30 april 1980: Koningin Beatrix legt de eed af tijdens haar inhuldiging als koningin in de Nieuwe Kerk in Amsterdam. Beeld ANP

Aan het koningschap van Beatrix komt na ruim 32 jaar een einde. De afgelopen jaren waren er bij vlagen speculaties over haar aftreden. Veel Oranje-watchers meenden dat Beatrix de dertig jaar vol zou maken en dan zou stoppen.



Willem-Alexander zal als koning Willem-Alexander een inhoudelijk en geen overwegend ceremonieel koningschap willen. Hij is altijd tegenstander geweest van het ontnemen van de politieke invloed van het staatshoofd. De wisseling van de wacht brengt het ontslag van het hofpersoneel met zich mee. Willem-Alexander zal een aantal medewerkers overnemen, maar ook nieuwelingen benoemen. Een grote rol daarin is weggelegd voor Jaap Leeuwenburg, Willem-Alexanders vorige particulier secretaris. Hij was al sinds drie jaar toegevoegd aan de paleisleiding als algemeen secretaris van de koningin. Daar fungeerde hij langer dan verwacht als kwartiermaker voor Willem-Alexander.



Alles over de abdicatie van koningin Beatrix in de Volkskrant van morgen.



Opleiding

De kroonprins heeft een opleiding tot staatshoofd achter de rug die achttien jaar heeft geduurd. Leeuwenburg was vijftien jaar aan zijn zijde. Willem-Alexander doorliep de Nederlandse instituties en leerde door middel van werkbezoeken het land kennen.



Van groot belang was dat hij sportbestuurder werd bij het Internationaal Olympisch Comité, waardoor hij internationale ervaring en contacten opdeed, die hem tijdens zijn koningschap van pas zullen komen.



Hetzelfde geldt voor zijn specialisatie in het watermanagement, waardoor hij steeds met ministers uit andere landen en staatshoofden in contact was. Dat werd nog sterker toen hij enkele jaren geleden de belangrijkste wateradviseur werd van VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon.



Perfectionisme

Koningin Beatrix trad aan op 30 april 1980 in een onrustige periode. Krakers verstoorden destijds de inhuldiging met rellen. Maar ook was het geen uitgemaakte zaak dat de monarchie als staatsvorm zou overleven. Beatrix heeft er om die reden altijd op gehamerd dat haar zonen hun eigen geld konden verdienen. Willem-Alexander bijvoorbeeld zou morgen fulltime piloot bij de KLM kunnen worden.



Beatrix heeft haar eerste periode van vijftien jaar tamelijk onomstreden geopereerd. Er kwam na 1995 kritiek op haar zucht tot perfectionisme van bewindslieden en Kamerleden. Onder minister-president Wim Kok (1994-2002) deden zich enkele affaires voor. Die waren er onder diens voorganger Ruud Lubbers (1982-1994) niet.



Op haar imago kwam ook kritiek: ze zou een goed staatshoofd zijn, maar geen moeder van de natie. Door familieverwikkelingen met rouwen en trouwen werd haar menselijke kant meer zichtbaar. Van Willem-Alexander wordt verwacht dat hij meer benaderbaar zal zijn dan zijn moeder.