Ένα εγχείρημα για τ​ον Tύπο

Η αφέλεια της αντικειμενικής δημοσιογραφίας

Χτίζοντας ένα μικρό σπιτάκι στο χείλος του γκρεμού

Τι έχουμε στη φαρέτρα μας

Ένας και δύο και... 1101

Σήμα κινδύνου

Τι μέλλει γενέσθαι

Εν κατακλείδι

Πριν από λίγους μήνες έγραψα έναγια το μέλλον της δημοσιογραφίας υπό τη σκιά της αποκάλυψης των Panama Papers το οποίο, αναπάντεχα, διαβάστηκε από εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους σε όλο τον κόσμο. Εξαιτίας αυτού δέχτηκα πάνω από 20 προσκλήσεις σε συνέδρια και ημερίδες σχετικά με την ελευθερία του Τύπου, των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το μέλλον της δημοσιογραφίας. Στην προσπάθειά μου να ετοιμάσω μια βασική ομιλία συνειδητοποίησα ότι και εγώ και το ThePressProject αλλάξαμε πάρα πολύ από το 2010 μέχρι σήμερα.Μπορεί από την πρώτη ημέρα -όταν ακόμα το σχεδιάζαμε με τον Ηρακλή- να ήταν απόλυτα ξεκάθαρο στο μυαλό μας ότι για την παραγωγή ποιοτικής δημοσιογραφίας θα έπρεπε να αποσυνδεθεί το επιχειρηματικό μοντέλο από το δημοσιογραφικό έργο, ωστόσο κανείς μας δεν είχε φανταστεί τη σκληρότητα και την ωμότητα του συστήματος.Ένα μέσο χρειάζεται αρκετά χρήματα προκειμένου να έχει τη δυνατότητα να προσφέρει εργασία σε καλούς δημοσιογράφους και να τους προσφέρει ένα ασφαλές περιβάλλον εργασίας και ελευθερίας. Η σταθερότητα είναι παραπάνω από απαραίτητη σε ένα επάγγελμα που προϋποθέτει να τα βάλεις με ισχυρούς ολιγάρχες και ανθρώπους της Μαφίας (συχνά πρόκειται για τους ίδιους ανθρώπους). Το μέσο πρέπει να μπορεί επιπλέον να προστατεύει τους δημοσιογράφους όταν προχωρούν στη δημοσίευση τεκμηρίων υπέρ του δημόσιου υπέρτερου συμφέροντος, κάτι που συχνά αποτελεί ταυτόχρονα και ποινικό αδίκημα σε μια κοινωνία που όλο και πιο συχνά ψηφίζονται στα κοινοβούλια νόμοι που απαγορεύουν τη δημοσίευση στοιχείων και προσφέρουν ασυλίες στους διαχειριστές της οικονομίας και της πολιτικής.«Είδηση είναι κάτι που κάποιος κάποτε δεν θέλει να δημοσιευτεί. Τα υπόλοιπα είναι διαφήμιση». Η ατάκα αυτή αποδίδεται στον Βρετανό βαρόνο των ΜΜΕ, Λορντ Νόρθκλιφ, και ονομάστηκε «δόγμα του Νόρθκλιφ». Η σκέψη αυτή εγείρει ένα πολύ ενδιαφέρον ερώτημα: Ποιανού τα συμφέροντα οφείλει να εκπροσωπεί η δημοσιογραφία; Υπέρ του εργάτη ή υπέρ του «δημόσιου καλού»; Κάποιοι θα υποστήριζαν ότι αυτές οι δύο έννοιες ταυτίζονται (και έτσι απαντώ προσωπικά) αλλά υπάρχουν πολλοί που με σοβαρά επιχειρήματα πιστεύουν το αντίθετο.Σύμφωνα με τον συγγραφέα Ian Hargreaves το ερώτημα είναι ακόμα πιο περίπλοκο στο δεύτερο επίπεδο της ερώτησης «και με ποια σειρά ιεραρχείς τα συμφέροντα; Αν πρέπει να ληφθεί υπόψη η εμπορική δραστηριότητα του μέσου, είναι δύσκολο να τραβήξεις μια ξεκάθαρη γραμμή μεταξύ των αξιών και της αξιοπιστίας της ενημέρωσης, η οποία επίσης λαμβάνει και άλλες μορφές, όπως αυτή της επαγγελματικής επικοινωνίας». Ο Hargreaves υποστηρίζει ότι όσο περισσότερο τα μέσα θα προσφέρουν εκτός από ενημέρωση και ψυχαγωγία (ή ακόμα και πληρωμένα μηνύματα μέσω διαφημίσεων ή advertorials) τόσο θα δυσκολεύει η υπεράσπιση των σημαντικών προνομίων της δημοκρατίας από τους δημοσιογράφους. Έτσι, σύμφωνα με το δόγμα του Νόρθκλιφ, οι πραγματικές ειδήσεις δεν μπορούν να προέρχονται από τις «επίσημες πηγές» ή τα γραφεία δημοσίων σχέσεων. Ή όπως αλλιώς λέει το διάσημο γνωμικό του Claud Cockburn: «μην πιστεύετε τίποτα μέχρι να διαψευσθεί επίσημα».