İşsizlik ve İstihdam Raporu-Nisan 2017

TARİHİ REKOR İŞSİZ SAYISI 7 MİLYONU AŞTI!

HALKIN DERDİ BAŞKANLIK DEĞİL İŞSİZLİK!

Bir yılda 700 bin kişi işsizler ordusuna katıldı

Geniş tanımlı (gerçek) işsiz sayısında rekor: 7 milyon 106 bin

Resmi işsiz sayısı 4 milyona yaklaştı

Resmi işsizlik oranı yüzde 13, gerçek işsizlik oranı yüzde 21,4

718 bin işsiz iş bulma ümidini kaybetti

Tarım dışı işsizlik yüzde 15,2’ye yükseldi

Tarım dışı (kentsel) genç işsizliği yüzde 27’yi aştı

Ne eğitimde ne istihdamda olan genç oranı yüzde 24,3

Tarım dışı (kentsel) kadın işsizliği yüzde 20’ye yaklaştı

Son bir ayda istihdam sadece 3 bin kişi arttı

Türkiye Devrimci İşçi Sendikaları Konfederasyonu Araştırma Enstitüsü (DİSK-AR) Türkiye İstatistik Kurumu TÜİK’in 17 Nisan 2017 günü açıkladığı Ocak 2017 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçlarını değerlendirdi. Ocak 2017 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları Aralık 2016, Ocak 2017 ve Şubat 2017 ayları ortalamasını yansıtıyor.

Gerçek İşsiz Sayısı 7,1 Milyonu Aştı

İşsizlik oranları hızla tırmanmaya devam ediyor. TÜİK tarafından açıklanan Ocak 2017 dönemi resmi (dar tanımlı) işsizlik oranı bir önceki yılın Ocak ayına göre 1,9 puanlık artış göstererek yüzde 13’e yükseldi. Toplam işsiz sayısı 2016 Ocak ayına göre 695 bin kişi artarak 3 milyon 985 bine yükseldi. İşsiz sayısında bir yıl içindeki artış yüzde 21 olarak gerçekleşti. Ocak 2017 işsiz sayısı Türkiye tarihinin en yüksek resmi işsiz sayısı anlamına geliyor.

Öte yandan Ocak 2016’da 6 milyon 577 bin olan geniş tanımlı işsiz sayısı Ocak 2017’de 532 bin kişi artarak 7 Milyon 109 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsizlik oranı yüzde 21,4 olarak gerçekleşti. Böylece gerçek işsiz sayısı ilk kez 7,1 milyonun üzerine çıkmış oldu. Bu tablo Türkiye tarihinde işsizlik açısından yeni bir rekor anlamına geliyor.

Dikkat çekici bir diğer husus ise 2016 Aralık ayı ile 2017 Ocak ayı arasında istihdam artışının sadece üç bin ile sınırlı kalmasıdır.

Tablo 1: Geniş Tanımlı İşsiz Sayısı (Ocak 2017)

İşsiz Türü Sayı (bin) Dar tanımlı işsizler 3 985 Ümitsiz işsizler 718 İş aramayıp çalışmaya hazır olanlar 1 790 Zamana bağlı eksik istihdam 477 Mevsimlik çalışanlar 139 Geniş Tanımlı İşsizler (Toplam) 7 109

Geniş tanımlı işsizlik nedir?

Bilindiği gibi TÜİK tarafından açıklanan dar tanımlı (standart) genel işsizlik oranı işgücü piyasalarındaki durumu bütün boyutlarıyla ortaya koyamıyor. Dar tanımlı/standart işsizlik hesaplarının taşıdığı kısıtlar ve sorunlar nedeniyle, işsizliğin gerçek boyutlarının anlaşılması için alternatif işsizlik verilerine ve diğer işsizlik türlerine bakmak gerekiyor (Tablo 1).

TÜİK tarafından kullanılan standart işsizlik tanımına göre referans dönemi içinde istihdam halinde olmayan kişilerden, iş aramak için son dört hafta içinde iş arama kanallarından en az birini kullanmış ve iki hafta içinde işbaşı yapabilecek durumda olan 15 ve daha yukarı yaştaki kişiler işsiz kabul edilmektedir. Bu hesaplama yöntemi işsizliğin gerçek boyutlarının anlaşılmasını zorlaştırmaktadır.

