Nicolás Maduro. Beeld EPA

Woensdag benoemde de Venezolaanse parlementsvoorzitter Juan Guaidó zichzelf ten overstaan van tienduizenden mensen als interim-president van Venezuela, dat al jaren lijdt onder het regime van de socialistische Maduro. De Verenigde Staten erkenden Guaidó daarop onmiddellijk als de rechtmatige leider van het Zuid-Amerikaanse land. Niet veel later volgden onder andere Canada, Brazilië en Argentinië. Landen als Rusland en Turkije verklaarden echter achter Maduro te blijven staan.

De Europese Unie beperkte zich tot een verklaring waarin de lidstaten ‘met kracht oproepen een politiek proces te beginnen dat leidt tot vrije en eerlijke verkiezingen, in lijn met de Grondwet’. Daarmee bewandelt de EU een middenweg, al zal Maduro daar anders over denken. Minister Stef Blok (Buitenlandse Zaken) houdt vooralsnog vast aan de EU-verklaring, laat een woordvoerder weten.

Geen bestaansrecht

Blok handelt daarmee in lijn met de wensen van de regeringspartijen CDA, VVD, D66 en ChristenUnie. Volgens D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma heeft Guaidó ‘als enige een democratisch mandaat om Venezuela van de rand van de afgrond terug te halen’, maar kan hij de titel president pas dragen na democratische verkiezingen. Voor Maduro is geen plek meer, zegt Sjoerdsma. ‘Hij heeft zijn volk in de steek gelaten.’

De erkenningsvraag moet op Europees niveau worden besproken, stelt ook VVD-Kamerlid Sven Koopmans. Wel verdient Guaidó ‘op z’n minst onze politieke steun’. ‘Het regime van Maduro heeft geen bestaansrecht: er is sprake van onderdrukking met grof geweld, wanbestuur, vluchtelingen.’

Dat laatste thema raakt het Nederlandse koninkrijk, benadrukt Koopmans: Aruba, Bonaire en Curaçao liggen voor de kust van Venezuela. ‘Dat moeten we beschermen.’

Couppoging

Binnen de oppositie verschillen de partijen onderling sterk van mening. De PvdA pleit voor het erkennen van Guaidó als president van Venezuela, zodat zijn interim-regering eerlijke en vrije verkiezingen kan uitschrijven. ‘We veroordelen het geweld door de veiligheidsdiensten (van president Maduro, red.) en vragen minister Blok om dat ook te doen’, licht PvdA-Kamerlid Lilianne Ploumen toe.

De SP spreekt juist van een ‘couppoging’ tegen het socialistische regime van Maduro. ‘De kritiek op zijn regering is terecht’, zegt Kamerlid Sadet Karabulut. ‘Maduro heeft er een zooitje van gemaakt en er is veel af te dingen op hoe de verkiezingen zijn verlopen, maar de facto is hij nog steeds de president. Voor een democratische partij als de SP kan het steunen van een couppoging nooit het antwoord zijn.’

Karabulut noemt het ‘opvallend’ dat de Verenigde Staten Guaidó vrijwel direct na zijn zelfverklaarde inauguratie als de rechtmatige president erkenden. ‘Alsof het zo was afgesproken.’

Enthousiast

Aan de andere kant van het politieke spectrum toont FvD-leider Thierry Baudet zich ‘heel enthousiast over wat er nu gebeurt in Venezuela’. ‘Het regime van Maduro is een van de meest zorgwekkende ter wereld. Van de verhalen van Venezolanen krijg je kippenvel.’

Volgens Baudet zou de Nederlandse regering Guaidó alleen moeten erkennen als zij ook bereid is tot de ultieme consequentie: een militaire interventie. ‘Als ik Rutte was, zou ik met landen als de VS en Brazilië bellen om te vragen wat het plan is. Onze partij is heel kritisch geweest over een regime change in het Midden-Oosten, maar Venezuela is een westers land met een democratische traditie. Als een interventie ergens zinvol is, is het daar.’