Όταν ξεκινούσε το ThePressProject, όλα αυτά αποτελούσαν γνώση του Ηρακλή, του βαθιά μορφωμένου συνιδρυτή του TPP, αλλά για μένα ήταν απλά ακατέργαστα συναισθήματα. Είχα κουραστεί από την μονοτονία των συστημικών ΜΜΕ και την έκδηλη διαπλοκή τους. Στόχος μου ήταν τότε να πούμε την αντίθετη άποψη, να προσφέρουμε μονοφωνικά στην πολυφωνία ενός εντελώς μονόπλευρου τοπίου ενημέρωσης. Έτσι ξεκινήσαμε την κάλυψη της παγκόσμιας συζήτησης για το μέλλον του Ευρώ που δεν έβρισκε το δρόμο της στα mainstream media της χώρας μας. Έπειτα οργανώσαμε την παραγωγή του Debtocracy, που για πρώτη φορά έβαλε τους πολίτες στη θέση του συμπαραγωγού, προκειμένου να πούμε μια ιστορία κόντρα στο δελτίο ειδήσεων της Όλγας Τρέμη και του Γιάννη Πρετεντέρη (διαλέξαμε ακόμα και την 8η βραδινή ως ώρα πρεμιέρας, καλώντας τον κόσμο να κλείσει για λίγο την τηλεόρασή του). Λίγα χρόνια πιο μετά βρεθήκαμε στο στούντιο L του Ραδιομεγάρου της ΕΡΤ και συνδέαμε καλώδια από το Master της τηλεόρασης για να κρατήσουμε ζωντανό το σήμα της δημόσιας τηλεόρασης. Όλα αυτά ήταν σημαντικά τότε, αλλά σήμερα το όραμά μας για τη δημοσιογραφία έχει αλλάξει ριζικά.Έγραψα προηγουμένως ότι η αντικειμενική δημοσιογραφία ανακαλύφθηκε στα εμπορικά τμήματα των πρώτων εφημερίδων, και δεν ήταν αποτέλεσμα κάποιας ιδεολογικής αναζήτησης των μεγάλων ανδρών της δημοσιογραφίας. Ωστόσο και αυτοί έπαιξαν τον ρόλο τους, ασπαζόμενοι τη νέα ιδεολογία και δημιουργώντας έναν κώδικα ηθικής και δεοντολογίας που επικράτησε τον 17ο και 18ο αιώνα. Η ιδέα της αντικειμενικότητας, της απόστασης από την είδηση και της αφιλοκέρδειας έδωσε στη δημοσιογραφία τη γοητευτική της μορφή που κέρδισε τις μάζες. Οι δημοσιογράφοι για πρώτη φορά έμπαιναν στα σπίτια των αναγνωστών τους και κάθονταν στην κεφαλή του οικογενειακού τραπεζιού συμβουλεύοντάς τους. Δημιουργούσαν τη νέα ηθική και τη νέα αισθητική της κοινωνίας. Αυτά όμως στην εποχή της αθωότητας, γιατί, όπως είδαμε, την ίδια ώρα η δημοσιογραφία μεταλλασσόταν σε ένα εργαλείο χειραγώγησης. Σήμερα, που ο κόσμος είναι πλέον υποψιασμένος, όλοι αναγνωρίζουν ότι δεν υπάρχει αντικειμενικότητα. Από την επιλογή του θέματος, του τίτλου και της φωτογραφίας, από τον χειρισμό των πηγών και την επιλογή των μαρτυριών, ακόμα και από τη διόρθωση του αρχισυντάκτη και την προβολή του στο μέσο, κάθε ρεπορτάζ είναι σε κάποιο βαθμό μη αντικειμενικό. Όποιος φωνασκεί υπέρ της αντικειμενικότητας του δημοσιογραφικού του έργου είναι πιθανώς αφελής ή επικίνδυνος.Έχει έρθει η ώρα να γραφτεί ένας νέος κώδικας δημοσιογραφικής δεοντολογίας που θα βασίζεται σε πιο συμπαγείς και πραγματικές έννοιες. Αυτό νόμιζα ότι το σκέφτηκα μόνος μου, αλλά μελετώντας για τη δημοσιογραφική δεοντολογία ανακάλυψα ότι τουλάχιστον έξι μεγάλες μορφές του χώρου με είχαν προλάβει εδώ και περίπου 40 χρόνια. Πέραν του αισθήματος της ηλιθιότητας που σε κυριεύει όταν ανακαλύπτεις ότι οι πιο πρωτότυπες ιδέες σου είναι κοινός προβληματισμός σε ειδικούς στην άλλη άκρη της γης, ένιωσα ταυτόχρονα και μια οργή για την αδυναμία μας να προχωρήσουμε παρακάτω. Να σπάσουμε τους οικονομικούς δεσμούς και να απαιτήσουμε ένα νέο δημοσιογραφικό χώρο που θα προσφέρει τη δυνατότητα να υπάρξει μια κοινότητα πολιτών που θα αντιλαμβάνεται την ενημέρωση ως οξυγόνο για τη δημοκρατία. Για μένα η ουτοπία του Stead μπορεί πλέον να γίνει -εν μέρει- πραγματικότητα στο πλαίσιο της παγκοσμιοποιημένης κοινότητας του διαδικτύου.