D66 heeft verzilverd wat de PvdA sinds dinsdag in de publiciteit propageert: sluiting van alle kolencentrales in Nederland. Een meerderheid in de Tweede Kamer stemde in met een motie van D66-Tweede Kamerlid Stientje van Veldhoven waarin het kabinet de opdracht krijgt om alle Nederlandse kolencentrales “uit te faseren”.

Van Veldhoven had de motie twee weken geleden - tijdens de behandeling van het belastingplan - ingediend, maar kreeg toen niet de steun van de PvdA, zo had PvdA-woordvoerder Jan Vos haar laten weten. Zonder steun van de PvdA zou er geen meerderheid zijn en dus liet Van Veldhoven de motie niet in stemming brengen.

Maar toen de kopstukken van PvdA en GroenLinks, Diederik Samsom en Jesse Klaver, maandagavond hun gezamenlijke milieuplannen voor de toekomst in de vorm van een initiatiefwetsvoorstel presenteerden, en Vos op diezelfde dag naar buiten bracht dat ook de PvdA inmiddels voor sluiting van alle kolencentrales was, besloot Van Veldhoven om de motie alsnog in stemming te brengen. En wel vlak voor aanvang van het debat in de Tweede Kamer over de klimaattop in Parijs. Maar blijkbaar was de PvdA toen nog niet zover dat haar publiekelijk uitgedragen standpunt over de kolencentrale ook formeel kon worden vastgelegd. Tussen D66 en PvdA is nog stevig gesproken over het moment waarop de motie in stemming kon worden gebracht. Vanmiddag was het dan zover en werd hij aangenomen met steun van de PvdA.

VVD kritisch over ‘kapitaalvernietiging’

De VVD reageerde erg kritisch op die milieuradicalisering van haar coalitiegenoot, PvdA. Sluiting van alle kolencentrales is tegen het zere been van VVD-minister Henk Kamp (Economische Zaken) en staatssecretaris Eric Wiebes (Financiën) die twee weken geleden de D66-motie nog ontraadde. Kamp schetste de Tweede Kamer in september nog hoe draconisch sluiting is. De kolencentrale in Groningen is net geopend, een investering van 2,6 miljard euro. De kolencentrale de Maasvlakte heeft 1,7 miljard euro gekost. Voor de kolencentrale in Rotterdam geldt een bedrag van gelijke omvang. Kamp:

“We praten in totaal echt over miljarden en miljarden aan kapitaalvernietiging bij die bedrijven. Ik denk dat we daar niet lichtvaardig toe moeten overgaan. Dat is naar mijn mening niet verantwoord.”

Fractievoorzitter Halbe Zijlstra liet dinsdag gelijk weten niets te zien in de nieuwe koers van de PvdA. Het maakt Nederland armer en de wereld warmer, was zijn reactie. Maar fractiewoordvoerder Remco Dijkstra hield zich vervolgens tijdens het debat over de milieutop, waar Klaver en Samsom waren opgedraafd om hun gezamenlijke koers uiteen te zetten, op de vlakte.

Het CDA is ook afwijzend. “Het voorstel om splinternieuwe en zuinige kerncentrales dicht te doen, terwijl een paar honderd kilometer verderop dertig jaar oude centrales staan, daar gaat het CDA niet in mee”, aldus woordvoerder Agnes Mulder. Waarmee rond het milieudossier de klassieke links-rechts-tegenstelling weer terug is in de Tweede Kamer: CDA, VVD, SGP, PVV en de eenmansfracties van Van Vliet en Houwers stemden tegen. En de premier? Die gaat ervan uit dat de radicalisering van de PvdA zijn kabinet wel zal overleven. Dat wetsvoorstel Klaver en Samsom en de consequenties ervan gaan onderdeel uitmaken van de komende kabinetsformatie, zo voorspelde hij dinsdag in het debat over de klimaattop.