Brussel slaagt er nauwelijks in extra werkgelegenheid te creëren. Door de nijpende mobiliteitsproblemen halen bedrijven hun werknemers uit de hoofdstad weg.

Terwijl het aantal jobs in Vlaanderen en Wallonië jaar na jaar toeneemt, sputtert de jobmotor in Brussel. Netto kwamen er tussen juni 2015 en juni 2016 amper 743 jobs bij in de hoofdstad. Weliswaar creëerden bedrijven en publieke instellingen in Brussel 35.000 nieuwe jobs, maar die toename werd nagenoeg volledig tenietgedaan doordat evenveel banen weer verdwenen. Bedrijven sloten de deuren, snoeiden in hun personeelsbestand of verhuisden arbeidsplaatsen naar Vlaanderen of Wallonië.

Schermvullende weergave ©MEDIAFIN

Het hoofdstedelijk gewest is de enige regio waar de werkgelegenheid stagneert. De nettojobaangroei bedroeg er amper 0,1 procent, terwijl alle provincies in Vlaanderen en Wallonië een groei van 1 à 2 procent optekenden (zie kaart). Dat becijferden onderzoekers van het arbeidsinstituut HIVA van de KU Leuven door de creatie, de vernietiging en de verhuizing van arbeidsplaatsen per regio in kaart te brengen.

‘Als je louter naar de brutojobcreatie kijkt, doet Brussel het niet slecht en zit het op hetzelfde niveau als Vlaanderen en Wallonië’, zegt Ludo Struyven, hoogleraar arbeidsmarkt aan de KU Leuven. ‘Maar er verdwijnen ook meer jobs waardoor de netto-evolutie lager uitvalt. Niet zozeer omdat jobs verloren gaan, maar wel omdat ze verschuiven naar andere gewesten.’

Brussel is een klein gewest. Als bedrijven groeien, moeten ze al gauw uitwijken naar een andere regio, verklaart Struyven de verhuisoperatie. ‘Er zijn in Brussel ook veel hoofdkantoren gevestigd van bedrijven die in meerdere regio’s actief zijn. Bij banken zie je vaak dat nieuwkomers hun eerste jaren op de hoofdzetel in Brussel werken om daarna te verhuizen naar kantoren elders in het land.’

Vooral bij schoonmaakbedrijven, financiële instellingen, groothandelaars en openbare besturen is een verschuiving van jobs van Brussel naar Vlaanderen en Wallonië bezig. ‘Dat heeft zeker te maken met de fileproblematiek, maar bijvoorbeeld ook met de kantoorprijzen’, zegt Struyven. ‘Het verlies van overheidsjobs hangt ook samen met de regionalisering van bevoegdheden en de oprichting van buitendiensten elders in het land.’

Grotere ondernemingen met vestigingen in verschillende regio’s verhuisden in een jaar tijd 5.500 jobs naar de hoofdstad, maar haalden er in diezelfde periode ook 8.000 jobs weg. Netto verloor Brussel dus 2.500 banen. Zonder die verhuisoperatie zou de jobgroei in Brussel 0,6 procent bedragen.

Werkgevers verwijzen naar de mobiliteitsknoop als oorzaak van de Brusselse leegloop. ‘Verschillende grote bedrijven zijn bezig hun werkplekken te decentraliseren door satellietkantoren op te richten in de rest van het land’, zegt Olivier Willocx, de gedelegeerd bestuurder van de Brusselse werkgeversorganisatie Beci. ‘Er is totaal geen politieke visie. Mensen zijn het beu. Het is onaanvaardbaar hoe de Leopold II-tunnel wordt aangepakt en hoe begin deze week zonder enige communicatie drie Reyerstunnels werden afgesloten.’