Η υψηλή φορολογία δεν απομυζά μόνο τα λιγοστά κέρδη των ελληνικών επιχειρήσεων, αλλά λειτουργεί ανασταλτικά για τις επενδύσεις, την απασχόληση και εντέλει για την ανάπτυξη. Ο κίνδυνος αυτός αποτυπώνεται ξεκάθαρα μέσα από τη μελέτη της Grant Thornton για την ελληνική επιχειρηματικότητα, που διαπιστώνει ότι το 60% της καθαρής κερδοφορίας που είχαν οι εταιρείες του δείγματος το 2017 κατευθύνθηκε σε φόρους, με αποτέλεσμα «τα κέρδη που απομένουν μετά τη φορολογία να μην είναι ικανά να χρηματοδοτήσουν νέες επενδύσεις».

Αποτέλεσμα είναι ο πάγιος και ο μηχανολογικός εξοπλισμός να απαξιώνονται και οι επιχειρήσεις να λειτουργούν σε ένα απαρχαιωμένο παραγωγικό καθεστώς. Ετσι, παρά το γεγονός ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις περνούν σταδιακά σε τροχιά ανάπτυξης, αυξάνοντας το 2017 τις πωλήσεις τους κατά 4% και την κερδοφορία τους κατά 16%, η ανάπτυξη είναι εσωστρεφής και έχει επίκεντρο κυρίως την περικοπή κόστους και όχι εξωστρεφείς πρωτοβουλίες. Οπως μάλιστα πιστοποιείται από τα ευρήματα της έρευνας, μόνο ένα 4% των πωλήσεων επανεπενδύεται, το οποίο κατά βάση αφορά τη συντήρηση του υφιστάμενου παραγωγικού εξοπλισμού, ενώ η ίδια τάση φαίνεται να κυριαρχεί και για τους επόμενους 12 μήνες, καθώς 8 στους 10 Ελληνες επιχειρηματίες απάντησαν ότι δεν προτίθενται να προχωρήσουν σε σημαντικές επενδύσεις. Η έρευνα παρουσιάστηκε χθες από τους Θανάση Ξύνα, Χριστίνα Τσιρώνη και Λίνα Καζά, στο πλαίσιο της τελετής βράβευσης των Growth Awards στο Μέγαρο Μουσικής, που διοργάνωσαν η Eurobank και η Grant Thornton και βασίστηκε στην ανάλυση των αποτελεσμάτων 8.000 επιχειρήσεων από 92 κλάδους της οικονομίας από το 2011 έως το 2017. Ειδικά για το 2017, εκτός από το αυξημένο ποσοστό που απορρόφησε η φορολογία (60% έναντι 58% το 2016), δυσανάλογη είναι και η κατανομή της, αφού σύμφωνα με τα ίδια στοιχεία το 88% των φόρων της τελευταίας χρήσης επιβάρυνε μόλις το 10% των επιχειρήσεων, αυτές δηλαδή που αποτελούν και το πιο δυναμικό κομμάτι της επιχειρηματικότητας.

Η έρευνα της Grant Thornton διαπιστώνει μια δυναμική που αναδύεται σταδιακά με την έξοδο της χώρας από τον φαύλο κύκλο της ύφεσης και αποτυπώνεται στο γεγονός ότι αύξηση των πωλήσεων το 2017 πέτυχαν 6 στις 10 επιχειρήσεις. Από τις 6 αυτές επιχειρήσεις, οι 4 κατάφεραν να μετατρέψουν την αύξηση των πωλήσεων και σε βελτίωση της λειτουργικής κερδοφορίας, ενώ 6 στους 10 Ελληνες επιχειρηματίες πιστεύουν ότι τους επόμενους 12 μήνες θα καταφέρουν να αυξήσουν τόσο τα έσοδα όσο και την κερδοφορία τους.

