En junio 2017, masiva incendio rapide ĉirkaŭvolvis la Turdomon Grenfell, socialan apartamentaron en unu el la plej bonhavaj distriktoj de Londono. Poste, ministroj rigardataj kiel respondecaj pri senĉesaj reduktoj de publikaj servoj donis nekomfortajn surstratajn intervjuojn. La katastrofo klare komprenigis la terurajn rezultojn de ideologiaj sindevontigoj ignori regulojn kaj domaĝi elspezojn rilate al la sekureco de konstruaĵoj, interalie pri la instalado de tio, kio eble estis brulema ekstera tegaĵo. Krom la kolero kaj traŭmato pro la vivperdo (proksimume 80 mortintoj), la publiko faras demandojn pri la politikaj kaj ekonomiaj preferoj kiuj devigis malkarajn elektojn pri sekureco. Estas forta percepto, ke malriĉuloj malpli gravas en urbo administrata por la interesoj de la riĉuloj. Reduktoj de la financoj por magistratoj kaj publikaj servoj, kaj burokrataĵoj pri la reguligo de sano kaj sekureco, kombiniĝis kun profundaj sociaj malegalecoj por produkti katastrofon kun gravaj politikaj sekvoj. La turdomo situis en la civita distrikto Kensington kaj Chelsea, parlamenta elektodistrikto kiu unuafoje ŝanĝiĝis en la ĝenerala balotado, je nur 20 voĉdonoj, de Konservativa al Laborista, plejparte pro zorgoj pri la loĝeja merkato. La distrikto atingis buĝetajn plusojn kaj proponis repagojn de magistrataj impostoj, dum ĝi elektis bonteni kaj sekurigi socialajn loĝejojn kiel eble plej malkare. La malegalecoj de Londono estas plej evidentaj en la socia geografio de ĝiaj internaj okcidentaj zonoj, kie socialaj loĝejaroj provizas nepre necesajn malmultekostajn loĝejojn al tiuj, kiuj havas neniujn aŭ malaltajn enspezojn, meze de hejmoj kies prezojn de pluraj milionoj da pundoj ŝveligas eksterlanda investa kapitalo kaj riĉaj aĉetantoj. La lantmova socia katastrofo de rigoraj elspezreduktoj kreis elbruligitan emblemon kiel videblan simbolon de la senkompataj politikaj elektoj de la pasinta jardeko. La publiko perceptis ke la malriĉuloj malpli gravas kaj estas nejuste traktataj kiam temas pri sociala kaj fizika protekto ; iuj komencis senti ke la katastrofo eĉ povus esti parto de plano por forigi el la loko malplaĉaspektajn socialajn loĝejarojn kaj malriĉulojn. La katastrofo ŝajnis esti la difina momento de malfirma registaro klopodanta konstrui aliancon por povi regi, dum samtempe ĝi estis rompanta promesojn afekti malcedeman sintenon ĉe la intertraktadoj pri la Briteliro. La humoro de Londono kaj ĝia loĝantaro ŝanĝiĝas. Estas sento de ebleco kiu povus estigi pli emfazajn ŝanĝojn post estontaj elektadoj, kun nun engaĝiĝinta junula voĉdonantaro kaj nova respekto al Jeremy Corbyn de la Laborista Partio. La publiko demandas, por kiu estas Londono, kaj la respondo ne estas la kapitalo. La katastrofo de Grenfell estigis alvokojn por investi je - kaj rekonstrui - altkvalitajn kaj malmultekostajn loĝejojn, kaj agnoski ke la problemo ne estas socialaj loĝejoj sed regresanta publika investado kaj la senkompata traktado al la malriĉaj urbanoj. Masivaj malegalecoj En Londono, la plimulto de la nunaj kaj estontaj turdomoj ne estas socialaj loĝejoj [1]. Pli ol 400 turdomaj konstruprojektoj nun progresas aŭ estas ricevintaj konstrupermesilojn. Preskaŭ neniuj