De Admiraal de Ruijterweg, een van de straten die wethouder Dijksma onder handen wil nemen. Beeld Eva Plevier

Noem een stad in Europa waar een autorit van de ringweg naar het stadshart, buiten de spits, pakweg 10 minuten kost. Het is vaak druk in Amsterdam, maar het autoverkeer stroomt vergeleken met veel andere steden relatief goed door. Om fietsers en voetgangers meer ruimte te geven, gaat wethouder Sharon Dijksma (Verkeer) hier verandering in aanbrengen.

De gedachte is dat als meer auto’s de stad links laten liggen, er ruimte ontstaat voor andere verkeersdeelnemers. Pas bij minder auto’s kan de snelheid naar 30 km/u, en kunnen fietsers en automobilisten de rijbaan veilig delen. ‘Als de auto meerijdt met de tram of als de fiets en de auto van dezelfde weg gebruikmaken, ontstaat er meer ruimte,’ schrijft Dijksma. ‘We kunnen dit echter pas doen als de hoeveelheid auto’s in een straat klein genoeg is.’

Dit gaat vooral ten koste van automobilisten die geen bestemming hebben in het centrum. In de Agenda Autoluw kondigt Dijksma maatregelen aan om doorgaand verkeer, auto’s die door de stad rijden omdat dit de kortste route is, te weren. Het gaat bijvoorbeeld om eenrichtingsverkeer of een knip – een barrière waardoor ­auto’s niet door kunnen rijden, zoals eerder toegepast op het Muntplein.

Rondjes rijden

De ingrijpendste maatregel die Dijksma aankondigt, is het opknippen van verkeersaders ­zoals de drukke Weesperstraat en de Van Wou­straat. In zeker negen andere straten door de hele stad neemt Dijksma zo snel mogelijk belemmerende maatregelen (zie kader).

Door de kop van de Van Woustraat af te sluiten is de verwachting dat het autoverkeer daar afneemt met ruim 70 procent. De knip in de Weesperstraat is vooralsnog tijdelijk, om te zien wat de effecten zijn op omliggende straten.

Op nog eens dertien plekken laat de wethouder onderzoeken wat de beste maatregelen zijn, zoals het weren van doorgaand verkeer door te handhaven via came­ra’s. Dijksma broedt op maatregelen om alleen nog taxi’s met een bevestigde rit toe te laten tot het stadshart, zodat rondjes rijden in afwachting van een passagier wordt teruggedrongen.

Dijksma draagt Amsterdam bij het rijk voor in een landelijk experiment met kilometerheffing. Het is verder de bedoeling dat autodelen goedkoper wordt, door bedrijven als Car2Go korting te geven op vergunningen, mits dit wordt doorberekend aan de klant.

Door het ov aantrekkelijker te maken – gratis ritjes voor kinderen onder de twaalf en een expe­riment waarbij de metro ook ’s nachts rijdt – moeten inwoners verleid worden de auto te ­laten staan. Dijksma: ‘Een autoluwe stad bereik je in de eerste plaats door mensen aantrekkelijke alternatieven te bieden voor hun auto.’

‘Niet bang zijn’

Logistiek deskundige Walther Ploos van Amstel is zeer positief over de ambitieuze plannen. “De ervaring leert dat doorgaand verkeer heel snel andere wegen vindt. We moeten hier niet bang voor zijn. Tegelijk zal minder ruimte voor auto’s effect hebben in het straatbeeld: reizigers gaan alternatieven zoeken als het openbaar vervoer, of ze gaan samen reizen. De gemeente moet nu samen optrekken met de regio om te zorgen dat die alternatieven er zijn.”

Volgens VVD-raadslid Anne Marttin zal dit niet alleen doorgaand verkeer, maar alle Amsterdammers raken. “Gezinnen, ouderen, mantelzorgers en ondernemers zijn de dupe. Zonder auto kunnen zij straks niet meer hun kinderen naar school brengen, voor familie zorgen, boodschappen doen of naar hun werk. Bovendien raakt dit ondernemers in de portemonnee.”