“Kim jest ślimak Sam?” to bajka o małym ślimaku, który zauważył, że różni się od kolegów w szkole. Nie jest ani chłopcem, ani dziewczynką, nie umie się odnaleźć wśród rówieśników.

Rodzice podarowali książkę szkolnej bibliotece, żeby uczyła dzieci tolerancji. Kuratorium kazało książkę usunąć i kontroluje szkołę już dziesiąty raz.

Brak sympatii do ślimaka Sama ma szersze tło. Idzie w parze z niezgodą kuratorium na akcje typu Tęczowy piątek, Halloween a nawet na dyskusję o Konstytucji.

Z powodu krótkiej bajeczki o ślimaku nad Szkołą Podstawową nr 13 w Olsztynie zawisły czarne chmury. Śmieszne to i straszne zarazem, bo przez tę bajkę kuratorium od miesięcy nasyła na szkołę kolejne kontrole. Dotyczą już nie tylko ponadprogramowych czytadeł i nie tylko podręczników, ale również spraw finansowych. Dyrektorka została zlustrowana na okoliczność procedur, według których dopuszcza konkretne tytuły na półki. Na jakiej podstawie i kto decyduje o tym, że dzieci mają dostęp do takiej a nie innej lektury? - nękali ją urzędnicy w kolejnych pismach. Aż na internetowej stronie szkoły opublikowała wyjaśnienie, że na wybór tytułów do biblioteki mają wpływ nie tylko nauczyciele, ale też uczniowie i rodzice. Bo to rodzice podrzucili szkole bajkę o ślimaku. Za darmo, dla dzieci, do czytania i wykorzystania na lekcjach. “W księgozbiorze pojawiły się książki zalecane przez portal Cała Polska Czyta Dzieciom oraz przez Ministerstwo Edukacji Narodowej” - dopisała deklaratywnie i dla świętego spokoju dyrektorka. Ale bajki o ślimaku w bibliotece olsztyńskiej “trzynastki” już nie ma.

Nie ma jej, bo obojnacza natura tego zwierzątka nie przystaje według urzędników do standardów polskiej edukacji.

Skąd wziął się ślimak Sam

Foto: Materiały prasowe

Chodzi o niewielką książeczkę “Kim jest ślimak Sam?” wydaną niespełna cztery lata temu przez Krytykę Polityczną. Jej bohater jest w wieku szkolnym i ma problem z tożsamością. “Jest trochę inny niż reszta klasy. Nie może zdecydować czy jest chłopcem, czy dziewczynką. Ze wstydu chowa się do skorupki” - zapowiadają autorzy na okładce. Ślimaczek Sam odpada z grupy rówieśniczej już pierwszego dnia w szkole, kiedy nauczycielka każe dzieciom podzielić się na chłopców i dziewczynki. Jak wiadomo ślimak z natury jest obojnaczy, ale ani on, ani jego koledzy z klasy nie potrafią sobie poradzić z tą dzielącą ich różnicą. Wreszcie maluch dostaje zadanie od szkolnej psycholożki - wśród zamieszkujących okolicę zwierząt ma zebrać materiał do reportażu. Dzięki temu odwiedza swoich sąsiadów: rodzinę małp - akurat poliandryczych (samice marmozet i tamaryn wiążą się z kilkoma partnerami); rybę wargacza, która zmieniła płeć, małżeństwo dwóch panów bocianów oraz dwóch pań wiewiórek wspólnie wychowujących dziecko.

Czy mamy do czynienia z naciąganą i propagandową fikcją? Nic podobnego. Każdy z opisanych przypadków występuje w naturze i nie jest ani rzadkością, ani wyjątkiem. Ręczy za to swoim zawodowym i naukowym doświadczeniem współautorka książeczki - biolożka Maria Pawłowska. Drugi autor Jakub Szamałek jest wziętym scenarzystą gier komputerowych.

