W 2019 roku politycy „wyprodukowali” ponad 21 tysięcy stron nowych aktów prawnych. Ich przeczytanie zajęłoby średnio niemal 3 godziny dziennie. Oto wyniki raportu o biurokracji w Polsce.

Chcesz być na bieżąco? Śledź Radio ZET - BIZNES na Facebooku

„Nadmierna produkcja prawa to choroba, która powoli, ale konsekwentnie rozwijała się w Polsce” – czytamy w raporcie „Barometr Prawa” przygotowanym przez firmę Grant Thornton.

Na problem biurokracji w Polsce zwrócił uwagę sam premier Mateusz Morawiecki. Podczas Forum Ekonomicznego w Krynicy-Zdroju powołał się na ubiegłoroczne statystyki i obiecał, że liczba stron nowych ustaw prawnych spadnie.

Morawiecki zaznaczył wówczas, że w 2018 roku po raz pierwszy spadła do 14,6 tys. stron. - W tym roku utrzymamy ten poziom – zapewnił premier w Krynicy.

Tymczasem eksperci z Grant Thornton przeliczyli liczbę stron uchwalanych aktów prawnych. Efekt? W 2019 roku uchwalono w Polsce 21,5 tys. stron nowego prawa.

W raporcie wskazano jednak, że nie jest to najgorszy wynik. W porównaniu z rekordowym 2016 rokiem, kiedy wprowadzono ponad 35 tysięcy stron nowych przepisów, jest to spadek aż o 40 procent.

Optymistyczny wniosek jest taki, że zmienność prawa w Polsce trzeci rok z rzędu utrzymuje się na zbliżonym poziomie, co w kontekście trzech ostatnich dekad jest pozytywną rzadkością – czytamy w raporcie

Ile czasu trzeba, by przeczytać wszystkie ustawy i rozporządzenia uchwalone w 2019 roku? W raporcie obliczono, że potrzeba poświęcić na to 2 godziny i 52 minuty dziennie przez cały rok (przy optymistycznym założeniu, że na przeczytanie jednej strony aktu prawnego potrzebne są 2 minuty). Eksperci zwracają jednak uwagę, że to i tak za mało czasu, by zrozumieć treść ustaw. Każda ustawa czy rozporządzenie zawiera w sobie szereg odniesień do innych aktów prawnych.

W raporcie wskazano również na niedostateczną jakość nowych regulacji. Te często są procedowane w pośpiechu, bez zachowania odpowiedniej staranności, z pominięciem konsultacji publicznych czy dyskusji z ekspertami.

Droga, którą „podąża” ustawa od chwili wpłynięcia do Sejmu po podpis prezydenta trwa 69 dni. Tym wynikiem posłowie pobili dotychczasowy rekord 77 dni z 2016 roku. Eksperci zwrócili też uwagę na osłabioną rolę Senatu, który złożył poprawki do zalewie 24 procent ustaw w 2019 roku.

Skraca się także dystans między uchwaleniem ustawy a podpisem prezydenta. Głowa państwa potrzebuje średnio 10 dni od przyjęcia ustawy na podpis.

W raporcie wskazano, że spada udział ustaw podatkowych w legislacji. Jak potwierdza Tomasz Wróblewski, partner zarządzający Grant Thornton w Polsce, to część kluczowych zmian weszła już w życie. Mowa o reformach tj. split payment, jednolity plik kontrolny czy raportowanie schematów podatkowych. Czy to oznacza, że najgorsze za nami?

- W naszych obserwacjach zmian w prawie możemy wskazać na obszary wiodące. W 2018 roku to podatki stanowiły przedmiot większości aktów prawnych. Dziś to prawo pracy zdominowało legislację. Mowa o wiodących regulacjach m.in. o PPK, czy aktach pracowniczych, których objętość była największa od ostatnich 10 lat. Za rok najpewniej odnotujemy spadek liczby ustaw w tym segmencie – stwierdził Tomasz Wróblewski.

