Gelibolu Çanakkale’nin en güzel ilçeleri arasında yer almaktadır. Hem kültür turizmi hem de deniz turizmi açısından oldukça zengin olan Gelibolu, her yıl binlerce turist ağırlamaktadır. Çanakkale’nin merkezine ortalama 1 saat uzaklıkta bulunan Gelibolu’yu dilerseniz kendi aracınızla dilerseniz toplu taşıma araçlarıyla ziyaret edebilirsiniz. Sayısız şehitlik, anıt ve mezarlığa ev sahipliği yapan Gelibolu Yarımadası, Çanakkale’nin Eceabat ilçesi sınırlarında yıl yer almaktadır. Gelibolu Yarımadası’nın tamamına gezmek için en az 5 – 6 gününüzü ayırmanız gerekmektedir. Bunun nedeni ise sadece Gelibolu Tarihi Milli Parkının 13.000 hektarlık bir alanda olmasıdır. Bu alanın içerisinde Türk şehitlikleri, yabancı şehitlikler, kitabeler, anıtlar, 8 tabya ve 4 kale ile ilçe ve köy merkezleri bulunmaktadır. Sadece Gelibolu Tarihi Milli Parkı’nı ziyaret etmeniz bile en az 2 gününüzü alacaktır. Bu nedenle Gelibolu’yu tam anlamıyla gezmek istiyorsanız, güzel bir gezi planı yapmanız faydalı olacaktır.

Gelibolu Tarihi Milli Parkı

Marmara bölgesinde Çanakkale ili sınırları içerisinde yer alan Gelibolu Yarımadası, 1973 yılında milli park olarak ilan edilmiştir. 33.490 hektarlık yüzölçümüne sahip Gelibolu Tarihi Milli Parkı sınırları dahilinde Eceabat isimli bir ilçe ve 8 köy bulunmaktadır. Kurmay Yarbay Mustafa Kemal’in önderliğinde Çanakkale Savaşı’nda insanüstü direnç ile kazanılan bir savunma destanına şahitlik eden Gelibolu Yarımadası’nda yarım milyona yakın can kaybı olmuştur.

Tarihin muhteşem zaferlerinden biri olan Çanakkale Savaşı’nı gözler önüne seren Gelibolu Tarihi Milli Parkı’nda yüz binlerce kayıp anısına anıtlar ve şehitlikler yapılmıştır. 250.000’i aşan Türk şehidinin aziz hatıraları üzerinde yükselen bu anıtların yer aldığı Gelibolu Yarımadası Milli Parkı’nda, yine 250.000’i aşkın Fransız, İngiliz, Avustralya ve Yeni Zelanda askerlerinin naaşları yer almaktadır. Bugün bütün dünyaya barışın değerini anlatan Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı içerisinde 35 yabancı mezar ve anıt, 56 ise yerli anıt ve şehitlik bulundurmaktadır.

Yerli ve yabancı turistlerin ilgi odağı olan milli parka milli parkı ziyaret etmek isteyenler için şehitlik turları düzenlenmektedir. Bu turlara katılarak milli parkın içerisinde bulunan şehitlikleri ve anıtları kolayca ziyaret edebilirsiniz.

Çanakkale Şehitler Abidesi (Anıtı)

Gelibolu Yarımadası’nın uç kısmında yer alan Çanakkale Şehitler Abidesi, Morto Koyu’nun gerisinde yükselen Hisarlık Tepesinin üzerindedir. Gelibolu’da gezilecek yerlerin başında gelen Çanakkale Şehitler Anıtı, burada hayatını kaybeden Türk askerlerin anısına yapılmıştır. 19 Nisan 1954 tarihinde temeli atılan bu anıt, 21 Ağustos 1960 tarihinde ziyarete açılmıştır. Ana kaidenin ayaklarındaki rölyefler 2002 yılında tamamlanmış, 2004 yılında tören alanına ve sembolik şeyhlikte bazı değişiklikler yapılmıştır. 2005 yılında ise restorasyondan geçen Çanakkale Şehitler Abidesi, 2007 yılında bulunduğu alana yeni şehitlik inşa edilmesi ile birlikte son halini almıştır.

