- Natura już wystawia nam rachunek i nie można udawać że zmiany klimatyczne nas nie dotyczą – mówi w rozmowie z Business Insider Polska jeden z najbogatszych Polaków Zbigniew Jakubas. Miliarder i inwestor tłumaczy też, dlaczego przestał wierzyć w warszawską giełdę oraz... dlaczego nie kupiłby Cybertrucka od Tesli.

Zbigniew Jakubas uważa, że polskie firmy powinny inwestować w panele słoneczne, by ochronić się przed wzrostami cen energii elektrycznej

Podkreśla, że energetyka jest kluczową gałęzią dla rozwoju gospodarki

Według jednego z najbogatszych Polaków, polska giełda nie rozwija się i nie wróciła do poziomu sprzed kryzysu finansowego z 2008 r.

Zbigniew Jakubas to jeden z najbogatszych Polaków, z majątkiem szacowanym na około 1,4 miliarda złotych zajmuje 22. miejsce w rankingu "Forbesa". Założył grupę Multico, w skład której wchodzi ok. 40 podmiotów, w tym m.in. Mennica Polska, jest też właścicielem firmy kolejowej Newag i inwestorem giełdowym.

W pierwszej części wywiadu dla Business Insider Polska oceniał m.in. rządy Prawa i Sprawiedliwości i komentował plany podniesienia płacy minimalnej.

Mikołaj Kunica, redaktor naczelny Business Insider Polska: Co dalej z konkurencyjnością polskiego biznesu? Czy nie obawia się pan, że za chwilę nic z niej nie zostanie, ponieważ polski przemysł będzie płacił najwyższe rachunki za energię w całej Europie? Unia Europejska wyraźnie przyspiesza z polityką neutralności energetycznej i poprzez mechanizmy regulacyjne będzie wypierać z runku konwencjonalną energetykę węglową?

Zbigniew Jakubas: Na konkurencyjność polskiego przemysłu ma wpływ wiele czynników, o których mówiłem w pierwszej części wywiadu. I, oczywiście, energia elektryczna jest jednym z nich. Jest istotnym kosztem dla każdej firmy, zwłaszcza dla przemysłu ciężkiego. Energia elektryczna w Polsce jest bardzo droga, a od nowego roku jeszcze podrożeje.

Jak mogą bronić się przedsiębiorcy? Gdzie to tylko możliwe, zakładać panele fotowoltaiczne na dachach fabryk i produkować energię dla własnych potrzeb. Pochwalę się, że w firmie Newag już taką instalację mamy i w ciągu 3 miesięcy zainstalujemy kolejne panele o mocy 500 kW. Na szczęście spadają koszty przemysłowych instalacji fotowoltaicznych i wynoszą obecnie około 500 tys. euro za MW zainstalowanej mocy, co przeliczając na cenę energii daje możliwość konkurowania z obecnymi stawkami, jakie płacimy. Dodatkowym atutem tego rodzaju źródeł wytwarzania jest szybki czas ich budowy. Wystarczy kilka miesięcy na zbudowanie potężnej farmy o mocy 100 MW. Stać nas jako kraj na to, by bardzo szybko sprostać wymogom unijnym dotyczącym produkcji energii ze źródeł odnawialnych. Jest jeden warunek: trzeba zostawić decyzje inwestycyjne firmom energetycznym, a politycy nie mogą ich zmuszać do bezsensownych inwestycji typu blok węglowy Ostrołęka. Na miejscu regulatora też bym się zastanawiał, czy podwyżka energii jest zasadna. Wystarczy przyjrzeć się wynikom osiąganym przez firmy energetyczne. Marże 20-30-procentowe jakie uzyskują są w innych dziedzinach przemysłu nieosiągalne. Wynagrodzenia i inne przywileje w tym sektorze również są prawie dwukrotnie wyższe od pozostałych gałęzi przemysłu. Jest więc nad czym pracować.