Από το 2010 μέχρι σήμερα το TPP άλλαξε προς αυτή την κατεύθυνση. Αφήσαμε πίσω μας την επιθετική ρητορική, ξεχωρίσαμε ακόμα περισσότερο την άποψη από την είδηση. Επενδύσαμε περισσότερο χρόνο στην ερευνητική δημοσιογραφία και συνεργαστήκαμε με μερικούς από τους καλύτερους δημοσιογράφους και διανοούμενους της χώρας (αλλά και εκτός αυτής). Στην πορεία μας κάναμε ένα σωρό λάθη. Άλλες φορές μετανιώσαμε επειδή δημοσιεύσαμε ειδήσεις με έντονη άποψη και άλλες φορές επειδή δεν υπήρξαμε αρκετά κριτικοί απέναντι στην είδηση που μας τροφοδότησε το ΑΠΕ. Δεν έχουμε βρει την τέλεια συνταγή και κανείς μας δεν έχει μια οριστική απάντηση.Δημιουργήσαμε όμως τον δικό μας εσωτερικό κανονισμό δεοντολογίας, κάτι που είναι συνηθισμένο στα διεθνή ΜΜΕ, αλλά ακούγεται ως ανέκδοτο στη χώρα μας. Αυτός ο κώδικάς ξεκινάει με τον απλό κανόνα «η δημοσιογραφία υπηρετεί τους αδύναμους και έχει στόχο τον έλεγχο της εξουσίας». Αυτό το τελευταίο μπέρδεψε πολλούς αναγνώστες μας που θεωρούσαν την κριτική στις μνημονιακές κυβερνήσεις ΝΔ και ΠΑΣΟΚ (και την ανάδειξη των θέσεων που είχε υιοθετήσει ο ΣΥΡΙΖΑ το 2014) ως ένδειξη σχέσεων με έναν πολιτικό χώρο. Όταν ο ΣΥΡΙΖΑ ανέλαβε την εξουσία και άφησε ορφανή την ιδεολογία του, τότε ένα μέρος των αναγνωστών μας ένιωσε απατημένο εξαιτίας της νέας αυστηρής και κριτικής μας στάσης απέναντί του. Προσωπικά νιώθω υπερήφανος για αυτή τη στάση, που ήρθε αβίαστα εντός του TPP ως φυσικό αποτέλεσμα της προσπάθειάς μας για κάτι διαφορετικό. Κάποιοι ακόμα νομίζουν ότι απλά είμαστε οπαδοί μιας άλλης αριστερής φράξιας. Ότι υποστηρίζουμε π.χ. τον Λαφαζάνη, την Κωνσταντοπούλου ή τον Βαρουφάκη, αλλά όλοι όσοι μας διαβάζουν συστηματικά γνωρίζουν ότι είμαστε από τη φύση μας γκρινιάρηδες και γρουσούζηδες. Δεν χαρίζουμε το ανθρωπιστικό μας πρόσωπο για να μπει σε οποιαδήποτε πολιτική ταυτότητα.Για να το πετύχουμε αυτό δεν βασιζόμαστε σε κάποια βικτωριανή αντικειμενικότητα. Η έννοια που επιλέξαμε ονομάζεται ανεξαρτησία και στη βάση της πρόκειται για την οικονομική ανεξαρτησία. Από την ίδρυσή μας δεν δεχόμαστε χρήματα από τις Τράπεζες, το κράτος και τις πολυεθνικές. Ζητάμε την υποστήριξη του κόσμου και πασχίζουμε να τους πείσουμε ότι το σπάσιμο της νοοτροπίας του «τζάμπα» στο διαδίκτυο είναι το πρώτο βήμα για μια νέα, πιο δημοκρατική εποχή. Ο Σώρρας υπόσχεται εύκολα χρήματα που θα μας κάνουν όλους πλούσιους. Εμείς ζητάμε τα χρήματα από το υστέρημά σας, χωρίς να υποσχόμαστε τίποτα παραπάνω από δάκρυα και ιδρώτα. Νομίζω ότι η δική μας προσφορά είναι 100 φορές πιο γοητευτική.Το ThePressProject από την ίδρυσή του πέτυχε μερικά πράγματα που ακόμα και σε εμάς φάνταζαν αδύνατα. Οργανώσαμε το πρώτομε συμπαραγωγούς τους πολίτες, δημοσιεύσαμε πρώτοι παγκοσμίως τον πλήρη φάκελο τουκαι είμαστε σήμερα οι επίσημοι συνεργάτες του Wikileaks στην Ελλάδα. Κρατήσαμε την ΕΡΤ ανοιχτή στις 11 Ιουνίου του 2013 (δύο τηλεοπτικούς σταθμούς και 18 ραδιόφωνα της περιφέρειας), δημιουργήσαμε το πρώτο τηλεοπτικό στούντιο ροής στο διαδίκτυο και σε αυτό παράγαμε 210 ώρες ζωντανού προγράμματος και 63 συνεντεύξεις με τα κορυφαία κυβερνητικά στελέχη, αλλά και διανοούμενους και προσωπικότητες που δεν ευνοούνται από το μηντιακό σύστημα για να μάθουμε τι σκέφτονται. Φτάσαμε στο