- W całym Iranie ludzie opłakują ofiary katastrofy ukraińskiego samolotu. Z przykrością stwierdzam, że jesteśmy świadkami nieodpowiedzialnych spekulacji ze strony przedstawicieli władz amerykańskich - mówi ambasador

Dyplomata dodaje, że Iran użył rakiet balistycznych, bo chciano podkreślić, że Teheran "nie ucieka się do tchórzliwych metod i odpowiada na amerykańską agresję w taki sposób, żeby nie było żadnych wątpliwości, kto zaatakował USA"

Ambasador w dalszej części wywiadu mówi, że "generał Sulejmani był człowiekiem, który pokonał Państwo Islamskie. Przede wszystkim jednak dla nas był bohaterem narodowym"

- Ani działania,ani nawet oświadczenia Unii Europejskiej nie wskazują na to, żeby była ona ważnym graczem na arenie międzynarodowej - zaznaczył

Witold Jurasz, Onet: Panie Ambasadorze, zacznijmy od sprawy najnowszej. Amerykańskie media informują, że ukraiński boeing został zestrzelony przez irańską obronę przeciwlotniczą, przy czym - co trzeba podkreślić - mowa jest o pomyłce. Czy można prosić o komentarz.

Ambasador Iranu w Polsce Masoud Kermanshahi: Z wielkim smutkiem przyjąłem informację o katastrofie lotniczej samolotu ukraińskich linii lotniczych, która miała miejsce wczesnym rankiem siódmego stycznia w okolicach Teheranu. W wyniku katastrofy życie straciło 176 osób, w tym 146 obywateli Iranu. W całym Iranie ludzie opłakują ofiary tej tragedii. Z przykrością stwierdzam, że jesteśmy świadkami nieodpowiedzialnych spekulacji ze strony przedstawicieli władz amerykańskich, którzy wykorzystują zbieżność w czasie wydarzeń w rejonie z tragedią, która miała miejsce.

Czy wyklucza pan, że doszło do omyłkowego zestrzelenia samolotu?

Rzecz jasna w tej sytuacji do momentu przeprowadzenia badań technicznych jak i terenowych przez specjalistów, nie można w stu procentach stwierdzić, co było przyczyną rozbicia samolotu. Specjaliści twierdzą, że kwestią nie budzącą wątpliwości jest fakt, iż powodem rozbicia samolotu były problemy techniczne. W każdym razie, na podstawie najświeższych informacji władze irańskiej organizacji lotniczej rozpoczęły śledztwo mające wyjaśnić przyczyny katastrofy. Zostanie ono przeprowadzone zgodnie ze standardami i kryteriami Organizacji Międzynarodowego Lotnictwa Cywilnego. Jednocześnie do uczestnictwa w badaniu przyczyn katastrofy zaprosiliśmy kraje najbardziej dotknięte tragedią, to jest, Ukrainę i Kanadę, jak również firmę Boeing.

Z całą pewnością, biorąc pod uwagę powagę tragedii, wszelkie dochodzenia zostaną przeprowadzone z wielką starannością i wszyscy zostaną poinformowani o ich rezultacie. Stąd, oczekuję, że media jak i osoby śledzące tą tragedią mając na uwadze wielki smutek i ból rodzin zmarłych osób, nie będą odwoływać się w swoich wypowiedziach do spekulacji i nie popartych wiedzą techniczką stwierdzeń i pozwolą, aby specjaliści w spokoju przeprowadzili badania i o ich rezultatach poinformowali opinię publiczną.

Przejdźmy do kwestii zabójstwa generała Sulejmaniego i irańskiej odpowiedzi . Czemu Iran wybrał te bazy jako cel ataku?

Przede wszystkim celem była dokładnie ta baza, z której kierowano zabójstwem generała Kassema Sulejmaniego. Rakiety wystrzeliliśmy dokładnie o tej godzinie w której poległ generał.

