Anonimy, nielegalne operacje, DNA na zamówienie. Ujawniamy kulisy działań służb

Foto: Artur Zawadzki/ / East News

Dziennikarze Onetu dotarli do świadków i dokumentów, które pokazują, jak wysocy funkcjonariusze wojskowych i policyjnych instytucji nielegalnie inwigilują obywateli do załatwiania swoich porachunków. W tle najważniejsi politycy - premier Mateusz Morawiecki i były minister obrony Antoni Macierewicz.

REKLAMA

Jest ciepłe wrześniowe popołudnie 2016 roku. Na jednej z krakowskich ulic patrol zatrzymuje auto Aldony W., funkcjonariuszki CBA i żony oficera krakowskiego oddziału Żandarmerii Wojskowej. Z wozu wychodzi dwóch umundurowanych policjantów. Informują ją, że została zatrzymana do rutynowej kontroli trzeźwości.

Jest zdenerwowana. Robi awanturę, wygraża policjantom. W końcu jednak godzi się na badanie alkomatem. Urządzenie wykazuje, że nie spożywała alkoholu. Policjanci przepraszają za niedogodność. Aldona W. rusza do domu i na wiele miesięcy zapomina o sprawie.

1.

Kobieta nie wie, że policjanci, którzy tamtego dnia zrobili jej alkotest, nie byli z drogówki, lecz z krakowskiego wydziału Biura Spraw Wewnętrznych Komendy Głównej Policji, zaś ustnik alkomatu po badaniu trzeźwości trafił do worka na dowody i zostanie przewieziony do laboratorium kryminalistycznego. Tam eksperci wyodrębnią jej DNA i porównają z materiałem genetycznym na pewnej kopercie, w której został wysłany anonim do ówczesnego wicepremiera, dziś premiera Mateusza Morawieckiego.

REKLAMA

Funkcjonariusze BSW również nie wiedzą, że łamią prawo i uczestniczą w nielegalnej operacji prowadzonej wobec osób spoza policji, do czego nie są uprawnieni. Sądzą, że wykonują rutynowe czynności zlecone im przez zwierzchników. Wcześniej nie zostali poinformowani o kulisach sprawy. Te wyjdą na jaw dopiero kilka miesięcy później.

Co naprawdę stało się tamtego dnia i dlaczego? Dotarliśmy do świadków i dokumentów pokazujących, jak wysocy funkcjonariusze wojskowych i policyjnych formacji nielegalnie inwigilują obywateli do załatwiania swoich porachunków, a ich działania dotykają najwyższych polityków: premiera Mateusza Morawieckiego i byłego ministra obrony Antoniego Macierewicza.

2.

Aby dotrzeć do początków tej sprawy, należy cofnąć się o kilka lat. W 2011 roku, w atmosferze skandalu spowodowanego nieprawidłowościami podczas wojskowej misji w Afganistanie, z żandarmerii odchodzi płk Jarosław Fortuna. Pion kryminalny, za który odpowiadał, zostaje znacznie zredukowany.

Szefowie żandarmerii, szczególnie wicekomendant gen. Robert Jędrychowski, czynią jednak zabiegi, by go ponownie rozbudować. W 2015 pojawia się taka szansa. Żandarmeria wykrywa handel narkotykami w policji. To jest argument. - Mamy sukcesy, ale nie możemy rozwinąć skrzydeł – lobbują u polityków.

Ministrem obrony zostaje Antoni Macierewicz. Żandarmeria jest jego oczkiem w głowie. Zgadza się na rozbudowę pionu kryminalnego. – Dzięki temu możemy teraz inwigilować, śledzić, podsłuchiwać, etc. na dużo większą niż dotychczas skalę. Większość na użytek własny i polityczny – informuje nas jeden z żandarmów, prosząc o zachowanie anonimowości.

Dodaje, a jego słowa potwierdza kilku innych żandarmów, że za rozbudową tego pionu optowała tzw. "opcja krakowska" w żandarmerii. – To ludzie generała Jędrychowskiego, który kilka lat wcześniej był szefem oddziału w Krakowie. Potem awansował na zastępcę komendanta i zaczął ściągać do Warszawy zaufanych ludzi. Jednym z nich jest płk Robert Wasylewicz. To on zostaje szefem nowego pionu kryminalnego.

Stanowisko to chciał jednak objąć inny członek "opcji krakowskiej" – płk Sebastian Kalisz, były szef oddziału krakowskiego ŻW, który po tekstach Onetu na temat molestowania seksualnego i mobbingu, jesienią 2017 roku został zdjęty ze stanowiska i przeniesiony do rezerwy kadrowej. Komenda Główna ŻW nie chciała słyszeć o jego kandydaturze.

