Belangstellenden winkelen in de H&M voor de collectie van de Franse modeontwerpster Isabel Marant. Beeld anp

Merken zoals G Star, Sissy Boy, Vanillia en WE Fashion kunnen voortaan met een gerust hart gekocht worden. Ook bij de Bijenkorf kan de bewuste consument gegarandeerd terecht, aldus het kabinet. Maar niet alleen het hogere segment biedt fairtrade kleding. Ook C&A, CoolCat, HEMA en zelfs Wehkamp verkopen tegenwoordig duurzaam textiel. Samen hebben de bedrijven een marktaandeel van 35 procent van de omzet in de Nederlandse mode- en kledingmarkt.

'Een veelgehoorde klacht van consumenten is dat ze wel duurzame kleding willen kopen, maar niet weten waar ze die kunnen krijgen. Deze lijst gaat ze absoluut helpen', zegt minister Lilianne Ploumen van Buitenlandse Handel. 'Er zijn al meer lijstjes van bedrijven die eerlijke kleding maken. Maar het voordeel van deze lijst is dat er ook toekomstige afspraken aan verbonden zijn.'



De zestig kleding- textielbedrijven beloven vandaag in een 'textielconvenant' om binnen drie tot vijf jaar de arbeidsomstandigheden 'substantieel te verbeteren'. Dat betekent: een leefbaar loon voor arbeiders, een veilige en gezonde werkplek, geen kinderarbeid, geen gedwongen arbeid, geen discriminatie op de werkvloer en vrijheid van vakvereniging. Ook moeten ze het klimaat en het milieu sparen tijdens het productieproces. Dus watervervuiling minimaliseren, beperkt gebruikmaken van water, chemicaliën en energie, duurzaam grondstofgebruik en het tegengaan van dierenleed.

Analyse misstanden

De beloften zijn niet vrijblijvend. 'Een bedrijf moet echt iets doen om op de lijst te mogen staan', zegt Ploumen. Zo moet elk bedrijf eerst een analyse maken van de misstanden in zijn productieketen. Daarna volgt een plan van aanpak om de risico's te minimaliseren. Dat plan wordt beoordeeld door een stuurgroep van collega-bedrijven, vakbonden en hulporganisaties die zijn gespecialiseerd in misstanden in de kledingbranche.



'Bedrijven die zich niet aan de afspraken houden, vliegen eruit. En we maken elk jaar publiekelijk bekend wie er van de lijst is afgevallen', zegt Ploumen streng. Als na vijf jaar blijkt dat de verbeteringen in de kledingindustrie achterblijven bij de verwachtingen van het kabinet, volgt mogelijk 'wet- en regelgeving', staat in het convenant. Ploumen: 'Denk aan hogere tarieven of een importverbod voor kleding die is gemaakt met kinderarbeid.'



Na de ramp in 2013 in kledingfabriek Rana Plaza in Bangladesh, waarbij ruim 1.100 textielarbeiders om het leven kwamen, nam Ploumen het voortouw om 'foute kleding' uit Nederlandse winkels te krijgen. 'Een mission impossible', werd toen door criticasters gezegd. Maar 'een goede eerste stap' is nu toch gezet, erkent Tara Scally van de stichting Schone Kleren Campagne. 'Maar of het ook echt tot resultaat zal leiden, daar hebben wij twijfels over', aldus Scally.

Dit beloven de bedrijven op de witte lijst: 1. Geen discriminatie op de werkvloer

2. Geen kinderarbeid

3. Geen gedwongen arbeid

4. Een leefbaar loon vanaf het jaar 2020

5. Een veilige en gezonde werkplek

6. Vrijheid van vakvereniging

7. Duurzaam grondstofgebruik (recycling)

8. Minimale watervervuiling, beperkt gebruik van chemicaliën, water en energie

9. Tegengaan van dierenleed

Belofte

Het tekenen van het convenant wil volgens haar niet zeggen dat de kleding nu al duurzaam is, maar dat bedrijven beloven dat ze een proces ingaan om dat te bereiken. 'We zien vaak dat bedrijven prachtige ambities opschrijven over kinderarbeid en een leefbaar loon. Maar dan ontbreekt het aan de uitvoering. Het is een papieren werkelijkheid.'



Dat is niet per se kwaadwillendheid, denkt Scally. 'Bedrijven hebben zelf soms niet eens goed zicht op wat er gebeurt in de fabrieken waar hun kleding wordt gemaakt. In Aziatische productielanden heb je lokale vakbonden en ngo's nodig die dat structureel controleren.' Ploumen is het daar van harte mee eens. 'Vandaar ook dat dit soort hulporganisaties deel uitmaakt van de stuurgroep die plannen van bedrijven beoordeelt.'

Minister Lilianne Ploumen Beeld anp