Lang was hij vooral mentor van Thierry Baudet, vanaf dinsdag maakt hoogleraar Paul Cliteur (63) de handen vuil als fractieleider van Forum voor Democratie in de Eerste Kamer. In zijn spoor een stoet onervaren senatoren.

Fractieleider worden zag Paul Cliteur eerst niet zitten. “Ik zie mezelf als de ideale tweede man.” Toch wezen de andere elf Eerste Kamerleden van FvD hem aan via een biechtstoelprocedure. Dus stapt Cliteur definitief uit de schaduw van zijn pupil Thierry Baudet. De voorzitter krijg steun van een penningmeester, secretaris en liefst twee vicevoorzitters.

De keuze voor Cliteur zou uit het spoorboekje van Baudet kunnen komen. De verstoten mede-partijoprichter Henk Otten zit immers ook in de senaat. Met Cliteur heeft Baudet iemand in de Eerste Kamer die hij blindelings vertrouwt.

De band tussen de twee gaat jaren terug. Baudet was nog een anonieme student toen hij op hoogleraar rechtswetenschap Cliteur afstapte: “Mijn naam is Thierry Baudet. Ik ga promoveren. En dat ga ik bij ú doen. Zeg maar hoe ik dat regel.” En zo ging het ook. Baudet mocht eerst in een leesclubje van Cliteur. Dat mondde uit in een etentje. Het dinertje werd een vriendschap.

Bankier

Promotor Cliteur wakkerde het conservatisme in Baudet aan, werd zijn intellectuele mentor. “Als Paul niet op mijn pad was gekomen, dan was ik advocaat geworden, of bankier,” zei Baudet eens. In plaats daarvan schreven de twee opinieartikelen. Met daarin denkoefeningen die ze sinds het ontstaan van Forum ook politiek prediken, zoals hun termen voor de ‘haat’ tegen de eigen of Westerse cultuur. Cliteur sprak van ‘occidentofobie’, Baudet van ‘oikofobie’.

Baudet vond in Cliteur een ‘scherpe’ conservatieve denker. Iemand die het ‘cultuurmarxisme’ hekelt als hijzelf. Die vecht voor referenda. Iemand die Wilders verdedigde in zijn minder-Marokkanenproces omdat Cliteur vond dat de PVV-leider niets zei over ‘ras’, maar over ‘nationaliteit’. En iemand die, net als Baudet, graag met vertoon een punt maakt.

Veelzeggend is de anekdote dat Cliteur als tiener wilde bewijzen dat onbaatzuchtige liefde niet bestaat. De scholier schoor zijn hoofd kaal en belde aan bij z’n vriendinnetje. Zij maakte het uit en Cliteur was allerminst verdrietig: hij had zijn gelijk bewezen.

Ooit was Cliteur lijstduwer van Partij voor de Dieren. Beeld Robin van Lonkhuijsen/ANP

Het deert Baudet geheel niet dat de hoogleraar in academische kringen nu en dan een eenling is. In het tv-programma Buitenhof schopte Cliteur tegen religie omdat dit, vindt hij als verlichtingsdenker, altijd geweld met zich meedraagt. De islam in de eerste plaats. Culturen zijn niet gelijk, zegt hij al vanaf 2001. De ene beschaving is verder dan de andere.

Zulke standpunten wekken woede in de wetenschappelijke wereld, maar Cliteur matigt zijn toon niet. Precies wat Baudet bewondert.

Het duurt even voor ze samen politiek actief worden. Cliteur heeft eerder onderdak gevonden bij de VVD en is later lijstduwer van de Partij voor de Dieren. Dan rolt hij langzaam Forum binnen. Eerst als adviseur. Dan op het wetenschappelijk bureau. Nu als leider in de senaat.

In zijn kielzog volgt een rij al even politiek onervaren FvD’ers: econoom Henk Otten, publiciste Annabel Nanninga, hoogleraar Paul Frentrop, schaakgrootmeester Loek van Wely en luchtverkeersleider Johan Dessing. Plus makelaar Jeroen de Vries, die als FvD-woordvoerder wel iets weet van het politiek bedrijf.

Makke lammetjes

De senaatsfractie lijkt veroordeeld tot de oppositie. Baudet stelde nogal hoge eisen aan samenwerking met coalitiepartners. In ruil voor steun zouden de ministers Ollongren (Binnenlandse Zaken) en Wiebes (Klimaat) moeten aftreden vanwege het afschaffen van het referendum en de klimaatplannen. Het kabinet heeft er nog geen blijk van gegeven dat het hierop ingaat.

Wél wil Forum de nieuwe senaatsvoorzitter leveren. De partij schoof oud-generaal Toine Beukering naar voren. Die baarde dit weekeinde opzien door in een interview te stellen dat joden in de Tweede Wereldoorlog als ‘als makke lammetjes door de gaskamers werden gejaagd’. Bovendien stelt Beukering dat niet per se Russische militairen, maar ‘ook een Oekraïense gek’ de MH17 kan hebben neergehaald. Uit de verbolgen reacties daarop van binnen en buiten de politiek blijkt wel dat die opmerkingen Beukerings populariteit niet ten goede zijn gekomen. Naar verwachting kiest de Eerste Kamer haar nieuwe voorzitter op 25 juni.