Fragment plakatu Ogólnopolskiego Strajku Kobiet

W czasach kryzysu śrubę najmocniej dokręca się zwykle najsłabszym. Takiej pokusie łatwo ulega quasi-autorytarna władza, która umacnia rządy twardej ręki kosztem ograniczenia i tak już mocno zubożonych praw pracowników, mniejszości czy kobiet. To obrzydliwe, że właśnie kobietom, w które pandemia uderza szczególnie silnie, rząd serwuje na dokładkę próbę zaostrzenia ustawy antyaborcyjnej – mówi nam posłanka Lewicy, Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Od dnia, w którym Czarny Protest Polek zatrzymał próbę wprowadzenia zakazu aborcji, PiS, chcąc uniknąć kolejnych strat wizerunkowych, od praw reprodukcyjnych trzymał się z daleka, a przynajmniej – na względnie bezpieczny dystans. Przyszła jednak pandemia i temat powrócił. Ekipa rządząca uznała najwyraźniej, że to dobry moment na wyciągnięcie z szuflady najbardziej kontrowersyjnych inicjatyw obywatelskich. Tym ostatnim wprawdzie kończy się czas na leżenie w sejmowej zamrażarce, ale skoro Sejm w głosowaniu zdecydował o dopuszczeniu możliwości przesunięcia wyborów prezydenckich z uwagi na ekspansję koronawirusa, wydaje się, że nic nie powinno stać na przeszkodzie, by z tych samych powodów i w drodze wyjątku parlament przełożył również rozpatrywanie projektów zaległych ustaw.

Zamiast tego w przyszłym tygodniu posłowie i posłanki zajmą się m.in. „niecierpiącymi zwłoki” propozycjami: kar dla edukatorów seksualnych, zezwolenia na udział nieletnich w polowaniach oraz zarządzaniem pożydowskimi spadkami. Mało? W harmonogramie posiedzenia znalazło się też pierwsze czytanie projektu „Zatrzymaj aborcję”.

Frau Wolf Kobiecość to syf i kropka 34,90 zł

– Przy obecnej większości parlamentarnej, układzie rządowym i prezydencie, pojawienie się ograniczających prawa człowieka propozycji legislacyjnych w Sejmie jest zawsze bardzo niepokojącym sygnałem. Niezależnie od tego, czy trwa właśnie pandemia czy nie – takie propozycje stają się powodem do wzmożenia czujności, społecznej i politycznej mobilizacji, jak również koniecznością wyrażenia bardzo jednoznacznego sprzeciwu – twierdzi posłanka Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

– Trudno jest jednak przymknąć oko na okoliczności towarzyszące kolejnej już próbie przepchnięcia niemal całkowitego zakazu aborcji – dodaje Dziemianowicz-Bąk. – Większość parlamentarna wprowadzi go bowiem przy okazji czy też pod pretekstem ukrycia się za problemami, które stanowią dla nas wszystkich w tej chwili priorytet. Obecnie wszystkie strony polityczne, a rząd i prezydent w szczególności, powinni koncentrować się na przeciwdziałaniu rozprzestrzenianiu się pandemii i łagodzeniu skutków kryzysu. Czy odbieranie kobietom prawa do przerywania ciąży jest odpowiedzią na najbardziej palące dziś potrzeby? Czy dzięki zaostrzeniu prawa aborcyjnego ktoś odzyska pracę? Czy firma uchroni się przed bankructwem? Czy ludzie będą mieli z czego zapłacić rachunki? – pyta retorycznie polityczka.

Duda podpisze

Żadnych przeszkód w zajmowaniu się ustawą antyaborcyjną w obliczu epidemii nie widzi prezydent Andrzej Duda. Mimo, że Sejm może odrzucić projekt ustawy w pierwszym czytaniu, polityk już snuje plany jego podpisania, deklarując pełne i zdecydowane poparcie dla zmiany przepisów. Jego opinia nie jest co prawda zaskoczeniem, ale do tej pory prezydent raczej łagodnie akcentował swoje stanowisko. Teraz, w wywiadzie dla katolickiej „Niedzieli” – jak gdyby ośmielony trwającym kryzysem – nazywa aborcję „morderstwem”, stosując przy tym wyćwiczoną już i wprost wyjętą z radykalnej narracji środowisk antyaborcyjnych retorykę oraz nadużywany przez te grupy i zaczerpnięty celowo od nazistów przymiotnik „eugeniczny”.

