Oro: Ĉu beno aŭ malbeno por la ŝtato Bolívar en Venezuelo?



Prof-ro Jesuo R. Cedeño



La ŝtato Bolívar situas en la suda parto de Venezuelo. Ĝi limas norden kaj orienten kun la rivero Orinoko, sudorienten kun la ŝtato Amazonas, suden kun Brazilo kaj okcidenten kun la teritorio de Esekibo (mi ne diros ke la ŝtato limas kun la Gujana Kooperativa Respubliko, ĉar tiu teritorio estas ja venezuela, sed pri tio mi verkos en alia artikolo). Bolívar estas la plej granda ŝtato el Venezuelo laŭ surfacareo kaj la sepa laŭ loĝantaro.





Nia ŝtato estas riĉega je naturaj rimedoj: Ĝiaj riveroj estas fonto kaj de bongustaj fiŝoj kaj de ĉirkaŭ 70% el la venezuela akvoenergio. Ĉi tie estas multaj specoj de plantoj kaj bestoj (iujn el ili oni trovas en neniu alia loko sur la Tero). Ĉi tie troveblas grandaj ercejoj el fero kaj baŭksito. Kaj ĉi tie ankaŭ estas diamantoj kaj oro... multe da oro!





Laŭ venezuelaj leĝoj, orercejojn oni rajtas ekspluati per du rimedoj: koncesiaj kontraktoj (por entreprenoj) aŭ libera ekspluatado (por uloj, sed nur per praaj, permanaj metodoj). Por ambaŭ necesas registrado kaj permeso. Sed la realo estas ke la plejmulto el la orminado okazas neleĝe. En tiu ĉi ŝtato estas eĉ plenaj urboj kiuj estiĝis danke al neleĝa minado. Tradicie, tiu neleĝa ekspluatado temis simple pri neregistrita agado, sed ĉiam per tiaj praaj metodoj. Tamen, lastatempe tio ŝanĝiĝis kaj nun okazas multe da permaŝina, grandskala ekspluatado. Sekve, estas multe da oro en urbetoj kaj vilaĝoj en la sudcentra parto de la ŝtato. Bedaŭrinde, tio kunportas multajn problemojn.





La unua afero kiu suferas pro la orekspluatado estas sano. Tiu neleĝa orminado okazas en malproksimaj lokoj de la ŝtato, meze de la belega praarbaro. Do, homoj pli kaj pli ofte eniras terenojn kie abundas, inter aliaj, serpentoj, la terura "Gvajana vermo" (Lonomia achelous)... kaj multege da kuloj. Dum la lastaj jaroj oni vidas plialtigon en la kvanto da serpentvenenigoj, flava febro kaj, aparte, malario. Estas multegaj malsanuloj je malario en tiuj minaj urbetoj. Kompreneble, tiuj malsanuloj ne restas tie, kaj ekde pluraj jaroj estas ankaŭ plialtigo de malario en la ĉefaj urboj de la ŝtato. Laŭleĝe, kontraŭmalariajn medikamentojn oni disdonas senpage al la malsanuloj en publikaj hospitaloj. Sed ne estas sufiĉe da kuraciloj por ĉiuj. Tio ege plialtigas la valoron de tiuj medikamentoj. Mi persone konas multajn homojn kiuj, malsaniĝinte je malario en la ĉefurbo, ricevas iliajn medikamentojn, kaj poste ne uzas ilin. Anstataŭ uzi la medikamentojn, ili vendas ilin en la minaj urbetoj, kie duonskatolo de iu ajn kontraŭmalariilo vendeblas po unu gramo de oro. Do, multaj homoj vendas ties medikamentojn malgraŭ la grava risko al la propra sano.





Alian konsekvencon de la abunda oro oni vidas per la prezoj de manĝaĵoj kaj aliaj varoj en la tuta ŝtato. Ĉar multaj homoj posedas oron, preskaŭ ĉiuj vendisto pensas ke ĉiuj havas oron, kaj sekve plialtigas la prezojn. Bolívar estas unu el la ŝtatoj el Venezuelo kie inflacio pli altas... kaj temas pri lando kie jam estas inflaciego. Prezoj ĉi tie estas tute frenezaj. Antaŭ kelkaj tagoj amiko mia rakontis al mi ke li volis aĉeti glaciaĵon por sia koramikino. Sed unu-litra skatolo da glaciaĵo kostis 27.000 Bolivarojn (proksimume 27 usonaj dolaroj... Kiom da glaciaĵo aĉeteblas ĉe vi per 27 USD?). La glaciaĵo restis neaĉetita.





Nia gravega ekonomia krizo daŭre detruas ĉiujn salajrojn. Mi mem, kiel universitata instruisto kaj departementa estro, ricevas nur 7.000 Bolivarojn monate (Pasintsemajne, tio egalis al 7 USD; ĉi-semajne ĝi egalas nur 3,2 USD pro inflaciego). Por pli-malpli bone vivi en Venezuelo, oni bezonas havi alian enspezon kiu ne devenas el salajro. Por multaj, tiu enspezo estas mono ricevita el eksterlande. Familianoj kaj amikoj daŭre sendas monon al Venezuelo. Por multaj aliaj, tiu enspezo estas oro. Pro tio kelkaj vendas siajn medikamentojn kaj aliaj iras labori en orminoj. Mi jam ne povas nombri kiom da fojoj mi aŭskultis "venontmonate mi iros al la minoj", aŭ "mia frato estas ĉe mino", ktp. Sed ne ĉiuj kiuj iras minen estas plenkreskuloj. Adoleskuloj kaj eĉ infanoj iras (aŭ estas sendataj) al la orminoj. Multaj virinoj kaj junulinoj ankaŭ iras al la minaj urbetoj por labori kiel kuiristinoj aŭ prostituinoj. Tial multaj gejunuloj interrompas siajn edukadojn, kiel mi jam priskribis en antaŭa artikolo.





Eble vi pensas "Ĉu ĉio, kion mi rakontas vere eblas? Kial la registaro faras nenion? Ĉu la registaro scias nenion?". La vero estas ke ĉiuj scias kion okazas. La registaro nenion faras ĉar kelkaj registaraj gravuloj mem profitas el tiu neleĝa, permaŝina ekspluatado, kaj eĉ batalas kontraŭ ĉiu ajn homo kiu staras inter ili kaj la oro. Multaj homoj estas mortigitaj dum bataloj por oron, kaj pri nur kelkaj el tiuj murdoj oni havas novaĵojn. Pasintmonate, ekestis grava problemo (ankoraŭ ne solvita) ĉar kelkaj soldatoj invadis ororiĉan terenon ekspluatata de indianoj, kaj pluraj indianoj mortis. Unu el la soldatoj estis kaptita de indianoj kaj (laŭ nia scio) ankoraŭ restas tie.





Tiuj estas nur kelkaj el la gravaj problemoj kiujn oro donas al niaj ĉiutagaj vivoj. Mi certas ke orercejoj povas esti veraj benoj por popoloj, se tiu oro estas ekspluatata leĝe kaj juste. Sed por ni, verŝajne ĝi estas pli malbeno ol beno.





Myriad-adreso: 4kxudktRorgdAkTgM4ivLA6soSwcdDKzLG



