Het leven van Schubert

De jeugdjaren van Schubert

Eerste en enige grote liefde van Schubert

Schubertiaden

Winterreise

De dood van Schubert

Franz Peter Schubert werd op 31 januari 1797 te Wenen geboren als 12e kind van de schoolmeester Franz Theodor Schubert en diens echtgenote Elizabeth Vitz. Zoals in de meeste leraarsgezinnen het geval was, werd er thuis gemusiceerd. De beginselen van de piano- en vioolmuziek werden de kleine Franz Schubert bijgebracht door zijn 12 jaar oudere broer Ignaz. Al na een paar maanden gaf Franz aan dat hij de lessen niet meer nodig had en weldra overtrof hij zijn broer Ignaz in muzikaal opzicht.Vader Schubert ging er vanuit dat al zijn zonen ook leraar zouden worden en in Oostenrijk was het gebruikelijk dat een schoolmeester kon zingen en een instrument bespelen. Op 8-jarige leeftijd kreeg Franz al vioollessen en zanglessen van Michael Holzer. Franz Schubert was ook sopraan in het kerkkoor. Zijn broer Ferdinand schrijft dat de kleine Franz toen al kleine liederen, strijkkwartetten en pianomuziek componeerde. Franz ging in een internaat en werd Sängerknabe bij de Weense hofkapel onder leiding van de hofkapelmeester Salieri. Ook toen Franz het internaat verliet kreeg hij nog jarenlang kostenloos onderricht van Salieri. Om de militaire dienst te ontwijken werd Franz Schubert in 1817 hulponderwijzer op de school van zijn vader. Deze baan zegt hij weer op, wanneer de officiële termijn dat hij onder de wapenen geroepen kon worden, verstreken is. Hij geeft muzieklessen om in zijn onderhoud te voorzien.In 1814 maakte Franz Schubert tijdens de uitvoering van een muziekmis kennis met een meisje Therese Grob (1798-1875). De nacht die daarop volgde schreef Schubert het lied "Das Mädchen aus der Fremde" naar een ballade van Schiller. De daarop volgende jaren 1815 en 1816 behoren tot de vruchtbaarste periode van zijn oeuvre. In 1815 ontstonden 140 liederen!Nu was deze Therese bepaald geen schoonheid. Een vriend beschrijft haar als behoorlijk gevuld, maar met een goed figuur, met een fris, kinderlijk rond gezicht waarop helaas de pokken hun sporen hadden achtergelaten. Franz Schubert schrijft zelf dat ze niet mooi was, maar wel in- en ingoed. Drie jaar lang hoopte hij met haar te trouwen, maar Franz kon geen baan vinden, waardoor hij in hun beider levensonderhoud zou kunnen voorzien. Tot zijn grote verdriet huwt Therese naar de wens van haar ouders met iemand anders.In 1818 en nog een keer in 1824 reist Schubert als pianoleraar met de familie Esterházy mee naar Hongarije. Hij vat liefde op voor Karoline Esterházy, maar over deze romance is erg weinig bekend en de liefde werd in ieder geval niet beantwoord. Er ontwikkelt zich wel een innige vriendschap tussen beiden.Terug in Wenen woont Schubert afwisselend bij vrienden en hij componeert de hele dag. 's Avonds treffen de vrienden elkaar in het café. Vrienden waren voor Schubert ontzettend belangrijk. Zonder hen zou hij als vrijgezel zonder liquide middelen zeer eenzaam zijn geweest.Tijdens de zogenaaamde Schubertiaden, avonden waarbij Franz Schubert en zijn vrienden bij elkaar kwamen om te zingen en te musiceren, begeleidde Franz Schubert zichzelf op de piano wanneer hij zelf zong. Karoline Pichler, die de beroemdste literaire salon van het oude Wenen voerde - liep weg met de liederen van Schubert en Schubert zelf. Maar Schubert moest van haar overdreven reakties niets weten.Het zit Schubert financieel gesproken niet mee, een baan kan hij niet vinden. Mede onder invloed van zijn vrienden en wellicht ook uit wanhoop begint Schubert publieke vrouwen te bezoeken. Hij wordt ernstig ziek, vermoedelijk heeft hij syfilis. Uit deze periode stammen deenliederen.Pas in 1824 heeft Schubert zijn eerste eigen woonruimte, waardoor hij het financieel nog moeilijker krijgt.Het bovenstaande lied is één van de 24 liederen waaruit die Winterreise bestaat. Zijn werken aan "Die Winterreise" , weerhield Schubert ervan de Schubertiaden bij te wonen. Zijn vrienden bemerken dat met de toonzetting van die Winterreise duidelijk wordt dat Schubert na een lange zware ziekte somber gestemd is en "dat voor hem de winter ingetreden was". Het schrijven van die Winterreise was een enorme fysieke inspanning voor Schubert, bij wie zijn lichamelijk lijden zich steeds meer uitte in heftige hoofdpijnen. Door geldnood en ziekte stond Schubert zijn manuscripten eerder af dan hem wenselijk was. Op 14 januari 1828 verschenen de eerste 12 liederen. Toen Schubert het tweede deel van die Winterreise van de drukker ter correctie kreeg, verkeerde hij in zijn laatste levensdagen.Schubert stierf aan buiktyphus - een veelvuldige doodsoorzaak in het toenmalige Wenen als gevolg van een gebrekkige watervoorziening. Schubert, die toch al ernstig verzwakt was door de ziekte syfillis en zijn geestelijke rusteloosheid, was een gemakkelijke prooi. Schubert werd tijdens zijn ziekbed liefdevol verzorgd door zijn stiefzuster Josefa en zijn broer Ferdinand. Hij stierf op 19 november 1828.Alles wat Schubert naliet was wat lijfgoed en wat beddegoed. De toevoeging van de notaris luidt: "