‘Je kunt niet verwachten dat werknemers hun hoofd op het kapblok leggen als ze vermoeden dat de werkgever op een ontslag aanstuurt’, stelt het ACV.

Wie lange tijd ziek is en vreest dat zijn werkgever op ontslag aanstuurt, kan beter niet ingaan op een oproep van de arbeidsgeneesheer. Dat opmerkelijke advies geeft de vakbond ACV aan zijn leden.

De christelijke vakbond ACV noemt het nieuwe systeem om langdurig zieken terug naar werk te begeleiden een ‘ontslagmachine’. Van de 400.000 langdurig zieken kwamen vorig jaar 15.000 mensen in zo’n re-integratietraject terecht, waarin samen met de werkgever, de behandelende arts en de arbeidsgeneesheer bekeken wordt of de zieke met de nodige aanpassingen stapsgewijs opnieuw aan het werk kan.

In 68 procent van de gevallen leidt die procedure tot de conclusie dat de werknemer definitief ongeschikt is om opnieuw aan de slag te gaan bij zijn huidige werkgever. Het ACV waarschuwt zijn leden dan ook dat ze moeten opletten dat de re-integratieprocedure niet gebruikt wordt om hen te ontslaan. ‘Als je vreest dat je werkgever een ontslag wegens medische overmacht wil uitlokken, blijf je beter weg uit de re-integratieprocedure. Ga dan niet en bezorg geen medische stukken aan de arbeidsgeneesheer’, schrijft het ACV in Visie, het ledenblad van de christelijke beweging.

De werkgevers zijn niet opgezet met de oproep. ‘Door mensen aan te zetten zich te onttrekken aan het gezondheidstoezicht, creëer je van bij het begin een vertrouwensbreuk’, zegt Kris De Meester van het Verbond van Belgische Ondernemingen (VBO). ‘De bedoeling van het re-integratietraject was net om duidelijkheid te scheppen over de situatie van de langdurig zieken: kunnen ze via aangepast werk nog terug aan de slag of lukt dat niet meer? De vakbond aanvaardt niet dat in sommige gevallen de werknemer definitief ongeschikt wordt verklaard. Nochtans brengt dat voor alle betrokkenen helderheid. De werkgever weet dan dat hij iemand anders moet aanwerven, en de zieke kan zich voorbereiden om op zoek te gaan naar een andere baan die wel nog haalbaar is.’

Het ACV ontkent het re-integratieproces te boycotten. ‘Ons eerste advies aan langdurig zieken luidt dat ze zelf naar de arbeidsgeneesheer kunnen stappen, voor een bezoek voorafgaand aan de werkhervatting’, zegt Herman Fonck, specialist arbeidsvoorwaarden bij het ACV. ‘Je kan vragen om zo’n vrijwillige consultatie vertrouwelijk te houden zodat die informatie niet gebruikt kan worden om beslissingen te nemen tegen de zieke. Dat is anders als de arbeidsgeneesheer je op vraag van de werkgever uitnodigt om een re-integratietraject op te starten. De werkgever kan de conclusie van de geneesheer dan aanwenden om een ontslag wegens medische overmacht uit te lokken. Als werknemers vermoeden dat dat de intentie is, dan kan je toch moeilijk verwachten dat ze zelf hun hoofd op het kapblok leggen.’

In tegenstelling tot een ontslag om economische redenen hoeft het bedrijf bij medische overmacht geen ontslagpremie te betalen. ‘De zieke behoudt dan wel zijn ziekte-uitkering, maar verliest mogelijke extralegale voordelen zoals aanvullende verzekeringen’, zegt Fonck. ‘Werkgevers misbruiken het systeem om hun personeelslijsten op te schonen. Van de zogenaamde re-integraties leidt 80 procent uiteindelijk tot ontslag.’

Die cijfers worden door het VBO afgedaan als ‘een fabeltje’. ‘Over de uiteindelijke uitkomst worden geen gegevens bijgehouden’, zegt De Meester. ‘Als iemand definitief ongeschikt wordt verklaard, wil dat niet zeggen dat de werkgever ook altijd overmacht inroept om die werknemer te ontslaan. Soms wordt er wel nog een ontslagvergoeding of outplacementbegeleiding afgesproken. In de grote bedrijven zien wij geen toename van de ontslagen wegens medische overmacht.’

Het VBO benadrukt ook dat het in twee op de drie gevallen niet de werkgever is die de re-integratie opstart, maar dat zieke werknemers zelf het initiatief nemen om opheldering te krijgen over hun situatie.