De Belastingdienst heeft een kleine groep multinationals jarenlang voordeel gegeven, terwijl intern werd gewaarschuwd dat dit mogelijk tegen de wet was. Uit interne stukken van Financiën, vrijgekomen na een beroep op de Wet openbaarheid bestuur, blijkt dat ambtenaren grote twijfels hadden over de afspraken die de fiscus met bedrijven maakte.

Een maand geleden nam staatssecretaris Snel al de vlucht vooruit door in een Kamerbrief op te biechten dat de Belastingdienst afspraken bleef maken met (vooral Nederlandse) multinationals over hun financieringsactiviteiten. Dat is een soort interne bank, die veelal in België en Zwitserland werd ondergebracht. De fiscus stemde daarmee in, in de hoop zo banen en mogelijk hoofdkantoren van bedrijven in Nederland te houden.

Wob-verzoek

Snel sprak in februari nog over informatie 'die niet eerder als zodanig naar boven is gekomen'. Maar uit de stukken die zijn vrijgegeven na een Wob-verzoek van de Leidse universitair hoofddocent belastingrecht Jan Vleggeert blijkt dat het ministerie heel goed wist dat het mogelijk in strijd met de wet handelde. Volgens Financiën gaat het hier om informatie die nog niet gemeld was aan de Tweede Kamer, terwijl het parlement daar vorig jaar al om gevraagd had.

Al in 2011 merkten ambtenaren op dat de gewraakte afspraken 'lastig zijn in te passen in de manier waarop we in overige dossiers opereren'. Dat verwijst onder meer naar de manier waarop de Belastingdienst omgaat met het stallen van bijvoorbeeld intellectueel eigendom in belastingparadijzen. Die praktijk werd bestreden, terwijl concerns die voor hun financieringsactiviteiten laag belaste landen opzochten wel een zogeheten ruling kregen.

De stukken zijn extra gevoelig omdat de afspraken een feitelijke voortzetting zijn van afspraken die in 2003 in Europees verband werden verboden omdat er sprake was van verboden staatssteun. Na de overgangsperiode tot 2010 zijn de afspraken in iets andere vorm voortgezet. Staatssecretaris Snel stelde vorige maand dat het ging om 'begrijpelijke keuzes', omdat er destijds andere regels zouden gelden. Nu blijkt dus dat ambtenaren ook in 2011 al twijfelden aan de houdbaarheid van de afspraken met multinationals. Toch werden die doorgezet - pas eind 2016 kwam er een einde aan de lucratieve afspraken.

De zaak krijgt voor Nederland mogelijk nog een staartje. De lidstaten van de Europese Unie hebben afgesproken dat zij fiscaal voordelige afspraken in Brussel zullen melden, om te kijken of er sprake is van belastingconcurrentie. In Europa was men echter niet op de hoogte van de afspraken die de fiscus sloot met bedrijven. Financiën gaat niet in op de vraag of er al contact is geweest met de Europese Commissie.

In november kwam de eerste Nederlandse afspraak met een multinational naar buiten. Hieruit bleek, dat die ruling vrijwel alle voorwaarden schond die de fiscus daar zelf aan stelt.

Staatssecretaris Menno Snel liet daarop meer rulings onderzoeken. In 78 gevallen bleken procedures niet goed te zijn gevolgd. Lees hier ons interview met Snel.