Odradzające się cały czas religie etniczne tworzą bogatą mozaikę pierwotnej i naturalnej duchowości. Laik może się w tym łatwo pogubić. Gorzej kiedy z właściwej ścieżki zbacza osoba, która, zdawałoby się, doskonale zna się na temacie.

Wśród zwolenników religii etnicznych, lub też ruchów religijnych na nich bazujących, często słychać głosy, że to właśnie te ruchy wyznaniowe są „właściwym” rodzajem duchowości, ponieważ nawiązują bezpośrednio do etnicznej tożsamości i kultury danego ludu. I trudno się z tym nie zgodzić, nawet jeśli często są one punktem wyjścia do przeróżnych ideologicznych wynaturzeń. Zgodzić się jednak nie sposób z ludźmi, którzy bardzo głośno krzyczą o owej tożsamości, o naturalności pogańskich wierzeń i o „tym złym Chrześcijaństwie”, które zagrabiło prawdziwy charakter danego ludu, a jednocześnie SAMI przyjmują wiarę… obcą. O kim mowa? Oczywiście o wszelkiej maści polskich „Asatru”, „Celtach” czy innych hellenistach.

W czym rzecz? Przecież „poganie” powinni się wspierać, a jak ktoś krytykuje „pogan” to ani chybi z niego „katol”, „moher” czy inny „pisior”. Powiedzmy jednak wprost: jeśli chcemy odwoływać się do religii etnicznych to, na Bogów, odwołujmy się do religii RODZIMYCH dla nas, jako jednostki, która jest częścią zbiorowości etnicznej. RODZIMOŚĆ religii RODZIMYCH oznacza ich bardzo silne, nierozerwalne wręcz, powiązanie ich z językiem, kulturą, tożsamości narodową i etniczną, a więc sposobem postrzegania świata i interpretowania go.

Religie etniczne, RODZIME, właśnie dlatego są RODZIME, że wyrastały razem z danym ludem, nawet jeśli ulegały przekształceniom. Zabawne, że ci sami ludzie, którzy decydują się np. na wyznawanie nordyckiego Asatru chętnie krytykują Chrześcijaństwo jako religię kulturowo i etnicznie obcą, ale przyjmowanie religii równie obcej, a jedynie niechrześcijańskiej, już nie stanowi dla nich problemu.

Asatru jest bliższe Słowianinowi niż Chrześcijaństwo w swej czystej formie tylko perspektywie indoeuropejskiej (z której korzysta np. religioznawcza komparatystyka spopularyzowana przez Gieysztora), ale ostatecznie w takim zestawieniu bliższym duchowo dla przeciętnego Polaka będzie… ten właśnie katolicyzm, który wchłonął w siebie wszystkie RODZIME tradycje, obrzędy, a nawet elementy ludowego postrzegania Przyrody, a wszystko to jest w nim żywe do dziś. Dominująca w Polsce religia z Bliskiego Wschodu, paradoksalnie, zawiera w sobie elementy będące bezpośrednią kontynuacją wierzeń słowiańskich, w odróżnieniu od wszelkich innych kierunków „pogańskich” innych niż nasza rodzima wiara.

Asatru jest obce Polakowi na wielu kluczowych poziomach. Na przykład imiona Bogów i wszelkie nazwy mitologiczne, zawsze będą w ustach Słowianina brzmiały obco. Obrzędowość i światopogląd, związane nierozerwalnie z północną tożsamością kulturową i tamtejszą Naturą zawsze będą dla Polaka obce. Wreszcie, tacy Polscy Asatru będą obcy, a nawet śmieszni, dla rodowitych Skandynawów. Osobiście spotkałem się z szyderstwami ze strony norweskich Asatru w stronę Asatryjczyków o innym podłożu etnicznym i wskazywali oni na te same kwestie, co ja. Trudno się dziwić, skoro ludzie ci z religii etnicznej robią kolejną uniwersalistyczną zabawę dla każdego, niezależnie od podłoża kulturowego i etnicznego. To oczywiście pojedynczy i być może przejaskrawiony przykład, ale podobne refleksje można wysnuć na temat „naszych” wyznawców religii celtyckich, czy śródziemnomorskich.

W przypadku Asatru praktykowanego na wschodzie, padają argumenty o tym, że Ruś założyli Waregowie. Polacy gubiący się między obrzędowością, a rekonstrukcją z pikniku historycznego lubią z kolei wspominać o Chąśnikach. Czy to wystarcza jako podstawa do zbudowania w sobie szczerej duchowości?

