Europese lidstaten krijgen meer zeggenschap over het toetredingsproces van landen die bij de EU willen. Mocht de situatie in die landen op democratisch, economisch of een ander vlak achteruitgaan, dan kan het proces gestopt of gepauzeerd worden.

Ook wordt er tijdens het proces een nog grotere focus gelegd op waarborgen voor een gezonde rechtsstaat, functionerende democratische instituties en goed werkende economie van de kandidaatlanden.

De nieuwe regels volgen op kritiek van Frankrijk met steun van Nederland en Denemarken. Tot nu toe verliep het toetredingsproces volgens die landen te veel op de automatische piloot. Na de onderhandelingen in het begin, lag het verloop van het toetredingsproces vast en konden de voorwaarden niet of nauwelijks nog aangepast worden.

De Franse president Emmanuel Macron blokkeerde om die reden in oktober de start van het toetredingsproces voor Noord-Macedonië en Albanië, met steun van Nederland en Denemarken. Macron noemde het proces onder meer te "automatisch" en "bureaucratisch".

Met de nieuwe regels krijgen lidstaten meer macht om het onderhandelingsproces te stoppen, pauzeren of zelfs op sommige dossiers helemaal opnieuw te beginnen. Ook kan EU-subsidie die deze landen mogelijk tijdens het toetredingsproces ontvangen, stopgezet of verlaagd worden.

Eerste reactie is positief

De Europese Commissie wil met het voorstel de landen die kritiek hadden - Frankrijk, Nederland en Denemarken - tegemoetkomen. De lidstaten moeten het voorstel nog goedkeuren, maar de eerste reacties zijn positief. Een Franse overheidsfunctionaris noemde het een "stap in de juiste richting".

"Er wordt een echte ommezwaai voorgesteld wat betreft methode. De verandering is belangrijk en positief", voegde hij toe. De bron stelde dat Frankrijk eerst met andere lidstaten zou overleggen, voordat het zou beslissen of het voorstel genoeg tegemoetkomt aan de kritiek.

Frankrijk heeft eerder aangegeven dat het op de lange termijn voor uitbreiding van de EU is.

Commissie hoopt op uitbreiding met zes lidstaten

De nieuwe regels werden gepresenteerd door de Eurocommissaris voor de uitbreiding van de EU, Olivér Várhelyi. Hij benadrukt dat de EU nog altijd zes Balkanlanden wil toelaten in de unie: Noord-Macedonië, Albanië, Servië, Kosovo, Montenegro en Bosnië. Een hechte en stabiele band met die regio wordt als cruciaal gezien voor het geopolitieke belang van de EU.

Momenteel loopt het toetredingsproces van Servië en Montenegro al. Die twee landen zouden later dit decennium lid kunnen worden van de EU.

In mei staat er een top gepland met de zes Balkanlanden. De commissie hoopt dat Frankrijk, Nederland en Denemarken tegen die tijd de start van het toetredingsproces van Noord-Macedonië en Albanië steunen.