Z okazji nowego roku postanowiliśmy opisać dość osobliwe środowisko, jakim są Autonomiczni Nacjonaliści. Wśród jego liderów można znaleźć człowieka, który zasłynął z oplucia skutej w kajdanki kobiety, a także osobę która sprzedała innych nacjonalistów służbom. Osobnik ten jest przez jednych piętnowany, a przez innych hołubiony. Oto świat trochę innych neonazistów.

Autonomiczni Nacjonaliści są aktywni na scenie skrajnie prawicowej już od 18 lat. Pojawili się po raz pierwszy w Niemczech jako alternatywa dla sceny nazi-skinowskiej. Jego strategia działania opierała się na kopiowaniu elementów anarchistycznego czarnego bloku oraz symboliki lewicy, oraz alternatywnych subkultur. To idea przybyła do nas z Niemiec, funkcjonująca na peryferiach Narodowodemokratycznej Partii Niemiec (NPD).

Taktyka sprawdzała się średnio na Zachodzie, ale upowszechniła się w Europie środkowej oraz wschodniej. Również w Polsce powstało środowisko, które zdominowało skrajnie prawicowe marsze. Polscy AN stawiali na aktywizm uliczny. Stali się podporą nieodbywających się już demonstracji solidarnościowych z serbskimi nacjonalistami, organizowali pochody z okazji 1 maja, demonstracje w Poznaniu, jeździli za granicę. Sprowadzali też bojówki o podobnych założeniach ideologicznych i taktycznych na Marsz Niepodległości. Grupowali się wokół portalu informacyjnego Autonom.pl, bloga Droga Legionisty oraz forum FuckPC.

Dziś są chyba cieniem tego, czym byli. Marsze się nie odbywają, w najlepszym wypadku robi je ktoś inny. Dawne grupy rozsypały się lub trwają, ale bez takiej ilości sympatyków jak jeszcze pięć lat temu. Dawni liderzy są jednak w dalszym ciągu aktywni i udzielają się w innych inicjatywach, które stymulują działalność grup ekstremistycznych na prawo od Obozu Narodowo-Radykalnego. Zaczniemy od warszawskiego podwórka.

1. Narodowi socjaliści związani z AN demonstrowali w wielu miejscach Polski. Na zdjęciach transparenty grup z Warszawy, Radomia i Pomorza.

Przywódcą warszawskich i głównym ideologiem AN w Polsce był i jest Juliusz Makowski. To aktywny od wielu lat neonazista i piłkarski chuligan związany z bojówkami Legii Warszawa oraz organizacją Celtic Front. Środowisko zgrupowane wokół Julka łączyły różne relacje z tradycyjnymi organizacjami nacjonalistycznymi. Blisko z radykałami z Młodzieży Wszechpolskiej, Narodowym Odrodzeniem Polski i Niklotem, zdecydowanie dalej od ONR. To właśnie oni budzili kontrowersje za sprawą swoich kontaktów z ukraińskim Autonomicznym Oporem kultywującym postać Stepana Bandery. Dziś odrobinę skonfliktowany z Ruchem Narodowym organizuje z klubem Fanga turniej First To Fight oraz współpracuje z rosyjską nazistowską ligą MMA White Rex. Warto jednocześnie wspomnieć o kontaktach z czeskimi Radical Boys. Grupa pojawiała się na marszach nacjonalistycznych w Częstochowie, a także na Marszach Niepodległości. 11 listopada 2013 roku odegrała kluczową rolę w ataku na skłot Przychodnia przy ulicy Skorupki.

O ile kilka lat temu można było spotkać na organizowanym przez warszawskich Autonomicznych Nacjonalistów pochodzie pierwszomajowym liderów narodowców w osobach Roberta Winnickiego i Witolda Tumanowicza, o tyle Krzysztof Bosak, gdy pojawił się na pierwszej edycji First To Fight, został przywitany uderzeniem w twarz. Sprawę szczegółowo opisał w sieci sam Makowski. Juliusza można nadal spotkać przy inicjatywach tzw. Szturmowców. Pełni rolę ochroniarza ich konferencji, a na ostatnim marszu 1 maja tzw. Szturmowym Święcie Pracy opluł obezwładnioną przez policję działaczkę Obywateli RP. Co ciekawe, jako jedyny uczestnik manifestacji wyszedł z kordonu, a po popełnieniu kolejnego wykroczenia odszedł nieniepokojony przez funkcjonariuszy prewencji.

2. Juliusz Makowski (1 maja 2018), Witold Tumanowicz (1 maja 2013), Czescy Radical Boys na Marszu Niepodległości (11 listopada 2013)

Głośno jest o jednym z kolegów Julka pojawiającym się lata temu na wielu akcjach AN w Warszawie. Mowa o Dawidzie Czerwonce, celebrycie od Autonomicznych Nacjonalistów z Chełma. Grupa była oskarżona o propagowanie nazizmu, a administrator strony internetowej stanął przed sądem. O sprawie nie było za specjalnie głośno, ponieważ dyskurs przywyknął już do uniewinnień w takich sprawach. Wyszła ze względu na opinię biegłego, którym był niejaki dr hab. Tomasz Panfil.