Używanie terminu „aborcja eugeniczna” jest celowym wprowadzaniem opinii publicznej w błąd przez działaczy pro-life, bo nasuwa negatywne konotacje, jak również fałszywie sugeruje, że przerywanie ciąży z uwagi na wady płodu jest motywowane wygodnictwem lub nietolerancją dla niepełnosprawności, a więc należy je ocenić jako bezsprzecznie złe z punktu widzenia etyki i świadczące o wybiórczym szacunku do ludzkiego życia. Czy Andrzej Duda ma świadomość, że stosuje język manipulacji?

„Jestem zdecydowanym przeciwnikiem aborcji eugenicznej i uważam, że zabijanie dzieci z niepełnosprawnością jest po prostu morderstwem. Jeżeli projekt w tej sprawie znajdzie się na moim biurku, to z całą pewnością zostanie przeze mnie podpisany. Jestem zdania, że Trybunał Konstytucyjny powinien rozstrzygnąć wniosek grupy 119 posłów dotyczącego właśnie przesłanki eugenicznej” – twierdzi Duda.

– Gdyby nie deklaracje prezydenta, można byłoby ewentualnie uznać, że projekt „Zatrzymaj aborcję” wszedł do porządku obrad Sejmu pod presją proceduralną. Ale jeśli w trakcie kampanii wyborczej urzędujący prezydent korzysta z okazji i zajmuje jednoznaczne stanowisko, w którym opowiada się za przyjęciem tak restrykcyjnych ograniczeń praw kobiet i decyduje się na groźby, to trzeba to uznać za polityczne stanowisko jego i jego obozu – zaznacza Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

– Andrzej Duda grozi Polkom, że, jeśli zajdą w ciążę, będą musiały urodzić niezależnie od tego, czy ich ciąża jest bezpieczna, a ich dziecko będzie zdolne do samodzielnego życia. To również groźba ograniczenia dostępu do świadczeń medycznych i badań prenatalnych. Prezydent pokazał, że odbieranie kobietom ich podstawowych praw jest ważnym elementem jego (oraz PiS) politycznej krucjaty i agendy – dodaje w naszej rozmowie Dziemianowicz-Bąk, wskazując, że pandemia – jak każdy kryzys – w radykalnie prowadzonej polityce staje się szczególnie podatnym gruntem dla forsowania fundamentalistycznych praw i odbierania obywatelom wolności.

Terapia szokowa

– W czasach kryzysu śrubę najmocniej dokręca się zwykle najsłabszym. Takiej pokusie łatwo ulega quasi-autorytarna władza, która umacnia rządy twardej ręki kosztem ograniczenia i tak już mocno zubożonych praw pracowników, mniejszości czy kobiet. To obrzydliwe, że właśnie kobietom, w które pandemia uderza szczególnie silnie, rząd serwuje na dokładkę próbę zaostrzenia ustawy antyaborcyjnej – mówi nam posłanka Lewicy, Agnieszka Dziemianowicz-Bąk.

Katha Pollitt Pro. Odzyskajmy prawo do aborcji 39,90

Nietrudno dostrzeć w tym analogii do doktryny szoku opisanej przez Naomi Klein. Czy PiS liczy więc na to, że zajęte walką z kryzysem społeczeństwo pozwoli na wprowadzenie przepisów, które w normalnych warunkach spotkałyby się z ogromnym sprzeciwem? Ciężko powiedzieć, choć na pewno zdaje sobie sprawę, że ze względu na obowiązujący w tej chwili zakaz gromadzenia się – masowe protesty uliczne nie wchodzą w grę.

