83 proc. ankietowanych z Polski dostrzega wpływ zmian klimatu na występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych w swoim otoczeniu

Zdaniem 60 proc. badanych rząd robi za mało w kwestii ochrony klimatu

Jeszcze więcej pytanych jest zdania, że ochrona środowiska powinna być naszym priorytetem, nawet jeśli oznacza to zahamowanie wzrostu gospodarczego

Warto odnotować, że sondaż przeprowadzono z uwzględnieniem właściwie wszystkich możliwych czynników demograficznych i politycznych. Zwolennicy poszczególnych partii stanowią mniej więcej taki sam procent uczestników, jak rozkłada się poparcie dla ugrupowań w większości sondaży przed wyborami parlamentarnymi (37 proc. badanych w sondażu popiera PiS, 24 proc. KO, 13 proc. to zwolennicy Lewicy, 5 proc. Koalicji Polskiej-PSL, 4 proc. Konfederacji, a 18 proc. nie popiera otwarcie żadnej z tych partii). Pytano w każdej grupie wiekowej dorosłych, wydzielono też osoby deklarujące narodowość polską i śląską. Co pokazały wyniki?

Zmiany klimatu największym wyzwaniem ludzkości

Ankietowani zostali zapytani o największe wyzwania i zagrożenia dla współczesnego świata. Każdy mógł wybrać trzy spośród wymienionych 16 kwestii. Aż 56 proc. badanych z naszego kraju uważa, że największe zagrożenie to zmiany klimatu, z kolei 54 proc. wskazuje zanieczyszczenie środowiska naturalnego. Nieco mniej (48 proc.) obawia się terroryzmu. Na dalszych miejscach znalazły się: migracja (29 proc.), wzrost cen żywności i energii (21 proc.), wojny (20 proc.), głód (18 proc.), łamanie praw człowieka (18 proc.), choroby (16 proc.) i ekstremizm religijny 14 (proc.).

Polacy zauważają zmiany klimatu w swoim otoczeniu

Jak wskazują autorzy badania, co najmniej trzy czwarte opinii publicznej w prawie wszystkich badanych krajach uważa, że świat stoi w obliczu kryzysu klimatycznego. W Polsce zgadza się z tym 83 proc. badanych (w tym 55 proc. "zdecydowanie" i 28 proc. "częściowo"). Odmiennego zdania jest 6 proc. ankietowanych. 10 proc. nie ma zdania na ten temat.

Taka sama liczba badanych - 83 proc. - dostrzega wpływ zmian klimatu na występowanie ekstremalnych zjawisk pogodowych w swoim otoczeniu. Przykładem jest tegoroczna susza w Polsce. Według 5 proc. respondentów Polska nie doświadcza ekstremalnych zjawisk pogodowych związanych ze zmianami klimatu. Pozostałe 12 proc. nie ma zdania na ten temat.

Spośród ankietowanych mieszkańców naszego kraju, 81 proc. badanych uznaje zmiany klimatu za bezpośrednie zagrożenie dla zwykłych ludzi. Odmiennego zdania jest 7 proc. respondentów.

Technologia nam nie pomoże

Autorzy badania zapytali też, czy badani zgadzają się ze stwierdzeniem, że "nie musimy nic robić z kryzysem klimatycznym, bo przyszłe pokolenia będą dysponowały technologiami i pieniędzmi, by cofnąć niekorzystne zmiany". Jeśli chodzi o Polaków, z tym stwierdzenie zgadza się tylko 15 proc. ankietowanych. Inaczej uważa siedmiu na dziesięciu badanych, co oznacza, że nie wierzymy w możliwość odwrócenia zmian klimatycznych na Ziemi za pomocą kosztownych technologii.

Z kolei na pytanie, "czy zmieniłbyś swoje nawyki, by ograniczyć emisję gazów cieplarnianych, gdybym wiedział, że reszta zrobi to samo", twierdząco odpowiedziało 78 proc. ankietowanych. 8 proc. nie zrobiłoby tego nawet przy presji otoczenia. 14 proc. nie potrafiło wskazać odpowiedzi.

Rola młodzieży dzieli badanych

Ciekawą i – jak się okazało – dzielącą Polaków kwestią jest rola młodzieży w kształtowaniu świadomości na temat kryzysu klimatycznego. Na pytanie, czy młodzi ludzie są usprawiedliwieni z opuszczania zajęć w szkole, w celu uczestnictwa w strajkach klimatycznych, 41 proc. badanych odpowiedziało twierdząco, a 35 proc. przecząco.