απίστευτο ρεκόρ του 1.1 εκατομμυρίου ταυτόχρονων προβολών στη συνέντευξη του Γιάνη Βαρουφάκη την ημέρα που παραιτήθηκε από την κυβέρνηση και είδαμε όλα τα κανάλια να εντάσσουν στο πρόγραμμά τους αποσπάσματα της, κρύβοντας -φυσικά- το λογότυπό μας. Ξεκινήσαμε την, την τηλεοπτική μας σατιρική εκπομπή για την οποία είμαστε ιδιαίτερα υπερήφανοι. Δημιουργήσαμε την πλατφόρμα διαφάνειαςκαι εκεί δημοσιεύσαμε πρώτοι το 3ο Μνημόνιο, τότε που ο Ευκλείδης Τσακαλώτος ορκιζόταν ότι δεν υπάρχει. Το #askTPP, το hashtag που χρησιμοποιούμε όταν κάνουμε συνεντεύξεις, έφτασε στην πρώτη θέση του ελληνικού twitter 27 φορές και το #OpenProject έμεινε εκεί για 52 ώρες, όταν όλα τα καθιερωμένα ΜΜΕ έκαναν ότι δεν γνώριζαν τη διαρροή. Το TPP βρέθηκε μέχρι και στη 2η θέση στην Ελλάδα ανάμεσα στα ενημερωτικά διαδικτυακά ΜΜΕ τρεις μέρες πριν το δημοψήφισμα της 5ης Ιουλίου και το tweet μας για το #ThisIsACoup έγινε παγκόσμιο trend και έβαλε το λογαριασμό μας @ThePressProject στη 2η θέση στην παγκόσμια λίστα στα influential accounts του Twitter εκείνο το βράδυ, πάνω από αυτό της @Guardian.Από τότε που ξεκινήσαμε γράψαμε μεγάλα ρεπορτάζ για τους σκελετούς των ολιγαρχών της Ελλάδας. Για τον, τον Μαρινάκη (), τον, αλλά και για τονκαι τον Στουρνάρα. Αποκαλύψαμε τα μαύρα ταμεία του ΚΕΕΛΠΝΟ αλλά και του «». Δημοσιεύσαμε το σχέδιο της Τρόικας να μετατρέψει την Ελλάδα σε(κάτι που δυστυχώς προχωράει αυτές τις ημέρες). Αποκαλύψαμε -με ντοκουμέντα- το σκάνδαλο τουκαι φέραμε στη δημοσιότητα απόρρητα έγγραφα, όπως αυτό της ECB που αποδεικνύει ότι, αλλά και το εσωτερικό έγγραφο του ΔΝΤ κατά την περσινή διαπραγμάτευση. Φέραμε στο φώς της δημοσιότητας τη αποικιοκρατική σύμβαση τηςκαι πήραμε μέρος στην τεράστια έρευνα για την. Κάναμε ρεπορτάζ για τη διαπλοκή μεταξύ Τραπεζών και ΜΜΕτων δαπανών του 2015. Αποκαλύψαμε τα σκάνδαλα του, τουκαι των(παρόλο πουτου ICIJ, κάνοντας περισσότερη ερευνητική δουλειά από τον αποκλειστικό κάτοχο τους στην Ελλάδα). Αποκαλύψαμε τιςτων πολυεθνικών και τους αναγκάσαμε να αποσύρουν τα προϊόντα τους. Δημοσιεύσαμε αποκαλυπτικά ρεπορτάζ με οσμή σκανδάλου για την πρώην ακλόνητη Γενική Γραμματέα Δημοσίων Εσόδων, Κατερίνα Σαββαΐδη () και τελικά οι έρευνές μας -μετά την υποβολή τους στη δικαιοσύνη- οδήγησαν στην αποπομπή της.Κάναμε πολλά. Θα μπορούσαμε να έχουμε κάνει τρεις φορές περισσότερα και δυο φορές καλύτερα ρεπορτάζ. Αλλά είμαστε περήφανοι για ό,τι προσφέραμε στον δημόσιο διάλογο μέχρι σήμερα και πιστεύω ότι αξίζει να έχουμε τη δυνατότητα να συνεχίσουμε.Το πιο σημαντικό από όσα κάναμε -και συνάμα το πιο διασκεδαστικό- ήταν η πλατφόρμα των 1101. Ένα φιλόδοξο σχέδιο δημιουργίας μιας κοινότητας ανθρώπων που θέλουν να αλλάξουν την ενημέρωση -και κατ' επέκταση την ποιότητα της δημοκρατίας- στη χώρα μας. Μπερδέψαμε τα συστημικά ΜΜΕ και τα βάλαμε να μας διαφημίζουν για σχεδόν ένα μήνα αλλά, πέραν του αστείου, σκοπός μας ήταν ταυτόχρονα να αποδείξουμε και την ανικανότητά τους να κάνουν ρεπορτάζ.