Afera KNF doprowadzi do potężnej zmiany układu sił w obozie władzy

Do tej pory największy wpływ na obsadę instytucji finansowych w państwie miał sojusz Glapiński/Ziobro/SKOK-i. Premier nie był w stanie z nim wygrać.

Narzędziem tej grupy był prezes KNF Marek Chrzanowski, bohater najnowszej afery korupcyjnej

Wybuch skandalu został przez premiera wykorzystany do pozbycia się Chrzanowskiego. Choć szef KNF nie chciał odchodzić, to Morawiecki wymusił dymisję

To premier wskaże nowego szefa KNF. A zatem to on stanie się nowym rozgrywającym w instytucjach finansowych

To było bolesne upokorzenie. Na początku 2017 r., jeszcze jako wicepremier w rządzie Beaty Szydło, Mateusz Morawiecki lansował na szefa Giełdy Papierów Wartościowych swego znajomego Rafała Antczaka, członka zarządu firmy doradczej Deloitte Consulting. Antczak został nawet wybrany na prezesa przez walne zgromadzenie akcjonariuszy giełdy, na którym większość głosów ma skarb państwa. Tyle że prezesem tej kluczowej dla rynku finansowego instytucji nigdy nie został.

Nie dostał zgody Komisji Nadzoru Finansowego, która uznała, że brakuje mu doświadczenia na stanowiskach kierowniczych w instytucjach finansowych. Wszystko wskazuje na to, że był to tylko pretekst. A przynajmniej tak to potraktował Morawiecki. Z jego rekomendacji Antczak został wkrótce wiceprezesem państwowego banku PKO BP, co było jawną kpiną z zastrzeżeń KNF. Skoro Antczak nie miał kwalifikacji, by kierować giełdą, to jakie miał kompetencje, by zasiadać w zarządzie największego banku w Polsce?

Ale nie o Antczaka w tej sprawie chodziło. To była tylko drobna potyczka w wojnie o kontrolę nad całym sektorem finansowym w kraju.

ZOBACZ RÓWNIEŻ: Afera wokół szefa KNF. Co wiemy do tej pory?

Druh Kaczyńskiego

Chętnych do władania gospodarką - a zatem pieniędzmi i stanowiskami - od początku rządów PiS było wielu. Morawiecki zaczynał w 2015 r. jako wicepremier i minister rozwoju i szybko wyeliminował ministrów finansów oraz skarbu, połykając ich imperia. Ale gospodarka to nie tylko stanowiska ministerialne. Morawieckiemu wyrósł konkurent, którego pokonać było nie sposób - Adam Glapiński, od połowy 2016 r. prezes Narodowego Banku Polskiego.

Glapiński to druh Jarosława Kaczyńskiego z poprzedniej partii, z Porozumienia Centrum. Był ministrem w rządach współtworzonych przez PC i do dziś ma szczególny dostęp do prezesowskiego ucha. Nawet gdy Morawiecki rok temu został premierem, otrzymując od Kaczyńskiego dużą polityczną władzę, wciąż nie miał wpływu na sporą część instytucji finansowych. Bo to była domena Glapińskiego, który zawarł taktyczne sojusze z innymi ośrodkami w PiS niechętnymi Morawieckiemu - z otoczeniem Zbigniewa Ziobry oraz politykami związanymi z kasami SKOK.

Morawiecki w defensywie

Podstawowym narzędziem budowania wpływów tej grupy była Komisja Nadzoru Finansowego. KNF ma potężną władzę - nie tylko zatwierdza kandydatów na szefów państwowych i prywatnych instytucji finansowych, ale także m.in. nadzoruje i reguluje rynek bankowy, funduszy emerytalnych, towarzystw ubezpieczeniowych i kas SKOK.

W październiku 2016 r. szefem KNF został Marek Chrzanowski, młody ekonomista, były student Glapińskiego. Chrzanowskiego powołała ówczesna premier Beata Szydło, także grająca w grupie przeciw Morawieckiemu. To Chrzanowski zablokował Antczaka, kandydata Morawieckiego do objęcia giełdy.

"Afera Rywina" à la PiS? Historia tajemniczej poprawki

W tamtym czasie Morawiecki był w wyraźnej defensywie. Wiosną 2017 r. Glapiński próbował nawet połączyć NBP i KNF w jeden superurząd, którego chciał zostać szefem. Przygotował ustawę w tej sprawie. Wspierał go Chrzanowski. - Połączenie Komisji Nadzoru Finansowego z NBP jest potrzebne. W potencjalnej sytuacji kryzysowej taka integracja służyć będzie np. przyspieszonej wymianie informacji i szybszym decyzjom - mówił.