Εντούτοις, παρά τις προσδοκίες για περαιτέρω ανάπτυξη, η πλειονότητα των Ελλήνων επιχειρηματιών δηλώνει επιφυλακτική να επενδύσει όχι μόνο σε παραγωγικό εξοπλισμό, αλλά και στο ανθρώπινο κεφάλαιο. Η επιφυλακτικότητα αυτή αφορά τόσο την αύξηση των θέσεων εργασίας όσο και την αύξηση των μισθών, καθώς 6 στους 10 δεν αναμένουν να αυξήσουν απασχόληση και μισθούς στους επόμενους 12 μήνες. Αρα, η συνολική αύξηση των εργασιών και της κερδοφορίας που πέτυχαν οι επιχειρήσεις δεν είναι ακόμα επαρκής ώστε να έχει σημαντική θετική επίδραση στην απασχόληση ή στους μισθούς.

Μεγάλη δυσκολία στην προσέλκυση κεφαλαίων

Στην απουσία επενδυτικής διάθεσης που οδηγεί η υψηλή φορολογία αποδίδεται και η μη εισροή στις επιχειρήσεις νέων κεφαλαίων, είτε από τους ίδιους τους μετόχους είτε από άλλες πηγές όπως η εξωτερική χρηματοδότηση. Είναι χαρακτηριστικό ότι τα ευρήματα της έρευνας πιστοποιούν ότι τα συνολικά κεφάλαια, ίδια και ξένα, αυξήθηκαν το 2017 μόλις κατά 0,6% και ο καθαρός δανεισμός των επιχειρήσεων μόλις κατά 0,9%, δηλαδή παρέμειναν σχετικώς αμετάβλητα. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν χρηματοδοτικές ανάγκες, αλλά όπως συμπεραίνει η Grant Thornton οι επιχειρήσεις έχουν μάθει να λειτουργούν σε συνθήκες έλλειψης χρηματοδότησης και είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο 1 στους 10 σχεδιάζει να αναπτυχθεί χρησιμοποιώντας νέες πηγές χρηματοδότησης. Αντίθετα, η πλειονότητα, περίπου 7 στους 10, σχεδιάζει εσωστρεφείς στρατηγικές ανάπτυξης, όπως η βελτίωση εσωτερικών διαδικασιών. Παρά το γεγονός ότι οι ελληνικές επιχειρήσεις δεν σχεδιάζουν σημαντικές επενδύσεις, επενδυτικές ευκαιρίες υπάρχουν. Η έρευνα εντόπισε αναπτυσσόμενες επιχειρήσεις –συγκεκριμένα 6 στις 10– που μπορούν να αποτελέσουν πόλο έλξης για 48 δισ. ευρώ. Το ποσό αυτό, όπως παρατηρεί η Grant Thornton, υπερκαλύπτει τη χρηματοδοτική ανάγκη, που ανέρχεται σε 26 δισ. ευρώ και η οποία προέρχεται από 1 στις 4 επιχειρήσεις.

Σύμφωνα με το μοντέλο Financial Growth/Health matrix που έχει αναπτύξει η Grant Thornton, σημαντικά υψηλό που φθάνει στο 50% –δηλαδή 1 στις 2– είναι το ποσοστό των επιχειρήσεων που χαρακτηρίζονται από χαμηλή ανάπτυξη και υψηλό δανεισμό. Πρόκειται για 4.000 επιχειρήσεις από τις 8.000, οι οποίες έχουν χρηματοδοτικές ανάγκες που υπολογίζονται στα 16 δισ. ευρώ, αλλά η δυνατότητά τους δεν ξεπερνά τα 14 δισ. ευρώ. Στον αντίποδα είναι οι επιχειρήσεις που έχουν αναπτυξιακή δυναμική και ισχυρή κεφαλαιακή διάρθρωση (2 στις 10), ενώ 1 στις 10 επιχειρήσεις έχει αναπτυξιακή δυναμική, αντιμετωπίζει όμως προβλήματα κεφαλαιακής διάρθρωσης. Τέλος, 2 στις 10 είναι οι επιχειρήσεις που παρουσιάζουν υγιή κεφαλαιακή διάρθρωση χωρίς όμως να αναπτύσσονται.