Niczym zaskakującym nie jest różnica w odpowiedziach w zależności od wieku badanych. W grupie wiekowej 18-25 lat ponad połowa (54 proc.) respondentów usprawiedliwia nieobecności w szkole z powodu strajków klimatycznych, innego zdania jest 22 proc. ankietowanych. W przypadku grupy wiekowej 65+ więcej badanych – 40 proc. – uważa, że taka nieobecność w szkole nie jest usprawiedliwiona. Inne go zdania jest 37 proc. pytanych.

Ważnym pytaniem jest też rola Młodzieżowego Strajku Klimatycznego w postrzeganiu kryzysu klimatycznego. Zdaniem 51 proc. badanych ta rola jest ważna, dla 14 proc. jest nieważna. Reszta ankietowanych nie potrafiła udzielić odpowiedzi na ten temat.

Jeśli chodzi o świadomość, autorzy zastanawiali się też nad rolą nauk papieża w postrzeganiu problemu zmian klimatu. Na pytanie "w jakim stopniu twoje poglądy na temat ochrony środowiska ukształtowały nauki papieża Franciszka?", 15 proc. badanych stwierdziło, że "w dużym", 38 proc., że "w niewielkim", 22 proc., że "w żadnym". Dokładnie jedna czwarta ankietowanych przyznała, że nie zdawała sobie sprawy z tego, że Franciszek porusza ten temat.

Rząd robi za mało

Jednym z pytań, które z pewnością zainteresują opinię publiczną, było to o zaangażowanie rządu w kwestię ochrony klimatu. Jeśli chodzi o Polskę, aż 60 proc. badanych uznało, że rząd robi w tej sprawie za mało. Odmiennego zdania było 18 proc., z kolei 22 proc. nie miało na ten temat zdania. Bardzo ciekawie wyglądał rozkład odpowiedzi w zależności od innych składowych.

Wiek. Zaledwie 14 proc. najmłodszych badanych (grupa wiekowa 18-25 lat) jest zadowolonych z zaangażowania rządu w ochronę klimatu. Dla 72 proc. rząd robi za mało. Jeśli chodzi o grupę najstarszą (65+ lat), 20 proc. uważa, że rząd robi wystarczająco dużo, 54 proc., że za mało.

Miejsce zamieszkania. Bardzo podobnie wyglądają odpowiedzi mieszkańców dużych i małych miast: odpowiednio 18 i 17 proc. jest zadowolonych z wkładu rządu w ochronę klimatu, a 62 i 63 proc. jest odmiennego zdania. Jeśli chodzi o mieszkańców wsi, zadowolonych jest 18 proc., niezadowolonych 49 proc., sporo, bo aż jedna trzecia badanych jest niezdecydowana.

Narodowość. Z działań rządu w sprawie przeciwdziałaniu zmianom klimatu bardziej niezadowoleni są Polacy (61 proc.) niż Ślązacy (54 proc.) badanych. Zadowolonych jest 17 proc. badanych deklarujących narodowość polską i 19 proc. deklarujących narodowość śląską.

Status zawodowy. Z jednej strony mamy więcej zadowolonych z wkładu rządu w ochronę klimatu pracujących (18 proc.) niż bezrobotnych (14 proc.), z drugiej więcej niezadowolonych pracujących (64 proc.) niż bezrobotnych (55 proc.). W grupie bezrobotnych jest więc znacznie więcej niezdecydowanych.

Status rodzinny. Ciekawie wygląda wpływ posiadania dziecka na zadowolenie z działań rządu na rzecz ochrony klimatu. Wśród bezdzietnych niezadowolonych jest 56 proc., zadowolonych zaś 19 proc. Jeśli chodzi o osoby mające jedno dziecko, niezadowolonych jest 66 proc., zadowolonych 16 proc. Wśród osób z dwójką dzieci niezadowolenie z działań rządu w tej sprawie deklaruje 67 proc., a zadowolenie 17 proc. badanych. W grupie z trójką lub większą liczbą dzieci zadowolonych jest 18 proc. a niezadowolonych 53 proc. ankietowanych.

Redukcja emisji dwutlenku węgla możliwym handicapem dla polityków

Kolejnym interesującym pytaniem zadanym przez autorów było to, "czy byłbyś bardziej lub mniej skłonny zagłosować na daną partię polityczną, gdyby zapowiedziała, że Polska zredukuje emisję CO2 do zera w 2050 r". Dokładnie połowa badanych odpowiedziała, że zwiększyłoby to szanse partii na ich głos, dla niemal jednej trzeciej (32 proc.) nie ma to żadnego znaczenia, a dla 9 proc. ankietowanych taki punkt programu zmniejsza szanse partii na ich głos.

Chcemy czystej energii i zamknięcia kopalń

W kolejnej serii pytań autorzy sondażu proponowali rozwiązania dotyczące większej ochrony przeciwko zmianom klimatu. Na pytanie, czy powinno się podnieść podatki dla ludzi często latającymi samolotami, twierdząco odpowiedziało 43 proc. pytanych. Odmiennego zdania był co piąty badany.

