Onet dotarł do dokumentów rzucających zupełnie nowe światło na okoliczności przyjęcia kontrowersyjnej ustawy o IPN

Wbrew wielokrotnym twierdzeniom polityków PiS, rząd był ostrzegany przez naszych zagranicznych partnerów, że przyjęcie tej ustawy, będzie miało negatywne konsekwencje

Bardzo jasny komunikat w tej sprawie usłyszeli przedstawiciele MSZ ze strony amerykańskich dyplomatów na spotkaniu w Warszawie 19 stycznia

Powstała ostrzegawcza notatka z ich spotkania. W zagadkowy sposób do kluczowych osób w państwie dotarła z dużym opóźnieniem - już po głosowaniu, które odbyło się 26 stycznia

Jesteśmy w posiadaniu kilku kopii owej kluczowej notatki adresowanych do różnych osób

Awantura z Izraelem, która jest jednym z najpoważniejszych kryzysów w polskiej polityce zagranicznej ostatniego ćwierćwiecza, ma zdumiewająco trywialne przyczyny. Choć trudno w to uwierzyć, to - według ustaleń Onetu - decydujący był fatalny obieg dokumentów, brak komunikacji oraz współpracy między członkami rządu.

Kluczowe spotkanie

Kluczowe dla wybuchu konfliktu było spotkanie, które odbyło się 19 stycznia w Warszawie. W Polsce pojawił się wówczas Thomas K. Yazdgerdi, który w amerykańskim Departamencie Stanu odpowiada za kwestie dotyczące Holokaustu ("Special Envoy for Holocaust Issues").

W MSZ przyjęli go Maciej Pisarski, pełnomocnik ministra do spraw kontaktów z diasporą żydowską, Anna Perl z Departamentu Ameryki oraz Filip Bartkowiak z Departamentu Strategii Polityki Zagranicznej.

Rozmawiano głównie o ustawie reprywatyzacyjnej i ustawie o IPN. Po tym spotkaniu powstała notatka firmowana przez Pisarskiego. Napisano w niej jasno (pisownia oryginalna):

"TKY [czyli Thomas K. Yazdgerdi - red.] zapytał o stan prac parlamentarnych nad zmianą ustawy o IPN. Zapytał także o stan śledztwa w sprawie kontrowersyjnego artykułu J.T. Grossa w Die Welt, 13.09.2015 (w którym stwierdził, że podczas II wojny światowej "Polacy zabili więcej Żydów niż Niemców"). Wyjaśniłem cel projektowych zmian w ustawie o IPN. Podkreśliłem, że w kwestii J.T. Grossa postępowanie prokuratorskie toczy się 'w sprawie', a 'nie przeciwko' i jako MSZ nie mamy wglądu w tok toczącego się postępowania. TKY powtórzył znane i wielokrotnie sygnalizowane stanowisko, że w przypadku uchwalenia zmian w ustawie o IPN, jak również w przypadku oskarżenia J.T. Grossa Dep. Stanu będzie zmuszony do wyrażenia krytycznego stanowiska".

PiS wiesza ustawę o IPN na kołku Przeczytaj analizę Andrzeja Stankiewicza tylko w Onecie!

Zlekceważone ostrzeżenie

Wspomniana notatka ze spotkania Pisarski-Yazdgerdi z 19 stycznia powstała trzy dni później - nosi datę 22 stycznia. Na tzw. rozdzielniku - czyli wśród osób, do których została skierowana - znajdują się ministrowie, wiceministrowie oraz dyrektorzy w kilku resortach. Są tam m.in. szef MSZ Jacek Czaputowicz, jego zastępcy Marek Magierowski oraz Jan Dziedziczak, prowadzący ustawę o IPN wiceminister sprawiedliwości Patryk Jaki, prezydencki minister Wojciech Kolarski, wiceszefowa resortu kultury Magdalena Gawin oraz Andrzej Rudlicki z MSWiA, dyrektor Departamentu Wyznań Religijnych oraz Mniejszości Narodowych (w piśmie pomylono jego nazwisko).

