Rydw i’n eisiau ysgrifennu fy erthyglau yn llawer o ieithiau, achos rydw i’n meddwl bod amrywiaeth o ieithoedd yn bwysig i fi a’r holl byd; dydw i ddim yn ysgrifennu am ieithoedd yn y erthygl ’ma, ond efallai mi ysgrifenna i am ieithoedd yn y dyfodol. Rydw i’n wedi ysgrifennu yn Saesneg ac Esperanto eisoes, ond rydw i’n eisiau defnyddiol ieithioedd arall, felly rydw i’n dechrau yn y erthygl ’ma gan yr iaith Cymraeg. Dim ond dysgwyr ydy i, a mae ddrwg gyda fi, os rydw i’n gwneud camgymeriadau.



Yn y erthygl fer ’ma, rydw i’n ysgrifennu am fy hoff aderyn, y ’coch y berllan’ (Pyrrhula pyrrhula). Enw yr aderyn ydy ’Bullfinch’ yn Saesneg a ’Pirolo’ yn Esperanto, a yr aderyn ydy fy hoff aderyn oherwyrdd rhesymau bersonol. Mi gwelais i coch y berllan yn cyntaf pan mi dechreuais i newydd gwylio’r adar yn fy ardd. Mi wnes i mwynhau iawn gwylio’r adar, achos helpodd y difyrwaith a yr adar gyda fy problemau, a gallais i ymlacio pan wnes i hynny, ond dydw i ddim yn gallu uniaethu adar yn dda eto, achos does dim ddigon o arbenigedd gyda fi yn y difyrwaith eto, a roedd dim ond hen sbeinddrych wael gyda fi i gweld yr adar. Felly, mi wnes i camgymeriadau yn aml, a meddylais i bod gormod o adar ydy dim ond adar y to (Passer domesticus); yn wir, poenais i bod roedd dim ond adar y to a adar eraill, pwy sy’n adar fawr, fel gwylan (Larus), yn fy ardal lleol!

Un dirwrnod yn y gaeaf, roeddwn i’n teimlo’n trist, ond doedd gwylio’r adar ddim yn helpu fi yn wir; mi ges i dim rheswm dda i teimlo’n trist, ond does dim rhaid iddo pobl cael rheswm i bod yn trist, achos mae pobl yn gallu dioddef oherwydd problemau teimladol, a rheswmau anweledig eraill. Roedd paned o te wyrdd, a dau darn o tost menyn cnau mwnci gyda fi, a ceisiais i ymlacio pan gwyliais i’r ardd o’r ffenestr. Mi welais i llawer o adar y to, a efallai un neu dau gwylan a grŵp o jac y dos (Corvus monedula), a, fel arfer, mwynhais i gwylio nhw, ond roeddwn i’n wedi dechrau colli fy cariad am y natur, achos roedd teimladau wael gyda fi, a mi credais i bod roedd y bobl yn ddinistrio’r amgylchedd, ond credais i bod dydy i ddim yn gallu rhywbeth am y peth ofnadwy ’na. Yn sydyn, mi welais i rhywbeth coch, a hedfanodd e i’r llwyn fach yn y cornel o fy ardd. Mi edrychais i yn gyflym ar y anifeiliad, a, er doedd fy sbeinddrych ddim yn dda o gwbl, gallais i weld aderyn fach a hyfryd; sywelddolais i bod y aderyn oedd coch y berllan, a y aderyn oedd gwryw, achos mi adnabodais i y aderyn ’na o llyfr o llyfrgell fy ysgol a un o fy hoff gwefannau am adar. Roeddwn i wrth fy bodd i weld coch y berllan, achos yr aderyn yn aderyn hardd, a sywelddolais i bod roedd y natur ddim yn wedi cael ei ddinistrio hi yn achlân. Mae’r natur yn bwysig iawn i fi ers fi oedd plentyn ifanc, a rydw i’n dwli ar y natur yn wir. Oherwyrdd y aderyn ’na, gallais i ceisio helpu’r amgylchedd gyda gobaith gwirioneddol eto, a, yn bod yn onest, dechreuais i uniaethu adar yn well!



Rydw i’n gwylio adar yn dal (mae sbeinddrych well gyda fi nawr), a dydw i ddim yn gweld coch y berllan yn aml, ond, pan rydw i’n gweld coch y berllan, rydw i’n wrth fy bodd eto bob amser! Yn arfer, rydw i’n gweld coch y berllan mewn grwpiau o un gwryw gyda un neu dau benyw; mae brest coch gyda’r gwryw a mae brest pinc gyda’r benyw. Dydyn nhw ddim yn uchel iawn, ond rydw i’n swnio’n hyfryd. Rydw i’n gallu uniaethu coch y berllan yn cyntaf gan y rhesen gwyn ar adain yr aderyn, achos mae hi’n mwy hawdd i gweld yr adain nag brest yr aderyn, a mae hi’n mwy hawdd i gweld yr aderyn nag clywed yr aderyn, pan mae’r aderyn yn hedfan, yn ôl fi.

Dydw i ddim yn wybod yn sicr, ond efallai mae coch y berllan yn wedi cael ei enw e oherwydd ei brest e, ac achos mae coch y berllan yn bwyta’r blagur coed, fel y coed ffrwythau yn berllan, yn aml; yn y gorfennaf, roedd yr adar ‘ma wedi gael eu lladd nhw gan pobl, achos nhw oeddent plâu i perllanau y prydain yn ôl y bobl. Doedd y lladdiadau ddim yn rhy niweiddio’r rhywogaeth, ond, yn anffodus, mae’r rhywogaeth wedi gael ei brifo hi gan y colled o cynefin dda.

Rydw i’n gobeithio bod rydych chi’n wedi mwynhau’r erthygl ‘ma, er ei fod yn fer iawn. Mi mwynheais i ysgrifennu’r erthygl achos ddysgais i llawer am geiriau cymraeg, enwau cymraeg ac yr iaith cymraeg! Rydw i’n edrych ymlaen ar ysgrifennu erthyglau yng nghmraeg a ieithiau eraill yn y dyfodol yn wir.

Photo by Pixabay on Pexels.com

Fynhonellau ac adnoddau:

https://www.discoverwildlife.com/animal-facts/birds/facts-about-bullfinch/ Erthygl am coch y berllan.

https://en.wikipedia.org/wiki/Eurasian_bullfinch Erthygyl ‘Wikipedia’ am coch y berllan.

https://cy.wikipedia.org/wiki/Coch_y_Berllan Erthygyl ‘Wicipedia’ am coch y berllan.

http://www.garden-birds.co.uk/birds/bullfinch.html Gwybodaeth am coch y berllan.

https://www.bto.org/about-birds/species-focus/bullfinch Gwybodaeth am coch y berllan.

https://www.rspb.org.uk/birds-and-wildlife/wildlife-guides/bird-a-z/bullfinch/ Gwybodaeth am coch y berllan.