DUM PRESKAŬ duona jarcento, de la detruo de Hiroŝimo, la 6-an de aŭgusto 1945, ĝis la disfalo de Sovetunio, la 25-an de decembro 1991, granda parto de la monda loĝantaro vivis en la timo de atoma neniiĝo. Por malaltigi tiun riskon oni organizis pintkunvenojn inter grandaj potenclandoj, oni subskribis interkonsentojn pri kontrolado de la armilaroj … Sed la timo al katastrofo neniam vere foriĝis. Necesis atendi la finon de la malvarma milito por ke la situacio trankviliĝu. Stokoj da kolosaj armiloj daŭre restis, sed la zorgo pro tio estis malpli granda … Nu, jam de kelkaj monatoj ŝajnas, ke la atommilita danĝero revenis. La ĉefaj potenclandoj kun atomarmiloj – Usono, Ruslando kaj Ĉinujo – lastatempe lanĉis procezon de modernigo de siaj ekipaĵoj, kaj Vaŝingtono jam ne hezitas konsideri ilian uzadon. Tion malkaŝas la raporto pri la „Pritakso de la atoma aparataro” de Usono (Nuclear Posture Review”, „NPR”) publikigita de la Pentagono la 2-an de februaro 2018. [1] La defend-ministrejo metas sub la terminon „atoma aparataro” samtempe pritakson de la sekureco en la mondo, oficialan deklaron de la usona politiko pri atomarmiloj kaj inventaron de la ekipaĵoj, kies disvolvadon oni taksas necesa. En ĉiuj ĉi punktoj la nova „NPR” montriĝas aparte alarma. Laŭ ĝi, Usono estas alfrontita al pli multaj minacoj ol iam ajn antaŭe, jam pro la malamikeco kaj militismo de Ruslando kaj Ĉinujo. Ĝi do konsideras, ke ili komplete revizias sian atompolitikon kaj ke ili disvolvas novajn municiojn por larĝigi la agospacon de sia prezidanto kaj por ebligi al li ekagi, se necese. La „atoma aparataro” prezentita de la Trump-registaro rompas kun la strategio difinita de la antaŭa registaro. Publikigita en aprilo de 2010, la „NPR” de s-ro Barack Obama metis al si la celon malgrandigi la gravecon de la atomarmiloj en la usona armea doktrino, sed ankaŭ malgrandigi la armilaron mondvaste, per intertraktadoj kun la ceteraj grandpotencaj landoj. „Por ĉesigi la spiriton de la malvarma milito, ni reduktos la rolon de la atomarmiloj en nia strategio de nacia sekureco kaj ni instigos la ceterajn landojn fari same”, asertis s-ro Obama la 5-an de aprilo 2009, dum parolado en Prago. Tiu decido troviĝis en optimisma interpreto de la estonteco de la diplomatio. Ĝi supozis, ke la rilatoj inter la grandaj potenclandoj povas pliboniĝi, ke la perspektivo de atommilito malproksimiĝis kaj ke fariĝis ebla redukti la armil-stokojn en tuta sekureco. La raporto publikigita ok jarojn poste refutas tiujn tri frazojn. Kiel vera manifesto por nova atom-erao ĝi asertas eĉ la malon. „Ekde la jaro 2010, legeblas tie, ni konstatas la revenon de la rivalecoj inter grandaj potenclandoj. Diversgrade Ruslando kaj Ĉinujo komprenigis, ke ili volas renversi la internacian ordon post la malvarma milito kaj la kondut-normojn.” Oni mencias kelkajn ekzemplojn por apogi tiun tezon, speciale la aneksadon de Krimeo fare de Ruslando kaj la dismeton de ĉinaj militbazoj sur insuloj disputataj kun Japanujo en la Sudĉina Maro. Moskvo kaj Pekino „provas akiri malsimetriajn rimedojn por kontraŭagi la konvenciajn kapablojn de Usono, kaj tiel altigas la riskojn de kalkul-eraro kaj la potencialon de milita alfrontiĝo kun Usono, ties aliancanoj kaj partneroj”, asertas la Pentagono. En nenia momento la „NPR” rekonas la rolon de Usono kaj de ĝiaj aliancanoj en la supozata malboniĝo de la internaciaj rilatoj. La raporto tiel ellasas mencii la ekspansion