Rick Falkvinge is een Zweedse ICT-ondernemer, de oprichter van de eerste Piratenpartij, en politiek activist. In 2011 koos hij er voor om al zijn spaargeld in Bitcoin te steken, en sindsdien spreekt en schrijft hij met regelmaat over de cryptografische valuta. Deze week was hij in Nederland, waar hij een klein stukje mee vaarde op de campagneboot van de Piratenpartij, en waar hij sprak op de Bitcoin 2014 conferentie in Amsterdam. Coincourant was op beide evenementen aanwezig, en stelde de oerpiraat een vijftal vragen over wetgeving en regulatie…

Het Bitcoin-experiment is inmiddels ruim vijf jaar onderweg, en zo langzaamaan begint een specifiek buzzword in toenemende mate op conferenties en bijeenkomsten rond te zingen: regulatie. Moet Bitcoin gereguleerd worden, en zo ja: hoe?

Ik denk niet dat het nodig is. Bitcoin is nu immers al hevig gereguleerd. Het is alleen zo dat Bitcoin anders is gereguleerd dan dat we tot nu toe gewend zijn geweest: Bitcoin is gereguleerd door haar source code. Daarvoor zijn geen verdere wetten of regels nodig.

Het is daarom vooral van belang dat we onze rechten uit de analoge wereld weten te behouden wanneer we overstappen op een digitale Bitcoin-economie. Zo hebben we nu al het recht om te handelen zonder toestemming van de overheid, of eigenlijk zelfs zonder toestemming van wie dan ook. We hebben ook het recht om volledig anoniem te handelen, zonder gebruik te hoeven maken van een tussenpersoon. We hebben het recht om contant geld met ons mee te dragen, ongeacht de hoeveelheid. Nu is het zaak dat de rechten die wij op straat hebben, ook van toepassing worden op het internet. Daarvoor hoeft er helemaal niets te worden aangepast in het wetboek.

Maar het valt niet te ontkennen dat Bitcoin wordt gebruikt voor zaken die het daglicht niet kunnen verdragen. Is dat geen probleem?

Laten we een vergelijking trekken met het internet. Net als Bitcoin is het internet een middel dat gebruikt wordt door mensen, en daarom alle menselijke eigenschappen versterkt. Het versterkt liefde, creativiteit en hulpvaardigheid, maar het versterkt ook haat en misdaad. Zelf zie ik online veel meer van de positieve menselijke eigenschappen terug dan de negatieve. En je kunt niet verwachten dat je het een kunt beperken zonder ook het ander te beperken.

Wanneer in een maatschappij een nieuwe, ontwrichtende technologie haar intrede doet, zal de gevestigde orde die erdoor wordt bedreigd zich hier echter altijd tegen verzetten. Dit is altijd zo geweest, of het nu gaat om de drukpers, het internet, of Bitcoin nu. Vooral in het geval van het internet gebruiken machtige lobbygroepen daarvoor het eeuwige argument van organizedcrimechildpornterrorismfilesharing. Dat is inmiddels een enkel woord geworden, en wordt op grote schaal ingezet om burgerrechten te beperken.

De werkelijkheid is dat criminaliteit bestaat, en ook altijd zal blijven bestaan. Er worden bijvoorbeeld terroristische aanslagen beraamd via het postnetwerk. Maar dat betekent niet dat we alle post moeten gaan openen en lezen. Georganiseerde misdaad maakt gebruik van het telefoonnetwerk. Maar dat betekent niet dat niemand nog een privégesprek zou mogen kunnen voeren. Het is wat mij betreft geen probleem dat individuele verdachten goed in de gaten worden gehouden, maar het mag niet zo zijn iedereen het recht tot privacy verliest omdat sommige mensen misdaden begaan – misdaden die bovendien altijd al zijn gepleegd.

Zal de strijd om regulatie vooral een politieke strijd worden, of een technologische?

