Amerikaanse bedrijven investeren steeds minder in Nederland. Door belastinghervormingen in de Verenigde Staten is het aantrekkelijker voor hen om in eigen land te blijven. Maar ook plannen van het kabinet-Rutte III om brievenbusfirma's aan te pakken schrikken af.

Uit cijfers van het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken blijkt dat bedrijven in het eerste kwartaal 70,7 miljard dollar, ruim 60 miljard euro, minder hebben geïnvesteerd in Nederland. Wereldwijd was dat 149 miljard dollar minder.

Amerikaanse bedrijven kiezen vaker voor hun eigen land omdat president Trump in december de winstbelasting voor bedrijven flink heeft verlaagd.

Brievenbusfirma's

In totaal hebben Amerikaanse bedrijven vorig jaar 936 miljard dollar geïnvesteerd in Nederland. Het gaat vaak niet om echte investeringen: ongeveer 80 procent van dat geld blijft niet lang in Nederland maar wordt doorgeleid naar andere landen. Buitenlandse bedrijven maken daarbij gebruik van in Nederland gevestigde holdings, die in feite brievenbusfirma's zijn. Zo betalen ze vaak veel minder belasting.

Nederland is wereldwijd een van de meest aantrekkelijk doorstroomlanden, maar het kabinet wil daar een einde aan maken. Staatssecretaris Snel van Financiën heeft een lijst met maatregelen aangekondigd waarvan de eerste al volgend jaar ingaat.

Hij wil dat Nederland bedrijven aantrekt met echte economische activiteiten die banen opleveren. Die worden "met open armen" ontvangen. "Maar we sluiten ze als het een onderneming alleen gaat om het doorsluizen van geld", zei Snel eerder.

Aankondigingseffect

Dat Amerikaanse bedrijven zich nu al terugtrekken is een combinatie van Amerikaanse belastingverlaging en het Nederlandse beleid, zegt een woordvoerder van het ministerie van Financiën. Het 'aankondigingseffect' speelt mogelijk mee. "Financiële instellingen die zich hier willen vestigen om alleen geld door te sluizen, weten immers wat voor maatregelen eraan zitten te komen."

De Amerikaanse Kamer van Koophandel in Nederland, AmCham, is bezorgd over de nieuwste cijfers. "Dit is een trend die al langer aan de gang is", zegt directeur Patrick Mikkelsen.

Volgens Mikkelsen komt het niet alleen door de Trump, die het fiscale klimaat in eigen land gunstiger maakt. "Dit heeft alles te maken met de maatregelen die Nederland heeft aangekondigd."

Door de nieuwe maatregelen jaagt Nederland niet alleen brievenbusfirma's, maar ook bedrijven die hier echt willen investeren weg, waarschuwt Mikkelsen. Maar hij herkent het beeld. "Deze cijfers zijn exemplarisch voor en sluiten precies aan bij wat wij horen in de praktijk."