Dit artikel werd gepubliceerd op 28 november 2014.

Een schrijver en een fotograaf bezochten Ameland tijdens het feest van Sunneklaas op vijf december en proefden de Germaanse oorsprong van het spektakel.

De vuurtoren veegt strakke lichtbundels over de Noordzee. Zwermen snaterende rotganzen golven door de schemer. De storm buldert en fluit. Hollum, het meest afgelegen dorp van Nederland, ligt in een duinpan omzoomd door weilanden op de uiterste punt van Ameland. Er hangt een onbestemde spanning in het dorp. Vrouwen doen nog snel een boodschap, daarna zijn ze vogelvrij en dienen zich heel andere figuren aan.

Het is vijf december, vijf uur. IJzige kou en springtij. Het eiland op deze datum bezoeken wordt ontraden. Een pamflet op de veerboot legt uit dat Sunneklaas niets heeft te maken met het bekende Sint-Nicolaasfeest. Er gelden, aldus het pamflet, “vrij strenge regels”: auto’s mogen niet in de dorpskernen komen, vrouwen moeten zich afzijdig houden. Ze mogen de straat niet op om “minder plezierige ervaringen” te voorkomen.

Het klinkt angstaanjagend. Dit ritueel moet zo veel mogelijk in het geheim plaatsvinden. In de gierende wind vang ik haperend hoorngeschal op, als van een mistroostig windorgel. De kinderen in het pension waar ik logeer klinken zenuwachtig. De gordijnen zijn zorgvuldig gesloten zodat er geen licht door naar buiten schijnt. Is dat wel zo, dan worden de ruiten ingeslagen door de ‘wegbereiders’ of ‘baanvegers’ van de sunneklazen. Ze komen eraan! Demonisch gebrul weerklinkt, alsof als een rochelend, ziedend monster in aantocht is. In de verte fladderen witte schimmen. “Je moet báááá tegen ze roepen,” fluisteren de kinderen in de deuropening, “dan worden ze kwaad.” Ze speuren schichtig de straat af.