De voormalige Tsjechische president Václav Klaus hield dinsdagavond voor een uitverkochte zaal de Renaissance-lezing van het Forum voor Democratie dat zich gedroeg alsof een profeet was opgestaan. Zijn toespraak staat nu op YouTube, voorafgegaan door een inleiding van Thierry Baudet.

Enkele decennia lang ben ik de collega geweest van Václav Klaus’ buurmeisje, dat in 1968 van Praag naar Den Haag vluchtte en daar nog steeds woont.

De jaren vijftig bracht zij met haar ouders door in een oud appartementengebouw in Praag vlakbij het Wenceslasplein. Daar ook woonde de familie Klaus. De kleine Václav maakte deel uit van een fanatiek communistisch gezin. Als hij kans zag liep hij te pronken in zijn uniformpje van de Jonge Pioniers, de communistische jeugdbeweging. Met mijn collega wilde de kleine Václav niet spelen want haar vader was ingenieur: een bourgeois. Ze hoorde bij de klassevijand.

Václav Klaus heeft in het communistische Tsjechoslowakije dan ook keurig carrière gemaakt eerst bij de Academie van Wetenschappen, daarna bij de Tsjechische Staatsbank. Terwijl helden als Václav Havel continu vervolgd werden door het regime, leidde hij het betrekkelijk aangename leven van een apparatsjik. Pas in de dagen van de Fluwelen Revolutie bood Klaus ineens zijn diensten aan bij Havels Burgerforum dat de stukken had opgeraapt die de communistische partij uit de verzwakte handen had laten vallen.

Wij kunnen het de admiraal van de renaissancevloot niet kwalijk nemen dat hij niet wist wat voor een akelig communistisch rotjongetje de kleine Václav was. Ernstiger zijn de verschuivingen in de waarheid die hij aanbracht bij de beschrijving van Klaus’ loopbaan. Hij wekt de indruk dat hij samen met Havel optrok terwijl zich al gauw conflicten voordeden tussen de beide Václavs. De principiële democraat en progressieve liberaal Havel identificeerde haarscherp de intolerante, bevooroordeelde Spiessbǘrgermentaliteit van Klaus, de beperktheid van zijn denken die hem in de communistische tijd zo van pas gekomen was om zich te handhaven en die hij nu wilde inzetten om zich een nieuwe machtsbasis te verschaffen. In de postcommunistische Praagse politiek vertegenwoordigde Klaus het anti-verlichtingsdenken. Thierry Baudet beweerde ook dat Klaus en Havel in 1992 de splitsing van Tsjechoslowakije tot stand brachten. In werkelijkheid was Havel daar woedend over. Hij accepteerde de voldongen feiten maar heeft zich er nooit echt mee kunnen verzoenen. Machteloos moest hij toezien hoe Klaus eerst als premier en later als president Tsjechië probeerde om te vormen tot een reactionaire in zichzelf gekeerde staat, een missie die mislukte omdat uiteindelijk 77 procent van de burgers voor toetreding tot de EU stemde.

En daar stond dan deze man op het podium om de fans van Thierry en zijn forum te vertellen wat zij wilden horen. Het was net een congres van de Communistische Partij van Tsjechoslowakije zaliger nagedachtenis. In tegenstelling tot Thierry Baudet beschikt Václav Klaus niet over veel spreektalent. Hij lepelde zijn verhaal met doffe stem op zoals destijds Gustav Husak of Antonin Novótny dat deden. Niettemin werd hij regelmatig door zijn publiek met applaus onderbroken net zoals dat vroeger op die congressen gebeurde.

Van een regelmatig opgebouwd betoog met argumenten, zoals je verwacht op een lezing, georganiseerd door het wetenschappelijk bureau van een politieke partij, was geen sprake. Klaus maakte de Europese Unie zwart. Daar kwam het op neer. Zonder bewijsvoering beschuldigde hij ongenoemde elites ervan dat het hun doel was om de natiestaten te gronde te richten. Als voorbeeld daarvan noemde hij de onderhandelingen over de Brexit die door de EU min of meer zouden worden gesaboteerd. Een ander geloofsartikel in FvD-kring, de massa-immigratie was eveneens een instrument om de volkeren van Europa te ondermijnen. De elites wilden een nieuw soort homo sapiens te scheppen, de homo Bruxelarum. Dit was het enige grapje dat de kameraad secretaris, ik bedoel de heer Václav Klaus zich veroorloofde. They want to get rid of the Chechs, Italians, Hungarians as well as Dutch people. Hoe doen zij dat? Klaus herhaalde het nog maar eens: de elites willen de Europese volkeren aanlengen zodat zij hun onverantwoordelijke, destructieve project kunnen voortzetten.

Daar bleef het niet bij, aldus de spreker. Genderisme en feminisme – donderend applaus – waren net zo goed instrumenten om de volkeren te ondermijnen. Zij vormden een destructieve aanval op de menselijke natuur en het gezin, medegefinancierd door foreign based and foreign financed NGO´s. Zo worden de verschillen tussen de geslachten ontkend. Het gezin – essentieel voor het voortbestaan van de mensheid – wordt in de verdediging gedrukt terwijl de relaties van seksuele minderheden op hetzelfde niveau worden geplaatst, zo niet daarboven. Er werd een aanval gedaan op al het normale. Het te pas en te onpas aanvoeren van het begrip ‘discriminatie’ achtte Klaus een aanval op de vrijheid. Kijk maar naar de monsterlijke #MeToo-campagne. Klaus vermoedde dat hij zich hier met het FvD in dezelfde boot bevond. Dat werd met een gul applaus beloond.

Een vos, zo bleek vervolgens, verliest wel zijn haren maar niet zijn streken. Klaus kwam ineens op tegen wat hij de demonisering van Rusland noemde. Oekraïne deed hij meteen af als een failed state. Wel vond hij dat de marxistische ideologie in al zijn manifestaties moest worden bestreden maar die was in Europa momenteel sterker dan in Rusland, zoals bleek uit het feit dat Berlijn nog steeds metrostations kende, genoemd naar Karl Liebknecht en Rosa Luxemburg. Ook bejammerde hij zijn lot in de tijd van de Sovjet-dominantie, toen burgers niet naar het buitenland mochten. Klaus vermeldde er uiteraard niet bij dat hij dankzij zijn mooie baan bij de bank dat wél mocht, zij het alleen naar wat toen heette landen in het socialistische kamp.

De bewondering voor het huidige Rusland – een rechts autoritaire staat – is in het geheel van Klaus’ denken dan ook niet verwonderlijk. Poetin maakt waar wat de aanhangers van Thierry Baudet in Nederland ook wel zouden willen: dat de lui die hun benepen wereldbeeld steeds maar weer aan het wankelen willen brengen, leren een toontje lager te zingen.

Klaus belichaamt nog steeds de intolerante, benepen kleinburgerlijke geest die hem als lid van de communistische jeugdbeweging en later van de nomenklatura, de bevoorrechte elite uit de tijd van de Sovjetoverheersing, is bijgebracht. Deze geest – chauvinisme, een grenzen dicht mentaliteit, wantrouwen ten opzichte van iedereen die ánders is, de vrouw in een ondergeschikte positie – blijft de kern van zijn ideologie. Het blijkt dat deze zowel over een communistische als over een democratische samenleving vaardig kan worden.

Dat is iets om je grote zorgen over te maken.