Ha, de Taalunie mengt zich in het debat over het steenkolenengels aan de universiteiten. Een deftige Raad voor de Nederlandse Taal en Letteren, die de Taalunie en het kabinet adviseert, kwam deze week met een 'notitie met aanbevelingen'. Zij pleit voor een sterke positie van het Nederlands in wetenschap en hoger onderwijs. Het werd tijd ook.

Het gevecht om de voertaal in het hoger onderwijs woedt al zo'n vijftien jaar. De stellingen zijn ingenomen, de argumenten bekend. De voorstanders hameren op de internationalisering van de wetenschap en de economie. Tegenstanders wijzen erop dat veruit de meeste academici niet in de wetenschap terechtkomen en in hun werk het Nederlands zullen gebruiken. Daar komt nog bij dat het niveau van het Engels van veel docenten bedroevend is en ook de meeste studenten presteren niet optimaal in een tweede taal. Zo werkt iedereen onder z'n niveau. Stuk voor stuk argumenten waar iets in zit.

Intussen bekommert vrijwel niemand zich om het Nederlands zelf. Wat dreigen we te verliezen? Wat betekent het voor een taal, voor een taalgemeenschap, de burgers, als hún taal niet goed genoeg wordt geacht om ideeën te ontwikkelen, boeken te schrijven en discussies te voeren? Dan degradeer je de moedertaal tot een kaboutertaal, geschikt voor huis, tuin en keuken, voor kroeg, werkplaats en zandbak.



Ik vermoed dat het Taalunie- document niet stukgelezen zal worden. Er staan een paar goede argumenten in, die tot nu amper aan bod kwamen. Ik vat ze even samen.



Iedereen, zegt de Raad, moet toegang hebben tot wetenschappelijke kennis en inzichten, anders vergroot je de kloof tussen hoger- en lager opgeleiden. Daarom moet er ook in de moedertaal over wetenschap worden gedacht, geschreven en gesproken. Academische vaardigheden, zoals analytisch denken en redeneren, leer je het beste in je moedertaal, pas daarna kun je ze ook in andere talen gebruiken. Daarom wil de Raad dat er een 'weldoordacht talenbeleid' komt, waarin de positie van het Nederlands wordt vastgelegd.

Dat is een goed idee. Als we niks doen is het Nederlands als intellectuele voertaal binnenkort verdwenen: 60 procent van de studies is nu al in het Engels. Een belangrijke motivatie voor de universiteiten is het lokken van buitenlandse studenten, vooral van buiten de EU: door het hoge collegegeld dat zij betalen zijn ze een fijne melkkoe. Jammer dat de universiteiten niet wat eerlijker zijn over deze drijfveer en meestal alleen vrome wetenschappelijke argumenten gebruiken.



Moeten álle studenten college krijgen, tentamen doen en scripties schrijven in het Engels, omdat dat prettiger is voor de buitenlandse studenten? Je zou ook sommige colleges kunnen aanbieden in het Engels - liefst gegeven door een native speaker - en andere in het Nederlands. Dat bepaalde (bèta-) onderzoeksmasters in het Engels worden aangeboden is te billijken, maar waarom zou je bij 'Dutch Studies' moeten afstuderen met een scriptie in het Engels over de poëzie van Nijhoff ? Waarom aankomende journalisten en redacteuren hun meesterproef laten afleggen in gebrekkig Engels?