مقدمه

کمبود منابع آب در ایران، اولین و مهمترین عامل محدودیت در توسعه کشاورزی است.

لذا برنامه ریزی دقیق به منظور استفاده بهینه از منابع آب در بخش کشاورزی که بیشترین سهم آب مصرفی کشور را به خود اختصاص داده، از اهمیت ویژه ای برخوردار می باشد.

در مناطق خشک و نیمه خشک، نخل خرما برای رسیدن به رشد رویشی مطلوب طی سالهای اولیه پس از کاشت نیاز به آبیاری مناسب دارد.

با توجه به نقش اساسی آب در رشد و حیات گیاه، بدیهی است آبیاری بر اساس یک برنامه صحیح و مناسب در رشد و نمو نهالهای خرما که سطح اراضی زیر کشت آنها در کشور بالغ بر ۳۲۸۳۹ هکتار میباشد، نقش بسزایی دارد.

همچنین برآورد میزان آب مورد نیاز نخلستان های تازه احداث شده از اهمیت ویژه ای در تدوین برنامه های توسعه نخلات کشور برخوردار است.

این تحقیق با عنوان به روش کرتهای یک بار خرد شده در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی به مدت سه سال در پژوهشکده خرما و میوه های گرمسیری واقع در شهرستان اهواز اجرا شد.

دور آبیاری شامل سه سطح آبیاری پس از ۵۰، ۷۵ و ۱۰۰ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر کلاس A در کرتهای اصلی و عمق آبیاری شامل چهار سطح ۶۰، ۸۰ ۱۰۰ و ۱۲۰ درصد تبخر تجمعی از تشت تبخير كلاس A در کرتهای فرعی

بود.

همچنین می توانید نیم نگاهی به قیمت خرمای برحی داشته باشید.

در فروردین ماه، پاجوش های خرما در گودال هایی به ابعاد طول، عرض و عمق یک متر در فواصل ۸*۸ متر کاشته شدند. سپس گودال ها با مخلوطی از خاك زراعی و ماسه و پنج کیلوگرم كود دامی پوسیده پر شدند. در اطراف هر پاجوش نیز

تشتکی به شعاع ۰٫۵ متر و عمق ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر برای آبیاری آن ایجاد گردید.

آب آبیاری از رودخانه کارون با میانگین شوری حدود ۲٫۳ دسی زیمنس بر متر تامین شد.

در ابتدا، آبیاری پاجوش های خرما تا پایان مرحله استقرار آنها در نخلستان (۶ ماه)، بر اساس تامین کامل نیاز آبی انجام گرفت.

سپس عملیات آبیاری بر مبنای ثمارهای مورد آزمایش ادامه یافت.

عملیات آبیاری به روش با بلر انجام شد و حجم آب مورد نیاز ثمارها با توجه به میزان تبخیر، به روش تشت تبخير FAO برآورد گردید و در اختیار پاجوش ها قرار داده شد.

مراقبت های باغی نظیر پوشش دهی پاجوش، سم پاشی و مبارزه با علف های هرز نیز برای همه تیمارها به طور یکسان انجام گرفت.

در پایان هر سال در صد گیرایی پاجوش و صفات رشد رویشی شامل ارتفاع پاجوش، تعداد برگ، طول و عرض برگ، تعداد برگچه، طول و عرض برگچه، قطر تنه، سطح سایه انداز گیاه و درصد پوشش گیاهی برای هر ثمار اندازه گیری گردید.

تأثیر دور آبیاری بر صفات رشد رویشی

نتایج نشان داد که تاثیر دور آبیاری بر درصد سبز ماندن پاجوش و تمام صفات رویشی آن به جز عرض برگچه و تاثیر عمق آبیاری نیز بر درصد سبز ماندن پاجوش و تمام صفات رویشی آن زیاد بود.

بیشترین درصد سبز ماندن پاجوش در آبیاری پس از ۵۰ و ۷۵ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر و کمترین درصد سبز ماندن پاجوش در آبیاری پس از ۱۰۰ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر بود.

