Wie betaalt voor de ‘flying doctors’ van de West-Vlaamse mug-heli? De provincie wil hen in de lucht houden, maar schuift de rekening door naar het federale niveau.

De mug – kort voor mobiele urgentiegroep – kennen we vooral van de ambulances die in medische noodgevallen snel ter plaatse komen. Maar er is ook een vliegende variant: de mug-heli.

Het AZ Sint-Jan in Brugge heeft er zo eentje, als enige in Vlaanderen. Maar de problemen rond de financiering slepen al jaren aan. De stijgende kosten om de uitbating te garanderen, worden niet gecompenseerd door stijgende inkomsten. ‘De laatste tijd overleven we vooral dankzij giften van individuen’, zegt dokter Nicolas Muller van het Instituut Medische Dringende Hulpverlening (IMDH), de vzw achter de ­heli.

De West-Vlaamse provincieraad stemde in januari unaniem voor een motie die een basisfinanciering eist van de federale overheid. De mug-heli wordt mede gefinancierd door de provincie, maar dat wordt door verschuivende bevoegdheden steeds moeilijker. ‘Bovendien,’ stelt Dirk De fauw, voorzitter van het OCMW Brugge en provincieraadslid, ‘is het maar de vraag of het de taak is van de provincie om een mug-heli in de lucht te houden. Dit is federale materie.’

De vraag ligt nu bij het kabinet van minister van Volksgezondheid Maggie De Block (Open VLD), die verschillende pistes onderzoekt. Na de paasvakantie wordt een beslissing verwacht.

Veertig levens gered

Volgens De fauw gaan de nota’s die uit het kabinet vertrekken alvast de foute kant uit. Het kabinet zou weg willen van dringende medische interventies en de helikopter willen inzetten voor het vervoer van patiënten tussen ziekenhuizen. De helikopter in Brugge zou in dat scenario moeten verhuizen naar de universitaire ziekenhuizen van Gent of Leuven. ‘De helikopter redt nochtans levens’, protesteert De fauw. Volgens het IMDH gaat het om veertig mensenlevens per jaar.

De mug-heli kent wel wat voorstanders in de sector. De praktijk is in het buitenland ook gangbaar. Zo heeft Nederland vier ‘traumahelikopters’, gesubsidieerd door de overheid. En in Duitsland dekken de helikopters dankzij de regionale autoriteiten elk 50 vierkante kilometer. Nederlandse studies wijzen uit dat de heli’s op honderd interventies 2,7 tot 5,4 extra mensenlevens redden.

Helden van hier

De helikopters worden enerzijds gebruikt op plaatsen die moeilijk bereikbaar zijn door een slecht wegennetwerk, maar anderzijds ook in juist zeer dicht bevolkte gebieden waar er veel verkeer is. De helikopters zijn dan sneller dan de mug-wagens. Maar de hoge kostprijs is de overheid een doorn in het oog. Helikopters kunnen ook niet overal landen.

Op dit moment kost de mug-helikopter op jaarbasis een goeie 650.000 euro. Hoewel de helikopter meer dan 130 keer uitrukt naar Oost-Vlaanderen, wil de buurprovincie niet meebetalen.

Behalve de provincie dragen veel West-Vlaamse gemeenten, maar ook enkele Oost-Vlaamse randgemeenten jaarlijks bij. Zelfs het Nederlandse Sluis en Terneuzen schenken 9.000 euro, hoewel de heli in 2016 maar negen interventies in Nederland uitvoerde.

Dus moet het IMDH jaarlijks op zoek naar 175.000 euro private sponsoring. Onder de noodkreet ‘Hou ons in de lucht’ smeekt de organisatie op haar website om donaties. In 2016 was de mug-heli onderwerp van het VTM-programma Helden van hier: in de lucht, wat de bekendheid en ook de donaties deed stijgen. Muller verwacht nu opnieuw een daling, als het effect van het programma is uitgewerkt. ‘Ik weet niet of de helikopter over twee jaar nog vliegt.’

Opvallend is dat de twee mug-heli’s die België telt, al in 2013 op het punt stonden erkend te worden. De vzw van de Waalse helikopter in Bra-sur-lienne schoot het akkoord evenwel af omdat de helikopter moest gekoppeld worden aan een spoeddienst van een ziekenhuis. De mug-heli in Brugge is de facto al gelinkt aan het AZ Sint-Jan.

Toch is de kans klein dat de overheid een vzw als IMDH zomaar zal subsidiëren om de helikopter uit te baten. Dat vindt Muller geen probleem: ‘Een vzw heeft het doel om niet te bestaan. Als de overheid de mug-heli financiert, ben ik een gelukkig man.’