Te veel studenten op de universiteit falen. Die zou je meteen moeten wegsturen, zegt Bert van der Zwaan, scheidend rector magnificus van Universiteit Utrecht, vandaag in een interview in Trouw.

“Ik zou in het eerste jaar al tegen studenten willen zeggen: de kans is 95 procent dat jij je studie niet haalt, jij kunt beter naar een andere studie op de universiteit dan wel hogeschool”, aldus Van der Zwaan. “We kunnen statistisch inmiddels heel precies voorspellen hoeveel kans studenten hebben om een master te halen, op basis van de cijfers op de middelbare school voor Engels en wiskunde en het eerste tentamen dat ze hier halen.”

In zijn ogen lopen er te veel studenten rond op de universiteit die geschikter zijn voor het hbo. “Dat zie je ook aan de uitval die we als universiteiten hebben: 25 procent van de studenten stopt met een studie.” Van der Zwaan was de afgelopen zeven jaar de hoogste wetenschappelijke bestuurder van de Universiteit Utrecht. Gisteren hield hij zijn afscheidsrede.

Scepsis

Het pleidooi van Van der Zwaan stuit op scepsis bij studentenorganisaties. “Dit zijn heel zorgelijke uitspraken. Selectie heeft vooral een afschrikkend effect bij studenten met een migratieachtergrond en van wie de ouders niet hebben gestudeerd. Als je een vwo-diploma hebt of een hbo-propedeuse, heb je gewoon de juiste vooropleiding”, zegt voorzitter Tariq Sewbaransingh van de Landelijke Studenten Vakbond (LSVB).

Het Interstedelijk Studenten Overleg (ISO) is eveneens kritisch. “Wij hebben echt een andere visie op wat een universiteit is. Wil je alleen topstudenten binnenhalen, of wil je ook studenten die nu een zes hebben maar met de juiste begeleiding achten halen? Volgens mij is dat laatste veel belangrijker voor de samenleving”, stelt voorzitter Rhea van der Dong.

Selectie van studenten is een gevoelig onderwerp. In de masterfase mogen universiteiten selecteren op basis van bijvoorbeeld cijfers. Studentenorganisaties en politici vrezen dat hierdoor de toegankelijkheid van het hoger onderwijs onder druk komt te staan. In het huidige regeerakkoord spreekt het kabinet zijn zorgen uit over de gevolgen van selectie voor de toegankelijkheid van hoger onderwijs.

Recht

De vereniging van universiteiten VSNU kan zich vinden in de woorden van Van der Zwaan. “Universiteiten moeten de vrijheid hebben om te selecteren. Dat is uiteindelijk in het belang van de opleiding en daarmee in het belang van de student”, aldus een woordvoerder. Hij benadrukt dat universiteiten wel toegankelijk moeten blijven. “En dat zijn ze nu.”

Bij sommige studies, zoals geneeskunde en psychologie, is selectie aan het begin toegestaan omdat er anders te veel mensen in de beroepsgroep komen of omdat een studie te snel groeit. Universiteiten mogen studenten ook al wegsturen als ze niet genoeg studiepunten halen in het eerste jaar.

Die huidige praktijk noemt Van der Dong al vrij streng. “Studenten moeten van meet af aan volop presteren, terwijl het ook veel tijd kost om te wennen aan een nieuwe stad, een nieuwe studie en nieuwe vrienden.”

Lees ook: Basiskennis studenten onder druk door versnippering studies