Przed wami kalendarium niepodległej Polski oczami Joe Monstera, czyli ciekawe wydarzenia z ostatnich 100 lat naszego kraju, o których - naszym bardzo subiektywnym zdaniem - warto wspomnieć. Będzie nie tylko o tych doniosłych, ale też nieco luźniejszych i często zabawnych.





. 1918 .

Wam kury szczać prowadzić, a nie politykę robić.

Czego krzyczysz... tylko noga? A tamtemu głowę urwało i nie krzyczy, a ty o takie głupstwo...





. 1919 .

. 1920 .





Zdajemy sobie oczywiście sprawę, że poniższa lista jest mocno ograniczona i można do niej dopisać jeszcze setki, jeśli nie tysiące wydarzeń. Dlatego zachęcamy was, abyście w komentarzach dzielili się innymi ważnymi, przełomowymi czy zabawnymi wydarzeniami lub cytatami z ostatnich 100 lat historii naszego kraju, których waszym zdaniem zabrakło na tej liście.7 października Rada Regencyjna ogłosiła, a 11 listopada oddała Józefowi Piłsudskiemu władzę nad tworzącym się wojskiem. Po 123 latach niewoli nasze państwo pojawia się znowu na mapach świata.Jednak historia to nie tylko doniosłe wydarzenia. Jest w niej również miejsce na rzeczy mniej poważne, a że lubimy się pośmiać, to o nich również opowiemy.- powiedział Piłsudski do współpracowników po przyjeździe z Magdeburga do Warszawy, 11 listopada 1918, o socjalistycznym rządzie powołanym kilka dni wcześniej.Człowiek ten był zresztą kopalnią niezapomnianych cytatów. Z ciężko rannych legionistów zwykł był żartować:Na Nowym Świecie można było kupić prezerwatywy "idealnie cienkie o niedoścignionej mocy". Powyżej wycinek z gazety z 11 listopada 1918 roku.Warto dodać, że 28 listopada 1918 roku Polska dołączyła do grona pierwszych państw na świecie, które nadałySejm RP uchwalił ustawę o godłach i barwach Rzeczypospolitej Polskiej oraz o orderze Virtuti Militari, a do życia powołano m.in. Polski Związek Piłki Nożnej oraz Polski Związek Narciarski.Polacy mieli też wkład w rozwój kinematografii. W naszym kraju powstaje, czyli jeden z pierwszych (dyskusyjnie pierwszy) na świecie projektorów do wyświetlania filmów. Jest to projekt Piotra Lebiedzińskiego oraz Stanisława Śliwińskiego.W tym roku powstał również pierwszy polski komiks:. Ukazywał się na łamach satyryczno-politycznego czasopisma "Szczutek", które powstało rok wcześniej we Lwowie.Niestety dopiero co odrodzona Rzeczpospolita Polska musiała stawić czoła kolejnemu wielkiemu wyzwaniu, ze wschodu nadciągał wróg -10 lutego 1920 Józef Haller dokonywał symbolicznych zaślubin Polski z morzem - w trakcie uroczystości miał wjechać konno do Zatoki Puckiej i wrzucić do niej pierścień (trochę jak ze znanej książki z wrzucaniem pierścienia). Na miejscu okazało się, że zatoka przy brzegu zamarzła, ale Haller poradził sobie i z tym - skierował konia na taflę lodu, a pierścień cisnął daleko poza jego granicę. Lokalna ludność uznała to wszystko za bardzo dobry znak., znana jako. Zdaniem Edgara D’Abernona była to 18. z przełomowych bitew w historii świata. Dzięki genialnemu manewrowi Wojska Polskiego udało się oskrzydlić Armię Czerwoną, jednocześnie wiążąc główne siły bolszewickie na przedpolach Warszawy. Zwycięstwo Polski zdecydowało o zachowaniu niepodległości i przekreśliło plany rozprzestrzenienia komunizmu na Europę Zachodnią.

Po bitwie – polscy żołnierze ze sztandarami zdobytymi na bolszewikach







Na marginesie dodajmy, że w polskiej armii służyli Murzyni, co w tamtym czasie było wydarzeniem wartym odnotowania w prasie.