625 metre karelik bir alanda dört ayak üzerinde yükselmekte olan Çanakkale Şehitler Anıtı, yaklaşık 41.70 cm yüksekliğe sahiptir. Uzaktan bakıldığında Mehmetçiğin M harfi şeklinde gözüken bu abidenin tavanında mozaikten işlenen bir Türk bayrağı görülmektedir. Yurdun her bir köşesinden Çanakkale’ye koşarak en kıymetli varlıkları olan canlarına feda eden şehitlerimiz için anıt girişinin sol tarafında ise 1992 yılında sembolik bir şehitlik yaptırılmıştır.

Şehitliğin hemen giriş kapısında Kurmay Yarbay Mustafa Kemal’in 1934 yılında yabancı askerlere hitaben yazdığı “Uzak diyarlardan evlatlarını harbe gönderen analar! Gözyaşlarınızı dindiriniz” diye başlayan sözleri yer almaktadır. Bu sözleri zamanın içişleri Bakanı Şükrü Kaya ise Anzak Günü’nde okumuştur.

Feridun Kip, Doğan Erbaş ve İsmail Utkular tarafından tasarlanan Çanakkale Şehitler Anıtının bulunduğu alanda Türk Bahçesi, Mustafa Kemal Çanakkale’de Anıtı, Mehmetçik Anıtı, Yaralı Asker Anıtı, Meçhul Asker ve Türk şehitliği bulunmaktadır. İsimleri tespit edilmiş 59.408 şehidimizin isimlerinin bulunduğu sembolik bir mezarlıkta bu anıt içerisinde yer almaktadır. Ancak meçhul asker yazan mezar taşın sembolik değildir. Arıburnu Muharebesi sonrasında Avustralya’ya götürülen ve sonrasında Türkiye’ye iade edilen isimsiz bir Türk askeri burada yatmaktadır. Bu askerimizi sadece kafatası olarak iade edildiği ve kimlik tespiti yapılamadığı için isminin Meçhul Asker olarak yazıldığı bilinmektedir.

Gelibolu Kalesi

Gelibolu kent merkezinde yer alan Gelibolu Kalesi’nin ne zaman inşa edildiği ve kim tarafından yapıldığı bilmemektedir. Ancak kesin olmamakla birlikte Gelibolu Kalesi’nin Yunan tarihçilerine göre Kral Filikos tarafından yaptırıldığı iddia edilmektedir. Evliya Çelebi’nin anlatımından anlaşıldığı kadarıyla Gelibolu Kalesi, şehri kuşatan yuvarlağa yakın altıgen planlı bir kaledir. Dış kale ile şehir merkezinde tepede yer alan bir iç kale ve iç içe iki suni limandan oluşan Gelibolu Kalesi orijinalinde şehri kuşatan surlardan, belirli aralıklarla yerleştirilen kulelerden ve iç içe iki suni limandan oluşmaktaydı.

Kısacası keskin kayalar üzerine kurulu altıgen ve 70 kulesi bulunan bir kale olarak bilinen Gelibolu Kalesi, Bizans döneminde gördüğü sayısız onarımdan sonra 1354 – 1356 yıllarından Osmanlı döneminde de onarım görmüştür. 18. yüzyılın ortalarına kadar kale içerisinde 300 tek katlı ev, cami, konaklar, hünkar hazineleri ve su sarnıçları bulunmaktaydı. Günümüzde ise Namık Kemal İlkokulu’nun bahçesinde kalan bir kısım sur duvarı ile liman ağzında bir kule kalmıştır. Kulenin malzeme ve tekniğinde Osmanlı eklemesi olduğu düşünülürken, Namık Kemal İlkokulu’nun bahçesinde kalan bölümde almaşık teknikle yapılmış olan sur duvarlarının Bizans dönemine ait olduğu düşünülmektedir.

Gelibolu Mevlevihane’si

İçlerinde çile çıkarılan, derviş yetiştirilen 15. Mevlevi Asitanesinden birisi olan Gelibolu Mevlevihane’si 1621 yılında Azade Mehmet Dede ve dervişleri tarafından inşa edilmiştir. Dünyanın en büyük Mevlevihane’si olarak bilinen Gelibolu Mevlevihane’si, Gelibolu Hamzakoy’da bulunmaktadır. Oldukça geniş bir araziye ve büyük bir semahaneye sahip Mevlevihane’nin planı Galata Mevlevihane’si ile benzerlik göstermektedir. Gelibolu Mevlevihane’sinden bugüne kalan Hamzakoy askeri bölgesi içinde ve deniz kenarına yakın alanda bulunan semahane, türbe ve taç kapıdan ibarettir.

