Green New Deal

Wat is dan het antwoord van links? In de VS is, na eerdere mislukte pogingen, recent met meer succes de Green New Deal als radicaal alternatief van links gelanceerd. Een soortgelijk initiatief is in het Verenigd Koninkrijk genomen door Labour. Aanvankelijk al in 2009, maar het sloeg pas echt aan in 2018 , toen de partij de Green Transformation vaststelde. Met een Green Jobs Revolution wil Labour de groenste regering ooit formeren. Ook in andere Europese landen komen er steeds meer vergelijkbare initiatieven. Voor de Green New Deal lijkt naast de radicale inhoud, de strategie minstens zo belangrijk.

Voor het snelle succes van de Green New Deal lijken vier strategische elementen in een buitenparlementaire campagne van doorslaggevend belang. Framing speelt bij al die elementen een rol. Hieronder licht ik ze nader toe.

1 Draagvlak

Twee keuzes in de inhoud van de Green New Deal bepalen voor een belangrijk deel het succes van de strategie. Allereerst wordt het klimaatdebat fundamenteel gewijzigd van ‘individuele consumentenverantwoordelijkheid’ in een roep om actie van de staat tegen de grote vervuilers. Ten tweede wordt duurzaamheid van de economie gecombineerd met rechtvaardigheid, geconcretiseerd in radicale eisen. Te weten: een baangarantie, hoger minimumloon, versterken van vakbonden, flink hogere belastingen voor de rijken en forse publieke investeringen in de infrastructuur, onderwijs, zorg en kinderopvang. Zo creëer je draagvlak voor klimaatbeleid.

2 Geen details

Een tweede succesvolle strategische keuze is het ontbreken van details in de inhoud. Er zijn grote ambitieuze eisen geformuleerd, die het waard zijn om voor te vechten. Think big, zoals de Amerikanen graag zeggen en doen: denk groot. Niemand wordt immers enthousiast van een taai en langdurig gevecht over kleine veranderingen. Daarom is niet de parlementaire haalbaarheid leidend, maar de urgentie van de veranderingen. Rond het uitwerken van de radicale eisen in wetgeving wordt een organizing-achtig traject uitgezet. Wat is urgent, wat zijn de deadlines en wat moet er minimaal gebeuren? Hierbij worden experts, activisten, belangenorganisaties en bestuurders betrokken. Met discussie, debat en actie. Zo wordt een betrokkenheid gecreëerd van grote groepen mensen. Bij elke uitwerking is, in verband met het draagvlak, de hoofdtoets wat het effect op de lage en middeninkomens is.

Ook ten aanzien van de financiering vind je geen details maar een paar radicale keuzes, waarmee financiering realistisch lijkt. Er is in de Green New Deal gekozen voor het zwaar belasten van de grote vervuilers en de rijken. De allerrijksten zouden, net als in de jaren zestig, 72 procent belasting moeten gaan betalen. Tevens wordt er gewezen op de hypocrisie van de criticasters van de Green New Deal. Voor het voeren van een oorlog ergens in de wereld of voor het redden van banken worden met het grootste gemak miljarden uitgetrokken. Waarom zou dat dan niet kunnen in de ‘oorlog’ tegen klimaatverandering? Daarnaast zijn voorstanders van de Green New Deal aanhangers van de Modern Monetary Theory. Kort gezegd betekent dat: geld bijdrukken om te investeren en hiermee alle bronnen (zoals arbeid, grondstoffen, industriële capaciteit) activeren. Als de economie oververhit raakt, kun je door belastingheffing weer geld uit de economie halen. Doordat de Green New Deal niet tot achter de komma is doorgerekend, gaat de discussie niet over details maar over dit soort fundamentele keuzes en hervormingen, juist ook voor wat betreft de financiering.