Brieven van het kabinet die op vreemde tijdstippen naar de Tweede Kamer worden verstuurd en ministeries die journalisten eerder informeren dan Kamerleden; Kamervoorzitter Khadija Arib is helemaal klaar met de manier waarop het kabinet omgaat met de informatievoorziening aan de Tweede Kamer.

In een brief aan premier Mark Rutte schrijft Arib dat deze werkwijze van het kabinet "vanuit staatsrechtelijk oogpunt zeer ongewenst, zo niet onaanvaardbaar is".

De voorzitter verwijst naar eerdere gesprekken over de kwestie die zij met de premier heeft gevoerd, maar ziet dat "het verschijnsel zich met regelmaat blijft voordoen".

Arib haalt als voorbeeld aan dat journalisten vanuit departementen worden benaderd met nieuws, nog voordat de beleidsstukken en Kamerbrieven naar de Tweede Kamer zijn verstuurd. Kamerleden worden vervolgens door de media om een reactie gevraagd, maar hebben geen kennis van de inhoud. "Dit staat op gespannen voet met het uitgangspunt dat de Kamer op adequate wijze moet worden geïnformeerd", aldus Arib.

Ook moet er volgens haar een einde komen aan de praktijk dat het kabinet stukken buiten de normale werktijden (tussen 8.00 en 18.00 uur) naar de Kamer stuurt.

'Premier Rutte maakt zich schuldig aan constitutioneel spelbederf'

Wim Voermans, hoogleraar staatsrecht aan de Universiteit Leiden, onderschrijft de oproep. "De Kamervoorzitter heeft helemaal gelijk. Arib staat op namens de hele Kamer en zegt: 'Meneer Rutte, u gaat te ver.' Dit is vrij uniek."

Voermans zag de informatiepositie van de Kamer de afgelopen drie kabinetten verslechteren."Constitutioneel spelbederf", noemt de staatsrechtgeleerde het. "Als regering moet je de houding hebben dat je informatie wil delen met het parlement. De Tweede Kamer is geen hindernis, de Kamerleden zijn onze volksvertegenwoordigers die namens ons controleren en namens ons spreken."

SP-Kamerlid Ronald van Raak stoort zich al langere tijd aan de werkwijze. "Kijk naar het vuurwerkverbod. Afgelopen week komt dat in het nieuws, maar de Kamer heeft nog geen plannen gezien. Ik kan dan mijn werk niet doen. Dat is niet per ongeluk, dat is bewust."

Volgens Voermans is het niet erg dat media door ministeries worden geïnformeerd, maar het gaat hem om de volgorde. "Kamerleden moeten niet via de pers gedwongen worden om positie kiezen zonder dat zij goed geïnformeerd zijn door het kabinet. Wat je dan krijgt, is dat het debat in de Tweede Kamer een soort nazit wordt, terwijl de politieke discussie via de media wordt gevoerd."

Van Raak onderschrijft dat beeld. "Het idee is om plannetjes naar de media te lekken. Daar staan vaak halve waarheden in verkondigd, bijvoorbeeld bij het aankondigen van zogenaamde investeringen. Als je de stukken dan bestudeert, dan blijkt dat het om extra geld gaat dat al was toegezegd. Vervolgens wordt van het parlementaire debat nauwelijks meer verslag gedaan, omdat de discussie via de media al heeft plaatsgevonden."

Van Raak: Onderzoek en excuses van kabinet

De SP'er, die sinds 2006 in de Kamer zit, heeft het proces zien veranderen. "Dit is een bewuste strategie om de Tweede Kamer buitenspel te zetten en een controlevrije situatie te creëren."

Van Raak stelt voor het debat over het vuurwerkverbod - dat voor volgende week gepland staat - op te schorten. "Het kabinet moet onderzoek doen naar het lek en excuses maken richting de Kamer." Hij roept alle fracties op hem te steunen. "Dit is het moment waarop we als Kamer laten zien of we dit gedrag pikken. Je neemt jezelf als volksvertegenwoordiger serieus of niet."