Sebastiaan Wolswinkel blijft zondag thuis. Als geroyeerd lid mag de gewezen voorzitter van de Partij voor de Dieren niet aanwezig zijn bij het ledencongres in de Amsterdamse RAI, twee metrohaltes van zijn huis vandaan. Maar hij staat wel stand-by. Want hoewel het partijbestuur zijn aanwezigheid op het partijcongres uit alle macht wil voorkomen, zal het daar zeker gaan over hoe de leden van dat bestuur hem vorig jaar oktober aan de kant zetten.

Bij het bestuur zijn inmiddels meerdere moties ingediend om Wolswinkel toch maar aanwezig te laten zijn in de RAI. Hij houdt zich dus beschikbaar, om zondag alsnog naar het congres te gaan om zijn voormalige partijgenoten toe te spreken en zichzelf te verdedigen.

Sinds Wolswinkels verkiezing tot voorzitter, vorig jaar april, woedt er een veenbrand binnen de partij die nog steeds niet is geblust. Zijn aantreden was een slag voor de harde kern binnen de partij, die een andere kandidaat voor het voorzitterschap had voorgedragen: Elze Boshart, oudgediende en medeoprichter van de partij.

Partijdemocratie

Nu hij door het partijbestuur terzijde is geschoven, staat volgens Wolswinkel die interne democratie van de partij op het spel. Daarom wil hij zondag zelf ook tekst en uitleg komen geven. „Het imago van de partij is een weerspiegeling van de partij zelf geworden”, zegt hij aan de vooravond van het congres. „Er was geen interne democratie, dat was alleen onzichtbaar voor de buitenwereld. Maar daar komt de partij nu niet meer mee weg.”

Hij heeft met zijn pleidooi de steun van een aanzienlijk deel van zijn achterban. En het partijbestuur zelf lijkt nauwelijks greep te hebben op die interne oppositie, ook al omdat de partij van het ene naar het andere incident holt. Vorig jaar juli stapte het Tweede Kamerlid Femke Merel van Kooten op na een clash met toenmalig fractievoorzitter Marianne Thieme. Van Kooten besloot zelfstandig door te gaan in de Kamer en werd vervolgens geroyeerd.

Lees ook: Spanningen in Partij voor de Dieren over koers en openheid

Maar de vlam sloeg pas echt in de pan toen het partijbestuur in oktober besloot om ook Wolswinkel te royeren: hij had zich ongepast uitgelaten in de media en was afspraken met het partijbestuur consequent niet nagekomen. „De partij is verdeeld in een harde kern van dierenactivisten enerzijds, en een groep die meer transparantie en meer democratie wil anderzijds”, zegt Katalin Clarijs, secretaris van Pink!, de jongerenorganisatie van de partij. „Dat zijn mensen die de afgelopen jaren zijn ingestroomd en niet bereid zijn om braaf mee te knikken met die harde kern.”

Foto Remko de Waal/ANP

Vlak na het royement van Wolswinkel traden de dissidenten nog naar buiten: vijftig ‘verontruste partijgenoten’ hekelden in een petitie aan het partijbestuur het royement van Wolswinkel. En die vijftig hadden de steun van meer dan vierhonderd partijgenoten, onder wie gemeenteraadsleden en fractiemedewerkers. Maar die zijn volgens Clarijs nooit een echt aanspreekpunt voor het partijbestuur geworden. „Iedereen opereert nu in wisselende verbanden en de onvrede over de partijtop en de politieke koers is groot.”

Familiesfeer

Zo’n gespannen sfeer als opmaat naar een congres is wennen voor een partij waar van oudsher meer een familiairesfeer dan een ruziecultuur heerst. De partij sleept sinds de Tweede Kamerverkiezingen in 2017 de ene verkiezingswinst na de andere binnen en heeft een uitdijend ledental, inmiddels achttienduizend. Maar die electorale successen doen de veenbrand niet smeulen.

De onvrede wordt nog eens aangewakkerd nu het partijbestuur de voorzitterskwestie bagatelliseert: de kwestie staat weliswaar prominent op de agenda, maar zonder een toelichting van het partijbestuur zelf. Waarnemend partijvoorzitter Ruud van der Velden verwijst naar een dinsdag verschenen advies van een interne commissie van beroep, bij wie Wolswinkel zijn royement had aangevochten. „Bezwaar ongegrond”, was woensdag de boodschap van het bestuur. Verdere uitleg kwam er niet. Terwijl uitleg nou precies is wat die ‘ongeruste partijleden’ van het partijbestuur willen krijgen.

Meer grip

Bovendien kwam het bestuur vorige week met voorstellen om de partijtop, bij de zoektocht naar een nieuwe voorzitter, meer grip te geven op de procedure en de selectie van kandidaten. Er moet een selectiecommissie komen, waarin leden van het partijbestuur én de partijleider de overhand hebben. Dat voorstel wordt door tegenstanders uitgelegd als een ‘overval’ op de interne partijdemocratie. Ook al verdedigt het partijbestuur zich met het gegeven dat het congres zelf om zo’n schriftelijke voorzittersprocedure had gevraagd.

En Wolswinkel zelf? Hij wacht af of hij zondag alsnog spreektijd krijgt. Maar daarna houdt hij het voor gezien: „Ik heb het punt bereikt waarop ik het niet meer kan. Ik denk dat het niet meer de beste besteding van mijn tijd is om te proberen, de Partij voor de Dieren om te vormen tot een democratische beweging.”