Paulina Młynarska "Rebel" już od 27,89 PLN

We wtorek, 12 września, miała miejsce premiera książki „Rebel”, autorstwa Pauliny Młynarskiej. Składają się na nią felietony, pisane w różnych częściach świata, w tym te publikowane na stronach Onetu

Dziennikarka zwraca uwagę na dramaty, które dzieją się w polskim podziemiu aborcyjnym

Brak dostępu do darmowej antykoncepcji rodzi poważne konsekwencje - dodaje

Uważa, że Juliusz Machulski powinien przeprosić za "Seksmisję" - to koncert seksizmu

Przemysław Bollin: „Rebel” to twoje felietony z ostatnich pięciu lat. Gdzie powstawały? Paulina Młynarska: Pięć lat temu dużo czasu, z powodów osobistych, spędzałam w Australii. Część felietonów powstała w Azji, spora ich część w Kościelisku. Z każdym rokiem coraz więcej podróżowałam. Rok ubiegły w większości przeżyłam już w Azji - w Indiach, na Sri Lance i na Bali. Złapałaś dystans do Polski? Polska to taki dziwny wynalazek, że nie wiem, czy można złapać do niej zdrowy dystans. Ale podróże mi w tym pomagają. W innych miejscach ludzie zmagają się z zupełnie innymi problemami. Z biedą, ze skutkami ocieplenia klimatu, czy z konfliktami społecznymi po obaleniu dyktatury, jak to ma miejsce teraz w Myanmie (dawniej Birma). To uczy dystansu do tzw. eurolepszości. Kiedy oddalisz zoom, te nasze problemy przestają mieć takie wielkie znaczenie. Przechodzimy teraz okres zmian struktury władzy po 28 latach od upadku komunizmu. W Polsce już tak mamy, że z jakichś powodów szybko dopadają nas siły destrukcji. Każdy kolejny rząd wprowadza totalne reformy i zmiata z powierzchni ziemi dokonania poprzedników, dyskredytując po całości to, co było. Niestety, polskie społeczeństwo się na to godzi. Kochamy obalać, nie tylko flaszki (śmiech), ale i systemy. Nawet jeśli wymagają one jedynie korekty. Szkoda, bo tracimy na to mnóstwo pieniędzy, czasu i energii. Za każdym razem, gdy wracam z Indii Północnych czy Nepalu, moja perspektywa patrzenia na Polskę się zmienia i oczywiście nabieram pokory. Nepal, ponad dwa lata po trzęsieniu ziemi, nadal leży w gruzach. Część Katmandu ciągle wygląda jak Warszawa po Powstaniu Warszawskim. Ludzie na tych gruzach gotują, dzieci robią lekcje, żyją i jeszcze potrafią okazywać gościnność. Domek z patyków i kawałka brezentu, ale dziewczyny mają długie czarne warkocze i uśmiechają się do zdjęć najpiękniej jak tylko potrafią. Rząd ich załatwił tak, że paczki, także te z Polski, które miały trafić do potrzebujących, zostały opodatkowane. Paczki, koce i żywność, które wysłaliśmy do Nepalu, zostały na lotniskach. Nie trafiły do tych ludzi. Nie wiadomo, co się stało z tymi rzeczami. Rozmawiałaś z nimi? Jasne, mam tam wielu przyjaciół. Znam na przykład 33-latka, który od ósmego roku życia pracował w górach jako porter. Niesamowitą drogę przeszedł ten chłopak. Pochodzi z małej wioski w Himalajach, udało mu się zejść do miasta w Katmandu, skończyć studia z turystyki i otworzyć własny guest house (pensjonat) w swoich stronach. Wszystko poszło w cholerę w ciągu kilku minut. Myślał, że to trzęsienie ziemi to koniec świata. Był akurat w górach z klientami, leciały głazy wielkości połowy Pałacu Kultury. Nawet mu nie przyszło do głowy, że państwo mogłoby pomóc.