W posłowiu zamieścili szczegółowe wyjaśnienia przyrodnicze opisanych przypadków. I napisali: “W tej książeczce chcieliśmy pokazać naszym młodszym i starszym czytelnikom i czytelniczkom, że modele rodziny, związków i tożsamości płciowej są w świecie przyrody niezwykle zróżnicowane. Wszystkie nasze historyjki o zwierzątkach mają swoje źródło w badaniach naukowych. (...) Im szybciej jako społeczeństwo przyzwyczaimy się, że cudza seksualność i płciowość nie jest przedmiotem oceny, tym szybciej nam wszystkim będzie lepiej się żyło”.

To podejście jednak nie przekonało kuratoryjnych urzędników z Olsztyna.

Urzędniczka idzie po ślimaka

Szkoła przoduje w mieście, liczy około 450 uczniów, słynie z wieloletniego udziału w międzynarodowym projekcie e-Twinning, ma w gronie Nauczyciela Roku, przystąpiła właśnie do wspieranego przez MEN projektu “Szkoły przyszłości” (lekcje z laptopami). Stara się nadążać za najnowszymi trendami, m.in. zrezygnowała z dzwonków - w poniedziałek 4 marca odbędą się tam pierwsze “ciche” lekcje. Podobno dzięki temu jest w szkole spokojniej, a uczniowie uczą się większej odpowiedzialności.

Ale “afera” z bajeczką ślimaczy się już ponad rok, a kolejne kontrole zaburzają pracę. Od czasu odkrycia Sama w bibliotece, szkołę odwiedziło już 10 kuratoryjnych kontroli. W toku normalnej pracy zdarzyłaby się jedna, może dwie. Zapewne dlatego dyrektorka Daria Narbut, choć potwierdza zdarzenia, odmawia rozmowy i komentarza w sprawie bajki.

- Robimy tyle dobrych i nowatorskich rzeczy, a jedna książeczka ściągnęła na nas gniew urzędników i nie da się już normalnie pracować - mówią mi inni nauczyciele z “trzynastki”. Anonimowo, bo boją się zemsty wizytatorek z kuratorium.

Na przykład w sprawie ślimaka Sama kuratoryjna kontrolerka wpadła bez uprzedzenia.

- Miała sprawdzić dystrybucję szkolnych podręczników. Ale w bibliotece podeszła prosto do sterty książek, na której leżała ta bajeczka. To były jeszcze nieskatalogowane pozycje, odłożone na oknie. Nie mógł ich zauważyć przez przypadek ani uczeń, ani żaden z rodziców, odwiedzających szkolną bibliotekę - mówią nauczyciele. Rozczarowani, bo podejrzewają, że to ktoś z ich grona doniósł do kuratorium o obecności w szkole nieprawomyślnej lektury.

Ostatecznie po wymianie pism, kuratorium zaleciło usunięcie książeczki, jako nieodpowiedniej dla uczniów i grożącej szerzeniem gender.

Ślimak gender dwa bratanki

Książka wydana przez Krytykę Polityczną wzbudzała kontrowersje już w momencie jej wydania. W maju 2015 r. prawicowe media nie szczędziły jej krytyki. Portal wPolityce.pl pisał o “genderślimaku” i że sympatyczne i nieśmiałe zwierzątko zostało ”wykorzystane przez środowiska lewackie, by wypaczyć dziecięcy świat" oraz narzucić dzieciom "genderowe treści".

Ślimak wystawił rogi również dwa lata później - w Poznaniu. W maju 2017 r. podległe miastu Centrum Inicjatyw Rodzinnych prowadziło akcję "Czytam i czuję". Pełnomocniczka prezydenta Poznania ds. przeciwdziałania wykluczeniom Marta Mazurek w ramach tej akcji przeczytała dzieciom w przedszkolu fragmenty przygód Sama. Książka miała już na swoim koncie nagrody: została wyróżniona w ogólnopolskim Konkursie Literatury Dziecięcej im. Haliny Skrobiszewskiej i wpisana na listę Skarbów Muzeum Książki Dziecięcej za 2015 r. Rodzice przedszkolaków nie protestowali, tym bardziej że pełnomocniczka uprzedziła przedszkole co będzie czytać, a placówka skonsultowała to z rodzicami. Ale i tak zrobił się szum.

