Het verzet tegen TTIP groeit in Europa. In mei werd gedemonstreerd bij de EU in Brussel. Beeld EPA

Gabriel deed zijn uitspraken zondag bij de Duitse omroep ZDF. Er is al vaker gespeculeerd over het mislukken van de gesprekken, ook door Gabriel zelf, maar niet eerder in zulke duidelijke bewoordingen. 'Als je het mij vraagt, zijn de onderhandelingen met de VS feitelijk mislukt, ook al wil niemand dat echt toegeven', zei hij.

Veertien gespreksrondes

In de maar liefst veertien gespreksrondes van de afgelopen jaren is er volgens de vicekanselier over geen van de beoogde 27 hoofdstukken van het verdrag overeenstemming bereikt. 'We moeten ons niet onderwerpen aan de eisen van de Amerikanen', verklaarde Gabriel. Het verzet in Duitsland tegen TTIP is groot; voor 17 september - ongeveer een jaar voor de verkiezingen - staat een landelijke actiedag gepland. Bondskanselier Angela Merkel (CDU) zei vorige maand nog dat TTIP absoluut in het belang van Europa is.



Van het aanvankelijke optimisme over TTIP is weinig tot niets meer over. Het wantrouwen tegen het verdrag werd in Europa steeds groter, met de Amerikaanse 'chloorkip' als symbool: die zou ondanks de in decennia opgebouwde milieubescherming en voedselveiligheid Europa in mogen (wat later werd tegengesproken).

TTIP in 11 heldere vragen en antwoorden Wat is TTIP eigenlijk precies? Hoeveel klopt er echt van de beweringen? Wat vindt de politiek? En wat gebeurt er na de Brexit met dit vrijhandelsverdrag? Alles over TTIP lees je in deze 11 vragen en antwoorden.

Gevaren van protectionisme

Ook het Investor-State Dispute Settlement voedde de weerstand. Die bepaling biedt multinationals de kans via arbitrage, buiten het rechtssysteem van een land om, een overheid aan te klagen als ze vinden dat hun belangen worden geschaad. Volgens de tegenstanders is dat een gevaar voor de democratie. Ook in de VS ligt het verdrag onder vuur. De Republikeinse presidentskandidaat Donald Trump sprak van de 'verkrachting van het land'. Hij pleit voor importbarrières om de Amerikaanse arbeiders te beschermen.



Centrale banken, instituten als het IMF, economen en politici wijzen op de gevaren van zulk protectionisme. Maar dat lijkt weinig indruk te maken, ook al berekende het Centraal Planbureau half juli nog dat TTIP tot 1,7 procent extra groei kan opleveren in 2030.



Milieudefensie reageerde zondag blij op de inschatting van Gabriel. 'Een einde aan TTIP zou geweldig zijn', zei de organisatie. 'Dan kunnen Amerikaanse bedrijven straks geen miljardenclaims indienen tegen ons land wanneer wij vervuilende bedrijvigheid aan banden leggen. Wij hopen dat het mislukken van de onderhandelingen ertoe leidt dat de EU het roer omgooit en mens en milieu boven handel stelt.'

De Europese Commissie (die over TTIP gaat) gaf zondag geen commentaar op Gabriels uitspraken. De Duitse minister is wel positief over de kansen van CETA, een verdrag van de EU met Canada. Dat wordt volgens hem ten onrechte gelijkgesteld met TTIP.