Dlaczego producenci samochodów dbają o to, żeby wraz z premierą nowego modelu pojawiały się też odpowiednie „resoraki”? Bo w ten sposób wychowują sobie przyszłych klientów. Każdy przytomny szef firmy, a już na pewno jego podwładny odpowiedzialny za markę i rynek, wie że sukces rynkowy nie jest dany raz na zawsze. Jeśli dziś sprzedajesz swoje samochody dobrze sytuowanym 40-, 50-latkom to za 20-30 lat twoi dzisiejsi klienci albo odejdą z przyczyn naturalnych, albo jako emeryci będą mieli pilniejsze wydatki niż nowe auto. Musisz już dziś wychować nowe pokolenie nabywców. Dlatego wypuszczasz resoraki dla dzieci, a młodzieży pokazujesz filmy, w których superbohaterzy jeżdżą autami twojej marki.

Kampania wyborcza pod wieloma względami przypomina zmasowaną kampanię reklamową: masz kilkanaście tygodni, by przekonać prawie 30 mln wyborców do swojego produktu, czyli partii. Co najmniej od 2007 r. widać wyraźnie, że wygrywa ten, kto potrafi przekonać do siebie młodych wyborców: w 2007 i 2011 r. młodzi dali zwycięstwo Platformie Obywatelskiej, w 2015 r. w tej kategorii wygrało Prawo i Sprawiedliwość.

Zorganizowane w Gdańsku obchody 30. rocznicy wyborów z 1989 r. były naprawdę fantastyczną imprezą: dopisała pogoda, pośród setek rozmaitych imprez każdy mógł znaleźć coś dla siebie: od licznych debat po spotkania na żywo z bohaterami tamtych dni - sam widziałem Władysława Frasyniuka w ECS w charakterze „misia z Krupówek”, z którym mnóstwo osób chciało sobie zrobić zdjęcie. Jednego tylko brakowało: młodzieży. Oczywiście zdarzali się młodzi ludzie, ale średnia wieku zdecydowanie przekraczała 40, a może i 50 lat. Dla wielu uczestników to była impreza wspominkowa: jedni wspominali udział w opozycji, inni swoje pierwsze wybory. Nawet ci najmłodsi, którzy pierwszy raz mogli zagłosować w 1989 r. to dziś prawie 50-latkowie (łącznie z niżej podpisanym).

Mimo prób wypaczania i przemilczania najnowszej historii nie sposób sobie wyobrazić dzisiejszej Polski bez Okrągłego Stołu i wyborów z 4 czerwca. To był historyczny przełom i przez wiele lat polski znak firmowy: bezkrwawy przewrót dokonany za pomocą negocjacji i kompromisu. Można się spierać czy dało się przeprowadzić te przemiany lepiej, ale nikt uczciwy nie jest w stanie zakwestionować znaczenia tamtych wyborów. Rzecz w tym, że to było... 30 lat temu. Od tego czasu urodziło się 12 mln młodych ludzi, którzy kompletnie nie pamiętają tamtych czasów.

Wyobraźmy sobie, hipotetycznie, że w połowie lat 70. mamy w Polsce wolne wybory i ktoś zakłada partię zwycięzców II wojny światowej. Usłyszałby że owszem, jesteśmy wam wdzięczni za 30 lat pokoju, ale my, młodzi, marzymy o własnym „maluchu”, kawalerce z widną kuchnią i potańcówce do przebojów Anny Jantar.

Niestety, podobnie wygląda dziś epatowanie młodych ludzi zwycięstwem sprzed 30 lat. I nie są to wyssane z palca tezy publicysty lecz praktyczne obserwacje z jednej z nielicznych gdańskich imprez, na których młodzi się pojawili – a mowa o jubileuszowym koncercie „Polskę kocham”. Miałem okazję wysłuchać go w otoczeniu dwudziestokilkulatków, którzy przyszli na darmowy koncert z udziałem swoich idoli, takich jak Krzysztof Zalewski, Michał Szpak czy Igor Herbut. Budzili żywe emocje nawet jeśli śpiewali piosenki z zupełnie innej epoki – „Krakowski spleen” w wykonaniu Herbuta był godny Kory, a Zalewski doskonale wspomógł Lady Pank. Kiedy jednak na scenie pojawiał się Oddział Zamknięty, Mr Zoob czy Sztywny Pal Azji, za plecami słyszałem pełne zdziwienia „Ty, a kto to jest?” Pełną emocji „Modlitwę o wschodzie słońca” Natana Tennenbauma w wykonaniu Macieja Maleńczuka młodzi ludzie wokół mnie wysłuchali w ciszy, ale wynikającej raczej z zaskoczenia i braku chwytliwego refrenu, bo już przy „Moim kawałku podłogi” Mr Zooba wszyscy skakali i głośno śpiewali refren. Tyle że tekst „mój jest ten kawałek podłogi, nie mówcie mi więc co mam robić” zupełnie co innego znaczył w opresyjnych latach 80., a zupełnie co innego dzisiaj. Ale to plus, że różne pokolenia są w stanie wspólnie szaleć przy leciwych już piosenkach.

Czym przekonać młodych w wyborach? Nie mam gotowych pomysłów, to zadanie dla poważnych analityków. Ale wydaje mi się, że odłogiem leży np. potężna kwestia ekologii, która młodych żywo interesuje: wszak to oni mają przed sobą jeszcze długie lata życie na planecie, której klimat coraz bardziej się psuje. Dlaczego nikt nie pokaże im wiarygodnego planu odchodzenia od węgla w energetyce, pomysłów na realną poprawę jakości powietrza, lepszą gospodarkę wodą czy recykling śmieci?

Po 1989 r. wyrosło już całe pokolenie, które też chciałoby mieć wpływ na to jak będzie wyglądała Polska. W końcu to oni będą w niej mieszkać dłużej niż my, którzy dobrze pamiętamy 4 czerwca 1989 r. Czas o tym z nimi porozmawiać. Nie z ambony czy mównicy, tylko po partnersku. Jak śpiewał Wojciech Młynarski: „Może to coś da, kto wie?”