Ik denk niet dat de twee helemaal van elkaar te scheiden zijn. We kunnen uit het verleden opmaken dat technologie het altijd wint van wetgeving. Maar wetgeving wint het doorgaans van ondernemingen. Indien innovatie van bovenaf wordt gestremd zou dit kunnen leiden tot een situatie waarin Bitcoin weliswaar blijft bestaat, maar slechts als onderschikte optie. Op die manier zal de technologie haar ware potentie als uiterst efficiënt betaalmiddel niet kunnen waarmaken.

Uiteindelijk zou ongunstige wetgeving daarmee enkele van de grootste voordelen van Bitcoin teniet kunnen doen. De technologie zal weliswaar niet helemaal kunnen worden gestuit, maar de praktische bruikbaarheid ervan wel. Het is daarom belangrijk om ook op politiek niveau de strijd aan te gaan.

Wat zal de komende jaren de grootste uitdaging zijn voor de Bitcoin-gemeenschap?

Het is goed om lessen te trekken uit de strijd om het delen van bestanden, of zoals het vaker wordt genoemd: online piraterij. Ik denk dat we nu met Bitcoin aan het begin van het conflict staan, ongeveer waar het delen van bestanden zich vijfentwintig jaar geleden begaf. Op dat moment was het gewoon legaal om kennis en cultuur met vrienden te delen op een non-commerciële basis. Dit kwam onder vuur te liggen toen gevestigde belangen – met name de copyright industrie – het idee kreeg dat ze de controle aan het verliezen waren. Vanaf dat moment voerden zij hun lobby-invloed flink op, en wist het er voor te zorgen dat het delen van bestanden illegaal werd gemaakt.

Bitcoin bedreigt niet de controle van de copyright industrie, maar die van de financiële sector. En de financiële sector is nu al vele malen machtiger dan de copyright industrie. Je kunt er bovendien op rekenen dat ook zij de inspanningen om hun controle te behouden flink zullen gaan opschroeven. Dit kan op verschillende manieren. Individuele winkeliers kunnen bijvoorbeeld worden aangevallen met ingewikkelde belastingvoorwaarden, exchanges kunnen worden aangevallen met belemmerende regelgeving, en webshops kunnen worden aangevallen met Know Your Customer-achtige restricties. Ik voorspel zelfs dat individuele Bitcoin-gebruikers op een dag hun recht om anoniem te mogen handelen ingeperkt zullen zien worden. In sommige gevallen zou dit zelfs tot arrestaties kunnen leiden, zoals ook is gebeurd met gebruikers die bestanden online deelden.

Ik waarschuw de Bitcoin-gemeenschap daarom dat zij het gevecht met de gevestigde orde dat er aan zit te komen echt niet moeten onderschatten…



Hoe kan de Bitcoin gemeenschap deze uitdagingen het best te lijf gaan?

Er zijn verschillende manieren om dat te doen. Maar uiteindelijk gaat het voor een groot deel om politici die op knopjes drukken: zij maken de beslissingen. En het eerste probleem dat een carrière-politicus probeert op te lossen, is verkozen worden. Het tweede probleem dat een carrière-politicus probeert op te lossen, is herkozen worden. En het derde probleem dat een carrière-politicus probeert op te lossen is zo ver verwijderd van de dagelijkse realiteit dat het nauwelijks nog van invloed is. Dat klinkt cynisch, maar het geeft ook duidelijk aan waar we ons op moeten focussen als we beleid willen beïnvloeden. Wanneer je een demonstratie organiseert die de baan van politici niet bedreigt, zul je het beleid niet veranderen. Je zal je daarom direct op hun baan moeten richten – in essentie op zo’n manier dat ze werkeloos raken als ze niet de tijd nemen het andere perspectief te begrijpen.

Wat dat betreft moet ik mezelf een klein schouderklopje geven. Door onszelf vijf jaar geleden met de Piratenpartij in Zweden verkiesbaar te stellen voor het Europarlement, en door verkozen te worden, hebben we een luid en duidelijk signaal afgegeven. Voor Bitcoin zal op termijn iets vergelijkbaars moeten gaan gebeuren…

Door: Aaron van Wirdum (@AaronvanW)