Η επινόηση αυτής της μορφής χρηματοδότησης μέσω μιας εθελοντικής πλατφόρμας που θα προσφέρει τη δυνατότητα όχι μόνο σε εμάς αλλά και σε άλλες δημοσιογραφικές προσπάθειες να επιζήσουν κόντρα στα μεγάλα συμφέροντα (αλλά και τη δημιουργία του πρώτου Κέντρου Ερευνητικής Δημοσιογραφίας στην Ελλάδα) είναι κατά τη γνώμη μου η πιο σημαντική παρακαταθήκη του ThePressProject. Αυτό απάντησα, μετά από αρκετή σκέψη, σε μια ερώτηση κατά τη διάρκεια μιας επίσκεψής μου σε πανεπιστήμιο στη Βιέννη όπου μίλησα για την Ελευθερία του Τύπου. Η ανάπτυξη ενός εφαρμόσιμου μοντέλου χρηματοδότησης ΜΜΕ που θα βασίζεται στους πολλούς και θα εκφράζει τα συμφέροντά τους είναι ό,τι σημαντικότερο μπορούσα να προσφέρω. Είναι η βάση, είναι κάτι εφικτό, κάτι που μπορεί να γίνει από τη μια ημέρα στην άλλη και να αποτελέσει τον σπόρο της αλλαγής. Άσχετα αν δεν τα κατάφερε ακόμα... Και αυτό ήταν το πικρό μέρος της απάντησής μου στον Αυστριακό φοιτητή που έκανε την ερώτηση.Έλεγα σε μια φίλη μου σήμερα, που ξέρει ότι δουλεύω αυτό το κείμενο έναν ολόκληρο μήνα, ότι πρώτη φορά δυσκολεύομαι τόσο πολύ να καταγράψω τις σκέψεις μου. Όλη αυτήν την εσωτερική ανάταση και αγωνία για το μέλλον ενός εγχειρήματος που είμαι σίγουρος ότι αξίζει τον κόπο. Το πανεπιστήμιο LSE δημοσίευσε πέρυσι μια έρευνα σχετικά με την κατάσταση των ΜΜΕ στην Ελλάδα και συμπέρανε ότι το μοντέλο του TPP ήταν το μοναδικό ελπιδοφόρο για την παραγωγή ανεξάρτητης δημοσιογραφίας. Ανάλογα κείμενα μπορεί να βρει κανείς για το TPP στην Guardian, στους New York Times, στην Independent, τη Süddeutsche Zeitung και σε καμιά δεκαριά ακόμα διεθνή ΜΜΕ. Αλλά στην Ελλάδα είναι πραγματικά δυσκολότερο να τα βάλεις με το σύστημα και τις εκφάνσεις του.Ο John Oliver, παρουσιαστής της καταπληκτικής σατιρικής εκπομπής "Last Week Tonight" πριν από δύο εβδομάδες ασχολήθηκε με τη δημοσιογραφία. Αξίζει να δείτε το 20λεπτο αφιέρωμά του (μια που το κείμενο μου είναι μικρό και έχετε χρόνο), ιδίως εκεί που παραφράζει το σλόγκαν μας «αν δεν πληρώσεις εσύ για την ενημέρωσή σου, κάποιος άλλος θα την πληρώσει για εσένα». Ο Oliver υποστηρίζει, πηγαίνοντας ένα βήμα παραπέρα, ότι «αν δεν πληρώσεις εσύ την ενημέρωσή σου, τότε θα την πληρώσουμε στο τέλος όλοι μας». Το βίντεό του ήρθε τις ημέρες που προσπαθούσα να γράψω αυτό το κείμενο προκαλώντας μου ακόμα μεγαλύτερη εμπλοκή.Επιστρέφοντας στη συνομιλία με τη φίλη μου, της εξηγούσα ότι το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι ότι αδυνατώ να εξηγήσω στους αναγνώστες μας (που ακόμα και την 15η Αυγούστου δεν έπεσαν κάτω από τους 120.000 μοναδικούς επισκέπτες) όλους τους λόγους που με κάνουν να προσπαθώ μαζί με τους ανθρώπους σε αυτό το εγχείρημα. Κι αυτό γιατί το παρόν κείμενο δεν είναι γραμμένο ως ένα διαφημιστικό των όσων πετύχαμε, αλλά ως μια απολογία των όσων δεν καταφέραμε μέχρι σήμερα. Κάθε φορά που αναρτώ κάποιο κείμενο σχετικά με το TPP στα σχόλια εμφανίζονται 3-4 πολύ συγκεκριμένοι «φίλοι», από αυτούς που λατρεύουν να με μισούν, και μου γράφουν «ίσως το ότι δεν καταφέρνεις να πείσεις τον κόσμο είναι απόδειξη του ότι το TPP δεν αξίζει τον κόπο». Αυτό το κείμενο είναι η απάντησή μου σε αυτούς. Πιστεύω ότι αξίζει. Δεν είμαι αλαζόνας και δεν νομίζω ότι είμαστε οι μόνοι που μπορούν να το επιχειρήσουν. Το κάνουμε όμως τίμια. Δεν δεχτήκαμε ούτε ένα βρώμικο ευρώ, και σας διαβεβαιώνω ότι μας προσφέρθηκε. Δεν κάναμε τα στραβά μάτια ακόμα και όταν το ρεπορτάζ επηρέαζε την προσωπική μας ζωή. Δεν υποχωρήσαμε σε απειλές και αγωγές. Δεν το βάλαμε κάτω μέχρι σήμερα και φυσικά δεν θα το βάλουμε κάτω τώρα.Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα που αντιμετωπίσαμε με την πλατφόρμα των 1101 ήταν τα logistics. Ήταν και η μοναδική παράμετρος που δεν είχαμε υπολογίσει σωστά. Μέσα σε λίγες μόνο ημέρες από τη δημιουργία της, περισσότεροι από 2.800 άνθρωποι έκαναν αίτηση να γίνουν μέλη. Δυστυχώς όμως η διαχείριση τόσων ανθρώπων ήταν πρακτικά αδύνατη και αποδείχτηκε ότι όταν περνάνε οι μέρες οι άνθρωποι αμελούν να κάνουν τις πάγιες εντολές (γιατί 5€ είναι κάτι ελάχιστο και κανείς δεν δίνει μεγάλη σημασία), μας ήταν εντελώς αδύνατο να αντεπεξέλθουμε. Δεν είμαστε τράπεζα ή εταιρία κινητής τηλεφωνίας και δεν έχουμε απέραντα τηλεφωνικά κέντρα, οπότε με τη δυνατότητά να επικοινωνούμε με 10 έως 15 ανθρώπους τη ημέρα χρειαζόμασταν περίπου έξι μήνες για να τα φέρουμε βόλτα.Αυτό, σε συνδυασμό με την καθυστέρηση της εκκαθάρισης και φορολόγησης των δωρεών από τις τράπεζες, τον εντελώς ανήθικο περιορισμό στο χρόνο της πάγια εντολής που έκαναν οι τράπεζες χωρίς να ρωτήσουν τα μέλη μας (σε κάποιες περιπτώσεις όριζαν την πάγια εντολή μόνο για 2 μήνες) και την κατάρρευση της αγοράς της πληροφορικής (το TPP βασίζεται σε μεγάλο μέρος του στα έσοδα της εταιρίας πληροφορικής από την οποία ξεκίνησα) οδήγησαν το TPP σε μια ασφυκτική κατάσταση. Οι εργαζόμενοι στο TPP πήραν τελευταία φορά χρήματα τον Ιούνιο (για να κλείσει ο Μάιος ενώ στο TPP υπάρχουν και παλαιότερες οφειλές) και παρόλο που η οικονομική τρύπα θα καλυφθεί σε μεγάλο βαθμό τον Σεπτέμβριο (μήνα που αποπληρώνονται τα δύο προγράμματα με συνεργαζόμενα ΜΜΕ του εξωτερικού) το μέλλον του ThePressProject βρίσκεται πλέον στα χέρια σας. Εγώ, όσον αφορά το οικονομικό σκέλος, έχω ξεπεράσει τα όριά μου.Για να βρεθούν όσο το δυνατόν περισσότερα χρήματα, προσπάθησα να εκμεταλλευτώ τα ταξίδια που έκανα σε όλη την Ευρώπη προσκεκλημένος από πανεπιστήμια και οργανισμούς παρουσιάζοντας το TPP σε ανθρώπους που είχαν οικονομική άνεση. Η προσωπική μου θεωρία -την οποία παρουσιάζω επίσημα ως «The Poorest Media Barron in the World»- είναι ότι είναι ανήθικο να έχεις χρήματα. Αυτή η θεωρία δεν είναι ιδιαίτερα δημοφιλής ανάμεσα σε αυτούς που έχουν χρήματα, αλλά ανακάλυψα ότι υπάρχει ένα ποσοστό που την αποδέχεται μερικώς, και έτσι το 2015 έγιναν κάποιες σοβαρές δωρεές άνω των 500€ στο TPP. Αυτό που είναι εντελώς απογοητευτικό, ωστόσο, είναι ότι η ίδια παρουσίαση στην Ελλάδα έχει αποφέρει σχεδόν μηδενικά αποτελέσματα. Οι έχοντες του εξωτερικού φαίνεται να θεωρούν τη δημοσιογραφία στην Ελλάδα πιο σημαντική απ' ό,τι οι συμπατριώτες μας.Σήμερα έχω μερικές ιδέες για το πως θα μπορούσε το TPP να αντιμετωπίσει τα προβλήματά του. Καταρχάς για τη διαχείριση των 1101 σκεφτήκαμε να δημιουργήσουμε ένα σχήμα «πυραμίδας». Η ιδέα είναι σε 15 με 20 ημέρες να βρεθούμε με 100 από τα πιο αγαπημένα μας μέλη και να αναλάβει ο καθένας τους από 2 έως 4 άλλα μέλη και να επικοινωνήσει μαζί τους (κάτι που θα κάνουν έπειτα ο καθένας από αυτούς). Στόχος μας είναι να βρισκόμαστε μια φορά κάθε μήνα, κάθε φορά σε μεγαλύτερο μέρος, κάνοντας ταυτόχρονα συζητήσεις και ημερίδες με μερικούς από τους πιο ενδιαφέροντες καλεσμένους, ενώ υπάρχει και η σκέψη να οργανωθούν κάποιες ομάδες crowdsourcing για συγκεκριμένα εκδοτικά project που πιστεύω ότι θα αφήσουν ιστορία. Αν θέλετε να είστε ανάμεσα στους 100 πρώτους που θα μαζευτούμε και θα γίνουν οι επικεφαλής του «δικτύου εθελοντών» μας στείλτε ένα email στο info-at-thepressproject.gr με θέμα «100».