Mevlevihane’nin ilk kurucusu ve ilk postnişinini yeniçeri ağalarından Kara Hasan Ağanın Oldu Ağazade Mehmet Hakim Dede olduğu bilinmektedir. Mevlevihane kendisine izafeten Ağazade Dergâhı olarak anılmıştır.

Mevlevihane’nin son şeyhi Burhaneddin Dede yedi dervişi ile birlikte 1. Dünya Savaşı sırasında dördüncü ordu emrindeki Mevlevi adayına katılıp üç yıl Şam’da kalmıştır. Gelibolu’nun düşman işgaline girmesi ile birlikte uzun bir süre cephanelik olarak kullanılan Mevlevihane’ye askeri hastane ve ek binalar yapılmıştır. Askeri alan içerisinde yer aldıktan sonra 1994 yılında Vakıflar Müdürlüğü tarafından satın alınmıştır. Daha sonra onarılarak 15 Eylül 2005 tarihinde Gelibolu Mevlevihane’si ziyarete açılmıştır. Şu anda Gelibolu İlçe Kaymakamlığınca kullanımı ve denetimi sürdürülen Gelibolu Mevlevihane’si Mevleviliği Osmanlı coğrafyasında yayılmasını sağlamıştır. Şu anda birçok semazen gösterilerine ev sahipliği yapan Gelibolu Mevlevihane’si, Gelibolu Yarımadası’nın en güzel eserlerinden biri olarak Gelibolu’da gezilecek yerler listenizde yer almalıdır.

Gelibolu Ulu Cami (Hüdavendiğar Camii, Gazi Süleyman Paşa Camii)

1385’te Sultan Murat Hüdavendigar tarafından yaptırılan Gelibolu Ulu Cami, Hüdavendigar Camii, Gazi Süleyman Paşa Camii ve Cami-i Kebir olarak tanınmaktadır. Kilisenin bulunduğu yerde ve aynı temeller üzerine yaptırılan Ulu Cami, Sultan Murat döneminde Ulu Camiler planında yapılmış üç camiden birisidir. 1667 yılında onarılan Ulu Cami, 1889 yılında yeniden yapılmıştır. 1797 yılında Gelibolu’ya gelen ressam Castellani, şehrin görünümü ile birlikte camiyi de resmetmiştir. Buna göre Ulu Cami dört sütunun taşıdığı 9 kubbe ile örtülüdür. Günümüzde ise Ulu Cami’nin 8 sütuna dayanan ortası fenerli çatısı bulunmaktadır. Geçmişteki kare görünen plan zaman içerisinde dikdörtgene dönüşmüştür. Üç kapısı bulunan Ulu Caminin kuzey batısında 1449’da yapılmış sonradan yenilenmiş çeşmesi bulunmaktadır. 3 cephesinde de yuvarlak kemerli pencereleri bulunan Ulu Cami’nin mihrabı mermerden yapılmıştır ve minaresi caminin kuzey batısında olup kesme taştandır.

Süleyman Paşa’nın fetihlerinin anısına Ulu Cami’nde kılınan Cuma namazlarında imam, hutbeye elinde kılıç ile çıkmaktadır. Süleyman Paşa’ya ait olduğu iddia edilen kılıcın çalınmasının ardından ordunun hibe ettiği subay kılıcıyla bu gelenek devam ettirilmektedir.