Brat Ziobry doradcą

Gdy rok temu Morawiecki pokonał Szydło w wewnętrznych rozgrywkach i zajął jej miejsce, sytuacja się odwróciła - pomysł konsolidacji instytucji finansowych trafił do kosza. Ale Chrzanowskiego nowy premier nie mógł się pozbyć. Przepisy są tak skonstruowane, że szefa KNF praktycznie nie można odwołać. W teorii ma to go chronić przed naciskami politycznymi.

W ten sposób choć Morawiecki wywodzi się z sektora finansowego - przez ponad osiem lat kierował bankiem BZ WBK - to jako premier nie miał zbyt wiele do powiedzenia przy obsadzie strategicznych instytucji finansowych państwa. Za to kierowana przez Chrzanowskiego KNF stawała w obronie SKOK-ów i zgadzała się na obejmowanie stanowisk w biznesie finansowym przez ludzi Ziobry.

Czasem te decyzje były problematyczne - choćby zgoda na objęcie przez Michała Krupińskiego stanowiska prezesa znacjonalizowanego banku PEKAO SA (brat Ziobry został z miejsca jego doradcą). Ale ludzie Ziobry są też choćby we władzach PZU, które Morawiecki bezskutecznie próbował odbić.

Zaufana prokuratura w Katowicach

Morawiecki był tak zdesperowany, że postanowił zmienić prawo tak, aby do składu KNF dołożyć swojego formalnego przedstawiciela, by patrzeć na ręce swym przeciwnikom. Ustawa w tej sprawie znajduje się w Sejmie, dziś jednak jest już bezwartościowym świstkiem papieru. Po wybuchu afery korupcyjnej w KNF Morawiecki dostał bowiem niepowtarzalną szansę - może pozbawić władzy nad finansami grupę Glapiński/Ziobro/SKOK-i. Wszak głównym bohaterem afery jest reprezentant tego układu, czyli Chrzanowski. To on żądał zatrudnienia swego człowieka we władzach banku miliardera Leszka Czarneckiego.

Dlatego też Morawiecki - w odróżnieniu od wcześniejszych afer, które uderzały w PiS lub jego osobiście - tym razem nie atakuje dziennikarzy, którzy ujawnili aferę. Nie krytykuje nawet miliardera Leszka Czarneckiego, który nagrał Chrzanowskiego. Ba, Morawiecki zwołał pokazowe spotkanie z szefami służb i Ziobrą, by się pochylić nad aferą. Następnego dnia do KNF wkroczyło CBA - co ma pokazywać wyborcom jego determinację w walce z korupcją. Ewidentnie premier wykorzystuje tę sytuację tak bardzo, jak się tylko da.

Przeczytaj także - "Gazeta Wyborcza": miliarder Leszek Czarnecki oskarża szefa KNF o propozycję korupcyjną

Ale Ziobro nie jest w ciemię bity. Choć nie ma to żadnego uzasadnienia terytorialnego, wysłał śledztwo w sprawie Chrzanowskiego do Katowic. To jego najbardziej zaufana prokuratura, m.in. dlatego, że wywodzi się stamtąd obecny prokurator krajowy Bogdan Święczkowski, zausznik Ziobry. Być może Ziobro skierował sprawę do Katowic, bo wierzy w unikatowe talenty śląskich prokuratorów. Ale bardziej prawdopodobne jest to, że chce mieć to śledztwo na telefon.

Premier może upokorzyć

Gdy po wielu miesiącach walki Morawiecki zrealizuje wreszcie swe marzenie i ustawi swego człowieka na czele KNF, nie tylko zwiększy swe wpływy w instytucjach finansowych, ale będzie mógł zablokować dalszą ekspansję układu Glapiński/Ziobro/SKOK-i.

Wygląda na to, że taki będzie najpoważniejszy skutek polityczny tego skandalu: zmieni się ośrodek decydujący o obsadzie instytucji finansowych, zarówno państwowych, jak i prywatnych. Jeśli w dodatku - jak głosi plotka - nowym szefem KNF zostanie Rafał Antczak, to Morawiecki przy okazji upokorzy swoich przeciwników.

Przeczytaj - Zbigniew Ziobro o aferze KNF: państwo działa w sposób wzorcowy

(dp)