Minister Eric Wiebes (Economische Zaken) volgt het advies van Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) om de gasproductie van 21,6 naar 12 miljard kuub te verlagen "zo snel mogelijk" op.

"We moeten naar 12 miljard kuub. Dat is bijna een halvering. Dat zal een enorme maatschappelijke opgave zijn", zei Wiebes donderdag in een reactie op het advies.

Eind maart laat Wiebes aan de Tweede Kamer weten hoe en wanneer hij dit voor elkaar wil krijgen. Of dat binnen deze kabinetsperiode kan, is ook nog niet te zeggen. "Ik zet alles op alles om daar zo snel mogelijk te komen."

Ook de SodM-adviezen voor de korte termijn volgt Wiebes op. Dat betekent dat de productie in Loppersum wordt stilgelegd.

De minister vraagt de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM), verantwoordelijk voor gaswinning in Groningen, "zo snel als redelijkerwijs mogelijk is" uitvoering te geven aan dat besluit. In deze regio, nabij het dorp Zeerijp, vond op 8 januari een aardbeving plaats met een magnitude van 3.4, de zwaarste in vijf jaar tijd.

Leveringszekerheid

De verlaging van de gasproductie leidt ertoe dat er problemen komen met de leveringszekerheid. Dat is volgens Wiebes "evident". "De huidige behoefte is bijna dubbel zo hoog". Toch weerhoudt het de bewindsman er niet van de adviezen op te volgen.

In een eerder op donderdag gestuurde brief aan de Kamer schrijft Wiebes dat de veiligheid van de Groningers niet ter discussie staat, maar het is tegelijk ook duidelijk "dat we niet zomaar iedereen van het gas kunnen afschakelen".

Mede vanwege deze tegenstrijdige belangen zei Wiebes eerder al dat hij "zo klem als een deur" zit.

Toch put Wiebes hoop uit de opdracht die hij van het SodM krijgt. "Ze zeggen niet dat het acuut moet, maar wel zo snel als mogelijk. Dan is het aan mij om te laten zien wat het uiterste is dat ik kan halen en wanneer we dat gehaald hebben", aldus de bewindsman.

52 Zo ontstaan aardbevingen in Groningen

Temperatuur

Uit een analyse van de Gasunie, die donderdag naast het SodM-advies eveneens is aangeboden aan Wiebes, blijkt dat verlaging sterk afhankelijk is van de temperatuur.

In het gunstigste scenario, een "mild jaar", komt deze op 14 miljard kuub te liggen. Dit is dus nog 2 miljard kuub boven wat SodM adviseert. Ook zegt de Gasunie dat, als per direct wordt overgestapt op temperatuurafhankelijk produceren, de gaswinning nauwelijks omlaag kan gaan: namelijk tussen de 19,5 en 21 miljard kuub. Dit gaat dan om het gasjaar dat loopt tot oktober 2018.

De minister wil dat Gasunie kijkt "naar de mogelijkheden om al dit gasjaar minder gas te winnen zonder dat de leveringszekerheid in gevaar komt".

Stikstof

Er zijn verschillende manieren om de Groningse gasproductie te verlagen. Er kan gas uit het buitenland worden geïmporteerd, maar op dat type kunnen Nederlandse huishoudens en bedrijven niet draaien.

De oplossing zit hem in de bouw van een stikstofinstallatie, waarmee buitenlands gas (hoogcalorisch) kan worden omgezet in 'Nederlands gas' (laagcalorisch).

In zijn zoektocht naar productieverlaging heeft Wiebes grote bedrijven al laten weten dat zij binnen vier jaar moeten stoppen met het gebruiken van gas uit Groningen. "Er zijn tweehonderd grootverbruikers die het echt geen pretje vinden om met mij te moeten praten over het omschakelen naar ander gas of van het gas af te gaan", zei de bewindsman.

Ook wordt er overlegd met de landen waar het gas uit Groningen naar wordt geëxporteerd. Zodoende zijn er gesprekken gaande met België, Frankrijk en Duitsland over het versneld afbouwen van de buitenlandse vraag naar gas, maar hier heeft Wiebes te maken met lopende contracten. De exportverplichtingen van Nederland gelden tot in ieder geval 2030.

Het kabinetsvoornemen om nieuwbouwhuizen op termijn niet meer op het gasnet aan te sluiten, wordt waarschijnlijk versneld uitgevoerd. Er moet meer gebruik worden gemaakt van alternatieve energiebronnen zoals een warmtenet of warmtepomp.

Zeerijp

Het advies van SodM volgt op de aardbeving van 8 januari in het Groningse Zeerijp. De adviezen volgen op de beving begin januari bij Zeerijp. Sindsdien zijn er drieduizend schademeldingen uit die regio binnengekomen.

In totaal zijn er sinds het oude schadeprotocol afliep op 31 maart vorig jaar meer dan achtduizend schademeldingen binnengekomen. Van daarvoor staan nog ruim zesduizend meldingen open.

Deze week werd een nieuw schadeprotocol afgesproken tussen het rijk, de lokale overheden en maatschappelijke organisaties.

De Tweede Kamer debatteert binnenkort met Wiebes over Groningen.