Ostra wymiana zdań między Yairem Lapidem a polskimi dyplomatami była czymś bez precedensu

Izraelski polityk nie zmienił jednak zdania, a w poniższym wywiadzie wprost je podtrzymał

Polityk idzie wręcz dalej, twierdząc, że po awanturze izraelsko-polskiej po ujawnieniu ustawy o IPN, antysemityzm znów w Polsce odżył

„Całkowicie potępiam nowe polskie prawo, które usiłuje zaprzeczyć polskiemu współudziałowi w Holokauście. Zrodził się on w Niemczech, ale setki tysięcy Żydów zostało zamordowanych, choć nawet nie widzieli niemieckiego żołnierza. Były polskie obozy śmierci i żadne prawo nie może tego zmienić” - napisał Lapid.

W odpowiedzi, ambasada RP w Tel Awiwie opublikowała gniewny komentarz do uwag Lapida: „Pańskie naganne twierdzenie pokazuje, jak bardzo potrzebna jest edukacja o Holokauście, nawet tutaj, w Izraelu. Celem polskiego projektu ustawy nie jest »wybielanie« przeszłości, ale ochrona prawdy przed takimi oszczerstwami”.

Wówczas Yair Lapid zaatakował polską ambasadę: „Jestem synem ocalałego z Holokaustu. Moja prababka została zamordowana w Polsce przez Niemców i Polaków. Nie potrzebuję od was edukacji o Holokauście. Codziennie żyjemy z jego konsekwencjami w naszej zbiorowej pamięci. Polska ambasada powinna natychmiast wystosować przeprosiny”.

W odpowiedzi polska placówka wystosowała wobec Lapida ostry tweet: „Jak to się ma do faktu, że obozy śmierci w czasie II wojny światowej były utworzone przez hitlerowskie Niemcy, a nie Polskę? Bezwstyd”.

Lapid nie ustawał w swojej krytyce nawet po zmianie prawa i usunięciu z niego zapisu o odpowiedzialności karnej. Lapid nazwał tę zmianę ustawy „kiepskim żartem”.

Decyzja polskiego premiera Mateusza Morawieckiego o odwołaniu swojej wizyty w Izraelu w lutym, również wywołała gniewną reakcję Lapida: „Rząd Izraela powinien poinformować polskiego premiera, że może już zrezygnować z biletu lotniczego i poszukać innego celu podróży. Sprawa Holokaustu nie podlega negocjacjom”.

Teraz, w wywiadzie na wyłączność dla Nissana Tzura - izraelskiego korespondenta w Europie mającego siedzibę w Polsce - z okazji obchodów w Izraelu Dnia Pamięci o Ofiarach Holokaustu Lapid nadal atakuje politykę polskiego rządu i „zdejmowanie z Polaków odpowiedzialności za zbrodnie popełnione przez nich podczas Holokaustu”, jak o tym mówi.

Nissan Tzur: W ubiegłym roku mocno zaatakował pan polską ustawę. Czy wycofuje się pan z niektórych swoich słów, czy nadal podtrzymuje swoją opinię?

Yair Lapid: – Nie cofam ani jednego słowa. Powiem nawet więcej: w następstwie moich stwierdzeń, które były całkowicie uzasadnioną krytyką bardzo problematycznego prawa, na moje konta na Facebooku i Twitterze przyszły setki komentarzy z Polski. Zdumiewające jest, że prawie wszystkie z nich były typowymi reakcjami antysemickimi, napisanymi antysemickim językiem. Dowodzi to, że wybuch antysemityzmu następuje, gdy legitymizuje to rząd. Jeszcze bardziej utwierdziło mnie to w przekonaniu o wielkim znaczeniu sprzeciwu wobec ustawy. To jest prawo, które trzeba uchylić. To jest to prawo, które powoduje rozłam i ból w stosunkach między Polakami i Żydami, a jest w nich już wystarczająco dużo bólu.

Kiedy pytam Lapida, czy po swojej ostrej krytyce dotarły do niego jakieś komentarze od oficjalnych przedstawicieli Polski, mówi, że nie prowadził dialogu z polskim rządem. Żaden przedstawiciel polskich władz nie próbował się z nim spotkać, aby wytłumaczyć cel wprowadzenia nowego prawa i postarać się uporządkować tę sprawę.

