Αυτές τις μέρες, εταιρεία κινητής τηλεφωνίας διαφημίζει ότι τα Σαββατοκύριακα παρέχει δωρεάν πρόσβαση σε δημοφιλή ιστότοπο. Απ’ όσο γνωρίζω, αυτό είναι το πρώτο χτύπημα που δέχεται στην Ελλάδα η «ουδετερότητα του Διαδικτύου» (Net Neutrality). Σύμφωνα με την αρχή αυτή, τα δεδομένα που κινούνται στο Διαδίκτυο πρέπει να αντιμετωπίζονται από τους παρόχους και τις κυβερνήσεις ισότιμα, χωρίς δηλαδή διακρίσεις ως προς την υπηρεσία, τον χρήστη, τον ιστότοπο, το περιεχόμενο ή το χρησιμοποιούμενο εξοπλισμό. Η ισότιμη πρόσβαση ήταν η βάση της αρχιτεκτονικής και λειτουργίας του Διαδικτύου και ο κύριος λόγος που οδήγησε στην εκπληκτική ανάπτυξή του. Η προνομιακή παροχή πρόσβασης καταστρατηγεί την αρχή της ουδετερότητας, μετατρέποντας το Διαδίκτυο από ένα ανοικτό πεδίο ελεύθερης έκφρασης και καινοτομίας, σε μια διασπασμένη κουρελού ελεγχόμενη από κάθε είδους συμφέροντα. Είναι το αντίστοιχο με το να απολαμβάνουν ειδικές τιμές διοδίων οι κάτοχοι μιας μόνο μάρκας αυτοκινήτων ή σε συγκεκριμένο δήμο να επιτρέπονται μόνο αυτοκίνητα των κατοίκων του.

Τα προβλήματα κατάργησης της ουδετερότητας του Διαδικτύου είναι πολλά. Χωρίς να είναι θεσπισμένη η ουδετερότητα, ο πάροχός σας μπορεί να προκρίνει ποιες υπηρεσίες θα χρησιμοποιείτε (Skype ή WhatsApp), τι περιεχόμενο θα βλέπετε (ΕΡΤ Digital, YouTube ή Netflix), ποιους ιστότοπους θα επισκέπτεστε (Facebook, Twitter ή Pinterest· «Αυγή» ή «Καθημερινή»· Press Project ή Protagon) και τι εξοπλισμό θα αγοράσετε (iPhone ή Android· PlayStation ή Xbox).

Η πρόκριση συγκεκριμένων δεδομένων δεν είναι απαραίτητο να είναι απόλυτη. Αρκεί ο πάροχος απλώς να καθυστερεί ή επιταχύνει ορισμένα δεδομένα σε σχέση με άλλα. Ερευνες έχουν δείξει ότι αυτή η μεταχείριση οδηγεί ασυναίσθητα τους χρήστες του Διαδικτύου προς συγκεκριμένες κατευθύνσεις. Αν, από την άλλη πλευρά, εσείς παρέχετε δεδομένα στο Διαδίκτυο (π.χ. μέσω του ιστότοπου της επιχείρησής σας), η κατάργηση της ουδετερότητας σημαίνει την ανάπτυξη παρασιτικών υπηρεσιών πρόσθετου κόστους μέσω των οποίων οι πάροχοι σάς προσφέρουν προνομιακή πρόσβαση για κάτι που κανονικά θα περιλαμβανόταν στο κόστος της σύνδεσής σας.

Ολες αυτές οι πρακτικές καταργούν ψηφιακές ελευθερίες και δικαιώματα, οδηγούν σε κατακερματισμό της αγοράς, δίνουν υπερβολική ισχύ στους παρόχους του Διαδικτύου, αποθαρρύνουν την καινοτομία και νοθεύουν τον ανταγωνισμό.

Η ουδετερότητα του Διαδικτύου μπορεί να προστατευθεί νομικά, όπως ήδη γίνεται ήδη σε χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Ιαπωνία και η Χιλή. Τον Οκτώβριο 2015, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο υιοθέτησε βασικές αρχές της ουδετερότητας του Διαδικτύου στον κανονισμό 2015/2120, που είναι δεσμευτικός για όλη την Ευρωπαϊκή Ενωση.

Ο κανονισμός αυτός έχει, δυστυχώς, ορισμένα «παραθυράκια», ενώ οι λεπτομέρειες της εφαρμογής του πρέπει να καθοριστούν από τις εθνικές κυβερνήσεις και τις ρυθμιστικές αρχές έως τον Απρίλιο του 2016. Ζητάμε η Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΕΕΤΤ) και η ελληνική κυβέρνηση να δράσουν έγκαιρα και αποφασιστικά για να προστατεύσουν την ουδετερότητα του Διαδικτύου.

* Ο κ. Διομήδης Σπινέλλης είναι καθηγητής στο Τμήμα Διοικητικής Επιστήμης και Τεχνολογίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών.