Do najostrzejszej sejmowej awantury doszło na przełomie 2016 i 2017 r., gdy opozycja na kilka tygodni zablokowała salę plenarną

Do prokuratury trafiło kilkanaście doniesień ze środowisk opozycyjnych, zarzucających PiS działania niezgodne z prawem, które miały doprowadzić do tego protestu

Podległa Zbigniewowi Ziobrze prokuratura niczego takiego się nie dopatrzyła

Wręcz przeciwnie — uzasadnienie umorzenia sprawy jest ostrą krytyką opozycji i laurką dla PiS

To była największa jak dotąd sejmowa awantura za rządów PiS. 16 grudnia 2016 r. — na ostatnim posiedzeniu Sejmu przed Nowym Rokiem — obóz władzy chciał uchwalić kluczową dla państwa ustawę budżetową na kolejny rok. Szkopuł w tym, że jednocześnie wyszło na jaw, iż władze Sejmu chcą drastycznie ograniczyć obecność dziennikarzy w Sejmie. Media — w tym Onet — ogłosiły protest: "Dzień bez polityków".

Protest ów szybko został podchwycony przez partie opozycyjne. Zamiast dyskutować o budżecie, władza z opozycją zaczęli się kłócić o media. Marszałek Sejmu sięgnął po drastyczne metody, wykluczając z obrad posła PO Michała Szczerbę, z którym od dłuższego czasu miał na pieńku. Za Szczerbą murem stanęła opozycja z PO, Nowoczesnej i PSL — rozpoczęła się okupacja sali plenarnej. Pod Sejmem doszło do zadymy, bo parlamentarna awantura przyciągnęła na Wiejską przeciwników PiS. Politycy PiS — w tym Jarosław Kaczyński — ewakuowali się z parlamentu późną nocą, pod eskortą policji.

Po tej awanturze do prokuratury dotarło kilkanaście doniesień. Posłowie oraz zwolennicy opozycji zarzucali liderom PiS złamanie prawa. Prokuratura w sierpniu 2017 r. umorzyła sprawę, ale sąd nakazał ją wszcząć na nowo. W maju prokuratura podtrzymała swoje stanowisko. Dziś umorzenie jest już prawomocne. Onet przeanalizował ten blisko 100-stronicowy prokuratorski wywód, mocno podlany polityką.

Wojna przez media

Prowadząca sprawę prokurator Magdalena Kołodziej — szefowa Wydziału I Śledczego w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie — od początku nie ma wątpliwości: to posłowie opozycji prowokowali marszałka Sejmu Marka Kuchcińskiego, sprzeciwiając się z mównicy ograniczeniom dla dziennikarzy w Sejmie. Pani prokurator skrupulatnie opisuje wystąpienia posłów, wchodzących na mównicę z kartkami "#WolneMediawSejmie" i wzywających PiS do wycofania się z zakazów. Śledcza nazywa to "praktyką obstrukcji parlamentarnej i zakłócania prac Sejmu". Pani prokurator śledzi też ułożenie wspomnianych kartek na mównicy.

"Wyraźną aktywność w zakłócaniu przebiegu posiedzenia wykazywał poseł Platformy Obywatelskiej Sławomir Nitras, o czym świadczy nie tylko ujęty w stenogramie zapis wskazujący na jego wypowiedź: »Panie marszałku, niech pan wykluczy z obrad tę kartkę«, ale również analiza nagrań z kamer".

Zdaniem prokuratorki "punktem kulminacyjnym, będącym jednocześnie podstawą do intensyfikacji metod obstrukcyjnych przez posłów szeroko rozumianej opozycji" było wystąpienie Michała Szczerby z PO. Znów, pani prokurator dokładnie opisuje, co Szczerba robił z kartką z napisem o wolnych mediach.

Szczerba praktycznie nie zdążył zabrać głosu. Chciał wnieść poprawkę na rzecz rozbudowy siedziby Filharmonii Sinfonia Varsovia, ale po słowach "Panie Marszałku kochany, muzyka łagodzi obyczaje..." Kuchciński wyłączył mu mikrofon.

