Het voordeel van Netflix is dat de NPO er extra hard van gaat lopen

Een beetje true-crimefanaat kent de beelden: een groezelig verhoorhokje met droevig kantoormeubilair, links in beeld een bonk van een pc en aan tafel de onwillige moordverdachte. Voor hem een overspannen rechercheur die met de vlakke hand op tafel slaat: ‘Je liegt!’ De valse bekentenis is dankzij Netflixseries als Making a Murderer, When They See Us en The Confession Tapes inmiddels een Amerikaans true-crimecliché.

Verrassing: dat soort beelden hebben we hier ook in de la liggen. Een team van de KRO-NRCV bekeek 160 tapes en sprak veertig betrokkenen over de moord op een 63-jarige vrouw in een Arnhemse villa, op 2 september 1998. Ze kruisten hun onderzoeksjournalistiek met verhalende true-crime en dat levert het verbijsterende De Villamoord (Joost van Wijk) op.

De man die op tafel slaat is hier teamleider Ad ‘Tapje’ Baars, die niet wilde meewerken aan de serie. Baars luisterde 160 lijnen af na de moord, maar had geen spoortje bewijs, tot er een tip binnenkwam die leidde tot de arrestatie van liefst negen mannen, overwegend Turkse Nederlanders uit het drugsmilieu. Een beetje een overbemande moord, inderdaad.

Baars, volgens collega’s ‘een graver en een bijter’, beet door. Nefzat Altay bleef ontkennen maar had geen alibi en zat twaalf jaar vast, het langst van de negen veroordeelden. Een van hen, Dave Kuils, maakte in de cel een eind aan zijn leven. Het was Ömer Arisoy die uiteindelijk bekende – een valse bekentenis, zegt hij nu. Rechtspsycholoog Han Israëls in de serie: ‘Ik ken ook in de internationale literatuur geen voorbeelden van valse bekentenissen die zo schitterend zijn gedocumenteerd.’

De Villamoord

Heeft Arisoy (in aflevering 2, donderdag op NPO 2) het bij vragen over de Arnhemse villa over een puntdak, dan wordt dat dak door de teamleider plat geluld, en weet hij niet welke kleur de vluchtauto had, dan mag hij raden tot hij het goed heeft. Baars was overigens eerder betrokken bij een moordzaak waarin valse bekentenissen werden afgelegd – toch niet de Puttense moordzaak, roep je naar de televisie, maar jawel, de Puttense moordzaak. Arisoy krijgt voorgespiegeld dat de andere verdachten al lang hebben bekend, hij wordt uitgeput, er wordt gedreigd met twintig jaar extra straf, tenzij hij natuurlijk braaf bekent.

Het is sensationeel materiaal, maar de serie laat zich nergens verleiden tot de vaak bombastische toon van series over gerechtelijke dwalingen. True-crime uit kamp Netflix lijdt vaak aan filmische armoede: een zee van grijze talking heads verveelt snel, dus wordt de boel muzikaal opgepompt en afgeplakt met flauwe reconstructies en nieuwsbeelden. In De Villamoord zien we naast de verhoren een simpele maquette van de villa en onbewerkte interviews, en dat wekt vertrouwen.

Het verhaal is ook nog niet afgelopen. In deel 2 diepen de makers een vertrouwelijk rapport op, waaruit blijkt dat een informant van de politie is geheimgehouden voor de rechter-commissaris. Een doodzonde, zegt advocaat Paul Acda, en mogelijk grond voor heropening van de zaak. Maar dat zien we hopelijk in een vervolg.

Ook een voordeel van Netflix: de NPO doet weer zijn stinkende best om de spanning erin te houden.