Ireen Wüst van spanning tot ontlading tijdens de slotrit van twee concurrenten. Haar tijd blijkt goed voor goud. Beeld Klaas Jan van der Weij / de Volkskrant

Ireen Wüst had een A4'tje volgeschreven voor de keukentafelbijeenkomst waarin ze ontvouwde hoe zij bij de Winterspelen van Pyeongchang haar vierde (individuele) gouden medaille op rij zou kunnen winnen. Het was april 2015. Haar oud-coach Gerard Kemkers luisterde naar haar ideeën, net als haar nieuwe coach Rutger Tijssen en sportmarketingman Patrick Wouters.



Dat plan, Team4Gold geheten, bracht Wüst (31) maandagavond in opperste concentratie ten uitvoer. Ze won in Zuid-Korea de 1.500 meter, exact twaalf jaar nadat ze als 19-jarig talent op haar eerste Winterspelen goud had veroverd op de 3 kilometer. Tussendoor won ze nogmaals een olympische 1.500 meter en 3 kilometer. Vier gouden medailles in vier Winterspelen, een unicum. 'De cirkel is rond', riep coach Tijssen, nadat hij haar maandag hoog had opgetild.

Kerels nodig

Drie jaar geleden lag die glorieuze uitkomst niet voor de hand. De commercie zag Wüst niet staan. Terwijl Sven Kramers aanwezigheid in een schaatsploeg als een magneet op sponsors werkt, was Wüst afhankelijk van een vrijgevige miljonair, Dirk-Jan Bakker. Dankzij hem kon ze bij het vrouwenteam van coach Marianne Timmer aan de slag.



Wüst reed dat jaar tamelijk bleek rond. Nog voor de titeltoernooien nam ze de beslissing. Ze zou kappen met de vrouwenploeg. Ze was er open over: ze had kerels nodig om beter te worden. Wouters, lang de teammanager van de opgeheven TMV-ploeg, moest voor geldschieters zorgen. Dat ging te langzaam, waardoor ze gedwongen werd eigen spaargeld in het sponsorloze Team4Gold te steken. Dat was gedurfd. Ze had aardig verdiend, maar ze was zeker niet de schaatsmiljonair die Kramer is geworden met minder olympisch succes.



In 2010 moest zij, na de hoofdprijs in Vancouver, haar halve salaris inleveren bij TVM. In 2014, na weer een olympische topprestatie in Sotsji, dacht ze bij Kemkers te kunnen blijven. Die zou een topploeg willen voortzetten, zonder de vertrokken Kramer. Het kwam niet voor elkaar. Zo werd Wüst gedwongen haar eigen weg te zoeken. 'Ireen hoefde geen salaris, zolang wij geen hoofdsponsor hadden binnengehaald', zegt manager Wouters over de lastige maanden van 2015, toen de kosten opliepen. De redding kwam pas na ruim een half jaar: het bedrijf Justlease was bereid geld in het plan van Wüst te steken.

Beeld anp

Timide

'Waarom dat is?' Wouters herhaalt de vraag hoe het toch mogelijk is dat Wüst, de succesvolste olympiër uit de Nederlandse sportgeschiedenis, op sponsors zo'n beperkte aantrekkingskracht heeft. Dan: 'Laten we van het moment genieten. Olympisch goud. Als het moet, dan kan zij boven zichzelf uitstijgen. Dat is haar uitzonderlijke klasse.'



Sportmarketingspecialist Frank van den Wall Bake zegt dat het verschil tussen Kramer en Wüst simpel te verklaren is. 'In de eerste plaats is Ireen een vrouw, geen man. Bij schaatsen gaat veel meer aandacht naar de mannen dan naar de vrouwen. Dat geldt voor heel veel sporten.'



Het andere verschil is het profiel. Van den Wall Bake: 'Kramer is een lefgozer. Ireen is ietwat timide, zeer fatsoenlijk ook, een voorbeeldige meid. Er hoort voor een stevig profiel een scherp randje te zijn. Iemand als Peter Sagan in het wielrennen kun je als voorbeeld nemen. Je moet jezelf verkopen in de sport. Dat is van deze tijd.'

Spanning bij Ireen Wüst terwijl ze de ritten afwacht. Beeld anp

A4'tje

Na dit seizoen moet Wüst voor de laatste twee jaar van haar carrière weer op zoek naar een geldschieter: sponsor JustLease gaat volgens bronnen in de schaatswereld door met een ploeg jonge schaatsers. Dat is wrang voor Wüst die haar medailletotaal via de ploegachtervolging waarschijnlijk nog opschroeft tot elf. Als ze weer goud wint, stijgt ze op de ranglijst van succesvolste wintersporters aller tijden van de zevende naar de vierde plek.



Wüst zelf zei maandag niet te geloven dat de band met Rutger Tijssen, haar coach van de laatste drie jaar, ten einde is. Als ze dit seizoen twijfelde, stond hij klaar om haar op te beuren. Hij zorgde ook dat de wrijving in hun schaatsploeg nooit uit de hand liep. De jongeren hadden het soms gehad met Wüst, die weinig op heeft met kleine wedstrijen en slechts interesse toonde voor de Winterspelen.



Die olympische hartstocht viel in april 2015 ook te beluisteren aan de keukentafel, toen ze haar drie vertrouwensmannen probeerde te overtuigen van haar motivatie. Het handgeschreven A4'tje heeft manager Patrick Wouters bewaard, zo vertelde hij maandag. Het zou in het sportmuseum horen, zei hij. 'Naast dat olympische goud stonden er meer doelen: een wereldtitel allround en twee wereldrecords. Ireen is nog niet klaar.'

Marrit Leenstra pakte brons. Beeld anp