Vrijdag praat wethouder Litjens de pers bij over de planning van de werkzaamheden en het proefrijden op het traject Beeld anp

'Een olympische opgave.' Zo noemde de Amsterdamse verkeerswethouder Pieter Litjens vorig jaar het streven om de Noord/Zuidlijn op tijd af te krijgen. Sinds 2009 wordt ervan uitgegaan dat de nieuwe metro in oktober 2017 gaat rijden, maar de kans daarop werd mettertijd kleiner.



Vorig jaar daalde het 'haalbaarheidspercentage', dat lange tijd 85 procent was, van vijftig naar slechts vijf procent. Toch hield Litjens vast aan de geplande openingsdatum in 2017. "Tegenover de Amsterdammers, die al zo lang wachten op de Noord/Zuidlijn, ben ik verplicht om er alles te doen om het te halen."

Vrijdag zal blijken of het gelukt is, als Litjens de pers bijpraat over de planning van de werkzaamheden en het proefrijden op het traject. Veel signalen duiden erop dat het geduld van de Amsterdammers nog meer op de proef wordt gesteld. "Ga maar uit van zomer 2018," wordt op en rond de Stopera gefluisterd. En volgens een van de ingewijden is zelfs dat nog een optimistische inschatting.



Faillissementen

Eerder hintte het GVB al in die richting. In maart waarschuwde het vervoersbedrijf, dat nauw betrokken is bij het project, voor een te snelle ingebruikname van de metrolijn. "Als een lijn eenmaal in exploitatie is genomen, willen we niet later noodgedwongen de lijn weer uit exploitatie halen vanwege technisch falen of om redenen van veiligheid," zei een woordvoerder van het GVB, dat om die reden niet meer meeschreef aan gemeentelijke rapportages over de werkzaamheden aan Noord/Zuidlijn.

De faillissementen van gevelbouwer Oskomera en installatiebedrijf Imtech zorgden het afgelopen jaar voor vertraging. Hierdoor ging niet alleen veel kennis verloren, maar moesten ook nieuwe contracten worden afgesloten. In maart werd de vertraging becijferd op vier tot zes maanden. Toch bleef ook toen nog oktober 2017 de beoogde startdatum.



Strakke coördinatie

In het huidige 'afbouwstadium' gaat veel tijd zitten in het afstemmen van de moderne apparatuur en technieken van de Noord/Zuidlijn op de bestaande GVB-systemen. Bij de start van het metroproject is daar geen aandacht aan besteed. Tegelijk met de ingebruikname van de Noord/Zuidlijn gaat het openbaarvervoersnet in en rond de stad op de schop en krijgen tramlijnen en bussen vaak andere routes. Dat vergt een extra strakke coördinatie rondom de opening van de nieuwe metro.



Ten tijde van het definitieve aanlegbesluit van de Noord/Zuidlijn in 2002 ging men uit van oplevering in maart 2011. Het budget bedroeg toen 1,4 miljard euro, inmiddels zijn de kosten gestegen tot 3,1 miljard. Het rijk neemt 1,1 miljard voor zijn rekening. Alle tegenvallers zijn voor Amsterdam. Destijds was de bedoeling dat de gemeente 317 miljoen zou bijdragen. Daar is tot nu toe 1,7 miljard bijgekomen.



De vraag is of nieuw uitstel - het zou de achtste verschuiving van de opleverdatum van de Noord/Zuidlijn zijn in deze eeuw - ook een kostenstijging met zich mee brengt. Sinds 2009 beschikt het project over een ruime stroppenpot met het oog op nieuwe tegenvallers.