Klimaat­acti­visten van Extinction Rebell­ion droegen zondag Amsterdam ten grave. De stad loopt volgens de demonstranten acuut gevaar door stijging van de zeespiegel. Beeld ANP

Hoeveel weet de gemiddelde Amsterdammer over de ecologische klimaatcrisis? In onze gesprekken met inwoners van de stad blijkt dat dit tegenvalt. Dus eerst maar wat informatie, beginnende met het slechte nieuws want dan hebben we dat maar gehad.

Het is erger met het klimaat gesteld dan we denken. Volgens internationale klimaatrapporten vormt klimaatvernietiging een directe bedreiging voor al het leven op aarde.

Het KNMI trekt aan de bel met een alarmerend rapport over de gevolgen van opwarming voor de regio Amsterdam. We zullen hier veel vaker met hitte, droogte en stortregens te maken krijgen. Daarnaast stijgt de zeespiegel sneller dan was voorspeld waardoor ook bij minder zware stormen overstromingsrisico bestaat, zelfs als alle stormvloedkeringen gesloten zijn. Om een beeld te geven: de Watergraafsmeer ligt vijf meter (twee verdiepingen) onder de zeespiegel, omliggende polders liggen nog lager.

Het gevaar van deze klimaatchaos ligt in de onvoorspelbaarheid ervan. Er hoeft maar één ding te gebeuren – er hoeft spreekwoordelijk maar één ijsberg in de zee te drijven, of letterlijk maar één flinke methaanoprisping op te borrelen vanonder het gesmolten poolijs – en we betalen met elkaar een verschrikkelijke prijs. Zoals maar één gevallen Amerikaanse bank de verwoestende financiële crisis in 2008 veroorzaakte. Zoals maar één burgeroorlog in Syrië zorgde voor omvangrijke migratiestromen die alle politieke verhoudingen in Europa op scherp hebben gezet. Iedereen wist dat deze dingen kónden gebeuren, maar niemand ging ervan uit dát ze gingen gebeuren.

Grootschalige ontwrichting

Amsterdam leeft niet onder een stolp en ook niet op een hoge terp met een superdijk eromheen. Amsterdam is als internationale open stad nauw verbonden met en sterk afhankelijk van de rest van de wereld. Als het ergens misgaat, als elders een klimaatramp plaatsvindt, zullen wij dat in Amsterdam meteen merken.

Wat het klimaat betreft praten we dan niet over banenverlies en torenhoge schulden of over vluchtelingenroutes en asielzoekersquota: we praten over grootschalige sociaal-maatschappelijke ontwrichting, honger, conflicten en uitsterving. Anders gezegd, we praten over een noodtoestand en een humanitaire catastrofe.

Wat de meeste Amsterdammers wél weten is ‘dat we van het gas af moeten’ en misschien ook dat de gemeente bezig is met een energietransitie om Amsterdam CO2-neutraal te maken in 2050. Met de Routekaart Amsterdam Klimaatneutraal en een Klimaatfonds met 150 miljoen euro, voornamelijk bestemd voor verduurzaming van het bedrijfsleven, moet Amsterdam halverwege de 21ste eeuw aardgasvrij en klimaatneutraal zijn. Goed nieuws?

Het is een ambitieus plan en de Amsterdamse gemeenteraad verdient er steun en aanmoediging voor. Maar klimaatneutraal is niet genoeg en 2050 is te laat. Om de klimaatcrisis terug te brengen naar een niveau van ‘beheersbaar risico’ is het bijvoorbeeld nodig om de CO2-uitstoot volledig naar nul te brengen in 2025. Alleen zo kan het uit de hand lopende broeikaseffect nog worden beteugeld. Hiervoor is een enorme mobilisatie nodig van mensen en middelen, in heel Nederland. Amsterdam, als progressieve hoofdstad, kan hierbij een belangrijke voortrekkersrol vervullen.

Vooruitziende overheden

Het goede nieuws dan. Morgen praat de gemeenteraad over het uitroepen van een zogeheten ‘klimaatcrisis’. Het stadsbestuur van Amsterdam zal dan officieel verklaren dat het zich bewust is van de wereldwijde klimaatcrisis en dat het beseft dat er haast is geboden met klimaatverbeterend beleid.

Amsterdam zal zich met deze verklaring aansluiten bij een groeiende club vooruitziende overheden overal ter wereld (al meer dan zeshonderd, waaronder Ierland, Londen, Auckland, Berkeley, Vancouver, Bazel, Milaan en Münster) die inzien dat de klimaatcrisis een noodsituatie is die vraagt om rigoureuze maatregelen die erg moeilijk en ingewikkeld kunnen zijn. Daadkracht en draagvlak worden versterkt door het uitroepen van zo’n ‘klimaatnoodtoestand’, die het mogelijk maakt om alle te nemen maatregelen af te wegen ­tegen de klimaatwinst die wordt geboekt (of juist niet).

Het andere goede nieuws is dat steeds meer mensen vinden dat we alles uit de kast moeten halen om radicale veranderingen door te voeren om het klimaat en onszelf te redden. Gewone mensen van alle leeftijden, nationaliteiten, kleuren en overtuigingen. Bij Extinction Rebellion Nederland hebben zich in korte tijd al heel wat mensen aangesloten. We gaan massaal de straat op om rijk, provincies en gemeenten ervan te doordringen dat het niet langer ‘business as usual’ is. Met het erkennen van de klimaatcrisis zet Amsterdam een belangrijke stap in de richting van een omslag.

Myrthe Boot, Teresa van Twuijver en Jakob Hagenberg zijn actief in de ‘politieke strategiecirkel’ van Extinction Rebellion Amsterdam. De beweging is een gemêleerde groep mensen die zich op een eigen manier willen inzetten voor een beter klimaatbeleid.