Η τουρκική οικονομική κρίση όπως την περιγράφουν Τ/κ

«Ε ρε Μουσταφά χαττά (ζημιά) που επάθαμε», μονολογεί απευθυνόμενος στον Ακιντζί ο Τ/κ ηλικιωμένος των 86 χρονών κάπου στην Πύλα, καθώς πίνουμε το καφεδάκι που μας κέρασε μαζί με σφραγιστό νερό σε κυπελάκι από την Τουρκία. «Να κεράσω;». «Όχι, ο καφές ακόμα να ακριβώσει πολύ, μπορούμε ακόμα να πίνουμε και να κερνούμε», απαντά, μαζί με το «σερεφέ» (στην υγειά μας) και χαμογελώντας. Εκμυστηρεύεται όμως ότι ψωμί αγοράζει από τα ε/κ μανάβικα ή από τα τ/κ που έχουν ε/κ προϊόντα, διότι τούτο το διάστημα είναι και κατά μέσο όρο, αναλόγως του είδους, στην ίδια τιμή ή και πιο φθηνό από το τ/κ, αλλά είναι πιο εύγευστο.

Στο χθεσινό οδοιπορικό μας στις τουρκοκυπριακές γειτονιές της Πύλας, αυτό το συναπάντημα με τον Τ/κ ηλικιωμένο σε ένα δρομάκι σχεδόν κάτω από το Μιναρέ, ήταν πολύ περιεκτική σύνοψη για το πώς περνούν αυτό τον καιρό της οικονομικής κρίσης οι Τ/κ στα κατεχόμενα, καθώς η τουρκική λίρα κατρακυλά καθημερινά και μαζί, η αγοραστική δύναμη των μισθών και των συντάξεών τους και ασφαλώς το βιοτικό τους επίπεδο.

Λίγο πιο κάτω μια Τ/κ σκουπίζει το πεζούλι στο σοκάκι έξω από το σπίτι της. «Είναι αλήθεια πως το μπόλιμπίφ σας έφτασε τις 10 τουρκικές λίρες (δηλαδή κάπου €2,70);», ρωτώ, «Σχεδόν διπλασίασε η τιμή από τον περασμένο Ιούνιο». «Αυτό ξέρετε οι Ε/κ; Τι λες ρε; 15 λίρες έφτασε ένα συνηθισμένο μπόλιμπιφ. Τα πιο καλά πλησιάζουν και τις 20 τουρκικές λίρες. Πού εφτάσαμε γιαβρούμ, €3-4 το μπόλιμπιφ. Έχει ένα μεγάλο μαγαζί στα Λειβάδια, δίπλα από την Πύλα βρίσκεις μπόλιμπιφ κοτόπουλο (σ.σ. οι Τ/κ δεν τρώνε το χοιρινό), πιο κάτω που το ένα ευρώ». «Η βενζίνη όμως είναι πιο φθηνή», της λέω. «Τι λες, χθες έβαλαν πάνω με τα νέα φορτία που έφεραν και πληρώθηκαν σε δολάριο», μας πληροφόρησε αυτή η μεσήλικας Τ/κ γυναίκα.

Η κόρη της μας εξηγεί γιατί πολλές δεκάδες Τ/κ, ίσως και μερικές εκατοντάδες, κινδυνεύουν τώρα τον Σεπτέμβριο - Οκτώβριο, να μην μπορέσουν να πάνε για τις σπουδές τους στο Λονδίνο, ή στα Βαρώσια και την κατεχόμενη Λευκωσία. «Τα καλά πανεπιστήμια θέλουν τα δίδακτρα σε δολάριο ή ευρώ και στερλίνα. Εν έχεις, δεν σπουδάζεις», καταλήγει.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΑΚΟΜΗ: Κινητοποιήσεις λόγω κρίσης στα κατεχόμενα

Το ε/κ και τ/κ κοτόπουλο

Σύμφωνα με έναν Τ/κ μανάβη στην Πύλα, το μπόλιμπιφ από παλιά, «είναι το κρέας του λαού και η εύκολη λύση για την τ/κ οικογένεια. Πολλοί συνηθίζουν να το βάζουν στο τραπέζι τους». Εξού και πριν λίγες μέρες κάποια τ/κ ΜΜΕ επέλεξαν αυτό το τρόφιμο για να διαμαρτυρηθούν για τη φρενήρη ανοδική πορεία των τιμών. «Αμ το κοτόπουλο ρε γκαρτάσι Ελληνοκύπριε. Αξαμώνει (σ.σ. τείνει να φτάσει στην τιμή) το δικό σας κοτόπουλο. Βλέπεις τα βρήκανε στην τιμή ελληνικά και τουρκικά κοτόπουλα και την επάθαμε εμείς οι Τ/κ που πια είναι τόσο ακριβά που με το ένα μπορούμε εύκολα να αγοράσουμε, με το άλλο», συνεχίζει και σκάζει στα γέλια.

