Vier op de tien ziekenhuizen in België zijn verlieslatend. De 91 ziekenhuizen en hun 95.000 personeelsleden zijn “als de Titanic die op de ijsberg vaart”, zegt Belfius in een vernietigende analyse. Hoe kan dat, en wat zal u er als patiënt van voelen? “Er komen sowieso kleinere ziekenhuizen en minder bedden”, zegt gezondheidseconoom Lieven Annemans (UGent). “Maar u zult daardoor niet per se slechter verzorgd worden.”

Het is een enorme sector waar miljarden in omgaan (14,5 miljard, om precies te zijn), maar toch zijn de ziekenhuizen in ons land ziek, zegt Belfius in haar jaarlijkse analyse van de sector. Stilaan zijn intensieve zorgen nodig: vier op de tien ziekenhuizen draaien verlies, een kwart heeft niet genoeg geld om zijn lopende schulden af te betalen. “Rampzalig”, zegt hoofdeconoom Geert Gielens. Maar hoe komt dat?

Te weinig subsidies

De ziekenhuizen moeten het met minder steun van de overheid doen. “Het budget dat de opname- en verblijfkosten moet dekken is vorig jaar gedaald met 75 miljoen euro”, zegt Gielens. “En dat wordt nog erger de komende jaren, dan moeten we het met 125 miljoen minder doen”, zegt Margot Cloet van koepelorganisatie Zorgnet Icuro.

Dat wordt wel voor een stuk goedgemaakt door nieuwe subsidies, nu Vlaanderen en Wallonië een deel van de financiering hebben overgenomen. De Vlaamse ziekenhuizen blijken het daardoor beter te doen dan de Waalse. “Al is het voor iederéén moeilijk”, zegt Gielens.

Te duur personeel

Er werken meer dan 95.000 mensen in de ziekenhuissector. De personeels­kosten zijn vorig jaar met 3,7 procent gestegen. Dat is niet omdat er zoveel volk is bijgekomen. Wie er bijkomt, verdient meer, omdat er meer ICT-specialisten nodig zijn voor de digitalisering.

“Besparen op het personeel, dat kan eigenlijk bijna niet meer”, zegt Gielens. Dat zegt ook Margot Cloet van Zorgnet Icuro. “We zitten aan één verpleegkundige per elf patiënten. Het Europese gemiddelde is één per acht.”

Te veel bedden

Om faillissementen te vermijden, zullen ziekenhuizen meer moeten samenwerken. Dan zullen per vijf ziekenhuizen nog pakweg twee materniteiten zijn in plaats van vijf. “Ziekenhuizen zullen sowieso kleiner moeten worden”, zegt gezondheidseconooom Lieven Annemans (UGent). “Minder bedden dus.” Is dat slecht voor de patiënt? “Neen”, zegt Annemans. “Als een dokter je door nieuwe technologieën op afstand kan monitoren, moet je gewoon minder naar het ziekenhuis komen. Ook vermijd je nutteloze opnames.”

Te veel truken van de foor

Hoe houden de ziekenhuizen dan toch nog het hoofd boven water? “Door allerhande trucjes: de situatie van sommige patiënten wat zwaarder invullen op de formulieren, zodat er meer subsidies komen”, zegt Annemans. “Of zware ereloonsupplementen aanrekenen op eenpersoonskamers. Maar die truken hebben stilaan hun limiet bereikt. Er zijn ziekenhuizen die hun dokters laten betalen op de ziekenhuisparking. Zo wanhopig zijn ze op zoek naar inkomsten.”