LA PALESTINAJ flagoj klakas en la vento en la ĉef-aleo de la universitato de Birzeit, en la periferio de Ramalaĥo, urbo aŭ sidejo de la Palestina Instanco. Ne malproksima de la koloneto, kiu honoras la dudek ok studentajn „martirojn” de la universitato, ĉiuj mortigitaj de la israela armeo, irantaro ekmoviĝas. Membro de la ordoservo iras de unu kvadrato al alia. Sub la atako-kasko kun kaŝita vizaĝo kaj vestita per kamufla uniformo kun grenadoj kaj eksplod-zono, li donas la ritmon al junulinoj kaj junuloj en olivkoloraj drelikaj vestaĵoj, la vizaĝon maskita per keffieh. Ĉiuj skandas sloganojn glore al la armita rezistado. Ili svingas standardojn kun la koloroj de la Fataĥo omaĝante la forpasintan prezidanton Jaser Arafat (1929-2004), kaj banderolojn kiuj salutas la memoron de la ŝejko Aĥmet Jasin (1937-2004), la fondinto de la Movado de Islama Rezistado (Hamaso). La organizantoj de tiu parado apartenas al la junulara movado de la Fataĥo (Ĉabiba), la partio de la prezidanto Maĥmut Abbas. Ili insistis por ke la kunveno celebru la du grandajn palestinajn politikajn frakciojn, kiuj nur pene realigas sian interkonsenton pri „repaciĝo”. Subskribita en oktobro de 2017, ĝi devas turni la paĝon post pli ol dek jaroj da rivaleco kaj da fratomurdaj alfrontiĝoj. Studentoj pri sociscienco, starante iom fore, observas la scenon severmiene. „Tio estas nur folkloro, diras Rami T. [1], 20-jara. Jen kion la Fataĥo kaj la Palestina Instanco proponas al la junularo : simbolajn gestumadojn. Tio estas ĉio alia ol serioza politika agado. La reĝimo ne volas impulsi kolektivan mobiliziĝon, kiu povus reale porti fruktojn. Ĝi timas, ke politikiĝo de la junuloj kondukas unue al ribelo kontraŭ ĝi.” Dum 70 elcentoj de la loĝantaro estas malpli ol 30-jaraj, la politikiĝo de la junularo estas tre delikata temo por la palestinaj gvidantoj, kies legitimeco estas pli kaj pli kontestata. Antaŭ la interkonsentoj de Oslo, en 1993, kaj la starigo de la Instanco, la Alta Konsilantaro por la Junularo kaj Sporto, instanco ligita kun la Organizaĵo de Liberigo de Palestino (OLP), certigis la ideologian edukadon , nome per la organizado de feriaj tendaroj kaj de libervola laboro. En 1993 ministrejo pri junularo kaj sporto stariĝis por „doni al la junuloj la povon agi ekonomie, socie kaj politike”. Kun la fluo de la tempo la edukado de kadruloj estis forlasita kaj la ministrejo estis suspendita en 2013, ĉar la Alta Konsilantaro rekomencis tiun servon sub la egido de s-ro Abbas. Por Jusef M., 22-jara, ankaŭ studento pri sociscienco, „la Palestina Instanco volas malproksimigi la junulojn de aŭtenta agado, kiu ĉeestas loke, kaj malebligi la ellaboradon de novaj agmanieroj sur politika nivelo. Nu, ekde la komenco de la nulaj jaroj kaj la fiasko de la Oslo-procezo la junularo malhavas orientilojn. Ni koleras. Okazis nenia politika gajno por nia popolo. La divido inter la Fataĥo kaj la Hamaso indignigas nin. La [israela] okupado estas konstanta realaĵo. Ni spertas ĝian perfortecon ĉiutage. Nia socia kaj ekonomia situacio restas provizora. Ĉiuj kondiĉoj estas donitaj por ke naskiĝu grandskala mobiliziĝo”. Kiam la Instanco volas silentigi la kontestadon La junuloj estas „la unuaj viktimoj de la batalo kontraŭ la okupado, koncerne mortintojn, vunditojn, arestojn kaj malliberigojn”, montras ĵusa studaĵo [2], kaj, el la 95 palestinanoj mortigitaj de la israela armeo aŭ de la koloniantoj