Την Πέμπτη 3 Μαρτίου, ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης παρουσίασε στην Τεχνόπολη τον πρώτο σταθμό ενοικιαζόμενων ποδηλάτων του Δήμου Αθηναίων. Τα Athens Bikes, όπως ονομάζεται το project, είναι σύγχρονα, ηλεκτρονικά ελεγχόμενα, κοινόχρηστα ποδήλατα που λειτουργούν με προπληρωμένη κάρτα, όπως δηλαδή αυτά που συναντάμε πλέον όλο και πιο συχνά στις ευρωπαϊκές πόλεις. Η λογική τους είναι απλή: προσφέρουν στον δημότη ή στον επισκέπτη την ευκαιρία να χρησιμοποιήσει το ποδήλατο για τις μικρές μετακινήσεις του στο κέντρο, καθιστώντας περιττή την ανάγκη χρήσης ιδιωτικού, μηχανοκίνητου μέσου μεταφοράς. Με αυτόν τον τρόπο μπορεί να μειωθεί σημαντικά η κίνηση στην πόλη -ανάλογα με τον αριθμό των ποδηλάτων που διατίθεται και χρησιμοποιείται, φυσικά- ενώ παράλληλα οι πολίτες ανακαλύπτουν την ευκολία και τη χαρά της χρήσης ενός ποδηλάτου για κοντινές μετακινήσεις.

Τρίτο και εξίσου σημαντικό, η κυκλοφορία περισσότερων ποδηλάτων στους δρόμους λειτουργεί θετικά στους οδηγούς των άλλων οχημάτων, ώστε να ελέγχουν τις ταχύτητες που αναπτύσσουν στις αστικές περιοχές, συμβάλλοντας σημαντικά στη μείωση των τροχαίων ατυχημάτων. Mπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει τα Athens Bikes αφού πρώτα αποκτήσει την προσωπική του κάρτα από το πωλητήριο της Τεχνόπολης και τη «φορτίσει» με χιλιόμετρα.

Η κάρτα -για την απόκτηση της οποίας απαιτείται η προσκόμιση ταυτότητας ή διαβατηρίου- αποτελεί και το μέσο αναγνώρισης του χρήστη από το σύστημα. Η πρώτη μισή ώρα χρήσης είναι δωρεάν και η κάθε μισή ώρα επιπλέον χρεώνεται 50 λεπτά. Μέγιστη διάρκεια συνεχόμενης χρήσης είναι οι 3 ώρες. Σε περίπτωση μη επιστροφής του ποδηλάτου -η επιστροφή επιβεβαιώνεται με την τοποθέτηση του ποδηλάτου στην ηλεκτρονική κλειδαριά- ο χρήστης στο όνομα του οποίου έχει εκδοθεί η κάρτα μπορεί να χρεωθεί 400 ευρώ εάν διαπιστωθεί πως το ποδήλατο έχει κλαπεί.

Προς το παρόν, το ποδήλατο πρέπει να επιστραφεί στην Τεχνόπολη, αλλά είναι θέμα χρόνου, πιστεύουμε -και αποδοχής του μέσου από τους πολίτες-, να ανακοινωθούν περισσότεροι σταθμοί ποδηλάτων στην Αθήνα. Ομως, «είναι η Αθήνα κατάλληλη για ποδήλατο; Πρέπει να γίνει η πόλη ένας απέραντος ποδηλατόδρομος; Μπορεί να γίνει Bike Sharing με ένα σταθμό;» Αυτές και άλλες παρόμοιες είναι οι απορίες των περισσοτέρων -καλοπροαίρετων- που ακούγονται σήμερα αναφορικά με τη δημιουργία του πιλοτικού σταθμού Bike Sharing στην Τεχνόπολη. Γιατί οι… κακοπροαίρετοι πάντα θα έχουν μια «καταστροφή» να επισημάνουν.

Προσπαθώντας λοιπόν να απαντήσουμε και να βάλουμε τα πράγματα σε μια τάξη, θα ήταν σκόπιμο να επισημάνουμε τα εξής: Κατ’ αρχάς οι πόλεις ασχολούνται με το ποδήλατο από την ανάγκη να υπάρξουν και άλλα μέσα μετακίνησης, εναλλακτικά του αυτοκινήτου ή της μοτοσικλέτας, που να προσφέρουν την ευκαιρία, σε όποιον το επιθυμεί, να μετακινηθεί με χαμηλότερες ταχύτητες, χωρίς να πρέπει να καταναλώσει βενζίνη, να κάνει θόρυβο, να πιάσει πολύ χώρο, να αναζητά πάρκινγκ κ.λπ. Επίσης, με την αύξηση της χρήσης του ποδηλάτου, εξοικονομούνται σημαντικά ποσά -εξαιρετικά υψηλά- από τη μείωση της κατανάλωσης βενζίνης, τη μικρότερη φθορά των δρόμων, τη μείωση των ατυχημάτων και τη βελτίωση της υγείας των πολιτών, σύμφωνα πάντα με τις έρευνες της Ε.Ε.

Ολες σχεδόν οι πόλεις της Ευρώπης, και η Αθήνα ανάμεσά τους, έχουν σημεία στα οποία είναι εύκολο να κινηθείς με ποδήλατο: το Παγκράτι, τα Πατήσια, ο Κολωνός, το ιστορικό κέντρο, το Μεταξουργείο είναι περιοχές σχεδόν επίπεδες, χωρίς υψομετρικά, όπου το ποδήλατο είναι… παιχνίδι. Σε όλες αυτές τις περιοχές, εάν μειωνόταν η χρήση αυτοκινήτου και αυξάνονταν οι μετακινήσεις με ποδήλατο, θα είχαμε περισσότερους πολίτες στο δρόμο, λιγότερο θόρυβο, λιγότερη ρύπανση και, αναμφίβολα, καλύτερη ποιότητα ζωής.

