Noc

W małym pomieszczeniu kilku mężczyzn ubranych w charakterystyczne czerwone kamizelki. Na każdej naszyty niebieski krzyż na białym tle. Tik-tak. Czekają, aż wybije dwudziesta. Za chwilę koniec zmiany, więc wskazówki zegara przesuwają się coraz wolniej. Termometr pokazuje kilkanaście stopni na minusie, za oknem złowrogo huczy wiatr. Telefon.

Odbierz. Na pewno ważne – jak zawsze.

Trójka turystów miała wypadek. Rejon Czarnego Mięgusza i Przełęczy pod Chłopkiem. Gdyby lina nie zaczepiła się o niewielką skałę, runęliby w kilkusetmetrową przepaść. Dwójka jest przytomna, ale nie ma kontaktu z kolegą, który prawdopodobnie wisi po drugiej stronie. Wołają – bez odzewu.

Edward Lichota dzwoni do żony, że nie wróci dziś do domu. Po chwili razem z pozostałymi wsiada do samochodu i ruszają (w nocy śmigłowiec TOPR nie lata). Na miejsce docierają po kilku godzinach. Grupa szturmowa udziela pomocy odnalezionej dwójce, z trzecim turystą ciągle nie ma kontaktu.

Lichota szybko ocenia sytuację. TOPR-owcy poręczują drogę linami, żeby bezpiecznie dotrzeć do rannego (pierwsza zasada: dobry ratownik to żywy ratownik). Wstępny plan jest taki: jeśli turysta jest martwy, wyciągną go ze stromego żlebu, zabezpieczą, a rano przyleci śmigłowiec i zabierze ciało z wierzchołka. Ma być ładna pogoda.

Opuszczają ratowników medycznych, którzy stwierdzają, że mężczyzna żyje. Ma poważne obrażenia głowy, doszło do wychłodzenia, ale ciągle jest szansa. Gdy podczas ewakuacji ratownicy poruszą turystę, zimna krew obwodowa zmiesza się z ciepłą i dojdzie do zatrzymania akcji serca. Nie ma innego wyjścia. Za chwilę trzeba będzie reanimować.

Śnieg twardy jak beton. Ratownicy udzielają rannemu pomocy medycznej, później zaczynają transportować go w górę.

"Zatrzymał się!"

Natychmiastowa zmiana planu. Pięć minut reanimacji, pięć minut ciągnięcia. Naprzemiennie.

Ucisk, ucisk, ucisk, wdech.

Góra! Ciągniemy!

Raz, dwa, trzy, cztery, pięć…

Góra!

Nieoczekiwanie nad Tatrami Bielskimi pojawia się migoczące czerwone światło, po chwili słychać warkot silnika. Słowacy lecą ministerialnym śmigłowcem na akcję poszukiwawczą zaginionego skialpinisty. Lichota nie zastanawia się długo. Telefon na centralę, później do słowackich kolegów. - Pomóżcie!

Pomogą.

O czwartej rano zabierają nieprzytomnego turystę z Kazalnicy. Do tego czasu ratownicy cały czas prowadzili reanimację, teraz wszystko w rękach Boga albo lekarzy (jak kto woli).

Po dwunastu godzinach dyżuru i całonocnej akcji Lichota wraca do domu. Wykończony. Zmarznięty. Przemoczony. Za to z poczuciem bardzo dobrze wykonanej roboty.

Niebawem dowie się, że turysta numer trzy zmarł.

Przysięga

Poznajcie się, to jest Edek.

