De minister van Binnenlandse Zaken heeft officier van justitie Johan van Vreeswijk ten onrechte afgewezen voor een hoge internationale vertrouwensfunctie bij de Europese politiemissie in Afghanistan. De magistraat kreeg geen verlenging van zijn zogenoemde ‘Personnel Security Clearance’ van de AIVD omdat hij in 2007 bevriend is geraakt met een homoseksuele man uit Bali.

Dit oordeel heeft de rechtbank Zeeland-West-Brabant onlangs uitgesproken in een procedure die Van Vreeswijk heeft aangespannen tegen de minister. De officier van justitie denkt dat hij in zijn internationale loopbaan door de inlichtingendienst wordt tegengewerkt omdat de AIVD een “homofobe agenda” voert. “Uitsluitend heteroseksuele Nederlanders met een – bij voorkeur gehuwde – partner uit een EU-lidstaat zijn voor de dienst betrouwbaar”, zegt Van Vreeswijk.

‘Onvoldoende gegevens over man’

In 2001 begon Van Vreeswijk zijn loopbaan bij het OM in Oost-Brabant. Sinds 2008 werkte hij voor internationale EU-missies in Kosovo, Albanië en Afghanistan. Hij kwam vorig jaar in aanmerking voor de vertrouwensfunctie Head Rule of Law Reform bij EUPOL (Europese politiemissie) in Afghanistan. Om die reden volgde een nieuw – vijfjaarlijks – veiligheidsonderzoek door de AIVD. In dat kader vertelde Van Vreeswijk bevriend te zijn met een man uit Bali. De AIVD heeft geen samenwerkingsovereenkomst met collega’s in Indonesië en kon dus geen informatie over de vriend van de aanklager opvragen. De dienst en het ministerie weigerden daarop clearance want “er zijn onvoldoende gegevens voorhanden om alle veiligheidsrisico’s uit te sluiten”.

Van Vreeswijk noemt het onbillijk dat hij na zes jaar internationale dienst wordt beschouwd als een veiligheidsrisico omdat hij een vriendschap heeft – “niet seksueel van aard en geen partnerrelatie” – met een 25 jaar jongere man op Bali. De man is een voormalige leraar natuurkunde en werkzaam in het toerisme. “Hij is als moslim opgevoed, maar niet praktiserend en geen lid van enige politieke partij. De AIVD heeft een vooroordeel tegen een oudere homoseksuele man die een vriendschappelijke relatie onderhoudt met een buitenlandse jongere vriend, die moslim is”. Van Vreeswijk ziet de man naar eigen zeggen hooguit twee keer per jaar.

Dat de AIVD homofobe opvattingen heeft, blijkt volgens de officier van justitie onder andere uit het veiligheidsrapport. Zijn homoseksualiteit wordt besproken onder het hoofdstuk dat heet ‘verslavingen’: “Verslavingen die de materiële en of mentale stabiliteit beïnvloeden”, aldus het rapport.

AIVD niet eens met oordeel

De AIVD heeft van Vreeswijk laten weten het niet eens te zijn met het oordeel van de rechtbank in Breda die in augustus oordeelde dat er geen sprake is van een “duurzame affectieve relatie” en dat de clearance op onjuiste gronden is geweigerd. De AIVD gaat tegen die uitspraak in hoger beroep en geeft zo lang de zaak onder de rechter is geen commentaar.