Przewodnicząca elektka Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen przedstawiła nazwiska 25 komisarzy, zgłoszonych przez państwa członkowskie i wskazała, jakie przypadną im teki

O stanowisku jej samej i wysokiego przedstawiciela ds. polityki zagranicznej, Hiszpana Josepa Borella wiedzieliśmy już przedtem, zaś na ostatnie, 28. miejsce w Komisji, nie wysłała swojego kandydata Wielka Brytania

Von der Leyen osiągnęła niemal idealną równowagę płci, jaką z wielkim naciskiem zapowiadała, bo w jej Komisji znajdzie się 13 kobiet (razem z nią) i 14 mężczyzn

Niespodziewanie wśród kandydatów na komisarzy jest więcej przedstawicieli Socjalistów (10) niż Chrześcijańskich Demokratów (9), którzy mają największą frakcję w europarlamencie

Kandydaci pani przewodniczącej muszą jeszcze do końca października przejść procedurę zatwierdzającą w Parlamencie Europejskim, co wcale nie będzie łatwym spacerkiem

Zgodnie z zapowiedziami polskiego rządu nasz kandydat na komisarza, Janusz Wojciechowski, ma objąć portofolio dotyczące spraw rolnictwa. Być może ta teka nie zalicza się w Brukseli do najważniejszych i najbardziej wpływowych, ale w obliczu zbliżających się debat na temat nowego wieloletniego budżetu Unii, ma dla Polski bardzo duże znaczenie.

Wojciechowski (jeśli przejdzie przez gęste sito procedury zatwierdzającej w Parlamencie) będzie miał zadanie nie do pozazdroszczenia.

Po odejściu Wielkiej Brytanii budżet UE zmniejszy się o ok. 8 procent, a Unia zamierza znacznie powiększyć wydatki na rozwój technologii cyfrowych i ochronę klimatu – będą więc konieczne cięcia dotychczasowych brukselskich dotacji i z pewnością mocno dotkną one rolnictwo.

W tej sytuacji to polski komisarz będzie musiał prawdopodobnie przekazać polskim rolnikom wiadomość, że dopłaty dla nich zmniejszą się.

Nowa struktura Komisji

Zadania Wojciechowskiemu raczej nie ułatwi Frans Timmermans, który w nowej Komisji pozostanie na stanowisku pierwszego wiceprzewodniczącego, choć jego tytuł będzie brzmiał "wiceprzewodniczący wykonawczy" (executive vice president), a wśród jego obowiązków będzie między innymi nadzór nad sprawami rolnictwa.

Holender, który mocno zaszedł za skórę polskiemu rządowi w mijającej kadencji, bo odpowiadał w Brukseli za sprawy praworządności, tym razem otrzymał pod swoją opiekę kluczowy dla nowej przewodniczącej obszar spraw związanych z ochroną klimatu. Wchodzą do tego obszaru sprawy rolnictwa, ale najważniejsze będzie przygotowanie (w ciągu 100 dni) i wdrożenie nowej agendy, która ma umożliwić Europie osiągnięcie bardzo ambitnych celów klimatycznych, w tym emisji gazów cieplarnianych.

Kolejna wykonawcza wiceprzewodnicząca to Dunka Margrethe Vestager, która odpowiadać będzie za popchnięcie Europy na drogę szybszego rozwoju technologii cyfrowych, żeby stawić czoła konkurencji ze Stanów Zjednoczonych i Chin. Będzie też kontynuować swoje dotychczasowe zadanie ścigania nieuczciwej konkurencji – a tu najczęstszymi grzesznikami są giganci nowych technologii.

Będzie jeszcze trzeci wykonawczy wiceprzewodniczący – Łotysz Valdis Dombrovskis – który zajmie się sprawami rynków finansowych.

Taki wybór trzech najważniejszych tek w Komisji jasno wskazuje, jakie będą priorytety Ursuli von der Leyen w jej pięcioletniej kadencji, która zacznie się 1 listopada. Będą to: klimat, agenda cyfrowa i porządek w finansach.

Poza wymienioną trójką wykonawczych wiceprzewodniczących, będzie jeszcze pięcioro mniej ważnych wiceprzewodniczących. I co ciekawe, von der Leyen zadbała, żeby w tym gronie nie zabrakło przedstawicieli "nowych" członków Unii, z naszego regionu.