Biegły wydał opinię o następującej treści: Swastyka nie musi być symbolem nazistowskim, bo tylko krzyż hakowy obrócony o 45 stopni w lewo lub umieszczony w białym polu na czerwonym tle może być identyfikowany z nazizmem. „Inne formy tego symbolu posiadają własne znaczenia, z reguły definiowane kontekstowo. Oczywiście bezspornym faktem jest, że swastyka odczytywana jest przez odbiorców emocjonalnie, wzruszeniowo. Pamięć nieszczęść i zła determinuje widzenie symbolu. Niemniej ważnym jest pamiętanie o innych możliwych jego znaczeniach. Skomentował również łączenie godła z symboliką rasistowską: połączenie orła z krzyżem celtyckim oraz napis White Power (Biała Siła) są niezręczne i wewnętrznie sprzeczne, ale intencje projektanta były patriotyczne. Przyjrzał się również symbolice Blood & Honour: Naszywka z zaciśniętą pięścią i odwołującym się do Hitlerjugend hasłem „Krew i honor” może się kojarzyć z ruchem rasistowskim, ale w połączeniu z napisem „Przeciw czerwonej demokracji” odnosi się do ofiar ruchu oporu wobec władzy komunistycznej.

3. Dawid Czerwonko (AN Chełm / Misanthropic Division) w koszulce z Adolfem Hitlerem, demonstracja solidarnościowa z serbskimi nacjonalistami w Warszawie (NOP i AN Chełm) oraz Arkadiusz Rzepiński (NOP) z Dawidem Czerwonko

I wreszcie: Wbrew rozpowszechnionemu i fałszywie podtrzymywanemu twierdzeniu, partia hitlerowska nie była partią prawicową, lecz lewicową – narodowosocjalistyczną partią robotników, Niemcy w ścisłym sojuszu ze Związkiem Sowieckim były przez dziewięć lat, w stanie wojny zaś cztery lata. Biegły został przez PiS zatrudniony na lukratywnym stanowisku w lubelskim IPN oraz odznaczony przez minister edukacji. Od tamtych czasów przywódca został jednym z najniebezpieczniejszych polskich neonazistów w Wielkiej Brytanii. Panfilowi wytknięto natomiast neonazistowskie powiązania stowarzyszenia Ogniwo, którego był honorowym członkiem. Redakcja „Fakt” ujawniła też zdjęcia historyka z członkiem brytyjskiej bojówki North West Infidels.

4. Lubelska grupa Autonomicznych Nacjonalistów, ich hasła i sztuka uliczna

W Lublinie również działa odnoga ruchu Autonomicznych Nacjonalistów. Została założona przez byłych oenerowców i brała udział w ogólnopolskich akcjach ruchu AN. Ludzi z tej grupy można było spotkać na festiwalu Orle Gniazdo, z czasem stali się zapleczem lokalnego oddziału Blood & Honour. Więcej: (tutaj)

Środowisku daleko jest do pudrowania się pod hasłami „Bóg Honor Ojczyzna”. Na sztandary wyciągają od razu swastykę i Adolfa Hitlera co wywołuje spory wstręt. Jedna z działaczek tego środowiska imieniem Kaja napisała swego czasu: „Mama powiedziała mi, że jestem faszystowską świnią”. Na zwierzenia dotyczące konfliktów młodych działaczy z rodzicami jeden ze starszych zareagował swoim wspomnieniem: „Mi matka powiedziała, że żałuje że nie poroniła a była blisko”. Mowa o Tomaszu Einbacherze ps. „Długi”, jednym z liderów wielkopolskich AN.

Autonomiczni Nacjonaliści Wielkopolska byli projektem ważnym z punktu widzenia tego środowiska, jednak kompletnie nieudanym. Poznań jest dużym miasten, więc każde liczące się ugrupowanie polityczne próbuje budować tu swoje struktury. Z powodu relatywnie niskiego bezrobocia i dobrych w porównaniu do reszty kraju warunków bytowych jest to miasto uchodzące za liberalne. Jednocześnie od wielu lat działa tu ruch anarchistyczny. Skrajna prawica ma więc małe pole do działania. Narzędziem do przejęcia miasta przez nacjonalistów miały być struktury Ruchu Narodowego, tworzone we współpracy z lokalną organizacją Wielkopolscy Patrioci. Rolę bojówki ulicznej powierzono ruchowi AN. Ruch nigdy jednak nie zyskał poparcia kibiców Lecha Poznań.

5. Mikołaj Piotrowicz (koszulka Ofensywa), Tomasz Einbacher (przy mikrofonie) i antysemickie grafitti grupy White Boys Wielkopolska powiązanej z AN

Środowisko funkcjonuje na marginesie skrajnej prawicy i brało udział w organizacji turnieju First To Fight w tym mieście. Stał za nim Mikołaj Piotrowicz, pracownik prawicowego wydawnictwa Replika, które udzieliło patronatu turniejowi. Pomaga mu Przemysław Bogaczyk (były działacz MW i Falangi), z którym pogrywa w rugby oraz aktywny wśród kibiców Lecha Poznań i Astry Krotoszyn Adrian Nowakowski ps. „Adrianek”.

