'Pretstudies? Van ons belastinggeld? Afschaffen!' Ik viel er middenin, een programma op Radio 1 over studieuitval en kans op werk. Wat waren dat voor studies, pretstudies? De ondervraagde studenten, nog schor van het weekend, wisten het wel: vage studies met kunst en media. Communicatie, filosofie. Geschiedenis, kunstgeschiedenis. 'Leuke studies, waarmee je nooit een baan vindt.' De VVD wil dat pretstudies niet langer gefinancierd worden. ICT'ers hebben we nodig. Daar waren de studenten het mee eens, al wilde niemand dat studeren.

Zelfs bouwkunde was een 'knutselstudie', vond een meisje met een Gooise r; na een jaar was ze overgestapt op fiscale economie. Dat verdiende beter, dus was het een topstudie. Een jongen die games ontwerpen had gestudeerd was nu postbode. Hadden ze hem maar verteld dat het een pretstudie was! Het begon al op school, vond een Delftse techneut, daar kreeg je onzinnige vakken als CKV.



Ik werd steeds nijdiger, in de auto. Geschiedenis, kunstgeschiedenis, filosofie, de universitaire oervakken, bedoeld om iets van de wereld en de mensen te begrijpen - pretstudies? Dat zou die studenten nog lelijk tegenvallen als ze er tentamen in moesten doen. Een wereld zonder economen, dat wordt lastig. Maar zonder mensen die het verleden begrijpen, cultuur doorgeven, dingen verzinnen, die nadenken over de samenleving en haar bespotten, wordt het rampzalig.

Je kunt het best ver schoppen met een pretstudie. Opper-VVD'er Mark Rutte studeerde geschiedenis, Pechtold kunstgeschiedenis. Jet Bussemaker en Edith Schippers deden politicologie en Buma internationaal recht, studies die onderaan bungelen op lijstjes met kans op werk. Jesse Klaver deed hbo sociaal werk - tamelijk kansloos. Het merendeel van de mensen die deze krant volschrijven, vormgeven of illustreren deed een pretstudie. Alle acteurs, architecten, designers, dansers en musici met wie we internationaal geuren volgden zo'n achterlijke kunstopleiding.



Een opleiding is meer dan een glijbaan naar een baan. Het is een uitvalsbasis. Niets is zo onvoorspelbaar als toekomstig werk. Er is bijvoorbeeld een tekort aan piloten of verpleegkundigen, maar als die zijn opgeleid ineens niet meer. Eén verandering bij de zorgverzekeraar en fysiotherapeuten hebben geen werk.

De term pretstudie betekent niks. Biologie en neurowetenschappen zijn geen makkelijke, lollige studies, maar er is weinig werk. Rechten is niet moeilijk, maar je vindt wel werk. Taalstudenten vinden lastig een baan, maar leraren Nederlands juist wel. Afgestudeerden van de pabo krijgen werk, maar behoren tot de slechts betaalde hbo'ers. Dat alles zou je beginnende studenten wel kunnen vertellen. Ja, tandartsen en verloskundigen hebben werk én verdienen veel; je moet er maar net zin in hebben. (Bron: SEO/Elsevier 2017)



Baanloos is niet altijd werkloos. Een reden dat studenten van kunstopleidingen en geesteswetenschappen altijd onderaan lijstjes met baankansen staan is dat velen in die sector zzp'er zijn. Dat telt niet als 'baan'. Creativiteit en ondernemingszin zouden bij álle studies voorop moeten staan. Een goede filmacademie leidt niet meteen tot banen maar wel tot betere filmmakers en films. Een 'overschot' aan mensen in kunst en media kan bloeiende mediabedrijven opleveren, en op den duur banen.



Zouden die studenten uit dat radioprogramma nooit uitbrakken met een fijne serie? Gaan ze nooit naar een festival? Ze dragen kleren, kopen spulletjes, willen een leuk huis. Misschien hangen ze ooit kunst boven hun bank. Dat moet allemaal eerst bedacht en gemaakt worden, door artistieke, armoedige sukkels. De wereld heeft alle soorten mensen nodig. Laat iedereen doen waar hij goed in is.



Aleid Truijens is schrijver, literatuurrecensent en biograaf. Reageren? opinie@volkskrant.nl