Winkelketen Primark is een van de partijen in de nieuwe retail-cao. Beeld Reuters

Lage-inkomensvoordeel? LIV? Nooit van gehoord.

Dat is niet zo gek. De regeling bestaat sinds 2017 en wordt dit najaar voor het eerst uitgekeerd. De regering wil bedrijven stimuleren om meer mensen aan de onderkant van de arbeidsmarkt aan te nemen. De werkgever krijgt daarom tot 1 euro subsidie per werknemer per uur voor personeel dat tussen de 9,80 en 12,30 euro verdient (100 tot 125 procent van het wettelijk minimumloon). Het voordeel per medewerker is maximaal 2.000 euro in een jaar. De enige extra voorwaarde is dat de werknemer gemiddeld 24 uur per week werkt (1.248 uur per jaar).

‘Het LIV kan net dat zetje in de goede richting zijn om mensen die (langdurig) werkloos zijn aan het werk te helpen of te houden’, schrijft het ministerie van Sociale Zaken. Dat zetje kost flink wat geld: zo’n 500 miljoen euro per jaar. Het geld gaat naar 93,5 duizend werkgevers met in totaal 400 duizend werknemers die in deze categorie vallen.

Klinkt goed, wat is er mis mee?

Wellicht stimuleert de regeling werkgelegenheid, we weten het nog niet. De evaluatie laat nog even op zich wachten, minister Koolmees van Sociale Zaken heeft daarvoor tot eind 2020 de tijd. Maar vakbond FNV vermoedt negatieve effecten. Het lage-inkomensvoordeel prikkelt bedrijven om de inkomens van de mensen die ze aannemen, laag te houden, denkt FNV-bestuurder Linda Vermeulen.

Vorige week sloten vakbonden CNV, De Unie en AVV een akkoord met werkgevers in de detailhandel (onder andere modeketens, woonwinkels, tuincentra). Werknemers krijgen 1 procent extra loon en hun salarissen stijgen mee met het minimumloon (circa 1 procent per halfjaar). FNV, de grootste bond, deed niet mee aan de onderhandelingen en is – geen verrassing – kritisch over het resultaat. Vermeulen: ‘Waarom krijgen zij geen echte loonsverhoging?’

Op Twitter munt de vakbondsbestuurder de term #primarkpremie, naar de Britse winkelketen die in Nederland deelneemt aan de retail-cao. Primark maakte vorig jaar 400 miljoen winst en heeft geen subsidie nodig, meent Vermeulen.

Heeft FNV gelijk en wordt de subsidie oneigenlijk gebruikt?

Waar rook is, hoeft nog geen vuur te zijn. Volgens Paul te Grotenhuis, woordvoerder van branchevereniging Inretail, biedt het akkoord met de bonden koopkrachtbehoud voor de werknemers. Daarom is gekozen om de lonen mee te laten groeien met het minimumloon, stelt hij. ‘Het lage-inkomensvoordeel heeft geen enkele rol gespeeld in de totstandkoming van de cao.’

Ook Jacqueline Twerda van vakbond CNV, betrokken bij het akkoord, zegt dat de subsidie geen factor was in de onderhandelingen. In het verleden ontbrak een cao en steeg het minimumloon in de detailhandel sneller dan het salaris van mensen hoger in het loongebouw, vertelt ze. ‘Wij hebben dat gerepareerd.’ Alle werknemers gaan nu stappen maken, stelt ze. ‘Daar is hard voor gestreden.’

Welke branches profiteren het meest van het lage-inkomensvoordeel?

Een kwart van de circa 500 miljoen euro gaat naar de horeca en de detailhandel, becijferde het UWV dit voorjaar. De uitzendbedrijven volgen op de derde plaats met 7 procent. De cao voor de detailhandel gaat gelden voor 170 duizend werknemers. Werkgevers en bonden kunnen niet precies zeggen hoeveel van die werknemers minder dan 125 procent van het minimumloon verdienen. Een grove schatting op basis van de UWV-cijfers: de winkeliers ontvangen samen zo’n 60 miljoen euro subsidie voor hun werknemers in de laagste loonschalen.