Met een lahmacun in hun handen overleggen Farid Azarkan en Tunahan Kuzu half december vorig jaar op een terras in Istanbul. De twee Tweede Kamerleden van Denk zijn een paar dagen naar de Turkse stad afgereisd om maatpakken aan te laten meten. En vooral om te praten over de toekomst van de partij. „Het nuttige met het aangename verenigen”, twittert Azarkan vanuit Istanbul, met de hashtags #lijsttrekker #campagne2021 en #leiderschapDenk. Het derde lid van de driemansfractie op het Binnenhof, partijvoorzitter en medeoprichter Selcuk Öztürk, ontbreekt. Dat is geen toeval: om de partij te laten groeien, besluiten Azarkan en Kuzu, moeten ze afscheid nemen van Öztürk.

Drie maanden later is het niet Öztürk, maar Kuzu die van het toneel verdwijnt. Op 21 maart kondigt de fractievoorzitter middenin de coronacrisis aan niet herkiesbaar te zijn bij de Kamerverkiezingen volgend jaar. Hij is meteen ook afwezig bij het coronadebat in de Tweede Kamer, op 26 maart. Daar blijkt dat Farid Azarkan de nieuwe fractievoorzitter van Denk is. Een week later, afgelopen zondag, blijkt waarom: via een publicatie in HP/De Tijd komt een eerdere, „grensoverschrijdende” relatie aan het licht. In een persverklaring van de partij staat dat de relatie met „wederzijds goedvinden” was, maar toch zou Kuzu ervoor ‘gestraft’ zijn: in april 2018, toen de relatie speelde, werd hem voor enkele maanden het fractievoorzitterschap ontnomen.

Zieke moeder

Maar dat klopt niet, blijkt uit gesprekken met betrokkenen binnen de partij. Zij wijzen op een machtsstrijd binnen Denk die al zeker een jaar gaande is. Die speelt zich af tussen de politieke leider van de partij, Tunahan Kuzu, en de voorzitter van het partijbestuur, Selcuk Öztürk.

Kuzu, zeggen bronnen in de partij, legde in 2018 zijn fractievoorzitterschap juist kortstondig neer om Öztürk te helpen. In die periode is de moeder van Öztürk ernstig ziek, waardoor hij de dertien net gekozen gemeenteraadsfracties niet meer kan coachen. Kuzu neemt die taken eind april over – Öztürks moeder overlijdt kort daarop. Kuzu zou de enige zijn die de afdelingen kon coachen, zeggen partijleden: samen met Öztürk stapte hij in 2014 uit de PvdA, samen richtten ze daarna Denk op. Bovendien ligt het derde Kamerlid, Farid Azarkan, minder goed bij sommige afdelingen, onder meer omdat hij tijdens de campagne op skivakantie was.

In de jaren daarna groeien Kuzu en Öztürk langzaam uit elkaar. Öztürk is partijvoorzitter, maar is in de Kamer ondergeschikt aan Kuzu, die in september 2018 terugkeert als fractieleider. Dat is een vreemde herbenoeming als het afnemen van die functie juist een straf was, zeggen kritische partijleden. Die ondergeschikte rol past de dominante Öztürk maar moeilijk. Politiek-strategische beslissingen worden voornamelijk genomen door Kuzu en Azarkan. Deze laatste onderscheidt zich op onder meer fiscaal gebied in de Kamer als dossiervreter.

Bovendien botsen de twee oprichters over de koers van de partij. Dat komt niet alleen doordat ze verschillende karakters en rollen hebben, maar ook doordat de partij stilstaat. Een gehoopte electorale doorbraak blijft uit: bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019 wordt in slechts vier provincies een zetel behaald. In de Eerste Kamer, waar Öztürk lijsttrekker is, krijgt de partij geen enkele zetel – de onevenwichtige machtsrelatie met Kuzu houdt aan. Een paar maanden later lukt het Denk ook niet om in het Europees Parlement verkozen te worden. Lokale raadsfracties vallen uiteen, de schwung die veel afdelingen bij de gemeenteraadscampagne in 2018 hadden, is verdwenen.

Nieuw imago voor de partij

Kuzu wil, gesteund door Azarkan, daarom inzetten op verbreding van de partij, zowel in thema’s als in achterban. Minder het imago van een „Turkenpartij”, zoals een betrokkene het noemt, weg van het imago dat Denk ‘de lange arm van Erdogan’ is. Bij de campagne van 2017 profileerde Denk zich nog vooral als anti-discriminatiepartij, nu zou ze volgens Kuzu en Azarkan ook meer sociaal-economische onderwerpen moeten omarmen.

Bovendien willen zij de toon van de partij veranderen. In de beginjaren valt Denk met felle, strak gemonteerde filmpjes andere Kamerleden aan, met name Kamerleden met een Turkse achtergrond. Het werkt om aandacht te krijgen, maar bijna vijf jaar na de oprichting van de partij is het tijd om zich serieuzer op te stellen, vinden de twee.

Bij zo’n nieuwe start van de partij zien Kuzu en Azarkan geen rol voor de felle Öztürk, die als partijvoorzitter vrijwel alle macht heeft: hij kan kandidaten aanwijzen en het verkiezingsprogramma laten schrijven. Öztürk zou in 2017 al hebben gezegd maar één termijn in de Kamer te willen blijven. Aan die afspraak willen ze hem gaan houden.

Twee maanden later zijn de rollen volledig omgedraaid. Öztürk heeft, zeggen betrokkenen, de ruim twee jaar oude, buitenechtelijke affaire van Kuzu gebruikt om zijn oude strijdmakker uit de partij te werken. Halverwege maart confronteert Öztürk, volgens de publicatie van HP/De Tijd, Kuzu opnieuw met de affaire, tegen de wil van de betrokken vrouw in. Een paar dagen later kondigt Kuzu aan volgend jaar uit de politiek te stappen: het partijleiderschap heeft een te grote impact op „mijn persoonlijke leven”, schrijft hij.

In een reactie zegt een woordvoerder van Denk dat de affaire bij Kuzu’s aftreden in 2018 niet is genoemd „om personen te beschermen”. Waarom Öztürk de kwestie half maart oprakelde in een gesprek met Kuzu, weet de woordvoerder niet. Hij benadrukt dat de kwestie niet door Denk in de openbaarheid is gebracht. „Verder houd ik het bij de persverklaring van maandag.”