Tá os cionn an ceathrú cuid de phobal na Gaeltachta ag maireachtáil i gceantair atá áirithe mar cheantair atá ‘faoi mhíbhuntáiste’ nó ‘go mór faoi mhíbhuntáiste’.

Sin cuid den eolas atá le fáil i dtuarascáil taighde nua a bhreathnaíonn ar na seacht gceantar Gaeltachta ó thaobh na socheacnamaíochta de.

De réir na tuarascála tá 27% de mhuintir na Gaeltachta, nó 26,850, ag cur fúthu i gceantair atá faoi mhíbhuntáiste de réir innéacs náisiúnta na bochtaineachta.

De réir an taighde tá an Ghaeltacht trí chéile ‘beagán faoi bhun an mheáin’ ó thaobh rachmais de agus is i gceantair i nDún na nGall agus i Maigh Eo is measa an scéal.

An Seanadóir Gaeltachta Pádraig Ó Céidigh a thionscain an staidéar a rinne Ionad Breathnaithe um Thaighde Uile-Éireann Ollscoil na hÉireann Mhá Nuad agus an Chomhairle um Thaighde in Éirinn.

Agus an tuarascáil á seoladh tráthnóna ag Oireachtas na Samhna i gCill Airne, dúirt an Seanadóir Ó Céidigh go léiríonn an taighde nua go bhfuil an Ghaeltacht ag “fáil bháis”.

“Feicfidh sibh, faraor, go bhfuil na Gaeltachtaí ag fáil bháis ar níos mó na bealach amháin,” a dúirt Ó Céidigh.

Déantar comparáid sa tuarascáil, Próifíl Shocheacnamaíoch de na Seacht gCeantar Gaeltachta in Éirinn, idir na ceantair Ghaeltachta go léir agus na limistéir pleanála teanga iontu.

Seoladh an tuarascáil ag Oireachtas na Samhna i gCill Airne tráthnóna.

Tugtar léargas sa chéad chuid den turascáil ar cén chaoi atá ag éirí leis na ceantair Ghaeltachta agus na limistéir pleanála teanga i gcompáráid leis an chuid eile den tír.

Breathnaítear sa dara cuid den tuarascáil ar leagan amach sóisialta agus déimeagrafach na gceantar Gaeltachta agus na limistéir pleanála teanga, agus tugtar mioneolas ann faoin daonra, faoi chúrsaí sláinte, oideachais, tithíochta, leathanbhanda agus teanga.

De réir an taighde, tá 16.6% de phobal na Gaeltachta os cionn 65 bliain d’aois, i gcomparáid le 13.4% go náisiúnta. Deirtear nach bhfuil rochtain ar an idirlíon ag 25% de mhuintir na Gaeltachta i gcomparáid le 18% sa chuid eile den tír, agus níl teacht ar leathanbhanda maith ag 61% de mhuintir na Gaeltachta i gcomparáid le 71% sa chuid eile den tír.

Breathnaítear sa tríú cuid den taighde ar chúrsaí fostaíochta.

Léirigh taighde a rinne Tuairisc.ie anuraidh gur cheantair beagáinín faoi bhun an mheáin náisiúnta ó thaobh rachmais agus oideachais, ceantair atá faoi mhíbhuntáiste nó ceantair atá go mór faoi mhíbhuntáiste iad gach ceantar láidir Gaeltachta i gConamara agus i nDún na nGall.