen geen hulp, maar brengen advies uit aan het UWV. Hierdoor reduceert de overheid hen tot ambtenaar. En de overheid wil steeds meer gegevens om goed te kunnen handhaven. Verzekeringsartsen moeten goed nadenken over hoe zij daarmee om willen gaan. Je ziet ze er mee worstelen."



"Maar alle artsen - ook verzekeringsartsen en bedrijfsartsen - moeten zich realiseren dat het medisch beroepsgeheim iets van henzelf is. Dit kabinet doet nu net alsof artsen dit recht van de overheid hebben gekregen. Maar dat is niet zo. Het is een fundamentele, morele plicht van artsen. Het is een belangrijk onderdeel van hun beroepsmoraal. En het is dus niet aan de overheid om het in te perken. Dit concept wetsvoorstel vind ik ronduit totalitair."