Edka ciągnęło w góry od małego. W szkole średniej plan dnia zawsze wyglądał tak samo: wracał z lekcji, zamieniał plecaki i ruszał na wyprawę. W 1994 roku zaniósł podanie do Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratunkowego, zaczął pracować jako ochotnik. Dwa lata później złożył przysięgę:

Ja, niżej podpisany, dobrowolnie przyrzekam pod słowem honoru, że póki zdrów jestem, na każde wezwanie Naczelnika lub jego Zastępcy - bez względu na porę roku, dnia i stan pogody - stawię się w oznaczonym miejscu i godzinie odpowiednio na wyprawę zaopatrzony i udam się w góry według marszruty i wskazań Naczelnika lub jego Zastępcy w celu poszukiwań zaginionego i niesienia mu pomocy […]

Teraz Lichota siedzi w małej dyżurce, czekając na sygnał. W centrali zawsze znajdują się kierownik zmiany, kierowca, telefonista i grupa szturmowa – ratownicy, którzy jako pierwsi ruszają do potrzebującego. Do tego dochodzi ekipa śmigłowca (pokładowy i ratownicy medyczni) oraz ratownicy rozlokowani w schroniskach.

TOPR liczy obecnie 281 członków, z czego większość to ratownicy-ochotnicy. Na etacie jest zaledwie 40 osób. Ratownicy zawodowi pracują systemem tygodniowym – po tygodniu dyżurowania mają siedem dni wolnego. To jednak tylko teoria, bo w praktyce czas wolny przeznacza się na inną pracę. Lichota, tak jak większość etatowców, jest przewodnikiem górskim.

Jakoś trzeba sobie radzić, z ratowania życia trudno utrzymać rodzinę.

Foto: Maciej Mikiewicz / Archiwum TOPR

Motorówka

Ratownik zawodowy ma średnio ok. 3,5 tysiąca „na rękę” (w zależności od stażu pracy i pełnionych funkcji). Pensje tych, którzy dopiero zaczynają, nieznacznie przekraczają trzy tysiące.

Edward Lichota: Uważam, że zarobki ratowników TOPR to plama na honorze naszego rządu. Nadchodzi okres wyborów, a my nie jesteśmy żadnym elektoratem wyborczym, bo jest nas garstka. Z drugiej strony chyba nie o to chodzi.

Naczelnik TOPR Jan Krzysztof: Rząd wie, że nie zastrajkujemy, bo przecież nie odmówimy, jeśli ktoś zadzwoni z prośbą o pomoc. Przysięgaliśmy. Mamy kontakt z wojskiem i policją. Wiemy, ile zarabia się w służbach, które wcale nie są lepiej wyszkolone niż my. Chcielibyśmy wykonywać swoją robotę na jeszcze wyższym poziomie, a jesteśmy ograniczani, bo czas wolny poświęcamy na zarabianie pieniędzy.

Andrzej Blacha: To nie jest kłopot tego rządu, politycy od wielu lat mają nas w dupie. Pamiętam spotkanie z członkiem komisji, która miała podejmować decyzję ws. naszego sprzętu. Facet podchodzi do nas i mówi:

- Chłopaki, jak tam? Macie kur** załatwioną tę motorówkę?

- Po co nam motorówka?

- A to wy nie z WOPR-u? Sorry, pomyliłem!

Skoro nam proponowali motorówkę, to ratownikom wodnym pewnie chcieli dać nasz sprzęt. Będą sobie, za przeproszeniem, zapier**** skuterem śnieżnym po jeziorze na Mazurach.

Edward Lichota: Może obecny pan minister pochyli się nad tematem. Pani Szydło obiecywała, że się tym zajmie, gdy była u nas w Zakopanem. Widocznie Bruksela była dla niej ważniejsza.

Ratownicy podkreślają, że nie jest to jedyny problem instytucji:

Jan Krzysztof: Nie mamy żadnych przywilejów emerytalnych. Najstarsi pracownicy mogą przejść na tzw. emerytury pomostowe, ale nie ma dalszego programu dla młodych ludzi. Na razie wychodzi na to, że będą musieli pracować do 65. roku życia. W wojsku człowiek ma 40 lat i jest emerytem z przyzwoitym wynagrodzeniem...

Tomasz Wojciechowski: Pamiętam, jak rząd zmieniał wiek emerytalny służbom celnym czy straży granicznej na 55 lat. Twierdzono, że 3,5 tysiąca ludzi to żadne obciążenie dla skarbu państwa. W naszym przypadku największym „problemem” jest chyba to, że politykom nie chce się robić przepisu dla setki osób.