Gdyby pana kraj chciał zabić Amerykanów moglibyście użyć rakiet krótkiego zasięgu, moździerzy, albo zlecić podłożenie materiału wybuchowego przy drodze prowadzącej czy to do bazy wojskowej, czy też np. do ambasady. Używając rakiet balistycznych, których wystrzelenie odnotowywane jest zawsze przez satelity, a trajektoria śledzona przez systemy przeciwrakietowe daliście Stanom Zjednoczonym czas na reakcję, żołnierzom na ukrycie się w schronach. Czy nie jest tak, że dążycie do eskalacji propagandowej i deeskalacji militarnej?

Rakiet balistycznych użyliśmy, bo chcieliśmy podkreślić, że Iran nie ucieka się do tchórzliwych metod i odpowiada na amerykańską agresję w taki sposób, żeby nie było żadnych wątpliwości, kto zaatakował Stany Zjednoczone. Zostawiliśmy – celowo – podpis. Ataku na siły zbrojne USA dokonały siły zbrojne Islamskiej Republiki Iranu. To był sygnał wysłany nie tylko do Stanów Zjednoczonych, ale do całego świata.

Czy na tym kończy się akcja odwetowa?

Po ataku rakietowym na bazę amerykańską w Iraku, Iran oświadczył, że atak ten został przeprowadzony w odwecie za akt terroru na poległym generale Sulejmanim.

Znaczenie generała Sulejmaniego w systemie władzy w Iranie można porównać do znaczenia sekretarza stanu USA, albo nawet wiceprezydenta. Pański kraj wielokrotnie deklarował, że na zabójstwo generała Sulejmaniego odpowie „proporcjonalnie”. Czy proporcjonalna odpowiedź oznacza odpowiedź symetryczną? Mówiąc wprost, czy Iran ograniczy się do atakowania celów wojskowych, czy też będzie poszukiwał również celów indywidualnych w Stanach Zjednoczonych?

Generał Sulejmani był człowiekiem, który pokonał Państwo Islamskie. Przede wszystkim jednak dla nas był bohaterem narodowym. W Stanach Zjednoczonych nie jesteśmy w stanie znaleźć odpowiednika. Jeśli pyta pan jednak o to, co będzie proporcjonalne, to proporcjonalne będzie zmuszenie Stanów Zjednoczonych do opuszczenia regionu. Jeśli Bóg pozwoli, siły amerykańskie opuszczą terytorium Iraku. Już teraz domaga się tego parlament Iraku.

Czyli wyklucza pan poszukiwanie odpowiednika generała Sulejmaniego w Stanach Zjednoczonych?

Oczywiście. To jest wykluczone. Takich poszukiwań nie będzie.

Czy Iran wiedział, że polscy żołnierze znajdowali się w bazach, które zostały zaatakowane?

Przypuszczam, że kierownictwo wojskowe wiedziało, ale obaj rozumiemy, że nie byli celem.

W mediach pojawiła się informacja, że władze irańskie oświadczyły, iż państwa wspierające Stany Zjednoczone muszą liczyć się z militarną odpowiedzią Iranu. Jak pan wie Polska jest sojusznikiem Stanów Zjednoczonych. Jak mamy rozumieć to oświadczenie?

To było oświadczenie Korpusu Strażników Rewolucji. Nie chodzi w nim o państwa, które są w sojuszu ze Stanami Zjednoczonymi, ale o państwa udostępniające Stanom Zjednoczonym bazy, z których USA dokonują ataków na Iran. Pragnę dodać, że w rozmowach z polskimi władzami wielokrotnie wyrażamy jednak nasze zaniepokojenie obecnością polskich sił w Iraku de facto pod dowództwem amerykańskim. Stany Zjednoczone nieraz już porzucały swoich sojuszników. Nie chcielibyśmy, żeby tak się stało z polskimi żołnierzami, szczególnie, że na tym obszarze nadal znajdują się niedobitki Państwa Islamskiego.

