– Ten człowiek pracował w bibliotece Wyższej Szkoły Oficerskiej im. Feliksa Dzierżyńskiego w Legionowie. Była to kuźnia kadr Służby Bezpieczeństwa. Posada bibliotekarza to nie jest taka niewinna posada, jak się może wydawać, wprost przeciwnie – stwierdził dziennikarz, publicysta i korespondent TVP w Niemczech Cezary Gmyz, odnosząc się do artykułu portalu Onet.pl „Walczyłem w Powstaniu, potem byłem bibliotekarzem. Dziś jestem zbrodniarzem”.

Dziennikarze portalu Onet.pl przeprowadzili rozmowę z p. Zbigniewem, byłym powstańcem warszawskim, który z powodu swojej powojennej kariery bibliotekarskiej został objęty ustawą dezubekizacyjną. Pan Zbigniew, który zastrzegł sobie prawo do nieujawniania nazwiska, uważa, że został skrzywdzony decyzją o obniżce emerytury. – Za to dzisiaj nazwano mnie zbrodniarzem. Za to odebrano mi godność. A ja z SB nie miałem nic wspólnego. Ja siedziałem w bibliotece – twierdzi.



Kuźnia kadr Służby Bezpieczeństwa



Problem w tym, iż praca w bibliotece takiej szkoły jak Wyższa Szkoła Oficerska im. Feliksa Dzierżyńskiego w Legionowie to nie jest tak niewinna sprawa, jak mogłoby się wydawać.



– Na takie odcinki jak biblioteka, a ona stanowiła również archiwum w szkole w Legionowie, kierowano najbardziej zaufanych ludzi. W tej bibliotece oprócz zwykłych książek – których tam właściwie było niewiele, bo tam była głównie literatura resortowa – znajdowały się też teczki spraw operacyjnych, które zostały zamknięte i które zostały uznane za sprawy nadające się do szkolenia esbeków – zauważył w rozmowie z TVP Info Cezary Gmyz. – To były materiały, które były objęte klauzulami tajności, chociaż dotyczyły spraw zamkniętych. To były materiały wzorcowe, którymi SB chciała się pochwalić – stwierdził.



Spotkania dyskusyjne czy szkolenie kadr SB?



Bohater artykułu Onet.pl stwierdza również, że „organizował pokazy filmowe, spotkania dyskusyjne”. – Wiem, jakie filmy wyświetlał, bo te wszystkie filmy widziałem i prezentowałem w swoim cyklu „Z Filmoteki Bezpieki” – powiedział nam Gmyz. – Były to filmy, które były produkowane przede wszystkim przez wewnętrzną resortową wytwórnię filmową, która nazywała się „Sektor”. Ta wytwórnia filmowa była z kolei podległa biuru „B”, czyli obserwacji w SB – stwierdził.



Pan Zbigniew, który w Armii Krajowej miał posługiwać się pseudonimem „Jastrząb”, prezentuje w artykule część swojej powojennej historii. Ciężko się jednak oprzeć wrażeniu, że jego historia jest dosyć specyficzna, jak na członka AK po wojnie. Już w miesiąc po wyzwoleniu Warszawy miał dostać pracę w tzw. ochronie przemysłu i ochraniać jedną z ocalałych fabryk. Fabryka ta, jak wspomina, została obrabowana przez Rosjan. W 1948 roku, razem i innymi AK-owcami, trafił do wojska, gdzie miały go spotkać prześladowania.





Zagmatwana historia



Ciężko stwierdzić, czy przed pobytem w wojsku, czy też po nim pan Zbigniew dostał się na Politechnikę, której, jak twierdzi, nie skończył z powodów życiowych. Następnie podjął pracę w Bibliotece Narodowej i bibliotece publicznej, skąd, jak wspomina, prawdopodobnie „w nagrodę za to, że wcześniej otworzyłem w Warszawie trzy placówki czytelnicze”, trafił do placówki w Legionowie. Najpierw na etat cywilny, następnie – jako tzw. kaowiec (instruktor kulturalno-oświatowy – dop. red.) – na etat milicyjny, a potem Służby Bezpieczeństwa.



– To jest człowiek, który musiał być bardzo gruntownie sprawdzony. Jak przyjmowano do SB, to sprawdzano niemalże do trzeciego pokolenia przodków takich ludzi. Robiono wywiad środowiskowy – powiedział nam Cezary Gmyz.



– Żeby się dostać do SB, to naprawdę nie było tak, że ludzie przychodzili z ulicy. SB zasadniczo sobie wybierała ludzi, którzy mają w niej pracować. Bibliotekarz w Legionowie to naprawdę ostatnia rzecz, o której bym powiedział, że jest zupełnie niewinna funkcja – podkreślił.



Armia Krajowa i Służba Bezpieczeństwa?



Cezary Gmyz zastanawia się również nad dziwnym połączeniem przeszłości w AK bohatera artykułu z jego późniejszą służbą w SB. – Osoby ze Służby Bezpieczeństwa z przeszłością AK-owską to jest prawdziwa rzadkość, ale bywały takie przypadki – stwierdził. – Wcale nie jestem pewien, czy ten człowiek był członkiem AK, ponieważ to najwyraźniej nie zostało w żaden sposób sprawdzone – zauważył dziennikarz.



Cezary Gmyz przede wszystkim ma spore wątpliwości co do rzetelności rzeczonego artykułu. – Jak czytałem ten artykuł w Onet.pl, to mi się włosy jeżyły na głowie – stwierdził. Według Gmyza dziennikarze Onetu najwyraźniej nie pofatygowali się „do IPN-u i nie zajrzeli do jego teczki, żeby zobaczyć, jaki był przebieg jego służby”.



Brak rzetelności



– To kolejna sprawa, po tej nagłośnionej sprawie przez Rzecznika Praw Obywatelskich Adama Bodnara, gdzie nikt nie czyta dokumentów – zauważył Gmyz. – Teczki funkcjonariuszy SB i tego funkcjonariusza z całą pewnością są w zbiorze jawnym IPN, więc udanie się na Kłobucką i przeczytanie teczki tego funkcjonariusza, bo on był funkcjonariuszem, jest podstawą. To, że autorzy tego nie zrobili, to po prostu brak rzetelności dziennikarskiej. Przecież znają nazwisko tego człowieka – podkreślił Gmyz.



– Ustawa dezubekizacyjna, jeżeli człowiek nie zrobił nic złego, daje możliwość odwołania się, jeżeli ktoś działał na przykład na rzecz niepodległości państwa – przypomina Gmyz. Pan Zbigniew na koniec przyznaje, że, jakkolwiek niechętnie i po długich namowach, ostatecznie zdecydował się na złożenie takiego odwołania. Nie sprawia jednak wrażenia, że wiąże z tym odwołaniem duże nadzieje. „Napisałem, że w sądzie się nie stawię. Nie wiem, czy dożyję. Zresztą ja mam tłumaczyć się teraz, że nikogo nie skrzywdziłem?” – stwierdził.

#wieszwiecej | Polub nas