Zdjęcie z Tygodnika Ilustrowanego nr 40 z 2 X 1920 r. (ze zbiorów Fundacji Warszawa1939.pl)



. 1921 .





Uchwalono konstytucję marcową., jednak ten słysząc strzały z broni palnej, od razu się schylił unikając kul. Siedzący obok niego wojewoda Grabowski został postrzelony dwukrotnie. Piłsudski nie zważając na zdarzenie pojechał zgodnie z harmonogramem na spektakl do Teatru Wielkiego, gdzie powitano go wielkimi owacjami. Grabowski w tym czasie został opatrzony przez lekarzy, udał się do domu, żeby wydobrzeć, a jak już poczuł się lepiej, to wyszykował się i zdążył jeszcze na bankiet po spektaklu.Ale to nie jedyny zamach, do jakiego doszło w tym roku.

Z Gazety Wieczornej z 1921 roku, numer 5997



. 1922 .

. 1923 .

. 1924 .





. 1925 .

. 1926 .

. 1927 .





. 1928 .





. 1929 .

. 1930 .

. 1931 .

. 1932 .







Vis wz. 35 (Źródło: Wikipedia

. 1933 .

. 1934 .





Polscy poeci futuryści zorganizowali w tym roku dwa wieczory poezji. Zarówno pierwszy w Warszawie, jak i drugi w Zakopanem,(między poetami różnych nurtów) przerwaną przez policję. Po drugim wydarzeniu poeci wydali "Nuż w bżuhu. 2 jednodńuwka futurystuw. Wydanie nadzwyczajne" - czyli jednostronicowy satyryczny biuletyn w rozmiarze plakatu, na którym publikowali brzydkie wiersze i różnego rodzaju apele - wszystko zapisane z celowymi błędami ortograficznymi. Uskarżali się na wydarzenia, które ich spotkały na wieczorach poezji, dodając do tego zabawne dopiski z rodzaju "kobiety masowo stanęły po stronie futurystów", co miałoby ośmieszać poetów innych nurtów.W końcu zaproponowali też, żeby na przyszłość w trakcie walk na wieczorach poetyckich, bo te "są bronią jedynie godną człowieka cywilizowanego: przypominają ręczne granaty, a nie są śmiertelne”. Środowiska naukowe i poetyckie bardzo mocno skrytykowały występek futurystów i po miesiącu od wydania cały nakład "noża w bżuhu" został skonfiskowany przez cenzurę. Skan oryginału: https://goo.gl/HMyKYn 6 lipca wprowadzono polskie tablice rejestracyjne w miejsce tablic państw zaborczych.W grudniu pierwszym polskim prezydentem został, jednak jego zwycięstwo nie wszystkim się spodobało. Eskalacja agresji wobec jego osoby nastąpiła zaledwie kilka dni po objęciu stanowiska, kiedy podczas wizyty w galerii "Zachęta" Narutowicz został zastrzelony przez powiązanego z endecją malarza Eligiusza Niewiadomskiego.Film z pogrzebu:Jego następcą zostałW wyniku hiperinflacji wybuchł kryzys gospodarczy.5 maja Helena Jurgielewiczpo ukończeniu z ogólnym wynikiem celującym Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Helena była porucznikiem 11. Pułku Ułanów Legionowych, odznaczona czterokrotnie Krzyżem Walecznych za męstwo wykazane w czasie Obrony Lwowa.29 kwietnia na mocy reformy pieniężnej przeprowadzonej przez ministra Grabskiego do obiegu weszła5 września w dworku Milusin w Sulejówku zarejestrowano jedyne znane nagranie głosu Józefa Piłsudskiego, zaczynające się od słów "Stoję przed jakąś dziwaczną trąbą...".Reprezentacja Polski w 1924 r. wzięła po raz pierwszy udział w letnich igrzyskach w Paryżu:Z największymi honorami władze Poznania przyjęły. Wizyta okazała się kawałem zrobionym przez młodego studenta.10 lutego Polska podpisała konkordat z Watykanem. Na jego mocy Kościół zyskał pełną swobodę działania, z kolei żadna część terytorium Polski nie miała podlegać biskupowi rezydującemu poza granicami państwa.W Kurierze Warszawskim ukazała się pierwsza polska krzyżówka.18 kwietnia rozpoczęła regularną emisję4 czerwca prezydentem Polski zostałRozmowa hrabiego Skrzyńskiego z Piłsudskim na temat możliwości założenia przez Piłsudskiego partii politycznej.