„Teraz, panie, wszyscy kradną! Dawniej to byli prawdziwi mężowie stanu”. Dawniej, czyli kiedy? Bo chyba nie w II Rzeczpospolitej. Gdybyś przeniósł się w czasie, na widok przekrętów i afer polityków sanacji oraz przepychu, w jakich żyła ówczesna władza, trafiłby Cię szlag! Przy okazji wszelkich politycznych przesileń wraca w Polsce temat zarobków rządzących. Czy prezydent Duda nie zarabia za dużo? Czy kancelaria prezydenta Komorowskiego nie pożerała zbyt wiele publicznego grosza? Czym rozbijają się ministrowie i najważniejsze osoby w państwie? Czy parlamentarzyści piszą ustawy pod swoje interesy? W czasach, gdy wielu obywateli i polityków domaga się nowej „sanacji” mającej uzdrowić życie polityczne w Polsce, warto rzucić okiem na to, jak naprawdę wyglądała gloryfikowana II RP. Prezydencki blichtr W budżecie na rok 1937/1938 (ustawa skarbowa na okres od 1 kwietnia 1937 do 31 marca 1938) roczne uposażenie prezydenta Rzeczypospolitej określono na kwotę 195 tysiąca (równowartość blisko 2 milionów współczesnych złotych!). W preliminarzu budżetowym na rok 1929/1930 było to nawet 240 tysięcy złotych, a w roku 1931/1932 – 300 tysięcy! Nie mówimy więc o sytuacji wyjątkowej, lecz typowej dla rządów Ignacego Mościckiego. Dostawał miesięcznie nawet 25 tysięcy złotych! Ale to nie koniec wydatków na głowę państwa. Miał przecież swoją kancelarię cywilną i wojskową – roczne koszty ich funkcjonowania (wliczając uposażenie prezydenta) określono w 1937 roku na około 2,7 miliona złotych. A nie były to jeszcze najwyższe szacunki, czasami żądano więcej – w preliminarzu budżetowym na rok 1929/1930 kwota ta przekroczyła 3,8 miliona złotych! Opozycja utyskiwała, że to zdecydowanie zbyt wiele, bo podczas gdy polskie władze chciałyby wydawać na głowę państwa nawet około czterech milionów złotych, w bogatej Czechosłowacji przeznaczano na podobny cel równowartość 3,9 miliona złotych, a we Francji i USA 1,3 miliona. Dla porównania, okręt podwodny ORP „Orzeł”, duma polskiej marynarki wojennej, kosztował około 8–10 milionów złotych. Drogi, jak na polskie możliwości, bombowiec PZL.37 Łoś kosztował pół miliona złotych. Eksportowy PZL.23 Karaś – ćwierć miliona. Podobnie nowoczesny lekki czołg 7TP. Jak żył przeciętny Kowalski? Jak wyglądało uposażenie prezydenta w odniesieniu do realiów płacowych zwykłego obywatela? W 1935 roku pracownicy umysłowi dostawali przeciętnie 170–280 złotych miesięcznie, czyli od dwóch do nieco ponad trzech tysięcy rocznie. Niższa wartość w tych widełkach dotyczy kobiet, wyższa mężczyzny. Wśród robotników ten rozrzut był jeszcze bardziej widoczny: kobieta zarabiała średnio dwanaście złotych tygodniowo, mężczyzna dwadzieścia cztery. Biorąc pod uwagę, że ona pracowała przeważnie 30 tygodni w roku, a on 26 tygodni, daje to roczne zarobki rzędu 360–620 złotych. W praktyce prezydent zarabiał więc jakieś sto razy więcej od przeciętnej nauczycielki! O robotnikach nie ma nawet co wspominać… Wszystko to działo się w czasach, gdy kilogram ziemniaków kosztował 3 grosze, litr mleka – 14 groszy, w knajpie można było zjeść obiad za złotówkę, a krowa kosztowała 146 złotych. Na upartego, prezydent Mościcki mógłby kupić w ciągu roku 1500-2000 dojnych krów. Współczesnych naszych prezydentów nie stać byłoby nawet na setkę (dziś za krowę trzeba zapłacić mniej więcej 3 tysiące złotych). Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.