Επίσης θα αυξανόταν και η εμπορική κίνηση, καθώς δεν είναι τυχαίο πως ο δρόμος με τη μεγαλύτερη εμπορική κίνηση αυτήν τη στιγμή είναι ένας… πεζόδρομος, η Ερμού.

Οι καταναλωτές δεν επισκέπτονται την αγορά «καταδρομικά», παρκάροντας έξω από το κατάστημα που τους ενδιαφέρει, ψωνίζοντας και φεύγοντας. Επιθυμούν να περπατήσουν, να χαζέψουν, να απολαύσουν τον καφέ τους, να συναναστραφούν, να δουν κόσμο. Ο θόρυβος και το καυσαέριο από τους κινητήρες μόνο εκνευρισμό και σύγχυση προκαλούν.

Δεν είναι φυσικά το θέμα η «στοχοποίηση» του αυτοκινήτου για τα κακώς κείμενα της πόλης, αλλά η κακή ή μάλλον η υπερβολική χρήση του που προκαλεί τα προβλήματα. Ευτυχώς, οι κοινωνίες πλέον συνειδητοποιούν τη σημασία της «επιλογής», δηλαδή της χρήσης του κατάλληλου μέσου ανάλογα με την περίπτωση. Δεν μπορεί και δεν πρέπει να γίνονται όλα με ένα μέσο – αυτοκίνητο ή μοτοσικλέτα, ποδήλατο, περπάτημα, μέσα μαζικής μεταφοράς. Ολα πρέπει να χρησιμοποιούνται, αν είναι δυνατόν, κατά περίπτωση.

Την ίδια στιγμή, υπάρχουν δεκάδες χιλιάδες πολίτες πρόθυμοι να χρησιμοποιήσουν το ποδήλατό τους για τις κοντινές μετακινήσεις τους, κατ’ αρχάς επειδή τους εξυπηρετεί. Επειδή δεν θέλουν να ξοδεύουν χρήματα σε βενζίνη, επειδή τους κουράζει να κολλάνε στην κίνηση ή επειδή τους ενοχλεί να ψάχνουν για θέση στάθμευσης. Επειδή τελικά δεν θέλουν να επιβαρύνουν άλλο την πόλη τους.

Είναι οι 15.000 πολίτες που έρχονται στο Γύρο της Αθήνας ή οι αρκετές εκατοντάδες που ήδη χρησιμοποιούν ποδήλατο τακτικά. Σε αυτούς μόνο εάν δώσουμε την ευκαιρία -είναι δικαίωμά τους εξάλλου- να κινούνται και με ποδήλατο, θα μπορούσαμε να έχουμε μερικές δεκάδες χιλιάδες αυτοκίνητα την ημέρα λιγότερα να καταναλώνουν βενζίνη, να κάνουν θόρυβο και να καταλαμβάνουν χώρο στο οδόστρωμα και στην πόλη. Φανταστείτε τη διαφορά! Ο λόγος, λοιπόν, που οι πόλεις προσπαθούν να αναπτύξουν το ποδήλατο -και πιο συγκεκριμένα να δώσουν την ευκαιρία στους πολίτες που το επιθυμούν να κινούνται με ποδήλατο- είναι για να δώσουν ζωή στην πόλη και όχι για να… ταλαιπωρήσουν τους υπολοίπους ή να κάνουν το χατίρι στους «ποδηλάτες». Είναι θέμα επιβίωσης των πόλεων και όχι των ποδηλατών και όσο πιο γρήγορα το κατανοήσουμε, τόσο το καλύτερο.

Το πιλοτικό Bike Sharing του Δήμου Αθηναίων στην Τεχνόπολη δεν φιλοδοξεί να λύσει όλα τα παραπάνω προβλήματα. Είναι απλώς μια λογική ενέργεια προκειμένου να δοκιμαστεί στην πράξη κάτι νέο για την Αθήνα και να ανακύψουν τα πρώτα προβλήματα και τα συμπεράσματα από τη χρήση του. Από αυτά θα προκύψουν οι μικροδιορθώσεις και τα επόμενα βήματα, τα οποία πιστεύουμε πως θα είναι θετικά προς την υλοποίηση ενός ολοκληρωμένου συστήματος κοινόχρηστων ποδηλάτων στην πόλη. Μην… πυροβολείτε το ποδήλατο!

Το ποδήλατο είναι το πιο απλό, λογικό και οικονομικό μέσο για να βελτιώσουμε την πόλη μας σε πολλούς τομείς ταυτόχρονα. Ανάπτυξη του ποδηλάτου δεν σημαίνει πως ΟΛΟΙ πρέπει να βγαίνουμε με τα ποδήλατα συνεχώς – αν και θα ήταν ωραίο! Σημαίνει πως θα έπρεπε να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις για όσους το επιθυμούν -και είναι πολλοί- να έχουν εναλλακτική επιλογή για τις μετακινήσεις τους. Το γιατί είναι προφανές, υπάρχουν ευτυχώς πολλά παραδείγματα σε όλο τον κόσμο που το αποδεικνύουν.