Για να μπορέσει το TPP να συνεχίσει το πλάνο ανάπτυξής του (που θα δείτε παρακάτω) υπολογίσαμε ότι χρειαζόμαστε επιπλέον 2.000 ανθρώπους να βάλουν από 20€ τις επόμενες ημέρες. Διαβάστε προσεκτικά τι θέλουμε να κάνουμε και σκεφτείτε το. Πιστεύουμε ότι υπάρχουν 2.000 αναγνώστες από τους σχεδόν 340.000 που περνάνε από τη σελίδα μας κάθε μήνα οι οποίοι μπορούν να βοηθήσουν στο μεγαλύτερο βήμα ανάπτυξης ανεξάρτητης δημοσιογραφία που σχεδιάσαμε ποτέ. Όποιος θέλει να συμμετάσχει σε αυτό το εγχείρημα που ονομάζουμε «Fund 2000» μπορεί να επισκεφτεί τη σελίδα υποστήριξης (υπάρχουν αρκετές επιλογές) και να μας στείλει το λιγότερο 20€ γράφοντας στην αιτιολογία «Fund 2000» ή να μας στείλει ένα email με το ίδιο θέμα προκειμένου να επικοινωνήσουμε εμείς μαζί του. Θα δημοσιεύσουμε λίστα των μελών (εκτός από εκείνους που θέλουν να μείνουν ανώνυμοι). Δεχόμαστε ανώνυμες δωρεές εφόσον δεν ξεπερνούν τα 500€. Για κάθε ποσό μεγαλύτερο των 500€ το όνομα του δωρητή θα πρέπει να δημοσιευτεί. Φυσικά το έξτρα κεφάλαιο για την ανάπτυξη του TPP των 40.000€ δεν είναι αρκετό για να συνεχίσουμε να λειτουργούμε. Το TPP χρειάζεται περισσότερα από 180.000 € το χρόνο απλά για να συνεχίζει όπως είναι σήμερα, αλλά είμαι πεπεισμένος ότι το νέο σύστημα λειτουργίας των 1101 μπορεί να καλύψει στο 100% τις ανάγκες του μέσου και το TPP να γίνει έτσι το πρώτο απολύτως ανεξάρτητο ΜΜΕ στην Ελλάδα, ανεξάρτητο –κυρίως- και από εμένα.Μην ξεχνάτε ότι υπάρχουν πάντα οι επιλογές της εγγραφής στην πλατφόρμα των 1101 ή της απλής έκτακτης δωρεάς μέσω της σελίδαςΕδώ και περίπου δύο μήνες βρίσκομαι στην πολύ περίεργη κατάσταση να σχεδιάζω για ακόμη μία φορά ένα βήμα ανάπτυξης του ThePressProject και ταυτοχρόνως να λαμβάνω υπόψη μου την πιθανότητά να μην αντέξει άλλο οικονομικά. Η κατάρρευση των εσόδων της εταιρίας πληροφορικής και η αδυναμία μου να χειριστώ επαρκώς το ενδιαφέρον του κόσμου που γράφτηκε στους 1101 αφήνει πλέον πιθανά όλα τα ενδεχόμενα.Εδώ δεν θα ασχοληθώ με το σενάριο της κατάρρευσης. Αν δεν υπάρξει αρκετό ενδιαφέρον από τους αναγνώστες μας και δεν καταφέρω να βρω ούτε έναν οικονομικά εύρωστο Έλληνα με συνείδηση, το TPP αυτή τη φορά θα προχωρήσει σε αναγκαστικές περικοπές προσωπικού και εξόδων. Εφόσον χρειαστεί κάτι τέτοιο, το ThePressProject θα συνεχίσει με λιγότερο προσωπικό, μέχρι να καλύψει τις οφειλές στους εργαζόμενους του. Φυσικά αυτό θα σήμαινε ότι θα κάνει μερικά βήματα πίσω, αλλά όσο μέσα μου θα είναι ζωντανή η πίστη ότι κάνουμε κάτι ηθικό και αναγκαίο και όσο θα υπάρχουν άνθρωποι γύρω μου που καίγονται από την ίδια φλόγα, το TPP θα ανακάμψει. Ήθελα όμως να σας μιλήσω για το σχέδιο ανάπτυξης, το οποίο, εφόσον το στηρίξετε εσείς, πιστεύω ότι μπορεί να κάνει την διαφορά.Ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα της σύγχρονης δημοσιογραφίας είναι η αναποτελεσματικότητά της. Όταν οι δημοσιογράφοι αποκαλύπτουν τη διαφθορά του συστήματος και η αποκάλυψη δεν οδηγεί στο ξερίζωμά της και στην τιμωρία των υπευθύνων, τότε η δημοσιογραφία παράγει ηττοπάθεια. Ο έλεγχος στην εξουσία δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως μηχανισμός εμπέδωσης της αδικίας. Η απάντηση σε αυτό λέγεται Solution Journalism και έχει αρχίσει να διαδίδεται στους πλέον προοδευτικούς δημοσιογραφικούς οργανισμούς στην Ευρώπη και την Αμερική. Σύμφωνα με αυτό το πρότυπο, το ρεπορτάζ δεν σταματάει στην ανάδειξη του προβλήματος, αλλά ασχολείται και με τα επόμενα βήματα και αναζητά λύσεις. Στόχος μας είναι η ένταξη αυτού του πρότυπου σε όλα τα μεγάλα μας ρεπορτάζ που δουλεύουμε ήδη αυτές τις ημέρες.