Chwali pan odnawialne źródła, ale przecież sama produkcja to zupełnie inne wyzwanie technologiczne niż magazynowanie tak wytwarzanej energii. Raz świeci słońce, a innym razem pada deszcz. To jest wyzwanie, bo system potrzebuje stabilnego poziomu mocy.

Aby ogniwa fotowoltaiczne pracowały, nie musi być słonecznie, wystarczy że jest widno, a to każdego dnia mamy zagwarantowane. Oczywiście, maksymalna wydajność instalacji jest podczas słonecznych dni. Przechodząc jednak do magazynowania. Popatrzmy jak robią to inni. W Holandii funkcjonuje model podłączenia samochodów elektrycznych do miejskiego systemu. Każdy pojazd podłączony do takiej sieci staje się fragmentem rozproszonego magazynu energii. Kiedy system potrzebuje więcej mocy, kupuje energię z „akumulatora” samochodu. Dzieje się to w tzw. szczytowych godzinach, w których energia jest nawet dwukrotnie droższa. W pozostałych porach dnia akumulatory są ładowane z sieci, tyle że po dużo niższych stawkach. W bilansie rocznym kierowcy aut podłączonych do takiego systemu mogą jeździć praktycznie za darmo, a nawet otrzymywać dopłaty wynikające z różnic cen energii. Idealna sprawa. Gdyby w Polsce jeździło kilkaset tysięcy elektryków podłączonych do takiej sieci, mielibyśmy gigantyczny magazyn energii kompensujący dobowe zapotrzebowanie. Jest to najprostszy sposób na pokonanie tego problemu.

To może kupiłby pan Cybertrucka od Elona Muska?

Cybertrucka bym nie kupił, bo mi się zwyczajnie nie podoba, zbyt kanciasty, przypomina trochę amfibię . Na pewno jednak następnym moim autem będzie elektryczny i być może już autonomiczny samochód. Uważam, że trzeba iść z duchem czasu i postępem, a przede wszystkim myśleć o środowisku, gdyż natura już wystawia nam rachunek i nie można udawać, że zmiany klimatyczne nas nie dotyczą. Kiedy byłem dzieckiem, święta Bożego Narodzenia były zawsze białe. Co mamy teraz? Wystarczy spojrzeć przez okno. Jeżeli się nie opamiętamy to następne pokolenia śnieg będą mogły zobaczyć tylko w górach lub na zdjęciach z przeszłości.

Przewrotnie zatem zapytam pana, jako inwestora giełdowego, kupiłby pan dziś akcje spółek energetycznych notowanych na warszawskiej giełdzie?

Już dwa lata temu zainwestowałem w jedną z krajowych spółek energetycznych. Energetyka jest tą gałęzią gospodarki, bez której nie może istnieć dzisiejszy świat, a spółki energetyczne na naszej giełdzie są mocno niedoszacowane. Gdyby nie były kontrolowane przez państwo, kosztowały by kilkaset procent więcej. Przypomnijmy: Jan Kulczyk oferował kilka lat temu za Eneę 25 złotych za jedną akcje. Dzisiaj kosztują one poniżej 8 zł. Energia i jej dystrybucja są bardzo bezpiecznymi dziedzinami gospodarki. Na spotkaniach ze studentami często zadaję im pytanie: "bez czego nie wyobrażają sobie rzeczywistości"? Najczęściej pada odpowiedź: bez internetu i telefonów komórkowych. Nigdy nie usłyszałem uwagi, że bez prądu. Jest to dla nich oczywiste, że prąd zawsze jest w gniazdku. Tymczasem wyobraźmy sobie, jak wyglądałaby np. Warszawa, gdyby przez tydzień zabrakło energii elektrycznej. Praktycznie wszystko przestaje funkcjonować.

Wiele biznesów wprowadzał pan na giełdę, wiele też z niej ściągał. Jak pan dziś ocenia kondycję warszawskiego parkietu?

