Een medewerker knipt medicinale wiet in het laboratorium van Tweed Inc in Canada. Foto: James MacDonald / Bloomberg via Getty Images

Sommige mensen halen wiet om hun adhd onder controle te krijgen, anderen krijgen haar voorgeschreven om een chemokuur door te komen. De trend om cannabis in te zetten voor medicinale redenen is groeiende in Nederland.

Het aantal verstrekkingen van medicinale cannabis verdubbelde vorig jaar bijna en loopt nu richting de 50.000. En dat is alleen de groep die wiet op recept krijgt. Hoeveel van de half miljoen Nederlanders die elke maand minstens één keer cannabis gebruiken ook zelfbenoemd patiënt zijn, is onbekend.

Rondom deze medicinale cannabis is een probleem aan het ontstaan. Cannabis wordt sinds 1 januari door bijna geen zorgverzekeraar meer vergoed. En nu lijkt de populaire CBD-olie juridisch ook steeds problematischer.

Dat heeft allemaal weinig te maken met de eventuele schadelijkheid en alles met hoe onze rechtsstaat is opgebouwd. De politiek heeft in de jaren zestig besloten dat cannabis illegaal is en wethandhavers proberen die juridische werkelijkheid toe te passen op een realiteit die al lang niet meer aansluit.

Daarom: drie ontwikkelingen die laten zien hoe dubbelzinnig we met de medische toepassing van wiet omgaan.

Eerst even: wat is medicinale cannabis?

De plant cannabis sativa scheidt via zijn harskliertjes cannabinoïden uit. Deze stoffen hebben invloed op ons endocannabidoïdensysteem, een soort signaleringssysteem dat ons helpt met ‘eten, slapen, rusten, vergeten en beschermen,’ zoals de Italiaanse onderzoeker Vincenzo di Marzo het ooit omschreef. Vincenzo di Marzo deed dat in dit onderzoek.

De cannabisplant heeft 85 cannabinoïden Lees hier meer over de werking van de bekendste tien cannabidoïden. in zich, elk met een eigen effect. De bekendste is THC, waar je dromerig en hongerig van wordt. Het eerder genoemde CBD maakt rustig en kan pijnstillend werken. En THCN werkt slaperig.

Hoe die stoffen precies werken, is onduidelijk. Aan de ene kant heb je anekdotes die de plant beschrijven als een wondermiddel tegen van alles, aan de andere kant heb je de trage machinerie van de wetenschap.

Niettemin hebben veel mensen aan den lijve ondervonden dat cannabis bij van alles kan werken. En wetenschappelijk gezien lijkt cannabis vooral te helpen bij symptoombestrijding. Lees hier een onderzoek naar de medicinale werking van cannabis. Verschillende soorten cannabis kunnen helpen bij spasmes, pijn, neurologische problemen en tal van andere klachten, al mag de wetenschappelijke basis wel sterker worden.

Dan nu die drie ontwikkelingen.

Ontwikkeling 1. CBD-olie lijkt opeens illegaal

In reformwinkels als De Tuinen ligt deze variant van wietolie al een paar jaar in de schappen en in het alternatieve circuit is CBD-olie een hype geworden als middel tegen zo’n beetje alles. Ze zou helpen bij slaapproblemen, kwaaltjes, epilepsie en meer. Mensen kunnen de olie thuis maken met vezelhennep. Lees hier mijn interview met Wernard Bruining over zelf CBD-olie maken.

Het effect van CBD op het lichaam is bij een reguliere dosering van een paar druppels ongeveer zo intens als het drinken van een kop koffie

Hoewel de stof CBD niet verboden is, heeft het Gerechtshof in Den Haag eind februari een fabrikant van de olie wél veroordeeld Lees hier de uitspraak van de Haagse rechter. op basis van de grondstof die hij thuis had liggen. De veroordeelde - een growshopeigenaar - had namelijk 18 kilo vezelhennep op voorraad.

Die hennep wordt doorgaans gebruikt als industrieel bouwmateriaal en groeit in het noorden van ons land volop voor de industrie. Maar wie het sap eruit perst en concentreert kan er lichte CBD-olie van maken.

‘Het aanwezig hebben van de henneprestanten is strafbaar,’ aldus het Gerechtshof in Den Haag dus. De plant zelf is nou eenmaal verboden, alleen voor de verwerking tot bouwmaterialen is een uitzondering gemaakt.

Als de uitspraak standhoudt in cassatie, zal de productie nu verder ondergronds gaan, terwijl het eindproduct gedoogd in de natuurdrogisterijen ligt. Lees in de Volkskrant meer over wat er nu wel en niet legaal is aan CBD-olie.

Voor de goede orde: het effect van CBD op het lichaam is bij een reguliere dosering van een paar druppels ongeveer zo intens als het drinken van een kop koffie - of minder.

