Van mensen die op partijen stemmen die ‘de buitenlanders’ en hun nakomelingen liefst het land uit zouden gooien wegens cultuurvervuiling, bootjes met van de dorst stervende vluchtelingen terug de zee op willen duwen wegens vermeend verkrachtingsgevaar, de blanke vrouwtjes tot intensieve voortplanting willen dwingen om het boreale ras op peil te houden, hoor je vaak dat het niet hún schuld is dat ze zo stemmen.

Ze hebben heus het beste met alle mensen voor, ze zijn beslist geen racist of fascist of seksist, ze hebben niks met boreaal gelul, ze zijn in de grond ontzettend voor broederschap en vrouwenrechten, ze zeggen altijd netjes ‘gecondoleerd’ als je een familielid bent verloren, ze zouden een uitgedroogde vluchteling heus een flesje water overhandigen als de gelegenheid zich zou aandienen. Het is de schuld van de Anderen.

Van de ‘oude politiek’, waar ze meestal de sociaal-democraten en de christen-democraten en de liberalen mee bedoelen, omdat die weleens wat verkeerd hebben gedaan in een van de rijkste en best geregelde en gelukkigste landen ter wereld. Daar wordt een mens nu eenmaal radicaal van.

Van het feminisme dat de vrouwtjes een veel te grote bek heeft bezorgd en bij hen het waanidee heeft doen postvatten dat ze net zoveel betaald moeten worden als mannen die hetzelfde werk doen als zij. Wordt een mens seksist van.

Van de globalisering die de iPhone heeft gebracht, en de goedkope zomerjurkjes bij H&M, en de foutparkerende klusPool, en de mensen die verzoeken om een roetveegpiet, en het broodje pom. Geen wonder: racist.

Het is een wonderlijk argument dat je in de aanloop naar de verkiezingen voor het Europees Parlement vaak kon horen. Geef niet de mensen die rechts-radicaal stemmen de schuld dat ze rechts-radicaal stemmen. De kiezers blijven altijd buiten schot. De schuldigen, dat zijn altijd de anderen.

Het werkt. Er wordt zelden iets naars gezegd over kiezers, kiezers zijn mensen die met respect worden bejegend, ze geven gewoon ‘signalen af’ dat ze ‘ontevreden’ zijn. Ook als ze onzin uitkramen, dan is dat ‘een signaal’ dat de anderen niet voldoende hun best hebben gedaan ze te informeren. Ook als ze geen wanklank laten horen wanneer hun leider een filmpje verspreidt dat migranten afschildert als verkrachters en moordenaars, een filmpje dat gemaakt is door de Oostenrijkse Identitaire Beweging en dat door een openlijke antisemitische Nederlandse site is bewerkt. Dan is dat ‘een signaal’ dat de kiezers zich ‘niet meer thuis voelen’. En als er kritiek komt op dit filmpje, zeggen de kiezers: dat de man op wie ze met overtuiging stemmen walgelijke nazistische filmpjes verspreidt, valt hem niet te verwijten, dat is de schuld van de ánderen.

Volgens de eerste exitpolls na sluiting van de stembussen donderdag hebben minder mensen rechts-radicaal gestemd dan bij de vorige verkiezingen. Dat zou je als een opsteker kunnen zien. Je kunt het ook anders bekijken: vermoedelijk drie hele zetels voor de partij van nazistische filmpjes en verkrachtingsfantasieën. De schuld van de kiezers die hiervoor kozen is dat natuurlijk niet, zullen de kiezers zelf zeggen. En ze zullen parmantig staan te wijzen: het is de schuld van de anderen.