Polacy są zdecydowanymi zwolennikami budowania większej liczby źródeł "czystej" energii, takich jak panele słoneczne i turbiny wiatrowe. Orędownikami takich inwestycji jest 91 proc. badanych, przeciwnie uważa 2 proc. badanych.

Niewiele mniej jest zwolenników zwiększenia liczby punktów ładowania dla samochodów elektrycznych – za takim rozwiązaniem jest 82 proc. badanych, przeciwnych jest 2 proc.

Na pytanie o wkład w tworzenie miejsc pracy w "czystym" przemyśle, 86 proc. ankietowanych uważa, że powinno się inwestować w ten sektor, innego zdania jest 3 proc. badanych.

Na pytanie, czy powinno się wprowadzić podatki na produkty zanieczyszczające środowisko przy równoczesnych ulgach na produkty "czyste", 72 proc. pytanych było zwolennikami, a 8 proc. przeciwnikami takiego rozwiązania. Nawet więcej, bo aż 86 proc. ankietowanych chciałoby wprowadzenia kar dla firm zanieczyszczających środowisko tak, by płaciły za poczynione szkody (4 proc. jest temu przeciwna). Podobnie sprawa ma się z redukcją stosowania pestycydów i antybiotyków w produkcji żywności (86 proc. na "tak", 3 proc. na "nie).

Wreszcie wzbudzające emocje pytanie o kopalnie węgla. Spośród wszystkich badanych, 56 proc. uważa, że powinniśmy zaprzestać kopania węgla i wydobywania ropy naftowej, odmiennego zdania jest zaś 18 proc. pytanych. Jak wygląda rozkład narodowy? Polacy odpowiedzieli podobnie do uśrednionego wyniku (57 proc. za zaprzestaniem, 17 proc. przeciw). Jeśli chodzi o Ślązaków, mamy tu zarówno więcej zwolenników zamykania kopalń (61 proc.), jak i przeciwników takiego rozwiązania (23 proc.), mniej jest z kolei osób niezdecydowanych.

W przypadku kwestii samego węgla 64 proc. badanych chce zmniejszyć produkcję węgla, jako część planu obniżenia emisji CO2 (innego zdania jest 36 proc. badanych). Dokładnie tak samo odpowiedzieli deklarujący narodowość polską. Wśród Ślązaków liczba obu odpowiedzi jest nieco bardziej zbliżona (57 proc. opowiada się za zmniejszeniem produkcji węgla, 43 proc. jest temu przeciwna).

Powinniśmy chronić środowisko, nawet kosztem rozwoju

Pozostałe pytania również przyniosły kilka ciekawych odpowiedzi. Jak wynika z sondażu, znaczna większość badanych w Polsce poparłaby nałożenie międzynarodowych sankcji na Brazylię, jeżeli ta nie poradzi sobie z ochroną lasów w Amazonii (71 proc. za takim rozwiązaniem, 10 proc. przeciw). Zdaniem 64 proc. Polaków kończy się czas na ocalenie planety, a 14 proc. sądzi, że tak nie jest.

Według dokładnie połowy z nas, zmiany klimatu spowodują wzrost liczby uchodźców w Europie (16 proc. uważa, że tak nie będzie). Czterech na pięciu badanych uważa, że będzie musiała poświęcić niektóre nawyki, żeby ratować planetę (6 proc. jest odmiennego zdania). 83 proc. badanych sądzi, że "brudna" energia wywołuje problemy zdrowotne, a 3 proc., że tak nie jest.

Badani niezbyt przychylnie wypowiedzieli się też o politykach. Zdaniem 80 proc. z nich dbają oni o interesy wielkich firm paliwowych zamiast o interes społeczny. Tylko 3 proc. myśli inaczej.

Jednak zdecydowanie najważniejszym i zapewne dającym do myślenia, głównie premierowi i partii rządzącej, pytaniem w tej ostatniej części badania było to, czy ochrona środowiska powinna być naszym priorytetem, nawet jeśli oznacza to zahamowania wzrostu gospodarczego. Aż 68 proc. badanych w Polsce uważa, że tak, a tylko 13 proc. jest innego zdania.

Badanie zostało przeprowadzone online przez ośrodek badawczy Focaldata na reprezentatywnej próbie 11 469 osób dorosłych w ośmiu krajach: Brazylii, Kanadzie, Francji, Niemczech, Włoszech, Polsce, Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych w okresie 30 sierpnia - 9 września 2019 r. W tekście Onetu prezentujemy wyłącznie odpowiedzi i wyniki z Polski.

(pm)