De vereniging Beter Onderwijs Nederland heeft donderdag aangekondigd dat ze gaat procederen tegen een aantal instellingen in het hoger onderwijs die zonder geldig motief op het Engels als voertaal zijn overgegaan. Binnen enkele weken zal advocaat B. Tomlow de dagvaardingen uitbrengen.

De vereniging beroept zich op de wetsbepaling dat het onderwijs en de examens in het Nederlands moeten plaatsvinden, op drie duidelijk omschreven uitzonderingen na. Dan gaat het om een studie die opleidt tot een vreemde taal, een gastcollege van een buitenlandse docent of – ten derde – „indien de specifieke aard, de inrichting of de kwaliteit van het onderwijs dan wel de herkomst van de studenten daartoe noodzaakt”.

Volgens een vorig jaar uitgekomen rapport van de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen over Engels als onderwijstaal wordt „in de praktijk veel en niet altijd met uitgebreide motivering gebruik gemaakt van de uitzonderingsmogelijkheid”. Inmiddels is 23 procent van de universitaire bachelors en 74 procent van de masters Engelstalig.

‘Als een inktvlek’

Aanvankelijk had de vereniging afgewacht, maar „de politiek doet niets”, constateert Ad Verbrugge, voorzitter van Beter Onderwijs Nederland. „Je merkt dat het bestuurlijk uit de hand loopt. Het aantal inschrijvingen groeit. Het gaat als een inktvlek door Europa dat je in Nederland in het Engels kunt studeren tegen een laag collegegeld. Dat geldt niet alleen voor een specifieke studie maar zo’n beetje alles”. Verbrugge wil procederen tegen een aantal instellingen „waar wetenschappelijk en maatschappelijk geen enkele reden is om tot het Engels over te gaan en waar de nadelen van het Engels evident zwaarder wegen dan de voordelen”.

Lees ook: De universiteit gaat aan marktdenken ten onder, schrijft universitair docent Eelco Runia. Waarom hij ontslag neemt bij de universiteit

Ook van universiteiten zelf klinken er kritische geluiden over het snelle tempo van verengelsing. Omdat het hoger onderwijs wordt betaald naar rato van het aantal studenten en diploma’s, is internationalisering lucratief als er weinig Nederlandse studenten zijn. Ruim 12 procent van alle studenten komt uit het buitenland. Driekwart van hen komt uit de EU en zij kosten de overheid evenveel subsidie als Nederlandse studenten. Door de snelle groei daalt de overheidssubsidie per student.

De spanning door internationalisering is te merken bij universiteiten zelf. Rector magnificus Karen Maex van de Universiteit van Amsterdam zei begin januari dat de overheid het universiteiten mogelijk moet maken om meer sturing te geven aan de verhouding tussen Nederlandse en buitenlandse studenten. Een groep moet volgens haar voldoende Nederlandse studenten bevatten. Volgens het Nuffic, de organisatie voor internationalisering, is bij bijna 10 procent van de opleidingen de meerderheid van de studenten buitenlands. Het Nuffic pleit zelf voor een „evenwichtige internationale studenteninstroom”.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 9 maart 2018