22 marca 1990 r. nieznani sprawcy zastrzelili w Brukseli dr. Geralda Bulla. Śledztwo nie ujawniło sprawców, ale jest pewne, że Bull zginął z ręki izraelskiego wywiadu

Bull był najlepszym na świecie specjalistą od artylerii

Budował wielkie działo dla Saddama Husajna. Iracki dyktator chciał z niego ostrzelać Izrael

Bull zlekceważył ostrzeżenia Izraela i odrzucił propozycję współpracy. Wyrok na niego wydał, zdaniem izraelskich historyków, osobiście izraelski premier

Jerozolima do dziś nie wzięła odpowiedzialności za atak w Brukseli

Izraelczycy próbowali kupić wiedzę dr. Geralda Bulla. Próbowali go też zastraszyć. On nie ukrywał jednak swoich antysemickich poglądów i zaczął budować największe działo w historii świata. Wtedy do akcji wkroczyli zabójcy.

Dokładnie 30 lat temu, 22 marca 1990 r. tuż po godz. 19, Bull wracał ze spotkania biznesowego do swego mieszkania w brukselskiej kamienicy. A może już wrócił i wszedł do środka, ale nie zdążył jeszcze zdjąć płaszcza, gdy ktoś zadzwonił do drzwi.

Może jeden zabójca, skryty w cieniu klatki schodowej zabił Bulla dwoma strzałami w tył głowy w momencie, gdy włożył klucz do zamka, a może dwóch zabójców strzeliło do niego pięć razy, gdy otworzył drzwi słysząc dzwonek?

Wersje zabójstwa się różnią, ale nie ma wątpliwości, że 62-letni naukowiec zginął na miejscu. Przy ciele pozostał neseser, w którym leżało 20 tys. dol. gotówką. Policja nie znalazła świadków.

Do dziś w belgijskich mediach oraz w książkach ekspertów od tajnych misji Mosadu krążą dwie wersje tego zamachu. Bez względu na szczegóły, obie kończą się jednak tak samo tragicznie dla Bulla.

Wiadomo, że policja nigdy nie wykryła sprawców, a ludzie, którzy znają prawdę o tym, co stało się 22 marca 1990 r., nie mówią niczego publicznie.

Jest jednak w zasadzie pewne, że Bull zginął z ręki zabójców Mosadu. Jak pisze znany historyk izraelskich tajnych służb Gordon Thomas w książce „Szpiedzy Gideona”, decyzję o zabiciu Bulla wydał dwa dni wcześniej, 20 marca, w Jerozolimie, osobiście premier Izraela Icchak Szamir.

Haubica

Bull był Kanadyjczykiem. Od młodości zajmował się aerodynamiką, a pracę doktorską w latach 50. na jednym z kanadyjskich uniwersytetów napisał na temat modeli tuneli wiatrowych.

W latach 70. Bull, już jako uznany na świecie ekspert od artylerii - skonstruował m.in. haubicę kaliber 155 mm z zasięgiem o połowę większym od wszystkich innych haubic tego kalibru - założył firmę Space Research Corp. (SRC), która zajęła się doradzaniem ministerstwom obrony na całym świecie w konstrukcji haubic i armat.

Bull był przekonany, że z czasem zbuduje działo, które będzie w stanie wystrzeliwać satelity na orbitę okołoziemską. To było marzenie jego życia. Potrzebował do tego jednak olbrzymich kwot na prowadzenie badań, dlatego swoją wiedzą dzielił się chętnie, za opłatą, z każdym.

Początkowo jego firma SRC pracowała dla armii kanadyjskiej i amerykańskiej. SRC sprzedawała również nowoczesną amunicję do amerykańskich haubic znajdujących się na uzbrojeniu armii izraelskiej.

Izraelczycy byli zachwyceni pociskami Bulla (dzięki nim skutecznie niszczyli artylerię produkcji radzieckiej używaną przez armię syryjską podczas wojen z Izraelem) tak bardzo, że tę samą amunicję kupili Amerykanie, a Kongres USA przyjął specjalną ustawę przyznającą Bullowi obywatelstwo amerykańskie za zasługi na rzecz bezpieczeństwa USA.

