De Brusselse problemen zijn volgens vicepremier Didier Reynders (MR) enkel op te lossen door onverbiddelijk te zijn. ‘Maar echte verandering komt er pas als niet meer alles rond de PS draait.’

Zerotolerantie. Didier Reynders, federaal vicepremier, minister van Buitenlandse Zaken en het Brusselse boegbeeld van de Franstalige liberalen van de MR, laat het woord een keer of tien vallen.

Het is zijn oplossing om nieuwe rellen te voorkomen zoals die van vorige zaterdag in Brussel na de voetbalwedstrijd tussen Marokko en Ivoorkust. ‘Het is onaanvaardbaar dat het bezit van mensen, zoals winkels en auto’s, of zelfs politieagenten worden aangevallen zonder dat daar een onmiddellijke actie op volgt. We moeten reageren. Daarom pleit ik voor zerotolerantie.’

Reynders, wiens partij de afgelopen jaren in de oppositie zat in het Brussels Gewest maar die sinds 2012 meebestuurt in Brussel-stad, ergert zich aan het Brusselse beleid.

Die rellen. Die mobiliteitsproblemen. Parijs en Londen zouden zoiets nooit aanvaarden, omdat het dramatisch is voor hun imago.

‘Kijk naar de rellen. Kijk naar de gigantische mobiliteitsproblemen. Kijk naar hoe vuil Brussel is. Parijs en Londen zouden zoiets nooit aanvaarden, omdat het dramatisch is voor hun imago. Brussel heeft veel potentieel, als hoofdstad van België én Europa. Dat zijn kaarten die we moeten uitspelen.’

Lange tijd waren zulke problemen voor Franstalige politici onbespreekbaar. Reynders wil daar verandering in brengen. Maar zolang de Franstalige socialisten van de PS de dominante kracht zijn, zal er volgens hem niets veranderen.

De politie heeft bij de rellen vorige week zaterdag niemand gearresteerd. Hoe is dat mogelijk?

Didier Reynders: ‘Dat heb ik me, samen met veel mensen, afgevraagd. Als zoiets gebeurt, moeten we onverbiddelijk zijn. Anders gaan sommigen denken dat alles mag. Achteraf werd gezegd dat het de bedoeling was de orde te handhaven en dat de politie later op basis van videobeelden zou uitmaken wie moet worden gearresteerd.'

BIO Didier Reynders Didier Reynders (59) is al sinds 1999 minister in de federale regering voor de MR. Tussen 1999 en 2011 was hij bevoegd voor Financiën, sinds 2011 voor Buitenlandse Zaken. De Franstalige liberaal is geboren in Luik, maar verhuisde in 2012 naar de Brusselse gemeente Ukkel. Hij begon zijn politieke carrière onder de vleugels van Jean Gol.

'Zo werkt het natuurlijk niet. Bij wat woensdag op het Muntplein is gebeurd, hebben we gelukkig een andere reactie gezien van de politie. Daar is wél zerotolerantie toegepast en zijn wél onmiddellijk aanhoudingen uitgevoerd.’

Uw zerotolerantie is in de praktijk nog heel ver weg. Kleine criminaliteit wordt in Brussel nauwelijks bestraft.

Reynders: ‘Dat is vooral een lokale verantwoordelijkheid. Er zijn gemeenten die te weinig optreden, er zijn er andere waar zulke criminaliteit niet wordt getolereerd.’

Dat is te gemakkelijk.

Reynders: ‘De ministers van Binnenlandse Zaken en Justitie gaan samenzitten met de gemeenten en de politiezones om een actieplan op te stellen. De politie zal strenger optreden tegen alle vormen van criminaliteit'

'We moeten beter opvolgen wie wat uitsteekt, zodat de bevoegde diensten beter op de hoogte zijn van probleemgevallen. En justitie moet sneller overgaan tot veroordelingen, want niets is zo frustrerend voor de politie als daders die na enkele uren weer vrij en ongestraft rondlopen.’

De Brusselse realiteit is toch helemaal anders? De lokale besturen hebben, deels om electorale redenen, jarenlang veel te veel laten passeren om de goede vrede te bewaren.

