De zussen Annelies en Marielle zijn vanavond bijna de hele biblebelt afgereden, vanuit hun woonplaats op de Veluwe naar Dordrecht. Een autorit van meer dan een uur. Zodat ze hun zaterdagavond kunnen doorbrengen onder 'gelijkgestemden'. Ze lachen een beetje. Annelies is er ook voor iemand in het bijzonder, vertelt ze. "Voor een jongen. Ik ken hem van de wintersport, en hij zou hier misschien zijn."

Aan de gelegenheid zelf, hotel Postillion, dat net buiten de stad ligt, is weinig af te lezen: de muren zijn paars en blauw aangelicht, er is een bar, en statafels verspreid door de ruimte. Enkel het bovengemiddelde aantal rokjes in de ruimte verraadt dat we in het refo-café zijn. Of, zoals de organisatie het zelf noemt op hun site jongerenavond.nl: een 'unieke uitgaansgelegenheid', 'speciaal voor jongeren met een christelijke achtergrond die het leuk vinden om jongeren te ontmoeten van dezelfde achtergrond'.

Nu meer dan twintig jaar geleden begon ondernemer William de Snoo met de avonden in wat toen 'Hotel Gorinchem' heette. Het was al snel een begrip onder reformatorische jongeren. En een gat in de markt, zegt De Snoo, die nu op zeker vijf verschillende plekken in het land soortgelijke avonden organiseert. "Toen er nog geen mobiele telefoons waren, was het een stuk lastiger om als reformatorische jongeren met elkaar in contact te komen. De avonden maakten dat mogelijk. Je sprak elkaar hier."

Een belangrijk onderscheidend gegeven ten opzichte van de gewone kroeg is dat de bar hier om kwart voor twaalf sluit. De Snoo: "Zo kan iedereen voor twaalven thuis zijn, voor de zondag dus, en 's ochtends weer fris in de kerk zitten."

Vleesmarkt

Toch was niet iedereen op de biblebelt even blij met de avonden. Aarzelend beginnen Annelies en Marielle, die uit privacyoverwegingen niet met hun achternaam in de krant willen, over de naam die de jongerenavond heeft. Marielle: "Het heet hier ook wel een vleesmarkt te zijn."

Annelies: "Ik ben er nu dan wel voor die jongen, maar dat is toeval."

Marielle: "Normaal gesproken komen we gewoon puur voor de gezelligheid."

Annelies: "Maar veel mensen komen hier wel om een maatje te vinden. In de kroeg kom je minder snel een christelijk iemand tegen."

Marielle: "Meestal gaan we naar de jongerenavond in Amersfoort, waar we ook naar school gaan, het Hoornbeeck College. Dan zien we op zaterdagavond iedereen van school weer."

Annelies: "Denk niet dat we de hele avond over het geloof praten. Dat is allemaal zo vanzelfsprekend voor ons. We hebben toch al dezelfde ideeën."

Ze hebben de jongen niet gezien. "Hij is er niet", zegt Annelies. Dat ze een christelijke jongen wil, weet ze zeker - ze spreekt uit ervaring. Een tijdje had ze een vriend die niet gelovig was. "Je denkt: het komt wel goed, maar dat was dus helemaal niet zo. De verschillen zijn echt zo groot."

Tekst loopt door onder de afbeelding

Dordrecht is een van de vijf plaatsen waar reformatorische jongeren terechtkunnen in een refo-café. Beeld arie kievit

Huisregels

Er staat muziek op, maar gedanst wordt er niet. Jessica Treurniet (19) uit Dordrecht, in een kobaltblauw jurkje, gaat hierna nog uit in Rotterdam. Ja, het beeld van de 'vleeskeuring' kent ze ook. "Er zijn jongens die echt continu naar je lopen te staren, of je helemaal van boven naar beneden bekijken. Maar die kom ik in een gewone kroeg ook wel eens tegen. Misschien voelt het hier anders omdat je het van reformatorische jongens minder verwacht."