MSWiA: zarobki ratowników rosną

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji, które dotuje TOPR, nie zgadza się z krytyką ratowników. W komunikacie przesłanym Onetowi resort przekonuje, że sytuacja pracowników instytucji z roku na rok jest coraz lepsza.

- Wychodząc naprzeciw oczekiwaniom zarówno TOPR, jak i GOPR, w 2015 roku przyznano podwyżki wszystkim ratownikom górskim. Na początku 2016 roku ich uposażenia ponownie wzrosły. Następnie od 1 sierpnia 2018 roku zwiększono ich wynagrodzenia przeciętnie o 400 zł brutto miesięcznie. Taką samą podwyżkę - przeciętnie po 400 zł miesięcznie - przyznano ratownikom od 1 stycznia 2019 roku - zaznacza MSWiA.

Tyle że już po podwyżkach średnie wynagrodzenie w TOPR kształtuje się na poziomie 4 500 – 4 700 zł brutto. Ratownicy zgodnie twierdzą, że zarobki są nieadekwatne do wykonywanej pracy.

Kolejna kwestia to wysokość dotacji - w 2019 roku TOPR dostał z resortu 3,8 mln złotych. Ministerstwo przypomina, że instytucja może pozyskiwać środki z innych źródeł (wpływów z działalności gospodarczej, statutowej, sponsorskiej, składek członkowskich, subwencji, darowizn spadków i zapisów oraz dotacji).

Ratownik Andrzej Blacha odpowiada: Dziś sponsorzy są, jutro może ich nie być. Każdy z nich może zaraz stwierdzić, że woli sobie zadzwonić do Kubicy, niż reklamować się poprzez TOPR...

Jasnowidz

Centrala TOPR. Ciszę przerywa kolejny telefon. Odbierz, już wiesz, że ważne.

Zgłoszenie: chłopak z dziewczyną ruszyli w góry, teraz potrzebują pomocy. Gdzie są? Co się dokładnie stało? Nie wiadomo. Taksówkarz potwierdził, że wiózł taką parę do Kuźnic i tu ślad się urywa. Ratownicy kontaktują się z rodziną, pytając, czy turyści nie mieli żadnych problemów.

„A skąd! Młodzi, zdolni, szczęśliwi. Musiało się coś stać! Szukajcie!”.

Szukają.

Po kilku dniach telefon od rodziny: zatrudnili jasnowidza, jasnowidz miał wizję - widział poszukiwaną parę w jaskini. Chłopak ma według niego złamaną nogę. Andrzej Blacha rozkłada mapę i sprawdza rozmieszczenie wszystkich jaskiń w rejonie Kuźnic. Szanse na powodzenie bardzo małe, ale ratownicy mają przynajmniej jakiś punkt zaczepienia. Wchodzą do każdej jaskini.

Dwa dni później telefon numer 2: pan jasnowidz przeprasza, ale miał kolejną wizję. Zaginieni nie siedzą w jaskini, tylko w górskim szałasie. Blacha zmienia więc taktykę: jeśli igła w stogu siana ma się znaleźć, trzeba przeszukać każdy pieprzony szałas.

Telefon numer 3. Tym razem nie od jasnowidza, tylko z komisariatu. Policjanci znaleźli turystów, choć nie byli ani w jaskini, ani w szałasie. Para została przyłapana na kradzieży butów w czeskiej Pradze.

W siedzibie TOPR konsternacja. Naczelnik Jan Krzysztof uznaje, że nie można tak tego zostawić. Wypuszcza do mediów informację, że TOPR będzie pozywał jasnowidza i domagał się zwrotu kosztów akcji ratunkowej.

Telefon numer 4. Odbiera Blacha. Oburzona dziennikarka żąda wyjaśnień.

- Czy to prawda, że TOPR będzie się domagać pieniędzy od jasnowidza?

- Wie pani... jedno zgłoszenie uruchamia cały system. To wszystko kosztuje.

- Pan sobie chyba ze mnie jaja robi!

- To chyba pani sobie ze mnie żartuje.