Rodzimowierstwo, jakiekolwiek by nie było, nie jest odwoływaniem się do „kogoś” kto „kiedyś” żył „gdzieś”. Rodzimowierstwo jest odwoływaniem się do tego, w co wierzyli nasi Przodkowie. NASI, nie czyiś, którzy mogli żyć obok nich, lub przed nimi. To jest proste i logiczne rozumowanie. Zgoda, Indoeuropejskie religie etniczne mają wspólny pień i korzenie. Tak, religie te są sobie pokrewne i często pokrywają się ze sobą w wielu założeniach, dlatego wspólne elementy znajdziemy w rodzimowiestwie słowiańskim, Asatru, Hinduizmie, Zaratusztrianizmie i dowolnym innym indoeuropejskim prądzie wyznaniowym. Rodzime religie ludów ościennych mogły się ze sobą przenikać, zapożyczać od siebie różne elementy, dlatego również pod względem duchowym indoeuropejczycy stanowią rodzinę. Tak samo bardzo ważna jest współpraca i wymiana doświadczeń między wyznawcami religii indoeuropejskich z różnych państw – zarówno tych odrodzonych, jak i tych, które przetrwały do tej pory.

Mimo to nie zauważyłem, żeby ktoś w Polsce uciekał się do wedyzmu, wierzeń irańskich, ormiańskich, czy do duchowości dackiej, hetyckiej, lub nawet – poza bardzo nielicznymi przypadkami – bałtyjskiej. Poza kompletnym marginesem w postaci hellenistów czy „Celtów”, część Polskich „pogan” wybiera ścieżkę spopularyzowanych przez popkulturę wierzeń nordyckich, obcych, odległych – ale przecież lepiej udokumentowanych, a dzięki wspomnianej kwestii popkulturowej – wydających się bardziej interesującymi.

Tacy ludzie są, nie bójmy się tego powiedzieć, zdrajcami własnej kultury w równym stopniu, jak Chrześcijanie, których tak nienawidzą. Różnica polega na tym, że Chrześcijaństwo jest zjawiskiem masowym, idącym siłą rozpędu, wielowiekowych tradycji i procesów zapoczątkowanych tysiąc lat temu. Dzisiejszy Polak-katolik w miażdżącej większości przypadków nie dokonuje wyboru ścieżki duchowej samodzielnie. Jeśli w ogóle odczuwa tożsamość religijną, to kroczy tą, wydeptaną przez jego ojców i dziadów, a jednocześnie, często nieświadomie, pielęgnując obrzędy od Chrześcijaństwa na tych ziemiach o wiele starsze. Ci zaś, którzy odchodzą od niego na rzecz „pogaństwa”, w imię szczytnej skądinąd idei powrotu do wierzeń etnicznych i wybierają kolejne OBCE WIERZENIA wraz z ich obrzędowością i kulturą, są po prostu zdrajcami. I mówimy to z całą odpowiedzialnością, bo zjawisko jest zwyczajnie przykre, a przede wszystkim – szkodliwe.

Powtórzmy więc jeszcze raz: rodzimość religii etnicznej polega na jej rodzimości, związku z ziemią, kulturą, krwią i tożsamością biologiczno-kulturowo-etniczną. Nie istnieje coś takiego jak jedna, uniwersalna tożsamość „pogańska”, jak chcieliby niektórzy. No, chyba, że wzorem Wicca chcemy nowej religii uniwersalnej. A podobno to pewna religia z Bliskiego Wschodu jest tak bardzo Polakom obca, że należy od niej nawracać. Jeśli zamiast niej chcemy proponować Słowianom kolejną obcą religię, to chyba lepiej od razu dać sobie spokój i pozwolić narodowi wykorzenić się do cna. Jaka w końcu różnica, czy Słowianie wyznają wierzenia semickie czy nordyckie? Wciąż są to wierzenia obce.

Na koniec dodam jedynie, że nie zamierzamy nikomu narzucać, w co ma wierzyć. Duchowość jest sprawą osobistą. Pragniemy jedynie wskazać, że pewne osoby i środowiska przy krytyce obcych nam kulturowo religii uniwersalistycznych, jednocześnie wybierają w ich miejsce inne obce religie, nadając im tym samym uniwersalistyczny ton, chociaż religie te – z natury rzeczy – są rodzime, a więc antyuniwersalistyczne. Proszę też źle nie zrozumieć nadużywania przeze mnie w tym artykule terminu zdrajca. Chciałem w ten sposób, być może nieco ironicznie, nawiązać do wiecznego jazgotu niektórych osób o zdradzie rodzimej wiary na rzecz obcego Chrześcijaństwa, przy jednoczesnym dokonywaniu takiej samej zdrady na rzecz religii co prawda bratniej kulturowo, ale wciąż obcej.

Wykorzystana ilustracja: Doctor Who/BBC Entertainment. Wszystkie prawa zastrzeżone