Uwaga! Nie jesteś na pierwszej stronie artykułu. Jeśli chcesz czytać od początku kliknij tutaj Reprezentacyjne rumaki Głowa państwa musi też mieć czym jeździć. Tyle że prezydentowi Niemiec przysługiwały dwa auta, zaś Ignacy Mościcki miał ich do dyspozycji aż dwadzieścia dziewięć! Posiadał między innymi cadillaca, buicka i limuzynę mercedes, otrzymaną w 1938 roku w prezencie od Hermana Goeringa. Cadillaca wartości 70 tysięcy złotych sprowadzono również dla marszałka Józefa Piłsudskiego. A od 1933 roku dysponował on rolls-royce’em (który przejął po jego śmierci kolejny marszałek, Edward Śmigły-Rydz). Notabene, wszyscy wiedzieli, że akurat Piłsudski bardziej kocha konie prawdziwe, niż mechaniczne. Na rządzących w latach 30. opozycja nie pozostawiała suchej nitki. Wskazywała na olbrzymi wzrost wydatków na prezydenta Rzeczypospolitej, od kiedy Stanisława Wojciechowskiego zastąpił Ignacy Mościcki. Podejrzanie wyglądały też wielomilionowe fundusze dyspozycyjne. Na przykład ten marszałka Józefa Piłsudskiego – 8 milionów złotych, czy ministra spraw wewnętrznych – 6 milionów. Buduje się zamki myśliwskie dla dygnitarzy, luksusowe wagony dla niektórych ministrów, płaci się kosztowne podróże – utyskiwał w 1931 roku PPS-owiec Marian Porczak. Mościcki – polityk czy celebryta? Ostatniemu prezydentowi II RP życie faktycznie zawróciło w głowie! Prezydencki adiutant Henryk Comte, tak porównywał Wojciechowskiego i Mościckiego: Wojciechowski obowiązki reprezentacyjne spełniał niejako z przymusu i robił na mnie wrażenie człowieka, który źle się bawi na spektaklu. Mościcki przeciwnie – na reprezentacjach promieniał!. Nawet leśniczy z prezydenckiej rezydencji w Spale zauważył, że Wojciechowski prowadził się skromnie, a Mościcki stworzył wokół siebie istny dwór, tracąc kontakt ze zwykłymi ludźmi… Do tego wystawnego życia prezydenta dochodziła jeszcze iście celebrycka otoczka. Mościckiemu towarzyszyła bowiem od 1933 roku młodsza o prawie trzydzieści lat druga żona, Maria. Widać ją na ponad dwustu zdjęciach, zrobionych przez ówczesnych paparazzich. Czego tam nie ma! Prezydent wraz z żoną na polowaniu. W nogach ustrzelony niedźwiedź. Prezydent z małżonką podczas wypoczynku w Wiśle. Oboje w prostych fotelach turystycznych, Maria głaska psa. Prezydent z żoną podczas przejażdżki samochodowej. Na twarzach charakterystyczne gogle. Jedno łączy wszystkie fotografie: piękny, beztroski uśmiech Marii – opisuje Kamil Janicki w książce „Pierwsze damy II Rzeczpospolitej”. Dodajmy, że prezydenckie żony dysponowały oczywiście budżetem reprezentacyjnym, z którego opłacały między innymi imprezy (niekoniecznie charytatywne) na Zamku Królewskim… Żłób parlamentarzystów W odróżnieniu od pierwszej osoby w państwie, reszta rządzących nie miała aż takiego dolce vita. Wynagradzani byli w zależności od rangi. Istniało kilkanaście takich grup płacowych. Z „Małego rocznika statystycznego” (1939) wynika, że urzędnik I grupy uposażenia (czyli premier) dostawał miesięcznie 3 tysiące złotych, a urzędnicy II grupy (ministrowie i prezes NIK) otrzymywali po 2 tysiące złotych. Ten artykuł ma więcej niż jedną stronę. Wybierz poniżej kolejną, by czytać dalej.