Foto: © Creative Commons

W 1975 r. SRC zaczęła współpracować z armią Republiki Południowej Afryki. I tu rozwiązania inżynieryjne Bulla przydały się bardzo - eksperci wojskowi RPA do dziś twierdzą, że dzięki haubicy kaliber 155 mm Bulla wojsko tego kraju skutecznie prowadziło działania przeciwko radzieckim i kubańskim wojskom w sąsiedniej Angoli.

W drodze do Saddama

Pod koniec lat 70. nowy prezydent USA Jimmy Carter zaostrzył jednak znacznie politykę wobec RPA. Carter przykładał olbrzymią wagę do ochrony praw człowieka i przeprowadził w ONZ kampanię przeciwko polityce apartheidu władz RPA. Mimo przyjętych przez Radę Bezpieczeństwa ONZ rezolucji zakazujących sprzedaży uzbrojenia do RPA, Bull kontynuował współpracę z Pretorią. Tak bardzo lekceważył ostrzeżenia rządu USA, że ostatecznie został aresztowany i spędził nawet pół roku w amerykańskim więzieniu oraz zapłacił kilkadziesiąt tysięcy dolarów grzywny.

Po tych rozczarowaniach Bull przeprowadził się do Belgii, gdzie założył i skąd kierował do końca życia europejską filią swej firmy.

Rozczarowany zachowaniem amerykańskiego rządu, który najpierw traktował go jak bohatera, a potem wtrącił go do więzienia, Bull przeprowadził się do Belgii, gdzie zaczął współpracować z najbardziej represyjnymi rządami na świecie. Zaczął m.in. budować nowoczesne rakiety dla Chin.

Bull odpowiadał za jeden z najważniejszych sukcesów technologicznych armii chińskiej przełomu lat 70. i 80. - poważną rozbudowę, zwiększenie zasięgu i zwiększenie ciężaru głowicy (czyli zwiększenie siły rażenia) chińskiej rakiety ziemia-woda Szang Ju, znanej w NATO pod nazwą Silkworm (ang. Jedwabnik).

Chińczycy szybko sprzedali Jedwabnik Irakowi i Iranowi. Oba kraje skutecznie używały tej rakiety podczas wojny iracko-irańskiej w latach 80. przeciwko sobie nawzajem. W 1987 r. Irańczycy uszkodzili nawet przy użyciu Jedwabnika dwa amerykańskie statki w Zatoce Perskiej.

Zachwycone Jedwabnikiem Bagdad i Teheran zaczęły zabiegać o względy Bulla. Ostatecznie to Saddam Husajn został przyjacielem kanadyjskiego inżyniera, który w połowie lat 80. był już przyjmowany w Bagdadzie z honorami godnymi głowy zaprzyjaźnionego państwa.

W zamian za olbrzymie pieniądze Bull postawił na nogi całą iracką artylerię i zaczął pośredniczyć w zakupach nowoczesnego uzbrojenia w Europie dla irackiej armii. To wtedy Bull znalazł się na celowniku izraelskiego wywiadu, zaniepokojonego planami rozbudowy irackiej artylerii.

Superdziało

Używając sieci europejskich i bliskowschodnich firm Bull organizował przerzut uzbrojenia do Iraku. W jednym z wielu znanych przypadków austriacka firma sprzedała nowoczesne lufy firmie z Jordanii, która sfałszowała wymagane w międzynarodowym handlu bronią certyfikaty ostatecznego użytkownika (czyli dokumenty mówiące o tym, do jakiego ostatecznie kraju trafi sprzedawana broń) i przekazała je Irakijczykom. Ostrzeżeni przez Amerykanów i Izraelczyków Austriacy wiedzieli, że certyfikaty są nieprawdziwe, ale mimo to przymknęli oko.

W 1988 r. Bull przekonał Saddama do rozpoczęcia projektu zbrojeniowego, który mógł zmienić układ sił na Bliskim Wschodzie, ale który ostatecznie stał się bezpośrednią przyczyną wydania wyroku śmierci na inżyniera.

