Emocje, jakie wzbudziła zapowiedź wiceprezydenta Warszawy, że od połowy tego roku 12-letnie dziewczynki i chłopcy będą szczepieni przeciwko HPV na koszt miasta, są godne pożałowania.

Wszyscy powinniśmy bić brawo, ponieważ stolica Polski wreszcie znajdzie się w coraz liczniejszym gronie miast, które dofinansowują już podawanie tej szczepionki – a tu w portalach społecznościowych na Pawła Rabieja wylewa się kubeł pomyj.

„A bezpłatne badania prostaty u dziewczynek też wprowadzacie?” – pan Ryszard Wójcik zapytał na Twitterze, chcąc być bardzo dowcipny; bo jakże to, gdzieś mu się pewnie obiło o uszy, że HPV wywołuje raka szyjki macicy, ale czy chłopcy taką szyjkę mają? Grzegorz Szczypkowski był bardziej bezpośredni: „Czy posiada pan lub partner szyjkę maciczną?”, a Mariusz Wiącek po prostu bezczelny: „Bo jakby przypadkiem chciał taki chłopczyk pójść drogą Anny Grodzkiej – to jak znalazł”.

Czytaj także: Norwegia będzie szczepić chłopców przeciwko HPV

Szczepionki przeciwko ignorancji nie ma

Wolność w sieci internetowej nie zna granic, ale rak to chyba poważny temat i poziom wiedzy, jaki na temat HPV i szczepień przeciwko temu wirusowi prezentują internauci, jest niewyobrażalnie niski. A żarty są tu kompletnie niestosowne. Świadomość na temat skutków HPV (Human Papilloma Virus, czyli wirusa brodawczaka ludzkiego) oraz skuteczności szczepień prezentowana w naszym społeczeństwie to już nawet nie jest zaścianek, ale średniowieczny ciemnogród.

Gdyby ktoś chciał pisać pracę doktorską, czym są fake newsy we współczesnym świecie, obecne wpisy na Twitterze pod postem Pawła Rabieja dostarczą mu dziesiątek przykładów. Bo skąd pan Ryszard Wójcik wytrzasnął informację, że „prezerwatywy rozdawane w Afryce miały zapobiec epidemii HIV, a tylko ją pogłębiły” (ze szczepionkami na HPV ma być rzekomo podobnie)? Albo na jakiej podstawie pani Joanna Kotowska donosi, że „nawet w takim kraju jak Wlk. Brytania na HPV chłopców się nie szczepi”, skoro właśnie od tego roku takie szczepionki będą chłopcom podawane? Wiele niezorientowanych osób za przykład kraju, który wycofał się ze szczepień przeciwko HPV, podaje Japonię, ale to także błędna informacja, gdyż zawieszono tylko rekomendacje na czas histerii związanej z możliwymi odczynami poszczepiennymi, po czym preparaty jeszcze raz przebadano, tzw. NOP-y poddano uważnej analizie – i uznawszy szczepionki za bezpieczne, są znowu refundowane oraz zalecane.

Epidemie raka gardła i krtani

W kraju, w którym nazwa jakiejkolwiek anatomicznej części ciała między pępkiem a udami wzbudza zażenowanie, na temat szyjki macicy, prącia oraz odbytu zawsze było wypowiadać się wstyd. Podjęcia tematu nie ułatwia związek choroby z infekcją przenoszoną najczęściej drogą płciową, a ponieważ praktyki oralne do rzadkich we współczesnym świecie nie należą – oto odpowiedź na pytanie, dlaczego raki gardła i krtani na tle HPV są dziś coraz częstsze wśród mężczyzn. Zarówno heteroseksualnych, jak i biseksualnych i homoseksualnych. Dlatego warto chłopców przed tym chronić, chyba że ktoś woli zakładać pasy cnoty i wprowadzić zakaz życia seksualnego.

