MEMORIGI kiu estas la mastro en la regiono kaj aserti sian hegemonian aŭtoritaton al la najbaraj monarkioj : tia estas la signifo de la agresema diplomatia ofensivo de Sauda Arabujo kontraŭ Kataro. Porokaze aliancitaj kun Barejno kaj Egiptujo, la reĝlando kaj la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj anoncis la 5-an de junio 2017 rompon de siaj diplomatiaj rilatoj kun Doho, oficiale akuzata pri « subteno al terorismo » kaj partopreno en diversaj malstabiligaj entreprenoj ĉe la flanko de Irano. Samtempe, saudanoj kaj emirlandanoj fermis por ĝi siajn aer- kaj mar-spacojn, kaj ankaŭ la solan landlimon de la eta katara duoninsulo, tra kiu iras 90 % de ties bazaj produktoj, aparte nutraĵaj. La listo de la postuloj sendita al Doho ne ĉesas plilongiĝi laŭ la ultimatoj, kaj neas ĉian suverenecon de la emirlando : fermo de la televid-ĉeno Al-Ĝazira, de la turka militbazo, rompo de ĉia ligilo kun la Islama Frataro, la Hizbulaho kaj la ĝihadistaj organizaĵoj, ktp... La krizo estis latenta de la 23-a de majo. Tiun tagon, la gazetagentejo Qatar News Agency elsendis komunikon atribuitan al la emiro Tamim, kie li publike denuncis la demonigon de Irano, de la palestina Hamaso aŭ de la libana Hizbulaho, sekve de la oficiala vizito de s-ro Donald Trump en Rijado (la 20-an kaj 21-an de majo). Jam la 24- an, Doho dementis tiun informon, asertante ke ties gazetar-agentejo estis piratita kaj ke « falsa komuniko » publikiĝis. Sed tio ne sufiĉis por malhelpi la laŭgradan konflikt-akrigon. La lasta diplomatia konflikto, kiu alfrontigis saudanojn, emirlandanojn kaj barejnanojn al la Kataranoj resendas al la jaro 2014, kiam ĉi-lastaj rehejmigis dum ok monatoj siajn ambasadorojn por esprimi sian malŝaton al la subpremado kontraŭ la islama Frataro fare de la reĝimo de la egipta prezidanto Abdel Fattah Al-Sisi. La heredonta princo Mohammed Ben Zayed Al-Nahyane, la forta homo de Abu-Dabio, tre malŝatas tiun frataron kaj, de tri jaroj, la loka gazetaro vigle kampanjas kontraŭ la katara subteno al la Frataro [1]. Tiu krizo profunde ŝancelis la Kunlabor-konsilion de la arabaj golfaj landoj, kutime nomata Kunlabor-Konsilio de la Golfo (KKG) [2], kiu entenas la ses monarkiojn de la araba duoninsulo : Sauda Arabujo, Barejno, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (federacio de sep emirlandoj, inter kiuj Abu-Dabio kaj Dubajo), Kuvajto, Omano kaj Kataro. Ĝi estis kreita dum la pintkunveno de Abu-Dabio, la 25-an de majo 1981, du jarojn post la fondo de la Islama Respubliko Irano, tuj post la invado de Afganujo fare de Soveta Unio en decembro 1979 kaj de la eko de la irako-irana milito en septembro 1980. Ekde la komenco, la KKG estas defenda respondo al la ripetataj streĉoj kaj konfliktoj en la regiono. Kvankam tiuj dinastiaj monarkioj enhavas gravajn energiajn kaj financajn riĉaĵojn (ilia enlanda produkto egalas pli ol 70 % de tiu de la tuta araba mondo), iliaj demografia malforto kaj armea fragileco vid-al-vide de la najbaroj (Irako, Irano, Egiptujo, Israelo) devigas ilin fortigi siajn interligojn ĉirkaŭ regiona alianco. Krom interregistara kontrakto por krei komunan merkaton, la membro-landoj de la KKG faras, ĉiu siaflanke kaj laŭ diversaj formoj, kontraktojn pri sekurec-protekto kun la okcidentaj landoj, el kiuj la ĉefa estas Usono. Alkutimiĝintaj al la usona