De verkiezingsprogramma’s zijn gepresenteerd, de stemwijzers staan online en het eerste lijsttrekkersdebat is achter de rug. De verkiezingscampagne is in alle hevigheid losgebarsten en zal in de komende vier weken tot 15 maart tot de ontknoping leiden. Wat staat ons tot die tijd te wachten? NU.nl zet de belangrijkste data op een rijtje.

Woensdag reisden de lijstrekkers naar het noorden van het land om in Groningen aan te schuiven voor het eerste lijsttrekkersdebat. Opvallende afwezigen waren VVD-lijsttrekkers Mark Rutte en PVV-leider Geert Wilders. Zij bewaren hun oneliners voor de grote televisiedebatten van de NOS en RTL Nieuws.

De NOS organiseert op de laatste avond voor de verkiezingen het slotdebat (14 maart). Rutte zal het daar opnemen tegen Gert-Jan Segers (ChristenUnie) en GroenLinks-leider Jesse Klaver. Wilders staat tegenover Lodewijk Asscher (PvdA) en ook tegenover Segers. In het voorprogramma staan de kleine partijen als de SGP, Partij voor de Dieren, VNL en Denk.

Premiersdebat

Waar de ogen de komende dagen op gericht zullen zijn is het RTL-debat. De omroep heeft twee debatten gepland: het Carré-debat (5 maart) met acht lijsttrekkers en op 26 februari het premiersdebat met, als het goed is, vier lijsttrekkers. Als het goed is, want de vraag is wie er aan dat debat mogen meedoen.

Aan het premiersdebat wordt in Den Haag veel belang gehecht. Het is het eerste echte grote tv-debat waar lijsstrekkers zich als premierskandidaat kunnen presenteren. Vier jaar geleden wierp de toenmalig PvdA-leider Diederik Samsom zich in dit debat in de tweestrijd tussen Emile Roemer (SP) en Rutte. Rutte won de verkiezingen, Samsom werd tweede en de grootste op links en Roemer bleef steken op 15 zetels.

Peilingwijzer

Maar of het debat nog doorgaat is maar de vraag. RTL verstuurt een uitnodiging aan de vier partijen die in de Peilingwijzer (een gewogen gemiddelde van zes peilingen) het hoogste staan. In de laatste peilingen zijn de verschillen tussen de nummer drie tot en met zeven te klein om een verantwoorde keuze te maken. De foutmarges zijn te klein.

Maandag verschijnt de nieuwe peiling, waarna RTL snel met een selectie zal komen. Op basis van de laatste Peilingwijzer zou dat betekenen dat GroenLinks als vijfde partij, naast de VVD, PVV, CDA en D66 mag aanschuiven. Als dat gebeurt, dan dreigen Rutte en Wilders zich terug te trekken. De afspraak was vier partijen, zeggen de VVD en PVV.

In de wandelgangen wordt er gefluisterd dat Rutte en Wilders helemaal niet zo happig zijn om in debat te gaan met de andere lijsttrekkers. Aan het Radio 1-debat op 24 februari doet Wilders ook al niet mee. Volgens de PVV gaan deze verkiezingen toch al over Wilders.

Geloofwaardigheid

Aan de zijde van Wilders staat Rutte, die ook niet per se in debat hoeft. De premier zal zich tegenover de andere lijsttrekkers moeten verdedigen; niet voor de staat van de economie, de werkgelegenheid en het huishoudboekje van Nederland. Die zijn de afgelopen kabinetsperiode redelijk op orde gebracht. Nee, de geloofwaardigheid, betrouwbaarheid en leiderschap van Rutte zijn deze campagne zijn zwakte. Zijn gebroken verkiezingsbeloftes (1000 euro, geen cent naar de Grieken) en de politieke nasleep van de Teevendeal zullen hem ongetwijfeld voor de voeten worden geworpen.

De vraag is of Rutte het zich kan veroorloven debatten over te slaan. De campagne van de VVD loopt niet soepel. Zijn oproep om ‘normaal te doen’ in de week dat minister Van der Steur (Justitie) moest opstappen wist niet te beklijven en zijn ‘intentie’ om twee miljard in de verpleeghuiszorg te investeren werd door de oppositie weggehoond.

Rutte vs. Wilders

Welk debat hij zeker niet zal overslaan is de een-op-een met Wilders. Op 13 maart maakt EenVandaag het podium vrij voor Wilders en Rutte. De twee lijsttrekkers hopen daar een paar dagen voor de verkiezingen de rechtse kiezer aan zich te binden. De andere lijsttrekkers mogen vanaf de bank toekijken. Althans, als er niets drastisch verandert in de peilingen van EenVandaag.

Zijn dat alle debatten? Nee, omdat Nederland nog steeds een land is waar de politieke leiders in de regel man zijn en de komende lijsttrekkersdebatten een testosteronfeestje zijn, organiseert WNL een debat tussen hooggeplaatste vrouwelijke politici. Zondag 26 februari staan onder andere Jeanine Hennis (VVD), Renske Leijten (SP) en Mona Keijzer (CDA) tegenover elkaar.

Doorrekening

Waar moeten we verder op letten? Donderdag presenteren het Centraal Planbureau (CPB) en het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) de doorrekeningen van de verkiezingsprogramma’s.

De rekenmeesters kijken welke gevolgen de plannen hebben voor onder meer de koopkracht, werkgelegenheid en overheidsfinanciën. Van eventuele negatieve analyses van verkiezingsplannen zal door andere partijen dankbaar gebruik worden gemaakt in de rest van de campagne.

De partijen PVV, 50Plus en de Partij voor de Dieren hebben gezegd dat ze hun plannen niet zullen laten doorrekenen.

De agenda:

Maandag 13 februari: Nieuwe gewogen peiling van Peilingwijzer. RTL neemt op basis van deze peiling een besluit over wie er mag deelnemen aan het RTL-premiersdebat.

Donderdag 16 februari: Het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving presenteren de doorrekening van de verkiezingsprogramma’s.

Vrijdag 24 februari: Het Radio 1-debat tussen negen partijen: VVD, PvdA, SP, CDA, D66, ChristenUnie, GroenLinks, SGP en 50plus. De PVV laat verstek gaan.

Zondag 26 februari: WNL organiseert zondagochtend een debat tussen vrouwelijke politici, onder wie Jeanine Hennis (VVD), Renske Leijten (SP) en Mona Keijzer (CDA).

Zondag 26 februari: Het RTL-premiersdebat tussen, in principe, de vier partijen die het hoogste staan in de Peilingwijzer van 13 februari.

Zondag 5 maart: Het debat tussen de acht grootste partijen in Carré, georganiseerd door RTL, BNR en Elsevier.

Maandag 13 maart: Het EenVandaag-debat tussen Rutte en Wilders. EenVandaag kiest voor de VVD en PVV omdat die partijen het afgelopen jaar de peilingen hebben aangevoerd. Maar als zich in de peilingen “drastische” veranderingen voordoen, houdt de omroep de opzet nog eens tegen het licht.

Dinsdag 14 maart: Het NOS-slotdebat met zowel de grote als de kleine partijen.

Woensdag 15 maart: De verkiezingen.