De sluitingstijd is niet de enige regel in het refo-café. Bij de muntverkoop liggen de huisregels, een A4'tje vol, om te beginnen: 'U heeft een belijdend christelijke levensovertuiging. Er wordt geselecteerd zodat onze klanten tot de doelgroep behoren welke wij met ons concept willen bereiken'. Met name de uiterlijke verzorging moet aan nogal wat eisen voldoen. 'Geen vies uiterlijk', 'Geen zichtbare tatoeages in gezicht en/of hals', 'Oorbellen en gouden kettingen bij mannen worden niet toegestaan'. Er staat ook 'Geen onzedelijke kleding, geen provocerende kleding', maar over rokken is niets vermeld. Die zijn niet verplicht, zegt De Snoo. "De meiden mogen van mij gewoon een broek aan. Dat je toch zoveel meisjes in rok ziet, is omdat ze die toch al dragen. Dat selecteert zichzelf."

Een paar statafels verderop staat de 17-jarige Thomas Geelhoed uit Berkenwoude. Waarom hij hier graag komt? "Het is hier gezellig", begint hij. Een van zijn vrienden joelt door hem heen: "Ja ja, voor de leuke meiden natuurlijk".

Thomas praat onverstoorbaar door: "Ik ben niet echt op zoek, maar wie weet." Ook hij vindt het prettig dat ze hier onder gelijkgestemden zijn. "Stel je nou voor dat je hier een meisje weet te vinden. Dat is dan toch een stuk makkelijker. Dan hoef je tenminste niet met een onchristelijk meisje naar je ouders."

Een relatie met een ongelovig meisje lijkt hem ook gewoon onhandig, zegt Thomas. "Dan wil de een op zondagmorgen naar de kerk, en de ander gaat tot in de vroege uurtjes stappen."

Tekst loopt door onder de afbeelding

Beeld arie kievit

Negatieve verhalen

Naast Thomas staat zijn vriend Jurrian de Bie (25). Hij is zelf niet gelovig, maar werkt bij een 'christelijk bedrijf', zegt hij. Zodoende heeft hij vrienden in reformatorische kringen. In zijn oor hangt een ringetje. "Ja, ik weet dat het eigenlijk niet mag. Ik heb hem wel eens uit moeten doen. Dat was wel vervelend, ja." Toch blijft hij hier graag komen. "Ik kom ook wel eens op het tentfeest, maar daar kun je elkaar niet eens verstaan. En dan zit je 's nachts met een piep in je oren."

De kritiek op de avonden kent William de Snoo wel. "Ik heb dat uitentreuren moeten horen. Vanuit de achterban wordt er ontzettend negatief over gesproken. Er deden altijd de vreemdste geruchten de ronde: Dat er jongens rondlopen die je een cijfer geven, met bordjes: 'jij een 4, jij een 7'. Of dat jongens vanaf een lagere verdieping onder de rokken van de meisjes konden kijken bijvoorbeeld. Dat klopt helemaal niet, we hadden geen open trap, maar een dichte trap van beton. Maar die verhalen werden van generatie op generatie doorgegeven."

Toch verandert er langzamerhand iets, zegt hij. "Twintig jaar geleden maakte een deel van de ouderlingen bezwaar tegen de avonden: ze vonden het geen goede voorbereiding op de zondag, omdat het geen bezinnend karakter had. Inhoudelijk leeg, vonden ze het. Dat is wel bijgedraaid. Nu zeggen ouders: Ga daar gezellig heen: liever dat, dan dat je naar de kroeg gaat."

Doelgroep krimpt

De 'normen vervagen', zegt De Snoo. Maar zelf wordt hij daar niet veel beter van. "Er zijn namelijk ook reformatorische ouders die het inmiddels prima vinden dat hun kind naar een gewoon café gaat. Het is een krimpmarkt. En de sociale media hebben ook een enorme impact. Nu zijn er volcontinu contactmomenten - reformatorische jongeren hebben de avonden daar niet meer voor nodig."

Naast de groep die wegblijft omdat de ouders losser zijn geworden, zag De Snoo ook de meer behoudendere groep verdwijnen. "Voor hen is de laatste jaren veel meer te doen: bezinnende avonden, zangavonden, noem maar op. De middenmoot, waar ik het van moet hebben, die krimpt."

Hoeveel reformatorische echtparen elkaar in het refo-café leerden kennen? De Snoo kan geen schatting geven. "Dat zijn er gigantisch veel, te veel om op bij te houden. In mijn eigen omgeving zijn het er zo al negen - mijn zus heeft haar man hier ook leren kennen. En die zijn allemaal zielsgelukkig met elkaar."

De achternaam van Annelies en Marielle is bekend bij de redactie.