Het is genoeg geweest. Dit jaar zal Carrie Jansen, sociaal advocaat in Rotterdam, zich nog tot de laatste snik inzetten voor haar cliënten. Maar daarna houdt het echt op. Tien jaar geleden rondde Carrie haar rechtenstudie af en koos zij bewust voor de sociale advocatuur om cliënten bij te staan die het zwaar te verduren hebben. Slachtoffers van huiselijk geweld, mensen met schulden. Met lede ogen ziet zij aan hoe de sociale advocatuur ‘wordt uitgerookt en afgebroken’.

Carrie is niet de enige sociaal advocaat die er de brui aan geeft, zo blijkt uit ons onderzoek Geen geld, geen advocaat. Hoe het zover kwam? ‘Ik merkte dat ik heel bitter werd en dat is helemaal niet het gevoel dat ik wil hebben.’

1000 euro vergoeding voor 25 à 30 uur werk

Dat gebeurde niet van de ene op de andere dag. Uiteindelijk zijn het de lage vergoedingen voor toevoegingen (door de overheid gesubsidieerde rechtsbijstand voor mensen met een kleine beurs, red.) die haar de das om doen. ‘De vergoedingen staan allang niet meer voor het aantal uren dat je voor een zaak nodig hebt.’ Carrie verdedigt veel vrouwen die huiselijk geweld hebben meegemaakt en als zij willen scheiden zijn dat vaak hele complexe zaken. ‘Maar je moet het qua vergoeding wel in tien uur doen en daar staat duizend euro voor, terwijl het vaak 25 à 30 uur kost. En ook dan krijg je nog steeds maar duizend euro.’ Die duizend euro zijn overigens geen persoonlijke inkomsten van de advocaat, benadrukt Carrie. ‘Het gaat om een bedrag waarvan ook de huur van het kantoor, de secretaresse en het kopieerapparaat moeten worden betaald.’

Door die lage vergoedingen zijn er steeds minder advocaten die het nog redden. ‘Twee jaar geleden werd al door de commissie Van der Meer gezegd dat de betalingen in het familie- en jeugdrecht verschrikkelijk onder de maat zijn. Daarvan zegt minister Dekker dan: ‘Daar ben ik het mee eens. Maar hij gaat er de eerste vier jaar niets aan doen, omdat hij met een stelselwijziging van de rechtsbijstand bezig is. Dan weet je dat je ons aan het uitroken bent, want wij redden dat financieel niet.’

Lees hier meer over de plannen van minister Dekker.

lees ook: Sociaal advocaten: ‘We worden geframed door minister Dekker.’

De commissie Van der Meer deed grootschalig onderzoek naar de vergoedingen die sociaal advocaten door de overheid vergoed krijgen. Die concludeerde in 2017 dat voor een gezonde advocatenpraktijk het budget voor rechtshulp met 127 miljoen euro per jaar omhoog moet. Aanvankelijk werd door minister Dekker (ministerie van Justitie en Veiligheid) niets met deze conclusie gedaan. De minister wilde geen voortijdige maatregelen treffen omdat hij bezig is met een complete herziening voor de rechtsbijstand. Onder druk van aangekondigde piketstakingen van sociaal advocaten ging de minister uiteindelijk akkoord met een tegemoetkoming van 73 miljoen euro. Volgens veel sociaal advocaten niet meer dan een druppel op een gloeiende plaat.

‘We zitten vol’

Carrie heeft geen goed woord over voor het beleid van de minister. ‘Wat je nu ziet gebeuren, is dat er iedere dag ongeveer vijf telefoontjes binnenkomen van mensen die vragen: ‘Wil je mijn echtscheiding doen? En dan moeten we zeggen: ‘We zitten vol.’ Haar kantoor moet dus dagelijks ‘nee’ verkopen. ‘Dat komt omdat andere kantoren zeggen: ‘We doen het niet meer, we kunnen het niet overleven’. Steeds minder kantoren willen zaken op toevoeging doen. En dus komen sociaal advocaten die nog wél praktijk houden om in de vragen voor juridische rechtsbijstand. ‘We zien die rechtsongelijkheid ontstaan. Je ziet gewoon dat mensen door niemand meer geholpen worden!’

‘Elke sociaal advocaat krijgt eigenlijk de keus: of ik doe de zaak niet of ik doe het slecht, waardoor er meer procedures nodig zijn. Bijvoorbeeld door bij een echtscheiding de boedelscheiding erbuiten te laten en daar een jaar later mee te beginnen. Of de kinder- en partneralimentatie doen we niet. Je drijft mensen in veel meer procedures en veel meer strijd.’

De overheid heeft veel procedures aan zichzelf te danken, vindt Carrie. ‘Ik doe ook uitkeringen. Het systeem is zo geworden dat er zoveel fouten door de overheid worden gemaakt, dat mensen voortdurend in procedures zitten. 60 procent van de toevoegingszaken zijn procedures tegen de overheid, tegen dingen die de overheid zelf doet.’

Commerciële advocatuur?

Veel kantoren die alleen zaken op toevoeging deden zijn de afgelopen periode deels overgestapt naar de commerciële advocatuur. Maar daar voelt Carrie helemaal niets voor. ‘Andere mensen meer laten betalen om het gat dat blijft liggen aan de andere kant op te vullen? Dat is toch niet eerlijk?! Dan krijg ik hier een directeur van Unilever binnen en dan ga ik toch niet zeggen: ‘Ik heb hier een echtscheiding en dan reken ik bij jou dubbel tarief’.’

Voor Carrie is het vertrek uit de advocatuur inmiddels een uitgemaakte zaak. ‘Ik ga door op een ander vlak met het werk dat ik nu doe, maar ga alleen niet meer naar de rechtbank toe als advocaat.’ Wat de toekomst brengt, moet nog blijken. ‘Ik wil in ieder geval betrokken blijven bij slachtoffers van huiselijke geweld, omdat ik vind dat dat veel beter kan.’

Nieuwsbrief

Wil je op de hoogte blijven van ons onderzoek? Abonneer je dan hier op de nieuwsbrief.