el iliaj hejmoj estos malmultekostaj, kaj tre malmultaj estas socialaj loĝejoj. En la nunaj rakontoj pri la masivaj malegalecoj kaj loĝejaj problemoj de Londono, la privataj turoj signalas la socialajn ekstremaĵojn de la urbo kaj la malkapablon kaj de la ŝtato kaj de la merkato solvi socialajn bezonojn. Ĉi tiuj apartamentoj estas destinitaj por la tutmonda elito kaj ŝajnas esti forĵetebla medio kiu plenumas la neceson, en multaj kazoj, teni monon dum iom da tempo. Per afiŝtabuloj kaj broŝuroj, eminentaj arkitektoj kaj makleristoj pri nemoveblaĵoj imagas "komunumon" kiu estas vendoargumento por fluktuanta klaso de riĉuloj kaj investantoj. Kiuj ajn estas la drogoj konsumitaj de la arkitektoj de la ora bloko de apartamentoj ĉe la elektrocentralo de Battersea, ilia inspiro estis la pundoinsigno, kaj ne la fluganta porko sur la kovrilo de la albumo Animals de Pink Floyd. Granda parto de la konstruaĵoj laŭlonge de Tamizo estas parodio de la loko kaj miraĝo de la komuna vivo. Ĉi tiuj estas loĝejoj kaj spacoj senvivaj ĉar ilia senviveco gravas por la realigo de la maksimuma interŝanĝvaloro, prefere ol esti valorataj pro ilia loĝdoma uzo. La demando pri kiu profitas de tiaj konstruaĵoj estas daŭranta ĉagrenaĵo por administrantoj kaj politikistoj. La pozicio de Londono, kiel gvidlumo por la tutmonda riĉegularo, ne estas bona novaĵo por la pli larĝa loĝantaro de la urbo. La tempon de prospero karakterizis tutforta vastigo de la burĝigo de urbaj kvartaloj, eldomigoj de privataj luantoj, la malkonstruo de dekoj da socialaj loĝejaroj, la reformo de la sociala asisto kaj delokiĝoj de familioj. Povus esti, ke la investo kaj la detruo estas interligitaj ; en la diskutado pri la Briteliro, la potenciale negativa rolo de la internacia investo estas malgravigita de la londona elito. La socia filozofo Erich Fromm povus esti fantoma gvidanto pri la novaj malsaĝaĵoj kaj ruinoj kreitaj de investantoj kaj konstruentreprenoj ; en postaj jaroj, lin zorgigis la koncentriĝo de nia kulturo pri objektoj anstataŭ pri homoj, pri havi anstataŭ ol esti. Li kredis, ke nia deziro por senvivaj objektoj sugestis kulturon mortomanian kaj obsedatan de la neado pri la morto kaj la serĉo por brilaj objektoj. Ĉu la ŝveliĝinta ĉiela pejzaĝo de Londono estas la rezulto de urba politika ekonomio jungita al la ĝismorta impeto de la kapitalo kaj la senbride tutmondaj amasigaj strategioj de la riĉularo ? Malplenaj internoj En La Anatomio de la Homa Detruemo (1973), Fromm identigis la mortomanion (necrophilia) kun la altiriĝo al io ajn mortinta, intereso kvazaŭ mekanika kiu evitas socian aŭ homan konektatecon. Ĉi tio ŝajnas esti trafa kadrigo de la amo al mortintaĵoj ĉe la riĉeguloj de la mondo. Nemoveblaĵojn oni avide aĉetas kiel signoj de propra progreso kaj statuso, sed ili restas tute aŭ parte neloĝataj. Merkatumaj reklamoj por multaj novaj konstruaĵoj montras malplenajn internojn kun elvidoj sur la urbon. Eventualaj aĉetantoj povas projekti sian ĉeeston kiel la triumfaj kapitanoj de la urbo sen devi vidatesti la vivon de ĝia komunumo aŭ ĝenajn socialajn diferencojn. Tio eble ne gravus se ĉi tiuj senvivaj spacoj ne estus tiel korodaj por la socia vivo de la urbo. Masivaj