asistado – tamen iom ŝrumpanta dum la du prezidant-mandatoj de s-ro Barack Obama, la Golfaj monarkioj malsukcesis krei komunan plurlandan armeon pro la malfido reganta inter ties gvidantoj kaj pro ilia prefero al dulandaj armeaj interkonsentoj kun grandaj landoj eksportantoj de armiloj. Manke de tio, la monarkioj elektis interkonsenton pri fortigita sekureco subskribita en novembro 2012 en Rijado kaj ratifita de kvin el la ses landoj en 2014, dum la Parlamento de Kuvajto rifuzis ĝin. Tiu interkonsento permesas la kundividon de informoj inter la naciaj sekretaj informservoj pri la civitanoj de la Golfo, ebligas la komunan posedon de lokaj jurisdikcioj kaj instalas kundividitajn kontrol-sistemojn por bloki la sociajn retojn, ĉefan rimedon por « libera » esprimiĝo en la regiono. SPITE AL siaj strukturaj malfortecoj kaj senĉesaj rivalecoj inter membroj, la KKG aperas kiel la sola interregistara organizaĵo samtempe efektiva kaj konstanta en la araba mondo. De ĝia naskiĝo, ĝi tamen kutimas krizojn, kiuj alfrontigas plejofte Saudan Arabujon al la aliaj membroŝtatoj. Jes ja, la ŝtat-ellaborado de la reĝlando, konstruita sur ĝiaj militaj konkeraĵoj kaj la volo disvastigi sian ŝtatan religion, inspirita de hanbalismo tra la vahabisma predikado, estigas grandan malfidemon, des pli ke Rijado konsideras la araban duoninsulon kiel sian naturan influzonon. La malsukceso de la projekto pri unusola devizo de la Golfo, planita por 2010, estas ilustraĵo de tio. Tute ne dezirante finance dependi de la granda sauda najbaro, la omana sultanlando, malpli riĉa ol la aliaj KKG-membroj, postulis pli da tempo por disvolvi sian ekonomion. Sed la foriro de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj vere mortigis la mon-unian projekton, kiam Abu-Dabio rifuzis ke la estonta centra banko instaliĝu en Rijado. La saudaj iniciatoj estas ofte taksataj laŭ hegemonia ambicio, samtempe politika kaj religia. Tio klarigas kial la omana sultanlando – naciŝtato kun miljara identeco [3] - ĉiam distance sin tenis de la saudaj politiko-militaj projektoj sine de la KKG. En 2013, sekve de la popolaj ribeloj en la araba mondo, la sauda reĝo Abdallah tiel proponis transformiĝon de la KKG en Unuiĝo de la Golfo, tiel ke ĉiuj membroŝtatoj sekvu la saman politikan, diplomatian kaj sekurecan linion. La projekto estis perceptata kiel sauda provo meti sub sian aŭtoritaton la aliajn monarkiojn, simile kiel okazis kun Barejno post la milita interveno de marto 2011. Nur Omano publike esprimis sian rifuzon, vaste kundividitan de la najbaroj. La 8-an de decembro 2013, okaze de la 9-a sesio de la Dialogo de Manama, pri la sekurec-demandoj en la Golfo, la omana ministro pri eksterlandaj aferoj, s-ro Jusuf Ben Alaŭi, vigle reagis je la perspektivo modifi la kunlabor-traktaton de la Golfo. Tiu rimarkinda ago malhelpis la anoncon de Unuiĝo je la 34-a pintkunveno de la KKG-ŝtatestroj, kiu okazis tri tagojn poste en Kuvajto. La omana rifuzo estis senŝarĝigo por la kvar aliaj membroj. Jam, komence de la 1980-a jardeko, Maskato rifuzis la saudo-kuvajtan proponon krei komunan armeon, la « Ŝildo de la duoninsulo », por subteni la trupojn de Sadam Hussein, kiu estis ĵus ekmilitanta kontraŭ Irano. Tia ago, laŭ la omananoj, estintus egala al militdeklaro al la islama Respubliko [4]. De tiam, Omano ĉiam privilegiis