Foto: Grzegorz Kozakiewicz / FORUM

3.

W Krakowie powstaje plan, jak zdeprecjonować płk. Wasylewicza. – Prawa ręka płk. Kalisza, por. Tomasz W. mówi mu, że przez swoich teściów ma "wejścia", zna byłego opozycjonistę, przez którego można dotrzeć do wicepremiera Morawieckiego i wysoko postawionych polityków PiS – opowiada świadek wydarzeń.

Rodzi się pomysł napisania anonimu stawiającego w złym świetle płk. Wasylewicza. – Przekaz miał być taki, że on oraz jego świta związana z WSI "dociska" uczciwych żandarmów z Krakowa - twierdzi informator.

4.

Anonim powstawał w kilku wersjach. Onet jest w ich posiadaniu. Szef pionu kryminalnego płk Wasylewicz został w nich oskarżony o kontakty z byłymi oficerami WSW i WSI. Autorzy pisma twierdzą, że ujawnia on osobom postronnym tajne informacje, chroni osoby oskarżone m.in. o przechowywanie pornografii dziecięcej, forsuje swoich ludzi na stanowiska w służbach i manipuluje śledztwami.

Na drugim biegunie są żandarmi z Krakowa na czele z płk. Kaliszem. W anonimie zostali przedstawieni jako kryształowo wręcz uczciwi. Nie mogą jednak spełniać się w pracy, bo dołki pod nimi kopie układ związany z płk. Wasylewiczem.

Z anonimu: "Osoby z WSI i z WSW i z nimi powiązane, a ciągle służące w ŻW chcą usunąć ze stanowisk płk SK (płk Sebastian Kalisz – red.), ppor. JJ i por. TW (por. Tomasz W. - red.), którzy jako jedyni się im przeciwstawią, wykazując niekompetencję i stosowanie starych metod służb specjalnych, czyli dyskredytację najlepiej przez pomówienie i fałszywe oskarżenia oraz wsadzanie swoich ludzi na stanowiska, aby mieć pełny dostęp do informacji operacyjnych i możliwość manipulowania nimi".

Jedną z osób, które wychwalał w anonimie por. Tomasz W., jest bohaterka wcześniejszego materiału Onetu pt. "Molestowanie i mobbing w Żandarmerii Wojskowej. Ostatnia sprawa podporucznik Marii". Kiedy rok później kobieta zgłosi nękanie przez przełożonego, nagle por. Tomasz W. zmieni zdanie i w rozmowie z dziennikarzami Onetu powie: "Ta kobieta, gdyby nie Żandarmeria Wojskowa, byłaby naprawdę nikim".

5.

Napisanie anonimu nie gwarantuje jednak sukcesu. Ważne, by dotarł on w odpowiednie ręce. Por. Tomasz W., a właściwie jego teściowie znają osobę, która ma kontakty na najwyższych szczeblach władzy. To były opozycjonista i dziennikarz Piotr H. Gdy pytamy go, czy zna por. Tomasza W. z żandarmerii, odpowiada wymijająco. Nie chce rozmawiać. Mówi: "Sam byłem ciągany przez żandarmerię wojskową". Na koniec dopytywany o anonim, odsyła nas jednak do por. Tomasza W.

Świadkowie twierdzą, że to dzięki kontaktom byłego opozycjonisty z politykami PiS koperta z anonimem, po kilku mailowych poprawkach, trafiła w końcu do rąk ówczesnego wicepremiera, dziś premiera Morawieckiego. Wersję świadków potwierdza korespondencja mailowa Piotra H. z por. Tomaszem W.: "Tomku, przeczytaj maila poniżej – musisz bardzo szybko przygotować mi takie coś, o czym pisze młody Morawiecki. Pilnie – on to poda M. Ci, co mi obiecywali, zwlekają i teraz się wymigują. Mateusz przekaże". Wicepremier Morawiecki miał dostarczyć anonim na ręce ówczesnego szefa MON Antoniego Macierewicza. Por. Tomasz W. redaguje więc anonim i tworzy krótszą wersję.

Ministerstwo Obrony Narodowej potwierdza, że anonim "wpłynął do MON w lutym 2016 roku. Sprawa była procedowana zgodnie z przyjętymi procedurami".

Nie wiemy jednak, czy anonim dotarł do MON drogą oficjalną, czy nieoficjalną, gdyż Centrum Informacyjne Rządu odpowiedziało nam, że "zgodnie z poczynionymi ustaleniami, Ministerstwo Rozwoju (którego szefem był wówczas Mateusz Morawiecki – red.) i jego ówczesne kierownictwo nie zajmowało się sprawą, o którą Pan pyta".

