W lutym CPK nieoczekiwanie ogłosiła nowy przebieg tras dla Kolei Dużych Prędkości bez konsultacji z samorządami

Na Śląsku w Mikołowie CPK chce budować linię kolejową przez Śląski Ogród Botaniczny i osiedla mieszkalne. W Łódzkiem, w Konstantynowie szprycha KDP przetnie miasto na pół. W podłódzkim Lutomiersku konieczne będzie wywłaszczenie ludzi z setek gospodarstw

W Łodzi tunel KDP ma iść pod ogrodem botanicznym i parkiem na Zdrowiu - co może oznaczać zniszczenie obu, bo znacznie obniży się poziom wód gruntowych, czego rośliny nie przetrwają

- Nic jeszcze nie jest przesądzone, my wsłuchujemy się w głosy protestu, a korekty tras KDP nie są wykluczone - zapewnia nas rzecznik CPK Konrad Majszyk

Łódź, Konstantynów, Lutomiersk czy śląski Mikołów - to tylko część miejsc, gdzie mieszkańcy ostro protestują przeciwko planom rządzących, którzy wytyczyli nowe trasy kolejowe przez Polskę. Konkretnie - wytyczyła je spółka Centralny Port Komunikacyjny, która ma wybudować superlotnisko w Baranowie między Łodzią a Warszawą.

Trasy te - nazwane szprychami - służyć miałyby Kolejom Dużych Prędkości, którymi do lotniska w Baranowie dałoby się dojechać z każdego niemal miejsca w Polsce. Problem w tym, że PiS zarzucił plany poprzedniego rządu, prowadzące linie KDP głównie wzdłuż już istniejących linii kolejowych i przez tereny niezamieszkane (np. w Łodzi i Łódzkiem).

"W zamian" rządzący w lutym, nagle i bez zapowiedzi wytyczyli nowe trasy KDP, które przechodzą przez osiedla, miejskie parki i ogrody botaniczne, dzielą miasta na pół czy odcinają część mieszkańców od infrastuktury miejskiej, szkół czy sklepów. Po co te nowe trasy i dlaczego zrezygnowano ze starych? Tego nikt w spółce Centralny Port Komunikacyjny nie umie w sposób klarowny wytłumaczyć. Podobnie, jak nie tłumaczy tego, dlaczego w sprawie tak gigantycznej inwestycji jak megalotnisko i tnące kraj Koleje Dużych Prędkości, inwestycji która wpłynie na los wielu tysięcy ludzi konsultacje społeczne trwać mają tylko miesiąc, a do tego zorganizowano je wyłącznie za pomocą formularza internetowego.

Samorządy postawione przed faktem dokonanym

Władze miast i gmin, przez które przebiegać mają nowe, zaprojektowane przez CPK "szprychy" służące ultraszybkim pociągom, o planowanych zmianach na ich terenach dowiedziały się albo z mediów, albo z korespondencji otrzymanej od CPK, budującej megalotnisko w Baranowie. Nikt nie prosił ich o opinię, nikt z nimi nie konsultował ewentualnego przebiegu tras szybkich kolei.

- O niczym nie wiedzieliśmy, władze gminy ani nie zostały zapytane o zdanie, ani nie proszono nas o przedstawienie naszego stanowiska. Po prostu przesłano nam informację, że przez teren naszej gminy mają przejść tory Kolei Dużych Prędkości - mówił w poniedziałek na zebraniu dla mieszkańców wójt podłódzkiego Lutomierska Tadeusz Borkowski. Zapowiedział, że cały samorząd jest tej inwestycji przeciwny - radni mają przyjąć w tej sprawie uchwałę, która trafi do CPK.

Podobnie było w przypadku Konstantynowa Łódzkiego, którego burmistrz Robert Jakubowski o planowanej inwestycji związanej z KDP - która dosłownie przetnie miasto na dwie części - dowiedział się już po podjęciu przez CPK decyzji o zmianie tras. Wcześniej nikt z rządowej spółki tego wariantu z nim nie konsultował. Konstantynów sprzeciwia się planom CPK, dotyczącym nowego przebiegu torów kolejowych.

Protestują też inne okoliczne miasta i gminy - w tym Wodzierady, gdzie tory kolejowe w jednym przypadku przejdą dokładnie przez środek... życia całej rodziny. Ojciec, w swojej części gospodarstwa zostanie po jednej stronie torów, jego córka z wnukami - po drugiej.

"Pomysł z gatunku »potworków«"

- To jest pomysł z gatunku "potworków", przygotowany kompletnie bez przemyślenia i bez świadomości konsekwencji. A te będą straszne - mówi Onetowi Beata Zielińska, geograf i pedagog z Lutomierska, jedna z organizatorek protestu przeciwko nowym pomysłom na przebieg torów superszybkich kolei.

