'Rood' van Marco Borsato draait op de radio, Balkenendes tweede kabinet valt en Zwartboek wint drie Gouden Kalveren. Het is 2006 en bijna iedereen heeft een postkantoor en een Rabobank in de buurt. De opvolger van de Boerenleenbank is met 1240 locaties de grootste keten van Nederland, gemeten in vestigingen. Het postkantoor volgt met 765 vestigingen, in de ranglijst van retailonderzoeksbureau Locatus.



Inmiddels is het tien jaar later. Alle postkantoren zijn gesloten, de V&D is failliet en Videoland is als een doos oude VHS-tapes uit het dagelijks leven verdwenen. Maar er zijn ook winkelketens die juist een groeispurt hebben gemaakt. Het aantal vestigingen van de Action is meer dan verdubbeld en Wibra en Zeeman openden tientallen nieuwe winkels - sinds de crisis hebben we meer oog voor koopjes. Ook Blokker, waar nu opnieuw ontslagen vallen, mag terugkijken op een groei over tien jaar.

Supermarktoorlog

Ook bij het doen van boodschappen werden we prijsbewuster. Aldi en Lidl openden honderden nieuwe winkels en staan allebei in de top 20 van ketens met de meeste vestigingen. Onbetwiste marktleider is nog steeds Albert Heijn, die met 850 vestigingen de tweede plaatst inneemt. Op de eerste plaats troont inmiddels Kruidvat. De drogist heeft 891 vestigingen.



Supermarktketen Jumbo, die tien jaar geleden niet eens in de top 100 stond, is opgeklommen tot de vierde plaats. Dat kon onder meer door het overnemen van C1000 en Super de Boer. Die grootgrutters verdwenen tijdens de supermarktoorlog, evenals de in 1917 opgerichte Edah. Spar en Attent overleefden de strijd, maar krompen flink.



Onbemande tankstations

Behalve een supermarktoorlog woedde het afgelopen decennium ook een benzineoorlog. Auto's worden zuiniger en automobilisten tanken steeds minder. De gevolgen zijn goed zichtbaar in de ranglijst: Shell, Texaco, Total, Esso, BP en Avia sloten gezamenlijk bijna 800 vestigingen. Onbemande tankstations, zoals Tinq, Tango, Tamoil en Firezone, vechten zich juist omhoog in de top 100.

Ontspanning regel je online

Nadat de crisis uitbrak, werden er minder vakanties geboekt. Het aantal reisbureaus in de top 100 halveerde en het gezamenlijke aantal vestigingen nam met ruim 80 procent af.



Nu zijn vakanties ook gemakkelijk via internet te regelen. Net als films en muziek. Dat merkten ook videotheken als Film Club en Videoland. Die laatste keten bestaat nog wel, maar het aantal vestigingen is gekelderd. Ook de Free Recordshop verdween. In 2006, toen 'Op weg naar geluk' van Jan Smit er over de toonbank vloog, was het nog een van de grote stijgers in de top 100. Maar de 185 vestigingen van destijds zijn inmiddels allemaal gesloten, net als die van de Music Store.



Nieuwkomers

Internet is overigens niet automatisch een bedreiging. Kledingwinkel Shoeby combineert een prijswinnende webshop met ruim 200 fysieke vestigingen. Het is een van de namen die nog niet voorkwamen in de top 100 van 2006. Net als kapperketen BrainWash (153 vestigingen), pizzakoerier Domino's (167 vestigingen) en fastfoodketen Subway (170 vestigingen).

Online bankieren

Ook bankieren gaat via internet steeds makkelijker en dat maakt bankvestigingen minder nodig. Van de 1240 Rabobank-vestigingen is nu nog minder dan de helft over. Ook ABN Amro sloot honderden vestigingen, maar de SNS Bank breidde het aantal vestigingen juist uit. De bank met de meeste vestigingen is nu de Regiobank.



Los van alle verschuivingen, zijn er ook dingen die min of meer hetzelfde bleven. Het totaal aantal vestigingen van alle winkels in de top 100 nam slechts licht af, van 25.394 naar 24.615. De Keurslager en de Echte Bakker zagen het aantal vestigingen enigszins dalen, maar prijken nog steeds in de top 20. Ook aan de positie van fastfoodgigant McDonald's en speelgoedwinkels als Bart Smit en Intertoys veranderde weinig. Kleine kinderen zullen hun ouders daar naartoe blijven slepen. Maar het blijft de vraag of die ketens er nog zullen zijn als die kinderen zelf ouders zijn.