Dat blijkt uit een analyse van het lagerentebeleid door de studiedienst van de Europese Centrale Bank. Die heeft voor de eurozone als geheel en voor negen lidstaten berekend wat het effect van het beleid was op de rente-inkomsten en -uitgaven van banken, huishoudens, bedrijven en de overheid.



Voor de hele eurozone heeft de lage rente een licht positief inkomsteneffect gehad, maar België heeft juist aan rente-inkomsten moeten inboeten. Het negatieve effect tussen eind 2008 en eind 2016 bedraagt ongeveer 1 procent van het bruto binnenlands product. Geen enkel ander land leed in die mate onder de lage rente. De Belgische gezinnen en in mindere mate de banken schoten erbij in. De overheid en het bedrijfsleven hadden dan weer voordeel van de lage rente.



De verklaring ligt voor de hand. Belgen zijn, mede door het overheidsbeleid, noeste spaarders. De lage rente heeft daardoor een extra zware impact gehad. De massa spaargeld is gestaag minder goed gaan renderen en brengt al geruime tijd te weinig op om de inflatie te compenseren. In bijvoorbeeld Nederland is de situatie heel anders. Daar hebben de gezinnen zich juist, ook door het overheidsbeleid, zwaar in de schulden gestoken. Zij hadden dus voordeel bij de lage rente, zo wijzen de gegevens van de ECB uit. Bijvoorbeeld doordat ze veel goedkopere hypotheken konden afsluiten, en hun woonleningen tegen gunstigere voorwaarden konden herfinancieren. Voor de economie van Duitsland en Oostenrijk was het lagerentebeleid op de inkomsten grosso modo neutraal. Frankrijk was, naast België, het enige land dat er nadeel van ondervond. In dit geval doordat de Franse banken er veel inkomsten door moesten derven.



De ECB benadrukt overigens dat de impact van het lagerentebeleid niet alleen beoordeeld mag worden op de directe rente-inkomsten. Door de lage rente is de economische groei aangewakkerd, wat voor positieve effecten heeft gezorgd op werkgelegenheid, investeringen, bedrijvigheid en overheidsfinanciën.