Aangeboden op Facebook: een gemeubileerd appartement met twee slaapkamers in de Kraaierstraat, voor 500 euro per maand. Klinkt te mooi om waar te zijn, en dat is het ook. ‘Fully furnished apartment, city center’, post Anselmo Rubio in de Facebookgroep Leiden Housing. Zonder foto’s.

Rubio heeft een uitgebreid Facebookprofiel, maar niks wijst erop dat hij een link heeft met Nederland. Hij woont in Los Angeles, werkt bij een Amerikaans bedrijf, heeft Amerikaanse familie.

Als we onze interesse laten blijken, stuurt hij het (Engelse) nummer van de ‘huisbaas’ door. ‘Sorry for late reply’, appt ene Andrew Taylor vervolgens. Op de vraag of een bezichtiging mogelijk is, antwoordt hij: ‘Am somehow busy. That is why I won’t be able to make any viewing. Because am in Amsterdam right now executing a huge project.’

Les 1: scammers zijn altijd te druk voor een bezichtiging

Het appartement bekijken is niet mogelijk, omdat oplichters zogenaamd altijd ergens anders zijn, voor werk of vanwege een ander excuus. Dat is de reden waarom vooral internationale studenten de dupe worden van scammers: zij zijn vaak nog in het buitenland tijdens hun zoektocht, en hebben sowieso geen mogelijkheid om te bezichtigen.

Zoals de Indiase studente (25, human rights law) die vorig jaar 1100 euro is kwijtgeraakt aan een oplichter. Ze wil niet met haar naam in de krant. ‘Het is nog steeds een nachtmerrie’, vertelt ze. ‘Het is zoveel geld, helemaal voor Indiase begrippen. Ik ben de helft van mijn spaargeld verloren.’

Ze had de waarschuwingstekens moeten zien, geeft ze toe. De huisbaas had een Engelse bankrekening, had veel haast, reageerde altijd direct op haar e-mails. ‘Maar ik had zelfs nog een vriend in Leiden het adres laten controleren. Het leek te kloppen.’ Ze heeft ook een kopie van haar paspoort opgestuurd, waar ze veel spijt van heeft. ‘Doe dat nooit’, adviseert ze. ‘En betaal niks voor een huis dat je niet met eigen ogen gezien hebt.’

Helaas is dat advies niet waterdicht, weet Ab Hagenaar. Hij verhuurt zelf drie appartementen en is op Facebook onder die schuilnaam actief om internationale studenten te behoeden voor oplichters. In zijn vrije uren houdt hij de Facebookgroepen in de gaten waar woonruimte wordt aangeboden, maakt namen van scammers bekend, beantwoordt vragen van internationale studenten en geeft tips om oplichters te herkennen. Dat komt hem regelmatig op bedreigingen te staan, vandaar het pseudoniem.