Wat de gek ervoor geeft – zo laag zijn de prijzen van vliegtickets. Maar het kan nog goedkoper, ontdekte een Goudse student. Zo vlieg je voor 3,19 euro van Stockholm naar Gdansk. ‘Het is wel een bizar verhaal.’

Als een hedendaagse Phileas Fogg, de globetrotter uit Jules Vernes De reis om de wereld in tachtig dagen, vloog Milan Passchier uit Gouda in mei dit jaar kriskras door Europa. Hij deed in zes dagen zeven steden aan. De 21-jarige student bracht zo’n elf uur door in de lucht en vermoedelijk nog meer tijd op de luchthavens van Eindhoven, Zadar, Stockholm, Gdansk, Aarhus, Londen en Dortmund.

Gek? Veel onwerkelijker is de prijs die Passchier betaalde voor zijn odyssee door de lucht: 46,99 euro. Hij spendeerde aan alle vliegtickets net iets meer dan de 40 euro die hij uitgaf om met de trein van Dortmund weer thuis te geraken.

Wilt u dit verhaal liever beluisteren? Hieronder staat de door Blendle voorgelezen versie

Nog gekker? Ryanair verdiende meer geld aan Passchiers tickets dan de student ervoor neertelde. Om een voorbeeld te noemen: voor zijn trip van Stockholm naar Gdansk betaalde de student het amper te bevatten tarief van 3,19 euro. Op de factuur valt te lezen dat Ryanair 21,64 euro inde van een creditcard. Maar niet die van Passchier.

Welkom in de wondere wereld van de luchtvaart.

Milans Odyssee. Beeld de Volkskrant

Bizar verhaal

De vliegtarieven liggen al langer onder een vergrootglas. Sommige tickets zijn zo goedkoop, dat ze niet in verhouding staan tot de kosten die luchtvaartmaatschappijen maken. Vliegen is te goedkoop, zeggen milieuorganisaties. Het loont niet om een duurzamere vorm van transport te nemen als de trein. Passchiers dumpprijzen lijken helemaal van elke economische realiteit losgezongen. Ryanair, de kampioen van de prijsvechters, geeft gemiddeld ruim 42 euro per reiziger uit aan brandstof, salarissen, havengelden en onderhoud. Dat bedrag gaf Passchier dus zo’n beetje uit aan zes vluchten.

Hoe hij aan zijn lage prijzen komt, wil de student wel uitleggen in een Utrechtse bistro, laptop in de aanslag. ‘Het is wel een bizar verhaal.’ Passchier maakte er al langer een sport van om de goedkoopste vliegtickets op te snorren. Die jacht heeft hij inmiddels geautomatiseerd. ‘Ik heb voor juni, juli en augustus per dag de goedkoopste vluchten verzameld van Ryanair, Norwegian, Wizz Air, en Easyjet door hun maandoverzichten te downloaden. Daarmee maak ik een kaart van Europa, waarmee ik in één keer kan zien vanuit welke stad ik het goedkoopst kan vliegen naar een andere bestemming.’

Op reis in eigen land (en vlak daarbuiten) Wie zegt dat je voor een vakantie ver moet vliegen? Reisjournalist Sander Groen bezoekt om de week een onvermoede ov-bestemming op minder dan 500 kilometer van Utrecht. We verzamelen zijn stukken hier.

Passchier redeneert daarbij als een atypische reiziger. De meeste consumenten hebben een bestemming in gedachten als ze op reis willen. Passchier laat zich leiden door de datum en de bestemming waarop hij het goedkoopst kan vliegen. ‘Zo kwam ik in Zadar in Kroatië terecht. Ik had er nog nooit van gehoord.’

Cookies

Daarna laat Passchier een zoekprogramma door het aanbod ploegen van alle websites die tickets verkopen of tarieven vergelijken. Zo kan hij de prijzen vinden die onder die van de budgetmaatschappijen liggen. Daarna heeft de Gouwenaar nog één truc achter de hand. Door te manipuleren met cookies – de bestandjes waaraan websites terugkerende bezoekers kunnen herkennen – weet hij bij een tarievenvergelijker in veel gevallen nog goedkopere tickets te vinden: bij eDreams.nl.

‘Ik kwam daar vorig jaar bij toeval achter toen ik via de website Momondo, die ook tarieven vergelijkt, bij eDreams kwam. Daar vond ik al tickets die goedkoper waren dan elders, maar ik besloot nog niet te boeken en klapte mijn laptop dicht.’ Toen Passchier enkele dagen later zijn schootcomputer weer opende en de browser de webpagina met de aanbieding toonde, was de prijs gehalveerd. Opvallend: ‘Als je direct naar eDreams.nl gaat, zie je die korting bij eDreams niet’.

Passchier denkt dat eDreams zich in de luren liet leggen door verouderde cookies in zijn browser. Hij werd niet gezien als een bezoeker die eerder belangstelling had getoond in een specifieke vlucht – een voor de hand liggend moment om de ticketprijs te verhogen.

