Zobacz wideo

PiS może odetchnąć - od kilku dni głównym tematem politycznych dyskusji są naklejki "Strefa wolna od LGBT" autorstwa "Gazety Polskiej" i zamieszki na Marszu Równości w Białymstoku?

Z punktu widzenia PiS-u, oczywiście lepiej, jeśli opozycja zajmuje się i debata publiczna ogniskuje się wokół kwestii światopoglądowych. Takie tematy są dla ludzi łatwiejsze do zrozumienia, łatwiej opowiedzieć się za albo przeciw. W przypadku jakiejś umowy międzynarodowej czy podatku nie jest to już takie proste. Ale nie jest też tak, że PiS liczy wyłącznie, że opozycja utknie w tematach światopoglądowych, bo samo nie posiada amunicji nieideologicznej. Posiada ją - "500 plus", obniżony wiek emerytalny, wyższa płaca minimalna, wyższa stawka godzinowa. Jest tego całkiem sporo, więc PiS nie musi liczyć tylko na "światopoglądówkę".

REKLAMA

Ale kiedy tylko może, wrzuca takie tematy do debaty publicznej i „podgrzewa” je, jak może.

Z prostego powodu - te tematy osłabiają opozycję. Politykowi, który aspiruje do roli lidera bardzo szerokiego politycznie obozu, a kimś takim jest Grzegorz Schetyna, bardzo trudno dawać jasne komunikaty w sprawach światopoglądowych, bo musi wciąż uważać, żeby nie zniechęcić do siebie żadnego ze "skrzydeł" - konserwatywnego ani lewicowego. To sprawia, że Koalicja Obywatelska w kampanii czuje i będzie się czuć znacznie mniej wygodnie od PiS-u.

Schetyna nie miał problemu, żeby zdystansować się od Marszu Równości i odciąć od marszu przeciw przemocy, który lewica organizuje w Białymstoku w ten weekend. Jak ocenił: "Nie będziemy wpisywać się w grę i scenariusz przygotowany na Nowogrodzkiej. Dzisiaj PiS z tych demonstracji i spraw mniejszości chce zrobić główny wątek kampanii wyborczej. Tak nie jest".

Marsz w Białymstoku nie będzie problemem dla Wiosny, Razem czy SLD, bo to w 100 proc. zgodne z programowo-politycznym DNA tych partii i ich wyborców. Tyle że blok lewicowy nie aspiruje do bycia formacją na miarę 30 proc. głosów w wyborach. Przynajmniej na razie. Koalicja Obywatelska wręcz przeciwnie, więc musi ważyć racje przy każdej tego typu sytuacji. Decyzja Schetyny o niewchodzeniu w wątek ideologiczny wiąże się też z tym, żeby z jednej strony zostawić trochę miejsca lewicy, ale z drugiej, i to jest kluczowe, samemu nic na tej sprawie nie stracić. Dzisiaj wyborcy nie oczekują od polityków zaangażowania w obyczajowe wojenki. Nastroje są zupełnie inne.

To czego oczekują wyborcy?

Pragmatycznych polityków, rozwiązujących ich problemy. PiS pokazało, że rząd może robić to, co obiecał. Dziś dla Polaków ważniejsze są konkretne sprawy, które trzeba załatwić - naprawa służby zdrowia czy okiełznanie chaosu w oświacie - a nie przepychanki ideologiczne między partiami o to, kto jest bardziej postępowy, a kto konserwatywny.

Obyczajowo-społeczne "wrzutki" powodują, że opozycja musi się wewnętrznie różnicować. To ją osłabia, bo zamiast koncentrować się na rywalizacji z PiS-em, skupia się na tematach, które w żaden sposób nie dają szansy na poszerzenie elektoratu. Tymczasem PiS gra swoje i zwiększa poparcie.

Najgorsze, co opozycja może sobie dzisiaj zafundować, to wzajemna rywalizacja o ten sam elektorat. PiS będzie się świetnie bawić, patrząc, jak PO, PSL, SLD, Wiosna i Razem walczą o tę samą pulę 30 proc. głosów, zostawiając całą resztę PiS-owi.

