De Nederlandse tak van de kerk moet nu haar status als 'algemeen nut beogende instelling' (anbi) en de bijbehorende belastingvoordelen inleveren. De meeste andere kerken en religieuze genootschappen hebben wel zo'n anbi-status, omdat de fiscus religie in beginsel ziet als 'algemeen nut'.



Scientology belooft aanhangers dat ze zich met speciale technieken kunnen ontdoen van allerlei mentale blokkades. Uiteindelijk kunnen scientologen 'clear' worden: een soort onbezorgde supermensen met een heldere geest. De cursussen en therapiesessies waarmee scientologen naar dat doel toewerken, kosten al snel duizenden euro's.



Dat is 'beduidend meer dan de gemiddelde schoolgelden van commerciële onderwijsinstituten', oordeelt het Gerechtshof. Als 'seculiere' organisaties zulke prijzen rekenen voor hun cursussen en trainingen, 'dan zullen deze door potentiële studenten worden ervaren als prijzen voor toponderwijs door topdocenten op toplocaties'.



Giften niet langer aftrekbaar

De uitspraak heeft gevolgen voor de organisatie zelf, maar ook voor haar aanhangers: die kunnen hun giften niet langer aftrekken van de inkomstenbelasting. De kerk zelf is niet meer vrijgesteld van erfbelasting en schenkbelasting.



Het arrest over de belastingstatus markeert het voorlopige einde van een lange procedure. Het Gerechtshof in Amsterdam oordeelde twee jaar geleden dat Scientology geen commercieel karakter had, omdat ze armlastige scientologen cursussen en therapiesessies cadeau deed. De Hoge Raad trok die uitspraak eind vorig jaar in twijfel.

Volgens de Raad ging het ook om de prijzen die Scientology rekent. Daarvan was niet duidelijk of het onkostenvergoedingen betrof of dat Scientology serieus aan de cursussen verdiende. Het Haagse Gerechtshof geeft daar nu dus uitsluitsel over: de prijzen zijn zeer commercieel. Scientology 'streeft bewust naar het behalen van overschotten' en het spekken van haar kas. Zo heeft ze volgens het Hof een 'aanzienlijk vermogen' weten op te bouwen.



De kerk kan nog in cassatie, maar of ze dat ook gaat doen weet ze nog niet. Haar woordvoerder noemt het arrest in een reactie 'discriminatie op basis van geloofovertuiging'.



Ex-scientologen: wij staken ons diep in de schulden

Vorige maand stelden ex-scientologen al in Trouw dat de Scientology Kerk hen voortdurend onder druk zette om grote donaties te doen en cursussen af te nemen. De kerk trekt zich er volgens hen weinig van aan of zij dat geld wel kunnen missen. Enkele uittreders staken zich naar eigen zeggen voor tienduizenden euro's in de schulden.



In reactie daarop stelden twee juristen dat niet alleen de Belastingdienst de kerk kritisch moet blijven volgen. Ook justitie moet opletten, want de agressieve donatiepraktijken zijn volgens hen mogelijk strafbaar.



Elders in Europa wordt de kerk overigens hard aangepakt. Belgische justitie beschouwt Scientology als een criminele organisatie en voert momenteel een groot proces. In Frankrijk is de kerk twee jaar geleden veroordeeld voor fraude.