Ĉefpaĝo

Lingvouzo



Vidu la 26 lingvojn en kiuj aperas Le Monde diplomatique



Via forumo



Ligoj Akceptejo >> 1a junio 2017



Ĉavismo kaj Venezuelo, hodiaŭ



de Ignacio RAMONET El ĉiuj usonaj institucioj pritraktantaj la eksteran politikon, la plej influa estas sendube la Council on Foreign Relations, fondita en 1921, kiu eldonas la – koncerne al eksteraj aferoj – tutmonde plej vaste konatan Foreign Affairs [1]. Ĝia ĉefa sidejo troviĝas en la centro de Manhattan, en Novjorko, en angulo de la tre eleganta Park Avenue, kaj tra ĝi pasis en la daŭro de preskaŭ unu jarcento kelkaj el la plej elstaraj politikaj figuroj, kiuj ĉefrolis en la nuntempa historio. Okaze de la anglalingva eldono de mia libro Hugo Chávez : Mia unua vivo [2], la Council on Foreign Relations decidis organizi ronddebaton pri la temo „Ĉavismo kaj Venezuelo, hodiaŭ”. Tiu decido okazis ja antaŭ dek monatoj, en la pasinta septembro, kiam neniu imagis la nunajn cirkonstancojn en Karakaso. Do, kiam alvenis la tago de la debato – la pasinta 17-a de majo – okaze de manifestacioj kaj perfortoj en Venezuelo la etoso estis notinde ŝtreĉa ankaŭ en Novjorko. Ĉe la tablo akompanis min Jennifer McCoy, instruistino pri Politika Scienco en la Universitato de Georgio kaj eksa direktorino de la Centro Carter (fondita de la eksa usona prezidanto Jimmy Carter), kiu rekte atentis la elektojn en Venezuelo [3] ; kaj Lisa Viscidi, fakulino pri temoj de energio kaj petrolo, kaj ofta verkantino de la gazeto Foreign Affairs [4]. La debaton enkondukis Romuald Sciora, eseisto, fakulo de la Unuiĝintaj Nacioj. La kunsidgvidanto estis Jonathan Tepperman, ĉefredaktoro de Foreign Affairs. La aliaj fakuloj kaj la gvidanto mem tuj klopodis estigi la senton, ke la „ĉavisma sistemo” falas, ke tio okazos post kelkaj tagoj, maksimume post kelkaj semajnoj, kaj ke la debato, laŭ ili, devos centriĝi en la temo : „kial dispeciĝis la ĉavismo ?”. Mi malkonsentis. La ĉavismo, mi diris, ne estas nur ordinara politiko, sed ĉefe majoritata sociologia realo en Venezuelo. Senkonsidere al la okazontaĵoj la ĉavismo estos, dum longaj jardekoj, firma en la sento de la plej malriĉa venezuela loĝantaro. Samkiel la peronismo en Argentino. Tion mi volas klarigi. Kiel ĉiuj revolucioj la bolivara estas arkitekturo, kie kuniĝas serio da gravaj malsamaj fortoj, kiuj unuiĝinte formas radikale novan politikan dinamikon. La prezidanto Maduro diras : „La ĉavismo estas interkruciĝo de pluraj vojoj malfermitaj de la liberigantoj, kaj interkruciĝo de pluraj serĉadoj komencitaj de multaj prisociaj revuloj, kiuj havas komunan kernan punkton : la penson de Hugo Chávez”. Kiam la komandanto Chávez fariĝis prezidanto en 1999, li ne havis grandan partion ; li alvenis gvidante tre diversan popolan movadon, kie estis militistoj, eksaj gerilanoj kaj tre heterogenaj maldekstremaj grupoj. Li sukcesis havi popolan subtenon per diskurso pri refondiĝo : la refondiĝo de Venezuelo, kiu estas la bazo mem de la ĉavismo, ĉar en la nemovebla kerno de la ĉavisma filozofio ni renkontas la relokigon de la koncepto de nacio, kaj la restaŭradon kaj la defendon de la nacia identeco. Hugo Chávez inventis por Venezuelo kaj Latinameriko tion, kion ni povas nomi „politiko de la liberiĝo”, samkiel ni diras, ke ekzistas „teologio de la liberiĝo” ; kun prioritata eblo por la