Leiden

Zelden stonden de plaatselijke horeca en gemeente Leiden zo lijnrecht tegenover elkaar als bij het huidige terrasconflict. Het lijkt wel of beide partijen een geheel andere taal spreken, zo veel onbegrip, frictie en verwarring is er ontstaan over vergunningen, ral-kleuren, overgangstermijnen, beeldkwaliteit, schermhoogtes en zichtlijnen. Zelfs leden van de onafhankelijke beroep- en bezwaarcommissie vinden dat de gemeente nog wat meer uitleg en hulpvaardigheid is verschuldigd, bij zoveel nieuwe en uiterst specifieke regels en voorschriften. ,,Waarom moeten ondernemers bijvoorbeeld vergunningen aanvragen, en daarmee kosten maken, in de wetenschap dat die toch worden geweigerd?’’, aldus commissielid Nicole Mulder-Fikke.

Een belangrijk deel van de verwarring is onbedoeld veroorzaakt door burgemeester Henri Lenferink. Hij blijft namelijk volhouden dat redelijk en coulant moet worden opgetreden, tegen ’illegaal’ terrasmateriaal. Wie onlangs nog een parasol of windscherm of stoeltjes heeft aangeschaft die niet aan de voorgeschreven kleur of afmeting voldoen, krijgt dat schriftelijke te horen, maar hoeft dat verboden attribuut nog niet direct weg te halen. ,,Maar we moeten wel één lijn trekken, anders blijven we aan het discussiëren’’, aldus de burgemeester.

Veel Leidse horeca-ondernemers kunnen die meermaals aangekondigde handelwijze niet doorgronden. Zij krijgen op hun terras te maken met controlerende ambtenaren, en die blijken een stuk minder inschikkelijk te zijn. De terras-exploitanten weten vervolgens niet of de gemeente, in de geest van Lenferink, ook daadwerkelijk gaat ingrijpen en bekeuren of niet. ,,Ik heb al heel wat dwangsommen gehad en dus zaken moeten weghalen die ik liever niet had willen verwijderen’’, zegt Sander Dubbeldeman van de Uyl van Hoogland en Studio De Veste. ,,Een geheel glazen windscherm zou een belemmering van het uitzicht zijn. Ik word wat moedeloos van dergelijke logica.’’

Rol

Leiden heeft in de afgelopen jaren een hele set aan voorschriften opgesteld voor binnenstadsterrassen. Want het is in het belang van het historische centrum dat er geen lelijke, detonerende of gigantische meubelstukken op straat staan. Bij het implementeren van de set doet zich al direct het eerste probleem voor: wat is mooi, wat is lelijk en wie bepaalt dat? Het is geen onafhankelijk orgaan, maar de gemeente die zich de rol van exterieur-beoordelaar heeft aangemeten. Dit tot ergernis van de horeca-ondernemers. ,,Hierdoor verdwijnt creativiteit en onderscheidend vermogen’’, meldde Rob van Wijnen van Stadscafé van der Werff en Koninklijke Horeca Nederland (KHN) eerder dit jaar. ,,Er komt in Leiden een grijze mist over de terrassen te hangen.''

Volgens Lenferink heeft de horeca een simpele keuze. ,,Voor terrasboten bijvoorbeeld geldt dat er geen schermen en geen relingen mogen zijn, hoe valide misschien ook de argumenten om dat wel te doen. Tegen ondernemers die daar een probleem mee hebben, zou ik willen zeggen: je hóéft geen terrasboot neer te leggen.’’

Latje

Een aanzienlijk aantal horeca-exploitanten werd in de afgelopen maanden gesommeerd om op korte of middellange termijn de parasols te vervangen, tafels in te ruilen, bloembakken weg te halen of, in een enkele geval, een rood latje van een terrasstoel weg te schuren. Op vragen of dat nu wel de bedoeling was van het nieuwe Leidse terrassenbeleid, bijvoorbeeld tijdens een debatten in de gemeenteraad, reageerde Lenferink vaak geërgerd. De voorbeelden van excessieve regeldrift waarmee horeca-vertegenwoordigers op de proppen kwamen, werden door de burgemeester afgedaan als ’broodje-aap-verhalen’ of ’we herkennen ons niet in het geschetste beeld noch in de genoemde voorbeelden.’

Toch, als Lenferink nu wordt gevraagd een terugblik op het afgelopen terrasseizoen te geven, is hij niet ontevreden. ,,Ja, het was een lastig traject dat eigenlijk al tien jaar duurt. En de controlerende ambtenaren hebben heel wat om hun oren gekregen. Het was geen gemakkelijk werk. Uiteindelijk zijn er maar tien bezwaarschriften binnengekomen op 180 terrassen. Dat valt dus mee. En ik weet dat méér dan tien ondernemers niet blij zijn, maar het is niet unfair, wat er gebeurt. De regels zijn helder, nu is het zaak de pijnpunten te verzachten.’’