Prokuratura uznała, że "użyte przez posła sformułowanie »Panie Marszałku kochany, muzyka łagodzi obyczaje« oraz ton jego wypowiedzi miały charakter ironiczny i protekcjonalny. Wypowiedź ta nie przystawała do powagi Sejmu i stanowiła słowną »zaczepkę« wobec Marszałka".

Prokuratorka prowadząca sprawę musiała być rzeczywiście poruszona wypowiedzią Szczerby, bo kilkakrotnie do niej wraca. "Charakter tej wypowiedzi nie licował z powagą funkcji jaką pełni Marek Kuchciński a mianowicie Marszałka Sejmu, jak również z powagą Sejmu RP, bowiem relacje z obrad transmitowane są bezpośrednio i trafiają do szerokiego grona odbiorców".

W ten sposób prokuratura w pełni rozgrzesza Kuchcińskiego, który po tych słowach wyrzucił Szczerbę z obrad Sejmu. "Wykluczenie posła Michała Szczerby z udziału w 33. posiedzeniu Sejmu było wynikiem jego nieregulaminowego zachowania oraz braku reakcji na wezwania i pouczenia Marszałka. Nie można przy tym nie zauważyć, iż postępowanie wykluczonego posła wpisywało się w prowadzoną przez partie opozycyjne PO, Nowoczesna i PSL akcję protestacyjną" — pisze pani prokurator. Jej zdaniem działania posłów opozycji można uznać za "obstrukcję obrad Sejmu".

Środki dyscyplinujące marszałka

W tej sytuacji Kuchciński miał — jej zdaniem — nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek sięgnięcia po "środki dyscyplinujące" dla zachowania "porządku i powagi obrad" oraz "godności" Sejmu.

Szkopuł w tym, że po wykluczeniu Szczerby, doszło w Sejmie do awantury. Opozycja zablokowała mównicę, przez co Kuchciński nie był w stanie dalej prowadzić obrad. W tej sytuacji liderzy PiS postanowili przenieść posiedzenie do sejmowej Sali Kolumnowej, znacznie mniejszej od sali plenarnej. Tam posłowie obozu władzy wspierani przez Kukiz'15 przyjęli zaplanowane na ten dzień ustawy, w tym budżet państwa na 2017 r. Opozycja skarżyła się prokuraturze, że przeniesienie obrad było niezgodne z prawem. Z wywodu umarzającego sprawę, wyłania się całkowicie odmienne widzenie tej kwestii przez prokuraturę.

"Marszałek Sejmu miał do wyboru tylko dwie możliwości: wezwać Straż Marszałkowską celem zaprowadzenia porządku i usunięcia z mównicy sejmowej i fotela marszałkowskiego protestujących posłów, co niewątpliwie doprowadziłby do spotęgowania sporu i oskarżeń o stosowanie wobec posłów metod siłowych, albo przenieść obrady Sejmu do innej sali, co też Marszałek uczynił" — uznała prokuratura.

Bierne blokowanie przez PiS

Posłowie opozycji skarżyli się także, że politycy PiS blokowali im dostęp do sali. Ale pani prokurator to bagatelizuje. Twierdzi, że dostęp do sali był, a posłowie PiS jedynie blokowali opozycji możliwość przemieszania się. "Podjęto działania zmierzające do takiego urządzenia sali, by zabezpieczyć obrady Sejmu przed ewentualnymi próbami blokady stołu prezydialnego przez protestujących posłów opozycji. Działania takie należy uznać za uzasadnione, gdyż przyjęty przez część posłów PO, Nowoczesnej i PSL sposób protestu, nie był zgodny ze standardami demokratycznym" — napisała.

Ba, pani prokurator w pełni popiera takie działania posłów z obozu władzy. "Bierne zachowanie posłów klubu PiS polegające na (...) nieprzepuszczaniu posłów opozycji w głąb Sali Kolumnowej, stanowi konsekwencję nieregulaminowego zachowania części posłów klubów PO, Nowoczesna i PSL. Zachowanie to było uzasadnione potrzebą zabezpieczenia możliwości wykonywania przez nich praw i obowiązków wynikających z mandatu poselskiego oraz zapewnienia dalszego funkcjonowania Sejmu".

