Het is een historische dag met een donker randje. Precies 159 jaar geleden werd Johan Nathan (27) opgehangen op de Markt in Maastricht. Het was de laatste executie van Nederland.

Op 31 oktober 1860 werd Nathan verhangen, omdat hij zijn schoonmoeder had vermoord. Tien jaar later werd de doodstraf officieel afgeschaft*.



Galg als eindstation

Anno 2019 kunnen we ons amper nog voorstellen dat iemand wordt geëxecuteerd; wij kennen de levenslange opsluiting als maximumstraf. En juist daarover is nu veel te doen. Levenslang is inhumaan, zeggen advocaten en verschillende belangengroepen. Daarom blikken we terug op een tijd waarin de galg het eindstation was voor zware criminelen.

Video: L1

Laatste op schavot

Johan Nathan had de twijfelachtige eer om als laatste het schavot te beklimmen. De geboren Duitser leidde een zwervend bestaan en verdiende zijn geld als koopman. Toen hij in Broeksittard een vrouw leerde kennen, trok hij in bij deze Geertje en haar ouders. Daar begonnen ook alle problemen. Nathan ruziede constant met zijn schoonouders, over geld en zelfstandigheid.



Geen lieverdje

Hij lichtte zijn schoonmoeder ook op, vertelt de Sittardse stadsarchivaris Peer Boselie. "Ze kon niet lezen. Nathan postte brieven en deed voorkomen alsof deze post uit Duitsland kwam. Hij las de brieven voor en zei dan dat er om geld werd gevraagd. Als zijn schoonmoeder geld gaf, stak hij dat in eigen zak. Het was zeker geen lieverdje."



Doodgeslagen met steen

Dat bleek ook wel op 25 november 1859. Nathan sloeg zijn moeder dood met een steen. Over het hoe en waarom bestaan meerdere lezingen. Zo zou zijn schoonmoeder 200 gulden op zak hebben van de verkoop van een varken. "Maar dat weten we niet zeker. Het had wel met geld en zelfstandigheid te maken", zegt Boselie.

Deze beeltenis uit sprookje Reynard de Vos liet kinderen vroeger kennismaken met de doodstraf. Foto: iStock