Politici die op rusthuisbezoek gaan met een kleine attentie, om dan met zo veel mogelijk volmachten weer buiten te stappen: volgens zorgkoepel Zorgnet-Icuro is het een courante praktijk. “Dat is ongehoord. We roepen de partijen dan ook echt op daarmee te stoppen.” De rusthuizen zelf hebben inmiddels zo hun ­eigen mechanismen om de praktijk tegen te gaan.

“Onlangs kwam een familielid van een bekende lokale politica hier informeren naar de manier waarop wij omgaan met de volmachten van de bewoners.” Aan het woord is een medewerkster van een woonzorgcentrum in Sint-Niklaas. “Toen ze eindelijk doorhad dat het niet mogelijk is meer dan één volmacht te krijgen, vertrok ze weer. Ze vond het te veel moeite voor één stem.”

Het zijn dit soort verhalen die ook Margot Cloet, gedelegeerd bestuurder van de grote zorgkoepel Zorgnet-Icuro, bereiken. Her en der proberen lokale politici nog volmachten te ronselen bij bejaarden die niet goed ter been zijn en een vermoeiende wandeltocht naar het stemhokje op 14 oktober niet zien zitten. En zo meteen hun stem in te pikken. “Ongehoord”, zegt Cloet. “Uit onze informatie blijkt dat de toestand ook dit jaar niet is verbeterd. Het is nochtans alle deontologie voorbij. Het is tijd dat de partijen zich van het probleem bewust worden.”

Foto: Koen Fasseur

Ze roept hen daarom op een interne deontologie te creëren die de ronselpraktijken uit de wereld moet helpen. Die politieke hygiëne moet voor­komen dat rusthuizen extra regeltjes moeten opleggen om het fenomeen tegen te gaan.

Niet dat de woonzorgcentra hebben stilgezeten. De voorbije jaren ontwikkelden ze allerlei mechanismen om overijverige politici tegen te houden. Zo deelt een rusthuis van Zorgbedrijf Genk de kiesbrieven enkel uit wanneer er een familielid in de buurt is. Een manier om politici af te schrikken.

In een centrum van Zorg­bedrijf Roeselare worden de kiesbrieven dan weer centraal beheerd. Pas op een tweetal dagen voor verkiezingsdag krijgen de bewoners hun document. Zo wordt de termijn om naar een volmacht te hengelen ingekort.

Daarnaast proberen heel wat rusthuizen hun bejaarden fysiek naar het stemhokje te krijgen, zodat een volmacht overbodig wordt. De eenvoudigste manier is de stemhokjes in het rusthuis zelf te laten installeren. Dat bespaart de bewoners een uitje. Waar dat niet kan, proberen de rusthuizen voor vervoer te zorgen naar de stembus.

Familie houdt oogje in het zeil

Elders zijn de animatoren volop in de weer om de bewoners vertrouwd te maken met de stemcomputer, door te oefenen met een replica. Bovendien gaat het personeel het gesprek aan met familieleden van de bewoners. Er wordt hen gevraagd een oogje in het zeil te houden, zodat moeder of vader geen volmacht geeft aan eender wie.

Sowieso is het voor politici vandaag moeilijker om een heleboel volmachten in de wacht te slepen. Vóór de eeuwwisseling stond er ­immers geen limiet op het aantal volmachten dat een persoon kon bemachtigen. Vandaag is dat er maximaal één. Een limiet die hardnekkige ronselaars alsnog trachten te omzeilen door familieleden op de woonzorgcentra af te sturen.

Is het dan niet hoog tijd voor een deontologische ­code, zoals de zorgkoepel bepleit? De partijen klinken aarzelend. “We begrijpen de bezorgdheid en willen dat eventueel bekijken, maar wij moedigen onze kandidaten sowieso niet aan naar volmachten te hengelen”, klinkt het samengevat. Opvallend: N-VA en CD&V beschuldigen elkaar van die praktijk. Concrete namen en voorbeelden blijven echter achterwege.