- Wytyczenie tych nowych tras KDP przebiegało chyba tak, że ktoś sobie siadł przy mapie i maznął pisakiem linię w przypadkowym miejscu, przez osiedla, parki, drogi i gospodarstwa. Zupełnie jak w filmie "Poszukiwany, poszukiwana" Stanisława Barei, gdzie "mąż, z zawodu dyrektor" miał zaakceptować projekt osiedla mieszkaniowego i przestawił jeden z bloków prosto w jezioro. Gdy architekci zwrócili mu na to uwagę, ten stwierdził: "A, to jezioro damy tu". I tak mniej więcej wygląda ten nowy pomysł na przebieg tras KDP - podkreśla Zielińska.

- Wiele dróg gminnych zostanie odciętych od dróg powiatowych, dojazd dzieci i młodzieży do szkół zostanie znacząco utrudniony, bo część miejscowości będzie najzwyczajniej odcięta przez tory. Podobnie utrudniony będzie dojazd do uprawianych pól. Do tego, zniszczone i przecięte zostaną szlaki wypoczynkowe wybudowane w ostatnich latach kosztem dużych nakładów finansowych tak gmin, jak miast i UE. Przykładem może tu być Łódzki Szlak Konny, najdłuższy w Europie, w którego powstanie zainwestowano ponad 30 mln zł. Także ten szlak miałby zostać "poszatkowany" przez tory jadących ponad 200 km/h pociągów. - zaznacza pedagog.

- Równie istotne są aspekty środowiskowe, wiążące się z planowaną inwestycją. Przecież proponowany przebieg KDP przechodzi przez teren ochrony wysokiej podziemnych zbiorników wody pitnej. Do tego, niezbędne do przeprowadzenia inwestycji odwodnienie gruntów sprawi, że okolice Lutomierska staną się po prostu stepem, pustynią. KDP przetnie też korytarze ekologiczne koryt rzek i zniszczy siedliska gatunków prawnie chronionych, głównie rzadkich gatunków ptaków - podkreśla. - "W zamian" dostaniemy ekrany akustyczne, jakże cenne krajobrazowo - Zielińska nie kryje ironii. - Co będą zmuszeni znosić ludzie mieszkający w pobliżu torów KDP wolę sobie nie wyobrażać - kwituje.

Podkreślmy, że rządowa inwestycja może znacząco wpłynąć na wartość nieruchomości, leżących w pobliżu planowanej trasy KDP. - Przecież każdy normalny człowiek, kupując działkę sprawdza czy w okolicy nie są planowane jakieś gigantyczne inwestycje autostradowe czy kolejowe - mówi nam inny mieszkaniec Lutomierska, chcący zachować anonimowość. - Ja wiedziałem, że linia KDP pójdzie od południa, dlatego wybrałem tę okolicę. Wziąłem kredyt, wybudowałem dom i co? I okazuje się, że będę miał szybką kolej prawie pod oknami - podkreśla. - Wszystko dlatego, że ktoś tam "na górze" wymyślił sobie inny przebieg "szprychy" KDP. A ja zostanę z nic nie wartym domem, z kredytem do spłacenia, w miejscu w którym - ze względu na hałas i zagrożenia związane z KDP - właściwie nie da się mieszkać. A domu nikt ode mnie nie kupi, bo nikt normalny nie chce, żeby mu pod oknami pędziły pociągi jadące ponad 200 km/h -dodaje.

Dlaczego zmieniono wariant trasy?

Jak na protesty mieszkańców (poza Łódzkiem przeciwni nowemu pomysłowi na przebieg KDP są także m.in. mieszkańcy śląskiego Mikołowa czy Kalisza) reaguje rządowa spółka odpowiedzialna za budowę superlotniska w Baranowie? Jedynym, co burmistrz Konstantynowa Robert Jakubowski uzyskał od posła PiS Marcina Horały - pełnomocnika rządu ds. CPK - było niejasne zapewnienie, że "nic jeszcze nie jest przesądzone ws. przebiegu tras KDP".

Przypomnijmy, nad ideą Kolei Dużych Prędkości pracował już rząd PO-PSL. Tyle że opracowany w 2013 r. i skonsultowany z mieszkańcami Łódzkiego projekt zakładał, że tory szybkich pociągów będą przebiegać wzdłuż istniejącej już zwykłej linii kolejowej łączącej Łódź z Sieradzem. Wylot KDP znajdowałby się przy dworcu Łódź Kaliska, zahaczał o łódzkie lotnisko na Lublinku i dalej biegł głównie przez tereny niezamieszkane.

Teraz jednak spółka CPK wpadła na inny pomysł. Zamiast wariantu południowego - opisanego powyżej i zatwierdzonego już w studium wykonalności - tory KDP mają biec po tzw. linii północnej. Na terenie Łodzi - pod ul. Konstantynowską, parkiem na Zdrowiu, osiedlem mieszkaniowym Stare Złotno i Brus. Potem, w Konstantynowie Łódzkim tory mają iść już na powierzchni - przecinając miasto na pół.

Po co zmieniono wariant trasy? Jak mówi Onetowi rzecznik spółki CPK, eksperci wskazują, że wariant północny, czyli obecnie planowany zapewni lepsze skomunikowanie zachodniej części Łódzkiego. - Ten przebieg, tzw. trasą północną jest korzystniejszy i bardziej efektywny - wyjaśnia Konrad Majszyk, dyrektor komunikacji i PR w CPK.

