Kip Jip in haar tijdelijke ren in de Amsterdamse Academie voor Theater en Dans. Beeld Rick Busscher

Het hoger beroep dat vrijdag in Amsterdam diende over kip Jip is niet zomaar een rechtszaak over een gevederde tweevoeter. Het is een principiële kwestie over de vraag of je een dier in ‘acute nood’ mag stelen. Of redden – het is maar net hoe je het bekijkt.

Kip Jip werd in januari 2016 door student Rick Busscher van de Amsterdamse Academie voor Theater en Dans in een hok bij de entree van de school geplaatst. Studenten hadden twaalf dagen de tijd om te stemmen: moest Jip blijven leven? Of moest hij dood? In dat laatste geval zou Busscher eigenhandig de slacht voltrekken, onder het toeziend oog van zijn medestudenten. Hij wilde op die manier bewustzijn creëren voor de realiteit achter een sappig stukje kippenvlees. Een idee, zou je denken, dat op goedkeuring kon rekenen van dierenactivist Sandra van de Werd (56).

Niets is minder waar. De oprichtster van Comité Dierennoodhulp, die via de Amsterdamse nieuwszender AT5 op het project werd geattendeerd, walgde van dit ‘perverse spel’. Vier dagen voordat het lot van kip Jip zou worden bepaald, sloop ze de theaterschool binnen om het dier te bevrijden. Ze liet haar visitekaartje achter, samen met enkele vegetarische kipstukjes en een briefje met de tekst ‘Geen theater ten koste van een kip – GO VEGAN’.

Onopgemerkt verliep haar actie niet: toen een beveiliger gekakel uit de diervriendelijke draagtas hoorde komen, zette hij de achtervolging in. Die werd een half uur later beëindigd door de politie. Van de Werd kreeg een boete van 209 euro opgelegd wegens diefstal van ‘één stuk pluimvee’.

Principieel

De student besloot het project na alle ophef af te blazen en kip Jip ging terug naar de boerderij, waar ze enkele maanden later een natuurlijke dood stierf. Maar daarmee was de kous niet af, want Van de Werd weigerde de boete te betalen. De politierechter verwees de zaak vanwege het principiële karakter door naar de meervoudige kamer. Die oordeelde eind vorig jaar dat Van de Werd weliswaar schuldig was aan diefstal, maar vanwege haar smetteloze blazoen (ze heeft geen strafblad) geen boete hoefde te betalen.

Toch is Van de Werd nog niet tevreden. Ze wil dat de beschuldiging van diefstal wordt ingetrokken en is daarom in hoger beroep gegaan. De dierenactivist vindt dat ze handelde naar de Wet Dieren. Daarin staat de intrinsieke waarde van het dier centraal: heeft een dier hulp nodig, dan mag worden ingegrepen. En een kip is óók een dier, betoogt Van de Werd tijdens de eerdere zitting. ‘Stel dat het een labrador-puppy was geweest, dan had ik hier nooit gezeten.’

Juridisch wordt voor diefstal geen onderscheid gemaakt tussen een dier of een schemerlamp. Formeel zijn het allebei goederen. Dierenactivist Sandra van de Werd stelt dat er in materieel opzicht wel degelijk een verschil is, en wil dat de rechter dit erkent. ‘Een lamp zal niet gestrest zijn, geen pijn voelen of angstkreten uitslaan wanneer die slecht wordt behandeld. Deze zaak gaat over dat verschil.’

Volgens het Openbaar Ministerie blijkt uit niets dat kip Jip hulpbehoevend was. Er zou geen ‘objectieve actuele noodsituatie’ zijn, geen overmacht. Dat Van de Werd de kip uit ideologische motieven meenam, doet niets af aan het feit dat dit zonder toestemming gebeurde.

Gladiator

‘De zaak doet denken aan een scène uit de film Gladiator uit 2000 van Ridley Scott’, zegt Rick van Leusden, de advocaat van Van de Werd. In plaats van over een kip besliste het publiek over het lot van een gladiator.

Ook kip Jip had een publiek: dagelijks passeerden drommen studenten haar hok in de toegangshal van de school. Dat moet stressvol zijn geweest voor het dier, betoogt de advocaat. Kippen zijn groepsdieren, die horen niet alleen in een hok onder een knipperend tl-licht. Het lijkt hem sterk dat Jip zich onder dergelijke omstandigheden ‘kiplekker’ heeft gevoeld. ‘Mijn cliënt’, zo besluit Van Leusden, ‘handelde uit noodweer’. Er was volgens hem sprake van ‘een onmiddellijk dreigend gevaar voor aanranding’.

De advocaat-generaal (van het OM), die al die tijd onbewogen heeft geluisterd, veegt dit argument van tafel. ‘Ik heb net nog wat foto’s en filmpjes gekeken hoe kippen in de industrie worden gehouden en die hebben een slechter leven dan een kip in een riant hok op school’, zegt hij.