„Er wordt gestaakt door leraren, er is onvrede over het onderwijs, wij zijn de onderwijspartij. Maar ik weet niet wat onze lijn is. Wat is ons antwoord?” Op het podium van het Chassé Theater in Breda staan zaterdag tijdens het D66-partijcongres Tweede Kamerleden om vragen vanuit het publiek te beantwoorden. Deze is gericht aan onderwijswoordvoerder Paul van Meenen.

Die houdt een verhaal dat hij de afgelopen tijd vaker heeft moeten houden. Over dat hij zelf leraar is geweest, dat hij wéét dat het een zwaar beroep is, dat „door maatregelen die van vorige kabinetten komen” ook alleen maar zwaarder is geworden. Dat onderwijs bij D66 altijd op nummer één staat, ook tijdens de formatie én bij de onderhandelingen over de miljoenennota - „wat je ook in de krant leest”.

Lees ook: hoe lastig regeren het is met een coalitie van vier partijen

Het thema van het partijcongres is ‘kansengelijkheid’. De partij heeft honderdvijftig Syrische vluchtelingen uitgenodigd die in gesprek gaan met de D66-ministers Wouter Koolmees (Sociale Zaken) en Sigrid Kaag (Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) en met fractievoorzitter Rob Jetten. Zij kunnen hun vragen stellen over integratiebeleid, over werken in Nederland.

Het is ook het congres waarin de leden meermaals de fractie aansporen om zich meer te laten zien, om lef te tonen. Moties die door het partijbestuur ontraden worden, krijgen wel voldoende steun van de leden en worden daarmee toch aangenomen. Zo wordt een motie aangenomen van de Jonge Democraten, de politieke jongerenorganisatie van D66, waarin de Tweede Kamerfractie wordt opgeroepen om zich hard te maken de maximumsnelheid op alle auto- en snelwegen te verlagen naar 90 kilometer per uur. Jetten heeft dat voorstel eerder die dag „wel erg radicaal” genoemd.

Bij een andere motie, die de fractie oproept dat sigaretten nog alleen in speciaalzaken verkocht mogen worden, gebeurt hetzelfde. Tweede Kamerlid Antje Diertens probeert de zaal nog over te halen tegen de motie te stemmen. In het Preventieakkoord van staatssecretaris Paul Blokhuis (Volksgezondheid, CU), zegt ze, worden de regels al aangescherpt. Maar bij de interruptiemicrofoon klinkt: „We zijn hier niet bij het CDA-congres, dit is D66. Wat jammer dat Kamerleden dan zeggen: het staat al in een akkoord. Kom op, toon lef!” Die oproep levert hard geklap op.

Erelid Pechtold

Aan het eind van het congres wordt voormalig partijleider Alexander Pechtold bekroond tot erelid. Zichtbaar geroerd neemt hij een buste van Hans van Mierlo in ontvangst. De vacature voor zijn opvolger is nog altijd vacant. Twee van de grootste kanshebbers sluiten de dag af met speeches, en beiden spelen ze met de vele speculaties over hun ambities. Sigrid Kaag verwondert zich over mensen die zich afvragen of een moeder wel premier kan zijn. „Zullen we eens laten zien hoe het eruit ziet als een moeder premier is”, zegt Kaag. Na die opmerking verschijnt achter haar een foto van Maria Liberia Peters. Kaag voegt toe: „De eerste vrouwelijke premier van Nederland. Maar dan aan de andere kant van het Koninkrijk”, op de Nederlandse Antillen. De boodschap komt over.

Rob Jetten zegt even later dat hij „na een jaar van akkoorden sluiten” deze zomer de tijd heeft gevonden om zijn „eigen kompas scherper af te stellen”. In 1970 had Hans van Mierlo het D66-congres in dezelfde stad toegesproken. Van Mierlo riep de leden toen op „in hemelsnaam door te gaan met moed hebben om die dingen bij de naam te noemen, die naar ons eer, geweten en inzicht moeten gebeuren”. Jetten noemt het zijn „ultieme opdracht” om die woorden waar te maken. Ook voor zijn speech wordt een staande ovatie gegeven.