Beeld ANP

De Participatiewet verplicht gemeenten bijstandsgerechtigden twee jaar om een tegenprestatie te vragen. Hiervoor hebben gemeenten 'participatieplaatsen' ingesteld. Ook werklozen met een WW-uitkering kunnen in aanmerking komen voor zo'n participatieplek.



Het idee is dat deze plaatsen de kansen op betaald werk vergroten. Vaak gebeurt dit werk in de oude sociale werkplaatsen. Die hebben geen nieuwe instroom meer omdat arbeidsgehandicapten geacht worden buiten de werkplaatsen werk te vinden.



Dit leidt volgens Karabulut tot verdringing van betaald werk. 'Begin dit jaar bleek dat twee gemeenten in Gelderland mensen als tegenprestatie voor hun uitkering plastic bloemen lieten vouwen. De gemeenten kregen daar een half miljoen euro voor. Dit is typisch een geval van verdringing van betaald werk door onbetaald werk door bijstandsgerechtigden.'



Bij de behandeling van de Participatiewet nam de Kamer een PvdA-motie aan over verdringing. 'Daarin werd het kabinet opgeroepen spelregels te formuleren met maatregelen en objectieve criteria. Ook moest de regering erop toezien dat geen verdringing zou plaatsvinden. Nou, daar is niets van terecht gekomen. Daarom kom ik met mijn initiatiefwetsvoorstel. Dat dien ik alleen in, maar ik ga ervan uit dat de partijen die de PvdA-motie steunden, dit voorstel ook steunen', zegt Karabulut. VVD, PvdA, CDA, D66, ChristenUnie, GroenLinks, SGP, 50Plus en de Partij voor de Dieren waren voor die motie.

Oneerlijke concurrentie

Verdringing kan volgens Karabulut voorkomen bij participatieplaatsen, een soort werkervaringsplaatsen voor mensen met 'een afstand tot de arbeidsmarkt'. 'Gemeenten kunnen bijstandsgerechtigden tot soms wel twee jaar onbetaalde arbeid laten verrichten. Het risico ontstaat dat uitkeringsgerechtigden hierdoor werk van betaalde krachten overnemen.'



Ook bij 'social return' ligt volgens Karabulut verdringing op de loer. Dit zijn goedbedoelde afspraken in aanbestedingen om een aantal langdurig werklozen werkervaring te geven. 'Deze afspraken zijn mooi, maar hebben ook het risico van verdringing in zich. Dat kan met een toets voorkomen worden', zegt Karabulut.



Zij definieert verdringing in haar wetsvoorstel als 'oneerlijke concurrentie die leidt tot een verschuiving van normaal betaald werk naar onbetaald werk als gevolg van de inzet van mensen met een lager of geen loon dan wel slechtere arbeidsvoorwaarden dan mensen met betaald werk'.



Voordat gemeenten uitkeringsgerechtigden aan het werk zetten moeten zij volgens het voorstel van Karabulut toetsen of er risico op verdringing is. Zij heeft daarvoor vijf criteria geformuleerd. Bijvoorbeeld of er sprake is van oneerlijke concurrentie op basis van loon of arbeidsvoorwaarden.