Wiemy już, że administracja Trumpa planuje deregulację rynków, wypowiedzenie pełnoskalowej wojny “radykalnemu islamskiemu terroryzmowi,” wyrzucenie do śmieci klimatologii i rozbudzenie gazowo-naftowej gorączki.

Możemy być pewni, że taka wizja wywoła całe tsunami kryzysów i szoków: ekonomicznych, w miarę jak pękać będą giełdowe bańki; bezpieczeństwa, kiedy do Stanów dotrą efekty wykazywanej za granicą wojowniczości; pogodowych, w miarę dalszej destabilizacji klimatu; i gospodarczych, gdy walić się będą wieże naftowe i pękać rurociągi – a taki mają zwyczaj, zwłaszcza gdy osłabiony zostaje państwowy nadzór nad przedsiębiorcami.

Artykuł Naomi Klein z portalu The Intercept przetłumaczył dla czytelnikow Medium Publicznego Jędrzej Jaxa-Rożen.

Wszystko to jest wystarczająco groźne samo w sobie. Jednak jeszcze gorszy od tego będzie sposób, w jaki administracja Trumpa będzie te wstrząsy wykorzystywać politycznie i ekonomicznie.Nie trzeba tu spekulować, wystarczy choć odrobina wiedzy o historii najnowszej.

Dziesięć lat temu opublikowałam „Doktrynę szoku”, opisując w niej jak w ciągu ostatniego półwiecza systematycznie wykorzystywano kolejne kryzysy do dalszego promowania polityki radykalnego sprzyjania korporacjom. Książka zaczyna się i kończy na działaniach ratowniczych po huraganie Katrina, bo niezwykle wyraźnie opisują one istotę „kapitalizmu katastrof”.

Ma to znaczenie z powodu centralnej, choć dziś zapomnianej, roli jaką odegrał wówczas człowiek, który dziś jest wiceprezydentem – Mike Pence. Kiedy Katrina uderzyła w Nowy Orlean, Pence był przewodniczącym wpływowego i mocno zideologizowanego Republikańskiego Komitetu Studiów. 13 września 2005 — ledwo 14 dni po tym, jak woda przerwała wały i spore części Nowego Orleanu wciąż były podtopione – RKS zebrało się w biurach Heritage Foundation, Washington DC.

Pod przewodnictwem Pence’a grupa sporządziła listę “Wolnorynkowych odpowiedzi na huragan Katrina i wysokie ceny paliw” — w sumie 32 pomysły, a każdy to typowe zagranie z katalogu katastroficznego kapitalizmu.

Aby poczuć przedsmak tego, jak administracja Trumpa będzie reagować na spotykające ją kryzysy, warto przejrzeć tę listę w całości (i zauważyć nazwisko Pence’a na jej końcu).

Tym, co wyróżnia się w pakiecie pseudoratunkowych przedsięwzięć jest determinacja do całkowitego demontażu prawa pracy i standardów sfery publicznej — co jest ironiczne, zważywszy że tym, co przekształciło Katrinę w katastrofę humanitarną było kompletne załamanie się publicznej infrastruktury. Warta zauważenia jest również chęć wykorzystania każdej nadarzającej się okazji do wzmacniania pozycji nafciarzy i gazowników.

Pierwsze trzy pozycje na liście RKS to “automatyczne zawieszenie prawa Davisa-Bacona w rejonach dotkniętych katastrofą” (chodzi o prawo wymagające od firm, które przyjęły federalne zlecenia, respektowania płacy minimalnej); “przekształcenie całego dotkniętego obszaru w strefę wolnej przedsiębiorczości z podatkiem liniowym”; oraz “uczynienie z całego regionu specjalnej strefy ekonomicznej (znaczące zachęty podatkowe i uchylenie wielu regulacji).”

Inny pomysł zawierał wydawanie rodzicom bonów oświatowych do wykorzystania w prywatnych szkołach, posunięcie idealnie odpowiadające wizjom powołanej przez Trumpa sekretarz edukacji, Betsy DeVos.

Wszystkie te pomysły zostały w ciągu tygodnia po Katrinie ogłoszone przez prezydenta George’a W. Busha. Pod naciskiem krytyki Bush został ostatecznie zmuszony do przywrócenia obowiązywania praw pracowniczych, chociaż przeważnie zostało to przez przedsiębiorców zignorowane. Mamy wszelkie prawo przypuszczać, że tamte działania staną się wzorem dla wielomiliardowych inwestycji w infrastrukturę, jakimi Trump zamierza teraz spacyfikować robotników. Zawieszenie w przypadku tych projektów praw Davisa-Bacona podobno było już anonsowane na poniedziałkowym spotkaniu z szefami związków zawodowych przemysłu budowlanego.

W 2005 roku Republikański Komitet Studiów przedstawił więcej pomysłów, niż znalazło się w prezydenckim przemówieniu. Klimatolodzy przedstawili bezpośrednie powiązania wzrastającej intensywności huraganów ze wzrostem średnich temperatur oceanu. Powiązania te jednak nie powstrzymały Pence’a i RKS przed wezwaniem Kongresu do zniesienia prawnej ochrony środowiska na wybrzeżu Zatoki Meksykańskiej, udzielenia zgody na budowę nowych rafinerii w USA oraz na wiercenia w dziewiczej Arktyce.

Wszystkie te działania gwarantują zwiększenie poziomu emisji gazów cieplarnianych, głównego czynnika przez który ludzkość wpływa na zmianę klimatu, niemniej natychmiast zostały podchwycone przez prezydenta pod przykrywką naprawy skutków niszczącego sztormu.

