Ĉu tiu ĉi estas homo?

Se questo è un uomo

Voi che vivete sicuri

Nelle vostre tiepide case,

Voi che trovate tornando a sera

Il cibo caldo e visi amici:

Considerate se questo è un uomo

Che lavora nel fango

Che non conosce pace

Che lotta per mezzo pane

Che muore per un sì o per un no.

Considerate se questa è una donna,

Senza capelli e senza nome

Senza più forza di ricordare

Vuoti gli occhi e freddo il grembo

Come una rana d’inverno.

Meditate che questo è stato:

Vi comando queste parole.

Scolpitele nel vostro cuore

Stando in casa andando per via,

Coricandovi alzandovi;

Ripetetele ai vostri figli.

O vi si sfaccia la casa,

La malattia vi impedisca,

I vostri nati torcano il viso da voi.

(Primo Levi, Se questo è un uomo, 1947)

Questa poesia, con la quale incomincia l’omonimo libro scritto da Primo Levi, è una dolorosissima testimonianza di quello che egli ha vissuto nel campo di concentramento di Auschwitz, durante la seconda guerra mondiale. Essa non vuole essere proprio un’accusa contro i colpevoli, ma più esattamente mostra il suo grande bisogno di raccontare e condividere con altri esseri umani la sua tragica esperienza.

“Ogni tempo ha il suo fascismo: se ne notano i segni premonitori dovunque la concentrazione di potere nega al cittadino la possibilità e la capacità di esprimere ed attuare la sua volontà.”

“Ĉiu epoko enhavas sian faŝismon: oni povas rimarki ties antaŭavertajn signojn ĉie, kie koncentrado de povo rifuzas al civitano la eblecon kaj la kapablon esprimi kaj realigi sian volon.”

(Primo Levi, scrittore, partigiano, chimico e poeta italiano, autore di racconti, memorie, poesie e romanzi, 31 luglio 1919 – 11 aprile 1987)

[ bildofonto: http://www.ilditonellocchio.it/primo-levi/ ]

Ĉi tiu poeziaĵo (sube), per kiu komenciĝas la egaltitola libro verkita de Primo Levi, estas dolorplena atesto pri kio li travivis en la koncentrejo de Auschwitz, dum la dua mondmilito. Ĝi ne prezentas veran akuzemon al kulpuloj, sed plivere elmontras lian tre grandan bezonon rakonti kaj kunpartigi sian tragikan sperton kun aliaj homoj:

Ĉu tiu ĉi estas homo?

Ho vi, kiuj vivas senriske

En viaj varmaj domoj,

Vi kiuj trovas vesper-revenante

varman manĝaĵon kaj amikajn vizaĝojn:

Konsideru ĉu tiu ĉi estas viro

Kiu en koto laboras

Kiu pacon ne konas

Kiu batalas por ricevi duonon da pano

Kiu pro jeso aŭ neo mortas.

Konsideru ĉu tiu ĉi estas virino,

Sen-hara kaj sen-noma

Manka je fortoj por memori

Okul-senesprima kaj frosta en sia sino

Kiel rano dum vintro.

Primeditu, ĉar tio ja estis:

Mi ordonas al vi ĉi-vortojn.

Ilin stampu en via koro

kiam hejme vi estas, kiam vi iradas en la straton,

kiam vi enlitiĝas aŭ ellitiĝas;

ilin ripetu al viaj gefiloj.

Alikaze, via domo ruiniĝu

Malsano vin malhelpu

Viaj idoj de vi deturnu sian vizaĝon.

Primo Levi, 1947