Tymczasem kiedy w 2006 r. pojawiła się szczepionka na wirusa brodawczaka ludzkiego, uznano to wydarzenie za spektakularne osiągnięcie w wakcynologii i onkologii. Od odkrycia związku między tym zarazkiem a śmiertelną chorobą (rakiem) upłynęły w tym wypadku 22 lata, choć wydawać by się mogło, że na przełomie XX i XXI w. zajmie to dużo mniej czasu. Naukowiec z Heidelbergu, były szef tamtejszego Centrum Badań nad Rakiem, który powiązał zakażenie wirusem HPV z nowotworami, przez długie lata musiał przekonywać lekarzy do swoich racji. Prof. Harald zur Hausen swoją hipotezą nie był w stanie zainteresować nawet koncernów farmaceutycznych, a mimo uhonorowania Nagrodą Nobla w 2008 r. jego szczepionkę co rusz spotyka fala potępienia ze strony zupełnie niekompetentnych krytyków.

Dobrze pamiętam sprzed kilku lat felieton Tomasza Terlikowskiego na łamach dziennika „Rzeczpospolita” pod oburzającym tytułem „Szczepionkowy zamordyzm”, w którym autor nie tylko sprzeciwiał się finansowaniu szczepień na wirusa brodawczaka, ale wręcz straszył przed nimi, przyrównując do trucizny. Są jakieś granice absurdu, jednak na froncie wojny zabobonnych ruchów antyszczepionkowych z nowoczesną medycyną już wszystkie zostały przekroczone. Gdy Terlikowski pisał w 2015 r., że „najskuteczniejszą metodą walki z HPV i wywoływanym przez niego rakiem szyjki macicy jest promowanie wierności małżeńskiej i całkowitej monogamii”, to przypominał w tym mędrców Kościoła z końca XVIII w., którzy zakazywali szczepień przeciwko ospie, nazywając je zbrodnią przeciwko prawu boskiemu. Ale minęło kilka lat, podczas których szczepionki otrzymały na świecie kolejne rekomendacje i zalecenia do stosowania wśród nastoletnich chłopców i dziewcząt (ważne i logiczne, by otrzymać pierwszą dawkę przed rozpoczęciem inicjacji seksualnej) – a w zbiorowej świadomości internautów nic się nie zmieniło. Co gorsza, wielu publicystów również nie.

Prezent, który warto docenić

Znanych jest obecnie blisko 200 różnych typów wirusa HPV – przenoszą się one głównie poprzez kontakty seksualne. Ok. 40 z nich wywołuje infekcje w obrębie narządów płciowych u kobiet i mężczyzn. Większość z nas nawet o tym nie wie, bo silny układ odporności jest w stanie zniszczyć wirusa. Jednak powtarzające się infekcje, szczególnie kilku typów zarazka, mogą doprowadzić do powstania stanów przedrakowych, z których następnie w ciągu kilku, a czasem kilkunastu lat mogą rozwinąć się nowotwory.

Czytaj także: Profilaktyka HIV i HPV w Polsce nie istnieje – czytelnicy o naszym problemie wenerycznym

W przypadku raka szyjki macicy szczepienie, które zabezpiecza przed występującymi w podawanym preparacie konkretnymi typami HPV, nie chroni rzecz jasna w 100 proc. przed tą chorobą. Jak każda szczepionka daje dużą szansę na uniknięcie zagrożenia, ale tylko regularne badania cytologiczne mogą zapewnić kobietom większe bezpieczeństwo.

Będą się one również czuły bezpieczniej, kiedy ich partnerzy seksualni nie będą nosicielami wirusa – i stąd decyzja o zaszczepieniu chłopców jest całkowicie rozsądna. Tak postępuje już wiele krajów i zachorowania na nowotwory wywoływane przez HPV – zarówno wśród mężczyzn, jak i kobiet – stają się coraz rzadsze.

I na koniec garść faktów prosto ze stołecznego ratusza: warszawski program dofinansowania szczepień przeciwko HPV ma być wprowadzony w połowie roku. Obejmie dzieci w wieku 12 lat, czyli ok. 15 tys. nastolatków. W tym roku miasto chce zaszczepić połowę z nich, przy czym oczywiście decyzja będzie należała do rodziców. W aptece jedna dawka szczepionki kosztuje 300–400 zł i trzeba ją powtórzyć trzykrotnie. Miasto najwyraźniej wynegocjowało spore upusty, skoro program w tym roku będzie kosztować 2,5 mln zł, a od przyszłego – 5 mln. Po szczepionkę będzie się można zgłosić do publicznej przychodni.