بیشترین و کمترین ارتفاع پاجوش، تعداد برگ، عرض برگ، تعداد برگچه، طول برگچه و قطر تنه به ترتیب از آبیاری پس از ۵۰ و ۱۰۰ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر کلاس A به دست آمد.

همچنین حداکثر طول برگ با آبیاری پس از ۵۰ و ۷۵ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر و حداقل طول برگی با آبیاری پس از ۱۰۰ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر تشکیل شد.

در تمام صفات مذکور بین دو تیمار آبیاری پس از ۵۰ و ۷۵ میلی متر تبخير تجمعی از نشت اختلاف قابل توجهی وجود نداشت.

اما مقادیر این دو تیمار یا تیمار آبیاری پس از ۱۰۰ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر کلاس A اختلاف زیادی داشتند.

لذا با توجه به این نتایج و از آنجایی که میزان عملیات اجرایی با افزایش دور آبیاری کاهش می یابد، آبیاری پس از ۷۵ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر نسبت به سایر دورهای آبیاری مناسب تر بود.

تأثیر عمق آبیاری بر صفات رشد رویشی

در رابطه با تیمارهای عمق آبیاری، بیشترین درصد سبز ماندن پاجوش در آبیاری به میزان ۸۰ و ۱۰۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر کلاس A و کمترین درصد سبز ماندن پاجوش در آبیاری به میزان ۶۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر بود.

بین تیمارهای آبیاری به میزان ۸۰ و ۱۰۰ درصد تبخیر تجمعی و آبیاری به میزان ۱۲۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر اختلاف زیادی وجود نداشت.

بیشترین ارتفاع پاجوش، طول برگ، تعداد برگچه، طول برگچه و قطر تنه از آبیاری به میزان ۸۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت و کمترین مقدار این صفات از آبیاری به میزان ۶۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر کلاس A به دست آمد.

همچنین حداکثر عرض برگ با آبیاری به میزان ۱۰۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت، بیشترین تعداد برگ و عرض برگچه با آبیاری به میزان ۸۰ و ۱۰۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر و حداقل این صفات با آبیاری به میزان ۶۰ درصد تبخیر تجمعی

از تشت تبخیر رخ داد.

در تمام صفات رویشی به جز تعداد برگچه بین دو تیمار آبیاری به میزان ۸۰ و ۱۰۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخير اختلاف قابل توجهی وجود نداشت، اما مقادیر این دو تیمار با تیمار آبیاری به میزان ۶۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر

در تمام صفات رویشی و با تیمار آبیاری به میزان ۱۲۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر دراكثر صفات رویشی اختلاف زیادی داشتند.

نتایج مذکور نشان میدهد که میزان آب آبیاری در سال های اول و دوم پس از کاشت پاجوش خرما از اهمیت ویژه ای برخوردار است، به طوری که کم آبیاری و یا بیش آبیاری می تواند اثرات سوء زیادی بر رشد پاجوش های کاشته شده داشته

باشند.

همچنین می توانید نیم نگاهی به قیمت خرمای ربی داشته باشید .

لذا با توجه به این نتایج، آبیاری به میزان ۸۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر کلاس A نسبت به سایر مقادیر آبیاری مناسب تر بود.

نتیجه گیری

به طور کلی با توجه به نتایج به دست آمده از اجرای تحقیق، بیشترین مقدار صفات رویشی حاصل از تیمارهای آبیاری پس از ۵۰ و ۷۵ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر با عمق آبیاری معادل ۸۰ درصد تبخیر تجمعی از تشت تبخیر کلاس

A بود .

اما از آنجایی که بین مقادیر درصد سبز ماندن و صفات رویشی پاجوش در این دو تیمار آبیاری اختلاف قابل توجهی وجود نداشت، بنابر این آبیاری پس از ۷۵ میلی متر تبخیر تجمعی از تشت تبخیر با عمق آبیاری معادل ۸۰ درصد تبخیر تجمعی از

تشت تبخیر کلاس A به عنوان برنامه آبیاری مناسب برای نخلستان های تازه احداث شده خرمای برحی در استان خوزستان توصیه می گردد.