Będzie ich troje, bo poza Dombrovskisem, także Dubravka Šuica, była burmistrz Dobrovnika w Chorwacji, jako wiceprzewodnicząca ds. demokracji i demografii oraz Czeszka Věra Jourová, która będzie wiceprzewodniczącą ds. wartości i przejrzystości.

Jeśli chodzi o Věrę Jourovą, to choć jej tytuł brzmi bardzo tajemniczo, to te "wartości" oznaczają, że będzie się zajmowała zgodnością działań poszczególnych rządów z podstawowymi wartościami unijnymi. I nie ma co tu liczyć na jej pobłażliwość, bo Jourová miała kilka ostrych wystąpień w sprawie rządów prawa w Polsce, kiedy w poprzedniej kadencji była komisarzem ds. sprawiedliwości.

Rzuca się w oczy brak przedstawiciela Polski na szczytach. Minęły czasy, gdy Polacy byli komisarzami ds. polityki regionalnej (Danuta Hübner) i budżetu – akurat, kiedy decydował się poprzedni długoletni budżet Unii (Janusz Lewandowski), czasy gdy Polak był przewodniczącym parlamentu (Jerzy Buzek) i wreszcie, gdy Radą Europejską kierował Donald Tusk (do listopada).

Kobiety rządzą

Ursula von der Leyen, pierwsza kobieta, jaką kiedykolwiek wybrano na przewodniczącego Komisji Europejskiej, przedstawiła listę kandydatów z historyczną, niemal idealną równowagą płci.

Wśród nominowanych przez von der Leyen jest 12 kobiet i 14 mężczyzn – to skok naprzód w stosunku do obecnej Komisji, w której zasiada osiem kobiet, oraz kosmiczna zmiana wobec sytuacji, kiedy w Komisji – w latach 1985-1988 – w ogóle kobiet nie było.

Zaproponowane przez von der Leyen Kolegium Komisarzy w praktyce dostosowuje stanowiska i teki, tak aby komisarze skupiali się bardziej na tematach dotyczących strategii i koordynacji w ich wdrażaniu, niż na kierowaniu departamentami Komisji (znanych jako dyrekcje generalne, które w krajach członkowskich odpowiadają resortowym ministerstwom).

– Mamy strukturę, która skupia się na zadaniach, a nie na hierarchii – powiedziała von der Leyen na konferencji prasowej w siedzibie Komisji. – Musimy być w stanie zrealizować kwestie, które mają największe znaczenie, szybko i z determinacją.

– Chcę, aby Komisja Europejska była Komisją elastyczną, nowoczesną i sprawną – powiedziała, nazywając ją w innym miejscu "Komisją geopolityczną" i "strażnikiem multilateralizmu".

Jednak proponując ośmioro wiceprzewodniczących, w tym troje wiceprzewodniczących wykonawczych, von der Leyen niewątpliwie stanie przed pytaniami, czy nie stworzyła kolegium, w którym zasiada zbyt wielu szefów.

Niespodziewanie wśród kandydatów na komisarzy jest więcej przedstawicieli Socjalistów (10) niż Chrześcijańskich Demokratów (9), którzy mają największą frakcję w europarlamencie - EPP, w której jest m.in. PO. Liberałowie mają sześciu przedstawicieli, a po jednym Zieloni i grupa Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (czyli komisarz z PiS-u Janusz Wojciechowski).

Spośród wszystkich kreatywnych i niecodziennych tytułów, jakie zaproponowała pani von der Leyen, być może najbardziej intrygujący jest tytuł wiceprzewodniczącego ds. "ochrony naszego europejskiego stylu życia" przypisany Margaritisowi Schinasowi z Grecji, byłemu głównemu rzecznikowi Komisji Junckera.

Von der Leyen wyjaśniła, że Schinas będzie odpowiedzialny za migrację, co obejmuje jeden z najbardziej nierozwiązywalnych sporów politycznych w Unii, jakim są zmiany zasad azylowych wspólnoty.

Wykorzystałem materiał przygotowany przez Davida M. Herszenhorna, Maïę de La Baume i Hansa von der Burcharda