bonajn rilatojn kun Irano kaj Jemeno, je la risko kolerigi siajn partnerojn de la KKG. Dum la 1980-aj jaroj, la kataranoj kaj emirlandanoj regule konformiĝis al la omanaj pozicioj. Hodiaŭ, estas la kuvajtanoj kaj la kataranoj, kiuj proksimiĝas al la neintervenaj principoj defenditaj de Maskato. La sultanlando aparte restis neŭtrala pri la konflikto en Jemeno, kie saudanoj kaj emirlandanoj peze intervenas de la 26-a de marto 2015 por batali kontraŭ la hutistaj ribelantoj aliancitaj al la jemena eksprezidanto Ali Abdula Saleh kaj restaŭri la regadon de la prezidanto Abd Rabbo Mansour Hadi [5]. NOVA SITUACIO tamen aperas ĉi-lastajn jarojn : La saudanoj ne plu estas la solaj suspektatoj pri hegemonio. La senkompleksa intervenismo kaj la milita pozicio de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj maltrankviligas la omananojn kaj la aliajn golfo-monarkiojn de la komenco de la popolribeloj en Libio kaj, eĉ pli, en Jemeno [6]. La financaj kaj loĝistikaj investoj de la emirlando Abu-Dabio en la sudo de tiu lando, aldonitaj al la armea aktivismo, kiun ĝi praktikas ĉe siaj landlimoj, ne trankviligis la regantojn de la sultanlando. La situacio en Jemeno substrekas la kompleksecon, kiu regas la rilatojn inter la monarkioj de la Golfo. Kvankam antaŭita de mediacio-iniciato por trovi intertraktitan solvon al la popolribelo de 2011, la armita konflikto enkotiĝas. Ĉefe, ŝajnas ke nun aldoniĝis konflikto inter Rijado kaj Abu-Dabio pri la Sudo, aparte en la provinco Hadramaout : Abu-Dabio estas suspektata subteni la disiĝon de tiu regiono por siaj propraj ekonomiaj kaj financaj interesoj. Tiu streĉiĝo inter ambaŭ aliancanoj – kiuj cetere agas kune por « puni » Kataron – povus post kelka tempo fariĝi alia tikla dosiero sine de la KKG. LA AGRESEMA AKTIVISMO de Abu-Dabio zorgigas Omanon kaj Kuvajton, dum la Al-Kalifa-dinastio de Barejno, kiu ŝuldas sian saviĝon al interveno de la sauda armeo en marto 2011 kontraŭ la opozicio postulanta demokration, konformiĝas de tiam al la diplomatiaj pozicioj de Rijado. Eĉ Kataro, kvankam ekskludita komence de junio 2017 el la arabo-sunaisma armea koalicio intervenanta en Jemeno, certe adoptos la pozicion de la saudanoj pri Sud-Jemeno – Doho ja tute ne deziras vidi la influon de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj plifortiĝi en la sub-regiono. Irano estas entute konsiderata de la KKG-membro-ŝtatoj kiel hegemonia ŝtato, sed la konsidero de la entenata minaco varias laŭ la monarkioj. La percepto de la irana regiona rivalo kaj la detala agado, kiun Rijado deziras trudi por malhelpi ĝian fortiĝon, dividas ilin en du blokoj. Unuflanke, Sauda Arabujo, Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj (kun Abu-Dabio en unua linio) kaj Barejno rekomendas malmolan sintenon rilate al la iranaj intervenoj en la regiono (brigadoj senditaj en Sirion kaj Irakon, enkadrigo de ŝijaismaj milicoj, loĝistika subteno al la Hizbulaho aŭ esprimo de favora opinio rilate al ŝijaismaj malplimultoj de Sauda Arabujo kaj la ŝijaisma opozicio en Barejno). Aliflanke estas Omano kaj Kuvajto, pli malfermaj al diplomatiaj mediacioj. Tiel, en Omano okazis, ekster la scio de la aliaj monarkioj, la irano-usona sekreta intertraktado, kiu antaŭis la interkonsenton pri la irana atomindustrio en julio 2015. En Kataro, la emiro Tamim, kiu