6.

Kiedy anonim dociera do ostatecznego adresata, machina rusza. Macierewicz zleca służbom, by sprawdziły, o co chodzi. Wysyła też anonim wraz z kopertą do Komendy Głównej Żandarmerii Wojskowej. Kiedy trafia on na biurko gen. Jędrychowskiego, ten wzburzony dzwoni do Krakowa do płk. Kalisza i mówi mu, że znajdzie tego, kto napisał to pomówienie. Kalisz miał ze wszystkiego się wówczas wycofać.

Generał Jędrychowski nie daje jednak za wygraną. Chce się dowiedzieć, kto wysłał anonim i jaką drogą trafił on do szefa MON. Rusza wewnętrzne śledztwo żandarmerii. Na podstawie billingów i namierzania telefonów komórkowych poprzez stacje bazowe BTS wychodzi na jaw, że teściowa por. Tomasza W. kontaktowała się z Piotrem H.

Potrzebny jest jednak ostateczny dowód – materiał DNA do porównania z tym pobranym ze śladów śliny na kopercie. Żandarmeria nie może zebrać go sama. Poprzez nieformalne, krakowskie układy prosi o to naczelnika wydziału Biura Spraw Wewnętrznych w Krakowie mł. insp. Pawła Bednarza. Dzwonimy do niego. Szef krakowskiego BSW nie chce jednak rozmawiać. Odsyła nas do rzecznika prasowego policji.

Ten informuje nas, że działania BSW "mają charakter niejawny" oraz że w tej sprawie toczy się prokuratorskie śledztwo.

Foto: www.wikimedia.org © Creative Commons

7.

W styczniu 2018 roku z dziennikarzami Onetu kontaktuje się anonimowo były policjant z krakowskiego BSW. Opowiada nam o nielegalnej inwigilacji, jaką przeprowadzili policjanci z jego wydziału. Pokazuje dokumenty.

- W połowie 2016 roku trafiły do nas materiały do pracy operacyjnej, która w ogóle nie powinna być przez nas realizowana, bo leżała poza kompetencjami biura – mówi. – Te czynności dotyczyły funkcjonariuszy innych służb, a my możemy zajmować się tylko policjantami, przestępstwami popełnianymi przez policjantów oraz popełnianymi na szkodę policji. Byłem co najmniej raz na takich czynnościach. Policjanci z krakowskiego BSW domyślali się, a później już wiedzieli, że coś nie gra. Nie chcieli wykonywać tych czynności, nie mniej jednak naczelnik wydał polecenie i trzeba było je wykonać.

8.

Nasz informator opowiada, że tamtego lata z policjantami z jego wydziału kontaktował się oficer wydziału wewnętrznego Komendy Głównej Żandarmerii Wojskowej mjr Robert Pankowski. Mjr Pankowski, który kilka miesięcy temu ujawnił wiele nieprawidłowości w ŻW, potwierdza to w rozmowie z Onetem.

- Tak. Dzwoniłem wtedy do nich z polecenia swojego przełożonego płk Sylwestra Bełtowicza. To on bezpośrednio otrzymywał polecenia w tej sprawie od gen. Jędrychowskiego. Przekazałem też BSW materiały tej sprawy. Chodziło o ustalenie autorów anonimowego listu, który trafił do ówczesnego szefa MON Antoniego Macierewicza. W tym anonimie pomówiono oficerów żandarmerii – mówi major. Dodaje, że wszczęto wewnętrzne śledztwo, w którym brał on udział z racji zajmowanego stanowiska.

– Dzwoniłem do BSW i wysyłałem pisma. Chodziło o ustalenie DNA Aldony W., żony oficera żandarmerii z krakowskiego oddziału ŻW por. Tomasza W. Według naszych podejrzeń to ona miała zakleić kopertę z anonimem. Usłyszałem jednak, że BSW nie może zbierać DNA od osób spoza policji. Odmówili. Taką informację przekazałem płk. Bełtowiczowi, szefowi wydziału wewnętrznego ŻW, a ten przekazał ją dalej do gen. Jędrychowskiego – opowiada mjr Pankowski. Dodaje, że "góra" naciskała na niego, by przygotował kolejne, ponaglające pismo do BSW.