Nie muszą ze sobą walczyć. Startują w trzech różnych blokach, więc każdy może być sobą i bronić swoich wartości.

Tak, tyle że sztuką w podziale na trzy odrębne listy jest to, żeby znaleźć sposób na powiększenie tej puli 30 proc. głosów o 10, 20, a może nawet więcej procent.

Opozycja startująca w trzech blokach jest bardziej czy mniej podatna na zagrania "kartą światopoglądową" ze strony Zjednoczonej Prawicy?

Może nie tyle jest bardziej odporna, co mniej jej to szkodzi. Jak partie opozycyjne idą do wyborów osobno, to SLD może pojawić się na marszu w Białymstoku, a Platforma i PSL zupełnie nie muszą podejmować tego tematu, bo walczą o inne elektoraty. To daje opozycji większe pole manewru i większą wiarygodność w oczach wyborców. Stwarza także szansę na mobilizację większej części elektoratu. Wreszcie eliminuje zagrożenie rozbijania opozycji tematami światopoglądowymi, co w eurowyborach spowodowało, że spora część wyborców opozycji została w domach, chociaż liderzy Koalicji Europejskiej liczyli, że ci ludzie pójdą zagłosować.

A może skoro światopoglądowe "wrzutki" przyniosły rządzącym korzyści w kampanii do europarlamentu, to teraz chcą powtórki z rozrywki? Znów chcą pociągnąć kijem po prętach klatki, żeby opozycja wpadła w szał.

Kwestie światopoglądowe od dawien dawna odgrywały w polskiej polityce rolę kija i klatki, o których pan wspomniał. Do ich przedmiotowego traktowania uciekało się wielu polityków, że wspomnę tylko Donalda Tuska i związki partnerskie. Metoda zawsze działała. Dlaczego? Bo jako wyborcy jesteśmy pod tym względem interpretacji rzeczywistości politycznej ograniczeni - idziemy na łatwiznę, po linii najmniejszego oporu. Łatwiej nam się z kimś utożsamić, na kogoś zagłosować, jeśli wiemy, że jest za lub przeciw "ideologii LGBT". Tyle że w miejsce LGBT można podstawić dowolną inną kwestię obyczajową, która zawsze budzi wielkie emocje społeczne - in vitro, aborcję, adopcję dzieci przez pary jednopłciowe.

Zwrotu "ideologia LGBT" użyłem celowo, bo pokazuje on proces tzw. ramowania języka, którego dokonują w tej kadencji rządzący. "Ideologia" jest słowem w języku potocznym nacechowanym negatywnie, więc jeśli ktoś nie wie, czym dokładnie jest LGBT, ta "ideologia" obciąża je i wydźwięk całości jest pejoratywny. Powtarzane wystarczająco często, utrwala się w społecznej świadomości. Zwłaszcza, jeśli opozycja przyjmuje ten język i na własne życzenie pozwala się w ten sposób ogrywać na płaszczyźnie komunikacyjnej.

Co mogłaby albo powinna zrobić?

Powinna przestać używać słowa "LGBT". Powinna znaleźć sobie inne słowo, przy pomoc którego odwoływałaby się do kwestii LGBT. Mnie na gorąco przychodzą do głowy np. "wolność" albo "sprawiedliwość". To musi być coś nacechowanego pozytywnie, bo walcząc z niekorzystnym dla siebie ramowaniem języka opozycja nie może powielać ramy, która jej szkodzi. Musi wykreować własną ramę i doprowadzić do tego, żeby w debacie publicznej dziennikarze, komentatorzy, publicyści czy inni politycy posługiwali się tą ramą. Dlatego opozycja powinna przestać bronić LGBT, tylko zająć się promowaniem wolności, równości, sprawiedliwości etc.