injektoj de internaciaj kapitaloj instigis la logikon de konstruado por la bezonoj de la riĉuloj kaj internaciaj aĉetantoj. Tiaj investoj difektas la legitimecon kaj esencan rolon de socialaj loĝejoj, kiuj estas prezentataj kiel malavaraj ŝtataj elspezoj dum tiuj, kun pli altaj ofertoj, atendas en la kulisoj. La pli larĝa socieco de la urbo velkas dum forestantaj posedantoj kaj iliaj investaj instrumentoj senigas partojn de la urba korpo je nemalhavebla provizo de homoj kaj socia cirkulado. Ĉio ĉi estas kontrolata de politika reĝimo kiu kredis ke la indekso de la statuso de urbo estis la ĉeesto de riĉeco kaj ne ĝia kreado kaj pli larĝa disvastiĝo. Por vidi ĉi tiun procedon de amasiĝo kaj malpleneco, oni vagu laŭlonge de la stratoj en la kvartalo Hyde Park aŭ tiuj en Hampstead Heath kun iliaj multaj malplenaj domegoj. Homoj zorgas pri la kosto kaj manko de loĝejoj en Londono ĉar ili vidas konkurencon pri ĉi tiuj rimedoj apudmetitan kun pejzaĝo de malplenaj ŝeloj kiuj devus esti hejmoj. Surpriza procento de privataj loĝejoj estas malofte aŭ neniam okupataj, dum multaj familioj sur la atendolistoj de municipaj instancoj estas eksportataj el sia komunumo aŭ el la urbo ; kaj 300 000 familioj restas sur atendolistoj por socialaj loĝejoj en Londono. Piedirante laŭ la suda bordo de Tamizo, oni povas vidi multajn novajn turojn ŝajne pendantajn laŭlonge de la rivero. Kiel mortintaj fiŝoj, ĉi tiuj konstruaĵoj brilas, sed ankaŭ fetoras je koruptaj urboplanismaj kontraktoj kaj loĝeja sistemo kiu ne kongruas kun la bezonoj de ordinaraj homoj. La percepto ke estas absolutaj venkintoj kaj senŝirmaj venkitoj starigas grandajn demandojn. Se ni akceptus la argumenton ke la pli larĝaj ekonomio kaj loĝantoj profitas de tiaj investoj, la nova ĉiela pejzaĝo povus esti defendebla. Sed tiaj argumentoj estas eluzitaj. Tiuj, kiuj havas la ekonomian kaj politikan potencon, identigas nemoveblaĵojn kaj financon kiel la motoron de vivniveloj kaj reputacioj. La urbestro de Londono, Sadiq Khan, ekagis laŭ iomete malsama direkto, lanĉinte enketon pri la nombro de neloĝataj hejmoj aĉetitaj de eksterlandaj investantoj. Lastatempa esploro, kiu ekzamenis fakturojn de publikaj servoj por eltrovi hejmojn kun nenormale malaltaj konsumoj de elektro, konkludis ke ĉirkaŭ 21 000 hejmoj estas longatempe malplenaj. Ĉirkaŭ 5% de hejmoj en centra kaj okcidenta Londono restas malplenaj laŭ la ŝtata statistika agentejo [2]. Jurisdikcio kun banka sekreteco Politike neŭtralaj grupoj ankaŭ reliefigis la krimajn kaj anonimajn aĉetojn de miloj da hejmoj. La estro de la Nacia Kriminala Agentejo sugestis ke mono el krimaj agadoj suprenpuŝis la prezojn de londonaj nemoveblaĵoj, kaj aĉetoj kun la valoro de centoj da milionoj da pundoj estas prienketataj de la kriminalaj aŭtoritatuloj kiel suspektataj enspezoj de korupto, sed ĉi tiuj ciferoj nur reprezentas frakcion de la totalo [3]. Transparency International rivelis ke proksimume 10% de nemoveblaĵoj en la kvartaloj Kensington kaj Chelsea (en tiu lasta okazis la tragedio de Grenfell) estas posedataj pere de ’jurisdikcio kun banka sekreteco’ ligita al 122 miliardoj da pundoj da eksterlanda mono. Multaj kazoj ne estas prienketataj de