I bi eich wük niso zwäg Mundartkolumnist Ben Vatter wagt sich auf das Terrain der Jugendsprache: Bündig fresh! Meinung Ben Vatter

O wen i ja als Gymerlehrer vil mit junge Lüt z tüe ha, han i no gar nie e Kolumne über Jugendsprach gschribe. Tatsächlech isch me mit däm Thema als «Mittelalterleche» schnäll uf gfährlechem Terrain, wül me ja nume vo usse analysiert u Sache zämetreit, ohni d Fynheite würklech z kenne. Derzue chunt, dass me mit der Beschrybig dervo sofort grad wider veraltet isch; die Sprach läbt ja extrem vo däm, wo im Momänt grad aagseit isch. Und je nach Region u Umfäld gseht’s sicher o wider anders uus. Wül i aber chürzlech grad e Gruppe Jugendlechi vo üsere Schuel usgfragt ha, probieren is jitz!

Zersch aber no es paar Gedanke zum Voruus: Sälbverständlech het jedi Generation ihri eigeti Jugendsprach. U natürlech wott sech jedi Generation sprachlech vo dere obedranne distanziere, eso es Gfüel vom Zämeghöre schaffe u vilecht no chli d Elteregeneration dermit provoziere. Das isch guet und richtig so. Es ligt o i der Natur vor Sach, dass mir Erwachsnige bi etleche Nöikreatione der Chopf schüttle oder se ämel zmindscht belächle.

Mir sötte aber nid vergässe: Erstuunlech vil Wörter, wo mir hütt als typisch Bärndütsch aaluege, sy via Jugendsprach i üse Wortschatz cho – u synerzyt genau glych vo de eltere Herrschafte abglehnt und als schlimme Sprachverfall taxiert worde! Me weis aber us der eigete Jugend o, dass vil Wörtli nid überläbe u dass es eim speeter sogar e chli pynlech isch, wi me früecher mal het gredt.

Übrigens geit’s dasmal (für einisch!) nid um Wörter, wo us em Hochdütsch sy importiert worde und i dere Altersklass inflationär bbruucht wärde, sondern um die, wo di Junge äxtra und sehr bewusst i ihri Sprach hei ynegno.

So, jitz lö mer aber los! Mit emene fiktive Gspräch uf Bärndütsch, Version 2018:

A: Hey Digger, was louft? Wo sy Lena, Lara u di angere? Öpper Haue? B: Düre, Bruh. Hütt gömer i Suff! A: Fix. I mues eeh di Scheiss-Note vo hütt ga abespüele; ha vom Müuer zwöi huere Drüs zrüggbercho! B: Wi sick isch de das? Dä Spast! Geit ja gar nid! Aber lasy – i bi ja o nid dä, wo stundelang umelehrt. A: Legitim. Du bisch äbe e Lachs! Chumm mir gö i Chessu, dä cha aus! B: Schoo? I finge’s dert krass untschill. A: Was labersch, Aute? Tue nid schwanger! Dasch doch easy u sämpa dert. B: Mir gö gschyder a ds Konzärt vom Nemo. Hesch der sys nöie Aubum scho ggäh? A: Vou, das hani mer zoge. Bündig fresh!

We der’s jitz nume der Spur na heit verstande: Hie wär der Versuech vonere Legände derzue:

Digger: vo «Dicker»/ Öpper Haue?: Isch öpper ir Rythalle?/ Düre: öppis isch (scho) verby/ Bruh, Bro: vo «brother»/ I Suff ga: sech ga besuufe/ Fix: abgmacht!/ Eeh: sowiso/ Sick: chrank, krass/ Spast: Schimpfwort, vo «Spastiker»/ Lasy: öppis la sy, wyter zum nächschte Thema/ Legitim: okay, als Bestätigung/ E Lachs: e coole, eigeständige Typ; je nachdäm aber o es Schimpfwort/ Öppis cha aus: öppis isch souguet/ Schoo?: Würklech?/ Untschill: nid gmüetlech, nid zum «chille»/ Tue nid schwanger!: Tue nid schwirig!/ Easy u sämpa: entspannt und sympathisch/ Sech öppis gä, sech öppis zie: öppis aaluege oder lose/ Vou: ja/ Bündig fresh: supertoll, uf ene gueti Art früsch.

Näb em bsundere Vokabular fallt mir o geng wider uuf, dass di Jugendleche vil Wörter umgangssprachlech komprimiert säge u se de o grad eso schrybe, zum Byschpil «efch» statt «eifach» oder «irrwie» statt «irgendwie». So het e Fründ vo mir vonere Schüelere, wo sech für d Klavierstund abgmäldet het, die Nachricht übercho, wo jitz i ihrer ganze Pracht z oberscht im Titel steit.