Reynders: ‘Dat is aan het veranderen. Kijk naar wat de bestuurswissel in Molenbeek teweeg heeft gebracht (waar Reynders’ partijgenote Françoise Schepmans na jaren van PS-dominantie in 2012 burgemeester werd).'

Ik kreeg in 2014 het verwijt een extreemrechtse politicus te zijn geworden. Vandaag wordt wat ik toen heb gezegd als soft aangezien.

'Plots zijn initiatieven zoals het Kanaalplan bespreekbaar en gaan we van huis tot huis na of er illegale praktijken plaatsvinden. Onder het bewind van de vorige burgemeester (PS’er Philippe Moureaux, red.) was dat ondenkbaar. En ook in Brussel is een evolutie aan de gang. Ik heb veel contact met burgemeester Philippe Close (PS) en hij heeft duidelijk gemaakt waar de grens ligt.’

De Brusselse politiek sluit toch nog altijd de ogen voor de samenlevings- en integratieproblemen?

Reynders: ‘Voor de verkiezingen van 2014 heb ik gezegd dat de integratie in bepaalde buurten van bepaalde gemeenten in Brussel een mislukking is gebleken. Ik kreeg toen het verwijt een extreemrechtse politicus te zijn geworden.'

'Vandaag, drie jaar later, is dat helemaal veranderd. Iedereen is zich bewust van het probleem. Wat ik destijds heb gezegd, wordt nu zelfs als soft aangezien. Gelukkig worden nu ook maatregelen doorgevoerd, zoals het Kanaalplan. Maar we gaan de problemen niet in één legislatuur oplossen, hè.’

Het zou helpen wat orde te scheppen in de Brusselse chaos. Waarom de zes politiezones niet fuseren?

Zou het Brussel-centrum zoveel helpen als de politie in dezelfde zone zit met Oudergem en Ukkel?

Reynders: ‘Ik heb altijd gezegd dat ik opensta voor die discussie. Maar zou het Brussel-centrum zoveel helpen als het in dezelfde zone zit met Oudergem en Ukkel?’

Er zouden in het centrum of in Molenbeek sneller meer politieagenten kunnen worden ingezet in crisissituaties zoals zaterdag.

Reynders: ‘Het zou al veel oplossen als we met één Brussels hoofdkwartier kunnen werken dat de coördinatie van de politiezones opneemt. Nu is het wachten tot één zone het initiatief neemt door versterking te vragen van de andere, maar bijvoorbeeld de Brusselse minister-president zou dat veel beter kunnen doen.’

De institutionele versnippering, niet alleen met de politiezones maar ook met de 19 gemeenten, speelt Brussel toch parten?

Reynders: ‘Ik geloof niet in een fusie naar één Brusselse gemeente, want dat is veel te ingewikkeld. Volgens mij is het veel efficiënter meer bevoegdheden te laten coördineren door de regering van het Brussels Gewest, die dan vervolgens samenzit met de gemeenten en de politiezones over hoe die bevoegdheden het best kunnen worden uitgevoerd.'

Pascal Smet doet niet anders dan trachten de wegen te blokkeren waarlangs automobilisten naar het centrum proberen te rijden.

'De gemeenten, die veelal volledig door een Franstalige meerderheid worden bestuurd, zien dat evenwel niet zitten. Want in het Brussels Gewest hebben de Vlaamse politici een grotere invloed omdat zij daar wettelijk beter beschermd worden.’

Het is de schuld van de Vlamingen?

Reynders: ‘Voor onder meer de partij DéFI is die bescherming een probleem, waardoor zij zo vasthoudt aan de gemeenten. We zouden naar een beter evenwicht moeten zoeken, met wat meer bescherming voor de Nederlandstaligen in de gemeenten en wat minder in het gewest. Maar ik wil dat debat niet starten, want in de regering is afgesproken dat we in deze legislatuur niet over institutionele hervormingen spreken.’

Voor het imago van Brussel was het alvast weer een desastreuze week.

Reynders: ‘Inderdaad. En wat me nog het meest frappeert is dat het vandalisme, het geweld en de vernielingen niet zomaar ergens hebben plaatsgevonden. Dat is gebeurd in het hart van Brussel, op enkele passen wandelen van de Grote Markt.'