Ένα ακόμα ζήτημα που πρέπει να αντιμετωπίσει η δημοσιογραφία σήμερα, αν όντως θέλει να δημιουργήσει δεσμούς με τμήματα της κοινωνίας που έχουν χάσει την πίστη τους, είναι να «μιλήσει» με περισσότερους πολίτες. Τα ΜΜΕ έχουν την τάση να απευθύνονται στους συνεπείς αναγνώστες και παράγουν τις ειδήσεις υποθέτοντας ότι οι αποδέκτες είναι ήδη ενημερωμένοι για τα σχετικά θέματα. Στο TPP φέτος θα χρησιμοποιήσουμε νέα εργαλεία για να προσφέρουμε ένα συνεκτικό περιβάλλον σε κάθε είδηση που το χρειάζεται.Πέραν αυτών των δομικών αλλαγών (που απαιτούν πολλή προσπάθεια), στη νέα σεζόν το TPP θα επικεντρωθεί στην καθημερινή παραγωγή πρωτογενούς ρεπορτάζ, δημιουργώντας εσωτερική ερευνητική ομάδα, θα εντάξει στην ομάδα των σχολιαστών της νέους αναγνωρισμένους και πολύ καλούς αναλυτές, θα οργανώσει την παραγωγή του πρώτου υπερεθνικού web documentary σε συνεργασία με μερικά από τα καλύτερα ΜΜΕ της Ευρώπης, θα πάρει μέρος σε τρεις πολύ σημαντικές αποκαλύψεις του Wikileaks (αναλαμβάνοντας τη δημοσιογραφική επεξεργασία τουλάχιστον σε μία από αυτές), θα αναπτύξει τμήμα πολιτισμού και επιστήμης με επικεφαλής δύο πολύ ξεχωριστούς ανθρώπους και θα χρησιμοποιήσει τις υποδομές του για την παρουσίαση μεγαλύτερων τηλεοπτικών παραγωγών. Τέλος, αν προχωρήσουν οι συνομιλίες μας με τηλεοπτικούς σταθμούς της περιφέρειας, η ΑΝΑΣΚΟΠΗΣΗ θα γίνει εβδομαδιαία.Ο σημαντικότερος στόχος μας όμως είναι η αύξηση της διάδρασης με τους αναγνώστες μας. Στο πρόγραμμά μας είναι η οργάνωση μηνιαίων συναντήσεων σε όλο και μεγαλύτερους χώρους τις οποίες θα μετατρέψουμε σε ουσιαστικές ημερίδες με καλεσμένους από Ελλάδα και εξωτερικό. Σε αυτές τις συναντήσεις πέραν της ανταλλαγής απόψεων θα γίνονται θεματικές παρουσιάσεις και θα σχηματίζονται working και focus groups για την οργάνωση συγκεκριμένων αφιερωμάτων. Τα μέλη μας θα γίνουν φέτος το επίκεντρο της δραστηριότητάς μας.Το ThePressProject ξεκίνησε πριν από 6 χρόνια ένα ταξίδι που μας άλλαξε ριζικά. Μας έκανε να σκεφτούμε περισσότερο και να προσπαθήσουμε περισσότερο. Μας έκανε να αλλάξουμε τον τρόπο που προσεγγίζουμε δημοσιογραφικά τα θέματα και να αλλάξουμε τις προτεραιότητές μας. Αυτό όμως που δεν άλλαξε από την πρώτη στιγμή είναι το πνεύμα ελευθερίας, που αποτελεί τον θεμέλιο λίθο του.Το εκδοτικό μας όραμα είναι πολύ μεγαλύτερο από τις τρέχουσες δυνατότητές μας. Το TPP που θα με έκανε εμένα ευτυχισμένο θα είχε πάνω από 50 δημοσιογράφους και το έργο που θα παρήγαγε θα ήταν τόσο ποιοτικό και πλήρες που θα ανταγωνιζόταν τα μεγάλα διεθνή ΜΜΕ. Για να γινόταν κάτι τέτοιο πραγματικότητα θα χρειαζόταν τα μέλη των 1101 να είναι 12.000. Πιστεύετε ότι είναι πολλά σε σχέση με τους 420.000 συμπολίτες μας που δίνουν 20€ το μήνα για να αγοράζουν κυριακάτικες εφημερίδες; Εγώ πιστεύω πως όχι. Αν σπάσουμε την αποπροσανατολιστική και ύποπτη συνήθεια του «τζάμπα ίντερνετ» τότε θα σπάσουμε τη συμμαχία της διαπλοκής. Τότε τα 246 εκατομμύριά τους θα είναι ασήμαντα μπροστά στη δύναμή μας. Τότε μόνο θα δημιουργήσουμε την ελπίδα για ένα διαφορετικό μέλλον, με ισχυρότερους κοινωνικούς δεσμούς, που θα οδηγήσει σε ουσιαστικότερη δημοκρατία.