De Fyra-treinstellen van AnsaldoBreda zijn nooit individueel geïnspecteerd. Tekenen dat er zaken misgingen bij de fabricage zijn genegeerd. De inspecties die wel plaatsvonden waren vooral papierwerk. Dat bleek vandaag uit de verhoren onder ede voor de Fyra-commissie van de Tweede Kamer.

De commissie sprak vandaag met Krijn van Herwaarden, een inspecteur van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT), zijn baas inspecteur-generaal Jenny Thunnissen en Jerry Borger, certificeringsmanager bij Lloyd’s Register Nederland. “Het certificaat is wellicht niet terecht afgegeven en de vergunning ook niet”, vatte commissievoorzitter Madeleine van Toorenburg de verhoren na afloop samen.

Van Herwaarden vertelde voor de commissie dat hij wel signalen had gekregen dat er iets mis was met de Fyra-treinstellen bijvoorbeeld van ProRail en zijn Belgische collega’s. Hij nam echter niet eens de moeite om contact met zijn Belgische collega’s op te nemen. Zijn eigen collega’s waarschuwden hem ook, na testritten in 2012. NRC-redacteur Jos Verlaan, die bij de verhoren aanwezig was vandaag:

“Zij waarschuwden voor doorgebrande printplaten. Over 45 volts-leidingen die plotseling naar beneden vielen. En over deuren die los schoten terwijl de trein op volle snelheid (250 kilometer per uur) was. Waardoor minstens een keer ternauwernood voorkomen kon worden dat een technicus van AnsaldoBreda naarbuiten gezogen werd.

Een collega adviseerde om de bestelling af te zeggen. Maar Van Herwaarden hield voet bij stuk:

“Ik handel niet op basis van geruchten. (..) Ik heb die collega’s niet gebeld. Ik ben ook NS niet, ik kan helemaal geen materieel afbestellen.”

Dit soort dingen hoorden in een testfase, was zijn inschatting bovendien. Verlaan:

“Het was tekenend voor zijn rol in dit dossier. De treinstellen had hij zelf nooit fysiek bekeken. Dat vond hij ook niet nodig. Hij vertrouwde op de audits en rapporten van Lloyd’s Register Nederland, een certificeringsbureau dat vanaf 2004 in opdracht van AnsaldoBreda controleerde of de fabrikant zich bij het ontwerpen en de bouw van de treinen hield aan aan wet- en regelgeving. Dat huiswerk ging hij niet nog eens overdoen.”

Van Herwaardens baas, inspecteur-generaal Thunnissen, gaf hem alle ruimte, zo bleek uit haar verhoor. Want Thunnissen had het Fyra-project volledig aan hem overgelaten. Alles was ‘doorgemandateerd’. En als inspecteur-generaal kon ze ook niet alles weten.

“Ik ben geen inspecteur, hij is de vakman.”

Thunnissen en Van Herwaarden hadden ook nauwelijks zicht op de vraag hoe LLoyd’s de fabrikant controleerde. Daar gaf Jerry Borger, certificeringsmanager bij Lloyd’ s, eerder vandaag al inzicht in.

Borger kwam er sinds 2004 een keer per jaar en trof daar nooit rare dingen aan. Verlaan:

“Dat kon ook nauwelijks, zijn bezoeken werden tevoren aangekondigd, inclusief informatie over wat hij ging controleren. En Ansaldo was zijn opdrachtgever, die bepaalde ook hoe zwaar die controles mochten zijn. Zo bepaalde Ansaldo dat de treinen niet fysiek één voor één mochten worden onderzocht. Lloyd’s mocht vooral de administratie en het kwaliteitsmanagementsysteem onderzoeken. En die waren volgens Borger al die jaren goed op orde.”

Borger meldde zijn bevindingen aan de ILT. Die waren vervolgens het fundament voor de in juli verstrekte vergunningen en verklaringen van geen bezwaar. Toch vond Van Herwaarden nog steeds dat hij geen ‘papierstempelaar’ was geweest.

“Ik sta nog steeds achter mijn handtekening in juli 2012.”

De V250-treinstellen die AnsaldoBreda uiteindelijk met veel vertraging leverde, moesten al snel van het spoor worden gehaald vanwege ernstige gebreken: de treinstellen gingen kapot in ijzige omstandigheden. Hoe het zover heeft kunnen komen is een van de vragen die de parlementaire onderzoekscommissie van de Tweede Kamer momenteel onderzoekt. In totaal worden er tot en met 12 juni veertig personen gehoord.

Bekijk in ons dossier de bevindingen in de Fyra-enquête tot nu toe: Het grote Fyra-dossier. Krijgen we nog antwoord op deze vragen?