'Ziet u het in Parijs al gebeuren in de buurt van de Place Vendôme? Nee toch? Maar in Brussel gebeurt het, midden in de piétonnier. Al gebruik ik dat woord liever niet, want dat is geen voetgangerszone. Destijds heeft men een van de belangrijkste boulevards van Brussel afgesloten, maar sindsdien is er niets gebeurd, op het plaatsen van enkele bloembakken na. De vorige burgemeester, Yvan Mayeur (PS), wilde er graag mee uitpakken dat Brussel de grootste voetgangerszone van Europa heeft. In de realiteit is een grote leegte ontstaan.’

Doet Brussel niet hetzelfde als andere Europese steden, die het centrum teruggeven aan de voetgangers?

Schermvullende weergave ©Dieter Telemans

Reynders: ‘Maar de manier waarop is toch onbegrijpelijk? Pascal Smet (sp.a), de Brusselse minister van Mobiliteit, doet niet anders dan trachten de wegen te blokkeren waarlangs automobilisten naar het centrum proberen te rijden. Maar hij regelt geen enkel alternatief. In het Frans zeggen we: c’est mettre la charrue avant les boeufs.’

Volgens Smet houdt u, als verantwoordelijke federale minister voor het geld voor Brussel, zowel de voetgangerszone als een nieuwe metroverbinding naar Schaarbeek tegen.

Reynders: ‘Dat is onzin. De vertragingen zijn er doordat allerhande vergunningen niet afgeleverd raken, en daarvoor is het gewest bevoegd. We gaan toch niet beginnen te bouwen zonder vergunningen?’

‘Ik vraag me echt af of de politieke wil er wel is om iets te doen aan de Brusselse mobiliteitsknoop. Ik heb de indruk dat het voor Pascal Smet volstaat dat de bevolking zich te voet of met de fiets kan verplaatsen in haar eigen buurt. Als een tunnel tijdelijk wordt gesloten, zegt hij dat die wat hem betreft niet meer open moet.'

'Sorry, maar zo werkt het niet in Brussel. Er komen zoveel mensen van buiten de stad naar hier dat we eerst moeten inzetten op snelle en goed uitgebouwde trein-, tram- en metroverbindingen. Pas als die er liggen, kunnen we beginnen met het inperken van het gebruik van de auto.’

Als we u zo horen, lijkt u campagne te voeren om minister-president van Brussel te worden.

Het is vreemd dat CD&V en Open VLD in Brussel kiezen voor de PS. Maar ik begrijp ze wel hoor. Ze kiezen voor de macht.

Reynders: ‘Ik wil vooral een ander beleid. Sinds 1989 wordt Brussel bijna onafgebroken bestuurd door de PS en een aantal partijen die daar als satellieten ronddraaien. De PS is altijd tegen de voorstellen geweest die wij nu doen, zoals de zerotolerantie. Om echt verandering te kunnen brengen, moet de MR de grootste Franstalige partij worden bij de verkiezingen in 2019.’

Dat is geen antwoord op de vraag. Wordt u minister-president?

Reynders: ‘Het enige dat ik daarover kan zeggen is dat ik kandidaat zal zijn op de Brusselse Kamerlijst voor de MR, want de uitdagingen waar we voor staan reiken verder dan het gewest. We moeten eerst de grootste worden, en in dat geval zullen we onze verantwoordelijkheid opnemen.’

Sluit u uit dat u met de PS in zee gaat?

Reynders: ‘Nee, want met bepaalde socialisten valt samen te werken. We willen gewoon niet meer dat alles rond de PS en hun visie draait. En ik reken daarvoor ook op de Vlaamse partijen. Zo is er nu al een Nederlandstalige viceminister-president (Open VLD’er Guy Vanhengel, red.) die zegt dat hij zich bij de gemeenteraadsverkiezingen in zijn gemeente opnieuw vastklikt aan de PS. Dat is toch vreemd?'

'Net zoals het vreemd is dat CD&V en Open VLD in Vlaanderen en op federaal vlak kiezen voor de N-VA, maar in Brussel voor de sp.a en de PS. En Pascal Smet mag van hen alles doen en zeggen. Er mag toch een beetje meer coherentie zijn? Al begrijp ik die Vlaamse Brusselaars wel hoor. Ze kiezen voor de macht.’

Schermvullende weergave ©Dieter Telemans