popolo, la malriĉuloj kaj la humilaj homoj. Kun kapablo pri politika pedagogio Chávez instigis amasan popolan politikigon, kaj li konceptis ian politikon de liberiĝo de la popolo, kie la popolo, kapabla pri politika konscio, estas aŭtoro de sia propra destino. Chávez intuiciis, ke la epoko permesas provi novajn vojojn, kaj li tiel sukcesis ellabori kaj transdoni al la seniluziiĝinta venezuela popolo novan esperon. Tiusence la ĉavismo klarigas al la venezuelanoj kiuj ili estas, al kio ili aspiras, kaj kiuj estas iliaj rajtoj. Tiu nova klarigo respondas malnovajn demandojn : Kio estas la venezuela socio ? Kiuj estas ĝiaj problemoj ? Kiuj estas la viktimoj ? Kiuj kulpas ? Kiuj solvoj ekzistas ? Tiun novan vidpunkton rakontas tagon post tago, diskurson post diskurso, kun granda komunikefiko Hugo Chávez, kiu fariĝis intelekta kaj alloga modelo. Do, la ĉavismo estas nova latinamerika politika vojo, kiu liberiĝas kaj emancipiĝas de la eterna eŭropa kaj anglosaksa koncepta dominado. Ĝi por la unua fojo estas originalaĵo, fonto, kaj ne spegulo aŭ kopio de io farita aliloke. Tiusence la ĉavismo estas ankaŭ revolucia eblo. Ĝi estas la plej nova kaj kuraĝa projekto en Venezuelo post la tempo de Simón Bolívar [Simón Bolívar (1783-1830) : Venezuela militisto, strategiisto, ŝtatestro kaj politikisto, en Ameriko konata kiel La Liberiganto. N. de la T.]. Ĝi estas la sola projekto de paco, progreso, justeco kaj prospero por la venezuela popolo ekde 1810. Kion signifas esti ĉavisto ? Tio signifas alproksimiĝi al la politika pensado de la fondintoj de Venezuelo. La „Arbo de la Tri Radikoj” estas kerna koncepto de la ĉavismo. Chávez difinis ĝin jene : „Unue estas la bolivara radiko pro la diro de Bolívar pri egaleco kaj libereco, kaj pro lia geopolitika vidpunkto pri la integriĝo de Latinameriko ; poste estas la radiko zamoraa pro Ezequiel Zamora [Ezequiel Zamora ([1817-1860) : venezuela politikisto ĉefrolulo en la Federacia Milito. N. de la T.] la generalo de la suverena popolo kaj de la unuiĝo civito-armea ; kaj fine estas la radiko robinsona pro Simón Rodríguez [Simón Narciso de Jesús Carreño Rodríguez (1769–1854) : venezuela edukanto, verkisto, eseisto kaj filozofo. N. de la T.] la instruisto de Bolívar, la „Robinsono”, la saĝulo de la popola edukado, kaj denove la libereco kaj la egaleco”. Al tiuj tri radikoj Chávez aldonadas aliajn : ekzemple, Miranda kaj Sucre, kaj poste aliajn kiel José Martí [José Julián Martí y Pérez (1853-1895) : kubano de universala penso, kiu fariĝis la plej granda hispanamerika politika pensulo. N. de la T.], Che Guevara [Ernesto Guevara de la Serna (1928-1967) : argentina revolucia batalanto universale konata kiel Che Guevara. N. de la T.] kaj Fidel Castro … Esti ĉavisto signifas ankaŭ esti profunde kristano. La komandanto Chávez ĉiam konsideris la veran kristanismon parto de sia vivo, de sia esenco kaj de siaj valoroj. Hugo Chávez estis pragmata gvidanto, kiu scipovis adapti la manierojn de sia agado al la historiaj cirkonstancoj ; kiu neniam forgesis la atingendajn celojn kaj ĉiam tenis siajn principojn nemoveblaj. Li estis konvinkita, ke Venezuelo povis en la pasinteco fari heroaĵojn kaj esti unu el la ĉefaj landoj de Latinameriko, ĉar ĝi estis instigata de alta idearo pri komuna destino. Aliflanke Chávez sciis, ke la venezuelanoj