Sinds de uitbraak van het coronavirus zijn Aziatische mensen in Nederland het mikpunt van beledigingen. En het blijft niet bij schelden alleen.

De jonge vrouw die in Amsterdam van haar fiets werd geduwd, omdat ze Chinees is en ‘alle Chinezen corona hebben’.

De vrouw die in de trein van Den Haag naar Delft kuchte toen een man zijn benen languit neerlegde en vervolgens te horen kreeg dat ‘jullie gele apen geen idee van hygiëne hebben’.

De student met Aziatische wortels die bij het passeren van de carnavalsmenigte in Maastricht voor ‘corona’ werd uitgemaakt, waarna de meute in een collectief lachen uitbarstte.

Zomaar een paar voorbeelden van wat mensen met een Aziatisch uiterlijk naar eigen zeggen te verstouwen krijgen in Nederland, de laatste weken. Ze zijn het mikpunt van discriminerende opmerkingen, zien mensen een paar rijen opschuiven als ze de tram of trein inlopen. In een paar gevallen komt er ook (fysiek) geweld aan te pas en doen slachtoffers aangifte bij de politie.

‘Het wordt steeds erger’, zegt Jiye Seong-Yu (29), een Koreaanse tolk-vertaler die werkt voor een mensenrechtenorganisatie. Op 1 maart zat ze zelf op het politiebureau, om aangifte te doen van wat haar ’s avonds op de fiets in Den Haag was overkomen.

Twee mannen op een scooter reden haar tegemoet, ze riepen iets wat ze niet kon verstaan omdat ze oordopjes in had. Toen ze die uitdeed, riepen ze ‘Chinees’ naar haar. En terwijl de mannen vlak langs haar reden, balde de bijrijder zijn linkervuist en haalde uit. Hij raakte Seong-Yu net niet, zo verklaarde ze bij de politie. Via camerabeelden van een supermarkt hoopt ze de identiteit van de daders te achterhalen.

Enquête

Dat twee wildvreemde mannen haar uitschelden vanwege haar afkomst; het wakkerde haar nieuwsgierigheid aan. Op Facebook had ze al gezien dat ook andere Aziaten in Nederland het mikpunt zijn van spot en hoon, alsof ze persoonlijk verantwoordelijk zijn voor de verspreiding van het virus.

‘Als we dit bespreekbaar willen maken, moeten we bewijzen dat het gebeurt’, zegt Seong-Yu. Dus zette ze via Google Forms een enquête op en bracht die onder de aandacht bij vier Facebookgroepen, onder meer voor Koreaanse expats in Nederland en daarbuiten.

Haar rondvraag leverde ruim 150 reacties op, naast de 234 Facebook-berichten nadat ze had verteld wat haar op straat was overkomen. Koreaanse expats en studenten lieten van zich horen, maar ook mensen met Indonesische, Japanse, Vietnamese en Maleisische wortels die hier zijn geboren en opgegroeid. Ook zij werden uitgemaakt voor ‘corona’, ‘corona-Chinees’ of voor ‘moordenaar’, zoals een jonge vrouw in Rijswijk overkwam.

Dieptepunt uit haar peiling vindt ­Seong-Yu het verhaal van een Koreaanse vrouw uit Tiel die met haar dochter bijna thuis was met de boodschappen, toen een man op haar afliep en op de wielen van de kinderwagen spuugde. ‘Chinese virussen moeten sterven’, zou hij volgens de vrouw hebben gezegd. Net zo schrijnend, aldus Seong-Yu: de Koreaanse vrouw in Eindhoven, bij wie op de muur naast de voordeur plotseling een nazisymbool was gespoten.

Een paar van de reacties in de enquête van Jiye Song: ‘Mijn zoon van 8 is Maleisisch-Chinees-Nederlands. Een blond Nederlands meisje in de indoorspeeltuin noemde hem corona. Mijn zoon (gelukkig slim) zei: als ik het coronavirus heb, dan ben jij nu ook besmet. Het meisje haalde haar moeder, mijn zoon deed net of hij haar niet hoorde.’ ‘Een groep mannen schreeuwde ‘corona’ naar me. Een van hen zei: ‘Ik geef je 50 euro, dan ga jij terug naar je eigen land.’ ‘Dit gebeurde een paar weken geleden. Iemand ging me voorbij, keek me aan en zei: ‘Moordenaar. Moordenaar.’ En liep door. Ik kon alleen maar sprakeloos stil blijven staan, terwijl ik probeerde te begrijpen wat er was gebeurd.’

Stadium van woorden voorbij

De reacties op haar enquête baren Seong-Yu zorgen. ‘Het wordt steeds fysieker, hoor ik ook in mijn eigen netwerk terug. Als mensen chingchong of Chinatown tegen me zeggen, is dat onbeschoft. Al kan ik dat nog wel van me afschudden. Maar als ze op je kinderwagen spugen of er wordt een ­naziteken naast je voordeur gespoten, raakt je dat veel harder.’

Ook Julie Ng, dochter van een Chinees-Indische restauranthouder en maker van de documentaire Wij zijn meer dan babi pangang, stelt dat mensen met een Aziatisch uiterlijk vaker doelwit worden van agressie en geweld. ‘Voorheen bleef het bij woorden, maar dat stadium zijn we voorbij. Kijk maar naar andere voorbeelden in Europa.’