Żyjemy jednak w innym miejscu na mapie. Mamy inne aspiracje społeczne, jesteśmy bardzo niepokornym narodem. Mamy też spory problem związany z brakiem edukacji obywatelskiej. W momencie, gdy zaczęliśmy aspirować do bycia w Unii Europejskiej, powinniśmy być przygotowani na wejście do rodziny wielokulturowej, gdzie funkcjonują nie tylko ludzie różnych wyznań i ras, ale też na przykład geje i lesbijki. To się nie stało. Na Zachodzie taka „kolorowa” rodzina funkcjonuje sobie wspólnie od lat 50. Kobiety, mniejszości religijne, rasowe i seksualne nie bez ofiar wywalczyły sobie swoje prawa dwa pokolenia temu. My zostaliśmy przyjęci do tej rodziny jak taki daleki kuzyn, chowany długo za żelazną kurtyną, któremu pewnych rzeczy nikt nie wytłumaczył. Że rasizm to obciach, a preferencje seksualne nie są zero jedynkowe, ale też nie są czyimś wyborem. Że nie można żywić do kogoś nienawiści za to, na co nie ma się wpływu. Weszliśmy do tej Unii i nasza obecność zaczęła zasysać niektóre zjawiska, o których nie byliśmy uczeni w szkole. Zabrakło pomysłu na to, jak nas nauczyć pokojowej koegzystencji z tzw. innym, że nie trzeba się bać inności. Ale w polskiej szkole nie mówi się nie tylko o odmiennościach kulturowych, ale i o prawach kobiet nie ma tam kompletnie nic. W Polsce wciąż rządzi perspektywa białego mężczyzny. I wiesz co? Nawet kiedy odwiedzam programy prowadzone przez, niby takich postępowych i fajnych, facetów dziennikarzy, ciągle muszę znosić ich męskie seksistowskie żarciki i końskie zaloty. Polski mężczyzna często molestuje seksualnie, a myśli, że jest miły. Są nawet badania, które to potwierdzają.

"W latach 80. życie polskiej kobiety pracującej to było coś strasznego. Pranie, sprzątanie, gotowanie pieluch, kolejki" Paulina Młynarska

Jak myślisz, dlaczego zapisów o prawach kobiet w systemie edukacji nie było? Pewnie po części dlatego, że po 1989 roku kobiety polskie oddały walkowerem pisanie koncepcji, jak polskie społeczeństwo ma wyglądać, męskim działaczom. W latach postalinowskich, kiedy zalegalizowano w Polsce aborcję, kobiety zyskały prawa, które kobiety na Zachodzie musiały sobie dopiero ciężko wywalczyć. W 1968 roku we Francji i w innych krajach zachodnich była o to niezła jatka, a Polki otrzymały to wszystko od komucha w pakiecie. Łatwo przyszło - łatwo poszło. „Nowa Kobieta” Polski Ludowej. Polki nie bardzo ceniły sobie tę wolność. Dano nam prawo do emancypacji, dano nam antykoncepcję, ale nie zadbano o zmianę modelu rodziny. W latach 80. życie polskiej kobiety pracującej to było coś strasznego. Pranie, sprzątanie, gotowanie pieluch, kolejki. Mój brat się urodził w 1979 roku, a przecież należymy i należeliśmy do uprzywilejowanej rodziny. Ja doskonale wiem, skąd pochodzę i jaki status materialny się z tym wiązał, o ile mi było po prostu lepiej. Ojciec był sławny, koncertował za granicą. Przywoził do domu dolary. Ale pamiętam gar z pieluchami mojego brata, nad którym stały moja mama z babcią. Przez lata pracy reporterskiej rozmawiałam z wieloma kobietami starszego pokolenia, pytałam, co najbardziej ułatwiło im życie? „Jakby tak to wszystko ścisnąć i zostawić tylko to, co ważne, to najbardziej ułatwiła mi to życie pralka. Gdy nie było pralki, to był koszmar”- opowiadały.