de la Nord-Atlantika Traktad-Organizaĵo (NATO) sur la teritorion de la eksa Sovetunio aŭ la provokan „pivoton” de Usono en la azia-pacifika regiono. [2] Same nenio pri ĝia giganta supereco de atomarmiloj nek pri ĝiaj masivaj investoj en la konvenciajn armilarojn kaj en la konkeron de la spaco. Legante tiun raporton oni preskaŭ povus konkludi, ke Usono suferas malfruon post Ruslando kaj Ĉinujo kaj devas do fortigi sian armeon. Nu, en 2016 ĝi okupis, kaj kun granda distanco, la unuan lokon en la monda ranglisto de elspezoj por armeo. Kun 611 miliardoj da dolaroj ĝi superis la sumon de la ok sekvaj landoj. Nur la sola altigo, je 80 miliardoj da dolaroj, decidita por 2018, superas la tutan armean buĝeton de ĉia ajn lando escepte de Ĉinujo. La Pentagono disponas pri militbazoj dissemitaj tra la tuta mondo kaj tenas agopretajn batalfortojn ĉe la periferio de Ruslando kaj de Ĉinujo – kiuj siavice ne amasigas trupojn en Meksiko aŭ Kanado. Kaj ĉie, laŭ la „NPR”, Usono estas severe minacata de Moskvo kaj Pekino, la solaj respondecaj pri la pliakriĝo de la atomarmila streĉiteco. Ruslando estas akuzata je strebo domini siajn najbarojn, je preparo de milito kontraŭ la NATO kaj je atribuo de misproporcia graveco al atomarmiloj por minaci la Okcidenton kaj por trudiĝi sur la batalkampo. „La rusaj strategio kaj doktrino emfazas la punrimedojn kaj la uzadon de atomarmiloj”, frapas la „NPR” kiaj samtempe asertas, ke Moskvo faras „totalan modernigon de sia atomarmilaro”, nome „multspecan nivel-altigon de ĉiuj partoj de la rusa atom-triopo konsistanta el strategiaj bombaviadiloj kaj el raketoj bazitaj mare aŭ tere”. La raporto fine elvokas la disvolvadon, fare de Ruslando, de „ne strategiaj atomarmiloj” destinitaj al uzado en estontaj eŭropaj frontoj kontraŭ la konvenciaj fortoj de la NATO. Tiu insistado pri la rusa minaco povas surprizi, se oni memoras la bonvenigajn vortojn de s-ro Donald Trump pri s-ro Vladimir Putin dum la prezidant-kampanjo de 2016. Sed la Pentagono neniam akceptis tiun pacigan sintenon. Dum la demokratoj kaj la komunikiloj ne ĉesas frenezi pri rusa komploto kontraŭ la usona demokratio, ĝi instrumentigas tiun obsedon por pufigi la elspezojn por la armeo kaj por akiri novajn armilojn, konvenciajn kaj atomajn. Dubinda deirpunkto LA TUTA konstruaĵo de la „NPR” baziĝas sur ne apogita aserto : Ruslando kaj Ĉinujo donas kreskantan gravecon al la atomarmiloj en siaj respektivaj defend-strategioj. „Dum Usono daŭre reduktadis la nombron kaj la gravecon de siaj atomarmiloj, aliaj landoj, kiel Ruslando kaj Ĉinujo, adoptis la malan strategion. Ili aldonis novajn atomajn tipojn al sia armilaro […] La doktrino kaj la strategioj de nacia sekureco de Ruslando, kiu insistas pri la minaco de limigita atomarmila reciproka plistreĉigo, estas tre zorgigaj”, maltrankviliĝas la Pentagono. En kazo de milito kontraŭ la NATO en Eŭropo Moskvo eĉ konsideras uzi la unua „taktikajn” atomarmilojn, nome „malfortajn atomajn municiojn” por devigi la Okcidenton forlasi la batalon – strategio, kiun Vaŝingtono kelkfoje nomas „akrigo-malakrigo”. Tamen nenia pruvo apogas tiun teorion, kiun multaj sendependaj analizistoj nomas fantazia. Tiuj memorigas, ke la milita doktrino de Moskvo ja konsideras uzadon de atomarmiloj kiel la unua, sed nur kiel eventualeco de frapo kontraŭ la rusa teritorio. Jen principo komparebla al tiu de la NATO, kiu konsideras ĝuste tion en la kazo de „strategia ne atoma