Oczywiście przemysł naftowy nie był jedynym, jaki skorzystał na huraganie Katrina. Korzyści odniosła również grupa dobrze ustosunkowanych przedsiębiorców budowlanych, którzy zamienili wybrzeże Zatoki Meksykańskiej w laboratorium sprywatyzowanej reakcji na klęskę żywiołową.

Firmy, którym dostały się największe kontrakty to szajka znana z czasów inwazji na Irak: oddział KBR firmy Halliburton uzyskał warte 60 mln dolarów zlecenie na odbudowę baz wojskowych wzdłuż wybrzeża. Najemników z Blackwater wynajęto do ochrony pracowników FEMA przed szabrownikami. Parsons, mimo złej sławy z Iraku, wziął udział w dużym projekcie mostowym w Mississippi. Fluor, Shaw, Bechtel, CH2M Hill — wszystkie to duże firmy z iracką kartą — zostały zatrudnione przez rząd do dostarczenia uchodźcom przyczep mieszkalnych ledwo w 10 dni po przerwaniu wałów. Ich kontrakty łącznie wyniosły 3,4 miliarda dolarów – oczywiście z wolnej ręki, bez żadnych przetargów.

Nie przegapiono żadnej okazji do zrobienia pieniędzy. Kenyon, oddział wielkiej firmy pogrzebowej Service Corporation International (ważnego donatora kampanii Busha ), został wynajęty do zebrania ciał zmarłych z domów i ulic. Praca szła bardzo powoli i ciała przez wiele dni leżały w palącym słońcu. Jednak oferty pomocy ze strony ratowników i ochotników z lokalnych kostnic zostały odrzucone, bo naruszałyby one interesy Kenyonu.

Wiele decyzji Trumpa wskazuje na to, że doświadczenie przedsiębiorców nie miało nic wspólnego z przyznawaniem kontraktów. AshBritt, firma której zapłacono pół miliarda dolarów za usunięcie gruzu i śmieci, jako taka nie posiadała ani jednej wywrotki i całą pracę zleciła podwykonawcom.

Jeszcze bardziej uderzający był przykład firmy, której FEMA przekazał 5.2 miliona dolarów na budowę bazy dla ratowników w St. Bernard Parish, przedmieściu Nowego Orleanu. Budowa tej bazy przeciągnęła się poza harmonogram i nigdy nie została ukończona. Gdy później badano okoliczności tej sprawy, okazało się że firma Lighthouse Disaster Relief była tak naprawdę grupą religijną. “Najbardziej podobną rzeczą, jaką wcześniej robiłem była organizacja letniego obozu dla młodzieży z mojego kościoła”, wyznał dyrektor Lighthouse, pastor Gary Heldreth.

Po tym, jak wszyscy podwykonawcy odebrali swoje marże, dla robotników faktycznie wykonujących pracę pozostało niewiele. Na przykład dziennikarz Mike Davis prześledził sposób, w jaki FEMA zapłaciła firmie Shaw 1750 dolarów za pokrycie brezentem metra kwadratowego uszkodzonego dachu (chociaż sam brezent został dostarczony przez rząd). Kiedy wszyscy podwykonawcy odliczyli już swój udział, robotnikom wbijającym gwoździe na dachach zostało jedynie dwadzieścia dolarów za metr kwadratowy. “Innymi słowy każdy poziom w tym łańcuchu pokarmowym groteskowo się utuczył, za wyjątkiem najniższego,” napisał Davis, “tego, który rzeczywiście wykonuje pracę.”

W Mississippi dopiero pozew zbiorowy zmusił kilka firm do wypłaty setek tysięcy dolarów zaległych zarobków imigrantom. Niektórzy nie dostali żadnych pieniędzy. Na jednej z budów Halliburton/KBR nielegalni pracownicy byli budzeni w środku nocy przez zatrudniającego ich poddostawcę, twierdzącego że jadą do nich agenci służb migracyjnych. Większość robotników uciekła, by uniknąć zatrzymania.

Tego typu nadużycia są o tyle znaczące, że Trump już ogłosił plan kontraktowania większości wydatków na infrastrukturę w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego.

Na pobojowisku, jakie pozostawiła po sobie Katrina, więcej było przypadków żerowania na bezbronnych ludziach w imię pomocy i odbudowy. Aby zrównoważyć dziesiątki miliardów dolarów przekazanych prywatnym firmom w ramach kontraktów i ulg podatkowych, w listopadzie 2005 kontrolowany przez republikanów Kongres ogłosił, że trzeba będzie obciąć 40 miliardów dolarów z budżetu federalnego. Wśród programów, które ucierpiały były kredyty studenckie, Medicaid i bony żywnościowe. Innymi słowy, najbiedniejsi ludzie w USA dwukrotnie zasponsorowali budowlaną bonanzę: pierwszy raz, kiedy fundusze pomocowe rozpłynęły się w niekontrolowanym, korporacyjnym gąszczu, nie dostarczając ani dobrej pracy dla ludzi, ani dobrych usług dla społeczeństwa; i drugi raz, kiedy te kilka programów bezpośrednio wspierających bezrobotnych i mało zarabiających w całym kraju zostało wypatroszonych, aby opłacić rozdęte rachunki.

Oto schemat prywatyzacji katastrof, który w dodatku aż za dobrze pasuje do dokonań Trumpa jako biznesmena.

Trump i Pence doszli do władzy w czasie, kiedy takie klęski jak pasmo tornad, które nawiedziło południowo-wschodnie Stany Zjednoczone, stają się coraz gwałtowniejsze. Trump już ogłosił, że Ameryka to jedna wielka katastrofa. A kolejne wstrząsy będą coraz mocniejsze, dzięki bezmyślnej i krótkowzrocznej polityce jaką obiecano ludziom.

Katrina pokazała, że ta administracja z każdej katastrofy będzie próbowała wyciągnąć maksimum korzyści. Lepiej się na to przygotujmy.