Ton Rombouts, burgemeester van Den Bosch Beeld Marlena Waldthausen

Met zijn bijbanen verdiende de 65-jarige CDA-burgemeester ruim twee keer zoveel als de nummer twee op de lijst van bijklussende burgemeesters: Bernt Schneiders, die in 2015 als burgemeester van Haarlem bijna 41 duizend euro aan bijverdiensten had. Dit blijkt uit onderzoek onder alle 390 gemeenten dat is gepubliceerd door RTL Nieuws en de Groene Amsterdammer.

Rombouts, die dit jaar na 21 jaar afscheid neemt als eerste burger van Den Bosch, is niet alleen lid van de Eerste Kamer (16.500 euro plus 8.100 euro onkosten). Zijn meest lucratieve nevenfunctie is het voorzitterschap van E-Laad.nl, een club die voor laadpalen voor elektrische auto's zorgt: 27 duizend euro plus 2 duizend euro onkosten.



Daarnaast is hij in 2015 voorzitter van het kennisplatform Electromagnetische Velden & Gezondheid (11.500 euro plus 750 euro onkosten), voorzitter van de stichting Klachten & Gezondheid (9.200 plus 1.100 euro) en lid van de jury Culturele Hoofdstad van Europa (7.400 plus 1.200 euro). Met zijn burgemeesterssalaris en bijverdiensten komt Rombouts ruim boven het salaris van minister-president Mark Rutte uit.



(Tekst gaat verder na tabel.)

Ton Rombouts, burgemeester van Den Bosch Beeld Marlena Waldthausen

'Verrijking voor de stad'

'Voor de vervulling van mijn functie als burgemeester van 's-Hertogenbosch zijn de nevenfuncties die ik vervul een belangrijke aanvulling en ook een verrijking voor de stad en de inwoners', laat hij dinsdagmiddag in een reactie vanuit de Eerste Kamer weten. Zo wendt hij zijn lidmaatschap van de Eerste Kamer aan om te lobbyen voor 'meer politie en een hoger structureel budget voor veiligheid'. En haalde hij als vicevoorzitter van sportkoepel NOC*NSF in 2012 de huldiging van Olympische sporters naar de stad.



Zijn voorzitterschap van E-Laad biedt hem 'een ingang om werk te maken van de signalen die ik ontvang als burgemeester van burgers op het vraagstuk van elektrisch vervoer en de problematiek van straling en volksgezondheid van zendmasten en transport van elektriciteit via hoogspanningsmasten'. Hij onderstreept dat hij volstrekt transparant is over zijn nevenfuncties.



Rombouts mag zijn bijverdiensten helemaal zelf houden. Sinds een wetswijziging in 2010 mogen burgemeesters weliswaar maar 14 procent van hun ambtelijk loon 'gratis' bijverdienen - klussen ze meer bij, dan wordt de helft daarvan ingehouden op het burgemeesterssalaris. Maar Rombouts valt als langstzittende burgemeester van Nederland onder een overgangsregeling.

Fors netwerk

Marcel Boogers, hoogleraar innovatie en regionaal bestuur aan de Universiteit Twente, wil geen oordeel vellen over het flinke bijklussen van de Bossche burgemeester. 'Hij steekt er met op en schouder bovenuit, maar dat is ook niet zo onlogisch: als langstzittende burgemeester van Nederland bouw je een fors relevant netwerk op. Daar kan de stad voordeel van hebben, bijvoorbeeld als hij de huldiging van Olympische sporters binnenhaalt of als hij door zijn Haagse contacten voor elkaar bokst dat asielzoeker Brandon en zijn moeder toch in Nederland mogen blijven.'



Aan de andere kant kleven er ook gevaren aan: 'Je moet wel uitkijken dat je niet van graaien beticht wordt. Want je hebt als burgemeester al een heel behoorlijk salaris.' Volgens Boogers is de belangrijkste graadmeter: blijft er genoeg tijd over om burgemeester te zijn? In het voordeel van Rombouts speelt wat dit betreft dat de CDA'er als oude rot in het vak genoeg ervaring heeft om zijn tijd efficiënt in te delen en al zijn functies goed uit te oefenen.



Het ministerie van Binnenlandse Zaken is positief over nevenfuncties voor burgemeesters. In de Gemeentewet staat niet voor niets: 'In beginsel is het hebben van nevenfuncties uit maatschappelijk, bestuurlijk en persoonlijk oogpunt positief te waarderen'. Wel zijn er grenzen, aldus de wet: 'Het vindt zijn grens waar dit afbreuk zou kunnen doen aan het aanzien van het ambt en een optimaal functioneren van degene die het ambt vervult'.

'24 uur beschikbaar'

In Den Bosch is ook kritiek te vernemen op de bijklussende burgemeester. Zo overhandigde de jongerenafdeling van de SP in 2012 in de pauze van een gemeenteraadsvergadering een spaarvarken aan 'grootverdiener' Rombouts. De SP-jongeren vonden dat de burgemeester veel te veel bijverdiende en onderstreepten dat hij '24 uur per dag beschikbaar moet zijn voor de gemeente Den Bosch'.



Uit het bijbanenonderzoek (gebaseerd op de gegevens die 320 gemeenten hebben verstrekt) blijkt dat Nederlandse burgemeesters gemiddeld twaalf nevenfuncties hebben. Daarvan zijn vier betaalde privé-bijbanen, naast ambtshalve nevenfuncties zoals het voorzitterschap van de veiligheidsregio of lid van het comité van aanbeveling van de carnavalsvereniging. Daarmee verdienden ze in totaal bijna 1,2 miljoen euro. Wethouders hebben gemiddeld zes bijbanen, waarvan één in de privésfeer (niet-ambtshalve).



Opmerkelijk is de constructie die sommige wethouders gebruiken om al hun inkomsten uit bijbanen te kunnen behouden. Deeltijdwethouders hoeven namelijk geen deel van hun neveninkomsten (boven de 14 procent van hun ambtelijke salaris) af te staan aan de gemeentekas. Uit het onderzoek blijkt dat minstens dertien wethouders voor 95 procent werken. Dat geldt bijvoorbeeld voor wethouder Kees de Jong van Waddinxveen, die een familiebedrijf heeft en de constructie geoorloofd vindt: 'Ze betalen me nu iets minder loon en als ik klaar ben met mijn wethouderschap hoeven ze mij geen wachtgeld te betalen, want ik heb mijn bedrijf'.



'Wetsontwijking', noemt emeritus hoogleraar bestuursintegriteit Hans van den Heuvel dat. 'Het is legaal, formeel kun je er niets tegen doen. Maar moreel gezien deugt dit niet.'