impost-aŭtoritatuloj pro manko de rimedoj. Unu el la plej malbonaj maljustaĵoj estas tio, ke kvankam esencaj laboristoj - kaj eĉ loĝantoj kun respektindaj salajroj - luktas por havi aliron al decaj loĝejoj, Londono konstruas milojn da apartamentoj por tiuj, kiuj eble neniam ilin uzos. Kiel rompita estas urboplanisma sistemo kiu ne kontestas la konstruon de centoj da apartamentaroj en kiuj unuĉambra loĝejo kostas pli ol 600 000 pundojn, sed kiu rigardas kelkajn malmultekostajn hejmojn kiel minacon por la funkciado de la merkato ? La indikoj montras ke konstruentreprenistoj kaj urboplanismaj konsilofirmaoj penlaboras por eviti sian devon oferti malmultekostajn loĝejojn aŭ monkontribuojn al la municipa instanco. La kritiko kreskas de antaŭ multaj jaroj, sed nun estiĝas kolero intensa kaj pliiĝanta, kvankam efika rezisto ankoraŭ ne aperis. En 1951 la loĝantaro de Londono kaj ĝia kunurbaĵo - tio estas, de ĝiaj 32 civitaj distriktoj kaj la centra komerca kvartalo - estis 8 164 416, kio faris ĝin pinta jaro por Londono (kaj multaj britaj urboj). Sed ĝis 1981 kaj la enoficiĝo de la registaro de Margaret Thatcher, la loĝantaro malkreskis al 6 608 513 pro ŝanĝiĝanta ekonomio kaj elmigrado el la plimulto de la urbegoj de Britio al antaŭurbaj zonoj. Estas jam malfacile memori la tempon kiam la urbaj centroj de Britio estis lokoj de ekonomia stagnado, sociala regresado kaj elmigrado, kaj ’urba centro’ elvokis socian imagaron karakterizatan tiom de tiaj distingaĵoj, kiom de iu geografia loko. La plej lastatempa censo, tiu de 2011, montras ke la loĝantaro de Londono atingis senprecedencan alton de 8 173 900. Sed ĉi tiu ŝajna demografia sano kontrastas kun masivaj moviĝoj en la strukturo de la londona ekonomio kaj novaj viktimoj en dommerkatoj. Dum la urbo antaŭeniris laŭ la vojo por fariĝi nodo de la financa ekonomio de la mondo, ŝanĝiĝoj en la ekonomio de Londono venis kune kun ŝanĝiĝoj en multaj kvartaloj kiujn oni antaŭe kredis netuŝeblaj de la burĝiĝo. Hodiaŭ, Londono denove alfrontas necertan estontecon. Ekonomia supereco en tutmonda sistemo de urbaj komandejoj cedas la lokon al maltrankviloj pri la estonteco de la urbo, inter ili la ebleco ke financaj institucioj foriros. Sub la Briteliro, la gvidmotivo ĉiam pli estas provi teni la kokinon de oraj ovoj, eĉ se tio kontribuas malmulton por la londona laboristaro. Tiaj maltrankviloj plivigligas la ekkapton de tero kaj ĉielo fare de la kapitalo, dum prognozoj antaŭvidas ke la nombroj de riĉeguloj en Londono multe kreskos. Kiam iuj kritikas konstruadon kiu celas sole internaciajn investantojn, oni diras ke la kritikantoj perdis la kontakton kun la realaĵoj de vendado en tutmonda merkato [4]. Sed eĉ la komercado per nemoveblaĵoj de la plej alta kvalito aperas fragila en la kunteksto de la Briteliro kaj la ebleco ke kernaj financaj institucioj povus esti logitaj al konkurencantaj urboj dum krizkunvenoj daŭras kaj la nombro de vendoj de la plej altekostaj domoj draste reduktiĝas. Malgraŭ tio, zorgoj pri socialaj malegaleco kaj ekskludo estas flankenpuŝitaj de registaro kiu hastas por allogi aĉetantojn kaj instituciojn por teni ekvilibrigita la nacian bilancon. Jam antaŭ kelka tempo, la aristokrata klaso