De zin dat klimaatverandering leidt tot ‘stijgende zeespiegels en hevige regenbuien’, is uit de tekst verwijderd op aandringen van het Friese VVD-lid Gert-Jaap van Ulzen, tevens bestuurslid van de klimaatsceptische ‘Groene Rekenkamer’. Dat blijkt uit onderzoek van platform voor onderzoeksjournalistiek Investico in samenwerking met Trouw. De klimaatpassage is op 19 november vorig jaar uit de milieu- en klimaatparagraaf van het verkiezingsprogramma geschrapt op het VVD-congres in Noordwijkerhout.

Op zichzelf een kleine tekstuele wijziging, maar wel een veelzeggende. Door de aanpassing verdween een van de weinige expliciete opmerking over de mogelijk desastreuze effecten van klimaatverandering voor Nederland, als gevolg van CO2-uitstoot.

Klimaat is een klein probleem

Een kleine VVD-verkiezingscommissie liet zich, voorafgaand aan het plenaire congres, overtuigen door het argument van Van Ulzen dat helemaal niet vaststaat of klimaatverandering mede door de mens veroorzaakt wordt. Hier is in de wetenschap wel degelijk consensus over. “Het klimaat is een klein probleem met excessieve kosten”, stelde Van Ulzen.

Van Ulzen kreeg er op het partijcongres plenair nog een plan doorheen. Milieuorganisaties die het bij actievoeren te bont maken kunnen als het aan de VVD ligt hun zogeheten Anbi-status verliezen. Daarmee zette Van Ulzen onder meer Greenpeace een hak. Die organisatie kan dankzij de Anbi-status belastingvrij geld ontvangen van donateurs.

Het schrappen van de passage over klimaatverandering is milieubewuste liberalen ontgaan. Voorzitter Gijs Dröge van het groene VVD-partijnetwerk ‘Liberaal Groen’ ijvert juist voor een duurzame partijkoers. Klimaatsceptici voeren volgens hem een ‘achterhoedegevecht’. Want in de kern is de VVD volgens Dröge ‘groen’. Toch waakt hij ervoor dat binnen de partij ‘het anti-sentiment rond klimaat’ een kans krijgt, nu de klimaatsceptische Donald Trump in het Amerikaanse Witte Huis zit.

Democratische regels

In een reactie laat de milieu- en klimaatwoordvoerder voor de VVD in de Tweede Kamer, Remco Dijkstra, weten tevreden te zijn met het verkiezingsprogramma. Hij benadrukt dat alles gewoon is gegaan volgens de democratische regels, waarbij partijleden het definitieve verkiezingsprogramma vaststellen. “Zij zetten de puntjes op de i”, zegt hij. “Bovendien zijn er die dag meer dan zeshonderd amendementen behandeld.” De kleine ‘klimaataanpassingen’ zijn voor potentiële kiezers zeker geen reden om op de VVD af te knappen, zegt Dijkstra. “Er zijn natuurlijk uitersten in de samenleving, en die zijn er ook binnen de partij.”

De actieve klimaatsceptische beweging in Nederland bestaat uit een los netwerk van bloggers, journalisten, gepensioneerde wetenschappers, enkele stichtingen en de politieke partij PVV. Een harde kern van naar schatting honderd ‘actieve sceptici’ zoekt het publieke debat op om twijfels te uiten over het bestaan en het belang van het klimaatprobleem. Verscheidene sceptici voelen zich gesteund door het aantreden van Trump, die het woord ‘klimaatverandering’ in de ban heeft gedaan. Anders dan in de Verenigde Staten bestaan geen aanwijzingen van financiering door de (petrochemische) industrie of conservatieve denktanks. “Het is een circuitje van loners”, zegt klimaatsceptisch geoloog Salomon Kroonenberg.

Nederlanders zijn sterk afhankelijk van het Amerikaanse debat, constateert de duurzame adviseur en onderzoeker Jan Paul van Soest, auteur van het boek ‘De Twijfelbrigade’ over klimaatscepsis. “In Nederland zijn er geen grote geldstromen naar klimaatsceptici om eigen onderzoeken te produceren. Je moet het meer zien als een wereldwijde bazaar met vraag en aanbod voor klimaatsceptische argumenten.”

Wie zijn de Nederlandse klimaatsceptici en lukt het hen om invloed te krijgen? Lees verder: 'Twijfel zaaien tegen de klimaatgekkies'.