„Polacy nie mają zmysłu organizacyjnego, nie mają zdolności kierowania i rządzenia” – twierdził z całą stanowczością premier Wielkiej Brytanii, David Lloyd George.

„Oddanie Śląska Polsce równałoby się wręczeniu zegarka małpie”. W ten sposób premier Wielkiej Brytanii David Lloyd George skomentował w 1919 roku polskie aspiracje do włączenia Śląska do odradzającego się państwa polskiego.

Po przegraniu przez Niemcy I wojny światowej toczyła się walka o przyszłą wizję Europy. Karty w tej grze dyplomatycznej, nazwanej później dość ogólnie systemem wersalskim, rozdawały trzy zwycięskie mocarstwa: Stany Zjednoczone, Wielka Brytania i Francja.

Ta ostatnia poniosła największe straty w czasie wojny i pragnęła zapewnić sobie przewagę nad pokonanymi Niemcami przez ich ograniczenie terytorialne i zmniejszenie potencjału gospodarczego. Sposobem do osiągnięcia tego celu było popieranie powstania silnego państwa polskiego jako naturalnego wroga Niemiec. Mogło ono szachować od wschodu sąsiada Francji. Stanowisko Wielkiej Brytanii, z początku powściągliwe, stało się z upływem czasu coraz bardziej przeciwne tej koncepcji ułożenia nowego ładu w Europie.

Przeciw nowemu ładowi

Premier Wielkiej Brytanii przeciwstawiał się znacznemu osłabieniu Niemiec, obawiając się nadmiernego wzrostu roli Francji w Europie. Ponieważ zmniejszenie obszaru dawnego cesarstwa odbywało się głównie poprzez oddawanie ziem wschodnich Polsce, Lloyd George protestował przeciwko przynależności do Polski Gdańska i Śląska.

Szczególnie to ostatnie terytorium było przedmiotem zażartego sporu pomiędzy Francją i Wielką Brytanią. Francuzi, dość przychylnie nastawieni do polskich żądań, proponowali przekazanie Śląska Polsce. Ostatecznie miało zadecydować o tym referendum. Brytyjski premier nie miał najlepszego zdania o Polakach i tworzącym się właśnie państwie polskim, krytykował naszych polityków, uważając, iż:

Polacy nie mają zmysłu organizacyjnego, nie mają zdolności kierowania i rządzenia. Premier jest pianistą, prezydent idealistą bez praktycznych idei.

Podczas konferencji pokojowej w Paryżu przyjęto zasadę, że o wszystkich sprawach ma decydować Rada Dziesięciu (premierzy i ministrowie spraw zagranicznych) złożona z przedstawicieli Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Francji, Włoch i Japonii. Szybko z prac wycofała się Japonia nie interesująca się zbytnio sprawami europejskimi, a Włochy w związku z konfliktem o Rijekę-Fiume także opuściły to gremium. Decydowały więc tylko trzy mocarstwa, opierając się na zasadzie jednomyślności.

Kwestię Śląska po gorących sporach, w trakcie których używano argumentów, że region ten od 800 lat nie należał do Polski, mocarstwa zdecydowały się rozstrzygnąć, przeprowadzając plebiscyt. W jego wyniku znaczna część Śląska znalazła się w granicach państwa polskiego.

Źródło:

Powyższy tekst ukazał się pierwotnie jako jedno z haseł Leksykonu polskich powiedzeń historycznych. Pozycja autorstwa Macieja Wilamowskiego, Konrada Wnęka i Lidii A. Zyblikiewicz została opublikowana nakładem wydawnictwa Znak w 1998 roku.

Tytuł, lead, ilustracje wraz z podpisami, wytłuszczenia, podział akapitów oraz śródtytuły pochodzą od redakcji. Tekst poddano podstawowej obróbce redakcyjnej.