Bayraklı Baba Türbesi

Gelibolu ilçe merkezindeki Fener Yolu’nda yer alan Bayraklı Baba Türbesi, Astsubay Orduevi’nin hemen yanındadır. Bayraklı Baba Türbesi’nde Osmanlı ordusunda bayraktarlık yaptığı sırada şehit düşen ve asıl ismi Karacabey olduğu bilinen bir Türk askerinin yatmaktadır. Adak yeri olarak bilinen Bayraklı Baba Türbesi’ne ziyarete gelenler dilek diledikten sonra bir Türk bayrağı asarlar. Özellikle yerli turistlerin çok sık ziyaret ettiği bu türbe neredeyse yılın her döneminde Türk bayraklarıyla dolup taşmaktadır. Bayraklı Baba hakkında bulunan rivayetlerden birinde bayraktar Karacabey’in düşman kuşatmasından sonra elindeki Türk bayrağını düşmana kaptırmamak için parçalara bölerek yutması anlatılmaktadır. Ordumuz düşmanı püskürtürmüş ve Karacabey yaralı olarak kurtulmuştur. Sonrasında komutanın Karacabey’e “bayrak nerede” sorusuna cevaben olayı anlatsa da kimse inanmamıştır. Bunun üzerine Karacabey insanları inandırmak ve şanlı Türk bayrağını göstermek için midesini boydan boya kesmiştir. Karacabey’in hayatını kaybederken son sözleri mezarından Türk bayrağı eksik olmasın olmuştur. Bu nedenle Karacabey’in yattığı yer Bayraklı Baba Türbesi olarak anılmakta ve tüm ziyaretçiler mezarına Türk bayrağı asmaktadır.

Diğer bir rivayete göre ise Karacabey Osmanlı donanmasında bayraktarlık yapmaktadır. Marmara Yassıada açıklarında Bizans donanması ile yapılan bir savaşta elindeki sancağı ile birlikte şehit düşen Karacabey, Gelibolu sahiline yakınında bu yamaca gömülmüştür. Vasiyeti üzerine ise Karacabey’in mezarı bayraklarla donatılmıştır.

Gelibolu Namazgâhı

1407 yılında Gelibolu Beyi Beşeoğlu İskender Bey tarafından inşa edilen Gelibolu Namazgâhı, sefere çıkacak olan deniz tüfekçi erleri (Deniz piyadeleri, Azaplar) namaz kılabilsinler diye yaptırılmıştır. Marmara Denizi’ne ve Çanakkale Boğazı’na hakim bir yer olan Fener Meydanı’nda yer alan Namazgah bu yapıların en güzeli ve en görkemlisi olarak nitelendirilmektedir. Boğazdan bakıldığında görülen Gelibolu yazısı namazgahın hemen arkasında bulunmaktadır. Azaplar Namazgâhı ve Azaplar Camii olarak da bilinen Gelibolu Namazgâhı, 12,50 x 10,00 metre ölçülerinde üstü açık çevresi korkuluklu bir ana mekan biçimindedir. Biri külahlı biri açık iki minberi mermerden mihrabı bulunan Gelibolu Namazgâhının mihrabının yanlarında süslü pencereler bulunmaktadır. Yazıtlı kapısı dilimli ve Rumi süslemeli olan namazgahın mihrabı mermerden bir niş içindedir. Giriş kısmında bulunan kapının Ladikli Süleymanoğlu Aşık tarafından sonradan yaptırıldığı bilinmektedir.

Hallac-ı Mansur Türbesi

858 yılında İran’ın Beyza kentinde dünyaya gelen Hallac-ı Mansur, bir enel hak şehididir. Gerçek ismi Hüseyin Bin Mansur olarak bilinmektedir. Ancak mesleği hallaç olduğu için hallaç lakabını almıştır. Hallac-ı Mansur, İslam dinindeki kendine özgü inanışları uğruna muhalifleri tarafından Bağdat’ta şehit edilmiş ve cesedi yakılarak Külleri denize dökülmüştür. Bu mübarek zatın türbesi Bağdat’ta ve birçok İslam ülkesinde bulunmaktadır. Hallac-ı Mansur makamı olarak bilinen bu türbelerin 7 tane olduğu söylenmektedir. Gelibolu ilçesinin merkezindeki Fener Yolu’nda yer alan Hallac-ı Mansur Türbesi de bu 7 makamdan birisidir. Hallac-ı Mansur Türbesi’nin içerisinde bulunan 2 mezarın, sonradan türbeye gömülen iki kişiye ait olduğu bilinmektedir. 1407 yılında Hacı Paşaoğlu İskender Bey tarafından yaptırılan Hallac-ı Mansur Türbesi, mimari açıdan İskender Çelebi Türbesi’ne benzetilmiştir.

