In zijn overwinningsspeech in New Hampshire verklaarde Bernie Sanders „dat dit het begin van het einde is van president Trump”. Je zou het bijna geloven als je, zoals ik vorige week, bij zo’n massabijeenkomst was. Sanders beloofde toen zijn vooral jeugdige publiek gratis onderwijs en een goedkope Medicare for All-zorgverzekering. Hij pakte het ene na het andere cadeau uit. Het leek wel een sektarische bijeenkomst. Het applaus bleef maar over de zaal golven. Ik zag tranen van geluk.

is als Amerika-deskundige verbonden aan Instituut Clingendael.

Net als Trump kan Sanders zijn achterban als geen ander begeesteren. Maar bedenk dat nog nooit een Democraat met zo’n laag percentage in New Hampshire heeft gewonnen. Als je de stemmen van gematigden als Pete Buttigieg, Amy Klobuchar, Joe Biden en Tulsi Gabbard bij elkaar optelt, dan kom je tot een veel groter blok kiezers. En eigenlijk moet je de stemmen van Elizabeth Warren er ook bij rekenen want anders dan de polariserende Sanders was het verbinden van Democraten ook háár kernboodschap de afgelopen weken.

Sanders kan nauwelijks groeien omdat de meeste kiezers zien dat zijn linkse programma’s onbetaalbaar zijn. En jongeren staan dan wel veel positiever tegenover socialisme, dat geldt zeker niet voor oudere Amerikanen.

De gematigden zijn te onervaren, hebben weinig aanhang onder latino’s en zwarte Amerikanen en hebben zich landelijk nauwelijks georganiseerd. Zo heeft iedere Democratische kandidaat naast allerlei pluspunten op z’n minst één groot nadeel.

Lees ook onze reportage uit Iowa: Sanders bezorgt Democratische leiders rillingen

Neem Buttigieg die bij uitstek een bruggenbouwer wil zijn. Naast zijn onervarenheid zal zijn seksuele geaardheid onder plattelanders en zwarte, moreel-conservatieve kiezers in het zuiden weinig worden gewaardeerd. Onder de Democraten in New Hampshire zat geen droomkandidaat ‘die alles heeft’. Geen nieuwe Bill Clinton of Barack Obama.

Verkiezingsretoriek

Dat gebrekkige spelersveld biedt ruimte aan de bekwame zakenman-activist-politicus Michael Bloomberg die juist wél een landelijke organisatie heeft opgebouwd en bovendien over een schier onbeperkt budget beschikt. De overheersende motivatie om te stemmen voor veel kiezers is de wens om Trump uit het Witte Huis te verdrijven. Bloomberg biedt zowel Democraten als Republikeinen genoeg redenen op hem te stemmen.

In plaats van goedkope verkiezingsretoriek kan Bloomberg aantonen vele miljarden uitgegeven te hebben aan sociaal-economische programma’s waarvan Democraten en Republikeinen hebben geprofiteerd. Ik sprak in Harlem voor de deur van Bloombergs field office een mevrouw die zei dat het almaar nodeloos fouilleren van zwarte New Yorkers onder Bloomberg beslist vernederend was. „Maar als zwarte inwoner van Harlem moet ik zeggen dat hij veel goeds heeft gedaan. Kijk maar om u heen hoe Harlem is veranderd. Harlem is booming. Ik heb zijn excuses voor stop and frisk aanvaard. Ik moet eerlijk zeggen dat dat onze buurt wel veiliger heeft gemaakt.”

Lees ook: Het New York van Bloomberg: schoon, aangeharkt en saai Manhattan en Brooklyn zijn eilanden voor welgestelden

Bloomberg is een echte activist die een kruistocht heeft gevoerd tegen kolencentrales. Die voert hij nu tegen het vervuilende aardgas. Ook wil hij verregaande maatregelen om het wapengebruik in te dammen. Hij was een succesvol burgemeester van New York die campagnes voerde tegen roken, ongezonde transvetten en limonades vol suiker. Bloomberg heeft in twaalf jaar het dagelijks leven in New York veranderd. De criminaliteit is verder gedaald en onder zijn bewind kwam er een sluitende begroting. Dat zijn precies ook resultaten die Republikeinen aanspreken.

De Amerikaanse politieke geschiedenis laat zien dat een controversiële president steevast een opvolger krijgt met een geheel ander profiel. Na de ‘Watergate-schurk’ Richard Nixon kwam de brave Jimmy Carter. Na oorlogspresident George W. Bush kwam de pragmatische diplomacy first president Barack Obama.

En na de scandaleuze meester-populist Trump zou dan Bloomberg een logische opvolger zijn: gematigd, pragmatisch en wars van ferme uitspraken. Hij heeft al beloofd niet te zullen twitteren vanuit zijn nieuwe ambtswoning. Zijn beleid zal tot in het extreme worden gebaseerd op data en wetenschappelijk onderzoek.

Mini-Mike

Deze anti-Trump maakt een goede kans. All politics is local is een ware uitspraak. Bloomberg heeft jarenlang een mayor’s workshop georganiseerd op Harvard. Veel burgemeesters zitten in zijn netwerk en steunen hem openlijk. De charismatische zwarte oud-burgemeester van Philadelphia, Michael Nutter, is zijn landelijke politieke voorzitter. Ook steeds meer Congresleden en gouverneurs spreken zich uit voor Bloomberg.

Trump ziet het gevaar al in en is begonnen met hem te beschimpen: Mini-Mike! Het zal Bloomberg niet deren. Hij is onverstoorbaar, heeft humor en laat zich niet intimideren. Een echt powerhouse.

NRC Race naar het Witte Huis De laatste ontwikkelingen rond het Witte Huis en de komende presidentsverkiezingen Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 13 februari 2020