– Wysłałem je, a po jakimś czasie przyszła odpowiedź, że materiał DNA Aldony W. został zebrany z ustnika alkomatu i klamki jej samochodu oraz, że trafił do badań. Zameldowałem to przełożonym – opowiada mjr Pankowski. Pytany, czy miał świadomość, że prosił policję wewnętrzną o przeprowadzenie nielegalnej operacji, mjr Pankowski odparł: – Byłem pewien, że została wszczęta procedura i to wszystko jest legalne. Nie znałem kulisów sprawy. Gdy nowe fakty zaczęły wychodzić na jaw, zawiadomiłem prokuraturę.

9.

Kiedy materiał genetyczny Aldony W. zostaje pobrany, sprawą zaczyna się interesować Komenda Główna Policji. – Ze strony Warszawy zaczęły docierać sygnały, że coś jest nie tak. Z Krakowa były zabrane materiały do Warszawy. Naczelnik sam jechał osobiście, żeby coś wyjaśniać. Zawoził tam materiały, tyle wiem – mówi nasz informator z krakowskiego BSW.

Na pytanie, jak ta sprawa była udokumentowana, były policjant odparł: – Teoretycznie wyglądało to jak jedna ze spraw prowadzonych przez biuro, takich rutynowych, tylko że nie dotyczyła policjantów – dodaje i podkreśla, że wszystko było jednak skrupulatnie dokumentowane. Każda czynność została opisana przez osobę ją prowadzącą pod nadzorem kierownictwa.

10.

8 listopada 2017 roku jeden z funkcjonariuszy BSW, który uczestniczył w tych czynnościach, składa doniesienie do prokuratury na swoich przełożonych, naczelnika wydziału Biura Spraw Wewnętrznych w Krakowie mł. Insp. Pawła Bednarza oraz jego zastępcę podinsp. Krzysztofa Lutego.

W doniesieniu informuje prokuraturę, że w połowie 2016 roku do Wydziału w Krakowie BSW KGP wpłynęły materiały zarejestrowane jako dz. D-KR-Z-77/16, które stały się podstawą do rozpoczęcia czynności operacyjnych wykonywanych przez policjantów z krakowskiego wydziału wewnętrznego policji wobec funkcjonariuszy Centralnego Biura Antykorupcyjnego.

W zawiadomieniu policjant pisze: "W trakcie prowadzenia powyższej sprawy zlecono do realizacji czynności operacyjne wielu policjantom naszego wydziału, które realizowali wobec funkcjonariuszy innych służb, bez wiedzy na temat całokształtu".

Policjanci z krakowskiego BSW nigdy nie poznali kulisów sprawy. Do dziś nie wiedzą, do czego i w jakim celu zostali wykorzystani.

11.

To nie jedyny przypadek nielegalnego pozyskiwania przez ŻW danych obywateli. W marcu Onet opisał w artykule "Żandarmeria Wojskowa nielegalnie pozyskuje wrażliwe dane Polaków", w jaki sposób formacja ta bezprawnie wchodzi w posiadanie teczek osobowych obywateli, danych medycznych czy zaświadczeń o karalności.

Co więcej, opisaliśmy przypadek, kiedy ŻW pozyskała dokumenty z teczek osobowych sześciorga obywateli, jej funkcjonariusze nie zabezpieczyli ich w żaden sposób. Dokumenty znajdują się obecnie w redakcji Onetu, o czym poinformowaliśmy w artykule. Do tej pory nikt się po nie nie zgłosił.

W artykule zapytaliśmy oficjalnie ministra obrony narodowej Mariusza Błaszczaka, na jakiej podstawie Żandarmeria Wojskowa uzyskała z Urzędów Miasta teczki osobowe tych sześciu osób, czy wyciągnięto je do badania rzeczywistej sprawy, czy - jak twierdzą nasi informatorzy - "wyssanej z palca" i jak Żandarmeria Wojskowa zabezpiecza swoje dokumenty, skoro swobodnie wyciekają z jej budynków? Do tej pory nie uzyskaliśmy odpowiedzi.

Onet skierował do Żandarmerii Wojskowej szereg szczegółowych pytań dotyczących opisywanej przez nas sprawy. Żandarmeria nie odpowiedziała na nie, zasłaniając się tajemnicą. Rzecznik ŻW ppłk Artur Karpienko zapewnił nas jedynie, że Żandarmeria Wojskowa "nie prowadziła i nie prowadzi żadnych podejrzanych operacji, a wszelkie jej działania są realizowane zgodnie z prawem". Nie wiemy też czym zakończyło się wewnętrzne śledztwo oraz jaki użytek z pozyskania DNA Aldony W. zrobili funkcjonariusze żandarmerii, ani kto zapłacił za ich wykonanie.

REKLAMA

Płk. Sebastian Kalisz odmówił rozmowy z nami. Telefonu nie odebrał od nas gen. Jędrychowski.

(dp)