Warszawska giełda umiera. Nasz rynek przez ostatnich 10 lat nie rozwija się. Od światowego kryzysu finansowego w 2008 roku wszystkie rynki kapitałowe urosły po kilkaset procent, tylko nie my. Warszawa nie wróciła nawet do poziomu sprzed kryzysu. Przyczyn tego jest kilka.

Po pierwsze, rozmontowanie systemu emerytalnego spowodowało w krótkim okresie wycofanie z giełdy ponad 130 mld złotych. OFE sprzedawały akcje i dalej są stroną podażową. Kolejna zapowiadana reforma funduszy emerytalnych (Pracownicze Programy Kapitałowe - przyp. red.) też niesie obawy związane z potencjałem dalszej wyprzedaży akcji.

Po drugie, giełdzie nie sprzyja restrykcyjne zachowanie niektórych urzędów. Do nich zaliczę: skarbówkę, prokuraturę oraz Komisje Nadzoru Finansowego. W wielu firmach giełdowych latami prowadzone są kontrole skarbowe i każdorazowo po informacji, że fiskus za jakiś okres uznał iż należny jest większy podatek. W efekcie akcje takich firm spadają często o kilkadziesiąt procent, co wynika z obawy, że za kolejne lata może być tak samo. Podam prosty przykład. Kilkaset firm w Polsce amortyzowało swój znak towarowy w oparciu o interpretację Ministerstwa Finansów, a obecnie kontrole podatkowe nie uznają tych interpretacji twierdząc, że była to optymalizacja podatkowa. Nawet gdyby tak było, to w tamtym okresie było to dopuszczalne. Zmienione w tym zakresie prawo nie może działać wstecz. Sprawy latami toczą się przed sądami i są przez podatników wygrywane, ale reputacji i ich notowań na giełdzie nie daje się szybko odbudować.

Zobacz też: Na GPW kończy się najgorszy rok pod względem debiutów spółek

Negatywny wpływ na kondycję giełdy mają też aresztowania, tak często stosowane w naszym kraju i ciągnące się latami tzw. areszty wydobywcze. Pozbawienie wolności członków zarządu Altus TFI spowodowało odpływ kapitału z tego funduszu o ponad 10 mld zł i przecenę akcji o 90 procent. Kapitalizacja spadła z 700 na 65 mln. zł. We wszystkich postępowaniach gospodarczych priorytetem powinna być zasada naprawienia szkody przez podejrzanych, a nie wyniszczające ludzi i firmy areszty z uzasadnieniem powodu możliwego matactwa czy innego utrudniania prowadzenia śledztw. Działania KNF, zwłaszcza w zakresie wysokości nakładanych kar, też powinny być bardziej wyważone. Polska przyjęła przepisy unijne łącznie z wielkościami kar za ich naruszenia, tyle tylko że większość firm na naszej giełdzie to w porównaniu do podmiotów z UE przysłowiowe maluchy. Po niechlubnym debiucie GetBacku, który zaledwie po roku obecności na giełdzie zbankrutował, też jest wiele pytań do nadzorcy. Obowiązki ciążące na spółkach giełdowych i ryzyka nawet nieumyślnych uchybień, które mogą skutkować wysokimi karami, powodują odpływ firm z giełdy.

Kolejną przyczyną słabości warszawskiej giełdy jest dostęp do relatywnie tanich kredytów. Sprawia to, że przedsiębiorcy wolą finansować się długiem aniżeli tanio na giełdzie sprzedawać swoje udziały lub rozwadniać kapitał. Pomóc naszemu rynkowi miały zmiany podatkowe polegające na zwolnieniu z podatku od dywidend osób, które inwestują nie spekulacyjnie a długoterminowo, np. przez 2 lata. Takie zmiany obiecywała była prezes GPW, ale została odwołana i temat upadł. Trudno wiec się dziwić prywatnym inwestorom, którzy wolą kupić i wynająć mieszkanie, gdzie stopa zwrotu jest kilkuprocentowa, ale nie ma ryzyka utraty kapitału, zwłaszcza że cześć z nich przygodę z giełdą wspomina niemile.

WARTO WIEDZIEĆ: