De Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) heeft van 2013 tot en met 2015 niet ingegrepen bij misstanden in enkele Nederlandse slachthuizen, zoals bij het onverdoofd slachten van biggen en geiten. Een dierenarts in dienst van de NVWA filmde de misstanden en meldde ze intern. De betrokken slachthuizen werden veelal ongemoeid gelaten, terwijl de dierenarts steeds werd overgeplaatst. Sinds begin dit jaar zit hij thuis.

Dit blijkt uit onderzoek van NRC op basis van de filmbeelden, vertrouwelijke documenten en gesprekken met betrokkenen. De beelden zijn binnen de overheidsdienst die toeziet op voedselveiligheid en dierenwelzijn tot op het hoogste niveau bekend. Ze tonen praktijken die nooit naar buiten zijn gebracht. In april van dit jaar waren er ook voor Nederland schokkende beelden van mishandeling van varkens in een slachthuis in het Belgische Tielt.

Lees hier het verhaal over de misstanden bij Nederlandse slachthuizen: Hoe zieke biggen en vieze kippen op je bord belanden

Te zien is hoe in strijd met de wet biggen en geiten bij bewustzijn werden geslacht. Bij het ritueel slachten van runderen werd een te kort mes gebruikt, waardoor de slachter moest ‘zagen’. Biggen met longontstekingen, gebroken poten en abcessen gingen de slacht in voor menselijke consumptie, terwijl dat niet mag. Levers van zieke runderen gingen bij gezond vlees in de koeling. Alleen al in één enkel slachthuis gingen duizenden kilo’s vervuilde kipfilet per dag naar de consument.

Staatssecretaris al sinds 2013 op de hoogte

De dierenarts blijkt zijn opnames op 3 september 2013 ook te hebben getoond aan toenmalig verantwoordelijk staatssecretaris Sharon Dijksma (Economische Zaken, PvdA). Dijksma schreef daarop in een brief aan de Kamer dat er „structurele tekortkomingen” zijn in het toezicht op kleine en middelgrote slachthuizen.

Ook in grote slachterijen vinden „incidenten” plaats. Overtredingen worden vaak niet gezien en als ze wel worden gezien, wordt ingrijpen te lang uitgesteld „of zelfs helemaal achterwege gelaten”. De Tweede Kamer is niet geïnformeerd over de rol van de dierenarts.

In een intern auditrapport van eind 2015 erkent de NVWA de misstanden die de dierenarts meldde en geeft hem achteraf op de meeste punten gelijk. Maar collega’s van de dierenarts namen hem zijn activistische rol kwalijk. Dat hij misstanden filmde, vonden zijn collega’s „volstrekt ongewenst”. Het moest „stoppen”.

Lees hier het interview met de man die misstanden in het slachthuis in het Vlaamse Tielt onthulde: De klokkenluider van Tielt moest zelf ook varkens doodschieten

Jan Meijer, als hoofdinspecteur bij de NVWA verantwoordelijk voor het toezicht op slachthuizen, zegt de filmbeelden gezien te hebben. „Wat daar gebeurde, kon absoluut niet”, zegt hij nu. Meijer wijst erop dat het om „uitwassen” gaat en dat het toezicht op slachthuizen volgens hem is verbeterd.

Afgelopen dertig jaar kwamen de NVWA en haar voorgangers regelmatig negatief in het nieuws. In maart 2014 concludeerde de Onderzoeksraad voor Veiligheid in een rapport: „Bedrijfsleven en overheid slagen er niet in de veiligheid van het vlees in de schappen te waarborgen.”