Toonladders studeren? "Nee, dat doen we niet meer", zegt Arthur Jussen (20). Maar dat hij en zijn broer Lucas (24) het jaren en jaren hebben gedaan, is te horen in 'Le Carnaval des Animaux' van Saint-Saëns op hun nieuwe cd. Bij de diersoort 'Pianistes' klinken de toonladderloopjes helder en vlekkeloos strak.

De broers speelden tien jaar geleden voor het eerst in het Concertgebouw. Heel Nederland viel voor de talentvolle jongetjes. De Portugese pianiste Maria João Pires nam hen onder haar hoede, zodat de 'wonderkinderen', zoals ze door velen werden beschouwd, een gezonde ontwikkeling konden doormaken.

Dat is gelukt. Lucas en Arthur maakten de verwachtingen waar en zijn uitgegroeid tot een interessant pianoduo én tot twee zelfstandige solisten. Oudste broer Lucas studeerde ook nog bij Menahem Pressler in de VS en tot voor kort bij Dmitri Bashkirov in Spanje, Arthur bij Jan Wijn in Amsterdam. Maar nu is dat studietijdperk voorbij.

Kindertijd is voorbij

Lucas: "Studeren in het buitenland was op een gegeven moment te lastig om te combineren met optreden. We spelen voornamelijk in Nederland en Duitsland. Dan sta je voor de keuze: blijven studeren of veel gaan spelen. We hebben voor het laatste gekozen."

Arthur: "Dat we zoveel concerten hebben, is een groot geschenk, in deze tijd. We zien zoveel goede pianisten die hard werken en toch geen kans krijgen om op te treden. We hebben gezegd: we gaan er nu alles aan doen om er wat van te maken. En voor advies kunnen we altijd nog terecht bij Jan Wijn."

De broers realiseren zich dat het knuffelbare imago van de twee blonde broertjes hen een belangrijke steun in de rug heeft gegeven. Lucas: "Maar we kunnen nu niet meer vertrouwen op de voorsprong die de schattigheid ons gaf. Het moet gewoon heel goed zijn. Er wordt je minder gegund, dat merken we. Dat is logisch, niets om over te zeuren. Max Verstappen heeft dat ook. Toen hij die eerste keer een Grand Prix won, stond het land op zijn kop. Maar als hij het tweede jaar er geen wint, is iedereen teleurgesteld. Ik ook."

Uit de comfortzone

Hoe ze zich de komende tijd gaan ontwikkelen, kunnen de Jussens nog niet voorspellen. Maar hun repertoire willen ze zo breed mogelijk houden. Dit jaar staat in het teken van Karlheinz Stockhausen, van wie de Jussens op het Holland Festival het zeventig-minuten durende werk 'Mantra' gaan uitvoeren.

Lucas: "Mantra is zo moeilijk, zo complex. Het is hét werk van dit jaar voor ons. Het instuderen kost veel tijd, maar we leren er veel van. Het verrijkt ons als musici. En we hopen dat daarna andere moderne muziek een beetje meevalt."

De moderne Stockhausen is niet direct de componist die je bij de Jussens verwacht. Ze braken immers door met veiliger repertoire van Mozart, Schubert en Beethoven. Arthur: "Toch hebben wij van jongs af aan moderne muziek gespeeld. Pijper, Van Baaren, Escher, Orthel, Strawinsky, Cage, onderdeel van onze opleiding door de jarenlange lessen bij Ton Hartsuiker."

Lucas: "Het is sowieso goed om met nieuw gecomponeerde muziek bezig te zijn, met muziek die nú speelt. Je kunt er ook voor kiezen om altijd de veilige weg te gaan en steeds Mozart te spelen. Maar dan blijf je binnen je comfortzone. Daar houden wij niet van. In de serie Meesterpianisten zullen we een werk spelen van Leo Smit, de Nederlandse componist die tijdens de Tweede Wereldoorlog stierf in een concentratiekamp. En dit najaar maken we een tournee met Amsterdam Sinfonietta, dan spelen we een nieuw werk van Tabakova. En volgend jaar iets nieuws van Joey Roukens."

Turks enthousiasme

Die interesse voor een breed repertoire is ook te zien op hun nieuwe cd die vandaag uitkomt. Behalve de publiekslieveling 'Le Carnaval des Animaux' staat daar het Concert voor twee piano's en orkest van Poulenc op - spetterend en glanzend uitgevoerd - en het sfeer- en effectvolle stuk 'Night' van Fazil Say. De Turkse componist maakte het in opdracht van de Jussens, die fans van hem zijn.

Ze speelden het werk al eens in Turkije. Eerst op de Nederlandse ambassade in Istanbul, daarna wilden ze het op het programma zetten van hun recital, onlangs in Ankara. Arthur: "Toen kregen we een e-mailtje met het verzoek het van het programma af te halen." Lucas: "Je zou denken: ze zijn daar trots op een Turkse componist. Maar Say is anti-Erdogan, hij wordt daarom overal geweerd." Arthur: "De programmeur kon in de problemen komen als wij dat stuk op het programma lieten staan. Maar veel mensen hadden speciaal voor Say een kaartje gekocht. Toen hebben we het als toegift gespeeld. De zaal explodeerde zowat, toen we het aankondigden. Het duurde een paar minuten voor het zo stil was dat we konden spelen. En na afloop was men uitzinnig. Een heel bijzondere ervaring."

Jongeren naar klassieke muziek trekken

Het nieuwe tijdperk van de Jussens lijkt te worden geïllustreerd door een strak gestylde cd-hoes waarop de heren in pak en met het haar achterover gekamd nadrukkelijk niet schattig ogen. Is het ook echt bedoeld om het imago van wonderkinderen los te laten? Lucas: "Nee, want we zijn nooit wonderkinderen geweest. We wilden vooral een cover maken waarover gesproken zou worden. Dat is gelukt. Iedere journalist begint erover." Arthur: "De klassieke muziek trekt nauwelijks jongeren. We moeten toch iets doen om hen te trekken. Natuurlijk staat de muziek voorop, daar zullen we nooit concessies aan doen. Maar als mensen zich kunnen identificeren met deze foto's, of er in elk geval over praten, helpt dat misschien om jongeren te trekken. Zo hebben we het in elk geval geprobeerd."

Op de cd werken ze samen met het Concertgebouworkest. Dat dat bijzonder eervol is, realiseren ze zich goed. Lucas: "We hebben enorm geboft dat dit orkest ons dit vertrouwen schenkt. Stel dat we nu moeten stoppen, dan kunnen we in elk geval zeggen: tot hier zijn we gekomen. En dat is mooi."

De cd met werk van Saint-Saëns, Poulenc en Say door Lucas & Arthur Jussen en het Koninklijk Concertgebouworkest o.l.v. Stéphane Denève verschijnt vandaag bij Deutsche Grammophon.