Peter van Straaten tijdens de uitreiking van de Inkspotprijs 2010 Beeld anp

Peter van Straaten verwierf bekendheid als tekenaar van cartoons en politieke prenten in het Parool en Vrij Nederland. Sinds 2012 tekende hij wekelijks voor de Volkskrant. Hij werd geroemd om zijn stijl en scherpe observaties. Veel van zijn cartoons gingen over de imperfecties van de mens.



Van Straaten werd in 1935 geboren in Arnhem. Direct na zijn studie, in 1958, begon Van Straaten als reportage-tekenaar bij Het Parool. Tot 2012 tekende Van Straaten voor de Amsterdamse krant: cartoons, rechtbanktekeningen, Het dagelijks leven en de strip Vader & Zoon. Ruim zesduizend keer schetste hij de verwikkelingen tussen de kalende, rechtse, gezette vader en zijn obstinate, linkse zoon. Tot 2014 maakte hij politieke prenten voor Vrij Nederland.



Tekst gaat verder onder de video

Peter van Straaten in 2005. Beeld Joost van den Broek

'Het waren nooit tekeningen van een gebalde vuist, ik wilde graag mensen in de maling nemen. Er moest om gelachen kunnen worden. Het moet wel leuk blijven', zei Van Straaten zelf over zijn werk.



Rutger Pontzen, kunstcriticus van de Volkskrant, analyseerde de stijl van Van Straaten: 'Het is Nederland op zijn smalst en kleinst; met een rijkdom aan petites histoires, zoals je dat al in de 17de-eeuwse schilderkunst herkent. Met name in de genrestukken van Adriaen van Ostade en Jan Steen, met hun brassende boeren, scheten latende kinderen en oversekste echtgenoten in een bedstee. Schilderijen die doorgaans in het artistieke geweld van Rembrandt en Hals het onderspit delven, maar een meedogenloos inkijkje geeft in onze troebele, alledaagse ziel.'



Dit jaar kreeg Van Straaten nog de Inkspotprijs uitgereikt voor zijn cartoon 'Ik ben geen vluchteling, ik woon al twintig jaar naast u' (3 november 2015, Volkskrant). De schoonheid van deze spotprent zit hem in alles wat er juist wordt verzwegen en wat niet is getekend', aldus het juryrapport. Volgens de jury, bestaande uit Theodor Holman, Ionica Smeets en Dominique van de Heyde, 'schrijnt' de tekening en doet het 'pijn': 'Deze tekening zegt namelijk iets over ons; hij laat ons lachen en ons schamen tegelijk.'



Van Straaten was niet bij de uitreiking. Hij schreef toen: 'Dit was de laatste keer voor mij. Ik ben helaas uitgewerkt.'



Minister Jet Bussemaker laat in een reactie weten dat met het overlijden van Van Straaten 'de ongeëvenaarde meester van de tragikomische humor is heengegaan'. 'Zijn stijl was uit duizenden herkenbaar. Hij laat een schat aan tekeningen na, die niet alleen van een artistiek hoog peil zijn, maar die ook de tijdgeest treffend verbeelden. Zoals Van Straaten worden ze niet meer gemaakt.'

De cartoon waarmee Peter van Straaten dit jaar de Inkspotprijs won Beeld Peter van Straaten

Peter van Straaten overleden.... een groot gemis. pic.twitter.com/RYreRLgCcI Fokke & Sukke

Een van mijn favorieten van de meester #PetervanStraaten pic.twitter.com/odVVUApbqc Jean-Pierre Geelen

Ik mocht zijn jasje een keer aan op het koude Ajax-balkon tijdens het boekenbal. Alsof ik het jasje van God zelf aanmocht. Sylvia Witteman