Μετά σοβαρεύεται και μας πληροφορεί ότι «η κατάσταση είναι άσχημη». «Ο καλός καφές φίλτρου που έρχεται μέσω Τουρκίας στα κατεχόμενα φτάνει πλέον στα €3. Κάπου 15 σχεδόν τουρκικές λίρες. Μόνο ο τουρισμός και τα καζίνο πάνε καλά στην πλευρά μας. Ούτε κτίζουν, ούτε και τρώνε πολύ πλέον οι Τουρκοκύπριοι. Με βάση τον μέσο μισθό στην πλευρά μας και τις πλείστες τιμές των αγαθών, πλέον να αγγίζουν ή και κάποτε να ξεπερνούν αυτές στην άλλη πλευρά, οι Τ/κ βρίσκονται σε δύσκολη θέση. Μας είπαν τώρα κομμένες οι πληρωμές υπερωρίας οι υπάλληλοι της κυβέρνησης και άλλα δύσκολα μέτρα ώς το τέλος Δεκεμβρίου (ανακοίνωση ψευδοκυβέρνησης προχθές). Να δούμε αν θ’ αντέξουμε», αναφέρει ακόμα ο Τ/κ μανάβης.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ: Κατεχόμενα: Μέτρα για αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης

Τιμές τουρκικών και τ/κ προϊόντων

Το πιο φθηνό τουρκικό ρύζι €1,35 το κιλό. Ρύζι πολυτελείας - έτοιμο γεύμα από Τουρκία 260 γραμμάρια €1,85. Καφές φίλτρου από Τουρκία 220 γραμμάρια €2,90. Κουκιά κούννες και φάβα μισό κιλό €1,40 ώς €1,70. Τουρκοκυπριακό κοτόπουλο φτερούγες 250 περίπου γραμμάρια από €2,20 ώς €2,40 τη συσκευασία. Τουρκικής προέλευσης αναψυκτικό τύπου κόλα 40 ώς 50 σεντ το τενεκεδάκι των 330 cl. Πουργούρι από την Τουρκία 250 γραμμάρια 75 σεντ ώς €1. Μακαρόνια από περίπου €1 ώς €1,50 το συνηθισμένο πακέτο. Μερικές από τις τιμές που εντοπίσαμε χθες σε μανάβικα Τουρκοκυπρίων στην Πύλα.

«Τρώμε όλοι από το κομπόδεμά μας»

Ένας άλλος Τ/κ, νεαρός, κάπου στην Πύλα, πολύ ευγενικά μας εξηγεί γιατί οι Τ/κ στο χωριό «είναι τυχεροί αυτή την περίοδο». Πρώτο, γιατί εκτός του ότι κάποιοι εργάζονται στις ελεύθερες περιοχές (μιλά κατ’ ακρίβεια για ελληνικό τομέα), στο χωριό εισρέουν αρκετά ευρώ, λόγω και των Ελληνοκυπρίων κατοίκων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα εδώ και χρόνια και οι Τ/κ του χωριού να συναλλάσσονται σε ευρώ, γεγονός που κάνει την κατάσταση πιο ανώδυνη γι’ αυτούς σε σχέση με «όσους μένουν πιο βαθιά» στην άλλη πλευρά.

Και καταλήγει λέγοντας και προβλέποντας πως αν τώρα που είναι καλοκαίρι και υπάρχει τουρισμός η κατάσταση στα κατεχόμενα είναι δύσκολη, τότε ο χειμώνας που σύντομα φτάνει και δεν θα έχει τουρισμό «θα είναι τρομερός». «Ζούμε σχεδόν όλοι εδώ και λίγες εβδομάδες από το μεγάλο ή το μικρό κομπόδεμα που είχαμε. Το βγάλαμε έξω όπως μας είπε ο Ερντογάν. Μα δεν μας είπε τι θα γίνει όταν εξαντληθεί αυτό το κομπόδεμα», κατέληξε με έναν έξοχο προβληματισμό ο Τουρκοκύπριος νεαρός.