Czy wyobraża sobie pan scenariusz, w którym właśnie teraz - pomimo zabójstwa generała Sulejmaniego - dochodzi do wznowienia dialogu ze Stanami Zjednoczonymi? Prezydent Trump napisał na Twitterze, że Iran „nigdy nie wygrał wojny, ale nigdy nie przegrał negocjacji”. To sprawia wrażenie zaproszenia do rozmów przy równoczesnym pokazaniu, że administracja amerykańska jest przygotowana w razie ich niepowodzenia również do opcji militarnej.

Iran zawsze dążył do negocjacji, a nie do wojny. Negocjacje są oczywiście możliwe, ale muszą zostać spełnione pewne warunki. Przede wszystkim Stany Zjednoczone muszą znieść wszystkie sankcje, które ponownie nałożyły na Iran po wycofaniu się Stanów Zjednoczonych – bo nie Iranu - z porozumienia nuklearnego, które było, co potwierdzały zarówno mocarstwa europejskie jak i Międzynarodowa Agencja Energii Atomowej, w dobrej wierze wypełniane przez mój kraj oraz powrócić do realizacji porozumienia. Bez zniesienia sankcji powrót do rozmów nie jest możliwy. Nie będziemy rozmawiać z Waszyngtonem, o ile nie spełni on tego warunku.

Czyli powrót do rozmów jest możliwy pomimo śmierci generała?

To jest zupełnie inna kwestia – my jej nigdy nie zapomnimy, ale ją oddzielamy. Równocześnie chciałbym, żeby jedna rzecz była jasna: Iran będzie się zdecydowanie bronił i zawsze odpowie na każdy atak.

Czy wycofanie się Stanów Zjednoczonych z porozumienia nuklearnego, a obecnie zabójstwo generała Sulejmaniego zmienia coś w nastawieniu Iranu do kwestii nuklearnej? Teoretycznie poza opcją powrotu do tego porozumienia, lub jakiejś jego modyfikacji, jest jeszcze trzecia opcja, czyli próba budowy bomby atomowej. Przykład Korei Północnej pokazuje, że posiadanie arsenału nuklearnego wzmacnia, a nie osłabia.

W sprawie broni nuklearnej stanowisko Iranu jest jasne i oczywiste. Najwyższy Przywódca, który jest też autorytetem religijnym, ajatollah Ali Chamenei wydał fatwę, czyli orzeczenie religijne, w której uznał wytwarzanie, posiadanie oraz używanie broni nuklearnej za niedopuszczalne, haram, w islamie. To orzeczenie obowiązuje. Broń nuklearna nie jest częścią strategii wojskowej Iranu. Nic się tutaj nie zmieniło. Optujemy za powrotem do porozumienia nuklearnego, ale wymaga to dobrej woli ze strony Stanów Zjednoczonych i prezydenta Trumpa.

Czy możliwa jest modyfikacja tego porozumienia tak, aby wzmocnić reżim inspekcji?

Ale on był i tak bardzo solidny i był integralną częścią porozumienia. Prezydent Trump, panie Redaktorze, wycofał się z porozumienia nie dlatego, że reżim inspekcji był słaby, tylko dlatego, że porozumienie było dziełem Baracka Obamy.

Jak pan ocenia stanowisko Unii Europejskiej po pierwsze w kontekście wycofania się Stanów Zjednoczonych z porozumienia nuklearnego i po drugie w kontekście śmierci generała Sulejmaniego?

Odnoszę wrażenie, że mimo pozornie ciężkiej wagi Unii Europejskiej w polityce międzynarodowej w rzeczywistości politycznie występuje ona w wadze lekkiej, a chwilami piórkowej. Ani działania,ani nawet oświadczenia Unii Europejskiej nie wskazują na to, żeby była ona ważnym graczem na arenie międzynarodowej. Unia Europejska była i jest jedynie reaktywna. Gdy USA bez żadnego powodu wycofały się z porozumienia nuklearnego, Unia Europejska cały czas deklarowała, że jest za jego utrzymaniem, ale nic tych deklaracji nie wyniknęło. Teraz też oświadczenia UE są nijakie.