Jak zaznacza ekspert, nie oznacza to jednak, że przedsiębiorcy mogą odetchnąć z ulgą. Wskazał, że obliczu zmieniającego się otoczenia biznesu mamy problem ze stworzeniem stałego prawa. Jedyną reakcją na zmiany są dziś liczne, doraźne reformy. - Obawiam się, że trudno będzie zagwarantować przedsiębiorcom stabilne warunki prowadzenia działalności, gdyż aktów prawnych będzie przybywać – dodał Tomasz Wróblewski.

Polityka a jakość prawa. Czy nowy układ sił politycznych pomoże w walce z biurokracją? [ROZMOWA]

Katarzyna Witwicka: Prezydent potrzebuje już tylko 10 dni na podpisanie ustawy. Czy pośpiech to wyraz sprawnej legislacji czy raczej układów politycznych?

Tomasz Wróblewski, partner zarządzający Grant Thornton: W naszych badaniach zakładamy jednak dobrą wolę wszystkich stron, które biorą udział w procesie stanowienia prawa. W raporcie zastanawiamy się nad tym, czy tempo legislacji nie przekłada się na jakość przepisów. W większości przypadków jednak, pośpiech nie jest dobrym doradcą.

W 2019 roku Senat nie złożył żadnych poprawek do 86 procent ustaw. Biorąc pod uwagę statystyki można dojść do wniosku, że rola tej izby w legislacji słabnie. Czy nowy układ sił w Senacie może to zmienić? Tylko w lutym złożono niemal 100 poprawek do ustawy budżetowej.

Nie zakładamy w naszym raporcie, że działania Senatu są elementem gry politycznej. Patrzymy prace legislacyjne w Senacie w perspektywy dbałości o dobro obywateli, czego wyrazem jest ustanawianie dobrego prawa. Senat nieprzypadkowo nazwany został „izbą refleksji”. Powinniśmy oczekiwać po senatorach wnikliwej analizy każdego aktu prawnego, który trafia do izby.

Patrząc na rosnącą od 2015 roku liczbę ustaw, do których Senat nie zgłosił poprawek można jednoznacznie stwierdzić, że izba ta schodzi na boczny tor. Biorąc pod uwagę ostanie kilka lat można powiedzieć, że znaczenie Senatu w procesie legislacji spada.

Napisali Państwo w raporcie, że Sejm oddaje do podpisu prezydenta coraz więcej projektów bez wcześniejszych konsultacji. Prawie połowa ustaw w 2019 roku została przyjęta przez wcześniejszych, udokumentowanych prac w komisjach. Dlaczego politycy pomijają tak istotny etap?

To może wynikać z pośpiechu przy pracach legislacyjnych. Życie ustawy od momentu, gdy trafia do Sejmu, po podpis prezydenta wynosi 69 dni. To rekordowy wynik, do tej pory mówiliśmy o 77 dniach. Szybkie tempo może być powodem tego, że etap legislacji, jakim są konsultacje w komisjach, bywa pomijany. Jak wynika z naszych badań, zdarza się to coraz częściej.

Szybkie tempo często służy politykom…

Okoliczności szybszej ścieżki legislacyjnej to sytuacje kryzysowe, lub w stricte polityczne. Na przykład specuatawa o koronawirusie była szybko przyjęta przez Sejm, takie też były oczekiwania. Z kolei kontekst polityczny np. ustawy uchwalane tuż przed wyborami, w naszej opinii w ogóle nie powinien mieć wpływu na jakość prawa.

Nie da się jednak nie zauważyć, że legislacja stała się elementem PR-owym polityki. Prezydent Duda podpisywał kluczowe ustawy w towarzystwie mediów, ostatnią ustawę „Kolej Plus” podpisał na peronie…

PR to stała część naszego życia. Zarówno w biznesie, jak i w polityce. To nie musi stać w sprzeczności z jakością prawa i liczę, że tak nie jest.

RadioZET.pl