Jeden z mieszkańców miasta wystosował w sprawie ślimaka oficjalny list, w którym oskarżył Mazurek o to, że wykorzystuje “instytucję, mającą promować rodzinę i wspierać jej rozwój, do indoktrynowania dzieci ideologią LGBTQ, stojącą w oczywistej sprzeczności z wartościami rodzinnymi". Zaprotestował też radny PiS i przewodniczący komisji oświaty i wychowania Przemysław Alexandrowicz: - Wydanie tej książki przez Krytykę Polityczną potwierdza, że jest ona częścią ideologii gender głoszącej, że płeć to coś, co każdy sam wybiera. Nie podoba mi się kwestionowanie płci biologicznej. Niewłaściwe jest sugerowanie dzieciom, że sami możemy wybierać swoją płeć - powiedział.

Ślimak a sprawa polska

Brak sympatii do ślimaka Sama w Olsztynie też ma szersze tło. Idzie w parze z niezgodą kuratorium na akcje typu Tęczowy piątek, Halloween a nawet wobec dyskusji o Konstytucji. Krótko mówiąc - nawet biologia ślimaka w polskich realiach nabiera wymiaru ideologicznego i politycznego.

Za organizację Tęczowego Piątku wzywana była na dywanik do kuratorium dyrektorka olsztyńskiego I LO Jolanta Skrzypczyńska. W kraju ponad dwieście szkół organizowało tę akcję - jako wsparcie dla środowisk LGBT. W Olsztynie tylko I LO. Dyrektorka zgodziła się na Tęczowy Piątek, bo: “Wszystkich ludzi trzeba kochać i szanować” - jak tłumaczyła Gazecie Wyborczej. Po fakcie kuratorium indagowało ją o zgodę rodziców i zapowiedziało kontrolę.

Kuratorium reagowało też kiedy grupa prawników z niezależnej platformy Imponderabilia Sądowe (analizują sytuację sądów w Polsce) zaprosiła szkoły na spotkanie pod hasłem „Sądy naszych marzeń”. Miałą być dyskusja o tym, jakie powinny być sądy “na jakich wartościach zbudowane”. Plakat informacyjny przedstawiał Konstytucję, przełamaną jak opłatek. To właśnie zaniepokoiło urzędników oświatowych. Wysłali do szkół ankietę, w której dyrektorzy mieli wyznać, czy publikowali taki plakat w swojej placówce. „W związku z informacjami o próbach wykorzystywania społeczności lokalnej do działań o charakterze politycznym przez różne partie i organizacje polityczne przypominamy, że szkoła powinna być miejscem apolitycznym” – napisał kurator w piśmie do szkół.

Dyrektorzy odebrali tę ankietę jako formę zastraszenia. Podobną zresztą mieli wypełnić przez 1 listopada - tyle że z pytaniem, czy będą organizowali w szkole Halloween.

- Boimy się już cokolwiek organizować. Krąży w środowisku lista dyrektorów “niepoprawnych politycznie”, których kurator będzie próbował zwolnić. Ich się nęka kontrolami - mówi mi dyrektor jednej z olsztyńskich szkół.

Ślimak wylatuje ze szkoły

Bajeczka wydane przez Krytyką Polityczną kończy się dobrze - ślimaczek Sam, jego koledzy oraz nauczyciele zrozumieli, że różnice między nimi nie wykluczają ani przyjaźni, ani wspólnej nauki i zabawy. Nauczycielka przeprosiła Sama za pierwsze, wykluczające zadanie a koledzy zaprosili go do jednej ławki. Ale bajki jak wiemy, idealizują rzeczywistości. W polskich realiach, ślimaczek Sam został z olsztyńskiej podstawówki wyrzucony. Tylko z litości zabrała go do domu jedna z nauczycielek Zanim pokazała swojej kilkuletniej córce, przeczytała razem z mężem - z ciekawości i dla bezpieczeństwa. Zdumiona kuratoryjnym zakazem komentuje:

- Bajka w przystępny sposób uczy o różnorodności i tolerancji, każdy uczeń powinien ją przeczytać.

Żródła:

1. gloswielkopolski.pl

2. wyborcza.pl

3. olsztyn.wyborcza.pl