atako” de Ruslando kontraŭ la Okcidento. Sed ĝuste sur tiu dubinda aserto la „NPR” apogas sin por postuli pli da „fleksiĝemo” en la politiko de uzado de atomarmiloj kaj pli da „diverseco” en la gamo de la armil-sistemoj. Laŭ la dokumento Ruslando povus prave taksi, ke usona prezidanto hezitus uzi unu el la potencaj atomarmiloj en sia posedo responde al uzado, fare de Moskvo, de pli malforta armilo : tia reago aŭtomate sekvigus kromajn paŝojn de Kremlo kaj do la totalan militon. La aŭtoroj insistas pri la neceso por Vaŝingtono disponi pri pli modestaj armiloj por elimini tiun supozatan malegalecon de malinstigaj rimedoj. Ĉinujo estas traktata simile. Kvankam ĝi neniam minacis uzi kiel la unua siajn atomarmilojn – kiuj estas cetere malpli disvolvitaj ol tiuj de Francujo [3] –, la „NPR” asertas, ke Usono devas povi minaci ĝin per pli granda elekto de atomarmiloj, kun celo de malinstigo : „La strategio, kiun ni disvolvis pri Ĉinujo, celas malebligi Pekinon malprave konkludi, ke ĝi povus akiri avantaĝon danke al limigita uzado de atomarmiloj en la batalkampo.” Inter la celoj de la Pentagono troviĝas ankaŭ Nord-Koreujo. La „NPR” emfazas, ke Pjongjango protektas sian armean sistemon per subteraj infrastrukturoj, kaj aldonas : „Usono daŭrigos la dismetadon de konvenciaj kaj atomaj kapacitoj kontraŭ tiuj celoj.” Por kredindigi tiun strategion, la „NPR” postulas profunde renovigi la usonan armilaron per novaj municioj. La plej multaj nunaj armiloj, konceptitaj antaŭ pluraj jardekoj, baldaŭ atingos sian vivofinon. Do necesas anstataŭigi ĉiujn elementojn de la „atoma triopo” per pli efikaj sistemoj : interkontinentaj balistikaj raketoj lanĉataj tere (intercontinental ballistic missiles, ICBM), strategiaj balistikaj raketoj maraj-teraj (submarine launched ballistic missiles, SLMB), krozaj aviadile portataj bomboj kaj raketoj (air launched cruise missiles, ALCM). Novaj ekipaĵoj KUN LA espero konvinki la kongreson subteni la malpliigon de atomarmiloj, s-ro Obama akceptis la konstruadon de novaj ekipaĵoj : raketolanĉaj submarŝipoj (klaso Columbia), strategiaj bombaviadiloj (B-21), el la aero lanĉataj longdistancaj krozmisiloj aŭ krome sistemo de „strategia malinstigo bazita sur tero”, por anstataŭigi la internaciajn balistikajn raketojn kun atomkapo Minuteman. Sed la antaŭa prezidanto lasis al sia posteulo la taskon decidi ĉu vere necesas akiri ilin. La Trump-registaro decidis disvolvi ilin ĉiujn. La konceptado kaj produktado de tiu artilerio dispartiĝos tra multaj jaroj, kun tuta taksata fakturo de minimume 1.200 miliardoj da dolaroj. [4] En sia buĝetpropono por 2019 la Trump-registaro jam nun planis 2,3 miliardojn da dolaroj por la bombaviadiloj B-21, 3,7 miliardoj por la Columbia, 600 milionojn por la longatingaj raketoj kaj 300 milionojn por la malinstiga sistemo, do unuan pagon de 6,9 miliardoj da dolaroj. Por realigi sian malinstigan strategion „fleksiĝeman” kaj „laŭmezuran”, la Pentagono devus fine akiri malfortajn atom-municiojn uzeblajn kontraŭ Ruslando aŭ Ĉinujo en eventuala konflikto. Kadre de sia engaĝiĝo en la NATO Usono tamen jam disponas en Eŭropo dusisteme kapablajn aviadilojn (ĉasaviadilojn F-15), kiuj povas lanĉi malfortajn atombombojn B61 sur la rusan malamikon. La Kongreso devas ankoraŭ decidi pri buĝeto por ĉiuj ĉi programoj, kaj eblas ke ne ĉiuj celoj de la „NPR” estas atingotaj. Tamen la kontraŭrusa etoso, kiu ebriigas la usonan politikan klason, mutigas