Oude dieselauto's zoals deze Citroën in Utrecht mogen steeds meer binnensteden in Nederland niet meer in. Beeld Marcel van den Bergh

Aan de wirwar van gemeentelijke milieuzones om vervuilende vrachtwagens, personenauto's dan wel brommers en scooters te weren, voegt Maastricht een nieuwe toe. Vanavond geeft de gemeenteraad het groene licht voor het verder sleutelen aan een milieuzone die - naar Duits voorbeeld - alleen toegankelijk is voor verkeer met een milieusticker.

Waar in twaalf andere gemeenten milieuzones zijn of worden ingericht waar de bestuurders van vrachtwagens auto's, brommers en scooters via borden in combinatie met cameratoezicht worden gewezen op het 'verboden gebied', kiest Maastricht voor een heel andere aanpak, die als eerlijker, pragmatischer en goedkoper wordt gezien.



Straks komt de automobilist die in een diesel van voor 2006 rijdt alleen maar delen van de Maastrichtse binnenstad in als hij of zij in het bezit is van een milieusticker. Zo'n sticker, nu al voor 12,50 euro bij de ANWB verkrijgbaar om zeventig Duitse binnensteden in te mogen, moet voor ruwweg 7,50 euro aan te bieden zijn, denkt Maastricht.

Nadat Arnhem vorig week de instelling van de strengste milieuzone van Nederland had aangekondigd, gooit Maastricht, dat nu maar één straat heeft waar vervuilend vrachtverkeer wordt geweerd, er nog een schepje bovenop. Er lijkt een wedloop gaande tussen gemeenten om de luchtkwaliteit, vooral die in de volle binnensteden, te verbeteren.



Op de te verwachten kritiek dat automobilisten, vrachtwagenchauffeurs en bestuurders van bestelbusjes straks geen idee meer hebben wat de milieuzone in de ene gemeente nu weer onderscheidt van die in de andere, heeft de in Maastricht verantwoordelijk wethouder Gert-Jan Krabbendam nu al het antwoord klaar.



'We maken het helemaal niet ondoorzichtiger. In heel veel Duitse steden bestaat dat milieuvignet al. Als een grote buurland er al ruime ervaring mee heeft, waarom moeten we dan in Nederlandse steden allerlei eigen, ingewikkelde regels gaan bedenken?'

Rechtsongelijkheid

In het Maastrichtse geval speelt bij de gewenste invoering van een milieuvignet ook de geografische omstandigheid mee. Duitsers en Belgen doen de stad volop aan. Krabbendam: 'En andersom natuurlijk, Voor onze inwoners is Aken 25 kilometer weg. Die stad heeft een zone. Daar moeten onze inwoners ook datzelfde vignet voor hebben.' Hij wijst bovendien op dreigende rechtsongelijkheid: 'Wij kunnen de gegevens van buitenlandse auto's niet controleren met camera's.'



Zo heeft Krabbendam ook al het antwoord klaar voor de cynicus die vindt dat het moet ophouden met steden die milieuminister spelen, terwijl de zones heel weinig bijdragen aan verbetering van de luchtkwaliteit, blijkt uit onderzoeken van het RIVM en TNO.



'Nee, wereldschokkend is de verbetering niet', erkent de wethouder, 'maar ik zie zo'n zone ook niet als het einde maar als begin van een effectieve aanpak. Steden hebben allemaal de ambitie om de lucht schoner te krijgen. Je kan niet blijven wachten.'

Met die laatste opmerking verwijst hij naar het Rijk. Staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat) liet onlangs doorschemeren niet gelukkig te zijn met die wirwar aan milieuzones. In het regeerakkoord is opgenomen dat het rijk het initiatief neemt voor een landelijke aanpak om de luchtkwaliteit in binnensteden te verbeteren. Met één systeem met eenduidige categorieën en borden voor milieuzones, zodat automobilisten in elke gemeente de regels snappen'.



Daar komt de landelijke overheid wel laat mee, riposteert Anne Knol van Milieudefensie. Zij wijst erop dat het niet voor niks is dat milieuorganisaties de staat voor de rechter hebben gedaagd om actiever te worden in de strijd tegen vervuilende uitstoot.



'Wij vinden ook dat je voor die zones beter niet naar de leeftijd van het voertuig moet kijken, maar naar de Europese emissienormen. Dan heb je wel de medewerking nodig van de Rijksdienst voor het Wegverkeer, maar dat kon allemaal niet. Het rijk heeft ook helemaal niets gedaan om met één verkeersbord voor zo'n zone te komen. Nog een voorbeeld: langs snelwegen mogen gemeenten geen borden zetten waarmee ze de zone aankondigen.'



Tekst gaat verder onder graphic.

Staatssecretaris Stientje van Veldhoven van Infrastructuur en Waterstaat (D66) Beeld anp

Beeld de Volkskrant

Niet wachten op rijk

Knol zegt 'goed te begrijpen' waarom een stad als Maastricht niet op de handen gaat zitten in afwachting van een nationale aanpak. Nog maar twee jaar geleden stemde een meerderheid van de Tweede Kamer in met een door de VVD ingediende motie waarin werd opgeroepen dat lokale milieubeleid (in VVD-jargon heet het al gauw 'automobilist pesten') een halt toe te roepen. Die motie is een zachte dood gestorven omdat die in feite de gemeentelijke autonomie aantastte.



Met het oog op de gemeenteraadsverkiezingen liet Milieudefensie het bureau I & O Research in de twintig grootste steden onderzoeken hoe de bewoners/kiezers aankijken tegen maatregelen om de luchtkwaliteit te verbeteren. Knol: 'Milieuzones lijken controversieel, maar 72 procent van de stedelingen vindt dat vervuilende auto's uit de binnensteden moeten worden geweerd. Zelfs de VVD-achterban is daar in meerderheid voor.'