havas la tenton enfermiĝi ĉirkaŭ siaj kvereloj kaj internaj dividoj (politikaj, sociaj, intelektaj), kio – laŭ la ĉavisma vidpunkto – estigas al ili la riskon fali kaj ruli sur la tobogano de la malprogreso. Do, por povi efike agadi kaj loki sin en la avangardo de la latinamerikaj landoj, Venezuelon devas unuigi historia pioniro kaj grandioza projekto, kaj strukturi (kun efika ekvilibro de povoj) politikaj, militecaj, ekonomiaj kaj sociaj institucioj por eviti la internajn batalojn. Oni devas insisti pri la fakto, ke ene de la ĉavismo ekzistas patriotisma filozofio de la humanismo, heredita de la kristanismo kaj de la teologio de la liberiĝo. La ĉavisma humanismo estas samtempe celo de la venezuela grandeco, ĉar la mesaĝo de Venezuelo por la mondo estas profunde humanisma kaj sekvo de la socia politika justeco, kies unua celo estas unuigi la nacion. La ĉavismo havas, do, diversajn grandecojn : historian, filozofian kaj politikan. De ideologia vidpunkto la ĉavismo alprenas kaj sintezas, kiel estis dirite, la politikan agadon de Hugo Chávez kaj ankaŭ liajn politikajn pensojn, nome la doktrinon dedukteblan el liaj paroladoj kaj tekstoj. Kiel politika agado la ĉavismo estas karakterizata de la jenaj grandaj gvidlinioj : – suvereneco kaj nacia sendependeco ; malakcepto de dominado farita de iu ajn imperia superpotenco, ĉefe Usono. Chávez diris : „Tiu nescianta, ke la ĉefa malamiko estas la usona imperiismo, ne povas kompreni nek defendi la patrujon” ; – malakcepto de kiu ajn pretendo pri ekonomia kaj financa superpovo (Internacia Mon-Fonduso, Monda Banko, Monda Komerc-Organizaĵo). La sendependecon oni defendas ne sole en la politika kampo, sed ankaŭ en la ekonomiaj, geopolitikaj, kulturaj, diplomatiaj kaj armeaj sektoroj ; – firmaj ŝtataj institucioj, kiel tiuj de la 5-a Respubliko establitaj de la Konstitucio de 1999 ; – forta estraro kaj ia personigo de la politiko por eviti la senpovecon de la partiaj reĝimoj ; – forta kaj stabila estrarpovo, kiu donas al la prezidanto de la Respubliko gravan rolon ; – rekta rilato inter la gvidanto kaj la popolo, kiu iras super la niveloj de perado, danke al „engaĝiga” konceptado de la demokratio, kun ofta disponebleco pri referendumo kaj elektoj, kaj pri interŝanĝ-dialogo gvidanto-popolo per unika uzo de la amaskomunikiloj ; – civito-armea strukturo, kies kerno estas la prezidanto mem, kiu kunordigas la plej bonajn progresemajn civitajn movadojn kaj la patriotisman saĝecon de la militfortoj ; la Armitaj Fortoj havas rektan rilaton kun la projekto de nacia progreso kadre de la civito-armea unuiĝo ; – la nacia sendependeco kaj la grandeco de Venezuelo ; – la nacia unuiĝo de ĉiuj venezuelanoj – spite la tradiciajn politikajn aŭ regionajn diferencojn, kiuj en la pasinteco kaŭzis dividon kaj malprogreson – kun rekta rilato inter gvidanto kaj popolo, firmigita de la sociaj politikoj de inkluzivigo kaj socia justeco ; – la prioritato de la politiko super aliaj konsideroj (ekonomiaj, administraj, teĥnikaj, burokrataj ktp) ; – respekto de la ŝtata aŭtoritato ; – profunda volo pri socia justeco ; – interveno de la ŝtato en la ekonomio ; – la reaktivigo de la OPEP kaj kunordigo de la petrolindustriaj politikoj de la produktantoj kaj eksportantoj ; – la latinamerika integriĝo kiel daŭra perspektivo kaj ideologia prioritato instigata de Simón Bolívar ; kaj kreado de konkretaj institucioj por la integriĝo (Bolivareca Komerctraktato por la Popoloj de Nia Ameriko, Unuiĝo de la Sudaj Landoj, Banko de la Sudo, Celac[integriĝo ĉefe ekonomia de la landoj de Karibio kaj Latinameriko], Petrocaribe[iniciato de energio-kunlaborado proponita de la venezuela bolivara registaro], Telesur) ; – la konceptado de plurpotenca mondo sen hegemonioj, kio postulas venki la projekton de imperia unuflanka hegemonio por garantii la tutmondan pacon kaj la „ekvilibron de la universo”. Instigi multcentran kaj plurflankan mondon. Chávez tion nomis la kvara granda historia celo de la „Plano de la Patrujo”, kiu estis lia regadprogramo por la periodo 2013-2019 ; – diplomatia rilato sudo-sudo kun multobligo de la rilatoj kun la sudaj landoj per la movado de ne-aliĝintaj landoj kaj de ekvilibraj aliancoj : Suda Ameriko-Afriko (SAA) kaj Suda Ameriko-Arabaj Landoj (SAAL). Chávez emis ankaŭ al la grupo BRICS (Brazilo, Rusujo, Hindujo, Ĉinujo kaj Sud-Afriko) kaj proponis al si aliancon de Venezuelo kun tiu grupo por fortigi plurpotencan mondon ; – nacia solidareco inter la civitanoj kaj la teritorioj ; kaj latinamerika solidareco ; – respekto de la nacioj, kiuj estas kulturaj entoj faritaj de la historio, kaj bastionoj de la popoloj kontraŭ la imperiismoj ; – malakcepto de la doktrino de la ekonomia novliberalismo, kaj la prefero pri ekonomio gvidata de la ŝtato, por volonteca kaj strukturiga progreso (kun grandaj publikaj projektoj, alŝtatigo de la strategiaj sektoroj, sendependeco pri nutrado ktp) ; – konstrui „ŝtaton de la taskoj” por pli rekte respondi al la diversaj sociaj bezonoj de la popolo ; – evolui al la difino de bolivereca kaj humanisma socialismo, en demokratieco kaj en libereco, kaj krome doni al la laboristoj efikan socian protekton kaj povon per eblo aliri la decidojn de la entrepreno kaj ties utilojn. Unu el la ĉefaj celoj de la ĉavismo estas reamikigi la venezuelanojn kun la patrujo, fratigi ilin kaj povi krei ŝtaton kun pli granda suvereneco, pli granda administra efikeco, pli granda justeco kaj egaleco. La ĉavismo aspiras kunigi homojn de ĉiuj politikaj devenoj ĉirkaŭ granda projekto pri „potenca lando” kaj rezoluta agado de gvidanto. Por atingi tiujn celojn la ĉavisma metodo estas la pragmatismo kaj la malakcepto de la ideologiaj limigoj. Ĝiaj du ĉefaj aksoj estas : interna unueco cele al granda patriotisma kaj socia projekto ; sendependeco kaj starigo de „potenca Venezuelo” en Latinameriko kaj en la mondo. La ĉavismo estas, do, sistemo „de pensado, de volo kaj de agado”. Ĝi agas surbaze de la faktoj kaj la cirkonstancoj, ne de antaŭfiksitaj doktrinoj kaj ideologioj. Rezoluteco kontraŭ fatalismo ; agemo kontraŭ malagemo, kontraŭ la deflankiĝo kaj la rezigno. Laŭ Chávez la unua afero estas Venezuelo. Lia politika agado estas krei la kondiĉojn, por ke la patrujo plej efike agados. Tio estas atingebla nur se la venezuela popolo unuiĝas ĉirkaŭ socia projekto difinita de alloga gvidanto, kiu instigas ĝin al la granda historia idealo. La bazo de la pensado de Chávez estas pluraj radikoj, kiuj interplektiĝas por formi novan venezuelan progreseman ideologion. Ĝin karakterizas la foresto de dogmoj, por esti malsama disde la malsukcesaj socialismaj eksperimentoj en Eŭropo en la 20-a jarcento. Pro tio, por diferencigi ĝin de tiu ideologio malŝatata de Pollando en 1980, aŭ de tiu falinta kun la berlina muro en 1989, aŭ de tiu dispeciĝinta en 1991, kiam falis Sovetunio, Chávez parolis pri „socialismo de la 21-a jarcento”. Temas pri socialismo naskiĝinta en Latinameriko, kiu devas kongrui kun nia tempo, kaj pro tio Chávez aldonis al ĝi ĉefe tri dimensiojn : la engaĝigan demokration, la feminismon kaj la sentemon pri ekologio. Tiun „socialismon de la 21-a jarcento” oni konsideras kongrua kun la privata proprieto, kvankam ĝi instigas aliajn socialismajn kaj solidarajn formojn de proprieto, kiel la kooperativojn kaj la kunmastradon. Tiu socialismo kongruas ankaŭ kun la ekonomia naciismo. Chávez ne hezitis alŝtatigi la grandajn entreprenojn de strategiaj sektoroj, kiujn dominis eksterlandaj kapitaloj. La „socialismo de la 21-a jarcento” kongruas, mi insistas pri tio, ankaŭ kun la sociala kristanismo. Chávez alprenis la malnovan sloganon de la sandinistoj : „Kristanismo kaj revolucio, ne estas kontraŭdiro”, surbaze de la aserto, laŭ kiu la vera identeco de la kristanismo estas donita de la teologio de la liberiĝo. Ne vane Chávez asertis, ke Jesuo Kristo estis la unua socialisto de la moderna erao, kaj ke la „regno de Dio” devas esti konstruata ĉi tie, sur la Tero. Ĉar la ĉavismo estas, esence, projekto de demokratiigo de la feliĉo. El tio eblas dedukti, ke la ĉavismo emas nature fari en Venezuelo hegemonion, pro ĝia kapablo gvidi intelekte kaj morale la socion, kaj ĉar ĝi ebligis la politikan renovigon de iu demokratio, kie devas partopreni registaro, armitaj fortoj kaj popolo unuiĝintaj en la vastiĝo de la sociaj rajtoj kaj en la justa redistribuado de la riĉaĵoj de la lando. En la salono de la Council on Foreign Relations ne ĉiuj aŭskultantoj konsentis pri ĉi tiuj opinioj. Kiel kutime. En la sekvinta kolokvo por interŝanĝo inter publiko kaj fakuloj, pluraj homoj kun pasio foje varmega defendis la pravigojn de la venezuela opozicio [5]. Surstrate, grupeto de manifestaciantoj emaj al tiu opozicio kritikis la principon mem de ĉi tiu faka evento. Tre malbona afero. La elementa etiko de la demokratieco havas bazan regulon : aŭskulti la aliulon. Ignacio Ramonet La 2-an de junio 2017 esperantigita de Norberto Díaz Guevara fonto : http://www.cubadebate.cu/opinion/20... origina fonto : Le Monde Diplomatique Presebla versio



En tiu ĉi numero:



- La kapitalismo priskribita per keĉupo

- Elektadoj, klub-sandviĉoj kaj vojkavoj en Britio

- Ĉinaj falsitaj produktoj por Afriko



- La kompleta resumo 1a junio 2017









echo "La aŭtoro"; ?>



Ignacio RAMONET





La lastaj artikoloj de tiu ĉi aŭtoro:



Tunizio, Egiptio, Maroko - tiuj “amikaj diktaturoj”



Indignu !



Kvin kaŭzoj de la araba insurekcio



Libio — justo kaj maljusto







Tradukita de:

Norberto Díaz Guevara





[1] https://www.foreignaffairs.com/ [2] Ignacio Ramonet, Hugo Chávez : My First Life, Verso, Londono, 2016. [3] Vd. ekzemple, Jennifer McCoy (kun Francisco Díez), International Mediation in Venezuela, United States Inst of Peace Edit., Vaŝingtono DC, 2011. [4] Vd. ekzemple, Lisa Viscidi, „Venezuela on the Brink. How the State Wrecked the Oil Sector and How to Save it”, Foreign Affairs, Novjorko, septembro-oktobro 2016. [5] https://www.foreignaffairs.com/even... Klaku