Protesty? "O taki efekt nam chodziło"

Co z protestami tak łodzian, jak mieszkańców Konstantynowa i Lutomierska? - Konsultacje trwają do 10 marca, a dotychczas wpłynęło do nas ponad 2,5 tys. wniosków dotyczących 10 szprych w różnych częściach Polski. Uwagi nie odnoszą się wyłącznie do KDP, ale do wielu inwestycji z Programu Kolejowego CPK, na który składają się plany budowy 1600 km nowych linii kolejowych w całym kraju - mówi Majszyk.

- Przebieg tzw. szprych, czyli tras KDP może jeszcze zostać skorygowany - deklaruje. - Tak mocny odzew społeczny był w jakimś stopniu wkalkulowany w nasz plan. Nie jesteśmy przecież na etapie, że przychodzimy do ludzi i zaczynamy wywłaszczać, absolutnie nie - podkreśla Majszyk.

- Plany przebiegu szprych, czyli tras CPK przedstawiamy na etapie wcześniejszym niż wymaga prawo właśnie po to, by wsłuchać się w głos mieszkańców. Chcemy sprawdzić, gdzie nasze pomysły będą akceptowalne, a gdzie pojawią się protesty. I jeśli okażą się one liczne i zasadne, to przebieg tras KDP może zostać skorygowany - zapowiada. - Jednak z drugiej strony, jeśli my planujemy budowę 1600 km nowych linii kolejowych, a protesty pojawiają się w kilku miastach Polski, to może oznaczać, że w większości kraju te plany są akceptowane - przekonuje Majszyk.

Pytamy dyrektora komunikacji w CPK, z jakiego powodu wybrano wariant związany z koniecznym wywłaszczaniem mieszkańców, który najpewniej będzie znacznie bardziej kosztowny niż przeprowadzenie linii KDP wzdłuż już istniejącej linii kolejowej do Sieradza. Ten odpowiada, że inwestycja nie jest jeszcze na tym etapie, by wchodzić w jakiekolwiek szacunki kosztów. - Na mówienie o pieniądzach jest jeszcze za wcześnie - podkreśla. - Jak na razie reakcja na nasze pomysły była w niektórych częściach Polski, np. w Łodzkiem bardzo żywiołowa i burzliwa ale to było wkalkulowane w nasze plany. Teraz będzie czas, by głosy sprzeciwu przeanalizować i ewentualnie wprowadzić korekty w planach przebiegu tras KDP - zapewnia.

Do kiedy potrwa ten stan niepewności, czyli kiedy zapadną ostateczne decyzje dotyczące przebiegu tras KDP w całej Polsce? Na to pytanie nie uzyskaliśmy jednoznacznej odpowiedzi. - Linia: Warszawa - CPK - Łódź jest dla nas priorytetem. Czasu nie jest zbyt wiele - mówi rzecznik CPK. - Pewne jest jedno, ta linia musi być otwarta równocześnie z lotniskiem w Baranowie. A to, zgodnie z harmonogramem, powstać ma w 2027 r. - mówi Majszyk.

Joński: Prują osiedla, nie konsultują się z samorządem. Tak to się w Korei Płn. podejmuje decyzje!

Posłowie KO i Lewicy z Łódzkiego są zdecydowanie przeciwni nowej wersji przebiegu tras KDP. Jak podkreśla Dariusz Joński z klubu Koalicji Obywatelskiej, nowe trasy to po prostu "widzimisię urzędnika". - Prują osiedla mieszkaniowe, prują parki - mówi nam poseł KO. - Wcześniejszy projekt, w tzw. wersji południowej szedł wzdłuż torów kolejowych i nikomu nie szkodził. A teraz konieczne może być wywłaszczenie ludzi z setek gospodarstw. Przecież są tacy, którzy licząc na ciszę i spokój wyprowadzili się z miast, kupili działki, wzięli kredyty i nagle okazuje się, że zamiast ciszy dostaną "pod oknami" pędzące ponad 200 km/h pociągi. I tej ziemi już nie sprzedadzą, bo nikt jej przecież nie kupi. Zostaną z niczym - podkreśla.

- To są ludzkie dramaty spowodowane urzędniczą bezmyślnością. Nikt tych nowych pomysłów z samorządami nie konsultował. Po prostu, władza sobie wybrała trasę i koniec dyskusji. Tak to się decyzje w Korei Płn. podejmuje, a nie w Polsce - mówi Joński.

Jak wyjaśnia, na 5 marca zwołane zostało w Sejmie posiedzenie podkomisji ds. lotnictwa, która ma się zająć problemem tras KDP. - Mam nadzieję, że pojawi się na tym posiedzeniu pan Marcin Horała, który jest pełnomocnikiem rządu ds. budowy CPK. I mam nadzieję, że ogłosi, że rząd się z nowych wariantów tras natychmiast wycofuje. Bo to, co nam zaprezentowano to jest po prostu skandal - kwituje poseł KO.

(dp)