Leerlingen in een klaslokaal van de Amerasian School in Okinawa, Japan. Beeld Io Cooman

Het gaat vooral om kleine scholen, waar Nederlandse kinderen een paar uur per week aanvullende taal- en cultuurles krijgen om hun niveau op peil te houden. Daarvan zijn er 180, verspreid over de hele wereld. Ruim 13 duizend kinderen krijgen er les.



De scholen zeggen in problemen te komen door het wegvallen van de overheidssubsidie, een bezuinigingsmaatregel uit 2013, die het Rijk 8 miljoen euro opleverde. Tijdelijk kwam er weer 3,4 miljoen bij, maar dat bedrag verdwijnt weer en eind 2016 gaat de geldkraan helemaal dicht.

Besparing op lesmateriaal

Volgens NOB-directeur Karen Peters hebben veel scholen de eerste klap opgevangen door te besparen op lesmateriaal en bijscholing van docenten, maar nu 'is de rek eruit'. 'Scholen zullen het lesgeld verder verhogen, waardoor veel ouders zullen afhaken.' Uit het onderzoek blijkt 70 procent van de schoolbesturen rekening te houden met een fors dalend leerlingaantal.



Staatssecretaris Dekker (Onderwijs) benadrukt in een reactie dat hij primair verantwoordelijk is voor het onderwijs in Nederland. 'Als mensen ervoor kiezen in het buitenland te gaan wonen en werken en hun kinderen Nederlands onderwijs willen meegeven, hebben zij daarin ook een grotere eigen verantwoordelijkheid.'

Veel ouders moeten zelf betalen

Volgens Dekker kunnen ook Nederlandse bedrijven het wegvallen van de subsidie compenseren door hun bijdrage aan het lesgeld te verhogen. Maar Peters noemt het een veelgehoord misverstand dat Nederlanders in het buitenland allemaal rijke expats zijn. 'De meeste ouders verdienen een lokaal salaris bij een gewoon bedrijf of zitten in het buitenland vanwege een gemengd huwelijk. Die moeten zelf het onderwijs betalen.'



'Zo hebben de 24 leerlingen op de Nederlandse school in Bremen geen ouders die ontzettend veel geld verdienen', zegt directeur Venna van Foreest. 'Maar ze willen wel dat hun kinderen goed Nederlands lezen en schrijven. Anders krijgen ze het bij terugkomst in Nederland heel moeilijk.'



De ouders in Bremen betalen nu jaarlijks 600 euro per kind. Als de subsidie wegvalt, moet het lesgeld met 250 euro worden verhoogd. 'Veel ouders zeggen dan af te haken en dan moet de school dicht', aldus Van Foreest, die graag het beeld van een 'zwembadcultuur' in het buitenland wil corrigeren. 'Het is best een uitdaging om mijn kinderen naar Nederlandse les te sturen, bovenop het vele huiswerk dat ze op de Duitse basisscholen krijgen.'

Scholen niet sluiten

De school sluiten is niet alleen jammer voor de kinderen, het is ook economisch niet slim, meent Van Foreest. 'Het gaat om kinderen die straks zowel het Nederlands als het Duits perfect beheersen. Een interessante groep voor het Nederlandse bedrijfsleven.'



Ook werkgevers van de traditionele expats zijn niet altijd bereid meer te betalen, zegt Loura Zijdel-Eelkema van taal- en cultuurschool 't Klokhuis in New York. 'We hebben de bijdrage voor bedrijven al verhoogd naar 2.400 dollar per jaar. Extra sponsoring voor de school is er daardoor al helemaal niet meer bij.'



't Klokhuis, met zeven filialen in de stad en 375 leerlingen, zal niet aan de subsidiestop bezwijken, zegt Zijdel-Eelkema. 'Maar het dreigt wel een elitezaak te worden.'



Staatssecretaris Dekker wijst erop dat hij scholen blijft ondersteunen 'hun kwaliteit op niveau te houden', onder meer door bezoeken van de onderwijsinspectie. 'Maar het is niet onredelijk om ouders te vragen het volledige schoolgeld voor hun rekening te nemen.' Volgens NOB-directeur Peters kunnen scholen door de subsidiestop de kwaliteit juist niet op niveau houden.