- Ale dlaczego jasnowidz ma płacić?

Blacha nie wytrzymuje:

- A jaki to dla niego problem? Skoro ma wizje, niechże sobie przewidzi wyniki losowania LOTTO i puści trzy kupony. Później zapłaci te kilka tysięcy z milionowej wygranej.

Łączę z naczelnikiem, pozdrawiam!

Foto: Karol Serewis / newspix.pl

Foto: Grzegorz Momot / PAP

"Blaszka"

- Wierz mi, że do TOPR-u przypadkowi ludzie nie trafiają – zachrypnięty głos Andrzeja Blachy niesie się po małym pokoju. Na ścianie kalendarz wojsk specjalnych i kilka portretów Marysi (oczko w głowie taty).

- W wielu europejskich krajach ratownictwo górskie jest podzielone na sektory. Jedna grupa chodzi po jaskiniach, inna działa w lawinach itd. A my robimy wszystko! Raz lecisz śmigłowcem, drugiego dnia ratujesz kogoś w jaskini, a trzeciego działasz na ścianie albo przy lawinie. To ewenement. Jeśli chodzi o szkolenie, jesteśmy ścisłą światową czołówką – opowiada Blacha.

On sam jest najlepszym przykładem, że do TOPR nie trafia byle kto. Dla przyjaciół - „Blaszka”. Dla nieznajomych – major Andrzej Blacha, były oficer wojsk powietrzno-desantowych, instruktor pionu szkolenia dowództwa wojsk specjalnych, instruktor nurkowania. Dwa razy był na misji bojowej w Afganistanie. Teraz lekko uśmiecha się na wspomnienie tamtych dni. - Robota jak każda inna, tylko trzeba mieć trochę szczęścia.

Po rozstaniu z wojskiem Blacha zaczął pracować jako kaskader, brał udział w produkcji kilkudziesięciu filmów. W TOPR działa od 38 lat. Choć nie nosi już munduru, strzela anegdotami jak z karabinu.

- Często zdarzają się takie akcje jak ta z jasnowidzem?

- Nie są codziennością, ale dziwne telefony odbieramy regularnie.

- Jest jeszcze jakiś, który zapadł panu w pamięć?

- Niejeden! Najlepiej zapytaj telefonistów, mają tych historii jeszcze więcej.

Telefony, część I

I.

- Dzień dobry! Schodzę z Czerwonych Wierchów, zimno trochę. Może byście podrzucili chłopaki jakąś herbatę z termosem?! Jak to, kur**, nie możecie?! Przecież latacie śmigłowcem…

II.

Telefon nr 1: - Halo! Mój syn poszedł w góry i wysłał mi SMS. Pada mu telefon, nie ma jedzenia i picia, jest na polanie w jakiejś chacie, z której nie może się wydostać! Trzęsie się z zimna! Ratujcie go!

Rusza całonocna wyprawa, w której uczestniczy dwadzieścia osób. Ratownicy są przekonani, że jeśli nie znajdą turysty, zamarznie. Mają dwa zadania: znaleźć chłopaka i samemu wrócić bezpiecznie z wyprawy. A nad ranem…

… telefon nr 2: Witam! To mnie panowie szukają. Bardzo przepraszam, nic mi nie jest, nie przebywam nawet w górach. Mama jest chora psychicznie.

III.

- Dzień dobry! Schodzę z Rysów, mam lęk wysokości, nie mogę dalej iść. Proszę o pomoc.

- A skąd ten lęk, skoro wcześniej go pan nie odczuwał?

- Zaczęło padać.

- Ale to nie ma wpływu na lęk wysokości.

- Ale nie zejdę.

(W tle głosy).

- Jest pan sam?

- Ze znajomymi. No chyba nie myśli pan, że oni mnie będą znosić.

- No chyba nie myśli pan, że ratownicy TOPR będą pana znosić. Jest pan w bezpiecznym miejscu?

- Tak.

- To proszę czekać. Ratownik będzie za trzy godziny, sprowadzi pana.

- Za trzy godziny?! Wie pan co? To ja jednak zejdę.

