- Seriale o życiu codziennym pomagają Polakom nie zwariować, pokazują rzeczywistość podkolorowaną. Skoro w telewizorze jest happy end, to może i ja mam szansę na szczęśliwe zakończenie? - o krajowych wieloodcinkowych pocieszycielach z ich scenarzystką Maurą Ładosz rozmawia Kuba Korus.

2 Zobacz zdjęcia Zdjęć: 2 Ławeczka w serialu "Ranczo"

Jakub Korus: Jaki jest ulubiony serialowy bohater Polaków?Maura Ładosz: Rozczaruję cię. To jak zapytać o ulubiony rodzaj piwa lub wódki – jednego nie ma. Ale musi być ładny, grzeczny i odprasowany. Stać po stronie dobra, nadawać się na zięcia albo synową. Jeśli to kobieta, to musi mieć duże ładne oczy – w takie lubimy się wpatrywać. Przecież lubimy brzydkie, skomplikowane charaktery w amerykańskich serialach! - My, czyli ja, ty i grupa naszych znajomych. A to nie jest większość polskiej widowni. Ta, z racji tego, jak została wychowana, lubi postaci niekontrowersyjne, takie, z którymi można się utożsamiać. Na świecie mamy bohaterów wyróżniających się: karłów i olbrzymów, osoby zdeformowane, brzydkie. U nas wszyscy ciągle mają błyszczący uśmiech i piękne zęby. Dlaczego?- Seriale o życiu codziennym pomagają Polakom nie zwariować. Pokazują więc rzeczywistość podkolorowaną, nieco wyidealizowaną, w której prawie każdy chciałby żyć. Telewizja przecież nie kłamie: skoro pokazali happy end w telewizorze, to może i dla mnie jest szansa na szczęśliwe zakończenie? Nie można przesadzać z dramatyzmem? - Trzeba wyczuć moment. Kiedy dramatyzmu jest zbyt wiele, widzowie piszą do nas: „Jezus Maria, tej to ciągle wiatr wieje w oczy”. Ale są też wytrwali. Lubią być nagradzani za całe to trwające przez sto odcinków cierpienie, które przetrwali z bohaterem. Nawet jeśli się do tego nie przyznają, sielanką szybko by się znudzili. Ten bohater i jego problemy będą inne w TVP i w telewizjach komercyjnych? - Tak, warunkują to odbiorcy i style stacji. Przez lata TVN stworzył polski styl glamour: wszyscy są świetnie ubrani, mieszkają w loftach, są bogaci i nieszczęśliwi, to jest ten sznyt. Natomiast w Jedynce czy Dwójce będą bardziej swojscy, raczej ze wsi albo małego miasta. Bo stamtąd są widzowie? - Tak, a bohater ma mówić zrozumiałym dla nich językiem, operować jasnymi kodami zachowań. Historia jego życia ma być podobna, aspiracje nie mogą szczególnie się wyróżniać – bez względu, czy to mieszkaniec wsi, czy dziewczyna, która przyjechała do dużego miasta. Tylko wtedy widz może bohatera polubić i mu kibicować. A to warunek sukcesu. Czyli główny bohater nie może być fajtłapą? Widzowie kochali kiedyś detektywa Monka i jego nieporadność. - Nie w Polsce. Tutaj fajtłapa nadaje się raczej na kompana głównego bohatera. Wątpię, żeby serial z nieudacznikiem, nawet sympatycznym, stał się u nas hitem. Czy główny bohater może być gejem? - Gej, jeśli się już pojawia, jest raczej karykaturą samego siebie, postacią przerysowaną. Pamiętasz tego z Brzyduli? Wystylizowany modniś. Pocieszny, niepoważny, dwuwymiarowy i odklejony od realności. Kolejna kalka. Taki bohater jest zawsze na tzw. funkcji. Czyli jest tłem i kolorytem, co najwyżej giermkiem głównego bohatera. To się nie zmienia? - Nieszczególnie. Mam zresztą takie podejrzenie, że przedstawianie ich w ten sposób nie było bez przyczyny. W polskich serialach to dalej temat tabu. Seks nadal też jest tematem tabu? - Seksem na małym ekranie rządzą dwie tendencje. Albo pokazujemy hard core, albo pruderię, ugrzecznioną, rodem z podstawówki. Nie ma u nas czułości czy namiętności. Ale tutaj seriale są tylko odbiciem lęków, stereotypów, fałszywych wyobrażeń, świadomości życzeniowej... To jest nasz społeczny problem. Co to znaczy?