FNV-voorzitter Han Busker tijdens een actie op het Plein voor een flexibele AOW voor mensen met zware beroepen. Beeld anp

Werkgeversvoorzitter Hans de Boer (VNO-NCW) en vakbondsvoorzitter Han Busker (FNV) schuiven na de formatievakantie, naar verwachting volgende week woensdag, aan bij de onderhandelaars van VVD, D66, CDA en ChristenUnie. Het kan voor alle partijen een cruciale bijeenkomst worden om een doorbraak te forceren over lastige sociaal-economische onderwerpen als de Ziektewet, flexwerk, zelfstandigen (zzp'ers), pensioenen en armoede.

De voorzitters van VNO-NCW en FNV zijn meestal gesprekspartners bij kabinetsformaties. Tot dusver was een uitnodiging uitgebleven. Omdat die nu toch komt, vermoeden zij dat de formatie de eindfase nadert. De coalitie waaraan wordt gewerkt, heeft de kleinst mogelijke meerderheid in de Tweede Kamer, 76 zetels. Afspraken met de sociale partners kunnen de oppositie de wind uit de zeilen nemen.



Als De Boer en Busker samen met voorstellen komen, kan dat het overleg tussen de formerende partijen vergemakkelijken, omdat zij verschillend denken over sociaal-economische kwesties. Als hun dat niet lukt, beslissen de formerende partijen over hun kernterrein, de arbeidsmarkt.

Wensenlijstje Lees hier het wensenlijstje van bazen en bonden.

Een alomvattend sociaal akkoord over alle sociaal-economische kwesties ligt niet in het verschiet. Wel willen vakbeweging en werkgevers per onderwerp afspraken maken, onder meer om de handen vrij te houden voor kritiek op andere plannen. Vooral de FNV is ervoor beducht als stut van een rechtse coalitie te worden gezien. De FNV wil onder de nieuwe voorzitter Busker meer een apolitieke beweging zijn, die zaken doet om 'werk' beter te maken.



De Boer heeft een vrij comfortabele positie. De werkgevers hebben vanouds een effectieve lobby in Den Haag en kunnen op begrip rekenen bij VVD, CDA en D66. Die lobby is nog effectiever samen met de FNV omdat 'arbeid' en 'kapitaal' dan een verbond hebben gesloten. Dan liggen arbeidsrust en politieke stabiliteit in het verschiet.

(VLNR) Halbe Zijlstra (VVD), Sybrand Buma (CDA) en premier Mark Rutte na afloop van het formatieoverleg in het Johan de Witthuis eerder deze zomer. Beeld anp

Strategische afweging

Dat was in 2013 het motief voor het sociaal akkoord met de vakbeweging en het kabinet-Rutte II. Daarmee werd ook de FNV gesteund, die door interne ruzies verdeeld was. VNO-NCW wilde marginalisering en radicalisering van de 'tegenstander' voorkomen. Het is een strategische afweging of werkgevers de vakbeweging tegemoet willen komen of dat VNO-NCW kiest voor de eigen lobby. De verleiding van dat laatste is groot. Zij denken met genoegen terug aan het hervormingskabinet-Balkenende II van CDA, VVD en D66, 2003 - 2006. De FNV liep daar vergeefs tegen te hoop.



De FNV heeft ondanks de dalende organisatiegraad en jaren voortslepende interne ruzies sterke troeven in handen. De economie trekt aan en de werkloosheid daalt. Zelfs De Nederlandsche Bank en het Centraal Planbureau roepen nu op tot loonsverhogingen. De FNV wil graag afspraken maken met werkgevers en de formerende partijen, maar als die niet tegemoetkomen aan haar wensen, kan de FNV met SP, PvdA, GroenLinks en andere oppositiepartijen zoals 50Plus één front vormen.

Dat is vooral voor D66 niet erg aantrekkelijk. Die partij moet weinig hebben van afspraken met de sociale partners, maar als de FNV met de linkse oppositie een front vormt, versterkt dat het beeld dat D66 deel uitmaakt van een rechts kabinet. Terwijl ze zich als progressieve middenpartij profileert.



De VVD houdt niet van afspraken met de sociale partners. Het sociaal akkoord dat het kabinet-Rutte II sloot, was een eis van de PvdA. Daarmee werden de VVD-plannen uit het regeerakkoord verzwakt. Maar ook werd verzet van werkgevers en vakbeweging in de kiem gesmoord. Onrust vanuit die hoek is ook nu geen aantrekkelijk vooruitzicht.



Het CDA en de ChristenUnie hebben sterke banden met vooral de christelijke organisaties. De christelijke vakbond CNV bestaat nog zelfstandig, de christelijke werkgevers gingen op in VNO-NCW en MKB Nederland. De verhouding tussen de vakbeweging en het CDA is sterk bekoeld tijdens de kabinetten-Balkenende.