Te nagrania to żart

Prokuratura nie dostrzegła też problemów w głosowaniach na Sali Kolumnowej, które były liczone ręcznie, zaś protokoły przerabiane. To ważne, bo do przyjęcia budżetu istotne było kworum — co najmniej 231 posłów. Opozycja twierdziła, że tylu posłów PiS na sali nie zebrało. Jednak prokuratura całkowicie potwierdziła poprawność głosowania, dając wiarę wyznaczonym przez Kuchcińskiego sekretarzom, liczącym głosy. "Wszyscy świadkowie potwierdzili, iż samodzielnie wypełniali rubryki dotyczące liczby oddanych głosów, a wszelkie poprawki na formularzach zostały dokonane przez nich osobiście jeszcze przed ich przekazaniem do Komisji Skrutacyjnej. Świadkowie wskazali, że część poprawek wynikała z oczywistych pomyłek, a część miała na celu zwiększenie czytelności niewyraźnie zapisanych wyników" — uznała.

Prokuratura badała także nagrania z Sali Kolumnowej. W tym takie oto wypowiedzi posłów PiS co do głosowania: "trochę było za, trochę nie", "my żeśmy tam się pomylili w głosowaniu", "to nie szkodzi, będzie dużo", "mógł nas dwa razy policzyć". I uwierzyła przesłuchiwanym posłom PiS, że to żarty dla "rozluźnienia atmosfery". W tej sytuacji wniosek prokuratury nasuwa się sam: podczas głosowań na Sali Kolumnowej nie doszło do jakichkolwiek błędów przy liczeniu głosów. "Treść nagrań w/w posłów wydaje się mieć charakter luźnej rozmowy, a podnoszone w niej wątpliwości co do przebiegu głosowania nie mają charakteru kategorycznego i są utrzymane w raczej żartobliwym tonie." - głosi uzasadnienie.

Narada z Kaczyńskim

W podsumowaniu pani prokurator skupia się tym, jak bardzo ważne dla "dla bezpieczeństwa i stabilności finansowej państwa" było uchwalenie budżetu akurat 16 grudnia. "Niewątpliwie niemożność uchwalenia ustawy budżetowej w przewidzianym terminie w sposób negatywny oddziaływałaby na wizerunek w szczególności w zakresie jego stabilności finansowej i atrakcyjności" — uznaje. I wyraża zdziwienie postawą opozycji: "Stanowisko prezentowane przez posłów opozycji jest trudne do zrozumienia. Z jednej strony część posłów z klubów opozycyjnych prowadziła akcję okupacyjną Sali Plenarnej, paraliżowała prace Sejmu i łamiąc przepisy Regulaminu Sejmu pozbawiała możliwości wykonywania przez posłów klubu PiS i Kukiz' 15 ich podstawowych praw i obowiązków poselskich, z drugiej zaś wymagała bezwzględnego poszanowania swoich praw. W ocenie prokuratury, gdyby części posłów z klubów: PO, .Nowoczesna i PSL w rzeczywistości zależało na uczestniczeniu w głosowaniach i dalszym, czynnym udziale w 33. posiedzeniu Sejmu, umożliwiliby dalsze prowadzenie obrad na Sali Plenarnej lub stawiliby się na Sali Kolumnowej biorąc udział w głosowaniach."

Ciekawe są zeznania szefa klubu PiS i wicemarszałka Sejmu Ryszarda Terleckiego. Przed prokuratorem przyznał on: "W gronie kilku osób, tj. m.in. Marszałka Sejmu i wicemarszałków z klubu PiS i prezesa partii - posła Jarosława Kaczyńskiego były prowadzone rozmowy na temat możliwych rozwiązań zaistniałego kryzysu. Ktoś proponował użycie Straży Marszałkowskiej, jednak to rozwiązanie zostało uznane za błędne i mogące prowadzić do eskalacji konfliktu".

Parlament nie zna takiego ciała, w którym są marszałek, wicemarszałkowie jednej opcji oraz lider rządzącej partii.