en 2017, kvindeko estis malpli ol 25-jara. [3] Sed ili estas ankaŭ plene frapitaj de la malfacilaĵoj de la ekonomio, kun senlaboreca kvoto taksita je 27 elcentoj (18 elcentoj en Cisjordanio, 42 elcentoj en Gazao), do unu el la „plej altaj de la mondo”, „de amplekso tre malofte atingita (…) post la Granda Depresio”, laŭ la Unuiĝinta Naciaro. [4] Proksimume triono el la 15-29-jaruloj estas senlaboraj en Cisjordanio (56 elcentoj en Gazao), kaj tiu proporcio altiĝas al preskaŭ la duono de la virinoj, kiuj estas la plej multaj junaj diplomitoj. Naciskale nur 40 elcentoj de la junaj palestinanoj estas integritaj en la labormerkato. Kvankam la kvoto de universitata lernado estas unu el la plej altaj en la araba mondo (44 elcentoj laŭ la Unesko), la studentoj havas nur tre malmultajn profesiajn laboreblecojn post la akiro de sia diplomo. Tre granda nombro inter ili devas turni sin al la nigra merkato, kie ili tre ofte ricevas pli malaltan salajron ol la minimuma difinita de la Palestina Instanco (2,40 dolaroj hore, do 2 eŭroj) kaj disponas pri nenia sociala protekto. Huda A., 20-jara, studas ĵurnalismon ĉe la universitato de Betlehemo, peco de verdaĵo sur la altaĵo de urbo obstrukcita , kien alfluas la busoj de turistoj el Israelo por mallonga vizito al la preĝejo de Naskiĝo. Tiu katolika establo akceptas 3.500 studentojn, el kiuj tri kvaronoj estas islamanoj kaj proksimume 80 elcentoj inaj. Huda devenas el Orient-Jerusalemo, kie la superaj palestinaj lernejoj estas malpermesataj de Israelo, bezonas ĉiutage tri horojn por veturi alen kaj reen inter la universitato kaj la Sankta Urbo, tamen nur ses kilometrojn fora, pro la israelaj baraĵoj. Ŝi priskribas situacion, kiu ne ĉesas malboniĝi : „La okupado pezas sur niaj studentaj vivoj. Ĝi diktas al ni niajn decidojn, ekzemple tiun de la universitato kie ni deziras studi. Se oni loĝas en Jerusalemo, oni pripensas dufoje antaŭ enskribi sin en Birzeit aŭ en Nablus, eĉ se nur pro la limigo de movlibereco trudata de Israelo. [5] Sed la universitato restas kokono, kiu ne instruas nin politike por alfronti tiun situacion. Por niaj pliaĝuloj, iri en universitaton signifis elekti partion kaj engaĝiĝi en ties agado. Tio jam ne okazas hodiaŭ.” Multaj renkontitaj studentoj kaj instruistoj bedaŭras, ke nek la Fataĥo nek la Hamaso havas politikan projekton kapablan mobilizi la junularon kaj favori la aperon de elitoj kapablaj anstataŭi la kapon de elĉerpita nacia movado. Tiun riproĉon ni poste plurfoje reaŭdis. En la universitato de Betlehemo ekzemple, kie partopreni en mateno de liberaj agadoj ebligas mezuri la ambiguon de la situacio. Unuflanke, en ombra korto, proksimume ducent gajmienaj kaj bruantaj studentoj partoprenas en ludo de demandoj-respondoj skandataj laŭ la sono de okcidentaj kanzonoj aŭ de libana popmuziko. Aliflanke, en malmulte okupata amfiteatro en studema etoso trideko da personoj sekvas debaton pri la disputata leĝo pri elektronika krimeco, kiun la Palestina Instanco adoptis en junio de 2017. Tiu teksto, oficiale destinita por reguligi la uzadon de Interreto kaj de la sociaj retoj, ebligas malliberigi ĉiun civitanon kies skribaĵoj atencas „kontraŭ la integreco de la ŝtato, la publika ordo kaj al la interna aŭ ekstera sekureco de la lando”, aŭ minacas „la nacian unuecon kaj la socian pacon” [6]. Tiu leĝo, kiun granda parto de la civila socio konsideras kontraŭa al la fundamentaj