Elk jaar, zo rond de eerste nachtvorst, zijn ze er weer: berichten over de loonkloof tussen mannen en vrouwen, steevast gevolgd door ophefcolumns. Zo stelde Loes Reijmer in deze krant dat een onverklaarbaar loonverschil van 6 procent zelfs nóg meer ophef verdiende. Ja, dat er geen bewijs is dat dat verschil door discriminatie wordt veroorzaakt wist Reijmer ook wel, maar ‘de kans is groot dat daar onbewust onderscheid wordt gemaakt op basis van geslacht, want statistici zijn dol op het bedenken van verklaringen en hebben er bovendien talent voor’.

Voor wie feiten wél relevant vindt, hier zijn er een paar. Tweederde van de Nederlandse vrouwen begint meteen na haar opleiding, zonder man of kind, met parttime werk. Op dat moment verdienen vrouwen meer dan mannen, omdat ze gemiddeld hoger opgeleid zijn. Ook als de kinderen het huis uit zijn, gaan vrouwen in Nederland niet méér werken. Nederlandse vrouwen werken het minste aantal uren van de gehele EU, met een straatlengte verschil. Na verrekening met de arbeidsparticipatie komen we op de één-na-laatste plaats, met alleen Italië onder ons. De bijdrage van Nederlandse vrouwen aan het bbp is op Italië, Oostenrijk en Ierland na het laagste van de EU. Wanneer vrouwen één uur in de week méér werken zijn alle tekorten in de zorg en onderwijs opgelost. Als Nederlandse vrouwen net zoveel zouden werken als in de rest van West-Europa, zou dat de economie 114 miljard euro per jaar extra opleveren.

Onze deeltijddecadentie is het ultieme Nederlandse taboe; schijnprogressievelingen en kleinburgers vinden elkaar in een traditie die even heilig is als Zwarte Piet. De eerste groep vanwege een rotsvast geloof dat we allemáál minder zouden moeten werken, de tweede omdat zij menen dat een vrouw nu eenmaal thuis hoort te zitten. Van bloemetjesfiets tot bloemetjesprofiel, de Nederlandse vrouw zegt niet te willen werken om de kinderopvang te kunnen betalen. Die koppeling tussen het salaris van een vrouw en de kosten van de opvang zegt alles over het Hollandse conservatisme; er heeft immers nog nooit een man gezegd dat hij werkt om de opvang te kunnen betalen. De gedachte dat je wellicht niet alleen werkt om rond te komen, maar ook om je te ontplooien en waarde toe te voegen, komt al helemaal niet op. Hoe kan het ook anders in een land waar ‘alles lekker voor jezelf regelen’ als ultieme wijsheid geldt.

Parttimen is een diepgekoesterd privilege. Vijfenzeventig jaar welvaart, een historische voorsprong, geografische mazzel en lage kosten zorgden ervoor dat ieder gezin met het salaris van alleen manlief, van bankier tot metselaar, rondkwam. Die tijd is spoedig voorbij, door de vergrijzing en lasten die harder stijgen dan lonen. Nederland staat de komende tijd voor een simpele keuze: meer werken of welvaart inleveren. Voor de hoge inkomens en well-to-do zal dat allemaal geen probleem zijn; die hebben vermogen en meer werken is voor die groep eenvoudig te regelen. De ontnuchtering zal, hoe kan het ook anders, vooral de middenklasse treffen. Voor die groep zal het geliefde kostwinner- en anderhalfverdienersmodel onhoudbaar blijken. Iedereen in de politiek weet het, maar niemand durft het te zeggen.

Kiezen voor zelfontplooiing en thuiszitten met kinderen wordt door vrouwen (en mannen) dikwijls gezien als een altruïstische keuze, als een morele overtoep. Terwijl het in werkelijkheid een egoïstische keuze is, die door anderen economisch gecompenseerd moet worden. En met anderen bedoel ik vooral mannen, van wie veel vrouwen direct én indirect financieel afhankelijk zijn. Mannen die korter leven dan vrouwen, maar wel grotendeels de AOW financieren. Mannen ook die, dankzij hun fulltime salaris, de alimentatie betalen voor hun parttime of niet-werkende exen.

Het lachertje van Europa zijn we al, maar als we niet snel wat gaan doen aan de dramatische economische bijdrage van vrouwen in Nederland, zullen we over een jaar of tien nog terugverlangen naar de tijd waarin we ons columns over de loonkloof konden permitteren.