W szwajcarskim Bernie w latach 40. urzędował poseł RP Aleksander Ładoś. Jak ustalili dziennikarze "Dziennika Gazety Prawnej" Zbigniew Parafianowicz i Michał Potocki, polityk był jednym z inicjatorów akcji ratowania Żydów z warszawskiego getta. Ładoś załatwiał Żydom paszporty innych państw. To miało powstrzymać Niemców od ich mordowania, liczyli na to, że takich Żydów wymienią na własnych obywateli.

REKLAMA

Ładosiowi pomagali m.in. jego prawa ręka Juliusz Kühl, konsul Konstanty Rokicki i radca Stefan Ryniewicz. W akcję zaangażowany był również rabin Israel Chaim Eiss, któremu pomagali były poseł Abraham Silberschein i rodzina Sternbuchów z Montreux.

Akcja była możliwa m.in. dzięki pomocy konsula honorowego Pragwaju Rudolf Hügliego, który przygotowywał fałszywe paszporty na podstawie listy nazwisk, które przysyłali sami Żydzi z Polski. Fotokopia paszportu trafiała następnie do niemieckich urzędników. Wówczas dana osoba zamiast do obozu zagłady, była kierowana do obozu dla internowanych. Jak ustalił "Dziennik Gazeta Prawna", spośród 4 tys. paszportów.

Publikacja "DGP" odbiła się szerokim echem.

Tekst o akcji opublikował również kanadyjski dziennik "The Globe and Mail".