Parę lat temu prawicy udało się niemal na własność przejąć słowo "patriotyzm". Pytanie, na ile dzisiaj opozycja jest w stanie znaleźć podobnie atrakcyjne słowo i przejąć je dla siebie. Wydawało się, że przez chwilę była to "wolność", a potem "Europa", ale nie do końca się to udało. Opozycja musi jednak próbować do skutku, to jedyna droga.

Dzisiaj to ramowanie odbywa się już nie tyle ustami polityków PiS-u, co niepolitycznych sprzymierzeńców władzy - prorządowych dziennikarzy, publicystów i komentatorów. To daje lepszy efekt?

Paradoksalnie, to, że PiS ma "swoje" media i ekspertów jest świadectwem dojrzałości tej partii, jeśli chodzi o myślenie o kwestiach komunikacyjnych. Kiedyś to była jedna z największych słabości partii Kaczyńskiego. W Platformie sytuacja wygląda odwrotnie - kiedyś miała "swoje" lub sympatyzujące z nią media, które jej nie krytykowały, tylko chwaliły, ale obecnie jest ich znacznie mniej. Abstrahując od kwestii poglądów i rządzenia państwem, jestem pełen podziwu dla PiS-u w kwestii tego, jak działa na płaszczyźnie komunikacyjnej. Wiele rzeczy w tej kwestii wygląda po prostu tak, jak wyglądać powinno. Jedyne, z czym PiS ma jeszcze problem, to działania mniej lub bardziej lokalnych polityków, którzy nie rozumieją ryzyk komunikacyjnych związanych z pewnego rodzaju wypowiedziami.

W tej kampanii to jednak Koalicja Obywatelska, na swoim Forum Programowym w Pałacu Kultury i Nauki w Warszawie, jako pierwsza narzuciła tematy kampanii - służba zdrowia, edukacja, ochrona środowiska, ekologia. Wszystko to, co daje się we znaki Polakom i gdzie państwo dobrobytu PiS-u nie dało rady. Jak groźna ta narracja była dla rządzących?

Była bardzo groźna. Zresztą nadal jest, bo pamiętajmy, że ta dyskusja wcale się nie zakończyła. Jeżeli mamy partię rządzącą - to wcale nie musi być PiS - i ta partia ma sympatyzujący z nią elektorat, to tacy wyborcy machną ręką na zachowania politycznych "bulterierów", krzywdę sędziów czy wyrzucenie iluś tam dziennikarzy z mediów publicznych. Będą natomiast wrażliwi na to, jak długie są kolejki do lekarza albo czy ich dzieci dostały się do szkoły średniej, która daje im szanse na dobrą przyszłość.

Tak jak wcześniej chwaliłem PiS za kwestie komunikacyjne, tak tutaj należą się słowa uznania dla Koalicji Obywatelskiej za wyciągnięcie i nagłośnienie wątków edukacyjno-zdrowotnych. Nawet jeśli PiS na razie jakoś daje sobie z tym radę, to zdiagnozowanie realnych problemów obywateli jest kluczowe w każdej kampanii i walce o władzę. To nie mogą być tematy w kwestii: źle się dzieje sędziom Sądu Najwyższego. Przy całym szacunku dla tychże sędziów, Polaków kompletnie to nie obchodzi. Natomiast to, czy będą mogli pójść do lekarza, gdy będą chorzy, czy będą mogli kupić leki, które przepisze im lekarz, czy ich dzieci będą mieć szansę na dobrą przyszłość dzięki nauce w dobrej szkole - to obchodzi każdego Polaka, bez względu na poglądy polityczne.

Opozycja odrobiła pracę domową?

I tak, i nie. Tak, bo potrafiła postawić słuszną diagnozę i skrytykować rządzących za zaniedbania w tych kwestiach. Nie, bo jeszcze nie do końca ma własny, kompleksowy pomysł, jak to naprawić. Być może okaże się nim tzw. szóstka Schetyny, być może opozycja zacznie dzięki niej zdobywać poparcie wyborców, ale to okaże się w najbliższych tygodniach, miesiącach.