W Europie problem prawie zniknął, a w Polsce HIV i HPV zbiera coraz większe żniwo. Dlaczego?

W Polsce co roku przybywa 13 proc. zakażonych wirusem HIV. Lekarze ze Skandynawii przyjeżdżają do nas, aby zobaczyć, jak wygląda rak szyjki macicy na żywym organizmie, bo w ich kraju został on skutecznie wyeliminowany szczepionkami przeciw HPV.

Podczas wykładu profesora Zbigniewa Izdebskiego „Życie seksualne Polaków” na Uniwersytecie Warszawskim podniesiono kwestię profilaktyki chorób przenoszonych drogą płciową. Naukowcy alarmują: Polacy się nie badają, a ponad połowa zarażonych nie wie o tym, że są chorzy.

– Co możemy zrobić, żeby nasz kraj przestał być zagrażającym życiu młodych skansenem? – pytała podczas wykładu profesor Monika Płatek. Wirus HPV jest najczęstszą infekcją przenoszoną drogą płciową. Większość ludzi przechodzi zakażenie wirusem bez większych konsekwencji dla zdrowia. Jednak w wielu przypadkach utrzymująca się infekcja prowadzi do rozwoju raka szyjki macicy, sromu, pochwy i jajników. W 2010 roku w Polsce z powodu raka szyjki macicy zmarło ponad 3 tys. kobiet.

Kontrowersyjna profilaktyka

Dlaczego Polska ma jeden z najwyższych wskaźników umieralności na ten nowotwór, podczas gdy na Zachodzie przestał on w zasadzie występować? Wszystko przez brak profilaktyki. – Aby zapobiec tym chorobom, wystarczy szczepić kobiety i mężczyzn oraz dostarczać wiedzy dotyczącej tego, że środki antykoncepcyjne zapobiegają zarażeniom – mówiła prof. Płatek. Jak deklarował profesor Izdebski, poprzedni rząd podejmował kroki, by wprowadzić szczepienia na wirusa HPV razem z programem edukacji seksualnej.

Ostatecznie (jak zauważył obecny na debacie były podsekretarz stanu w ministerstwie zdrowia Igor Radziewicz-Winnicki) rządowi Platformy udało się przeprowadzić przez Sejm ustawę, w ramach której szczepienia od 2017 roku będą finansowane przez NFZ. Oznacza to, że dobór i zakres szczepień będzie zależał od woli i świadomości poszczególnych pacjentów. Jednak sprawa szczepionek budziła swego czasu wiele kontrowersji. Marek Pietrzyński, radny PiS z Poznania, zauważył, że „szczepionki są pierwszym krokiem ku prostytucji młodych ludzi”. – Co się musi jeszcze stać, żebyśmy zrozumieli, że takie wypowiedzi są śmiertelnie nieodpowiedzialne? – pytała Płatek.

Prof. Zbigniew Izdebski przez szereg lat prowadził badania nad seksualnością Polaków. Mimo że prezentowane przez niego we wtorek na UW wyniki ukazywały wiele dobrych tendencji, to pojawiły się też poważne obawy dotyczące profilaktyki zachorowań na AIDS i nowotwory szyjki macicy, sromu, pochwy i jajników.

Jak wskazywał profesor, Polacy przejawiają pewną tendencję do zachowań ryzykownych takich jak zdradzanie swoich partnerów czy korzystanie z usług agencji towarzyskich. Takie zachowanie nie wyróżnia nas na tle Europy, ale w połączeniu z faktem, że aż 21 proc. społeczeństwa uznaje stosunek przerywany jako główną metodę antykoncepcji, a tylko 9 proc. respondentów wykonuje testy na obecność chorób, tworzy to dość ponury obraz świadomości Polaków.

Co więcej, sami lekarze rzadko sugerują pacjentom wykonanie tekstów na obecność HIV, bo boją się ich reakcji. Jak zauważył z ironią profesor Izdebski: – Przecież to niemożliwe, żeby córka lokalnego dygnitarza zaraziła się HIV. Dlatego, dodaje profesor, ponad połowa zarażonych w Polsce nie ma pojęcia o tym, że są chorzy i mogą zarażać innych.

HIV i HPV nie tylko dla młodych

Choroby przenoszone drogą płciową są zazwyczaj kojarzone z szaleństwami młodości, ale z badań profesora wynika, że problem ten dotyka coraz więcej kobiet między 60. a 70. rokiem życia. Kobiety w wieku menopauzalnym nie obawiają się zajścia w ciążę i, jak wskazywał profesor, staje się to dla nich pretekstem do zabezpieczania się. – A zmiany, które zachodzą w tym okresie w organizmie kobiety, sprawiają, że staje się ona szczególnie narażona na infekcje przenoszone drogą płciową – zaznacza prof. Izdebski.

Absolutną podstawą walki z obecną sytuacją jest prowadzenie mądrej i zakrojonej na szeroką skalę edukacji seksualnej. W Polsce wiele osób chce, aby w szkołach odbywały się lekcje z tego zakresu, ale często są one traktowane po macoszemu i w efekcie dzieci i młodzież szukają wiedzy gdzie indziej lub też wcale. Z drugiej strony, jak mówił profesor, edukacja seksualna nie powinna ograniczać się jedynie do szkół: – Powinna odbywać się na różnych etapach życia, bo innego rodzaju wiedzy potrzebują dzieci i młodzież, a innego ludzie dojrzali. Dlatego ważne, żebyśmy tę wiedzę zdobywali w różnych etapach życia.