Przygotowując się do tego wywiadu, spojrzałem na Pańskie CV i zauważyłem, że był pan studentem w czasie Rewolucji Islamskiej. Czy słusznie się domyślam, że tak jak większość studentów w tamtym czasie brał Pan udział w demonstracjach przeciw reżimowi Szacha?

Tak, owszem. W tamtym czasie wszyscy studenci - poza bardzo nielicznymi wyjątkami - byli przeciwni Szachowi. Ja również brałem udział w demonstracjach.

Czyli był pan i wierzę, że jest pan nadal idealistą, a w młodości był pan pewnie radykałem. Studenci demonstrowali domagając się swobód i wolności oraz przestrzegania praw człowieka. Rozumiem, że jako Ambasador nie będzie pan krytykował obecnej sytuacji w Iranie, ale możemy porozmawiać nie o stanie faktycznym, a o wizerunku Iranu w zakresie praw człowieka. Ten wizerunek jest zły. Czy zgodzi się pan, że gdyby był lepszy pańskiemu krajowi, łatwiej byłoby przekonać świat do swoich racji?

Panie redaktorze - idealistą pozostałem i ma pan rację, że radykalizm zazwyczaj z wiekiem maleje, ale powiedziałbym, że za to rośnie realizm. Myślę, że wizerunek Iranu kształtowany jest przez media w znacznym stopniu amerykańskie, które co do zasady są niechętne mojemu krajowi. Znaczenie ma na pewno też i to, że my nie uznajemy reżimu syjonistycznego (tak w Iranie określany jest Izrael – red.). A co do praw człowieka, to na pewno nie jest tak, że wszystko jest idealnie. Proszę jednak przyjrzeć się przestrzeganiu praw człowieka w regionie i nie zapominać, że prawa człowieka to też na przykład prawa kobiet pod względem których w Iranie jest znacznie lepiej, niż w niektórych innych krajach po sąsiedzku, których jakoś amerykańskie media nie krytykują.

Był pan ambasadorem w Libanie, co zważywszy na znaczenie Iranu w tym kraju i wsparcie, którego pański kraj udziela chociażby Hezbollahowi, czyni wyznaczenie pana na ambasadora w Warszawie wyróżnieniem dla Polski. Skoro był pan w Libanie, to musiał pan znać przywódców Hezbollahu, ale też generała Sulejmaniego. Czy może mi Pan powiedzieć jakim był człowiekiem?

Nie była to prywatna znajomość, ale rzeczywiście z racji mojej funkcji spotykaliśmy się. Jeśli miałbym powiedzieć krótko, to był on bardzo charyzmatycznym, sprawnym i inteligentnym organizatorem oraz strategiem.

Można się było go bać?

Wrogowie się go bali. I słusznie.

W przeszłości nieraz zdarzało się, że organizacje wspierane przez Iran, na przykład – choć nie tylko - Hezbollah brały zakładników i uciekały się do terroru indywidualnego w stosunku do niewinnych osób. Widzi pan możliwość, by Iran wezwał takie organizacje do zaprzestania terroru, żeby zwykli ludzie – turyści, pracownicy organizacji pozarządowych, dyplomaci, czy to Polacy, czy też obywatele innych krajów byli bezpieczni?

W dalekiej przeszłości, kiedy Bejrut był pod okupacją, zdarzały się przypadki terroru indywidualnego, ale jeżeli przyjrzy się pan temu, co Hezbollah robił przez ostatnie 20 lat, to niczego takiego Pan nie znajdzie. Wobec tego nie ma nawet do czego nawoływać.

Czyli Polacy mogą się czuć na Bliskim Wschodzie bezpiecznie?

Tak, oczywiście.

W każdym razie na dziś…

Nigdy nie wiadomo, co przyniesie przyszłość, ale w Iranie zawsze.

Dziękuję za rozmowę.