Nog altijd is de faam van de Watergeuzen nauw verbonden met de verovering van Den Briel, op 1 april 1572. De overwinning wordt jaarlijks gevierd in het Zuid-Hollandse stadje, 'In naam van Oranje doe open de poort' zijn gevleugelde woorden en wie kent niet het rijmpje over Alva en zijn bril?

Maar het belang van de Watergeuzen reikte verder dan de inname van het stadje. Sterker, betoogt het nieuwe boek De Watergeuzen, het was verre van het belangrijkste wapenfeit van de opstandelingen.

Schrijver Anne Doedens wijst erop dat Den Briel een toevalstreffer was. De wind had de geuzenschepen uit koers geblazen, op weg naar de Zuiderzee. Toen opperbevelhebber Lumey hoorde dat het stadje nauwelijks verdedigd werd, besloot hij een kans te wagen. Dat de eerste verovering van een Nederlandse stad vooral een symbolische overwinning was, blijkt volgens Doedens uit het feit dat de Spanjaarden nooit probeerden terug te keren. "De stad was strategisch niet van belang."

'Blinde vlek'

"We zijn er niet op uit om Den Briel slechter neer te zetten. Het was een grote psychologisch overwinning", erkent Doedens. "Maar wij trekken de aandacht naar het noorden. De Watergeuzen hebben enorm veel economische schade aangericht op het Marsdiep, Vlie en de Zuiderzee. Dat is in de Nederlandse geschiedschrijving een beetje een blinde vlek geweest."