Beeld Thinkstock

Verwacht werd dat daardoor 500 miljoen euro zou worden bespaard. Dat blijkt echter de helft te zijn geweest. Het gaat bijvoorbeeld om het schrappen van de sta-op-stoel en het aanscherpen van de vergoeding voor cholesterolverlagers in 2009.



Dit constateert de Algemene Rekenkamer in een onderzoek naar de bezuinigingen op het basispakket dat vandaag is gepubliceerd. Sinds de introductie van de verplichte ziektekostenverzekering in 2006 stegen de kosten van de verzekering met ruim 13 miljard euro tot bijna 40 miljard euro per jaar. De rekenkamer noemt de geraamde opbrengst van de bezuinigingen, 0,5 miljard, dan ook 'bescheiden'.

Nog bescheidener

De daadwerkelijke opbrengst blijkt nog bescheidener te zijn. Zo boekte het ministerie van Volksgezondheid in 2009 een bezuiniging in van 97 miljoen euro. Die moest worden opgebracht door een aanscherping van de eisen voor vergoeding van cholesterolverlagers. Patiënten zouden voortaan merkloze - generieke - medicijnen krijgen tenzij ze die slecht zouden verdragen. Dan zouden ze op voorschrift van de arts toch de duurdere merkmedicijnen vergoed krijgen. Onder andere die ontsnappingsclausule zorgde er volgens de rekenkamer voor dat de opbrengst beperkt bleef tot 18 miljoen euro.

Kaakchirurg

Soms is niet na te gaan of een bezuiniging is gehaald. Zo noemt de rekenkamer de 'ongecompliceerde extracties' - tanden of kiezen trekken - door een kaakchirurg in een ziekenhuis. Deze behandeling werd bij de tandarts niet vergoed, maar tot 2011 wel bij de kaakchirurg. Het ministerie boekte een bezuiniging in van vijf miljoen euro voor het schrappen van het eenvoudige kiezentrekken door de kaakchirurg. Maar in de gegevens van ziekenhuizen werd en wordt geen onderscheid gemaakt naar eenvoudige en gecompliceerde 'extracties'. Daarom is volgens de rekenkamer niet na te gaan of de bezuiniging is gehaald.

Beeld Thinkstock

Antidepressiva

Iets vergelijkbaars speelde zich af met de antidepressiva. Sinds 2011 worden die alleen nog voor zware gevallen vergoed. Het schrappen van de vergoeding voor lichte gevallen moest 20 miljoen euro per jaar opleveren. Maar de vergoedingen bleven ook na de maatregel stabiel. Wel steeg het aantal gebruikers. De bezuiniging is niet of nauwelijks gerealiseerd, concludeert de rekenkamer. Een voorbeeld van een bezuiniging die wel opleverde wat verwacht werd, is het schrappen van de vergoeding voor paracetamolcodeïne in 2013. Dat leverde een bezuiniging van 10 miljoen euro per jaar op.

Aandacht verlegd

Het ministerie van Volksgezondheid heeft de aandacht verlegd. In het regeerakkoord van het kabinet Rutte I - VVD, CDA gedoogd door PVV - was afgesproken de vergoeding voor 'lage ziektelast' te schrappen. Dat moest 1,2 miljard euro besparen. Die ingrepen bleken bij nader inzien te ingrijpend. In het regeerakkoord van VVD en PvdA is afgesproken met 'stringent pakketbeheer' de uitgaven te beteugelen. Het Zorginstituut moet aangeven welke behandelingen efficiënt zijn en welke minder. Dat gebeurt in overleg met zorgverleners. Deze aanpak moet in 2017 225 miljoen euro opleveren.



De rekenkamer vindt het de vraag of de ingeboekte bezuiniging al in 2017 behaald wordt. Dat geldt ook voor de 'standpunten' waarmee het Zorginstituut aangeeft welke zorg vergoed zou moeten worden en welke niet. Deze standpunten zijn echter niet bindend waardoor patiënten desnoods bij de rechter vergoeding van een behandeling door hun verzekeraar kunnen afdwingen.