de Londono ekkonis kie estas la mono. Iam la elita klaso, hodiaŭ oni ilin pli bone nomu lokmontristoj por la kapitalo kaj vendistoj de alte taksataj aktivoj kaj produktoj. La internacia riĉularo venas por financaj servoj, estigas konstruadon kaj laborpostenojn por dekoraciistoj kaj vartistinoj, kaj vole pagas depagojn kaj impostojn je vendoj de nemoveblaĵoj (aŭ penlaboras por ilin eviti). Profesiuloj pri nemoveblaĵoj kaj financaj magiistoj proponas malbonaŭgurajn taksojn pri tio, kiel tarifoj, impostoj aŭ reguligaj iniciatoj mortigus la fluon de investoj de kapitaloj. Eble tio estas vera nun, sed ne antaŭ nur du jaroj kiam oni povis vendi apartamentojn kun prezo de dek milionoj da pundoj antaŭ ilia konstruo. La sistemaj minacoj, kiuj estas rivelataj hodiaŭ, eĉ pli vundos la malriĉajn kaj laboristajn klasojn de Londono, konsidere de la malkapablo de registaroj eltiri pli el la ĉeesto de la riĉuloj kiam tempoj estis bonaj. Se en la lastaj jardekoj ni kroĉiĝis al la ellastuboj de la aŭtoj de la riĉeguloj, nia teno devos striktiĝi estonte. Superfluoj malpli disponeblos. La aĥila kalkano de Londono. La fortaĵo de la financa kvartalo estas la aĥila kalkano de la urbo. Kvankam la ekonomia rolo de la kvartalo estas bone komprenata, ĝia nesimetria superregado en la strukturo de la urba ekonomio prezentas riskojn. Ĉiu ekonomika geografo vole informos vin ke kerna danĝero por ĉiu solindustria urbo estas tio, ke ĝi plej probable mortos kiam ĝia fortuno ŝanĝiĝos pro konkurencado de rivaloj. Kiel tiaj ŝanĝiĝoj iam ruinigis Glasgovon, Sheffield, Birmingham kaj multajn aliajn, tiel la sorto de Londono povus esti perdi kernajn servojn favore al Dublino, Parizo aŭ Frankfurto. Analizistoj nun debatas pri kiom da bankistoj aŭ institucioj foriros post la Briteliro. La probabla respondo estos miloj. Eĉ se bankoj ne estas tiel moviĝeblaj kiel la valutoj kaj servoj per kiuj ili negocas, bonorda aŭ parta evakuo en la daŭro de jaroj restas vera ebleco. Indulgu min, mi petas, se vi estis en atendolisto, kunpremitaj duope en sola luata ĉambro aŭ ŝparantaj monon por partopago por aĉeti vian unuan domon, sed en la bonaj tempoj antaŭ la voĉdonado pri la Briteliro oni avertis ke ni ne tuŝu la merkaton, por konservi malaltimpostan medion kaj tiel ebligi ke eksterlandaj monsumoj utilu al Londono. Pro la riskoj por la londona ekonomio kaŭze de la Briteliro, ĉi tiu averto estas pli emfaza, kaj Londono nun montras grandan neonluman anoncon ’Vendota’. Multaj alte taksataj valoraĵoj estas posedataj de fremdaj investofondusoj aŭ individuoj (The Shard, la prestiĝaj ĉiovendejoj Harrods kaj Harvey Nichols). Granda parto de la komercaj nemoveblaĵoj sur Sloane Street (strato de laŭmodaj butikoj) estas posedata de la ŝtata investofonduso de Kataro. Ĉi tiuj ŝanĝiĝoj simbolas klasajn kaj gustajn ŝanĝiĝojn kaj reflektas pason de grandsinjoroj kaj riĉeco surbaze de bienhavaĵoj al vastiĝanta kadrularo el tiuj, kiuj profitis de tutmondiĝo, de la bonsorta regado de ŝtataj aktivoj, aŭ de asociiĝoj kun la internacia krima agado. Ilian maldelikatecon kaj krudan monpotencon egalas nur la malamo sentata de la riĉaj longatempaj loĝantoj solrestantaj de centra okcidenta Londono kiuj ne