Nowy Plan Modernizacji Technicznej zakłada wprowadzenie do polskich Wojsk Lądowych całej rodziny gąsienicowych wozów bojowych, opartych na podwoziu BWP Borsuk. To prawdziwa rewolucja w Wojskach Lądowych, nie tylko z uwagi na parametry samej platformy, ale i fakt że zostanie ona dostosowana do zastosowań specjalistycznych. Aby jednak w pełni zastąpić stare BWP-1, wojsku potrzeba około tysiąca nowych Borsuków i Rosomaków dla piechoty zmechanizowanej/zmotoryzowanej, a także co najmniej kilkuset dalszych pojazdów specjalistycznych.

W trakcie zeszłotygodniowej konferencji „Dni Przemysłu” przedstawiciele MON potwierdzili wcześniejsze, nieoficjalne informacje dotyczące zakresu Planu Modernizacji Technicznej. Już wcześniej było wiadomo, że dokument ten zawiera pieniądze na pływające bojowe wozy piechoty nowej generacji, rozwijane w programie Borsuk. W nowym PMT ujęto jednak również środki na platformy gąsienicowe, niezbędne do wsparcia pododdziałów zmechanizowanych.

Nowy BWP Borsuk opracowywany jest przez Hutę Stalowa Wola jako lidera konsorcjum, na razie w ramach programu prowadzonego przez NCBiR. Plan Modernizacji Technicznej przewiduje, że finansowanie dostaw (a więc i zawarcie umowy) powinno mieć miejsce od 2021 roku. Wóz jest całkowicie polskim produktem, podstawowe uzbrojenie będzie stanowić wieża bezzałogowa ZSSW-30, budowana dla Rosomaka i właśnie Borsuka. Umożliwia ona działanie w trybie hunter-killer, użycie polskich przyrządów optoelektronicznych, wykorzystanie amunicji programowalnej i armaty Mk 44 Bushmaster II w wersji Stretch, z możliwością łatwej wymiany lufy do kalibru 40 mm, a także odpalanie przeciwpancernych pocisków kierowanych Spike.

Zgodnie z wymogami MON wóz będzie miał zdolność pływania. W przyszłości pojazd ma też otrzymać aktywną ochronę czy BMS co zostało uwzględnione w jego konstrukcji, również jeśli chodzi o odpowiednią rezerwę masy. Oczywiście będzie możliwe silniejsze dopancerzenie Borsuka, kosztem utraty zdolności pływania.

Oprócz samych wozów bojowych o możliwościach wyposażonych w nie jednostek decydują też pojazdy wsparcia. W nowym PMT ujęto zakupy kilku nowych typów wozów, które będą bazowały na BWP nowej generacji. Co najmniej dwa z nich wymagają szczególnej uwagi, bo wypełniają istniejące od wielu lat "luki" w wyposażeniu wojsk.

Pierwszym jest Gąsienicowy Transporter Rozpoznawczy Żuk. Pojazd ten powinien wejść na wyposażenie rozbudowywanych pododdziałów rozpoznania, i zastąpić w nich wozy BWR i częściowo BRDM-2. Trzeba pamiętać, że obecnie podstawę wyposażenia kompanii rozpoznawczych na poziomie brygady stanowią właśnie wozy BRDM, wspierane przez nieliczne BWR w wybranych jednostkach. Te ostatnie służą też na poziomie pułku rozpoznawczego.

Pododdziały wchodzące w skład brygad pancernych i zmechanizowanych powinny jednak dysponować – obok lekkich pojazdów, jednak znacznie nowocześniejszych niż BRDM (taki ma powstać w ramach programu Kleszcz, również ujętego w nowym PMT) – również cięższymi wozami o trakcji gąsienicowej. GTR Żuk ma szanse stać się pierwszym szeroko stosowanym wozem tej klasy w Wojsku Polskim. Pierwszym, bo BWR, modyfikowanych w WZM w Poznaniu, jest zaledwie 38.

Wprowadzenie zapewne kilkukrotnie większej liczby nowych wozów będzie stanowić skok jakościowy, jeśli chodzi o rozpoznanie prowadzone na korzyść pododdziałów pancernych i zmechanizowanych. Transportery Żuk, oprócz jednostek rozpoznawczych na szczeblu brygady, powinny trafić także na wyposażenie nowo formowanych batalionów rozpoznawczych w dywizjach, jak i pułków. Szczegółowa konfiguracja wozów nie jest znana, ale powinny zostać wyposażone dodatkowe wyposażenie rozpoznawcze (głowice optoelektroniczne i radary) oraz łączności, a być może także zintegrowane z bezzałogowymi systemami powietrznymi.

Czytaj też: Czterdziesty Rak w służbie

MON zaplanował również pozyskanie moździerzy Rak na podwoziu gąsienicowym. W ten sposób pododdziały wsparcia będą mogły nadążać za jednostkami piechoty, tak jak ma to miejsce w batalionach wyposażonych w KTO i kołową odmianę Raka. Obecnie większość batalionów na BWP-1 ma moździerze ciągnione – poza tymi, które otrzymały Raki na Rosomakach. Te jednostki są jednak przypuszczalnie przeznaczone do przezbrojenia w KTO, przy czym Rak „wyprzedził” wersję bojową z wieżą bezzałogową przeznaczoną dla wozów nowo wprowadzanych do służby.

Po realizacji założeń ujętych w obecnym PMT brygady zmechanizowane i pancerne, które zostaną przezbrojone na nowy sprzęt powinny więc nie tylko dysponować nowymi bojowymi wozami piechoty, ale też nowoczesnymi pojazdami rozpoznawczymi i moździerzami zdolnymi do prowadzenia mobilnego wsparcia ogniowego. Podpisanie umów wstępnie przewidziano w okresie ok. 2022-2023 roku. Dziś te zadania wykonują dla nich przestarzałe BRDM-2 i moździerze ciągnione. Można więc śmiało postawić tezę, że realizacja założeń PMT w perspektywie do 2026 roku będzie dla jednostek zmechanizowanych skokiem jakościowym.

Aby tak się stało, niezbędne jest sfinalizowanie prac nad wieżą bezzałogową, Borsukiem i odmianami specjalistycznymi. Trzeba też pamiętać, że proces przezbrajania jednostek niemal na pewno nie zakończy się w 2026 roku, nawet jeśli równolegle część z nich – zgodnie z planami – otrzyma kołowe transportery opancerzone z ZSSW. – Docelowa norma eksploatacji BWP-1 wynosi 45 lat, co oznacza, że najstarsze pojazdy będą wycofywane z jednostek wojskowych w latach 2018-2019, natomiast najmłodsze – w latach 2032-2033 – mówił nieco ponad rok temu w odpowiedzi na poselską interpelację wiceszef MON Wojciech Skurkiewicz.

Biorąc pod uwagę obecne struktury, aby zastąpić BWP wojsku potrzeba około tysiąca nowych Borsuków i Rosomaków tylko w wersji przeznaczonej dla pododdziałów zmechanizowanych, a więc bez uwzględnienia pojazdów wsparcia, takich jak moździerze czy wozy rozpoznawcze, a także inne odmiany specjalistyczne, choćby rozpoznania skażeń i dowodzenia. To kolejne minimum kilkaset platform gąsienicowych i kołowych, niezbędnych aby pododdziały uzyskały odpowiednie zdolności. Wszystko to dobrze obrazuje skalę wyzwań, przed jaką stoją MON, Wojsko Polskie i przemysł.