Veganlık Nedir?

Vegan kelimesi özellikle son yıllarda bolca telaffuz edilir oldu. Kimi zaman moda olsun diye kimi zaman meraktan kimi zaman da gerçekten bir hayat tarzı olarak benimsendiğinden veganlık, diğer bir adıyla veganizm ilgi çeken bir konu olarak sıkça araştırılıyor.

Gerek beslenme gerekse diğer temel ihtiyaçlar bakımından her türlü hayvansal üründen ve hayvan kaynaklı malzeme ve besinlerden uzak durmayı benimseyen vegan kültürü, son yıllarda daha popüler olmasına rağmen aslında kökenleri bir hayli eskiye dayanıyor. Kelime olarak ilk kez 1944 yılında kullanılan veganlık, The Vegan Society’nin kurucularından olan Donald Watson tarafından “Veganlık hayvanlar alemine dair sömürü ve zulmün tüm biçimlerini dışlamanın ve yaşamı gözetmenin yoludur. Et, balık, kümes hayvanı, yumurta, bal, hayvansal süt ve türevlerini dışlayıp bitkiler aleminin ürünleriyle yaşamayı ve tamamen ya da kısmen hayvanlardan üretilen tüm ticari malların alternatiflerini kullanmak şeklinde pratiğe dökülür.” şeklinde tanımlanmış.

Veganlığın birkaç farklı çeşidi bulunmaktadır ve bunlar da net cümleler ve düşünce dizileriyle tanımlanmıştır.

Etik Veganlık: Etik veganlık anlayışna göre, hayvanlar da yaşam haklarından kaynaklanan doğal bir sebeple, başkalarının keyfi ve ihtiyacı veya alışkanlıkları sebebiyle zulüm görmemelidirler. Beslenme, giyim ve diğer ihtiyaçlar için, bir canlının yaşam alanına müdahale etmek, bu alanı tehdit etmek ve yok etmek ahlaki olarak yanlış ve anlamsız görülmektedir. İnsan, hayvanlardan bu şekilde sağlayacağı faydalardan hiçbiine muhtaç ve mecbur değildir.



Çevreci Veganlık: Çevreci veganlık, daha bütünsel bir vegan bir anlayışını savunmaktadır. Hayvansal gıda ve diğer malzemelerin üretilmesi ve tüketilmesi aşamalarının çevreye de zarar verdiğini, bu nedenle sadece doğal yaşamın bir bölümünü değil, bütününü tehdit ettiğini savunmaktadır. Ayrıca hayvancılığın endüstriyelleşmesinden sonra iklim değişikliği ve küresel ısınma konularında da olumsuzluklar yaşandığı ortaya konmaktadır.

Sağlık amacıyla yapılan vegan beslenme: Bu anlayışı benimseyenler, insanın vücut yapısı ve metabolizmasında hayvansal gıdalara uygun bir sistem olmadığını savunurlar. Vegan beslenme veya bitkisel ağırlıklı olarak beslenme, hayvansal hiçbir gıda olmadan insanların fiziksel olarak daha sağlıklı olacağı inancına dayanmaktadır. Bilimsel olarak henüz kesin bir kanıt bulunmamasına karşın, bunu savunan ve tamamen bitkisel beslenme alışkanlıklarını destekleyen tıpçılar da mevcuttur.

Bilimsel araştırmalar sürmekle beraber, ne tamamen etçil ne de tamamen otçul beslenmeyle ilgili net bir veri henüz elde edilememiştir. Uzun sürelerle vegan, arada kısa dönemler boyunca da etçil beslenmeyi savunan farklı görüşler de bulunmaktadır.