- Wiesz, że polscy aktorzy umieją świetnie grać brutalność, gniew i oburzenie? Ale w ogóle nie wychodzą im sceny czułości! Nie jesteśmy jej uczeni, nie umiemy być dla siebie czuli, nie przytulamy się w domach. Miłość chowamy pod kołdrą. Nie umiemy więc jej przenieść na ekran. To dlatego tak uwielbiamy romantyczne seriale i komedie z zagranicy. Oglądamy tam silne, wiarygodne emocje, których nam brakuje. A podchwytujemy światowe trendy? Corcky dał nam Maćka z Klanu? Samantha z Seksu w wielkim mieście sprawiła, że mamy takie bohaterki w Polsce? - Nie! Nawet jeśli ktoś pomyślał tak o Corckym i Maćku, to u nas zamieniło się to w karykaturę. Maciek wzbudzał złe emocje, stał się pośmiewiskiem, postacią, która źle funkcjonowała, bo nie było pomysłu, jak ją osadzić w polskiej rzeczywistości. Osoba z zespołem Downa to jeszcze nie pomysł na postać. Wierzysz, że seriale mogłyby coś zmienić? Przekonać Polaków do większej tolerancji czy otwartości? Moją babcię do przyjęcia imigrantów? - Pamiętasz Dynastię? Wszystkie kobiety chciały się tak strzyc i nosić – seriale mają ogromną moc oddziaływania. Ludzie traktują bohaterów jak członków rodziny: matkę, ojca, siostrę, brata. Jeśli ich ukochany powie, że mają jeść zupę pomidorową, bo jest dla nich dobra, to zaczną ją jeść. Albo przynajmniej zastanawiać się, czy przypadkiem tego nie robić. Byle nie byłoby to nachalne. I nie działo się pod przymusem. Dlaczego? - Bo widz nie cierpi blagi. Jest naiwny, kiedy chce być, ale tak naprawdę trudno go oszukać. Kiedy zmieniają się scenarzyści, widzowie wychwytują to błyskawicznie: niemal zawsze widać to słupkach oglądalności. Jest też tak, że w pewnych dekoracjach jedne wątki przechodzą, inne nie. Na przykład? - Na serialowej wsi przechodzą bardziej naciągane sprawy, nawet głupoty. Taką mamy konwencję. Fot.: Materiały prasowe / BRAK Ze wsi łatwiej nam się śmiać? Miejska klasa średnia traktuje się bardziej poważnie? - Oglądając seriale, chcemy sobie poprawiać samopoczucie. Chcemy więc oglądać takie miasto i taką klasę średnią, jaką chcemy być i taką wieś, z jakiej uciekliśmy. Najważniejsze rzeczy muszą się dziać w miastach, problemy na wsi bagatelizujemy i traktujemy z przymrużeniem oka. Co tam może być za kłopot? Kura się może nie nieść? Jest w tym serialowym podglądaniu wsi wyższość wobec niej?- Utwierdzamy się w przekonaniu, że skoro my jesteśmy tutaj, w mieście, a tamci zostali na wsi, to coś z nimi nie do końca tak. Jesteśmy nuworyszami, nie mamy więc do siebie dystansu. Sądzisz, że gdyby życie Polaka było łatwiejsze, to chętniej oglądałby bardziej skomplikowane postaci i większe dramaty niż te, o których mówisz? - Na pewno! Przecież wszystkie te ciężkie, brutalne seriale pokroju Forbrydelsen czy True Detectivea powstają w społeczeństwach, gdzie żyje się lepiej. Skoro masz nudne życie na co dzień, wszystko się dobrze układa, to szukasz sensacji w rozrywce. W swoim nudnym życiu klasa średnia chce odrobiny przygody. A u nas? Nawet nie wiadomo, co to jest ta klasa średnia. Pieniądze są kluczowe? Skandynawia robi świetne seriale bez takich pieniędzy jak amerykańskie stacje.- Budżet liczy się tylko do pewnego momentu. To oczywiście ciągle interes, producent nie chce na nim stracić. Ale reszta to dobry scenariusz, a do tych nie mamy odwagi. Ciągle tłuczemy seriale o tym samym i stajemy się niewolnikami schematów. A widz robi się coraz głupszy.... - Głupszy i otępiały. Wychowaliśmy go do oglądania papki. I nie da się tego zmienić? - To się nie zmieni, póki klasa średnia nie zacznie oglądać dobrych seriali, czytać dobrych książek, słuchać dobrej muzyki – to naczynia połączone, bo wtedy robienie ich w dobrej jakości staje się opłacalne i mniej ryzykowne. A klasa średnia jest na razie skupiona na sobie, patrzy tylko na swój ogródek. Za granicą jest inaczej?- Na Zachodzie zdążyła już się nasycić sukcesem i rozejrzeć dookoła. Nam pozostaje zasada Maklakiewicza: słuchamy i gramy te piosenki, które najlepiej znamy. I takie same seriale piszemy. Stworzenie dobrego scenariusza, to miesiące pracy. Ludzie nie chcą ryzykować. A może jesteśmy zbyt surowi wobec rodzimych produkcji? Kiedy widziałeś już Szeregowca Ryana, trudno się zachwycać polskim filmem wojennym z papierowymi czołgami. Czym może zaskoczyć polski serial, jak się już widziało Breaking Bad?- Dlatego powinniśmy szukać innego języka! Dlaczego więc tego nie robimy?- Bo brak nam odwagi. Wiesz, po czym zapadła decyzja o napisaniu drugiego sezonu Watahy? Po tym, jak przyjęła się dobrze za granicą! Dopiero kiedy dostaliśmy z zagranicy stempel jakości, postanowiono wrócić do pomysłu. A przecież temat Watahy - imigracja, przemyt ludzi, akcja na granicy Unii – jest bardzo aktualny. Jak się takich tematów na seriale szuka? Trzeba mieć ucho na poziomie chodnika? Ulicy? - Musisz jeździć tramwajami, autobusami i pociągami. To tam są historie, na które nie wpadniesz, siedząc w pokoju. Tam też znajduje się najlepszych bohaterów. A to kluczowe, bo bez nich historia jest niewiele warta. Możesz obejrzeć Big Short, ale ciągle nie będziesz wiedział, jak rosła bańka spekulacyjna, dopóki nie zobaczysz striptizerki, która na kredyt kupiła trzy domy. Jak to? - Pracujemy teraz nad kryminałem, współpracujemy z policją. Części z tych historii, choć są prawdziwe, nie możemy użyć, bo nikt by w nie nie uwierzył! Rzeczywistość może być tak przerażająca, że ludzie jej nie dźwigną, w ogóle w nią nie uwierzą. Odwrócą głowę od tego, z czym nie mogą sobie poradzić. Serial zawsze musi być trochę bajką. To kryminał. Z codziennymi sytuacjami też tak jest? - Jadę ostatnio samochodem ze znajomą Ukrainką, młodą kobietą. Rozmawiamy o niczym i w pewnym momencie, ni stąd ni zowąd ona mówi do mnie filozoficznie : „Po co to wszystko? Człowiek się rodzi, uczy, pracuje. A na koniec i tak umiera”. Gdybym to napisała w polskim serialu, nikt by mi nie uwierzył. *Maura Ładosz – scenarzystka i fotografka, autorka scenariuszy do takich seriali jak „Pierwsza miłość”, „Majka”, „Piąty stadion” „Układ warszawski” czy „Policjantki i policjanci”. Z branżą związana od ponad dekady Napisz do autora na jakub.korus@newsweek.pl albo znajdź go na Facebooku Czytaj też: 10 najlepszych seriali na lato 2016 Fot.: Materiały prasowe / BRAK