Nowy koronawirus powoduje infekcję dróg oddechowych. Nie jest jedyny. Większość tego typu infekcji wywołują rozmaite wirusy: rinowirusy, adenowirusy, koronawirusy, wirusy paragrypy, grypy i inne. Wszystkie one mają jedną wspólną cechę - tzw. powinowactwo do nabłonka oddechowego. To znaczy, że właśnie w jego komórkach namnażają się najbardziej efektywnie.

Koronawirus dostaje się do organizmu drogą kropelkową - przez nos, usta lub oczy. Tak, oczy też są wrotami infekcji dla wirusów, dlatego powinniśmy zwracać uwagę na to, by ich nie trzeć dłońmi.

Koronawirusy szybko przemieszczają się do tylnej części nosa i do błony śluzowej z tyłu gardła, przyłączając się do pewnego receptora w komórkach nabłonka - białka ACE2 (ludzie mają różną ilość tego białka - uważa się, że ci, co mają go więcej, chorują ciężej).

Ten pierwszy atak objawia się drapaniem i bólem w tylnej części gardła.

Wirusy atakują kolejne komórki, namnażają się w nich, po czym je niszczą. Organizm usiłuje się ich pozbyć, pobudzając nas do suchego kaszlu.

To oznacza, że układ odpornościowy już wie, że zaatakował nas wirus, i zaczyna go zwalczać.

U 80 proc. zakażonych infekcja kończy się najpóźniej na tym etapie. Jednak u pozostałych 20 proc. postępuje dalej.

REKLAMA

Jeśli nie zostanie zwalczony na tym początkowym etapie, koronawirus przedostaje się niżej. Jak mówią lekarze, „infekcja schodzi na oskrzela”.

Wirus wnika do płuc i zaczyna namnażać się w komórkach oddechowego nabłonka - tych z rzęskami, które oczyszczają drogi oddechowe - oraz komórkach kubkowych, które produkują śluz nawilżający płuca od środka. To naturalny i lepki smar, który pomaga również usunąć zanieczyszczenia, alergeny i patogeny z płuc.

Przejście z infekcji umiarkowanej do ciężkiej, niestety, dzieje się wyjątkowo szybko.

Jak wyliczają specjaliści od zakażeń u około 10-15 proc. pacjentów z łagodną lub umiarkowaną infekcją stan się pogorszy, a u 10-15 proc. spośród tych cięższych przypadków choroba będzie postępować do stanu ciężkiego i krytycznego.

REKLAMA

Uczeni odkryli, że wirus SARS, który zaatakował ludzi w latach 2002-03 przede wszystkim zabijał komórki z rzęskami, co sprawiało, że drogi oddechowe chorych zatykały się „śmieciami”. Prawdopodobnie to samo dzieje się, gdy płuca atakuje nowy koronawirus.

Skutki uboczne walki z koronawirusem

Taki atak to już poważna sprawa. Organizm robi wszystko, by zwalczyć zarazek. Ale tak samo jak na miejscu bitwy zostaje pobojowisko, tak samo walka z wirusem prowadzi do pozostawienia ogromnych ilości złuszczonych i uszkodzonych komórek, które zaczynają zalegać w płucach.

Układ odpornościowy bije się z wrogiem, nie zawsze patrząc na cenę, jaką za to płaci organizm. Bywa, że pobudza się nadmiernie, niszcząc wszystko wokół. Nie puka przecież do każdej komórki, prosząc ją: „Panie wirusie, niech pan wyjdzie”, tylko niszczy ją całą.

Skutek jest taki, że stan zapalny toczący się w płucach coraz bardziej się nasila. U części z ciężej chorych rozwija się zapalenie w obu płucach, któremu towarzyszą objawy takie jak duszność.

Uszkodzeniu ulegają bowiem nie tylko komórki nabłonka, ale też pęcherzyki płucne. Te, które pozostały, muszą pracować ciężej, aby dostarczyć tlen do krwi krążącej w naszym ciele i usunąć z niej dwutlenek węgla.