rajtoj, celas silentigi kaj puni la ĵurnalistojn kiuj malestimas la reĝimon, la oponantojn, sed ankaŭ la aktivulojn kaj la junulojn, tre aktivajn en la sociaj retoj, kie la kritikoj kontraŭ la potenco pluvas. Pri tio atestas la preterpasa aresto, fare de la palestinaj sekurecoservoj, de s-ro Issa Amro, respondeculo de „La Junularo kontraŭ la kolonioj”, movado en Hebrono (Al-Ĥalil), kiu en Facebook estis publike kritikinta la areston de ĵurnalisto alvokinta al demisio de s-ro Abbas. S-ro Amro estis jam arestita de la israela armeo en februaro de 2016 post organizi pacan manifestacion kontraŭ la koloniado. [7] Nabd, movado kontraŭ la okupado kaj kontraŭ la koloniado Jasir D., 23-jara, enskribita en kurso pri ĵurnalismo, estas unu el la iniciatintoj de tiu debato. Li ne miras pri la manko de intereso de la studentoj por temo, kiu tamen koncernas ilin unuavice, nek pri la foresto de popola mobiliziĝo kontraŭ tiu teksto. „Niaj gepatroj estas incititaj de la registaro enŝuldiĝi por konsumi [8] kaj pro tio hezitas kontesti la establitan ordon. La junuloj siavice, iliaj vivkondiĉoj estas tiaj, ke ili volas ankaŭ amuziĝi. Do, oni donas al ili la iluzion ke ili povas fari tion kiel ie ajn aliloke. Tio ne signifas, ke ili ne havas politikan konscion ; sed ili ne rekonas sin en iu el la ekzistantaj partioj.” Laŭ studaĵo de referenco, 73 elcentoj de la 15- ĝis 29-jaraj palestinanoj asertas, ke ili apartenas al neniu partio kaj esprimas grandan malfidon pri la institucioj. [9] Manal J., 22-jara, studentino pri komunikaj sciencoj, sekvis la tutan debaton. Ŝi aplaŭdis la verkiston kaj kronikiston Hamdi Fraj, kiam li mallaŭdis „libermortigan leĝon, kiu celas silentigi la disidentajn voĉojn” kaj ne kaŝas sian koleron, kiam advokato proksima al la potenco asertas, ke „la malfacila situacio [de la palestinanoj] postulas reteniĝemon kaj senton de respondeco, ĉar totala esprimlibereco estas nek ebla nek dezirinda”. Ĉu ŝi sentas sin preta ankaŭ agi politike ? Ŝi donas ĝenatan respondon : „Mi estas decidita fari tion, sed tio ne estas simpla. Ekzistas regulo, kiun ĉiuj junuloj konas : fari politikon, tio signifas, pli aŭ malpli frue, iri en malliberejon, ĉu israelan, ĉu palestinan. Por virino tio povas havi dramecajn efikojn. Trans la korpaj kaj moralaj sekvoj de mallibero, oni riskas neniam povi trovi edzon, ĉar nia socio restas tre konservativa, kaj ĉiaj onidiroj povas ruinigi la reputacion de virino kiu estis en malliberejo.” Ne ĉiuj arestitaj virinoj ĝuas la saman internacian komunikilan atenton kiel Ahed Tamimi, 16-jarulino, malliberigita en decembro de 2017, ĉar ŝi puŝis du israelajn soldatojn. Ekde 1967 proksimume 800 000 palestinanoj de la okupataj teritorioj estis metitaj en malliberejon fare de la israelanoj, do du plenkreskaj viroj el kvin – ofte sub la reĝimo de administra malliberigo, sen kulpigo nek proceso. El tiuj 800 000 oni nombras dek kvin mil virinojn. Proksima de la ekstrema maldekstro, Wissam J., 26-jara, en la fakultato de socisciencoj en Birzet, ankaŭ spertis la malliberejon, same kiel multaj studentoj de la universitato, kiu estas konsiderata unu el la forĝejoj de la politikaj aktivuloj en Palestino (preskaŭ sesdek el ili estas aktuale arestitaj de Israelo, kaj proksimume okcent estis arestitaj de la armeo en la lastaj dek du jaroj). Li estis liberigita en 2015, post pasigi tri jarojn en la israelaj karceroj – kio signifas