Natychmiast po uchwaleniu ustawy przez polski parlament napisał pan na swoim Twitterze, że pana prababka została zamordowana w obozie zagłady w Polsce i z pomocą Polaków, dodając, że „były polskie obozy zagłady i żadne prawo nie może tego zmienić”. Podtrzymuje pan swoje twierdzenie, że były polskie obozy zagłady?

– Chodzi o to, że obozy zagłady były niemieckie, a Niemcy i hitlerowcy byli głównymi winowajcami. Hitleryzm był ideologią niemiecką, ale obozy powstały przy czynnej pomocy Polaków. Polacy współpracowali przy tworzeniu i prowadzeniu obozów zagłady, Polacy wydawali Żydów Niemcom i tym samym wysyłali ich na śmierć. Było wielu polskich Sprawiedliwych wśród Narodów Świata, którzy ratowali Żydów i jesteśmy im za to po wsze czasy wdzięczni. Ale czy można udawać, że nie było polskich pomocników w obozach zagłady? Oczywiście, byli! Nie przypadkiem hitlerowcy stworzyli swoje centrum zagłady w Polsce. Wiedzieli, że ludność polska im pomoże. Hitlerowcy wysłali moją prababkę z Serbii do Polski. Dlaczego nie założyli obozów zagłady w Serbii? Ponieważ Niemcy wiedzieli, że ludność serbska nie zaakceptuje tego i Serbowie z całą mocą przeciwstawią się im, bo nie są antysemitami. Wobec tego utworzyli obozy śmierci w Polsce, bo wiedzieli, że w Polsce jest antysemityzm i miejscowa ludność będzie im pomocna. Oczywiście, mam nadzieję, że wraz z upływem lat skala antysemityzmu w Polsce zmniejszy się, ale nie nastąpi to, jeśli rząd pomaga ukryć przeszłość, zamiast się uczyć od niej.

Ostatnio nasiliły się incydenty antysemickie w Polsce. Nie usłyszeliśmy żadnego oficjalnego potępienia ich ze strony premiera lub prezydenta Polski. Czy uważa pan, że polski rząd robi wystarczająco dużo, aby zwalczać przejawy antysemityzmu?

– Myślę, że dla antysemitów w Polsce ustawa stała się wyraźnym sygnałem, iż rząd nie traktuje poważnie zjawiska antysemityzmu, ani pamięci o zgładzonych i pamięci o Holokauście. Widać zależność: rząd uchwala tę ustawę, a następnie nasila się antysemityzm. Dlaczego tak się dzieje? Ponieważ antysemici patrzą, co robi rząd i zauważają: „OK, to nam daje zielone światło”. Ta ustawa powinna zostać anulowana, a polski rząd musi podjąć zdecydowane działania przeciwko przejawom antysemityzmu, takim jak te, które miały ostatnio miejsce. Tego właśnie oczekujemy od polskiego rządu.

Czy sądzi pan, że w najbliższej przyszłości stosunki między oboma rządami powrócą do normy, czy też nadal będzie je cechować wycofanie?

– Mam nadzieję, że stosunki między Izraelem i Polską powrócą do normy. To nie Izrael zainicjował nowe prawo, ale polski rząd przyjął ustawę, która spowodowała rzeczywiste pogorszenie stosunków między oboma narodami, a więc to polski rząd musi wycofać to prawo.

W ostatnich latach w Izraelu odbyła się debata publiczna na temat celowości kontynuowania wizyt uczniów izraelskich szkół w obozach śmierci w Polsce. Wiele ludzi w Izraelu twierdzi, że przynosi to dochód finansowy Polsce, ale kosztem pamięci o Holokauście oraz że podróże te można zmienić na nauczanie o Zagładzie w Muzeum Yad Vshem i zastąpić spotkaniami z ocalałymi z Holokaustu, żyjącymi w Izraelu.

Jednak Lapid jest zdania, że bardzo ważne jest wysyłanie nadal uczniów izraelskich szkół średnich, aby zobaczyli hitlerowskie obozy zagłady w Polsce i tam uczyli się o Holokauście.