Korzenie polityczne działaczy ruchu AN to prawie zawsze mieszanka narodowego radykalizmu i narodowego socjalizmu w zależności od tego, na jaką grupę spojrzymy. Warta uwagi jest ekipa ze Stalowej Woli z przywódcą, żartobliwie nazywanym w kręgach antyfaszystowskich „najsłynniejszym pankiem w Polsce”. Mowa o Ryszardzie Krawcu ps. „Mojmir”. To były kibol i skinhead, który w ramach aktywizmu przyjął alternatywny wizerunek. Pojawiał się w roli prowokatora na demonstracjach antyfaszystowskich w Lublinie oraz w Warszawie. Na szczęście w obydwu przypadkach znajdowali się ludzie, którzy rozpoznawali w nim człowieka z przeciwnej strony barykady. Ciekawym jest fakt, że w grupie udzielali się także nowojorscy neonaziści pochodzący ze Stalowej Woli: Marcin Matejkowski ps. „Misiek” i Rafał Witkowski ps. „Czerwony”. To koledzy Ryszarda Kluzy ps. „Stal”. Ten urodził się w USA i nie ma polskiego obywatelstwa, udziela się jednak aktywnie na scenie amerykańskiej, był widziany na terenie Serbii, a także przyjeżdżał na demonstracje ekipy ze Stalowej Woli.

6. Ryszard Krawiec ps. „Mojmir” w Katowicach (2012), Mariusz Nowak ps. „Tuba” z Projektem Wypad na Ukrainie, Ryszard Kluza (w środku) w Stalowej Woli (2012r.)

Lider ze Stalowej Woli odpowiadał w dużej mierze za propagandę. Z czasem zrezygnował z wizerunku pankowego, dziś możemy go spotkać wokół wspomnianych już Szturmowców oraz powołanego przez niego Projektu Wypad, którego celem jest integrowanie neofaszystów wokół wspólnych egzotycznych podróży. Interesuje się również ruchem rekonstruktorskim. Portale informacyjne z jego rodzinnych stron opisują jego podróże bez wspominania o jego koneksjach politycznych. Komentujący pamiętają jednak za dobrze działalność faszysty ze Zdziechowa.

Projekt Wypad współtworzą też inni koledzy „Mojmira” z rodzinnego miasta: Mariusz Nowak ps. „Tuba” wraz z całą załogą NS Arkona oraz Mateusz Brymora zwany „Matim”. Ten osobnik pochodzi ze Stalowej Woli, gdzie był związany ze środowiskiem panków i antyfaszystów. Zmienił poglądy po opuszczeniu rodzinnych stron, gdy pojawił się we Wrocławiu.

Mateusz Brymora ps. „Mati” był liderem lokalnych AN, administratorem forum FuckPC i portalu Okop Zine. Stał się jednak najsłynniejszym obok Tomasza Maciołka z zespołu White Devils „nacjonalistycznym konfidentem” swojej epoki. Jak można wyczytać z dostępnych w sieci akt, wsypał sześciu ludzi oskarżonych o propagowanie totalitarnego ustroju państwa. Neofaszysta myślał, że uda mu się ukryć swoje zeznania przed kolegami. Organizował demonstracje w ich obronie i zbierał pieniądze na rzecz oskarżonych. Na forach nacjonalistycznych nie obyło się bez wyzwisk i zapowiedzi jak ciężko będzie mieć „Mati”. Pod protekcje wzięli go natomiast Dawid Gaszyński (wówczas lider NOP we Wrocławiu) i część miejscowych bojówkarzy środowiska NS.

7. Mateusz „Mati” Brymora jaki skinhead i kibol demonstrujący na rzecz uwolnienia kolegów, których sam wsypał oraz jako hipster reklamujący broszurę Projekt Wypad z muzykami Pozytywki

Później okazało się, że równie łaskawy jest „Mojmir” z ekipą. Chłopaki z rodzinnych stron przyjęli go do Projektu Wypad (klubu nacjonalistycznych turystów) oraz znane postacie sceny muzycznej: Piotr Lehki ps. „Pirania” – lider zespołu Prawy Prosty oraz Krzysztof Reczek ps. „Patus” były gitarzysta Tormentii. Razem powołali do życia zespół Pigdriver, który wydał swój jedyny album w 2015 roku nakładem Naszego Sklepu. Właścicielem tego labela jest Grzegorz Sielatycki, były wszechpolak i radny Ligi Polskich Rodzin z Gdańska. Przyjaźnie odnoszą się do niego również znany z występów w Nordice Tomasz Kuś oraz muzycy jego nowej kapeli Pozytywka.

Próbę odtworzenia ruchu AN jako środowiska ulicznego podjął się lider radomskiej grupy, Patryk Przyjemski. Ten były koordynator kujawsko-pomorskiego oddziału ONR okazał się jednak słabym przywódcą, a zgrupowane wokół niego środowisko zbyt chaotyczne ideowo i nieokreślone taktycznie. Jest to jednak wątek na osobne opracowania.