sukcedis la 25-an de junio 2013 al sia patro, la emiro Hamad, elektis regionan diplomation malpli dividan kaj pli harmonian kun ties najbaroj, klare proksimiĝante de Rijado - almenaŭ ĝis la lasta krizo. Eĉ se Doho timas pli ol ĉion sian grandan persan najbaron, la katara monarkio estas en la tendaro priviligianta paciĝon inter ambaŭ bordoj de la Golfo. Kvankam streĉiĝoj ne estis maloftaj en la pasinto inter la ses monarkioj, la brutalo de la lasta saudo-emirlanda reago kontraŭ membro-ŝtato de la KKG certe lasos spurojn. La perforteco de la multaj amaskomunikilaj atakoj kaj la diplomatiaj, politikaj kaj ekonomiaj punoj deciditaj kontraŭ Kataro neniam vidiĝis ĝis nun. Dum la golfaj monarkoj ĉiam zorgis solvi siajn malkonsentojn « ene de la familio » kaj sen eksteraj rigardoj, tiu krizo estas organizata de gvidantoj kiuj uzas agreseman, tranĉan kaj firme decidan metodon. Tio spegulas la ŝanĝon de generacio kaj de politika kulturo de la nunaj respondeculoj, inter kiuj la heredonta princo de la Unuiĝintaj Arabaj Emirlandoj, s-ro Mohammed Bin Zayed Al-Nahyan (« MBZ »), kaj la heredonta princo kaj forta homo de Sauda Arabujo, s-ro Mohammad Bin Salman (« MBS »), la dua prenante kiel modelon la strategion de ekonomia disvolvado de Dubajo kaj la pozicion tre kontraŭ-iranan kaj kontraŭ-Islam-Frataran de la unua. Li vidas en ĝi la aŭtoritato-modelon, kiun li projektas enkorpigi kiam li sukcedos al sia patro la reĝo Salman. La « reĝa puĉo », kiu forigis la princon Mohammed Bin Nayef el la heredo profite al « MBS » estas cetere ligita kun la katara krizo. Kritikata de la Pentagono kaj petita provizi pruvojn de siaj akuzoj kontraŭ la emirlando, la sauda monarkio sendis fortan signalon, metante « MBS » ĉe la sojlo de la reĝtrono. Venintaj el samaj triboj kaj kontraktantaj geedziĝojn sendepende de siaj landlimoj, la loĝantaroj de la Golfo estas ŝokitaj de tiu rompo de la solidareco inter dinastioj de la KKG, kiu tuŝas milojn da familioj. La saudaj kaj emirlandaj regantoj eĉ minacis maksimume sankcii (ĝis dek kvin jaroj en malliberejo en Abu-Dabio kaj dek jaroj en Sauda Arabujo) ĉiun personon montrantan simpation al Doho. La grandaj ŝtatoj, aparte Usono, same kiel granda plimulto de la islamaj landoj, aparte Turkujo, Irano, Pakistano aŭ eĉ Maroko (tamen kutima firma aliancano de la saudanoj kaj emirlandanoj), alvokas al prudento. En Vaŝingtono, nur la (tvit)mesaĝetoj de la prezidanto Trump kreditis tiun kondamnon, sed ili estis tuj kontraŭdiritaj de la du gravuloj de la usona administracio, la generalo James Mattis (ministro pri Armeoj) kaj s-ro Rex Tillerson (Eksteraj rilatoj). Kaj la iniciatoj de Kuvajto kaj Omano por provi mediacion renkontas gravan internacian apogon. Tiu situacio, kies konsekvencoj estas neantaŭvideblaj, miskvalifikas la KKG-monarkiojn, kaj ĉefe Saudan Arabujon, kiu malsukcesis fariĝi araba regiona granda ŝtato. Abu-Dabio povus ankaŭ estonte suferi konsekvencojn de siaj fervor-troigoj tre malstabiligaj, kiuj incitas same ĝiajn najbarojn kiel la usonan protektanton. Tute male al la celo de tiuj, kiuj ĝin ekigis, tiu krizo plifortigas jam signife Iranon, kiu aperas kiel solida kaj kohera regiona granda ŝtato kapabla reguligi parton de siaj internaj streĉoj per uzo de politikaj elektoj, tute nekonataj sur la alia bordo de la Golfo. Fatiha DAZI-HÉNI