Kilka dni temu Sejm przyjął nowelizację ustaw o ustroju sądów powszechnych oraz o KRS. Obydwa projekty były krytykowane zarówno przez opozycję, jak i ekspertów, którzy podkreślali, że nowe prawo wpłynie negatywnie na niezawisłość sądów.

REKLAMA

"Dzisiaj o 16:41 roku pańskiego 2017 zakończył w Polsce życie trójpodział władzy" - skomentował przyjęcie ustaw przez Sejm Michał Stasiński z klubu PO.

Nowe prawo znacząco wzmacnia pozycję ministra sprawiedliwości i jego kontrolę nad sądami. Dziś prezesów w apelacjach i okręgach wskazuje minister sprawiedliwości za zgodą zgromadzeń ogólnych, czyli sędziów. Po zmianach, minister będzie dodatkowo typował także prezesów i wiceprezesów w sądach najniższego szczebla - rejonowych.

Los programistów w rękach ministra Ziobry?

W toku gorącej dyskusji nie wszyscy zwrócili jednak uwagę na fakt, że nowa ustawa o ustroju sądów powszechnych będzie miała poważne konsekwencje nie tylko dla samych sędziów, ale również dla dynamicznie rozwijającego się w Polsce sektora IT.

Jak donosi „Puls Biznesu”, nowe przepisy mają zapewnić ministrowi sprawiedliwości prawo do przenoszenia na skarb państwa autorskich praw majątkowych do systemów informatycznych wykorzystywanych przez sądy, prokuratury i komorników.

Chodzi o artykuł 175f projektu ustawy, którego treść brzmi następująco:

§ 1. Minister Sprawiedliwości może, w drodze decyzji, przyznać Skarbowi Państwa uprawnienia wynikające z autorskich praw majątkowych do programu komputerowego obsługującego sądowe systemy informatyczne, zwanego dalej „programem komputerowym”, w zakresie niezbędnym do wykonywania zadań sądów.

W praktyce oznacza to, że jeśli minister Zbigniew Ziobro lub jego następca uzna to za stosowne, to będzie mógł wywłaszczyć dowolną firmę informatyczną, która dostarczyła oprogramowanie dla sądów lub prokuratury. Co więcej, nowe przepisy miałyby objąć zarówno małe jednoosobowe firmy, jak również wielkie międzynarodowe koncerny.

Na jakiej podstawie miałoby dojść do wywłaszczenia?

§ 2. Decyzja, o której mowa w § 1, może zostać wydana, jeżeli zagrożona jest sprawność działania lub ciągłość funkcjonowania programu komputerowego lub systemu teleinformatycznego wykorzystującego program komputerowy, lub jeżeli zapewnienia ich sprawności działania lub ciągłości funkcjonowania wymaga ważny interes państwa lub dobro wymiaru sprawiedliwości, a porozumienie w tym zakresie z osobą, której przysługują autorskie prawa majątkowe do programu komputerowego, napotyka przeszkody.

- czytamy w projekcie ustawy.

Ustawa zakłada również, że jedynym roszczeniem, do którego mieliby prawo twórcy wywłaszczonego oprogramowania byłoby wynagrodzenie.

Branża krytykuje

Nowe przepisy spotkały dużą krytyką ze strony branży IT. Niektórzy sugerują nawet, że być może resort sprawiedliwości ma dziś problem z jedną z firm i chce szybko otworzyć sobie furtkę do przejęcia kontroli nad przygotowanym przez nią oprogramowaniem.

Wywłaszczanie twórców oprogramowania, dla których ochrona praw autorskich stanowi podstawowy mechanizm ochrony ich interesów i produktów, uważamy za niedopuszczalne.

– podkreśla Borys Stokalski, prezes Polskiej Izby Informatyki i Telekomunikacji (PIIT) w rozmowie z „Pulsem Biznesu”.

Zwraca on również uwagę na fakt, że jeśli nowe przepisy zostałyby zastosowane do oprogramowania, które już teraz wykorzystywane jest przez sądy i prokuratury, to będzie to stanowić naruszenie umów zawartych z poszczególnymi firmami.

Jego zdaniem nowe przepisy mają również charakter korupcjogenny, gdyż decyzja o uwłaszczeniu oprogramowania miałaby być podejmowana w sposób arbitralny.