Ben Judah was op 9 april te gast in het debat Arrival Cities bij de Dépendance . In de aula van het Erasmiaans Gymnasium vertelde Judah over zijn zwerftochten over de wereld en door zijn thuisstad Londen, wat leidde tot het boek ‘This is London’ (2016).

“Ik sliep nachten onder de brug met Roemeense migranten en ontdekte hoe het voelt om in bittere armoede te leven. Maar uit andere gesprekken met migranten viel me op dat hun levensloop ook extreem succesvol kan zijn.” De in Londen geboren journalist Ben Judah (1988) verzamelt op onorthodoxe wijze verhalen die de stedelijke identiteit in al haar complexiteit blootleggen.

Judah begon met schrijven omdat het hem opviel dat persoonlijke verhalen over Londen als ‘stad van aankomst’ nauwelijks geschreven worden. Dat terwijl elke Europese metropool zwaar afhankelijk is van de talloze migranten. “Ze maken schoon, bewaken, bedienen en zetten koffie voor de stedelijke middenklasse en elites.” Migratie en het zoeken naar een ‘thuis’, zijn onlosmakelijk onderdeel van het leven – ook voor Judah zelf, die na het schrijven van het boek naar New York verhuisde. Als succesvolle voorbeelden beschrijft Judah een Nigeriaan die in 1989 naar Londen kwam en het tot politiecommandant heeft geschopt en een Poolse bouwvakker die nu een groot bouwbedrijf runt: “Deze mannen hebben misschien geen column in de Financial Times, maar is dat de manier om succes te meten? Ze verdienen in elk geval meer dan een columnist en doen dingen met hun handen waar de maatschappij behoefte aan heeft.”

“Journalisten zijn geen afspiegeling van de bewoners van onze steden”

Dat Judah in de Britse pers nooit uit eerste hand hun levensverhalen las, verbaasde hem. Van zijn jeugd in Londen kende hij talloze verhalen van gemengde families. “Journalisten zijn geen afspiegeling van de bewoners van onze steden. Ze zijn allemaal opgeleid aan hogescholen en universiteiten en duiken liever in de cijfers dan dat ze de straat opgaan. Als ze al een keer met iemand in gesprek gaan dan doe ze aan zelfcensuur als ze in gesprekken worden geconfronteerd met racisme of domheid. Ik schrijf altijd precies op wat mensen mij vertellen, ik zie niet in waarom ik iets zou achterhouden?” Hij vraagt zich ook af waarom we zo weinig over religie lezen. “Ja, je leest wel over de grotere trend van de opkomst van de islam in Europa. Maar over de populariteit van de kerk onder de zwarte bevolking lees je nooit iets. Zou dat komen omdat het journaille bijna volledig uit overtuigde atheïsten bestaat?”

Wat migratiebeleid écht betekent

Judah’s boek bevat geen statistieken of abstracties, maar bestaat uit verhalen. Verhalen die de complete levensloop van migranten schetsen, over aankomst, ouderschap, angst, geluk, liefde – in één woord: emotie.

“Het hartstochtelijk verlangen naar een succesvol leven in het rijke Londen houdt hem op de been. Maar het staat in schril contrast met de werkelijkheid.”

‘This is London’, geschreven vlak voor het Brexit-referendum, maakt je door die persoonlijke verhalen bewust van wat migratie écht is. Neem het aangrijpende betoog over de tocht die een Afghaanse migrant aflegt om naar Londen te komen, inclusief een bootovertocht in een container en een schietpartij aan de Iraans-Turkse grens. Het hartstochtelijk verlangen naar een succesvol leven in het rijke Londen houdt hem op de been. Maar het staat in schril contrast met de werkelijkheid. Bij aankomst gaat hij als winkelbediende aan de slag terwijl hij stilletjes treurt over de jeugdliefde die in zijn Afghaanse thuisstad achter is gebleven. Judah ontrafelt deze geschiedenissen en achterhaalt daarna of het beeld dat migranten bij aankomst in Londen van zichzelf schetsen waarheidsgetrouw is. Uit foto’s en verhalen die ze op Facebook plaatsen blijkt geenszins dat ze in armoede leven. “Ik zie vaak foto’s poserend voor een Porsche in de duurste wijken. Uit reacties van vrienden en familie in het thuisland maak ik op dat ze denken dat hun vriend die Porsche bezit. Elke nieuwe foto waarop luxe artikelen te zien zijn, geldt als bewijs voor het hardnekkige beeld, gecreëerd onder invloed van televisie en smartphones, dat Londen écht met goud bezaaid is.” Die persoonlijke verhalen van de nieuwe Londenaren geven inzicht in de effecten van politieke beslissingen op mensenlevens en hele natiestaten. Zoals de gevolgen van de toetreding van Polen en Hongarije (in 2004) en Roemenië en Bulgarije (in 2007) tot de Europese Gemeenschap. “Geen politicus vermoedde dat 10 tot 20 procent van de totale werkende bevolking van die landen naar West-Europa zou migreren. Het gevolg is dat nu in veel Oost-Europese landen conservatisme en nationalisme overheerst.”

Rotterdam als stad van aankomst

Voorafgaand aan ons gesprek wandelde Judah door Katendrecht en Charlois, waar de Oost-Europese winkels hem bekend voorkwamen: “Of je nu in Londen, Parijs, Milaan of Rotterdam bent, overal zijn dezelfde fenomenen waar te nemen. Wat Rotterdam onderscheidt, is dat het gezegend is met een haven. Ik hou van havensteden, dat zijn van oudsher al plekken waar verhalen binnenkomen en verder groeien. Als ik hier zou wonen dan zou ik daar naar op zoek gaan.”

“Amsterdam is bij de eerste aanblik al zó bourgeois en ‘gearriveerd’”

Dat het soms schuurt tussen alle verschillende culturen die in Rotterdam wonen, is voor Judah vanzelfsprekend. Hij kan er desondanks niet helemaal de vinger op leggen waarom politiek rechts juist hier populair is ten opzichte van andere steden in Nederland. Ongevraagd pakt hij wel de handschoen op om Rotterdam tegen Amsterdam af te zetten: “Die stad is al bij de eerste aanblik zó bourgeois en ‘gearriveerd’, dat de populaire jongerencultuur het daar nooit van zal winnen.” Door de toenemende migratie zullen Europese steden uiteindelijk allemaal een etnisch diverse stadscultuur krijgen, denkt Judah. “Als er tenminste ruimte is voor gemengde huwelijken, toegang tot goed onderwijs en een culturele scene waaruit nieuwe kunst, muziek en films kunnen ontstaan. Kijk naar New York in de vroege jaren van de twintigste eeuw, daar ontstond een razend interessante gemengde stad ondanks dat witte, protestantse en antisemitische machthebbers het daar voor het zeggen hadden.”

Ook journalisten moeten complexere verhalen vertellen

Judah is vurig voorstander van het accepteren van de complexiteit die onlosmakelijk verbonden is aan migratie. Ook het accent en de cultuur van Londenaren die zichzelf als ‘cockney’ bestempelen is beïnvloed door Jamaicanen, Pakistanen, Ieren en Nigerianen. “Identiteit is niet smeedbaar.”

“Verdiep je in de levens van de mensen om je heen, in je eigen stad.”