IV.

- Dobry wieczór! Przepraszam, wiem, że jest trzecia w nocy, ale za tydzień ruszam na Rysy i chciałbym zapytać, jaka będzie pogoda?

Foto: Maciej Mikiewicz / Archwium TOPR

Cuda

Co jest najlepsze w tej robocie? Satysfakcja z tego, że uratowało się czyjeś życie. Każdy doświadczony ratownik ma w głowie swoją prywatną listę cudów. Akcji, które nie miały szansy zakończyć się powodzeniem, a jednak się udały.

Lichota wspomina Kasię, która po lawinie na Wielkiej Świstówce była pod śniegiem przez dwie godziny. Ratownicy opowiadali później dziennikarzom, że gdy ją odkopali, miała martwe oczy lalki. Kiedy trafiła do Centrum Leczenia Hipotermii Głębokiej, temperatura jej ciała wynosiła niecałe 17 stopni. Serce Kaśki przestało bić na niespełna siedem godzin, nie miała szans przeżyć.

Ale przeżyła.

Blacha też ma w pamięci kilka cudów, opowiada o „pierwszym z brzegu”. Rejon Pięciu Stawów, 19-letni chłopak z Krakowa zasypany przez lawinę, jak Kaśka. Ratownicy mieli zmieniać miejsce poszukiwań, ale usłyszeli spod śniegu wołanie. Kiedy go wyciągnęli, od razu się uśmiechnął.

- Panowie, ale dałem w dupę! Sorry!

Ciała

Co jest najgorsze w tej robocie? Informowanie bliskich, że się nie udało.

Nieraz od razu wiesz, że jedziesz szukać ciała. Upadek z kilkuset metrów, wnętrzności na wierzchu, zaczął się już rozkład, więc zatykacie nosy koszulami. Kolega odchodzi na chwilę na bok, bo zrobiło mu się słabo.

A później stajesz przed czyjąś matką z popuchniętymi od płaczu oczami. Patrzą na ciebie, czekając na choćby jedno słowo, które podtrzyma nadzieję. Nie znałeś tego chłopaka, ale zaciskasz zęby, bo cię boli jej ból. Miejmy to za sobą.

"Przykro mi, proszę pani, nie mogliśmy nic zrobić".

Zwykle dobrze pamięta się ten pierwszy raz.

Bartek Gąsienica-Józkowy: To był turysta, który popełnił samobójstwo na Świnicy. Dotarliśmy do niego jako pierwsi. Później przyjechali jego rodzice. Pytali, czy jesteśmy w stanie odtworzyć ostatnie chwile życia ich syna.

Edward Lichota: Wiadomo, że jedni z nas radzą sobie z tym lepiej, inni gorzej. Przy upadku z wysokości sprawa jest jasna i prokurator od razu daje zgodę na spakowanie ciała. Ale bywają też inne sytuacje. Pamiętam, jak odnalazłem zaginionego. Nie żył. Kilka godzin czekałem obok ciała na przybycie prokuratora, technika i innych ratowników, bo sprawa wyglądała podejrzanie.

Andrzej Marasek: Pierwsza śmierć zawsze boli. U mnie to był mężczyzna, który został przygnieciony przez drzewo podczas wiatru halnego. Gdy do niego dotarliśmy, jeszcze żył, ale reanimacja nie przyniosła skutku. Nie czułem przerażenia, ale nie mogłem uwierzyć w to, że ktoś stracił życie na moich oczach. Później stało się to częścią roboty, do widoku śmierci można przywyknąć.

Bartek Gąsienica-Józkowy: Ja mocno przeżyłem historię świeżo poślubionej pary. Poszli na Świnicę w czasie miesiąca miodowego, ona spadła. Wiedziałem, że nie przeżyła, ale kiedy dotarłem do jej męża, musiałem go okłamać.

- Co z żoną?

- Nie wiem. Chłopaki robią, co mogą.

Bałem się, że gdy dowie się o śmierci ukochanej, nie będę go w stanie stamtąd ściągnąć.