Gelibolu Savaş Müzesi

Gelibolu’nun Alâeddin Mahallesi’nde yer alan Gelibolu Savaş Müzesi, 16 Haziran 2017 yılında ziyarete açılmıştır. Tarihin en büyük kahramanlık destanlarının yaşandığı Çanakkale Zaferi’nde yaşanan olayları, hikayeleri ve savaşın izlerini yansıtan Gelibolu Savaş Müzesi, kentin ziyaretinde uğramanız gereken yerlerden birisidir. Çanakkale Savaşı’nın izlerini her bir köşesinde saklı kalan yönlerini anlatan Gelibolu Savaş Müzesi’nde 7000 aşkın obje ve materyal sergilenmektedir. Her bir eşyanın bambaşka bir anısının bulunduğu müze kimi zaman bir diş fırçasıyla, kimi zaman delikli bir matara ile savaşın izlerini gün yüzüne çıkarmaktadır. Tüyleri diken diken eden bir atmosfere sahip Gelibolu Savaş Müzesi, haftanın 6 günü 09.30 ile 19.00 saatleri arasında ziyarete açıktır.

Çanakkale Savaş Müzesi’nde sergilenen koleksiyonun tamamı Onur Akmanlar’a aittir. Türkiye’de bir ilk gerçekleştirilerek Topkapı Müzesi’nde kayıt ettirilen bu koleksiyon, 15 yılı aşkın bir sürede çok büyük bir fedakarlık ile bir araya getirilmiştir. Yıllar sonra ait olduğu Şanlı Gelibolu topraklarına geri dönen koleksiyon günümüzde Gelibolu Savaş Müzesi’nde sergilenmektedir. Sergilenen eserlerin arasında bombalardan silahlara, asker düğmelerinden apoletlere, mektuplardan cam şişelere kadar binlerce obje ve materyali gözlemleyebilirsiniz. Müzede ayrıca İkinci Dünya Savaşı, Kıbrıs, Irak ve Kore Savaşından kesitlerle karşılaşacaksınız.

Hamzakoy Plajı

Gelibolu ilçe merkezinde bulunan Hamzakoy Plajı, 400 metre uzunluğa sahiptir. İnce kum ve sığ denizi ile Gelibolu’nun en güzel plajı olarak bilinen Hamzakoy Plajı, Çanakkale Boğazı’nın Marmara Denizi’ne açılan bölümünde bulunmaktadır. Muhteşem bir denize ev sahipliği yapan Hamzakoy Plajı, 2017 yılında bütün şartları taşıması sonucunda mavi bayrak ödülünü alarak güzelliğini taçlandırmıştır. Muhteşem denizi ve incecik kumlu plaja sahip Hamzakoy Plajı, içerisinde bulunan ücretsiz plajı nedeniyle yerli halk tarafından oldukça fazla ilgi görmektedir. Gerek yerli gerekse yabancı turistlerin çok sevdiği bu plajda zaman zaman yer bulmak oldukça zordur. Hamzakoy Plajı’nda temel ihtiyaçlarınızı girebileceğiniz restoran ve kafe gibi işletmeler bulunduğu gibi ayrıca plajında da güneşlenebileceğiniz şezlong ve şemsiyeler bulunmaktadır. Belediye tarafından 3 bölüme ayrılan Hamzakoy Plajı’nın halka açık olan ücretsiz plajını tercih edebileceğiniz gibi belediyenin paralı hizmet verdiği diğer plajı da tercih edebilirsiniz. Ayrıca Hamzakoy Plajı’nda bulunan Limon Beach Cafe olan 3 bölüm ise özel işletmeye ait plajlardan hangi bölümü seçerseniz seçin Hamzakoy Plajı’nda güneşin ve tertemiz denizin tadını çıkarabilirsiniz.

Saros Körfezi

Antik çağdaki ismi ile Melas Kolpos veya Xeros olarak bilinen Saros Körfezi, Ege Denizi’nin güney kesiminde yer almaktadır. Güneyinde Gelibolu Yarımadası, kuzeyinde Trakya kıyıları arasında yaklaşık 60 kilometre kadar sokulan üçgen biçimli bir girinti olan Saros Körfezi, dünya üzerinde kendi kendini temizleyen 5 körfezden biridir. Gelibolu Yarımadası kıyıları önünde aniden 500 metreyi aşan derinliklere sahip Saros Körfezi, Trakya kıyılarında 90 metre derinliği geçmemektedir. Ancak Saros Körfezi’nin Gökçeada ve Yunanistan’ın Semendirek Adası arasındaki derinliği 1000 metreyi aşarak uzanmaktadır. Oksijen açısından oldukça zengin olan Saros Körfezi, akarsuların getirdiği bolca besin sayesinde körfez balık çeşitliliğinin zengin kılmaktadır. Çevresinde sanayi bulunmaması nedeniyle deniz suyunun tertemiz olduğu en önemli yerlerden birisi olan Saros Körfezi’nin iki yakasında yazlık ve turistik kuruluşlar bulunmasına rağmen büyük yerleşim alanları bölgenin uzağında tutulmuştur.

