Als er een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering komt voor zelfstandigen, zoals in het pensioenakkoord is afgesproken, moeten de verzekeraars wel verplicht iedere zzp'er accepteren, vindt minister Wouter Koolmees van Sociale Zaken.

"Een acceptatieplicht zzp-verzekering ligt voor de hand", zei Koolmees woensdagavond in de Tweede Kamer tijdens een debat over het pensioenakkoord.

Met name D66-Kamerlid Steven van Weyenberg vroeg aandacht voor deze plicht. Hij vreest dat zelfstandigen met een 'vlekje' straks worden uitgesloten van een verzekering of te maken krijgen met een hogere premie als zij al kampen met een arbeidsbeperking. Koolmees kon die zorgen alleen maar erkennen.

Er zijn wel uitzonderingssituaties te bedenken. Bijvoorbeeld voor zzp'ers die ook een vaste baan hebben; zij hoeven zich dan niet verplicht te verzekeren, vindt Koolmees.

Maar de bewindsman wilde zich verder niet al te veel in de kaarten laten kijken, want hij wacht op een advies van werkgevers, werknemers en vertegenwoordigers van zelfstandigenorganisaties op dit punt. Die partijen moeten in het begin van 2020 met een uitvoerbaar plan komen.

Een verplichte zzp-verzekering moet voorkomen dat er concurrentie ontstaat tussen deze groep opdrachtnemers en werknemers in vaste dienst. Daarbij moeten de kosten en risico's die bestaan bij onverzekerden worden afgewenteld op de samenleving.

Voldoende steun was al duidelijk voor debat

Voor aanvang van het debat had Koolmees zich al verzekerd van de steun van GroenLinks en de PvdA. De partijen zijn nodig om het akkoord ook door de Eerste Kamer te loodsen, waar de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie geen meerderheid heeft.

Tijdens het debat lieten PVV, SP, 50PLUS en FVD zich niet overtuigen. De oppositiepartijen missen onder meer harde garanties dat de pensioenen in een nieuw stelsel niet of minder snel worden gekort.

Na de hervorming hoeven de fondsen minder hoge buffers aan te houden, waardoor het behaalde rendement eerder naar de pensioenen kan vloeien, in plaats van naar die buffers. Het tegenovergestelde kan echter ook het geval zijn, als de beleggingen tegenvallen en pensioenen moeten worden gekort.

Rekenrente belangrijk twistpunt

Een belangrijk twistpunt was de zogenoemde rekenrente, het percentage waarmee fondsen hun vermogen moeten waarderen. Veel partijen vonden die al te laag - de daadwerkelijk behaalde rendementen van pensioenfondsen liggen namelijk vaak veel hoger - maar een speciale commissie adviseerde onlangs die nog verder te verlagen.

Daarmee wordt de kans dat pensioenfondsen kunnen meegroeien met het prijspeilniveau (indexeren) nog verder verkleind.

Koolmees heeft al laten weten dat hij het advies voor een lagere rekenrente, die vanaf 2021 ingaat, overneemt.

De bewindsman gaf toe dat dit nadelige gevolgen heeft voor de financiële positie van pensioenfondsen, maar zette dat ook in perspectief. "De handelsoorlog tussen de Verenigde Staten en China heeft een groter effect."

Bovendien zijn er altijd nog manieren om gepensioneerden financieel te compenseren als zij te veel in koopkracht worden geraakt.

Alle afspraken uit het pensioenakkoord moeten sowieso nog worden uitgewerkt. Daarvoor is een stuurgroep van werknemers, werkgevers en kabinet in het leven geroepen. Samen met deskundigen buigen deze partijen zich de komende tijd over de plannen.