Ontwikkeling 2. De zwarte markt en thuisteelt lonken voor patiënten

De medische cannabis die in de apotheek verkrijgbaar is, wordt in Nederland gekweekt door het bedrijf Bedrocan uit Veendam, dat die planten kweekt in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid.

Om deze cannabis op recept te krijgen, moet je met flinke klachten bij een huisarts komen. Iemand die bovendien afweet van cannabis als mogelijke hulp - en die bereid is die voor te schrijven. Als dat dan gebeurd is, kost het middel grofweg 10 euro per gram.

Sommige ernstig zieke patiënten gebruiken cannabis de hele dag door, en dan is cannabis al snel onbetaalbaar. Want ze wordt vrijwel nergens meer vergoed door de zorgverzekering. Zilveren Kruis, één van de grootste van Nederland, is er sinds 1 januari dit jaar mee opgehouden.

Zelf thuis gaan telen is dan een optie, maar dat is illegaal. Zoals ik in een eerder stuk aangaf valt de politie ook voor kleine plantages binnen. Is het niet de politie die binnenvalt, dan is het wel de woningverhuurder die een obstakel vormt of de burgemeester die voor juridische problemen zorgt.

Ontwikkeling 3. Medicinale gebruikers behalen sinds een aantal maanden wél successen

De strijd tegen wiet is in Nederland de afgelopen jaren enorm geïntensiveerd. Veel criminelen houden zich met wiet bezig, is de gedachte, dus wiet bestrijden is een manier om criminaliteit te bestrijden. Patiënten komen daardoor regelmatig in juridische problemen. Op verschillende manieren hebben enkelen nu toch een uitzonderingspositie weten te behalen:

Marian Hutten en Serge de Bruijn hebben vorige maand in Tilburg met de gemeente een convenant gesloten om onder strikte voorwaarden zelf te mogen telen.

In Amsterdam heeft hiv-patiënt Rudolf Hillebrand na een jarenlange strijd - waarbij hij wel de burgemeester van Amsterdam aan zijn zijde vond maar niet zijn woningcorporatie - nu van de rechter gehoord dat hij zeventien wietplanten in huis mag kweken, ook al is zijn verhuurder het er niet mee eens.

En in de gemeente Hof van Twente heeft de lobby van hersenletselpatiënt Bart Hissink ervoor gezorgd dat de gemeenteraad het op eenzelfde manier heeft opgenomen voor de pati ë nt en met de verhuurder probeert een compromis te sluiten.

Toen de Tweede Kamer vorige maand de ‘wietwet’ aannam lag er voor het eerst een plan om de wietteelt voor coffeeshops te regelen. Verstopt in dezelfde stemming zit een motie van de PvdA die voorstelt om een uitzondering te maken voor mensen die thuis wiet willen telen ‘voor eigen geneeskundig gebruik.’

Het zou dus kunnen zijn dat er op termijn een wetmatige uitzondering komt voor patiënten die zelf willen telen, maar die motie zal - net als de wietwet zelf - eerst nog door de Eerste Kamer moeten.

Stel dat deze ontwikkelingen zich doorzetten, dan lijkt de markt van de toekomst er een te zijn waar wiet beschikbaar is via de coffeeshop voor de liefhebber, via de apotheek voor de reguliere patiënt. En mensen alleen met een soort doktersverklaring thuis zouden mogen kweken. De enige die dan nog illegaal bezig is: de liefhebber zonder verklaring van de dokter die het voor zijn plezier thuis wil kweken.

Lees ook:

Cannabisgoeroe Wernard Bruining leert mensen hun eigen werkelijkheid te creëren Hij begon de eerste coffeeshop van Nederland, vond een ideale kweeklamp uit en maakt nu wietolie groot. Maak kennis met Wernard Bruining (67), die zegt: 'Mensen hebben nooit nieuwe rechten gekregen door er netjes om te vragen, maar altijd door eerst de wet te overtreden en daar uiteindelijk toestemming voor te krijgen.' Lees het interview hier Hoe werkt de nieuwe wietwet? Als de Tweede Kamer volgende week de wet aanneemt die probeert een einde te maken aan de strijd tegen wiet, dan is dat waarschijnlijk met een kleine meerderheid. De wet die D66 voorstelt, is vrij vooruitstrevend. In deze explainer beantwoord ik er de belangrijkste vragen over. Lees de explainer hier Ik probeerde de strijd tegen wiet te visualiseren. Dus kijk hier waar cannabis allemaal gevonden wordt De cijfers zijn onvolledig, gedateerd en onduidelijk. Maar als je kijkt wát er bekend is over politie-invallen bij wietplantages, valt een aantal interessante dingen op. Bijvoorbeeld dat Drenthe minder moeilijk doet over vijf planten. Lees het verhaal hier