De 28-jarige Kelsey Bressler heeft in de afgelopen weken via Twitter meer dan 1.400 foto’s van piemels ontvangen. De Amerikaanse webdesigner vroeg erom. Letterlijk. Bressler riep mannen op foto’s van hun geslachtsdeel te sturen. Ze dragen daarmee hun steentje bij aan de wetenschap: Bressler wil met de beelden een algoritme voeden dat op sociale media als filter kan dienen voor ongevraagde en ongewenste dick pics.

Voor de generatie die opgroeit met Instagram, Twitter en Snapchat is een ongevraagde dick pic niets bijzonders. Vooral jonge vrouwen zijn het slachtoffer van deze fotobombardementen. Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat meer dan de helft van de vrouwen tussen de 18 en 34 weleens een foto van een piemel heeft ontvangen, het overgrote deel was ongevraagd. Een enquête van Linda.nl liet zien dat een kwart van de ruim 3.100 respondenten, vermoedelijk vooral vrouwen, weleens ongevraagd een dick pic heeft gekregen.

Volgens Bressler krijgen in de Verenigde Staten vooral vrouwen met enige (online)bekendheid ongevraagd dick pics, zeker als zij zich openlijk uitspreken over onderwerpen als seks en feminisme. Dit lijkt ook in Nederland het geval te zijn.

Voor sommige bekendere Nederlandse vrouwen is het probleem aan de orde van de dag. De vrouwen die hebben meegedaan aan de MTV-realityshow Ex on the Beach (die grotendeels draait om seks) zeggen bijvoorbeeld allemaal foto’s van piemels te krijgen via sociale media. Sommigen zelfs twintig per dag. In het Net5-programma Ladies Night vertelden schrijfster Stella Bergsma en journalist Milou Deelen, die beiden openlijk spreken over seks en feminisme, die foto’s „all the time” te ontvangen. Ook presentatrice Fidan Ekiz en PvdA-Kamerlid Attje Kuiken zeiden in dat programma ongevraagd dick pics te hebben gekregen.

Welke mannen sturen deze foto’s? En waarom?

Op zoek naar seks

Er zijn verschillende redenen waarom mannen foto’s van hun piemel rondsturen, blijkt uit een onderzoek van vier Canadese psychologen dat deze zomer werd gepubliceerd in The Journal of Sex Research. Het onderzoek spitst zich toe op mannen die ongevraagd foto’s sturen naar vrouwen. Volgens de onderzoekers is de ‘cultuur’ rond dick pics onder mannen die seks hebben met mannen dermate anders dat deze groep apart onderzocht moet worden.

De belangrijkste motivatie is de hoop op seks. Bijna de helft van de 523 respondenten zegt te hopen ook een naaktfoto terug te krijgen of zelfs kans te maken op seks met de ontvanger. Ook zegt een groot deel van de afzenders vrouwen te willen opwinden of met dick pics willen laten zien dat ze seksueel geïnteresseerd zijn. Bijna 22 procent van hen vindt het sturen van dick pics zelfs een „normale manier van flirten”.

Volgens seksuoloog Yuri Ohlrichs, verbonden aan het Kenniscentrum seksualiteit Rutgers, komt deze gedachte voort uit een stokoude mythe: „Dat seks alleen draait om penetratie en het formaat waarmee gepenetreerd wordt.” Deze mythe wordt volgens de seksuoloog al eeuwen bevestigd, van de eerste beeldhouwkunst waarin mannen werden afgebeeld met grote erecties, tot pornografie waarin grote piemels en penetratie meestal centraal staan.

„Het idee is: als ik een stijve pik kan laten zien, gaan alle deuren naar seksueel plezier open”, zegt Ohlrichs aan de telefoon. De jonge vrouwen die die foto’s krijgen, beschrijven dick pics juist het vaakst als smerig, stom of triest. En dus niet als opwindend.

