Woerden heeft de primeur. Vanaf deze week is het station daar 24 uur per dag op slot. Treinreizigers en uitzwaaiers kunnen alleen naar binnen als ze inchecken. Er staat voorlopig wel een onverschrokken informatiemedewerker bij de poortjes om uitleg te geven.

Afgesloten stations vormen de laatste fase van de invoering van de ov-chipkaart. Een megalomaan IT-project dat ruim een miljard euro kostte en jaren vertraging opliep en aanvankelijk zo lek was als een mandje. Maar de eindbestemming is nabij. Per 9 juli werd het papieren treinkaartje afgeschaft: je kunt alleen op pad met ov-chipkaart of een kaartje met wegwerpchip dat een euro duurder is. Hier staat een handig overzicht met alle veranderingen.

Sukkel

Zorgeloos reizen is er nog niet bij. Misschien ligt dat aan mij; ik was de sukkel die op zijn eerste treinreis naar de Studerende Zus in de Grote Stad drie verschillende kaartjes kocht: voor elke overstap één. Hoongelach was mijn deel.

Zo groen voelde ik me weer toen ik, op weg naar Brussel, aan een conducteur vroeg waar ik uit moest checken. In Rotterdam, waar de internationale trein vertrekt? Of moest ik uit de trein springen bij grensstation Roosendaal, uitchecken bij een paal en terugrennen naar het perron?

Twee conducteurs vertelden een ander verhaal, met een boete van veertig euro als gevolg. Waarom? Op het NS-forum zegt moderator Marjan dat je niet in- en uit hoeft te checken op weg naar het buitenland. NS International adviseert Businesscard-houders om een ‘internationaal vervoerbewijs te boeken vanaf het opstapstation’. Reizigersvereniging Rover zegt dat conducteurs internationale reizigers in Roosendaal vroegen in of uit te checken – onterecht.

Logica

Het lijkt onmogelijk om een uniform systeem te ontwikkelen voor een ov-aanbod dat zoveel uitzonderingen en tegenstrijdigheden bevat. Toch is het er. Op zoek naar de logica in de ov-infrastructuur wordt het me zwaar te moede. Toeslagzuilen. Overstapmeubels. Laadstations. In- en uitchecken. Nick & Simon. En dolende reizigers: mensen die overstappen van NS op Arriva klagen dat ze een boete krijgen als ze bij de juiste palen in de verkeerde volgorde uitchecken.

Hoe lok je treinmijders nog mee met een samenreiskorting als ze eerst een ov-chipkaart (7,50 euro) met tien euro saldo moeten kopen? Wat denken toeristen die 27,50 euro betalen om een station te betreden? Ze zouden een eenmalig kaartje met chip kunnen kopen, maar die mogelijkheid wordt niet enthousiast gepromoot.

Handiger was het, stellen de consumentenorganisaties, als de poortjes op de stations niet alleen een draadloze chip maar ook een papieren kaartje zouden accepteren. Dat systeem vind je in verschillende wereldsteden. Helaas: de ov-chipkaart is niet verzonnen om het de reizigers makkelijker te maken, maar de vervoerders. Zij hebben hun administratie op orde, zij kunnen bezuinigen op personeel, zij hebben minder last van zwartrijders en profiteren van niet geclaimde uitcheckboetes.

Bliep

Meestal stemmen technologische vernieuwingen en dingen die ‘bliep’ zeggen me optimistisch. Leve de vooruitgang, weg met dat papier. Maar de ov-chipkaart lijkt een te bruusk afgestelde firewall, waarbij vergissingen altijd in het nadeel van de reiziger uitvallen. Was er maar een frisse start-up die een gebruiksvriendelijk, laagdrempelig systeem à la Uber bedacht. Niet voor taxi’s maar voor het openbaar vervoer. Motto: users first.

Rover vroeg of de ov-chipkaart zelf niet de korting op een traject uit kon rekenen – beter dan suf wachten met inchecken tot 8.55 uur, na de spits. Dat zou een fluitje van een cent moeten zijn voor een systeem dat al onze bewegingen kent. “Helaas; technische beperkingen”, kreeg Rover te horen. Users first, daarvoor is de ov-chipkaart niet gemaakt.

een greep uit de lezersreacties:

In Finland check je in en uit met je pinpas of creditcard.En niet tussen vervoerders in,ik weet niet eens of ze verschillende vervoerders hebben! Lijkt me ook niet het problem van de klant immers. (Jacqueline Gaertner)

De NS kan de technische beperkingen van hun core-business al niet aan. Daar komt dan het ingewikkelde systeem van de Ov.-kaart bij. ‘Helaas’ wordt/is het kernwoord van de organisatie. En de klanten? Dat zijn toch niet de mensen die er echt toe doen en ze mogen blij zijn dat ze (meestal) vervoerd worden. Ze maken immers gebruik van ingewikkelde zaken. (Henk)

Er kan ook nog verkeerd worden uitgecheckt op gedeelde stations (zoals bijvoorbeeld Amsterdam Amstel of Schiedam Centrum), uitchecken met een verkeerde kaart kost al snel 10 of 20 euro en een flinke berg administratie om het recht te zetten, kortom, er is nog heel erg veel te verbeteren.Vanmorgen kreeg ik een email vanuit het Londense TFL (Transport for London), die mij vertelde dat er heel wat nieuwe problemen gaan ontstaan wanneer ook contactloos betalen met de bankpas door NS ingevoerd kan worden.De reiziger moet zelf nog veel te veel keuzes vooraf maken, terwijl een modern systeem de reiziger hier eenvoudig over kan informeren.De kaart is er niet voor de reiziger, dat is duidelijk. (Alexander van Dijl)

Er schijnt nog een rechtszaak te lopen van Mendel Mobach tegen de OV Chipkaart en voor het behoud van het papieren treinkaartje. En ik hoop dat hij die wint, want dat hele OV Chipkaart systeem, daarmee vergeleken is Orwells futuristische roman peanuts! (Maarten Brandt)

Het is ook interessant om te lezen hoe onze buren over onze chipkaart denken: (Wim Keijzer)

Gewoon massaal niet meer met de trein reizen, zeg maar een reizigers staking. Dan piepen ze wel anders. Maar onze samenleving is veel te ver geïndividualiseerd om nog ‘met zijn allen’ ergens tegenin te gaan. Het is dus onze eigen schuld, niet assertief genoeg. Ik huur tegenwoordig gewoon een Greenwheels autootje, net zo duur of zo goedkoop als met de trein en vele malen meer comfortabel en van deur tot deur. (Ton Werkhoven)

Sinds ik op onverklaarbare manieren geld ben kwijt geraakt via de ov-chip kaart vermijd ik het openbare vervoer zoveel mogelijk. (Michel Vos)