Zgodnie z nowymi przepisami karą 25 lat więzienia zagrożone kara będzie fałszowanie faktur VAT na dużą skalę, czyli takie gdzie ich wartość przekracza 10 mln zł. Od 3 do 15 lat więzienia będzie grozić, gdy wartość wprowadzanych do obiegu fałszywych faktur przekraczać będzie 5 mln zł.

REKLAMA

Wysokie kary poprawią ściągalność VAT?

Nowe kary mają pomóc rządowi w walce z oszustwami i wyłudzeniami VAT. Według szacunków firmy doradczej PwC luka w tym podatku, czyli różnica między tym co z niego powinno wpływać do budżetu państwa, a tym co z powodu oszustw, wyłudzeń, ale też po prostu pomyłek podatników do niego wpływa sięga co roku blisko 50 mld zł. Znakomita większość tej kwoty przypada na wyłudzenia podatku, którymi często parają się zorganizowane grupy przestępcze. Wysysają z budżetu pieniądze przy pomocy karuzel VAT. Tworzą je łańcuchy firm, które przerzucają między sobą towary, często jest to przy tym obrót fikcyjny, oparty na fałszywych fakturach. Nie przeszkadza to oszustom występować do urzędów skarbowych o zwrot VAT zawartego w cenach z tych faktur.

Rząd postawił sobie za punkt honoru walkę z luką w VAT jednak na razie sukcesów na tym polu nie ma. Z danych, które niedawno pokazało Ministerstwo Finansów wynika, że w 2016 r. z VAT trafiło do budżetu 126,6 mld zł. Tymczasem w ustawie budżetowej zaplanowano 130,1 mld zł. Po tych danych Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych policzyło, że wbrew założeniom, ściągalność VAT w 2016 r. zmniejszyła się o 0,2 proc.

W Ministerstwie Finansów posypały się głowy. Pracę stracili szefowie departamentów podatkowych. Do dymisji podał się wiceminister Wiesław Jasiński, który m.in. odpowiadał za poprawę ściągalności podatków oraz szefował kontroli skarbowej. Oficjalnie odchodzi z powodów osobistych.

Teraz rząd liczy na to, że wyższe kary odstraszą przestępców od fałszowania faktur i wyłudzania VAT. Nowe przepisy przewidują możliwość nadzwyczajnego złagodzenia kar. Stanie się tak, gdy złapany na fałszowaniu faktur, ujawnieni wszelkie okoliczności przestępstwa i wskaże swoich wspólników. Jeśli do tego zwróci to co zyskał przy pomocy oszustwa może liczyć nawet na odstąpienie od wymierzenia kary. Taka konstrukcja przepisów ma pomóc w rozbiciu mafijnych powiązań w grupach, które wyłudzają VAT.

Eksperci krytykują

- Dobrze, że Ministerstwo Finansów tak zdecydowanie walczy o uszczelnienie systemu podatkowego. Oszustwa i wyłudzenia podatków to problem nie tylko budżetu, ale też całej gospodarki – komentował Michał Borkowski, ekspert podatkowy Business Centre Club. Tłumaczył, że nieuczciwa firma może oferować towary tańsze o VAT. To zaburza warunki konkurencji, wyrzuca z rynku uczciwe firmy. - Co jednak powie rząd, gdy okaże się, że kogoś niesłusznie skazano na karę wieloletniego więzienia - pytał Borkowski. Jego zdaniem to realne zagrożenie. - Znów mamy coraz więcej sygnałów o niszczeniu firm przez fiskusa. A co z tymi, którzy nieświadomie zostali wplątani w karuzele VAT? Walka rządu o uszczelnienie podatków sprawia, że rykoszetem coraz częściej dostają uczciwi podatnicy - twierdził ekspert BCC.

- Przyjęcie najwyższej kary wiezienia, na równi z karą za morderstwo to aberracja. Dochodzimy do sytuacji, że wartością chronioną na równi z życiem jednostki są wpływy budżetowe – tłumaczył nam z kolei Tomasz Michalik, doradca podatkowy z firmy MDDP.

- Skazywać trzeba. To oczywiste. Czy jednak drastyczne podniesienie kary przyniesie skutek? - zastanawiał się w rozmowie z nami Roman Namysłowski, ekspert podatkowy i partner w firmie Crido Taxand. Jego zdaniem ważna jest nieuchronność kary. - Morderca, jeśli ma przekonanie, że go nie złapią, nie waha się i zabija. Tak samo jest dziś w podatkach. A jeśli nawet złapią, to kara jest łagodna - mówi ekspert. Jego zdaniem lepsze od drastycznego zaostrzenia kar byłoby pokazanie ich nieuchronności. - Do tego potrzebne są jednak skuteczne kontrole i większa skłonność sądów do stosowania poważnych kar - mówił Roman Namysłowski.

Zaostrzenie kar już było

- Kwestia nie w wysokości kary na papierze, ale w jej nieuchronności. PiS już raz zaostrzał kary pozbawienia wolności za podatki, za poprzednich rządów, z 5 do 8 lat i co to dało? Nic. Chodzi o to, żeby kara działała prewencyjnie - powiedziała nam Irena Ożóg, była wiceminister finansów, partnerka zarządzającą w kancelarii Ożóg Tomczykowski. Jej zdaniem dziś są takie czasy, ze uchwalić można wszystko, choćby i 50 lat pozbawienia wolności za podatki. - Albo przyjąć zasadę łączenia kar, tak jak w USA, żeby w sumie mogła sięgnąć na przykład nawet 300 lat. Tylko co z tego? - pytała ekspertka.

- Jeśli uda się złapać przestępcę podatkowego, trzeba go ukarać. I informować o tym opinię publiczną. Bez podawania danych personalnych, no chyba, że sąd się zgodzi na ich publikację. W każdym razie informować. Żeby to działało prewencyjnie. Żeby rosła świadomość nieuchronności kary - tłumaczyła.