Met tranen in hun ogen staan ze soms te kijken naar een rotonde, zegt Mirjam Borsboom. De directrice van de Dutch Cycling Embassy krijgt wekelijks wel tien verzoeken uit het buitenland om hulp bij het ontwikkelen van fietsbeleid. Laatst was er een groep Amerikanen op bezoek om de Nederlandse fietspaden te bekijken, zegt Borsboom. "Ze vonden het geweldig hoeveel rekening iedereen hier met elkaar houdt. Sommigen werden emotioneel." Maar, zo relativeert ze droogjes, "je weet hoe Amerikanen zijn".

Tijdens Velo-city, het grootste fietscongres ter wereld, komen deze week in de regio Arnhem-Nijmegen beleidsmakers, wetenschappers en belangenclubs uit de hele wereld bij elkaar om te bespreken hoe ze het gebruik van de fiets kunnen bevorderen. Er zijn ruim 200 sprekers uit zo'n veertig landen, waaronder Thailand, Australië, China, India en Zuid-Afrika.

Nederland is voor veel landen een voorbeeld als het op fietsen en fietsbeleid aankomt. Met meer dan 35.000 kilometer fietspad, een landschap zo plat als een dubbeltje en een calvinistische volksaard is de tweewieler hier ongekend populair. Van de 17 miljoen inwoners zitten er 13,5 miljoen op de fiets, en jaarlijks fietst een Nederlander gemiddeld ruim duizend kilometer.

Ook wereldwijd wint de fiets terrein, ziet Mirjam Borsboom. Door ontwikkelingen als klimaatverandering, verstedelijking en de toegenomen aandacht voor persoonlijke gezondheid zit de fiets volgens haar niet langer in de 'geitenwollensokkenhoek'. Met haar medewerkers van de Dutch Cycling Embassy - opgericht in 2011 om Nederlands fietsbeleid te promoten - reist ze van Amerika naar Australië om steden te adviseren. Gekscherend: "De rest van de wereld loopt een paar decennia achter".

Nederlandse principes

Het fietscongres is een initiatief van de European Cyclists' Federation (ECF) en wordt ieder jaar afwisselend binnen en buiten Europa georganiseerd. Tijdens het onderdeel 'Implementing Dutch inspired cycling', dat vandaag op het programma staat, zullen buitenlandse fietsexperts vertellen over hun ervaringen. Zoals Robert Kwok, ingenieur bij het departement van infrastructuur in het Australische Queensland. "Onze richtlijnen zijn gebaseerd op Nederlandse principes", zegt hij. "Het scheiden van fietspaden en autowegen, het gebruik van rotondes en het ontwerp van de kruisingen. Vergeleken met de rest van Australië lopen we daarmee in Queensland voorop. Het is een hele reis om lokale beleidsmakers aan boord te krijgen. Voor hen zijn dit soort zaken nog heel ongewoon."

Vooral de veilige infrastructuur, goede parkeerfaciliteiten en het Nederlandse 'netwerkdenken' zijn succesnummers in het buitenland, zegt Borsboom. "Veel landen denken dat het wel goedkomt als je genoeg fietspaden aanlegt. Maar het gaat niet om de kilometers, maar om het goede verbinden. Een stad als Vancouver in Canada heeft relatief weinig kilometer fietspad, maar wel een goed netwerk."

De Amerikaanse transportdeskundige Kevin Krizek uit Boulder (Colorado) vindt vooral het geïntegreerde vervoersysteem in Nederland inspirerend. "Het fietsbeleid is verweven met zoveel andere dingen, zoals het stratenplan en de cultuur. Er is een goede balans tussen de verschillende vervoerssystemen en ze sluiten goed op elkaar aan. Het land wordt enorm efficiënt gebruikt." Hij plaatst wel de kanttekening dat de geografie van Nederland - een klein landje met een enorme bevolkingsdichtheid - ook een belangrijke drijfveer is voor het gretige gebruik van de fiets. "De afstanden zijn veel kleiner en er wonen heel veel mensen. Dat is een heel andere situatie dan in Colorado. Die cultuur en de wegindelingen kun je niet zomaar overnemen."

Dat ligt anders voor Londen, een bedrijvige metropool waar Amsterdam als gezellig provinciedorpje schril bij afsteekt. Fietsexpert Brian Deegan, die meewerkte aan de 'Londen Cycling Design Standards', vertelt dat de Britse hoofdstad juist allerlei Nederlandse richtlijnen heeft gekopieerd. Zo hanteert Nederland bijvoorbeeld 7,5 kilometer als een goed overbrugbare afstand met de fiets, en heeft daar de hele infrastructuur op ingericht. "Dat is een goede les. De Dutch Cycling Embassy komt vaak bij ons langs om mee te denken. Ze waren hier drie weken geleden nog. De Denen geven ook hoog op over hun fietsnetwerk, maar Nederland is er toch beter in." Hij geeft hoog op van de veiligheid voor fietsers. "De infrastructuur is hier een stuk vergevingsgezinder."

Lees ook: EU moet negen miljard euro in de fiets investeren