- Panie marszałku, a jaki program tej partii?- Najprostszy z możliwych. Bić kurwy i złodziei, mości hrabio., utworzonej za porozumieniem największych polskich klubów bez zgody Polskiego Związku Piłki Nożnej. W 1927 PZPN - wzorem poprzednich lat - zorganizował własne nieligowe Mistrzostwa Polski. Z tego powodu udziału w Lidze odmówiła Cracovia, uważana wówczas za najsilniejszy polski klub. Wzięła ona udział w oficjalnych rozgrywkach - kadłubowych z braku najlepszych drużyn. Na jej miejsce do Ligi dokooptowano Jutrzenkę Kraków. 18 grudnia 1927, a więc już po zakończeniu rozgrywek, PZPN ustąpił i zaakceptował system ligowy od następnego sezonu. Cracovię dołączono do Ligi.jako jedyna kobieta wzięła udział w Kongresie Solvaya. Wśród gości byli m.in. Einstein, Planck czy Lorentz. Słynne zdjęcie z tego wydarzenia:Mazurek Dąbrowskiego oficjalnie został hymnem Polski - tutaj wykonanie hymnu z tego roku:14 stycznia na boisku Cracovii odbyły się występy. Został on zakopany w trumnie na 24 godziny na głębokości 2 m. Po 6 godzinach fakira odkopano, ponieważ zaczął tracić przytomność. Lekarz stwierdził stan częściowego uduszenia. Fakir okazał się w rzeczywistości Polakiem z Pomorza.22 marca powstało przedsiębiorstwo państwoweKościół usunął z przysięgi małżeńskiej zwrot o posłuszeństwie żony wobec męża.Oryginalny dowcip z prasy z 1928 roku:, było minus 42°C - 9 lutego w Olecku, w województwie warmińsko-mazurskim.Po raz pierwszy w Polsce wyświetlono film dźwiękowy.16 październikaustanowili na samolocie RWD-2 międzynarodowy rekord wysokości lotu (4004 m) w klasie samolotów o ciężarze własnym do 280 kg.9 listopada Polska, Litwa, Łotwa, Estonia, ZSRR i Rumunia podpisały deklarację26 grudnia w swój pierwszy rejs wyruszył żaglowiec "Pomorze" (późniejszy "Dar Pomorza") zakupiony przez społeczeństwo Pomorza jako dar dla Szkoły Morskiej w Gdyni.1 kwietnia PLL LOT uruchomiły pierwsze połączenie międzynarodowe.Powstał pierwszy polski film dźwiękowy: "Moralność Pani Dulskiej".W willi architekta Henryka Zaremby pod Lwowem doszło do zabójstwa podczas snu jego 17-letniej córki Elżbiety. Proces oskarżonej o dokonanie zbrodni guwernantki Rity Gorgonowej był jednym z najgłośniejszych w II RP.8 lutego został opatentowany polski pistolet Vis. Według niektórych źródeł (m.in. czasopisma Guns & Ammo), pistolet ten jestPodpisano polsko-radziecki pakt o nieagresji.11 sierpnia utworzono, znany m.in. z największej na świecie populacji żubra na wolności.31 sierpnia we wsi Biskupin w Wielkopolsce miejscowy nauczycielznalazł w pobliskim jeziorze drewniane szczątki, które okazały się pozostałościami przedsłowiańskiej osady.Kierowana przezgrupa matematyków złamała kod niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.Tymczasem u naszych zachodnich sąsiadów do władzy doszedł10 marca uchwalono pierwszą ustawę o ochronie przyrody, która dała m.in. podstawy prawne do tworzenia parków narodowych.Polska i ZSRR przedłużyły układ o nieagresji na 10 lat.18 kwietnia założono Instytut Fryderyka Chopina, obecnie Towarzystwo im. Fryderyka Chopina.

Wycinek z Ostatnich Wiadomości Krakowskich z 1934 roku, numer 287



. 1935 .

