OVERRASKA: Dei streikande polske arbeidarane på Sotra er overraska over støtta dei opplever både frå lokalbefolkninga og fagforeiningar.

Streik

– Då vi starta streiken, trudde vi at vi ville stå heilt åleine og at ingen ville støtte oss. Det var i alle fall det sjefen vår sa, seier Sebastian Medrak.

Han er på streikevakt på fjerde veka utanfor Norse Production i Sund kommune. Verksemda vidareforedlar laks. Heime i Polen ventar kona og ei lita dotter. Streiken starta då Sebastian hadde frivekene sine, men han reiste til Noreg i solidaritet med sine arbeidskameratar.

– Vi kan ikkje godta tilhøva vi arbeider under. Vi veit ikkje kor mange timar vi får jobbe kvar dag. Den eine dagen kan det vere fire timar, dagen etter ingenting og så plutseleg ti timar. Vi har ikkje fast arbeidstid og kan risikere å berre få utbetalt halv løn, seier han.

Streik for tariffavtale: • Norse Production vart etablert i desember 2012 og driv fiskeforedling for fiskeforedlingsgiganten Sekkingstad i Sund kommune utanfor Bergen. • NNN freista i 2013 å inngå tafikkavtale med Norse, men verksemda nekta. • Då fleirtalet av dei polske tilsette melde seg inn i NNN i 2017, kravde desse tariffavtale. • Under mekling 8. september nekta Norse å inngå avtale, og streiken var eit faktum.

Grisevêr

Det er streikevakt utanfor fabrikkinngangen på Skaganeset. Det regnar trollkjerringar. Eit falleferdig partytelt gjev vaklande ly for regnet i den kraftige vinden.

Ei presenning er spent opp mellom partyteltet og bagasjerommet på ein varebil. Frå ein grill driv sur røyk frå bålet som nyss er tend og gjev varme til ein handfull streikevaktar.

– Det var betre her dei førre vekene. Då var det reine sommarvarmen, men vi veit jo at det regnar på Vestlandet, seier Sucha Beskidzka.

Han har arbeidd på Sekkingstad dei siste to og eit halvt åra og seier han har trivst på verksemda.

– Eg liker å jobbe har. Vi har hatt eit variert arbeid og har vore opptekne av å gjere ein god jobb. Eg trur ikkje sjefen vår er misnøgd med arbeidet vi har gjort. Vi høyrer ofte at vi er den beste terminalen i Noreg.

Krzysztof Jedlikowski er klubbleiar for dei NNN-organiserte på Norse Production. Han fortel om dulgte trugsmål mot dei organiserte frå verksemda si side.

– Vi veit at medlemer har vorte kontakta frå verksemda med beskjed om at dei hadde familie som arbeidde på Norse sitt anlegg i Danmark. Du veit kva det tyder, var meldinga dei fekk.

Fleire av medlemene har meldt seg ut av fagforeininga og har vorte streikebrytarar. No har vi ikkje kontakt med dei lenger, fortel Jedlikowski.

Han legg ikkje skjul på vonbrotet over at nokre har gitt opp og meiner trugsmåla frå verksemda retta mot slektningar av dei streikande er uhøyrde.

Optimisme

Fire veker ut i streiken er stemninga mellom dei streikande likevel god. Nærare 30 godt kledde streikevaktar i grøne refleksvestar pressar seg saman under party­telt og presenning. Stadige kommentarar på polsk høyrest og latteren rungar.

– Vi er ved godt mot. Då vi starta, frykta vi for at vi måtte stå åleine, men no opplever vi støtte frå mange hald, fortel Jedlikowski.

Han har vore klubbleiar siden april. I mai vart det konflikt då dei tilsette freista å få ein tariffavtale. Han fortel om arbeidstilhøve fjernt frå det som er vanleg i norsk arbeidsliv.

– På det verste har vi venta i tre dagar før vi fekk arbeid, og utan arbeid vert det inga løn, seier han.

Dei tilsette veit ikkje frå den eine dagen til den neste kor mykje arbeid dei får. Dei må halde seg heime og vente på melding over Facebook om det er arbeid.

– Du kan ikkje planleggje noko. Du ventar heile dagen på å få arbeid. Dette er sjølvsagt uakseptabelt.

Først etter 50 timars arbeid på ei veke, er det overtid å hente, jamvel om ein arbeidsdag strekkjer seg over 15 timar. Helgetillegg blir det ikkje.

– Sjølv i jula må vi arbeide utan tillegg, seier Jedlikowski.

Ønskjer avtale

Dagleg leiar i Norse Production, Tom Lerberg har ikkje vore tilgjengeleg for kommentar. Til Bergensavisen seier han at han gjerne inngår tariffavtale, men han vil ha ein avtale om arbeidsrotasjon som er til å leve med.

– Vi må ha ein fleksibel avtale der vi ikkje må betale folk når dei ikkje har noko å gjere.

Han seier dei er i ein bransje der det ikkje er så enkelt å planleggje frå den eine dagen til den neste. Plutseleg kan ei planlagd last med fisk ikkje kome likevel.

– Då kan vi ikkje betale for folk som ikkje har noko å gjere.

Ordførarstøtte

Ordførar i Sund, heimkommunen til Norse Production, støttar dei tilsette sitt krav om tariffavtale.

– Med tanke på at dei tilsette både arbeidar og skattar til Noreg, synest eg det er underleg at dei ikkje skal kunne få dei same rettane som norske tilsette, inkludert rett til tariffavtale, seier Kari A. Landro (KrF). Også ordføraren i nabokommunen Fjell, Marianne Bjorøy (Ap), støttar dei streikande.

– Tariffavtalane gjev eit godt system for samarbeid mellom partane i arbeidslivet, seier administrerande direktør for NHO Vestlandet, Tom Knudsen.

Norse Production er ikkje medlem av NHO, og Knudsen vil ikkje blanda seg inn i den aktuelle konflikten, men seier på generelt grunnlag:

– NHO er positiv til at verksemder er bundne av tariff­avtalar.

gunnarw@klassekampen.no