Geniş tanımlı işsizlik hesaplaması klasik dar tanım kapsamında yer alan işsizler yanında, iş bulma ümidini kaybeden işsizleri, iş aramayan ancak çalışmaya hazır olan işsizleri, mevsimlik ve zamana bağlı eksik çalışanları kapsayan alternatif işsizlik tanımıdır ve çalışma ekonomisi literatüründe kullanımı giderek artan bir hesaplama yöntemidir. Geniş tanımlı işsizlik verileri yıllardır ABD Çalışma Bakanlığı Çalışma İstatistikleri Bürosu tarafından da kullanılmaktadır.

Envaiçeşit İşsizlik: Yüzde 13’ten yüzde 33’e!

TÜİK tarafından açıklanan resmi işsizlik oranı işsizliğin bütün boyutlarıyla anlaşılması için yeterli değil. Bu işsizlik oranı tarım ve tarım dışı, cinsiyet ve yaş farkı gözetilmeksizin ortalama işsizliği yansıtıyor. Oysa işsizlik, kentsel alanlarda, gençlerde ve kadınlarda daha yüksek seyrediyor.

Ocak 2017 döneminde bütün işsizlik türlerinde artış devam etti. İşsizlik türleri yüzde 13 ile yüzde 32,5 arasında büyük değişiklikler gösteriyor. Resmi işsizlik yüzde 13 iken diğer işsizlik türleri büyük farklılıklar gösteriyor. Kadın işsizliği yüzde 15,4’e yükselirken, genç işsizliği yüzde 24,5 olarak gerçekleşti. Tarım dışı işsizlik oranları genel işsizlik oranlarına göre çok daha yüksek seyrediyor. Tarım dışı işsizlik yüzde 15,2 olurken, tarım dışı kadın işsizliği yüzde 19,6’ya, tarım dışı genç işsizliği ise yüzde 27,1’e yükseldi. Genç kadın işsizliği ise çok daha vahim boyutlarda: Genç kadın işsizliği yüzde 28,1 iken, tarım dışı genç kadın işsizliği yüzde 32,5’e yükseldi. İşsizlik oranları son bir yıl içinde artmaya devam ederken en yüksek artış tarım dışı genç ve tarım dışı genç kadın işsizliğinde yaşandı (Grafik 1 ve Grafik 2).

Son bir yılda dar tanımlı işsiz sayısı 695 bin artarak 3 milyon 290 binden 3 milyon 985 bine yükseldi. Geniş tanımlı işsiz sayısı ise 532 bin artışla 7,1 milyon olarak gerçekleşti. Kadın işsiz sayısındaki artış ise çok daha yüksek oranlı oldu. Kadın işsizliği ise 292 bin (yüzde 24,5) artarak 1 milyon 483 bine yükseldi. Yüksek öğrenimli işsiz sayısı ise 281 bin kişi (yüzde 42) artarak 958 bine yükseldi (Tablo 2).

Tablo 2: İşsiz Sayıları (2016 -2017) (Bin)

İşsiz Sayıları (Ocak) 2016 2017 2016-2017 Fark İşsiz Sayısı Değişim (%) Dar tanımlı işsiz 3 290 3 985 695 21 Geniş tanımlı işsiz 6 577 7 109 532 8 Kadın işsiz 1 191 1 483 292 24 Genç işsiz 907 1 192 285 31 Yüksek öğrenimli işsiz 667 948 281 42

İstihdam Artmıyor, İşsizlikle Mücadele Başarısız!

2016 Aralık, 2017 Ocak ve 2017 Şubat ayları ortalamalarını yansıtan TÜİK 2017 Ocak istihdam ve işsizlik verileri, hükümet tarafından “istihdam seferberliği” adı altında yürütülen çalışmaların henüz kayda değer bir etki yaratmadığını da ortaya koydu. Aralık 2016’da 26 milyon 669 bin olan toplam istihdam, Ocak 2017’de sadece 3 bin kişi artarak 26 milyon 672 bine yükseldi.