Yair Lapid: – Myślę, że musimy nadal wysyłać izraelskich uczniów do Polski. Ja sam przyjechałem z moimi studentami do Treblinki i na miejscu rozmawiałem o Holokauście. Sądzę, że można więcej nauczać o Holokauście. Mam nadzieję, że również szkoły w Polsce pokazują swoim uczniom obozy zagłady, aby uczyli się o Holokauście, aby nie tylko uczniowie izraelscy, ale także polscy wiedzieli, co naprawdę wydarzyło się podczas Zagłady i jak hitlerowcy mordowali Żydów w obozach śmierci. Polacy także byli ich ofiarami, absolutnie nie lekceważę wagi tego, ale faktyczny proces eksterminacji i rzeczywisty plan Holokaustu był wymierzony w Żydów i Romów. Przede wszystkim w Żydów.

W ostatnich tygodniach miała miejsce internetowa kampania na rzecz zwrotu mienia żydowskiego jego prawowitym właścicielom. Wiele organizacji żydowskich, a także ocalonych z Holokaustu lub ich spadkobierców twierdzi, że władze polskie utrudniają zwrot własności żydowskiej prawowitym właścicielom. W ostatnich tygodniach odpowiedzią na to było wiele wrogich reakcji Polaków, niekiedy używających języka antysemickiego, którzy twierdzili, że Żydzi przekształcili Holokaust w „przemysł Holokaustu”, aby na nim zarabiać. Czy uważa pan, że władze w Polsce robią wystarczająco dużo, aby zwrócić własność pozostawioną w Polsce prawowitym właścicielom? A może jest pan zdania, że już czas, aby zapomnieć o tej sprawie?

– Jedynym przemysłem był przemysł śmierci. Polacy są katolikami i wiedzą, że w Starym Testamencie napisano: »Czy zabiłeś i wziąłeś w posiadanie?«. Nie można mordować ludzi i mówić, że chce się odziedziczyć własność zamordowanych. Ta własność powinna zostać zwrócona ocalałym z Holokaustu i ich rodzinom, ponieważ jest to ich własność. Jeśli wykonuje się na kimś egzekucję bez powodu, to czy można domagać się również własności tej osoby? To jest jak dodawanie zniewagi do rany. Rząd polski musi sobie z tą kwestią poradzić.

Jakie przesłanie chciałby pan przekazać Polakom czytającym ten artykuł?

– Polacy muszą zrozumieć, że nie ma Żyda, który nie straciłby kogoś bliskiego w Holokauście. Niech przez chwilę wyobrażą sobie, jak czuliby się, gdyby jedna trzecia Polaków została zmieciona z powierzchni ziemi w wyniku dobrze zaplanowanej eksterminacji. Jestem pewien, że jeśli o tym pomyślą, to zrozumieją. Przecież nie są złymi ludźmi.

***

Kilka godzin po rozmowie z Yairem Lapidem media w Izraelu i Polsce poinformowały o projekcie ustawy przedstawionym przez Kukiz’15, mającej na celu uniemożliwienie Żydom domagania się zwrotu mienia pozostałego w Polsce po ofiarach Zagłady. Projekt ustawy został przedstawiony dokładnie tego dnia, gdy Żydzi na całym świecie czcili Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu i wspominali ofiary Zagłady.

Lapid nie pozostał obojętny i po raz kolejny opublikował ostry tweet na temat momentu zgłoszenia projektu ustawy. „Nie wystarczy im, że polska ziemia płacze krwią Żydów, więc teraz dostaliśmy kolejne dowody, że w są Polsce siły antysemickie, które ośmielają się podnosić głowę w czasie, gdy obchodzimy w Izraelu Dzień Pamięci o Ofiarach Holokaustu. Rząd Izraela musi zażądać, aby rząd polski zmył tę hańbę”.

Lapid jest synem ocalałych z Holokaustu. Jego ojcu udało się przeżyć getto w Budapeszcie i dwukrotnie uratował się od śmierci w ostatniej chwili, ukrywając się w małej toalecie publicznej.

Lapid tak opisuje, co odczuwa w Dniu Pamięci o Ofiarach Holokaustu obchodzonym przez Żydów na całym świecie: „Kiedy mój ojciec jeszcze żył, to wiedzieliśmy, że w Dniu Pamięci obejrzy film dokumentalny o Holokauście, a potem obudzi się z krzykiem w środku nocy. Gdy wówczas do niego podchodziłem zawsze mówił: »Śniły mi się konie«. Miał na myśli martwe konie, które widział na ulicach w pobliżu getta. Odkąd zmarł, to ja czasem śnię o koniach w Dniu Pamięci o Ofiarach Holokaustu. To dowodzi, że można odziedziczyć bolesne doświadczenia”.