De theorie van Ohlrichs verklaart waarom dick pics ook voor de komst van sociale media al werden verstuurd. „Er zijn verhalen van vrouwen die na een contactadvertentie in de krant geprinte fotootjes van een erectie thuisgestuurd kregen.” De smartphone en internet hebben het (anoniem) maken en versturen van zo’n foto alleen veel gemakkelijker gemaakt, waardoor de dick pic nu op veel grotere schaal voorkomt.

In het echte leven is seksueel overschrijdend gedrag verboden, waarom online niet? Kelsey Bressler

De vaakst genoemde motivaties lijken vooral voort te komen uit onwetendheid of verkeerde inschattingen, maar zo’n 15 procent van de mannen geeft toe obscuurdere redenen te hebben. Van de respondenten van het Canadese onderzoek zegt 7,5 procent opgewonden te worden van het idee dat de ontvanger wordt gedwongen naar zijn piemel te kijken. Meer dan 10 procent zegt dat het versturen van een dick pic een „gevoel van macht” over de ontvanger geeft.

Zo’n 20 procent van de ondervraagde mannen gebruikt dick pics bewust om mensen boos te maken, of omdat zij het grappig vinden. En 5,5 procent van de geënquêteerden zegt zelfs dick pics te sturen om vrouwen te straffen voor het bestaan van feminisme, dat zou beogen mannen hun macht te ontnemen. Een vergelijkbaar percentage zegt „een gevoel van minachting” voor vrouwen te voelen en het daarom „bevredigend” te vinden om hen te confronteren met een foto van hun piemel.

Deze vorm van machtsmisbruik verbaast seksuoloog Ohlrichs niet. „De penis en seks worden helaas altijd al door mannen gebruikt om macht mee uit te oefenen”, zegt hij. Hij maakt de vergelijking met mannen die in ruzies dreigen iemands moeder of zus te „neuken”. Met het versturen van dick pics zouden sommige mannen hetzelfde effect willen bereiken. „Ze willen laten zien: ik kan je dwingen te kijken naar iets wat je misschien helemaal niet wil zien dus ik heb jou in mijn macht.”

Volgens Bressler maakt het niet uit wat de motivatie van een dick pic-versturende man is. Het ongevraagd sturen van een dick pic is volgens haar altijd een vorm van seksueel overschrijdend gedrag, wat de intenties ook zijn. „Je geeft de persoon aan wie je het stuurt niet de kans om in te stemmen, je dringt je aan haar op. In het echte leven is dat verboden, dus waarom online niet?” zegt ze via FaceTime.

‘In alle gevallen intimiderend’

Dick pics krijgen is volgens Bressler in alle gevallen intimiderend en kan voor sommige vrouwen zelfs traumatisch zijn, bijvoorbeeld als iemand seksueel misbruikt is. „Je weet niet wat iemand heeft meegemaakt.”

Lees ook: De-man-heeft-altijd-zin – en andere seksfabels op het hakblok

Het filter dat Bressler samen met een bevriende programmeur creëert, moet vrouwen de macht in handen geven. Bressler wil verschillende mogelijkheden in het filter inbouwen, zodat socialemediagebruikers kunnen kiezen wat er gebeurt als een dick pic binnenkomt. Zo kunnen ze er straks voor kiezen dat de foto automatisch wordt weggegooid en het account van de afzender wordt geblokkeerd, of dat de foto’s alleen geblurd binnenkomen. Het filter is naar verwachting eind van het jaar klaar voor gebruik.

Bressler zegt in gesprek te zijn met verschillende sociale media over haar project, ze wil niet publiekelijk vertellen welke. Zij hoopt dat de techbedrijven het filter zullen integreren in hun sites en apps. Het liefst verkoopt ze haar filter aan Twitter, omdat het probleem op dat medium volgens haar het grootst is. „Twitter is milder op het gebied van vrijheid van meningsuiting en het plaatsen van seksueel expliciete foto’s dan andere sociale media. Ook is het daar makkelijker om een anoniem account aan te maken, wat veel mannen doen om dick pics te versturen.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 2 december 2019