İşsizlik oranları kriz dönemlerini andırır biçimde hızla yükseliyor. Ocak 2009’da 14,1 olarak gerçekleşen işsizlik oranı, Ocak 2012’de yüzde 9,3’e’a kadar geriledi. Ancak 2011 sonrası tekrar tırmanmaya başlayarak yüzde 13’e yükseldi. İşsizlik oranları kriz sonrası en düşük düzeyi gördüğü 2011 Aralık ayına göre 3,7 puan artmış oldu (Grafik 3).

Sadece işsizlik oranları değil işsiz sayıları da düzenli bir biçimde artış gösteriyor. TÜİK’in yeni veri serisini kullanmaya başladığı 2014 yılında bu yana işsiz sayısı düzenli olarak artıyor. Ocak 2014’te 2 milyon 815 bin olan resmi işsiz sayısı 1 milyon 180 bin artarak Ocak 2017’de 3 milyon 985 bine yükseldi. Öte yandan işsiz sayıları Nisan 2016’dan bu yana düzenli olarak artış göstermektedir (Grafik 4).

Değerlendirme ve öneriler

TÜİK’in Aralık 2016, Ocak ve Şubat 2017 dönemini kapsayan Ocak 2017 dönemi Hanehalkı İşgücü Araştırması sonuçları işsizlikte hızlı artışın devam ettiğini gösteriyor. Genişletilmiş işsiz sayısı 7,1 milyon gibi rekor bir sayıya ulaşmış durumda. İşsizlikteki artış en çok kentsel alanları, kadınları ve gençleri etkiliyor. İddiaların aksine istihdam teşvik programlarının istihdam üzerinde olumlu etkisi henüz ortaya çıkmadı. Aralık 2016 dönemi ile Ocak 2017 dönemi arasındaki istihdam artışı sadece 3 bin ile sınırlı kaldı.

İşsizliğin azaltılması ve istihdamda kalıcı ve güvenceli artış sağlanması için önerilerimiz:

“Herkesin çalışması için, herkesin daha az çalışması” ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir.

ilkesi doğrultusunda haftalık çalışma süresi gelir kaybı olmaksızın 37,5 saate, fazla mesailer için uygulanan yıllık 270 saat sınırı, 90 saate düşürülmelidir. Uluslararası çalışma normları doğrultusunda herkese en az bir ay ücretli yıllık izin hakkı tanınmalıdır.

İstihdam artışlarında kamunun payı dikkate değerdir. Kamu istihdamının artırılması, kamuda eğreti ve güvencesiz çalışma biçimleri yerine, kadrolu ve güvenceli istihdam artışının sağlanması yaşamsal önemdedir. Kamu girişimciliği ve hizmetleri istihdam yaratacak şekilde yeniden ele alınmalı ve kamuda personel açığı derhal kapatılmalıdır.

Güvencesiz çalışma biçimlerine son verilmeli, tüm taşeron işçilere kadro verilmelidir. Kamu taşeron işçileri kamu işçisi olarak kadroya alınmalıdır.

Uluslararası Çalışma Örgütü ILO’nun “insana yaraşır iş” yaklaşımı temelinde herkese güvenceli ve nitelikli işler sağlanmalıdır.

Kiralık işçilik yasası (6715) Anayasa Mahkemesi tarafından iptal edilmelidir.

Sendikal hak ve özgürlüklerin kullanımı güvence altına alınmalı, sendikal barajlar kaldırılmalı, herkesin sendika hakkını özgürce kullanabilmesi için gerekli yasal düzenlemeler yapılmalıdır.

Toplum yararına çalışma programları kapsamında çalıştırılanlar daimi işçi statüsüne geçirilmelidir.

İş başında eğitim adı altında çırak ve stajyerlerin ucuz işgücü deposu olarak kullanılması uygulamasına son verilmelidir.

İşsizlik Sigortası Fonunun amaç dışı kullanımına son verilmeli, işverenlere teşvik adı altında işsizlik fonundan kaynak aktarılmamalıdır.

Kadın istihdamının artırılması ve işsizliğinin azaltılması için işgücü piyasalarındaki cinsiyetçi uygulamalara son verilmeli, ev içi bakım hizmetleri devletin gereken nitelikli, yaygın ve ücretsiz bakım hizmetlerini sağlaması ile kadının üzerinden alınmalıdır.

Raporun PDF tamamı için tıklayınız