De meeste IS-strijders krijgen in ons land veel lagere celstraffen dan ze verdienen. Dat is te wijten aan ons kaduuk rechtssysteem, zegt federaal procureur Frédéric Van Leeuw.

Vorig jaar waren er in België 68 veroordelingen voor terrorisme, meer dan in andere Europese lidstaten. Maar uit cijfers van de Europese politiedienst Europol blijkt dat de veroordeelde terroristen in ons land gemiddeld slechts vijf jaar cel kregen, minder dan het Europese gemiddelde dat vorig jaar zeven jaar cel was. Volgens federaal procureur Frédéric Van Leeuw is dat geen toeval en krijgen terreurverdachten in België te lage celstraffen omdat ons rechtssysteem tekortschiet.

Schermvullende weergave ©Mediafin

‘In ons land komen misdrijven voor de correctionele rechtbank en misdaden voor het hof van assisen. De terrorismezaken zouden dus voor assisen moeten komen, maar dat kan justitie niet aan. In Brussel zijn er bijvoorbeeld maar vier magistraten die een hof van assisen kunnen voorzitten. Terwijl twee al de handen vol zullen hebben met het proces over de aanslagen van 22 maart 2016. We kunnen niet anders dan naar de correctionele rechtbank trekken met onze dossiers tegen foreign terrorist fighters.’

‘Maar dat heeft belangrijke gevolgen. Het leidt ertoe dat de verdachten veel lagere gevangenisstraffen riskeren. Om naar de correctionele rechtbank te kunnen stappen met deze misdaden, worden we gedwongen al op voorhand verzachtende omstandigheden in te roepen voor alle foreign terrorist fighters. Dat is toch paradoxaal?’

‘En als ze dan veroordeeld worden voor deelname aan de activiteiten van een terroristische organisatie, riskeren ze nog maar maximaal vijf jaar cel. Terwijl het strafwetboek een maximumstraf voorziet van tien jaar, dubbel zoveel. Dat valt niet uit te leggen in het buitenland. Ook in eigen land begrijpt niemand zo’n gang van zaken.’

‘Natuurlijk moet je alles geval per geval beoordelen. Sommigen verdienen misschien maar twee jaar cel. Maar andere verdienen wel de maximumstraf van tien jaar en krijgen hooguit vijf jaar gevangenisstraf, enkel omdat het geen assisenproces is.’

Alleen omdat we niet naar assisen kunnen met deze processen riskeren ze geen tien maar vijf jaar cel. Dat begrijpt toch niemand? Frédéric Van Leeuw Federaal procureur

‘We hebben al 25 Belgische foreign terrorist fighters die zijn afgereisd naar de jihadistische conflictzones laten veroordelen bij verstek. Slechts twee hebben meer dan vijf jaar cel gekregen, omdat we voor hen konden bewijzen dat ze leiders waren van een terroristische organisatie, waarop hogere straffen staan. Maar dat is hetzelfde probleem. Die persoon kreeg dan 15 jaar cel terwijl hij eigenlijk 20 jaar had moeten krijgen voor zijn leiderschap. En in de meeste dossiers kunnen wij dat leiderschap niet bewijzen.’

‘Er is geen weg terug: als die 25 foreign terrorist fighters in de toekomst verzet aantekenen tegen hun veroordeling bij verstek kunnen ze niet meer voor assisen verschijnen. Als ze terugkomen, zullen ze dus sowieso lage straffen krijgen. Tja, wij kunnen alleen de tools gebruiken die men ons geeft.’

‘Zelfs als je nu de wet zou veranderen en de straffen zou verhogen, zou dat alleen gelden voor de toekomstige gevallen. Daarom pleit ik ervoor de procedures te veranderen, want die zijn meteen van toepassing. Dan moeten we niet meer naar assisen trekken en kunnen we deze zaken behandelen voor een criminele kamer bij de correctionele rechtbank. Dat is mogelijk voor zo’n 31 foreign terrorist fighters die nog niet bij verstek zijn veroordeeld.’

Assisen

‘We hebben nog maar enkele zaken voor assisen gebracht, zoals het proces tegen Mehdi Nemmouche (die een aanslag pleegde op het Joods museum in Brussel, red.). Ook het proces over de aanslagen van 22 maart 2016 zal voor assisen komen. Op dat proces zal de volksjury tienduizenden vragen moeten beantwoorden omdat er zo veel partijen zijn.’

‘De assisenprocedure is veel te zwaar en kost enorm veel geld. Ook zo’n volksjury is toch niet meer van deze tijd? Je moet zo’n jury eerst alles uitleggen, zoals het verschil tussen een medeplichtige en een mededader. Het is alsof je voor een gewone griep naar de dokter trekt en voor het opereren van een kanker naar twaalf gewone mensen op straat. Dat klopt niet.’