Foto: Tatiana Jachyra

Kiedy kobiety zaczęły walczyć o siebie? 100 lat temu. Ale w Polsce powojennej, na większą skalę, to się zaczęło budzić pod koniec lat 90. i na początku lat dwutysięcznych. Feministki były wtedy strasznie ośmieszane. Pod koniec lat 80. wielką karierę zrobił film „Seksmisja”, niebywale śmieszny, inteligentny, świetnie zagrany, ale z tezą, że świat rządzony przez kobiety to piekło. Moje pokolenie się na nim wychowało. Ja tego filmu nienawidzę. Chociaż mam poczucie humoru i oglądając, ryczałam ze śmiechu. Potem dochodzi do ciebie, o czym to jest. Juliusz Machulski powinien przeprosić za ten film. Jak sobie popatrzysz na to pod kątem stosunku do praw kobiet, jak włożysz kwestie mówione w „Seksmisji” w usta dzisiejszych polityków – nie do przejścia. To jest koncert seksizmu! Nas, a więc i jego, tym nakarmiono, że kobieta na pewno jest gorsza. Ja na czymś takim wyrosłam. Z drugiej strony, wyobrażasz sobie w 1983 roku film o sufrażystkach? W wieku 17 lat wyjechałam do Francji, moimi matkami zastępczymi były francuskie feministki. Tak się złożyło. Matki moich znajomych. One miały wtedy lat 40, czyli w wieku 20 lat były na barykadach w '68. Spędzałam z nimi coraz więcej czasu, matkowały mi, bo byłam tam bez rodziny. Dzięki nim zdałam sobie sprawę, że w Polsce nic o ruchach feministycznych nie wiemy. Siedzimy sobie w kawiarni na Mokotowskiej w Warszawie. Wiesz, że dosłownie bramę obok mieszkał Piłsudski? W noc listopadową przyszły do niego kobiety z parasolkami [w 1918 roku – przyp. P.B.] i zaczęły walić w drzwi. Z pomocą żony Piłsudskiego, pani Aleksandry, udało im się wtedy wywalczyć prawo głosu. Wtedy czarne parasolki pojawiły się po raz pierwszy. Myślę, że byłby o tym fantastyczny film! Teraz ukazuje się książka, na okładce której sprzedajesz „fucka” przeciwnikom takiego myślenia. Zdjęcie powstało zresztą w czarny poniedziałek. Nie bałaś się tego, że te protesty przez mocny wydźwięk mogą zdystansować do problemu osoby o innych przekonaniach? To musiało wybuchnąć, zbyt długo w nas wzbierało poczucie, że władza pogrywa sobie naszymi losami i zdrowiem. Cały ten ruch, który trwa od dwóch lat, fenomenalnie wpływa na świadomość wobec problemu nierówności i to we wszystkich grupach społecznych. Musiałyśmy odpowiedzieć na agresywny język ze strony prawicy, wyrazić swoje stanowisko. Dziś, wiele kobiet, które kiedyś bały się słowa na F, chętnie się z nim identyfikuje. Okładkowe zdjęcie powstało przez przypadek. Stałam w tłumie, podczas marszu, obok mnie była m.in. moja siostra, zaczęły się żarty i nagle się odwinęłam i pokazałam tego „fucka”. Wtedy ktoś (Marta Modzelewska) cyknął mi to zdjęcie. Totalny przypadek. Tego dnia, w czarny poniedziałek, pamiętam, byłam bardzo szczęśliwa także dlatego, że w tym tłumie widziałam wiele znanych twarzy. Wcześniej, przez lata wydzwaniałam znane piosenkarki i aktorki, żeby przyszły na przykład na „Manifę”. Albo żeby się publicznie opowiedziały po stronie feminizmu, który, do cholery ciężkiej, załatwia dla nas wszystkich tyle ważnych spraw. Odpowiadały wymijająco albo zapadało niezręczne milczenie. A powiedzmy sobie uczciwie, że za PO wcale nie było kobietom dużo lepiej. Oni maksymalnie zawalili wiele spraw. Antykoncepcja nie była refundowana, ustawa o dopuszczalności przerywania ciąży była, jaka jest, nic nie zrobili dla związków partnerskich i doprowadzili alimerciarstwo do najniższej ściągalności w Europie. Te osiem lat PO to nie był dobry czas dla praw kobiet i praw mniejszości. Wydzwaniałam więc do aktorek, piosenkarek – żadna nie mogła. A potem odpalam Pudla i co ja pacze? Jedna z drugą suszą zęby na bzdurnej jakiejś ściance tego dnia.

Foto: Materiały prasowe