Beeld thinkstock

De Limburgse twijfelgevallen die naar het vwo gingen, scoorden na drie jaar gemiddeld circa 10 procent hoger op een IQ-test dan kinderen die met hetzelfde schooladvies en vergelijkbare toetsscores naar de havo gingen. Ook lazen de vwo'ers beter, en hadden ze er meer vertrouwen in dat ze uiteindelijk hun diploma zouden halen.



'De kinderen die uiteindelijk naar het vwo gingen waren op de basisschool niet slimmer dan de kinderen die op de havo uitkwamen', benadrukt onderzoeker Roxanne Korthals, die vandaag promoveert aan de Universiteit Maastricht. 'Ze scoren uiteindelijk beter doordat ze naar het vwo gingen.'

Pikant

Hoe dat precies komt, blijkt niet uit het onderzoek. Mogelijk trekken de kinderen zich op aan de andere vwo'ers, denkt Korthals. 'Op de havo zouden ze de slimste van de klas geweest zijn, op het vwo hebben ze allemaal slimmere kinderen om zich heen.'



Volgens hoogleraar Jaap Dronkers, een van de promotoren van Korthals, moet niet iedereen met een gemengd schooladvies nu naar het hoogste niveau. 'Er is een bandbreedte. In het onderzoek gaat het alleen om de echte grensgevallen', zegt hij. 'Die blijken een reële kans te hebben om een opleiding op het hogere niveau te voltooien.'



Dat twijfelgevallen baat hebben bij plaatsing op het hogere niveau is pikant, omdat scholen deze kinderen steeds minder kansen lijken te geven. Zo constateerde de Onderwijsinspectie onlangs dat het percentage homogene brugklassen de laatste jaren is gestegen ten koste van de gemengde brugklassen.



Dronkers vindt dat een slechte zaak. 'In een havo-vwo-brugklas krijgen twijfelgevallen ook vwo-stof aangeboden. Een deel van hen zal dat aankunnen. Je moet die kinderen dus niet meteen op de havo zetten, je moet ze uitdagen.'

Beeld thinkstock

Hokje

Daar komt bij dat steeds minder leerlingen een gemengd advies krijgen. Was het in 2009 nog bijna 36 procent, in 2012 was het 25 procent, aldus de Onderwijsinspectie. Geen goede ontwikkeling, meent Peter Hulsen van Ouders & Onderwijs. 'Voor sommige kinderen is het niet meteen duidelijk in welk hokje ze passen. Een enkelvoudig advies kan hun kansen in het onderwijs beperken.'



In enkele regio's hebben middelbare scholen en basisscholen zelfs afgesproken dat er geen gemengde adviezen worden gegeven. Een deel van de twijfelgevallen tussen havo en vwo zal daardoor een havo-advies krijgen, eventueel aangevuld met een aantekening dat iemand mogelijk meer in zijn mars heeft.



Voor middelbare scholen is dat gunstig. Belandt een kind met een havo/vwo-advies in het derde leerjaar op de havo, dan zou de school een half strafpunt van de Onderwijsinspectie hebben gekregen. Veel strafpunten kunnen in combinatie met andere problemen tot het predicaat 'zwak' leiden. Belandt een kind met een havo-advies op de havo, dan is er geen vuiltje aan de lucht.

Hogerop krijgen

Voor het kind kan een enkelvoudig laag advies echter nadelig uitpakken. Met een gemengd advies hebben scholen namelijk een prikkel om te proberen een twijfelgeval hogerop te krijgen: ze willen geen minnetje. Met een enkelvoudig laag advies liggen geen strafpunten op de loer.



De Tweede Kamer debatteerde in februari over de basisschooladviezen. Daarbij onderstreepten veel partijen het belang van gemengde adviezen, bijvoorbeeld omdat laatbloeiers daardoor betere kansen zouden krijgen.



Staatssecretaris van Onderwijs Sander Dekker zei dat basisscholen 'de volle ruimte' hebben om gemengde adviezen af te geven. Ze kunnen niet worden gedwongen tot het afgeven van enkelvoudige adviezen. Hij achtte het 'onwenselijk' dat er afspraken over gemaakt worden.