– Oczywiście może też pojawić się próba nacisku ze strony Kościoła czy organizacji antykobiecych na większość rządzącą, by przy okazji kwarantanny, izolacji, trudniejszego dostępu do akcji protestacyjnych za wszelką cenę przepchnąć projekt. Ale jeśli ktoś liczy na brak protestów, może się mocno rozczarować, ponieważ Polki są świadome i doskonale wiedzą, jakie zagrożenia niesie za sobą zaostrzenie prawa aborcyjnego. Będzie ono uderzać nie tylko w kobiety, które są w niechcianej ciąży, ale także te, które chciałyby mieć pewność, że mogą korzystać z badań prenatalnych. Nie ulega bowiem wątpliwości, że restrykcje zawarte w tym projekcie będą odwodzić lekarzy od tego, by prowadzić diagnostykę prenatalną. Polki zdają sobie z tego sprawę i w dniu procedowania projektu, będą z pewnością uważnie patrzeć, kto jak się zachowuje w Sejmie i na kogo mogą liczyć. Zobaczą, kto stanie po ich stronie, a kto popiera fanatyków. Kto ma odwagę zająć stanowisko, nie chowając się za epidemią – mówi posłanka Lewicy.

Godek liczy na pandemię?

Choć PiS postanowiło przy okazji kryzysu skorzystać z momentu, w którym kobietom będzie trudniej wyrażać swój sprzeciw, nie oznacza to, że nie będą one protestować. Już teraz Wielka Koalicja za Równością i Wyborem, zrzeszająca 100 organizacji kobiecych i grup nieformalnych (m.in. Krytyka Polityczna jest w koalicji), skierowała do parlamentarzystów i parlamentarzystek oficjalny list, w którym apeluje o odrzucenie przepisów delegalizujących przerywanie ciąży. „Ten barbarzyński projekt w praktyce naraża kobiety na większą przemoc instytucjonalną, doprowadzając do praktycznie całkowitego zakazu aborcji” – piszą sygnatariuszki i sygnatariusze pisma, przypominając, że Polska ma jedne z najbardziej restrykcyjnych przepisów aborcyjnych w Europie.

Tymczasem jego autorka, Kaja Godek, chce zaostrzyć je jeszcze bardziej. Założycielka Fundacji Życie i rodzina od lat walczy o ograniczenie praw kobiet i delegalizację m.in. jednej z trzech przesłanek gwarantowanych przez ustawę o planowaniu rodziny i umożliwiających Polkom przerywanie cięży z powodu „ciężkiego i nieodwracalnego upośledzenia płodu lub choroby zagrażającej jego życiu”. O wykreślenie tego zapisu postulowała wielokrotnie, a w 2017 roku złożyła w Sejmie swój obywatelski projekt „Zatrzymaj aborcję”, który najpierw utknął w komisji, a teraz ma szansę na realizację.

Chantal Mouffe W obronie lewicowego populizmu 29,90

„Rozpatrywanie projektu przypada w czasie, kiedy wszyscy myślimy o swoim bezpieczeństwie; to poważny sygnał, by na równi potraktować życie zdrowych osób jak i tych, u których podejrzewana jest niepełnosprawność” – powiedziała Godek w rozmowie z PAP, wyraźnie licząc na to, że pandemia może pomyślnie wpłynąć na dalsze losy jej projektu, który Federacja na Rzecz Planowania Kobiet i Rodziny ocenia jako „przymus rodzenia w najtragiczniejszych sytuacjach”.

„Zaostrzenie obowiązującego prawa odbije się negatywnie na zdrowiu fizycznym i psychicznym kobiet. Odbierze im wolność i autonomię podejmowania decyzji dotyczących swojego życia prywatnego. Projekt Godek naraża na okrutne i nieludzkie traktowanie. Wymuszona kontynuacja ciąży jest naruszeniem praw człowieka i dyskryminacją ze względu na płeć. Kaja Godek wchodzi z butami w życie rodzin i wywraca je do góry nogami według swojego fundamentalistycznego widzimisię” – piszą przedstawicielki organizacji i współautorki listu Wielkiej Koalicji.