. 1936 .





12 maja zmarł Józef Piłsudski.Piłsudski sam sobie tego zażyczył. Uważał się za jednostkę wybitną, uważał, że to zasługa jego wyjątkowego mózgu i dlatego zażyczył sobie, aby pośmiertnie jego mózg badali naukowcy. Tak też się stało. Jego mózg wysłano do nowo utworzonego w Wilnie Polskiego Instytutu Badań Mózgu, gdzie badano go do 1937 roku. Mózg niestety okazał się przeciętnym mózgiem.Marszałkiem Polski został gen.W wyniku etatyzmu oraz programu gospodarczego Eugeniusza Kwiatkowskiego doszło do szybkiego rozwoju gospodarczego oraz poprawy warunków życiowych ludności.15 marca uruchomiono kolej linową "Kasprowy Wierch".

Głos Poranny z 1936 roku, numer 62



Bo on miał 1,60 w czapce, a ja 1,66 wzrostu. Więc był ogólny śmiech. Prasa niemiecka podawała potem, że Hitler gratulował nie małej Polce, a małej Polsce. Nie wiedzieli już, jak z tego wybrnąć.





. 1937 .

. 1938 .





. 1939 .

A więc wojna...

. 1940 .

. 1941 .

. 1942 .

Chyba 5 sierpnia (…) przypadkowo stałem się świadkiem wymarszu Janusza Korczaka i jego sierot z getta (…). Spędził z nimi długie lata swojego życia i teraz, w ich ostatniej drodze, nie chciał ich zostawiać samych. Chciał im tę drogę ułatwić. Wytłumaczył sierotom, że mają powód do radości, bo jadą na wieś (…). Gdy spotkałem ich na Gęsiej, dzieci, idąc, śpiewały chórem, rozpromienione, mały muzyk im przygrywał, a Korczak niósł na rękach dwoje najmłodszych, także uśmiechniętych, i opowiadał im coś zabawnego.

. 1943 .

. 1944 .





. 1945 .

. 1946 .

. 1947 .

. 1948 .

. 1949 .





