De Amerikaanse president Barack Obama en de Nederlandse premier Mark Rutte (rechts) tijdens de NAVO-top in Wales, vorige week. Beeld ap

Bronnen bevestigen dat premier Mark Rutte afgelopen vrijdag 'zeer verbaasd' was dat Nederland niet op het lijstje stond van de kerncoalitie die de aanval opent op IS. De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry riep op de NAVO-top in Wales negen bondgenoten op om in een of andere vorm een bijdrage te leveren. Nederland was niet uitgenodigd voor het overleg met de VS, Groot-Brittannië, Frankrijk, Duitsland, Italië, Denemarken, Turkije, Polen, Canada en Australië.



'Nederland wil heel graag meedoen aan de coalition of the willing. Het is ook nadrukkelijk nog geprobeerd in Wales, maar het is niet gelukt', vertelt een ingewijde. De VS wilden een krachtige indruk maken met op het lijstje alleen de 'negen landen die zich tot nu bereid hebben getoond om maatregelen te nemen waardoor mogelijk doden vallen. Nederland levert alleen assistentie die niet direct dodelijk is', zegt een bron. Zo levert Nederland niet zelf wapens, maar transporteert die slechts voor derden. Daarnaast heeft Nederland duizend helmen en scherfvesten naar Noord-Irak verscheept.



De Amerikaanse president Obama licht woensdag zijn strijdplan toe om de Islamitische Staat 'uit te schakelen'. Het driestappenplan bestaat uit luchtaanvallen in Irak, het trainen van het Iraakse leger en andere strijdkrachten die tegen IS vechten en tot slot het vernietigen van IS in Syrië. Obama zoekt hiervoor steun in de Arabische regio.

De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken John Kerry. Beeld afp

Defensie-expert Rob Hendriks van Instituut Clingendael signaleert dat president Obama 'IS wil uitschakelen en het niet heeft over een beetje tegenhouden'. Hendriks: 'Het echt aanpakken in het hoogste geweldsspectrum is niet de kracht van Nederland. We zitten hier in de tweede lijn.'



'Groot politiek signaal'

'Er gaat een groot politiek signaal van uit dat Nederland gepasseerd wordt', zegt directeur Rob de Wijk van het Haags Centrum voor Strategische Studies. 'De VS en Groot-Brittannië zijn politieke symboolbijdragen moe, daarom is er steeds vaker sprake van coalities van landen die niet alleen willen, maar ook kunnen. Dat zag je al in Libië. Ze zijn het zat dat landen die geen materieel en manschappen inbrengen toch praatjes hebben', aldus De Wijk.



VVD-premier Rutte wil snel een vuist maken, maar diplomaten adviseren PvdA-minister Timmermans van Buitenlandse Zaken om zich niet te laten opjagen. Nederland wil eerst afwegen in hoeverre het een rol wil hebben bij een oorlog in Irak. De strijd tegen IS duurt nog lang, dan hoeft een besluit niet binnen 48 uur genomen te worden. Woensdagavond debatteert de Tweede Kamer over de snelle opmars van IS.



PvdA-Kamerlid Michiel Servaes meent dat Nederland 'volop mee moet doen met de internationale aanpak van IS' en wijst op de humanitaire en militaire bijdrage die nu al wordt geleverd. 'Feitelijk is er al een coalitie. Ik vind wel dat er meer en beter moet worden gecoördineerd. Het kan natuurlijk niet zo zijn dat iedereen zijn eigen vliegtuigje naar de Koerden stuurt.' Volgens VVD-Kamerlid Han ten Broeke heeft Rutte 'tot nu alle opties opengehouden en dat is verstandig'.



Leden van de constructieve oppositie zijn minder optimistisch. 'Het is onbegrijpelijk dat Nederland niet deelneemt aan de coalition of the willing om de opmars van de gruwelijke terreurorganisatie IS te stoppen', zegt ChristenUnie-Kamerlid Joël Voordewind. Ook D66 vindt dat Nederland meer moet doen.



Bij Defensie wordt er niet meer op gerekend dat Nederland alsnog op het lijstje van de kerncoalitie tegen IS komt. 'Dat lijkt me sterk', zegt een hoge militair. Hij refereert aan de Libië-crisis, toen de Belgen bommen wierpen en Nederland niet. 'Dat is internationaal opgemerkt en heeft betekenis voor onze uitstraling.'