konsciis, ke estis aliaj en ilia klaso kiuj starigis la unuajn afiŝojn ’Vendota’. Sole gravas la mono La plej evidenta respondo al ĉiu demando pri la problemoj de Londono estas ... mono. Estas pro mono ke niaj politikaj interesoj ŝajnigas ne rimarki la aĉetadon de nemoveblaĵoj fare de eksterlandanoj kaj krimuloj, kiel ajn suspektinda estu ĝia fonto. Mono estas la motivo, pro kio socialaj loĝejoj estas disfaligataj en la nomo de ’malmultekostaj’ loĝejoj. Estas pro mono ke la burĝiĝo de kvartaloj estas bona afero kaj malriĉaj loĝantoj prefere estu senditaj aliloken. Mono restas ĉe la koro de la politiko teni impostojn malaltaj kaj regularojn malstreĉaj. Mono estas la kialo de la senvivaj spacoj laŭlonge de Tamizo kaj preter ĝi. La Londono formata de ĉi tiu superreganta argumento estas negativa benjeto kun riĉeco kaj turaj loĝejoj en la centro kaj periferio de antaŭurboj karakterizataj de iom-post-ioma fizika kadukiĝo kaj la eksportita urba malriĉularo. La pretendo de Londono pri tutmonda prestiĝo baziĝas sur tio, ke ĝi gastigas pli da individuoj kun grandegaj propraj riĉaĵoj ol iu ajn urbo en la mondo - 4 750 - el kiuj 80 estas miliarduloj [5]. Tiaj fanfaronaĵoj estas malindaj sloganoj por urbo kiu fariĝis klasadomaŝino por la ŝanco kaj la fortuno : la riĉuloj eniras tra unu pordo, la malriĉuloj eliras tra la aliaj, necesaj viktimoj de urbo superregata de ekonomio el altkvalitaj nemoveblaĵoj kaj financo. La senvivaj hejmoj de Londono rezultas el postuloj por senbridaj merkatoj kaj ambicia urba refarado. Sed ni devas agnoski ke, por multaj aliaj, la nova arkitekturo de Londono indikas elpaŝon laŭ la ĝusta direkto. Patrick Schumacher, la nova direktoro de la arkitektura firmao Zaha Hadid, sincerdire malkaŝis la valorojn de iuj firmaoj kiam li sugestis pavimi Hyde Park, forigi socialajn loĝejojn kaj lasi ke la merkato diktu, kiu loĝas kie [6]. Li mistaksis la opiniojn de la pli vasta publiko (Sadiq Khan, la urbestro de Londono, kondamnis la sugestojn) sed tiaj ideoj ankoraŭ superregas ĉe tiuj kies interesoj troviĝas ĉe la kapitalo. Dume, protekti socialajn loĝejojn, mildigi veran malriĉecon en riĉa urbo kaj pli larĝajn regionajn malegalecojn, aŭ prizorgi la maljunulojn kaj handikapulojn oni rigardas kiel bedaŭrindajn problemojn por kiuj mankas mono pro la malŝparado de iu antaŭa registaro. La perspektivoj por defii la entutan direkton de Londono kaj ĝiajn politikajn aferojn povus aperi senesperigaj. Antaŭ dudek jaroj, estis televida skeĉo en kiu The Ritz, unu el la plej grandiozaj londonaj hoteloj, estis vendita al oligarĥo. Li informis la personaron ke malmulto ŝanĝiĝos, sed li havas etan peton : ŝanĝi la nomon al The Titz (fonetika formo de tits t.e. cicoj) [7]. Tiaj eblecoj fariĝis imageblaj. La kultura ŝoko kaj interbatalo de la kapitalo kun la ĉiutaga vivo estas karakterizaĵoj de urbo kiu apenaŭ servas al sia laborantaro. La ekstrema eksceso nun estas kolono de la realeca televido pri la riĉeguloj, iliaj gustoj kaj postuloj, al kiu gapas milionoj, kun nenecesaĵoj kiel la marko de sukceso. Pli, pli granda, pli brila, pli malplena. Rowland ATKINSON Tiu artikolo estas traduko de "London, whose city ?" en LMD anglalingva de julio 2017.