Andrzej Blacha: Niektórym przy pakowaniu pierwszych zwłok siada psychika. Ale to rzadkość. Z reguły na początku jest trudno, a potem człowiek się przyzwyczaja. Najgorzej, jak trzeba iść po dzieci albo kolegów.

Te rany nie zabliźniają się nigdy.

Szpiglasowa Przełęcz

30.12.2001

Szli w ośmiu: naczelnik Jan Krzysztof, Maciej Cukier, Grzegorz Bargiel, Henryk Król-Łęgowski, Edward Lichota, Andrzej Lejczak, Bartłomiej Olszański i Marek Łabunowicz. Lichota pamięta, że nagle ziemia po prostu się rozsunęła. Leciał bezwładnie razem z białą ścianą śniegu i lodu, modląc się, żeby nie uderzyć o żadną skałę. Nagle – koniec. Bezruch. Pustka. Ciemność. Poczuł, że śnieg zgniata mu płuca i zaczął się zastanawiać, jak długo będzie jeszcze w stanie oddychać.

Kilka godzin wcześniej naczelnik ogłosił w centrali TOPR alarm. Turyści ruszyli z Doliny Pięciu Stawów mimo wysokiego, trzeciego stopnia zagrożenia lawinowego i zostali przysypani. Jeden wydostał się z pułapki, ale pozostała dwójka zniknęła.

Z kroniki TOPR:

13:35 – do Wodogrzmotów wyrusza pierwsza grupa ratowników. Złe warunki pogodowe sprawiają, że nie mogą użyć śmigłowca

14:25 – do akcji włącza się druga grupa. Tymczasem na lawinisko dotarli już ratownicy, którzy wyszli ze schroniska w Pięciu Stawach

14:45 – ratownicy odnajdują pierwszego turystę, ale reanimacja nie przynosi skutku

15:30 – grupa odkopuje zasypaną dziewczynę. Turystka nie daje oznak życia.

O godzinie 17:00 warunki są jeszcze gorsze - pada coraz mocniej, wieje silny wiatr, do tego zapada już zmrok. Mimo że dwójka turystów nie żyje, ratownicy, którzy ruszyli z centrali, nie przerywają akcji, uznając, że koledzy mogą potrzebować pomocy przy zejściu. Gdy prawie są u celu, sami zostają porwani przez lawinę.

Lichota sam odkopuje się spod śniegu. Łapie za radio.

- Żyję, nic mi nie jest.

- Wszystkich nas zasypało – słyszy w odbiorniku głos naczelnika.

Jan Krzysztof też szybko wydostaje się z lawiny. Razem z Lichotą szukają pozostałych, nie ma chwili do stracenia. Przysypanych ratowników pomagają zlokalizować detektory lawinowe i światła czołówek, które przebijają się przez śnieg. Edek i naczelnik biegną od jednego do drugiego, odkopując kolegów:

- Żyjesz? Wszystko w porządku?

Maciej jest w ciężkim stanie. Reanimacja. Wraca oddech. Dawaj do następnego! Brakuje jeszcze dwójki – Marka Łabunowicza i Bartka Olszańskiego. W końcu ich namierzają, ale są dwa metry pod śniegiem.

Nie ma już szans na uratowanie Bartka.

W przypadku Marka reanimacja trwa kilka godzin. Udaje się na chwile przywrócić oddech, ale jego stan jest krytyczny. Naczelnik zarządza szybki transport do schroniska. Kładą Marka na porozsuwanych stołach, grzeją prześcieradłami moczonymi w gorącej wodzie. Lekarze wstrzykują leki, próbując ratować życie, które gaśnie.

Edward Lichota: Siedzieliśmy w sali i słuchaliśmy w ciszy oddechu Marka.

Po jakimś czasie oddech ustał.

Obowiązek

Kilka dni po śmierci Łabunowicza i Olszańskiego Adam Marasek, doświadczony ratownik i kronikarz TOPR, pytał w „Tygodniku Podhalańskim”: „czy za głupotę turystów ratownicy musieli zapłacić tak straszną cenę?”.