Özellikle dalgıçların uğrak noktası olan Saros Körfezi 34 sürüngen türüne, 78 tür deniz bitkisine ve 144 tür balığa ev sahipliği yapmaktadır. Akdeniz kıyılarında dahi görülmeyen bir çeşitliliğe sahip Saroz Körfezi’nde canlı çeşitliliği, mercan kayalıkları ve berrak olan suyuyla sualtı fotoğrafçılarının da uğrak noktalarından birisidir. Şehirden kaçıp doğa ile buluşmak isteyenlerin ilk tercihi olan Saros Körfezi’nde çok güzel anlar geçirebilirsiniz.

Gelibolu Rus Anıtı

Gelibolu’nun Gazi Süleyman Paşa Mahallesi’nde bulunan Rus Anıtı, – Gelibolu’da ölen Ruslar adına o dönemde Ruslar tarafından dikilmiştir. Zaman içerisinde bakımsızlık ve depremler nedeniyle yıkılan Gelibolu Rus Anıtı, Turizm Bakanlığı, Çanakkale Valiliği ve Gelibolu Belediyesi gibi Türk makamlarının da önderliğinde aslına uygun olarak yeniden yapılmıştır. 17 Mayıs 2008 tarihinde açılan Rus Anırı, Türk – Rus ilişkileri açısından güzel ve hoşgörünün bir örneğidir. Gelibolu Rus Anıtı, yabancı turistlerin en uğrak noktasıdır.

Fransız Mezarlığı

1854 – 1856 yıllarında gerçekleşen Kırım harbi olarak bilinen, Türk – Rus harbinde Fransızlar Türklerle birlikte savaşmıştır. Savaşta yaklaşık 5000 Fransız askeri hayatını kaybetmiştir. Bu askerlerin anısına yapılan Fransız Mezarlığı 1934 yılında inşa edilmiştir. Gelibolu’nun Hoca Hamza Mahallesinde bulunan Fransız Mezarlığı, Hamzakoy’a karşı ve çevresi duvarla çevrili ortasında yüksek bir kule bulunan bir yerdir. Fransız Mezarlığı’nın bahçesinde bulunan kademe kademe mermer mezarlıklar general ve yüksek rütbeli subaylara aittir. Mezarlığın alt tarafında bulunan küçük binada ise savaşta ölen 5000 Fransız askerinin toplu kemikleri bulunmaktadır.

Saruca Paşa Hamamı

1391 yılında yapılan Saruca Paşa Hamamı, Gelibolu Tersanesi’ni inşa ettiren Saruca Paşa tarafından yaptırılmıştır. Gelibolu hatta Çanakkale tarihine ışık tutan yapıtlar arasında yer alan Saruca Paşa Hamamı, Gelibolu’nun en büyük hamamı olma özelliğine sahiptir. Şuanda Gelibolu Tanıtım Merkezi’nde sergilenen mermerden çizme, bu hamamdan götürülmüştür. Kesme taş ve tuğla kullanılan inşa edilen Saruca Paşa Hamamı, sıcak, soğuk ve halvet olamak üzere 3 bölümden oluşmaktadır. Alaeddin Mahallesinde bulunan bu hamamı haftanın 6 günü kolayca ziyaret edebilirsiniz.

Kasaboğlu Ali Bey Hamamı

Has Ahmet mahallesinde Altıyol caddesinde bulunan Kasaboğlu Ali Bey Hamamı, II. Murat döneminden kalma küçük bir yapıdır. Tek hamam planında yapılan Kasaboğlu Ali Bey Hamamı, 1 göbek taşı ve 2 halvetten oluşmaktadır. Baklavalı kuşaklara oturtulan kubbeler, günümüzde yıkışmış durumdadır.