De Belgische systeemcrisis is compleet. Kan het zijn dat Belgischgezinde politici niet meer echt geloven in België? Dat ze dat dan eerlijk toegeven. Als men geen risico meer wil nemen voor België, moet men er ook geen lippendienst aan bewijzen. Wie nog gelooft in België, moet voor paars-groen gaan.

Op de redacties moet men eergisteren een zucht van opluchting hebben geslaakt. Eindelijk valt de federale regeringsvorming in haar normale plooi: het af-en-aanrijden aan het koninklijk paleis, de wederzijdse verwijten van de partijvoorzitters, de duiding daarvan door de commentatoren, de spanning over de volgende plotwending. Eindelijk krijgen we wat waar voor ons geld: drama en pathos. Dat zijn de noodzakelijke ingrediënten voor een geslaagde regeringsvorming. Het is wat traag op dreef gekomen, maar uiteindelijk komt het wel goed. Eerst moet het drama naar een climax gaan. Daarna volgt het happy end: België is nog maar eens gered.

Schermvullende weergave ©Photo News

Toch is het deze keer anders. Er is een knagende twijfel. Er zijn zoveel onbeantwoorde vragen. Hoe komt het dat de regeringsvorming vijf maanden lang zo een schimmige bedoening was? Waarom heeft men zo lang op de pauzeknop gedrukt? Waarom kregen we de episode van de voorbije dagen niet al in juli te zien? De redenen daarvoor (voorzittersverkiezingen, regionale formaties…) klinken als goedkope voorwendsels. Het zijn uitvluchten om de realiteit niet onder ogen te moeten zien: de Belgische systeemcrisis is compleet.

Maar wacht even. Er is toch een voor de hand liggend alternatief voor een regering met de N-VA en de PS? De paars-groene formule is toch niet vergezocht? Onuitgegeven is ze alvast niet. De eerste regering-Verhofstadt wordt over het algemeen gezien als een succes. Een federale regering zonder meerderheid in een van de twee taalgroepen is al meer dan tien jaar de regel. Het is ook geen wet van Meden en Perzen dat partijen daarvoor worden afgestraft. De regering-Di Rupo had geen meerderheid in Vlaanderen, maar de Vlaamse coalitiepartners kwamen versterkt uit de verkiezingen van 2014.

Mocht er geen alternatief zijn voor een regering met de N-VA, dan kan je stellen dat die partij moreel verplicht is België te besturen.

Groen, Open VLD en de sp.a zijn ook de meest Belgischgezinde partijen in Vlaanderen. Ze moeten niets weten van confederalisme en hebben altijd het orthodoxe federalisme verdedigd. En dat houdt in dat een federale regering geen meerderheid in beide taalgroepen moet hebben. De paars-groene partijen lijken nog echt te geloven in België. Waarom slaan ze dan niet de handen in elkaar om het land te redden? Waarom proberen ze de kiezer niet te bewijzen dat het federale België wél nog werkt?

Te zwak

Blijkbaar durven ze dat niet. Misschien zijn de traditionele partijen in Vlaanderen gewoon te zwak geworden om nog risico’s te nemen. Een liberale partij met pakweg 20 procent van de stemmen zou allicht gemakkelijker de sprong wagen. Maar met 13,5 procent is er nog amper een buffer tegen electorale nederlagen. Als de Vlaamse kiezer de paars-groene regering toch niet lust, wenkt voor Open VLD de kiesdrempel.

De Belgischgezinde politici moeten hun risicoaversie overwinnen en Belgisch staatsmanschap aan de dag leggen. Ze moeten hun verantwoordelijkheid opnemen en België besturen.

Het klopt dat de traditionele partijen overal in Europa pluimen laten. Maar dat is nergens zo spectaculair als in Vlaanderen. De klassieke partijen verliezen in veel landen dan wel terrein, ze blijven groot genoeg om de politieke regie in handen te houden en desnoods samen een grote coalitie te vormen. In Vlaanderen halen de drie traditionele partijen samen nog een schamele 38,5 procent. Het gevolg is dat voor het eerst in de Belgische geschiedenis de drie klassieke families federaal geen meerderheid meer hebben. In 2011 kon het regime zich nog dankbaar vastklampen aan de ultieme reddingsboei van de tripartite. Vandaag is die er niet meer.

De Belgische constructie is door en door vermolmd. De twee landsdelen drijven steeds verder uiteen. Mede als gevolg daarvan werden de traditionele partijen in de marginaliteit geduwd door het Vlaams-nationalisme. Die politieke familie is vandaag even dominant in Vlaanderen als de christendemocratie tot en met de jaren zeventig. De Vlaams-nationalisten zien geen heil in het federale systeem en hebben dat nooit onder stoelen of banken gestoken. Het is dan ook absurd dat uitgerekend zij de vraag krijgen ‘verantwoordelijkheidszin’ aan de dag te leggen en België te redden.

Chaos

Mocht er geen alternatief zijn voor een regering met de N-VA, dan kan je argumenteren dat die partij moreel verplicht is België te besturen. Dat de Vlaams-nationalisten, in het belang van de burgers, hun overtuiging opzij moeten schuiven om een chaos te vermijden. Het verwijt dat ze een verrottingsstrategie volgen zou in dat geval enig hout snijden.

Maar er is wel een voor de hand liggend alternatief. De Belgischgezinde politici moeten het heft in handen nemen en een paars-groene regering vormen. Ze moeten hun risicoaversie overwinnen en Belgisch staatsmanschap aan de dag leggen. Ze moeten hun verantwoordelijkheid opnemen en België besturen.