Door het tekort aan rechercheurs bepaalt de politie bij onderzoeken nu vaak de prioriteiten. ‘Wij verliezen de controle’, waarschuwen onderzoeksrechters.

'Als onderzoeksrechters in een dossier aan de politie vragen om bepaalde zaken na te gaan, luidt het antwoord dikwijls dat de rechercheurs het niet kunnen doen. Dat komt doordat er een groot gebrek aan personeel is’, zegt Philippe Van Linthout, co-voorzitter van de Vereniging van Onderzoeksrechters. Die verenigt de circa honderdtwintig onderzoeksrechters in ons land. Zij behandelen de zwaarste criminele zaken.

Van Linthout: ‘Voor elke zaak die wat complexer is dan een betrapping op heterdaad, zitten we op droog zaad. Dat heeft een pervers effect: de politie kijkt wat de vraag is, hoeveel mensen ze heeft en bepaalt zo wat in de onder­zoeken prioritair is. Niet vanuit een honger naar macht, maar ingegeven door praktische omstandigheden. Dat is ongezond, want de controle valt weg.’

De meer gespecialiseerde ­rechercheafdelingen van de Federale Gerechtelijke Politie kreunen al sinds het begin van dit decennium onder personeelsgebrek. Een cocktail van een omgekeerde leeftijdspiramide, een instroom die lager is dan de uitstroom en een bijzonder logge rekrutering leidt tot een leegloop. Er zijn amper mensen om zaken rond fraude of corruptie te onderzoeken. Recentelijk bleek nog dat het zeer moeilijk wordt om het hoofd te bieden aan cybercriminaliteit, hét fenomeen dat volgens de Veiligheidsmonitor fors blijft toenemen. De Federale Computer Crime Unit ligt op apegapen. Op terro-afdelingen is er een groot verloop. Ook bij de lokale recherches is er capaciteitsgebrek.

Dat heeft niet alleen voor de bestrijding van criminaliteit ­nefaste gevolgen. ‘Het verstoort ook het evenwicht tussen politie en gerecht’, merkt Van Linthout samen met zijn collega’s. ‘In het Belgische gerechtelijke systeem leidt een onderzoeksrechter de onderzoeken. Hij of zij doet dat à charge en à décharge. Als ik dan in een dossier aan de politie vraag om bepaalde zaken na te gaan en als antwoord krijg dat ze het niet kunnen uitvoeren, dan ben ik de controle kwijt. Dan leid ik niet meer het onderzoek dat ik wil ­leiden. Dat is een gevaarlijke situatie. Niet omdat we de politie in haar geheel wantrouwen, maar omdat er incidenten kunnen zijn, omdat mensen het gevoel hebben dat de controle is weg­gevallen.’