Przez ostatnie miesiące poruszałem najróżniejsze zagadnienia związane z pamięciami operacyjnymi, sprawdzając różnice między taktowaniami, opóźnieniami oraz konfiguracjami modułów, jednak jeszcze wiele niuansów oczekuje na dokładniejsze opisanie. Jedną z rzadko sprawdzanych ciekawostek jest działanie dual channel w zależności od ilości modułów RAM obsadzonych w slotach, zwłaszcza na platformie AM4 i procesorach AMD Ryzen 3000. Kolejne interesujące kwestie to wpływ dodatkowych gigabajtów na ogólną wydajność oraz stabilność komputera przy zapełnionych wszystkich bankach, a także gwarancja utrzymania fabrycznych taktowań pamięci w takim scenariuszu. Pytania mnożą się błyskawicznie, dlatego postanowiłem znaleźć odpowiedzi na część najbardziej nurtujących.

Autor: Sebastian Oktaba

Czy cztery moduły RAM mogą działać szybciej od dwóch? Teoretycznie przy procesorach z dwukanałowym kontrolerem nie powinno to jakkolwiek wpływać na wyniki wydajności, ponieważ charakterystyka działania podsystemu pamięci pozostaje niezmieniona. Kontrolery quad channel aktualnie pozostają zarezerwowane dla platform HEDT, gdzie obsadzenie czterech slotów RAM wymiernie zwiększa przepustowość pamięci, nieprzypadkowo będąc głównym atutem Threadripperów czy Skylake-X. Dual channel jest z kolei rozwianiem powszechnie stosowanym w mainstream’owych platformach, natomiast w przypadku instalacji czterech modułów pamięci przy procesorze z dwukanałowym kontrolerem, przepustowość z oczywistych względów nie wzrośnie. Mimo wszystko postanowiłem to sprawdzić, bowiem w czeluściach internetu krążą najróżniejsze opinie, mówiące iż dołożenie Ryzenom pamięci RAM powoduje szereg nieprzyjemnych następstw. Konkretnie jakiego rodzaju to przypadłości?

Czy dual channel w zależności od ilości modułów RAM obsadzonych w slotach może działać szybciej? Jaki jest wpływ dodatkowych gigabajtów na wydajność i stabilność komputera przy zapełnionych wszystkich bankach?

Dotychczas przygotowałem szereg rozbudowanych artykułów udowadniających, że platforma AM4 obsadzona procesorem Ryzen 3000 bardzo dobrze skaluje się z pamięciami, obsługując w trybie synchronicznym moduły o taktowaniu sięgającym 3800 MHz (takie napędzają naszą maszynę do testowania GPU). Często pojawiają się jednak twierdzenia, że wystarczy wykroczyć poza konfiguracje dual channel tzn. wybrać 4x 8 GB zamiast 2x 16 GB, aby doświadczyć problemów ze stabilnością oraz fabrycznymi profilami A-XPM chociażby w popularnych pamięciach DDR4-3200. Jeśli dodatkowo wybraliśmy konfigurację 4x 16 GB, trafiliśmy moduły dwustronne (dual rank), podkręciliśmy procesor i/lub zmieszaliśmy wszystko razem, powinniśmy spodziewać się problemów. Dzisiaj za jednym zamachem postaram się zweryfikować powyższe obawy, bazując na czterech kompletach pamięci HyperX Predator 3333 - 2x 8 GB, 4x 8 GB, 2x 16 GB i 4x 16 GB, pracujących z identycznymi parametrami. Ogólnie zamierzam sprawdzić:

Czy cztery moduły DDR4 będą szybsze od dwóch, pomimo kontrolera dual channel?

Jak platforma AM4 radzi sobie z dużymi ilościami RAM osadzonymi w 4 slotach?

Czy większa ilość pamięci wpływa na stabilność procesora i ustawień A-XMP?

Jak wyglądają różnice między kośćmi Hynix i Micron na tych samych ustawieniach?

Czy większa ilość RAM wpływa na szybsze działanie aplikacji i gier komputerowych?

Dodatkowym smaczkiem będzie zestawienie pamięci 2x 8 GB oraz 4x 8 GB single rank i podobnie 2x 16 GB oraz 4x 16 GB dual rank, aczkolwiek kwestii dotyczących działania RAMu w różnych kombinacjach poruszę tutaj znacznie więcej. Flagowe pytanie brzmi jednak czy pojedynczy dual channel będzie efektywniejszy od podwójnego, inaczej rzecz ujmując - czy cztery moduły będą szybsze od dwóch? Dodatkowo pojawia się możliwość zweryfikowania, jak dołożenie większej ilości pamięci wpływa na kształtowanie się wyników w wymagających grach komputerowych oraz programach. Ostatnia zaś sprawa dotyczy obsługi wysoko taktowanych modułów bazujących na Micronach i Hynixach, ponieważ dobra współpraca platformy AM4 z kośćmi Samsung (zwłaszcza B-Die) została już wcześniej potwierdzona, chociażby w teście taktowania vs opóźnienia gdzie również występował HyperX Predator. Czas zaczynać zabawę!