De maatregelen die de Europese Centrale Bank (ECB) donderdag heeft genomen om de economie te stimuleren „staan in geen verhouding tot de huidige economische omstandigheden en er zijn gegronde redenen om de effectiviteit ervan in twijfel te trekken”. Dit stelt president Klaas Knot van De Nederlandsche Bank vrijdag in een reactie op de uitkomst van de ECB-vergadering. Het is voor het eerst dat een centrale bankier van een euroland zich zo openlijk afkeert van een besluit van de ECB.

Donderdag maakte ECB-president Mario Draghi een reeks vergaande nieuwe maatregelen bekend om de Europese economie te stimuleren en de inflatie op te jagen. De depositorente, waartegen banken hun geld kunnen stallen bij de ECB, wordt verlaagd van -0,4 procent naar -0,5 procent. Ook wordt het aankoopprogramma van staatsleningen door de ECB weer opgestart voor een bedrag van 20 miljard euro per maand. Er is geen einddatum gegeven voor dit opkoopprogram.

Lees ook: Bazooka van Draghi splijt ECB-bestuur

Ook de net geïnstalleerde Oostenrijkse centrale bankier Robert Holzmann nam vrijdag afstand van het besluit van de ECB. Tegen persbureau Bloomberg zei hij dat het stimuleringspakket dat Draghi aankondigde mogelijk een vergissing was en dat het besluit kan worden teruggedraaid onder Draghi’s opvolgster, Christine Lagarde. Draghi treedt op 31 oktober na acht jaar presidentschap terug om te worden opgevolgd door de Française. Holtzmann zei te hopen dat er dan „ruimte is voor discussie”.

De vergadering van het ECB-bestuur over het nieuwe pakket aan stimuleringsmaatregelen verliep ongekend fel, met name over het heropstarten van het opkoopprogramma van obligaties. Naast Nederland en Oostenrijk waren ook Duitsland, Estland en Frankrijk tegen.

De bestuursvergadering over de ECB-maatregelen was ongekend fel

Knot trekt in zijn reactie de beweegredenen van de meerderheid van de vergadering donderdag openlijk in twijfel. „De economie in het eurogebied draait op volledige bezetting en de lonen stijgen.” De leenvoorwaarden voor burgers, bedrijven en overheden zijn volgens hem al ongekend ruim, en vormen geen obstakel voor kredietverlening, consumptie en investeringen. Intussen levert het ruime monetaire beleid al allerlei mogelijke verstoringen op. Volgens Knot zijn er „toenemende signalen van een gebrek aan investeringen met een laag risicoprofiel, verstoorde prijsvorming op financiële markten en overmatig risicozoekend gedrag op huizenmarkten”.

Het ECB-bestuur werkt het liefst als een collegiale club. Meningsverschillen worden liefst binnen de ECB-torens in Frankfurt en telefonisch gladgestreken. Dat bestuurders zich nu zowel voor als na de vergadering on the record tegen besluiten uitspreken, tekent de sfeer in Draghi's nadagen. Bronnen rondom de ECB melden dat de centrale bankiers Draghi donderdag zijn verhaal hebben laten houden, en zich vanaf deze vrijdag vrij voelen daar zelf anders over te communiceren. Zij zouden dat aan Draghi hebben gezegd in de bijeenkomst van donderdag.

Draghi riep overheden op ook zelf maatregelen te nemen om een recessie af te wenden. Hij noemde Nederland, met name het investeringsfonds dat met Prinsjesdag bekend zou worden. „Het is tijd om dat te activeren”, aldus Draghi.

Draghi’s bazooka pag. 4-5

Commentaar pag. 18