Huwelijksaanzoek

Als de Volkskrant per e-mail eDreams benadert voor een reactie op Passchiers vondst, reageert het Spaanse bedrijf aanvankelijk vlot. We zijn niet gehackt, aldus een zegsman. ‘De prijzen die in publicaties worden genoemd waren inderdaad beschikbaar op ons platform en konden door klanten worden geboekt.’ Op de vervolgvraag of het dan klopt dat eDreams meer aan de luchtvaartmaatschappij betaalt dan Passchier afrekent voor zijn ticket, gaat het bedrijf niet in. ‘We hebben niets aan onze eerdere reactie toe te voegen.’

Passchier ziet inmiddels minder extreme verschillen tussen de reguliere en laagste tarieven, maar weet niet of dat komt omdat ze bij eDreams wakker zijn geworden. ‘Het kan ook aan de zomerperiode liggen. Dan is vliegen nu eenmaal duurder.’ Ook zonder cookie-effect levert zijn persoonlijke zoekmachine prijzen op die lager liggen dan elders.

Alle publiciteit legt de student intussen geen windeieren. ‘Ik ben benaderd door ondernemers die met mij in zee willen en kreeg een uitnodiging om bij Bol.com stage te komen lopen.’ Hij kreeg zelfs een huwelijksaanzoek. Passchier herhaalt het nog maar eens: ‘Het is bizar wat me overkomt.’

Van Eindhoven naar Zadar. Beeld de Volkskrant

Oude cookies, hoge prijzen: opzet of mythe? Hij staat hoog in de toptien van tips om online te zoeken naar de laagste prijzen voor vliegtickets: wis de cookies in je browser voor je opnieuw een reissite bezoekt. Cookies zijn kleine bestandjes die websites op een computer plaatsen om de voorkeuren van bezoekers te onthouden. Maar ticketverkopers zouden cookies ook gebruiken om stiekem hogere tarieven te tonen aan consumenten die terugkeren op hun websites om prijzen te vergelijken. In het verleden zijn enkele websites betrapt op dergelijke vormen van ‘prijsdiscriminatie’. In 2012 bleek Staples, een leverancier van kantoorartikelen, hogere prijzen te rekenen aan klanten die verder verwijderd waren van een concurrerende leverancier. In datzelfde jaar werd reisbureau Orbitz ervan beschuldigd dat het consumenten die de website bezochten met een Mac duurdere hotelkamers liet zien dan consumenten met een gewone pc. De gedachte daarachter: Macs kosten meer, dus hun bezitters zijn kapitaalkrachtiger. Maar van wijdverspreide prijsdiscriminatie lijkt online geen sprake te zijn, of websites weten dat goed te verbergen. Ook luchtvaartmaatschappijen en reissites ontkennen dat ze cookies misbruiken. De wetenschap geeft ze gelijk. De Universiteit Twente nam in 2014 de proef op de som door studenten naar prijzen te laten zoeken voor vliegtickets. De ene groep deed dat door steeds de cookies in de webbrowser te wissen op een computer met wisselend IP-adres. Dat is een unieke cijferreeks waaraan een computer op internet te herkennen is. Een andere groep handhaafde zijn cookies op een pc met een vast IP-adres. De uitkomst: het maakte geen verschil voor de prijzen die werden getoond. Soortgelijk onderzoek door de Katholieke Universiteit Leuven in 2014 wees eveneens uit dat er geen bewijzen zijn voor prijsdiscriminatie. Dat prijzen van vliegtickets toch enorm kunnen schommelen – volgens Amerikaans onderzoek gemiddeld 71 keer tussen het moment dat een vlucht beschikbaar komt en de dag dat het vliegtuig opstijgt – heeft een andere oorzaak, zeggen luchtvaarteconomen. Op basis van historische data wordt bekeken hoe populair een vlucht is en verdelen bedrijven de beschikbare stoelen over buckets, met iedereen een eigen tarief. Simpel gezegd stijgen de prijzen naarmate de hoeveelheid tickets met een lagere prijs opraakt. Die onderscheidende tarieven kunnen zelfs per klasse gelden: de reden waarom zelfs in economy niet iedereen hetzelfde betaalt. De goedkoopste tickets gaan naar de vroegboekers, de duurdere bijvoorbeeld naar zakenreizigers die later boeken en minder op de penning zijn. Maar om te voorkomen dat ze blijven zitten met de duurste tickets, kunnen luchtvaartmaatschappijen besluiten om het tarief voor een specifieke bucket te verlagen, zodat de duurdere buckets sneller worden aangesproken. Voor een budgetmaatschappij als Ryanair draait het daarbij om zoveel mogelijk ‘bums on seats’ (billen op stoelen). Elke passagier minder betekent één klant minder om versnaperingen, artikelen en loten aan te verkopen.