En malnova filozofia verko, tradukita el la franca al esperanto en la fora 1934 de E. Lanti, renoma esperantisto, mi trovis tre interesajn konsiderojn pri la homa digno laŭ filozofia vidpunkto, kaj mi opinias tiujn pensojn tre aktualaj kaj utilaj por mediti pri la homa vivo en nia epoko, kiu estas vere malfacila kaj difinebla eĉ senmorala, pro la malamoj kiuj ĝin karakterizas, ĉie, en la mondo.

Jen kelkaj selektitaj pecetoj el verko, nomata: “Skizo pri filozofio de la Homa digno“, de Paŭlo Ĝil (Paul GILLE), tiam profesoro ĉe la Belgia Instituto por Altaj Studoj:

” Vivi nur por si estas kontraŭnatura utopio, nerealigebla kaj malutila ĥimero. La cinika sendependeco estas ia malnormalaĵo. Oni ne sufiĉas al si mem. Oni tute ne povas vivi nur por si kaj ankaŭ ne nur per si. Mil ligiloj, videblaj kaj nevideblaj, tenas nin en kontakto kun la ekstero, elradias ĉirkaŭ ni, iras de l’ medio al ni kaj de ni al la medio. Ĉio estas interligita en la universo, tiu granda organismo. Kaj la solidaro estas fakto antaŭ ol esti principo.

Ne, la egoismo ne havas “rajton de antaŭeco en nia naturo”, kiel estas ies pretendo. Ne, la vivo ne estas antaŭ ĉio “individua kaj, sekve, egoisma”. ….. La vivo estas laŭnature socieca. …..

Ĉie montriĝas la socia instinkto, la intima deziro al la solidaro , unue latenta, poste eliĝanta laŭgrade kiel la triumfa disvolviĝo de l’ vivo. …

Tiel, la egoismo kaj la altruismo ne estas la solaj elementoj de l’ morala psikologio de l’ homo. En ĝi ankaŭ ludas sian rolon la racio, la nepersoneca racio. Estas la filozofia racio, kiu, diferencigante la homon de l’ superaj animaloj, unue balbutante, trudokupite de l’ teologia halucino, poste eraririgite, kiel hodiaŭ, per la metafizika vortismo, fine plenaĝa kaj aliĝanta al iu realismo, kiu ligas la simplan saĝon kun la scienco, estas ĝi [la filozofia racio], kiu, difinante la juston kaj la honeston , determinas la ekvilibron de la du fundamentaj tendencoj de l’ vivo.

Ĉar ne ekzistas homa socio, ne ekzistas supera socia vivo, sen honesto.

La individuisma skeptikismo ne povas ŝanĝi tion: la ekstermoralismo, la kanajleco kaj la makiavelismo, starigitaj kiel okultaj vivprincipoj, povas pase triumfi, sed neniam ili povas esti la bazo por daŭra, por vera socia vivo. …

La koncepto pri honesto sendube povas evolui, perfektiĝi, altiĝi, pliampleksiĝante ĝis la koncepto de l’ homa integriĝo, sed ĝi restas, kun la ideo pri justo kaj rajto, kies ĝemela fratino ĝi estas, la organisma principo kaj la fundamenta ligilo de ĉiu homa asocio, de ĉiu konsentita solidaro. “

sulla Umana Dignità

TRADUZIONE IN ITALIANO

In una vecchia opera filosofica, tradotta dal francese in esperanto nel lontano 1934 da E. Lanti, famoso esperantista, ho trovato delle considerazioni interessanti sulla dignità umana secondo un punto di vista filosofico, e ritengo quei pensieri molto attuali ed utili per meditare sulla vita dell’uomo nella nostra epoca, che è veramente difficile e da definirsi persino amorale, a causa degli odi che la caratterizzano, ovunque, nel mondo.

Ecco alcuni pezzi selezionati dall’opera, intitolata: “Skizo pri filozofio de la Homa digno” (trad. : Abbozzo di una filosofia della dignità umana), di Paul GILLE, allora professore all’Istituto degli Studi Superiori del Belgio:

” Vivere solo per se stessi è un’utopia contronatura, una chimera inutile e irrealizzabile. L’indipendenza cinica è una anormalità di qualche tipo. Non siamo sufficienti a noi stessi. Non si può proprio vivere solo per se e nemmeno solo con se stessi . Mille legami, visibili e invisibili, ci tengono in collegamento con l’esterno, irradiano intorno a noi, vanno dall’ambiente a noi e da noi all’ambiente. Ogni cosa è collegata con l’universo, quel grande organismo. E la solidarietà è un fatto prima che essere un principio.

No, l’egoismo non ha “un diritto di precedenza nella nostra natura”, come è pretesa di qualcuno. No, la vita non è innanzitutto “individuale e, di conseguenza, egoista”. … La vita ha per sua natura la caratteristica della socievolezza. …

Dappertutto affiora l’istinto sociale, l’intimo desiderio della solidarietà , dapprima latente, poi progressivamente sbuca come un processo trionfante della vita. …

Così, l’egoismo e l’altruismo non sono i soli elementi della psicologia morale dell’uomo. In essa gioca anche un proprio ruolo la ragione, l’impersonale razionalità. E’ la ragione filosofica, che, differenziando l’essere umano dagli animali superiori, dapprima balbettando, costretto dall’allucinazione teologica, poi indotto in errore, come oggi, dal chiacchierare metafisico, alla fine maggiorenne e accostatosi a qualche realismo, che lega la semplice saggezza con la scienza, è essa [la ragione filosofica] che, formulando quel che è giusto e quel che è onesto, determina l’equilibrio delle due fondamentali tendenze della vita. Poiché non esiste una società umana, non esiste una vita sociale superiore, senza l’onestà.

Lo scetticismo dell’individualismo non può modificare ciò: l’essere fuori dal moralismo, la scelleratezza e il machiavellismo, instaurati come principi di vita occulti, possono transitoriamente trionfare, ma mai essi possono essere la base per una continuata e vera vita sociale. …

Il concetto di onestà può indubbiamente evolversi, perfezionarsi, elevarsi, ampliarsi fino al concetto dell’integrazione umana, ma esso resta, con l’idea gemella di quel che è giusto e quel che è un diritto, il principio organico e il fondamentale legame di ogni società umana, di ogni solidarietà sociale. “