In Londen kreeg een student klappen van een groep mannen die hem vertelden dat ze geen corona in hun land wilden. In het Italiaanse Bassano del Grappa werd een Chinese man gesneden met een glas, nadat hem eerst de toegang tot een tankstation was ontzegd ‘omdat hij het coronavirus heeft’. In Birmingham werd een jonge vrouw door een man bewusteloos geslagen toen ze het had opgenomen voor haar vriendin, die moest ‘oprotten’ met haar ‘corona’.

De Zuid-Koreaanse ambassade in Duitsland waarschuwt landgenoten waakzaam te zijn voor raciale geweldsincidenten, nadat een Chinese vrouw door twee andere vrouwen het ziekenhuis in was geslagen.

Dat doet ook de Zuid-Koreaanse ambassade in Nederland, toen die de resultaten van Seong-Yu’s rondvraag te zien kreeg. ‘Vanwege covid-19 hebben Koreanen en andere Aziaten in Nederland te maken gehad met spot, worden ze gemeden op openbare plekken, geweigerd door taxi’s, fysiek aangevallen en andere dingen. Wees je ervan bewust dat Koreaanse burgers het doelwit van incidenten kunnen zijn en wees je bewust van je omgeving’, liet de ambassade op 5 maart weten.

Bloedneus

De Japanse School van Amsterdam bracht ouders eind februari op de hoogte van een incident bij een indoorspeelparadijs. Japanse kinderen zouden er door ‘vijf à zes’ andere kinderen zijn uitgemaakt voor ‘corona’, een van hen liep tijdens het geruzie een bloedneus op. De school waarschuwt ouders in de brief om met hun kinderen geen plekken te bezoeken waar andere kinderen spelen en niet met een mondkapje op naar buiten te gaan (‘lokale inwoners zouden het op u gemunt kunnen hebben’). ‘We zijn niet blind voor wat er gebeurt’, zegt de school desgevraagd. Ingaan op de brief wil de school niet.

In Tilburg deed een vrouw van 24 aangifte toen ze twee weken geleden in een lift kwam te staan met vijf mannen, die een coronalied zongen. Toen ze daar wat van zei, zou ze door hen zijn mishandeld. Ook in Wageningen schakelden Chinese studenten de politie in, toen ze in de lift van hun flat teksten als ‘Die Chinese’ en ‘Chinese corona’ zagen staan.

De politie kan geen cijfers geven van coronagerelateerde incidenten. Bij de discriminatiemeldpunten laten slachtoffers van coronaracisme zelden van zich horen. Ja, vorige maand kwamen drieduizend mensen in opstand toen Radio 10-dj Lex Gaarthuis een carnavalesk coronalied had gedraaid, met teksten als ‘het komt allemaal door die stink-Chinezen’ en ‘vreet geen Chinees, dan heb je niets te vrezen, want voorkomen is beter dan Chinezen’.

Weinig meldingen

Daarna werden de melders weer stil. Bij antidiscriminatiebureau Radar kwamen de afgelopen maanden slechts zes meldingen binnen die geen betrekking hadden op het coronalied. Ook het landelijke meldpunt Discriminatie.nl noteert nauwelijks nog klachten, terwijl na de protesten tegen Radio 10 en Gaarthuis de Chinese (Aziatische) gemeenschap zich eindelijk eens leek uit te spreken.

‘Maar eerlijk gezegd verbaast het me niet dat dit nu weer lijkt weggeëbd’, zegt Frederique Janss van Discriminatie.nl. ‘De meldingsbereidheid bij discriminatie is altijd al laag geweest. Alleen vind ik deze groep mensen wel heel stil, voor wat ze allemaal naar hun hoofd geslingerd krijgen.’

Cyriel Triesscheijn van Radar: ‘De voorbeelden die wij de laatste tijd horen, zijn van een andere gradatie van hatelijkheid dan voorheen. Al zeggen mensen met een Aziatische achtergrond tegen ons: ik maak dit soort dingen dus al jaren mee.’

Ervaringen delen, duidelijk maken dat je er niet alleen voor staat, dat kan volgens Julie Ng helpen. Ze sprak vorige week in Almere op een avond georganiseerd door het Bureau Gelijke Behandeling in Flevoland, met als thema ‘Wij zijn geen virus’.

Ng: ‘Het was fijn ervaringen met elkaar te kunnen delen. Er kwam veel frustratie naar voren. Een Chinees-Nederlandse man vertelde dat zijn zoon was thuisgekomen, nadat er van alles naar hem was geroepen. Hij zei: pap, ik ben bang dat je me straks bij de politie moet ophalen. Het zit me tot hier, er gaan een keer klappen vallen.’

Seong-Yu gelooft in een vreedzame aanpak. Ze is voor volgende week gevraagd als spreker bij het Anti-Asian Racism Panel van de Universiteit Leiden. Van de uitkomsten van haar enquête gaat ze een website maken. ‘Zodat we ons niet geïsoleerd hoeven voelen en we aan niet-Aziatische mensen duidelijk kunnen maken hoe wijdverbreid dit is.’