In 2017 vestigden zich 235 duizend immigranten in Nederland en vertrokken 154 duizend emigranten. Sinds het begin van de officiële migratiestatistieken in 1865 waren beide stromen nog nooit zo groot. Ook het migratiesaldo is met 81 duizend een record. De hoge migratie hangt samen met toegenomen immigratie uit andere EU-lidstaten en met immigratie van asielzoekers en nareizigers. Dit blijkt uit de definitieve migratiecijfers over 2017 van het CBS.

Bij het oorspronkelijke bericht was bij de titel van de derde figuur weggevallen dat het om niet-EU burgers ging. Ook ontbrak de vierde figuur.

Download CSV Toon tabel Migratiesaldo Migratiesaldo Categories1 Migratiesaldo (x 1 000) 1945 13,4 1946 40,5 1947 -11,5 1948 -20,2 1949 -21,9 1950 19,9 1951 -9,4 1952 -47,7 1953 -31,6 1954 -19,0 1955 -5,2 1956 -11,0 1957 -12,5 1958 12,1 1959 -16,9 1960 -13,3 1961 6,6 1962 16,6 1963 8,3 1964 13,0 1965 18,0 1966 19,3 1967 -12,9 1968 5,3 1969 19,6 1970 32,7 1971 35,5 1972 19,9 1973 21,8 1974 33,7 1975 62,7 1976 19,2 1977 20,5 1978 26,8 1979 43,1 1980 50,8 1981 14,5 1982 -0,8 1983 2,3 1984 5,1 1985 19,9 1986 26,8 1987 35,1 1988 26,9 1989 26,9 1990 48,4 1991 49,6 1992 43,1 1993 44,4 1994 20,1 1995 13,9 1996 16,8 1997 27,5 1998 39,1 1999 40,4 2000 53,9 2001 50,8 2002 24,3 2003 -0,3 2004 -16,2 2005 -27,4 2006 -31,3 2007 -5,8 2008 25,7 2009 34,5 2010 33,1 2011 29,8 2012 13,9 2013 19,1 2014 35,1 2015 55,1 2016 79,2 2017 80,7

Het migratiesaldo (de immigratie min de emigratie) is aan sterke schommelingen onderhevig. Sinds het midden van de vorige eeuw fluctueerde het saldo tussen –48 duizend (1952) en +80 duizend (2016 en 2017).

Politieke en economische oorzaken

De pieken en dalen in de migratie na de Tweede Wereldoorlog werden veroorzaakt door een reeks politieke en economische gebeurtenissen, zoals:

De onafhankelijkheid van Indonesië in 1949.

Het vertrek van Nederlanders in de jaren vijftig van de twintigste eeuw die hun heil zochten in landen als Australië, Canada en de Verenigde Staten.

De immigratie uit de zogenoemde wervingslanden als Griekenland, Italië, Joegoslavië, Marokko, Portugal, Spanje, Tunesië en Turkije in de jaren zestig en vroege jaren zeventig.

Toenemende immigratie vanuit Suriname na de onafhankelijkheid in 1975.

Gezinshereniging en gezinsvorming in de jaren tachtig, met name onder Turken en Marokkanen.

Een stijging van het aantal asielmigranten sinds het midden van de jaren tachtig door onder andere het oorlogsgeweld in voormalig Joegoslavië en conflicten in Afghanistan, Irak en Somalië.

Een dalende immigratie begin jaren negentig en begin van deze eeuw door strengere regelgeving op het gebied van de toelating van asielzoekers, strengere eisen aan gezinsherenigers en gezinsvormers, en economische neergang.

Een toename van het aantal Europese immigranten door de uitbreiding van de Europese Unie in mei 2004 met tien Midden- en Centraal-Europese landen en in 2007 met Bulgarije en Roemenië.

Een stijging van het aantal buitenlandse studenten door onder andere een toename van het aantal Engelstalige studies in Nederland.

De oorlog in Syrië, die vanaf 2014 een aanzienlijke stijging van het aantal asielzoekers en nareizende gezinsleden teweegbracht.

Onder meer eind jaren negentig en in 2006 en 2007 ging toenemende economische groei samen met stijgende immigratie. Ook bij de recente stijging van de immigratie speelt de hoogconjunctuur waarschijnlijk een rol.

Zowel het aantal immigranten als emigranten is na de Tweede Wereldoorlog structureel gestegen. Veel migranten blijven slechts tijdelijk, en een toename van de immigratie leidt enkele jaren later tot een hogere emigratie. De toegenomen emigratie betrof dan ook vooral emigranten die eerder als immigrant naar Nederland kwamen. Sinds 2012 was 70 procent van de emigranten een weer vertrekkende immigrant, de rest is in Nederland geboren.

