Raamprostitutie op de Amsterdamse wallen. Beeld Nederlandse Freelancers

De jongerenbeweging brengt de handtekeningen woensdag naar de Tweede Kamer. ‘Door prostitutie legaal te verklaren, normaliseert de overheid dat mensen seks kopen. De huidige wetgeving staat dat toe,’ zegt campagneleider Willemijn de Jong. Een burgerinitiatief kan de Kamer dwingen een onderwerp op de agenda te zetten om erover te debatteren. Binnen de regeringscoalitie wordt verschillend gereageerd.

De politiek onafhankelijke en christelijk geïnspireerde jongerenbeweging Exxpose is voortgekomen uit een in 2012 opgericht blog over vooroordelen omtrent prostitutie. Aanleiding voor de twee oprichters was een documentaire van Al Jazeera waarin Nederland fel werd bekritiseerd om haar prostitutiebeleid. De conclusie van de Arabische nieuwszender: op het gebied van mensenhandel is Nederland sinds het VOC-tijdperk niets opgeschoten. Reden voor Exxpose om in 2013 een handtekeningenactie te starten voor een campagne tegen het kopen van seks. Zes jaar later zijn de benodigde 40 duizend handtekeningen binnen.

Het burgerinitiatief wil dat in Nederland een variant van het Zweedse prostitutiebeleid wordt ingevoerd. Het zogeheten Nordic-model criminaliseert prostitutie, doordat seks kopen strafbaar is. Daarnaast biedt de overheid vrouwen hulp om uit de prostitutie te stappen. Volgens De Jong maakt dit beleid een einde aan de ongelijkheid die prostitutie creëert: dat de toestemming voor seks van kwetsbare en kansarme vrouwen wordt afgekocht door mannen met macht en geld. Het Nordic-model kan in feministische kringen op steun rekenen.

Persoonlijke ervaring

Het besef dat het Nederlandse prostitutiebeleid ongelijkheid tussen man en vrouw vergroot, drong door bij De Jong toen ze zelf op de Wallen liep en aan de praat raakte met een van de raamprostituees. ‘Een klant deed een prijsvoorstel voor seks met ons allebei. Dat ervoer ik als een belediging, maar de prostituee vond het een heel normale vraag. Maar het is niet normaal. Vrouwen zijn niet automatisch zelfstandig of veilig achter een raam’, meent de activiste. ‘De politie surveilleert wel op straat, maar in de peeskamer – waar prostituees seks hebben met hun klant – zijn agenten er niet bij, terwijl juist daar geweld en onderdrukking plaatsvinden.’

Dat het strafbaar stellen van seks kopen ten koste gaat van prostituees die naar tevredenheid werken, is voor De Jong geen reden terughoudend te zijn. ‘De beeldvorming schetst een groot contrast: we horen vooral de prostituees die blij zijn met hun zelfstandige positie, maar zij vormen een zeer klein percentage, waarop de hele wetgeving gebaseerd is. Maar de grootste groep die daarvan de dupe is, bestaat uit gedwongen prostituees, vaak afkomstig uit landen met sociaaleconomische achterstanden. Hun belangen wegen voor mij zwaarder dan die van de zelfstandige prostituees. We moeten kiezen voor bescherming in plaats van het verdienen van geld.’

Daarnaast denkt de activiste dat er nauwelijks sprake is van vrijwillige keuzes. ‘Ik heb prostituees gesproken die zeggen dat ze vrijwillig werken, maar zij hadden altijd een achtergrond van misbruik of verslaving. Het was geen weloverwogen beroepskeuze. Vrijwel altijd begon het met een uitbuitingssituatie.’

Politieke gevolgen

ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers draagt het initiatief een warm hart toe. Binnen de regeringscoalitie maakte Segers zich sterk voor een strikter beleid tegen illegale prostitutie. Op initiatief van de ChristenUnie werd onder meer een pooierverbod ingevoerd. Dat verbod wordt toegejuicht door De Jong. ‘Een enorme stap in de juiste richting, maar het is niet genoeg. Sekskopers moeten strafbaar worden gesteld.’

In de coalitie zijn de meningen verdeeld over het prostitutiebeleid. ‘Criminaliseren van sekswerk en prostitutiebezoek is geen oplossing’, zegt D66-Kamerlid Achraf Bouali. ‘We moeten kijken naar de oorzaken van armoede en uitbuiting, en om welke redenen mensen onvrijwillig in de prostitutie gedreven worden. Die moet je aanpakken. Sekswerkers en prostitutiebezoekers criminaliseren werkt niet.’

Of het burgerinitiatief een prostitutiedebat zal losmaken in Den Haag, moet de komende maanden blijken. Een Tweede Kamercommissie neemt het initiatief in behandeling en controleert steekproefsgewijs of de handtekeningen echt van kiesgerechtigden zijn. Vervolgens oordeelt de commissie of er voldoende aanleiding is voor een debat in de Tweede Kamer.