Od początku istnienia instytucji TOPR-owcy często ryzykują życie z powodu zwykłej bezmyślności wspinaczy. Jedni turyści ignorują ostrzeżenia o trudnych warunkach, inni dzwonią po pomoc, choć wcale jej nie potrzebują. Po nagłośnieniu sprawy przez media rusza jedyna lawina, na którą ratownicy w ogóle nie reagują. To lawina komentarzy. Ludzie domagają się, by turyści ponosili koszty akcji ratunkowej. TOPR-owcy mają jednak zupełnie inne zdanie.

Jan Krzysztof: Zwykle pisze się o tym, by płacili ci, którzy zachowali się nieodpowiedzialnie i wykazali się brakiem wyobraźni. To ma być rodzaj kary, a przecież w Polsce ratownictwo jest bezpłatne. Kierowcy prowadzący samochód pod wpływem alkoholu powodują karambole, wzywa się karetki, zastępy straży, śmigłowce, a sprawcy wypadków za nie nie płacą.

Bartek Gąsienica-Józkowy: Rozmawiałem na ten temat z ratownikami z zagranicy. Gdy u nich dzwoni telefon z prośbą o pomoc w górach, najczęściej od razu pada pytanie: "czy jesteś ubezpieczony?". Jeśli nie, zaczynają się schody. My natomiast pytamy: „co się stało?”. Skupiajmy się na swojej robocie i ratujmy ludzi, a sprawami finansowymi niech zajmuje się ktoś inny.

Edward Lichota: Każdy obywatel ma zagwarantowane bezpłatne udzielenie mu pomocy. Czemu góry mają być wyjątkiem? W innych krajach ubezpieczenia turystyczne nie pokrywają dziesięciu procent kosztów służby ratowników.

Jan Krzysztof: Utrzymanie TOPR i tak będzie kosztować tyle samo niezależnie od liczby zgłoszeń. Nie pobieramy wynagrodzeń za konkretne akcje. U nas system indywidualnej odpowiedzialności jest rozwiązany inaczej. Pobierane są opłaty za wstęp do Tatrzańskiego Parku Narodowego. Z każdego biletu 15 procent idzie na rzecz TOPR. Koniec końców, to większa kwota, niż nasi sąsiedzi uzyskują z odpłatności za akcje. Uważam, że nasze rozwiązanie jest bardzo sensowne. Słowacy chętnie by się z nami zamienili.

Foto: Andrzej Górka / Archiwum TOPR

Telefony, część II

Od rana w centrali TOPR-u jest jak w ulu. Jedno zgłoszenie goni kolejne.

I. Mama wspinała się z córką pod Zawratem. Spadła, ma poważny uraz głowy.

II. Pod Rysami upadek z dużej wysokości. Turysta stracił przytomność.

III. Dwójka turystów szła od Krzyżnego w kierunku Buczynowych Turni. Stracili ze sobą kontakt. Kolega obawia się, że partner spadł.

IV. Drwal przygnieciony przez drzewo, prawdopodobnie doznał sporych obrażeń.

V. Turysta poważnie uszkodził dłoń. Istnieje ryzyko, że jeśli ratownicy nie dotrą do niego w ciągu kilku godzin, konieczna będzie amputacja.

Pięć zgłoszeń w bardzo krótkim czasie. Edek jako kierownik zmiany musi zdecydować, który przypadek jest najpilniejszy. Pewnie znowu wróci do domu dopiero następnego dnia. Przywita się z rodziną i padnie na łóżko, żeby odespać poprzednią noc. O czym pomyśli, gdy otworzy oczy?

Może przypomni sobie drwala, którego reanimowali kilka godzin? Może znów zacznie zastanawiać się, jak ma pracować na takiej intensywności do 65. roku życia? Może enty raz w tym miesiącu ruszy w góry jako przewodnik, żeby dorobić do pensji?

Może, ale to dopiero jutro. Teraz reszta spraw musi zaczekać. Edek zapina kurtkę i rusza na akcję.

Teraz trzeba ratować człowieka.