Projekt „Babilon” zakładał budowę tzw. Superdziała: wielkiej haubicy z lufą o długości 148 m i wadze 32 ton. Według planów Bulla haubica mogłaby wystrzeliwać zbudowane na bazie rakiet Scud pociski z ładunkiem chemicznym, biologicznym lub nuklearnym na odległość ponad 2 tys. km, czyli wystarczającą, by uderzyć w dowolny cel w Izraelu i Iranie. Bull wierzył, że będzie w stanie zbudować działo, które może z Iraku sięgnąć Londynu.

Saddam wydał rozkaz zbudowania trzech takich Superdział i przeznaczył na ten cel 20 mln dol. (odpowiednik 40 mln. dol. dziś). 1 mln dol. miał z tego otrzymać sam Gerald Bull.

Bull zorganizował całą siatkę firm w Europie, które budowały części niezbędne do konstrukcji Superdział. Kluczowe były tu stalowe części lufy. Ponieważ międzynarodowe przepisy i ograniczenia NATO nie pozwalały już wówczas na sprzedaż nowoczesnego uzbrojenia do Iraku, Bull kłamał i przekupywał managerów znanych fabryk zbrojeniowych w Europie. Stalownie m.in. z Wielkiej Brytanii, Włoch i Szwajcarii budowały więc „fragmenty rur”, „podzespoły do przemysłowej produkcji mleka w proszku” i inne wymyślone produkty, oficjalnie dla irackiego ministerstwa przemysłu.

Foto: © Creative Commons

Mosad prowadził już wówczas szczegółowy program śledzenia Bulla i jego współpracowników. Razem ze służbami specjalnymi m.in. Włoch i Wielkiej Brytanii, Izraelczycy krok po kroku składali plan SRC. Wiedzieli już np., że Bull zdążył przeprowadzić udane testy Superdziała na poligonie pod Mosulem.

W lutym 1990 r. dzięki współpracownikom w Brukseli zdobył całość planów Projektu „Babilon”. Nie było już wątpliwości, że Bull buduje dla Saddama broń, dzięki której iracki dyktator chce zaatakować Izrael.

Propozycja

Oficerowie Mosadu, który wcześniej wysyłał Bullowi ostrzeżenia w anonimowych, ale pełnych poufnych szczegółów projektu listach, spotkali się z Bullem proponując mu olbrzymią kwotę pieniędzy w zamian za odstąpienie od Projektu „Babilon”. Wiele wskazuje na to, że Waszyngton, zawstydzony brakiem reakcji na lata współpracy Bulla z Chinami i Irakiem, sfinansował tę propozycję. Bull ją odrzucił mówiąc wprost Izraelczykom, że życzy ich krajowi jak najgorzej.

20 marca 1990 r. premier Szamir zatwierdził plan Mosadu zabicia Bulla. Tego samego dnia do Brukseli wyruszyła pięcioosobowa ekipa Kidonu, czyli odpowiednika wojskowych sił specjalnych w Mosadzie.

23 marca, kilkanaście godzin po zabójstwie, do brukselskiej siedziby SRC ktoś podrzucił list. Jak pisze w swej książce „Powstań i zabij pierwszy” izraelski dziennikarz Ronen Bergman, anonimowy autor ostrzegał w liście pracowników SRC, by nie przychodzili do pracy, jeśli chcą żyć. Do listu dołączone były wykonane sekundy po zamachu zdjęcia zwłok Bulla, w tym zbliżenie jego głowy po trafieniu dwoma pociskami.

Pracownicy zrozumieli sygnał, firma przestała działać i kilka miesięcy później została zlikwidowana. Dwaj synowie Bulla, którzy pracowali w SRC, zaczęli się ukrywać i pozostali w ukryciu przez następne lata.

Dwa miesiące po śmierci Bulla służby specjalne kilku krajów zaczęły skoordynowaną akcję aresztowania współpracowników Projektu "Babilon". Kilku managerów stalowni, które produkowały „rury do produkcji mleka w proszku”, zostało zatrzymanych. Większość nie trafiła do więzienia, bo żadnemu rządowi nie zależało na rozdmuchiwaniu afery Superdziała - zbyt wielu urzędników wykazało się w tej sprawie co najmniej niefrasobliwością.