De GGD’s in Nederland moeten écht prioriteit maken van testen en opsporen van corona. Want dat het Noorden zo weinig besmettingen heeft is geen toeval, zegt prof. Alex Friedrich van het UMCG. Een interview met Dagblad van het Noorden over vier misverstanden over de corona-aanpak.

Misverstand 1: Testcapaciteit

Om de corona-pandemie onder controle te krijgen, is het Noorden meer gaan testen en dat zou de rest van het land ook moeten doen. Met dat pleidooi haalde arts-microbioloog Alex Friedrich zich drie weken geleden de kritiek van minister Hugo de Jonge op de hals. Vervolgens trok de minister de kritiek weer in en nam het kabinet het beleid over om veel meer op corona te gaan testen.

,,Het is een misverstand dat er destijds in Nederland te weinig testcapaciteit was in de labs’’, zegt Friedrich daarover. ,,Veel GGD’s konden niet genoeg testen afnemen bij mensen. Ze hadden niet genoeg beschermingsmaterialen of misschien te weinig mensen om dat werk te doen.’’

Het aantal tests blijft nog steeds achter. De laboratoria kunnen aanzienlijk meer testen dan enkele weken geleden, maar de GGD’s nemen veel minder testen af dan gezien de lab-capaciteit mogelijk is. En het volgende probleem dient zich alweer aan: het contactonderzoek. ,,Alleen in de noordelijke ziekenhuizen doen we dat laagdrempelig bij elke besmetting. We onderzoeken met wie de zorgmedewerker in contact is geweest en waarschuwen, testen of isoleren die personen. Soms ook zonder klachten. Buiten de ziekenhuizen worden door de GGD’s wel familieleden met klachten onderzocht, maar wordt geen contactonderzoek gedaan. Dat zou wel zinvol zijn.’’ Alleen de GGD Groningen is altijd contactonderzoek blijven doen, de andere GGD’s meestal niet.

,,Als het probleem is dat de GGD’s niet genoeg medewerkers hebben of dat zorgorganisaties hun medewerkers niet laten testen omdat ze het niet kunnen betalen, dan moet dat toch op te lossen zijn?’’, stelt Friedrich. ,,Als je het belangrijk vindt, moet er toch iets aan te doen zijn? Vraag desnoods studenten geneeskunde om als vrijwilliger die testen af te nemen. Of geef huisartsen een rol.’’





Misverstand 2: Het Noorden had alleen maar mazzel

Dat het Noorden de minste coronabesmettingen kent van Nederland is deels een kwestie van geluk. Er wordt nauwelijks carnaval gevierd en de voorjaarsvakantie viel net voor de uitbraak in Noord-Italië. Maar het is versterkt doordat de Rijksuniversiteit, het UMCG en in hun kielzog andere ziekenhuizen in het Noorden al eerder dan de rest van het land strenge maatregelen namen, meent Friedrich.

,,De Rijksuniversiteit en wij als UMCG zijn als eersten gestopt met bijeenkomsten en hebben medewerkers verboden te reizen.. Eerst buiten Nederland en vervolgens buiten de noordelijke provincies. We hebben als eerste onze niet-noodzakelijke zorg afgeschaald en hebben de zorg voor patiënten uit andere regio’s uitgesteld, of we zijn ze extra gaan testen. En vervolgens hebben we snel onze medewerkers kunnen screenen en hun familieleden.

,,Ook hier kwamen besmette mensen uit Tirol terug. Doordat we 90 procent konden opsporen, waren we beter dan het westen en midden van het land in staat de verspreiding te stoppen.’’

Dat het UMCG zo honderd medewerkers die besmet terugkwamen van skivakantie heeft gevonden is niet te onderschatten, vindt Friedrich. ,,Het UMCG en de universiteit zijn natuurlijk grote organisaties met een aanzuigend effect van patiënten en medewerkers uit het hele land. Dat had een enorme haard van besmettingen kunnen zijn voor het hele Noorden.’’

loading

Misverstand 3: Het is een niet te stoppen tsunami

,,Het is een misvatting de corona-pandemie te zien als een golf van besmettingen die je niet tegen kunt houden. Het is meer als een vloer waar plotseling allemaal gaten in komen van kleine epidemietjes. Alsof er water doorheen druppelt. Je moet meteen je vinger in die gaten stoppen om de epidemie in de kiem te smoren. Hier in het Noorden en vooral in Groningen is het gelukt de meeste gaten te vinden. Toen kwam het rijksbeleid met alle maatregelen om thuis te blijven. Daarmee gingen steeds minder gaatjes weer open. Dat samen heeft een belangrijke vertraging opgeleverd.’’

Want vertraging, daar gaat het om bij het bestrijden van corona. ,,De verdubbelingstijd van de patiëntenaantallen in Nederland is vandaag 14 tot 16 dagen. Maar bij ons in het Noorden is het 22 tot 30 dagen. We hebben de aantallen naar beneden weten te krijgen en die moeten nog verder dalen. Maar dan nog is het tot op dit moment maar een afname van de toename. Hoe langer je de epidemie kan vertragen, hoe onwaarschijnlijker wordt een piek.’’

Misverstand 4: Groepsimmuniteit

Uit bloedanalyses van bloedbank Sanquin blijkt dat nu zo’n 3 procent van de Nederlandse bevolking die bloed doneert antistoffen tegen het coronavirus heeft. Dat vindt Friedrich belangrijke informatie. ,,Alleen al om te beseffen dat het verhaal over groepsimmuniteit niet op gaat. Bedenk eens wat deze 3 procent nu al aan ellende heeft opgeleverd in de ziekenhuizen en aan sterfgevallen. Het is gewoon maatschappelijk niet aanvaardbaar met natuurlijke besmettingen tot 60 of 70 procent te gaan, wat je nodig hebt voor groepsimmuniteit.’’

We weten niet eens zeker of die immuniteit echt effectief is. ,,De enige manier om die groepsimmuniteit veilig te bereiken is een vaccin. Maar dat duurt nog een tijd.’’

We weten nu wel meer, door die steekproef van Sanquin. Hij rekent voor: ,,3 procent geïnfecteerd betekent een half miljoen mensen in Nederland. Als de steekproef representatief is, dan heeft covid-19 op basis van de sterftecijfers van het CBS een overlijdensrisico van 1,3 procent na infectie.’’

Maatregelen blijven nodig. ,,We kunnen niet meer terug naar de situatie van voor 27 februari. De anderhalve meter afstand, het gebruik van schermen voor het gezicht in sommige beroepen, dat soort dingen blijven de komende weken en maanden nodig.”