Sterke toename immigratie uit EU-landen

In de periode 2013–2017 keerden gemiddeld per jaar 30 duizend in Nederland geboren personen terug naar Nederland. De instroom van buiten Nederland geboren immigranten bestond in 2017 voor bijna de helft uit personen uit andere EU-lidstaten. Sinds de uitbreiding van de EU in 2004 met tien Midden- en Oost-Europese landen is de immigratie vanuit de EU sterk toegenomen. Veel immigranten kwamen voor werk of studie, en met deze migranten kwamen ook gezinsleden mee. Sinds 2013 is ook het aantal immigranten uit niet-westerse landen aanmerkelijk gestegen. Het grootste deel van de stijging betrof asielzoekers en nareizigers die zich in Nederland vestigden, maar ook de arbeids-, studie- en gezinsmigratie uit niet-westerse landen nam toe.

Download CSV Toon tabel Gemiddelde immigratie per jaar, naar geboorteland Gemiddelde immigratie per jaar, naar geboorteland Categories2 2013-2017 (x 1 000) 2004-2012 (x 1 000) 1995-2003 (x 1 000) Nederland 30,1 25,3 22,9 EU (excl. Nederland) 79,8 47,3 23,4 Buiten EU Westers 19,1 13,3 15,6 Niet Westers 74,6 44,1 54,5

Download CSV Toon tabel Gemiddelde immigratie per jaar van niet-EU-burgers, naar motief Gemiddelde immigratie per jaar van niet-EU-burgers, naar motief Categories1 2014-2016 (x 1 000) 2009-2013 (x 1 000) 2004-2008 (x 1 000) 1999-2003 (x 1 000) Arbeid 13,1 10,7 8 8 Asiel 24,3 5,5 2,6 10,3 Gezin 26,5 20,8 17,2 29,8 Studie 14,3 11,6 9 8,7

Deel immigranten vertrekt weer

Arbeids- en studiemigranten komen vaak voor een kort verblijf naar Nederland. Van deze migranten die in de periode 2005–2007 kwamen, was ongeveer 35 procent binnen twee jaar vertrokken. Bij asiel- en gezinsmigranten was dit aandeel lager. Toch vertrekt ook van deze groepen migranten een deel uiteindelijk weer. Van de asielmigranten was na tien jaar 35 procent weer vertrokken, vaak naar een ander land dan hun herkomstland. Van de gezinsmigranten was na tien jaar 40 procent vertrokken.

Download CSV Toon tabel Immigranten die binnen 2 jaar weer vertrokken, naar jaar van immigratie Immigranten die binnen 2 jaar weer vertrokken, naar jaar van immigratie Categories1 EU (%) Westers land buiten EU (%) Niet-westers land (%) 1995 25,2 17,1 11,4 1996 27,1 22,0 11,9 1997 27,6 23,5 12,4 1998 26,6 23,4 11,6 1999 25,0 22,6 10,4 2000 24,4 17,6 10,6 2001 25,7 20,1 12,5 2002 26,0 22,9 14,5 2003 27,6 24,3 16,2 2004 26,1 27,7 16,4 2005 28,2 31,4 18,5 2006 28,4 33,8 21,0 2007 28,7 33,6 21,8 2008 32,7 34,2 22,1 2009 33,9 35,0 22,7 2010 35,7 36,4 24,5 2011 38,3 36,2 26,8 2012 39,8 38,8 29,3 2013 40,4 38,2 27,2 2014 40,7 37,3 24,5

Meer immigranten binnen twee jaar weer weg

Na de eeuwwisseling is het aandeel immigranten dat kort blijft opgelopen, onder meer door het toenemende aantal studie- en arbeidsmigranten. Van de niet-westerse immigranten die in 2000 naar Nederland kwamen was 10 procent binnen twee jaar weer vertrokken. Gezinsvormende immigranten uit onder meer Turkije en Marokko, die over het algemeen voor langere tijd in Nederland verbleven, vormden destijds een belangrijk deel van de instroom. Twaalf jaar later was het aandeel kort verblijvende niet-westerse immigranten gestegen naar bijna 30 procent. Door de toegenomen asielmigratie is na 2012 het aandeel niet-westerse immigranten dat minder dan twee jaar blijft weer iets gedaald.

Ook onder westerse immigranten liep het aandeel dat kort bleef sterk op. Sinds de EU-uitbreidingen in 2004 is het aandeel EU-immigranten dat minder dan twee jaar blijft gestegen van 26 procent naar 41 procent. Van de westerse immigranten van buiten de EU die in 2014 kwamen, vertrok iets minder dan 40 procent binnen twee jaar.