Net nóg ŉ leë belofte van ŉ beter lewe.

Só het die Vrystaatse DA-leier, Roy Jankielsohn, ŉ staatsplaas van 343 ha in die provinsie beskryf wat in 2009 teen ŉ koste van R5,6 miljoen vir 13 begunstigdes en hul gesinne gekoop is.

Die agri-dorpie by Wilhelmina, naby Ficksburg, is destyds deur die oudpremier Ace Magashule voorgehou as ŉ belangrike deel van die provinsie se diensleweringsprogram, Operasie Hlasela.

Sedert 2009 is ŉ bykomende R26,61 miljoen deur die nasionale regering in die eiendom belê, terwyl die provinsiale regering ŉ bykomende R16,194 miljoen daarin gepomp het. Dit bring die totale koste van die projek op R48,04 miljoen te staan, het Jankielsohn gesê.

Tussen 2010 en verlede jaar het dié peperduur projek ŉ inkomste van net minder as R2,5 miljoen gegenereer.

“Die plaas, wat aan die regering behoort, het 35,8 ha peer‑ en 8,5 ha kersieboorde. Later is 25 suiwelbeeste, ŉ appelboord en groenteproduksie ook bygevoeg,” het Jankielsohn gesê.

“Die plaas het ŉ vrugteverwerkingsaanleg wat die verkoop van gedroogte en gebottelde vrugte moet fasiliteer. Die kersie- en perskeproduksie verseker ŉ inkomste van R5 000 per maand per begunstigde vir vyf maande van die jaar. Vir die res van die jaar moet hulle spaarsaam leef.”

Jankielsohn, David van Vuuren, ŉ DA-lid van die Vrystaatse wetgewer, en Thabo Mofutsanyana-raadslid Berry Hlatshwayo het die plaas as deel van ŉ oorsigbesoek geïnspekteer.

Die DA het vroeër vanjaar ook die Dityatalawa-agri-dorpie besoek. Dáár is ŉ bouvallige suiwelboerdery aangetref, terwyl die appelboord in puin gelê het. Vir die 50 begunstigdes was daar nie veel om te doen nie. Sowat R150 miljoen is in dié projek belê.

Jankielsohn het gesê by die Wilhelmina-projek is daar minstens gemengde welslae behaal.

“Dit is duidelik dat die groot beleggings wat die regering in Dityatalawa én Wilhelmina gemaak het, nie ŉ volhoubare inkomste, óf die langtermynvooruitsig op ŉ beter lewe vir begunstigdes kon verseker nie.

“Die regering hou aan om grondhervormingsbeleid te volg waar groot bedrae geld op mislukte koöperasies bestee word. Hulle volg ŉ kommunistiese formule wat nie onder Suid-Afrikaanse omstandighede volhoubaar is nie.”

Jankielsohn sê die regering moet ŉ beleid in werking stel wat op die private besit van familieplase gegrond word. Begunstigdes moet reeds boerdery-bestuurservaring hê en goed toegerus word met behoorlike vaardighede en opleiding.

Die DA sê hy gaan voort om soortgelyke projekte in die provinsie te besoek om te wys hoe miljoene rande van belastingbetalers se geld gebruik word om verdere afhanklikheid te kweek, met min hoop op enige volhoubaarheid.