Wie bij helder weer en een zuidwestenwind Groningen Airport nadert, kan hem vanuit het vliegtuigraampje zien: de intercity van Groningen naar Schiphol. Een gele pijl die de Drentse zandgronden doorklieft, met 140 kilometer per uur op weg naar ’s lands grootste luchthaven.

Zie hier het dilemma van Groningen Airport, het kleinste passagiersvliegveld van Nederland. Vanaf 29 december nóg kleiner dan het al was: de Estse nationale luchtvaartmaatschappij Nordica stopt op die dag met de verlieslatende vluchten van Groningen naar München en Kopenhagen, waarna slechts nog Londen Southend als dagelijkse lijnvluchtbestemming overblijft. Tenerife en Gran Canaria zijn één keer per week te bereiken.

De aankondiging, begin december, heeft voor lichte paniek gezorgd in de noordelijke regio’s. Het rakelt een lastig debat op dat de afgelopen jaren al vaak werd gevoerd, maar nu plotseling op een cruciaal punt is beland: is dit vliegveld levensvatbaar? Of moeten Groningen en Drenthe accepteren dat Nederland nu eenmaal zo klein is dat ook de circa 1,5 miljoen noorderlingen kiezen voor Schiphol en Bremen, die beide meer verbindingen hebben?

De vijf aandeelhouders van de luchthaven (52 medewerkers) dachten dat vraagstuk in 2017 voorlopig te hebben opgelost. De provincies Groningen en Drenthe besloten samen met de gemeentes Assen, Groningen en Tynaarlo samen 46 miljoen aan het vliegveld te geven voor de exploitatie de komende tien jaar. Winstgevend waren de activiteiten al nooit, maar, zo was de afweging, een vliegveld was simpelweg goed voor de internationale positie en de economie van Noord-Nederland.

Daarbij gingen zij er alleen wel vanuit dat Nordica zou blijven vliegen. Sterker nog: de vluchten waren een sleutelonderdeel van de strategie van het vliegveld. Via hubs Kopenhagen en München lag de hele wereld aan de voeten van Groningen, was het idee, dat met de slogan ‘Hub, de wereld over’ in de markt werd gezet. Dat Nordica in eerste instantie verliezen zou lijden was al duidelijk; het zou daarvoor gecompenseerd worden door het vliegveld. Daar zat echter wel een maximum aan, terwijl de verliezen groter bleken dan verwacht. Het vliegveld laat aan NRC weten dat de bedragen deel zijn van een contractafspraak en daarom niet bekendgemaakt kunnen worden.

Na de aankondiging dat Nordica zijn vluchten opschort, besloten de aandeelhouders dat een aantal investeringen voorlopig niet door zal gaan. Het vliegveldbestuur krijgt de tijd om nieuwe hub-vluchten binnen te halen; het zegt met twee kandidaten in gesprek te zijn. In het Dagblad van het Noorden voerde gedeputeerde Patrick Brouns de druk alvast op: „Ik mag toch hopen dat de directie niet al haar kaarten op Nordica heeft gezet.”

Daar komt nog bij dat de gemeenten Groningen en Assen eigenlijk al langer van hun aandelen af willen. In die eerste stad is bovendien GroenLinks net de grootste partij geworden - zij waren altijd al tegen investeren in het vliegveld.

Corendon ziet niks in Groningen. Topman: ‘Daar woont bijna niemand’

Alles bij elkaar is de toekomst van de luchthaven – die net over de grens in Drenthe ligt en rond de 200.000 reizigers per jaar kent – onzeker. En dat terwijl er de afgelopen jaren veel aan is gedaan om die tot een succes te maken. Zo legden de aandeelhouders sinds 2003 tussen de één en 2,5 miljoen euro per jaar bij op omzetten van rond de 5 miljoen, en kondigde het vliegveld in 2017 met veel fanfare aan dat het de eerste locatie in Nederland zou zijn waar drones getest zouden worden temidden van ‘normaal’ vliegverkeer. In NRC zei de Drentse gedeputeerde Henk Brink dat dat onder meer tot doel had meer bedrijvigheid te creëren rondom de luchthaven.

Toch verdwenen budgetmaatschappijen als Wizzair en Ryanair. Van de commotie rond de vertraagde opening van vliegveld Lelystad en het overvolle Schiphol kon Groningen tot dusver niet profiteren.

De luchthaven maakte meerdere keren duidelijk graag vluchten op te vangen, maar tot nu toe kwam hier niets van terecht. Hans Alders, verantwoordelijk voor het overleg over de ontwikkeling van Schiphol en Lelystad, zei in 2017 al niks in die optie te zien. Hij was op dat moment zelf woonachtig in Groningen.

Als de publieke aandeelhouders definitief van hun belangen af willen, dan is er nog een kans dat een commerciële partij het vliegveld overneemt.

Mocht Groningen uiteindelijk sluiten, dan blijft alleen Maastricht Aachen Airport over als kleine regionale luchthaven, hoewel dat mede door de Belgische stad Luik een zeer groot achterland kent. Vliegveld Twente sloot in 2008 al de deuren voor lijnvluchten, en een ambitieus experiment met passagiersvluchten naar het Engelse Norwich vanaf Den Helder duurde in 2013 maar twee weken.

Lees ook: Verlengde baan Maastricht Airport moet Schiphol ontlasten

In Maastricht – dat een commerciële exploitant kent - gaan de zaken, na een aantal moeilijke jaren, op dit moment goed, onder meer door vrachtvluchten naar bijvoorbeeld Jordanië. Ook breidt touroperator Corendon er steeds meer uit met vakantievluchten. Tegelijkertijd bleek eind november dat de provincie Limburg het gebruik van de landingsbaan wil beperken vanwege overlast voor omwonenden. Daar reageerde exploitant TCGI teleurgesteld op, hoewel hij zei door te willen gaan met het vliegveld.

In Groningen ziet Corendon overigens niks. Tegen het blad Luchtvaartnieuws was topman Steven van der Heijden eind 2017 duidelijk: „Rond Groningen woont bijna niemand.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 27 december 2018