Jeśli uszkodzenie płuc postępuje, może prowadzić do niewydolności oddechowej. Toczący się stan zapalny dodatkowo sprawia, że pojawia się intensywny wysięk płynu, co zmniejsza ich zdolność do natleniania krwi. Niektóre osoby mają tak duże problemy z oddychaniem, że trzeba je podłączyć do respiratora. To urządzenie, zwane sztucznym płucem, umożliwia tzw. wymuszone oddychanie.

W najgorszych przypadkach, znanych jako zespół ostrej niewydolności oddechowej, płuca wypełniają się tak dużą ilością płynu, że żadne wspomaganie oddychania nie może pomóc, a pacjent umiera.

Na szczęście tak dzieje się tylko w skrajnych przypadkach. Wstępnie się szacuje, że zakażenia koronawirusem SARS-Cov-2 tylko w mniej więcej 1 proc. kończą się śmiercią.

Po koronawirusie przychodzą bakterie

Na szczęście większość osób ma jedynie łagodne objawy infekcji, a spośród tych, co przechodzą ją ciężej, także większość zdrowieje, choć trwa to dłużej. Jak długo?

To zależy - powrót do zdrowia po chorobie koronawirusowej może potrwać do sześciu tygodni, a osoby, które cierpią na ciężką jej postać, mogą odzyskać zdrowie dopiero po kilku miesiącach. To dlatego, że płuca długo się regenerują.

- Trzeba pamiętać, że osoba, która dochodzi do siebie po infekcji, jest osłabiona. Obowiązuje stara zasada - wirus toruje drogę bakteriom. Uszkodzona błona śluzowa może być dobrą pożywką do rozwoju bakterii, a infekcja wirusowa powikłana z bakteryjną sieje większe spustoszenie w płucach - tłumaczy dr n. med. Piotr Dąbrowiecki, alergolog z Wojskowego Instytutu Medycznego, prezes Polskiej Federacji Stowarzyszeń Chorych na Astmę, Alergię i POChP.

Lekarz zaleca, by po infekcji koronawirusem wziąć dwa, a nawet cztery tygodnie zwolnienia i dać czas płucom na regenerację. Zwłaszcza jeśli chorujemy na astmę.

Naukowcy dowodzą też, że po ciężkim przebiegu infekcji koronawirusowej w płucach chorych może dojść do trwałych zmian, tzw. zwłóknień, które można porównać do blizn.

- To jest naturalny element regeneracji. Wirusy uszkadzają komórki nabłonkowe, co aktywuje reakcję obronną, czyli niszczenie tych komórek. One się złuszczają i odkrywają komórki, które znajdują się w głębszych warstwach tkanki płucnej. Z kolei proces regeneracji płuc zaczyna się od dołu - ich powierzchniowa warstwa tworzy się na końcu. Niestety, trwa to długo, a im większe uszkodzenie, tym dłuższy proces regeneracji. Jeżeli mieliśmy bardzo ciężki przebieg infekcji i w naszych płucach jest wiele uszkodzonych warstw komórek, to może dochodzić do włóknienia tkanki. Pojawiają się „blizny” i tkanka staje się sztywniejsza - wyjaśnia alergolog.

Takie płuca nie przechodzą już całkowitej regeneracji, ale to samo dzieje się przy nieleczonej lub późno rozpoznanej astmie.

- To wszystko zależy od tego, jak długo trwa proces zapalny. Poza tym każdy z nas jest inny i procesy naprawcze także są nieco inne. Można to porównać do rany na skórze. Jedna osoba, gdy się skaleczy, ma potem ładną, mało widoczną bliznę, a u drugiej blizna przerasta i powstaje bliznowiec. Dlaczego tak się dzieje? Tego nie wiemy.

Czytaj też: Wszyscy nie umrzemy na koronawirusa. Mieliśmy już pandemie i wiemy, czego się spodziewać