ĉian opozicion kontraŭ tiu vetarmado, kion atestas la preskaŭ unuanima aprobo, fare de la parlamentanoj de la du partioj, de masiva altigo de la elspezoj por la armeo en 2018. La rusaj kaj ĉinaj gvidantoj, inter aliaj, certe inspiriĝos de tiu strategio por siavice pufigi siajn proprajn armilarojn. Michael KLARE. Preskaŭ unuanima indigno Ĉinujo La raporto pri la „Pritakso de la [usona] atom-armilaro” („NPR”) […] alkroĉiĝas al arĥaiĝinta mensostato propra al la malvarma milito, […] pligravigas la konkurencon inter grandaj potencoj kaj fortigas la rolon de atomarmiloj en la nacia sekureco, kontraŭ la alvokoj de la internacia komunumo por atoma malarmado […]. Ĉinujo neniam partoprenis – nek partoprenos – en kia ajn vetarmado. Ĝi volas teni siajn atomajn kapacitojn sur la plej malalta nivelo postulata por certigi sian nacian sekurecon. La usona raporto provas pravigi la etendon kaj fortigon de sia armilaro per intenca deformado de la ĉinaj politikoj kaj praktikoj. Gazetara konferenco de s-ro Geng Shuang, proparolanto de la ĉina ministrejo pri eksterlandaj aferoj, la 5-an de februaro 2018 Japanujo Japanujo laŭdas la lastan usonan „NPR”, kiu klare montras la decidon de Usono garantii la efikecon de sia malinstigo kaj sian promeson liveri malinstigon etenditan al siaj aliancanoj, inter ili Japanujo, en kunteksto de internacia sekureco, kiu rapide malboniĝis ekde la publikigo de la „NPR” de 2010. Komunikaĵo de s-ro Taro Kono, japana ministro pri eksterlandaj aferoj, la 3-an de februaro 2018 Irano La usona „NPR” spegulas dependon de la atomarmiloj, rompante la TAD [traktato de atoma ne disvastigo] kaj proksimigas la homaron al neniigo. Nenia dubo, ke la horloĝo de la apokalipso estas en sia plej danĝera punkto ekde 1953. La obstino de s-ro Donald Trump mortigi la interkonsenton de Vieno pri la irana atomprogramo devenas el la sama danĝera malprudento. Reago de s-ro Mohamad Javad Zarif, irana ministo pri eksterlandaj aferoj, en Twitter, la 3-an de februaro 2018 Nord-Koreujo La registaro Trump antaŭ nelonge publikigis raporton pri la „Pritakso de la atomarmilaro”, kiu klare montras sian malaman volon ĉantaĝi aliajn suverenajn ŝtatojn kaj domini la mondon danke al la atomarmiloj. […] Usono estas la unua lando, kiu disvolvis atomarmilojn kaj la sola, kiu, uzante ilin, masakris centojn da miloj da civiluloj. […] Usono ĉiam malpli kaŝas sian tenton konservi sian dominadon de la mondo per obscena rompado de la internacia leĝo. […] La aktuala akra realo pruvas, ke ni absolute pravis subteni nian programon de atoma malinstigo, spitante ĉiajn malfacilaĵojn. Komento de la ministro pri eksterlandaj aferoj de Nord-Koreujo, la 6-an de februaro 2018 Ruslando La dokumento estas strukturita ĉirkaŭ logikoj de alfrontiĝo kaj ĉirkaŭ logiko kontraŭrusa. Bedaŭrinde Usono pravigas sian politikon de amasa kreskigo de siaj atomaj kapacitoj apogante sin sur la politiko de atoma modernigo de Ruslando kaj sur la supozata pligravigo de la atomarmilo en sia doktrino. […] Ĉio ĉi havas nenion komunan kun la realo. La rusa armea doktrino klare limigas la eblecon uzi atomarmilojn al du defendaj scenaroj : responde al agreso kontraŭ Ruslando kaj/aŭ kontraŭ ĝiaj aliancanoj per atomarmiloj aŭ per ĉia amasdetrua armilo, aŭ responde al neatoma agreso, sed nur se la transvivado de Ruslando estas minacata. Komunikaĵo de s-ro Sergej Lavrov, rusa ministro pri eksterlandaj aferoj, la 3-an de februaro 2018