Mimo że grono ostrzeganych było tak szerokie, PiS 26 stycznia przyjęło ustawę. I wybuchła trwająca do dziś awantura. Amerykanie swe ultimatum zrealizowali co do joty - włącznie z ostrym oświadczeniem sekretarza stanu Rexa Tillersona i żądaniem wprowadzenia zmian do ustawy.

Długa droga dokumentów

Po wybuchu protestów ze strony Izraela i USA, przedstawiciele rządu powtarzali, że wobec projektu ustawy nie było wcześniej żadnych zastrzeżeń. Notatka, której kopie adresowane do różnych osób posiadamy, wyraźnie przeczy tej wersji - ostrzeżenie przyszło na tydzień przed uchwaleniem ustawy.

Zapytaliśmy o to Patryka Jakiego, wiceministra sprawiedliwości, który przeprowadził projekt ustawy o IPN przez parlament. Jaki przekonuje, że notatkę dostał... już po głosowaniu w Sejmie.

To zdumiewające, biorąc pod uwagę, że poczta między resortami zazwyczaj idzie jeden dzień.

W dodatku między gmachem MSZ a siedzibą resortu sprawiedliwości jest 450 metrów - to kilkuminutowy spacer. Żeby nas przekonać, że tak rzeczywiście było, Jaki przysłał tę kopię notatki MSZ, która trafiła do resortu sprawiedliwości. Widnieje na niej pieczątka kancelarii Ministerstwa Sprawiedliwości z datą wpływu 30 stycznia. - Notatkę jak widać na zdjęciu, wysłano do nas... cztery dni po głosowaniu. Dlaczego nikt z MSZ, mając te informacje, nawet do nas nie zadzwonił przed głosowaniem? Nie wiem - mówi Jaki.

Zauważamy: - Tego samego dnia pan także spotkał się z Thomasem Yazdgerdim. Od wybuchu awantury z Izraelem konsekwentnie pan twierdzi, że nie poruszaliście wówczas tematu ustawy o IPN. Czyli mamy uwierzyć, że Yazdgerdi rozmawia na ten temat w MSZ, a nie rozmawia z panem, który tę ustawę prowadzi? To się nie trzyma kupy.

Jaki znów sięgnął do dokumentów i przesłał nam:

notatkę Ministerstwa Sprawiedliwości po tym spotkaniu, wraz z wykazem osób, które w nim uczestniczyły - w notatce jest mowa wyłącznie o ustawie reprywatyzacyjnej;

pismo przysłane przez Yazdgerdiego jako kontynuację spotkania - także dotyczy wyłącznie konkretnych kwestii dotyczących praw obywateli USA do udziału w reprywatyzacji pożydowskiego mienia; nie ma w nim ani słowa o ustawie dotyczącej IPN, mimo że jest datowane na 31 stycznia, a zatem już po przyjęciu ustawy przez Sejm;

Jaki: - Pełne notatki z Ministerstwa Sprawiedliwości i pismo z Departamentu Stanu USA pokazują, że na moim spotkaniu z Yazdgerdim nie było nic o IPN. Pewnie Amerykanie uznali, że skoro powiedzieli o tym w MSZ, to nam nie muszą, bo MSZ nam przekaże. A nie przekazało.

Szef MSZ milczy

Chcieliśmy o to zapytać szefa MSZ Jacka Czaputowicza, ale nie odpowiedział na naszą prośbę o kontakt. W świetle ujawnionych przez Onet dokumentów to kwestia kluczowa dla przyczyn wybuchu całego skandalu - dlaczego alarm ze strony MSZ nie dotarł do resortu sprawiedliwości i kluczowych ludzi w PiS, zanim partia uchwaliła ustawę o IPN i wpakowała rząd w ogromne kłopoty.

Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dnia? Polub Onet Wiadomości na Facebooku!

(RC)