Bezpieczeństwo, nie poglądy

Działaczki feministyczne przypominają ponadto, że w tej chwili prawa reprodukcyjne Polek są nagminnie łamane, dlatego tak istotne jest, by walczyć nie o zwiększanie obostrzeń, a ich całkowitą likwidację. Wskazują też, że obecnie aż 98 proc. terminacji ciąży wykonuje się z powodu ciężkich i nieodwracalnych wad płodu, co najdobitniej pokazuje, że powikłania ciążowe są problemem, z powodu którego Polki najczęściej decydują się na aborcję. To nie względy ideologiczne okazują się mieć największe znaczenie. Podobnie, jak w przypadku poparcia dla złagodzenia obecnie obowiązującego prawa. Przedstawicielki Wielkiej Koalicji podkreślają, powołując się na badania socjologiczne Sadury i Sierakowskiego Polityczny cynizm Polaków, że za zniesieniem restrykcji opowiada się aż 43 proc. wyborców i wyborczyń PiS, 68 proc. – Platformy Obywatelskiej i 75 proc. – Lewicy.

Nancy Fraser Drogi feminizmu. Od kapitalizmu państwowego do neoliberalnego kryzysu 39,90 zł

„Procedowanie zaproponowanych zmian jest ciosem dla milionów kobiet w Polsce i ich rodzin. Głosowanie nad haniebnym projektem, który nie ma wsparcia społecznego, jest tym bardziej skandaliczne, że w obliczu stanu epidemicznego społeczeństwo jest pozbawione możliwości sprzeciwu w postaci protestu ulicznego przeciwko zaostrzeniu ustawy antyaborcyjnej. To jednak nie znaczy, że damy się uciszyć, bo się nie damy! Będziemy głośno i stanowczo sprzeciwiać się głosowaniu za tymi nieludzkimi zmianami. My kobiety, jesteśmy największą grupą społeczną w Polsce i nie ma w nas zgody na odebranie nam praw!” – czytamy w liście organizacji kobiecych.

Razem przeciwko piekłu kobiet

Ogólnopolski Strajk Kobiet przypomina z kolei, by pomimo pandemii i obowiązujących restrykcji korzystać z prawa do protestu obywatelskiego w innych formach niż tradycyjna demonstracja zbiorowa. Jak to zrobić? Sprzeciw wobec rozpatrywania godzących w dobro Polek przepisów można wyrażać wirtualnie, udostępniając na przykład w mediach społecznościowych zdjęcia z Czarnego Protestu opatrzone takimi hasztagami, jak: #PolskiePiekło, #NieSkładamyParasolek, #OdrzućProjektGodek czy #PiekłoKobiet. Przedstawicielki organizacji zachęcają też do wysyłania listów i wiadomości z apelami o odrzucenie projektu do posłów i posłanek.

Wiemy, że jest bardzo ciężko. Wiemy, że wiele osób traci teraz pracę albo dorobek życia. Wszyscy boimy się o zdrowie… Opublikowany przez Ogólnopolski Strajk Kobiet Piątek, 10 kwietnia 2020

Więcej rozwiązań można znaleźć na facebookowym wydarzeniu „Stop barbarzyńcom”, którego pomysłodawczyniami są Ogólnopolski Strajk Kobiet i Federacja na Rzecz Kobiet i Planowania Rodziny. „Wiemy, że są restrykcje. Wiemy, że jest pandemia. Jesteśmy rozsądnymi ludźmi, a działania, które Wam proponujemy, dostosowujemy do obecnej sytuacji” – czytamy w opisie akcji. Legalne formy manifestacji to m.in. protest plakatowy, balkonowy czy podsklepowy. Co to oznacza? Pójście na zakupy z transparentem z hasłem „Nie dla zaostrzenia ustawy antyaborcyjnej” albo naklejenie plakatu z tym samym napisem w przestrzeni publicznej. Można wywiesić je na balkonie, w oknie samochodu, przypiąć na płocie lub słupie informacyjnym. Należy jednak bezwzględnie stosować się do zasadach bezpieczeństwa obowiązujących w czasie pandemii koronawirusa.

„I pamiętaj, że jakiekolwiek mandaty będzie Ci chciała wręczyć władza, są bezprawne – w Polsce nie ma stanu klęski żywiołowej, który byłby podstawą do tego rodzaju sankcji! Odmów przyjęcia mandatu i zgłoś się na maila [email protected]” – piszą organizatorki protestu.