W sierpniu odbyły się igrzyska olimpijskie w Berlinie. Na podium stanęły 3 oszczepniczki, ale tylko jedna z nich nie pozdrowiła Hitlera charakterystycznym gestem uniesionej dłoni. To właśnie ona,z polskim godłem na piersi i z zadziornym uśmiechem zakpiła z Hitlera. Po tym, jak została zaproszona do loży honorowej, Führer złożył jej gratulacje: "Gratuluję małej Polce" - powiedział Hitler, na co Maria odpowiedziała: "Pan też niezbyt wysoki". Goebbels mocno starał się, aby ów żart 23-letniej Polki nie trafił do prasy.- tak po latach wspominała to wydarzenie Maria Kwaśniewska.Z zawodów - oprócz medalu i słynnego zdjęcia z Hitlerem - Polka przywiozła tytuł miss olimpiady. Jej rzut na brązowy medal na odległość 41,8 m można zobaczyć w filmie Leni Riefenstahl "Olimpiada" z 1938 r.O tej historii pisaliśmy szerzej TUTAJ - masowa, kierowana przez Stronnictwo Ludowe polityczna manifestacja rolników zorganizowana pod hasłem przywrócenia chłopu w Polsce praw do życia, a krajowi ładu, porządku i bezpieczeństwa.W Warszawie wybrano cygańskiego króla Janusza Kwieka.Polska przekazała Czechosłowacji ultimatum z żądaniem zwrotu Śląska Cieszyńskiego. Polskie oddziały wkroczyły na Śląsk Cieszyński.5 października z Eksperymentalnej Stacji Telewizyjnej, znajdującej się w warszawskim wieżowcu Prudential, wyemitowano, który był oglądany na czterech telewizorach.W Polsce po raz pierwszy w historii pojawiła się kobieta z brodą i wąsami, czyli Mrs. Ralston.. 31 sierpnia o godzinie 20:00 na niemiecką radiostację w Gliwicach napadli Niemcy przebrani za Polaków. Nadali komunikat: "Uwaga, tu Gliwice. Radiostacja znajduje się w polskich rękach...".Był to dopiero początek niemieckiej prowokacji. Rozgłośnia radiowa Deutschlandsender o 22:30 podała informację o "polskich prowokacjach". Wiadomość w krótkim czasie obiegła Europę, obwiniła Rzeczpospolitą o rozpoczęcie wojny, a III Rzeszę przedstawiła jako ofiarę polskiej agresji.12 września na północy Francji w miejscowościmiała miejsce tajna konferencja z udziałem Wielkiej Brytanii i Francji. Na tej konferencji oba państwa postanowiły nie wspierać militarnie II Rzeczypospolitej. 5 lat później, we wrześniu 1944, miasteczko Abbeville zostaje wyzwolone przez... Polską I Dywizję Pancerną pod dowództwem generałaPierwszym prezydentem na uchodźstwie zostałWe wrześniu młody chorzowski harcerzwalczył z Niemcami. Wzięty do niewoli, trafił przed pluton egzekucyjny. Na propozycję niemieckiego oficera: "Jeśli chcesz ocalić życie, wołaj Heil Hitler", odpowiedział spokojnie: "Niech żyje Polska".. Wiosną komuniści rozstrzelali co najmniej 21 768 obywateli Polski, w tym ponad 10 tys. oficerów wojska i policji. Egzekucji ofiar, uznanych za "wrogów władzy sowieckiej" i zabijanych strzałami w tył głowy z broni krótkiej, dokonała radziecka policja polityczna NKWD.19 wrześniapozwolił się aresztować Niemcom w łapance ulicznej, by dostać się w celach wywiadowczych do KL Auschwitz.opracował projekt radia Walkie-Talkie.21 sierpnia w niemieckiej prasie pojawił się artykuł, który przestrzegał przed Polkami. W tym okresie były one tak sprytne, że na okupowanych terenach potrafiły owinąć sobie niemieckich żołnierzy wokół palca do tego stopnia, że ci robili dla nich wszystko. To przeważnie kończyło się ośmieszeniem niemieckich oficerów, a często nawet bójkami między Niemcami. Artykuły i kampania informacyjna była efektem wewnętrznego raportu na temat "postawy kobiety polskiej w walce narodowościowej", który tydzień wcześniej trafił na biurko Okręgowego Kierownika Związku Narodowego do spraw Niemczyzny za Granicą. Jak widać, Polki dawały się Niemcom tak bardzo we znaki, że musieli rozwiązywać ten problem na najwyższym szczeblu.3 września w obozie Auschwitz dokonano pierwszej masowej egzekucji z użyciem Cyklonu B., hollywoodzki scenograf i reżyser pochodzący ze wsi w województwie kujawsko-pomorskim, jako pierwszy Polak otrzymał Oscara. Grot został nagrodzony honorową statuetką w 1941 roku za osiągnięcia techniczne.Tymczasem nastąpił punkt zwrotny w II wojnie światowej - Niemcy zaatakowały ZSRR.28 maja w lesie koło Magdalenki Niemcy dokonali egzekucji 223 więźniów z Pawiaka.Na początku sierpnia, polsko-żydowski lekarz, pedagog, działacz społeczny i prekursor działań na rzecz praw dziecka-człowieka, podczas