De Nederlandse inlichtingen- en veiligheidsdiensten mogen op grotere schaal informatie van kabels gaan aftappen. Diensten als de AIVD en MIVD moeten daarvoor wel vooraf toestemming vragen aan een in te stellen onafhankelijke commissie.

Dat is de kern van een wetsvoorstel van de ministers Hennis (Defensie, VVD) en Plasterk (Binnenlandse Zaken, PvdA) dat vrijdag in de ministerraad is goedgekeurd.

De veiligheidsdiensten willen al veel langer ruimere mogelijkheden om communicatiekabels af te tappen. Nu mogen de diensten op de kabel (waar bijvoorbeeld internetverkeer en mobiel telefoonverkeer overheen gaat) alleen gericht zoeken. Communicatie via de ether (zoals met satelliettelefoons) mag wel ongericht worden afgetapt, maar het grootste deel verloopt via internetkabels. Daarom vragen inlichtingendiensten al langere tijd om uitbreiding van de bevoegdheden.

Wetsvoorstel aangepast na kritiek

Vorig jaar zomer werd al de eerste versie van het wetsvoorstel door de bewindslieden gepresenteerd. Toen was er nog geen sprake van dat een commissie vooraf toestemming moest geven. Destijds was alleen geregeld dat de bestaande toezichthouder bezwaar zou kunnen maken bij bepaalde activiteiten. Als de verantwoordelijke minister het afluisteren dan toch wil voortzetten, zou hij de zogeheten commissie-Stiekem (met een groot deel van de fractievoorzitters uit de Tweede Kamer) moeten informeren. Dat voorstel oogstte van veel kanten stevige kritiek.

Lees ook: De AIVD moet meer mogen, vindt Plasterk

In het nieuwe voorstel moet zowel de verantwoordelijke minister als de toetsingcommissie groen licht geven. Voor het tappen van advocaten en journalisten moeten de diensten toestemming krijgen van de rechtbank in Den Haag. In dat geval gelden er scherpere voorwaarden.

Plasterk: wet nodig om bad guys op te sporen

Minister Plasterk zei vrijdagmiddag na afloop van de ministerraad dat het aangepaste wetsvoorstel nodig is om ‘slechteriken’ en ‘bad guys’ op te sporen:

“Het is nodig omdat de techniek voortschrijdt en we de slechteriken en bad guys moeten kunnen blijven vinden. Met de nieuwe wet kunnen we onbekende dreigingen in beeld brengen.”

Plasterk benadrukte dat de privacy ook met de nieuwe wet goed gewaarborgd blijft. Het aftappen moet altijd “doelgericht” en “noodzakelijk” zijn, zei de minister, en onderdeel zijn van een onderzoek “dat in het belang is van de nationale veiligheid”. De onafhankelijke toezichthouder, de CTIVD, kan “in elk stadium kijken of we ons goed aan de regels hebben gehouden”, aldus Plasterk.

Vrijdagmiddag wordt het nieuwe wetsvoorstel openbaar. Na de goedkeuring door de ministerraad wordt het voorgelegd aan de Raad van State voor advies. Daarna wordt het in beide Kamers behandeld.