Afgaande op de hoeveelheid officiële bezwaren, hebben veel Leidse horecabazen eieren voor hun geld gekozen. Maarten Collée is bestuurslid van horecabond KHN en exploitant van café l’Esperance, op de grens van Rapenburg en Kaiserstraat. Hij zag zich genoodzaakt om wél de juridische terrasstrijd met de gemeente aan te gaan. En dus zaten gisterochtend, tijdens een zitting van de bezwaarschriftencommissie, drie door de gemeente ingehuurde juristen, een griffier, viér ambtenaren, Collée, zijn vrouw en zijn advocaat te delibereren over de hoogte van een windscherm en de breedte van een parasol. Waarbij in woord en gebaar de verbittering en frustratie bij het echtpaar Collée duidelijk zichtbaar werd. ,,Dit zijn toch allemaal onnodige manuren die we hier maken’’, aldus de café-exploitant. ,,Als we nou niet alleen te horen krijgen wat niet mag, maar ook wat wél kan, dan zijn we al enorm geholpen.’’

Lenferink liet eerder deze week weten dat hij zeker niet tegen het verstrekken van meer hulp is, wat ook al een aantal keer is gebeurd. Hij blijft zich er ook persoonlijk mee bemoeien. ,,Wie nu nog vindt dat hij onredelijk is behandeld, kan contact opnemen en dan bekijken we het geval. Dat houdt natuurlijk niet in dat de ondernemer ook gelijk krijgt, maar we kijken wel of er in alle redelijkheid is gehandeld.’’

Tieners

Wekken de woorden van Lenferink vertrouwen voor volgend seizoen? Of gaat de woordenstrijd tussen gemeente en horeca gewoon verder? Waardoor de eerste zonnestralen in het voorjaar niet alleen het prettige buiten zitten inleiden, maar ook weer het startsein betekenen voor klachten en dwangsommen? ,,Ik vrees voor dat laatste’’, reageert Dubbeldeman. ,,Onze burgervader wil nu eenmaal wat anders dan wij. Niemand wil een lelijk terras, maar hij moet wel begrijpen dat je bijvoorbeeld voor tieners iets anders moet neerzetten dan voor vrouwen van boven de zestig. De strijd gaat door totdat de raad een keer ingrijpt. Het is zonde en irritant dat het zo moet lopen.’’

Politiek

De Leidse politiek is zeer verdeeld over ’terrassen in de binnenstad’. Het CDA is het meest kritisch op burgemeester Henri Lenferink en zijn handhavers. ,,Natuurlijk moeten we geen wildgroei aan terrassen krijgen en moeten er regels zijn, maar nu wordt er gebakkeleid over een windscherm dat tien centimeter te hoog is of een doorgang die wellicht vijf centimeter te smal is. Dat is ridicuul’’, aldus fractievoorzitter Joost Bleijie.

Hij vervolgt: ,,De huidige regels zijn eerder een dictaat vanuit het stadhuis dan dat ondernemers werkelijk hebben kunnen meepraten.’’ In het komende verkiezingsprogramma van het CDA komt er geen aparte alinea over terrassen. ,,Maar in ieder geval wél dat de gemeente ondernemers moet zien als bondgenoot en niet als vijand.’’

De VVD heeft in grote lijnen dezelfde opvatting als het CDA en wil opnieuw een terrasdiscussie in de gemeenteraad. ,,Natuurlijk willen we allemaal een mooie en opgeruimde binnenstad. Maar daarbij moet de gemeente de horeca niet nodeloos naar het leven staan’’, meent fractievoorzitter Frederik Zevenbergen. ,,We vinden dat regels er moeten zijn en dat die ook gehandhaafd moeten worden, maar we vragen ons wel af of de regels nu niet te strikt zijn en het ondernemen onmogelijk maken.’’

Vrijwel lijnrecht tegenover de opvattingen van het CDA en de VVD staat Lenferinks eigen PvdA. ,,De schoonheid van onze historische stad moet centraal staan, niet reclame-uitingen of terrasstoelen van de horeca’’, meent voorman Gijs Holla. ,,Tenslotte gaat het om openbare ruimte en is het dus logisch dat er regels zijn over afbakening met windschermen en dergelijke. Ik heb er begrip voor dat sommige regels als knellend worden ervaren, maar wij zijn echter van mening dat er voldoende ruimte is voor ondernemers om te ondernemen.’’

SP en Leefbaar Leiden (LL) zijn eveneens op de hand van Lenferink, maar zij zien wel het gevaar van het inconsequent optreden door ambtelijke terrascontroleurs. ,,Mijn grootste ongenoegen is dat exploitanten voorgetrokken worden of anders behandeld worden’’, aldus Daan Sloos van LL. SP’er Julian van der Kraats: ,,Je moet ook consequent zijn, anders krijg je weer dat ondernemers gaan klagen dat de ene ondernemer wel, de ander weer iets niet mag. Er moet altijd sprake zijn van redelijkheid, als het gaat om handhaven. Daarbij moet er vooral gehandeld worden vanuit de gedachte áchter de regels, die er vooral zijn om overlast te voorkomen.’’

De grootste fractie in Leiden, die van D66, pleit net als de lokale bezwaarcommissie voor een betere communicatie tussen horeca en gemeente. ,,Als blijkt dat de regels toch nog onvoldoende duidelijk zijn of worden geïnterpreteerd, dan wel te strikt worden gehandhaafd, dan moeten we deze signalen serieus nemen en hierover in gesprek gaan’’, aldus woordvoerder Vahit Koroglu.