tzw. wielkiej akcji likwidacyjnej warszawskiego getta wyruszył wraz z pracownikami i ok. 200 wychowankami Domu Sierot w swój ostatni marsz na Umschlagplatz, skąd zostali wywiezieni do obozu w Treblince, gdzie zostali zgładzeni.Władysław Szpilman o marszu Korczaka:Wynalazek, ręczny wykrywacz min, po raz pierwszy został użyty w II bitwie pod Alamein i przyczynił się do zwycięstwa aliantów. Kosacki zrzekł się praw do patentu na opracowane urządzenie, które było używane przez armie na całym świecie aż do lat 90. ubiegłego stulecia.26 marca w pobliżu Arsenału Grupy Szturmowe Szarych Szeregów przeprowadziły akcję zbrojną o kryptonimie "Meksyk II", znaną jako Akcja pod Arsenałem. W jej wyniku uwolniono podharcmistrza Jana Bytnara "Rudego" oraz 20 innych więźniów przewożonych po przesłuchaniach z siedziby Gestapo do więzienia Pawiak.- pierwsza akcja zbrojna o dużej skali podjęta przez żydowskie podziemne formacje zbrojne przeciwko Niemcom, jak również pierwsze miejskie powstanie w okupowanej przez Rzeszę Europie.1 lutego przeprowadzono udany zamach żołnierzy oddziału specjalnego Kedywu Komendy Głównej AK "Pegaz" na dowódcę SS i Policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa. Operacja była najważniejszą zakończoną sukcesem akcją bojową wymierzoną w wysokiego funkcjonariusza niemieckiego aparatu terroru, przeprowadzoną przez AK w czasie II wojny światowej.W 1944 roku, gdy problemy z dostępem do żywności były coraz dotkliwsze, żartowano, że co jakiś czas Göring przechadza się nago po Berlinie, by przypomnieć Niemcom jak wyglądają szynka i baleron.. Było ono jedną z największych i najbardziej zaciętych bitew miejskich II wojny światowej, porównywalną jedynie z walkami w Stalingradzie. Ze względu na jego tragiczne skutki, w szczególności olbrzymie straty ludzkie i materialne, kwestia zasadności decyzji o rozpoczęciu zrywu pozostaje nadal przedmiotem debat i gorących polemik.31 grudnia prezydentem Krajowej Rady Narodowej został. Uczestniczyło w niej 1,7 mld ludzi, w tym 110 mln ludzi z bronią. Według różnych szacunków zginęło w niej od 50 do 78 milionów ludzi.Zaczęła się mozolna odbudowa kraju. Powstał m.in. pierwszy polski film powojenny pt. "Zakazane piosenki".Rozpoczęła się akcja wysiedlania ludności niemieckiej z terytorium Polski.Przeprowadzono sfałszowane referendum ludowe.W listopadzie nastąpiło- była to ostatnia wielka akcja Podziemia Niepodległościowego w Polsce.Prezydentem na uchodźstwie zostałMiał miejsce pierwszy po wojnie sumaryczny spis ludności mający na celu ustalenie zasobów ludnościowych państwa oraz ich rozmieszczenie w nowych granicach państwowych po stratach wojennych i masowych przemieszczeniach ludności.W Poznaniu miała miejsce, gdzie na stokach cytadeli powieszono nazistowskiego zbrodniarza, Reichsstatthaltera Kraju Warty, Artura Greisera.otrzymał święcenia kapłańskie.28 kwietnia na polecenie komunistycznych władz Wojsko Polskie wspierane przez MO, ORMO, Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, KBW i WOP rozpoczęły przymusowe przesiedlenie ludności ukraińskiej z ziem południowo-wschodniej Polski na "Ziemie Odzyskane" ().Uchwalono Małą Konstytucję.został prezydentem Polski.Polska odrzuciła propozycję udziału w Planie Marshalla.15 marca Wojskowy Sąd Rejonowy w Warszawie skazał na śmierć rotmistrza, oficera AK i 2 Korpusu Polskiego, organizatora wojskowej konspiracji w obozie Auschwitz.15 grudnia powstała Polska Zjednoczona Partia Robotnicza.7 lutego ukazał się pierwszy numer czasopisma młodzieżowegoPowołano w Moskwie Radę Wzajemnej Pomocy Gospodarczej (RWPG).

Okładka czasopisma satyrycznego Szpilki z 1949 r.



. 1950 .





. 1951 .

1 czerwca ukazał się komunikat prasowy Ministerstwa Rolnictwa i Reform Rolnych o zrzuceniu przez amerykańskie samoloty u polskiego wybrzeża masowych ilości, która po wydostaniu się na brzeg miała się rozplenić po całym kraju.Miała miejsce pierwsza polska audycja Radia Wolna Europa.Ruszyła produkcja pierwszego po wojnie samochodu osobowego, który był oparty o konstrukcję radzieckiego samochodu M20 Pobieda.15 grudnia w gmachu Związku Nauczycielstwa Polskiego w Warszawie odbył się pierwszy w Polsce publiczny pokaz działania telewizji. Wystawa wywołała sensację. Przyjeżdżały na nią wycieczki autobusowe z całego kraju.* * * * *