saman tempon da postrestinteco en liaj studoj. Kial li estis malliberigita ? „Mi estis arestita kaj kondamnita pro « politika aktivismo »”, respondas li al ni kun diskreta rideto, sen eniri detalojn. Same kiel liaj studkolegoj Rami kaj Jusef, Wissam aktivas en la Nabd („batado” en la araba), movado de batalantaj junuloj kontraŭ la israelaj okupado kaj koloniado, „sed ankaŭ kontraŭ la Instanco, la politika divido interpalestina kaj la « normaligo » kun Tel-Avivo, kiun certaj NRO [neregistaraj organizaĵoj] kaj eminentuloj disvolvas”, akuzas Jusef. Naskita en Ramalaĥo en 2011, en la sekvo de la popola kontestmovado lanĉita de la Kolektivo de la 15-a de marto por alvoki al nacia unueco fronte al Israelo, Nabd deklaras sin „sendependa de la grandaj partioj”, li klarigas al ni, kaj aldonas : „Sed ni ne agas kontraŭ ili, eĉ se ni situigas nin ekster la tradicia politika kadro, kiu montris siajn limojn.” La movado, konata kiel „maldekstra”, kiel Rami konfesas al ni, kaj de kiu certaj membroj ankaŭ venis el la islamisma movado, disvastiĝis en pluraj urboj de Cisjordanio kaj provas teksi ligojn kun la junuloj de Gazao. Li ankaŭ emfazas la popolan edukadon kaj agadas por la „realproprigo de la palestinaj identeco, historio kaj kolektiva memoro, minacataj de la dispecigo de la socio, kiuj favoras la novliberala politiko de la Instanco, sub la influo de la Monda Banko kaj de la okcidentanoj”. La membroj de Nabd volas cetere lukti kontraŭ la fragmentigo de la teritorio kaj eviti ke la disigo inter la grandaj urboj de Cisjordanio – sen forgesi la izolitecon de Gazao – definitive ankros la bildon de „insularo de aŭtonomaj urboj” en la palestina imagaro. „Ni proponas ankaŭ kulturajn kaj artajn aktivecojn. Ekzemple migranta teatro-grupo estiĝas en la tendaroj de rifuĝintoj, por revivigi la popolan kulturon de la lando”, aldonas Wissam. Proponi kolektivan horizonton al la „Oslo-generacio” „Tiuj membroj volas fari politikon « alie », analizas Sbeih Sbeih, palestina socisciencisto kaj esploristo ĉe la universitato de Ajkso-Marsejlo, kiu proksime sekvas la evoluo de tiu movado. Al la retoriko de niaj gvidantoj pri la « ekonomia disvolvado », la « konstruado de la ŝtato » kaj la « paco » ili kontraŭmetas modelon de rezistado – kontraŭ Israelo, sed ankaŭ sur ekonomia, politika, edukada kaj kultura niveloj – nome de supera celo, la liberigo de la tuta Palestino. Pro tio ili estas en la celilo de la israelaj instancoj kaj en tiu de la sekureco-servoj de la Instanco, kiel ĉiuj, kiuj dubindigas la ĝisnunan ordon.” La israelanoj en tio ne trompiĝis : unu el la fondintoj de Nabd, arestita lastan jaron, estas daŭre inter kradoj, kun la statuso de „administra arestito”. Bassel Al-Araj, proksima de la movado, siavice estis mortigita de la israela armeo en Al-Bireh (Ramalaĥo) la 6-an de marto 2017, fone de longa pelĉasado. Tiu 33-jara apotekisto devena el Al-Walajaĥ (Betlehemo), tre aktiva en la kontestado, sed ankaŭ en la aranĝoj de popola edukado, estis mallonge antaŭe liberigita de la fortoj de palestina sekureco, kiuj en aprilo de 2016 akuzis lin je „preparo de teroristaĵo”, kaj poste malliberigita dum ses monatoj. Lia morto estas altgrade la frukto de la sekureca kunlaborado inter la palestinaj informservoj kaj iliaj israelaj kolegoj, tre fifama ĉe la loĝantaro de la teritorioj. [10] Nabt tute ne estas la sola organizaĵo de junuloj aktiva en Palestino. Sen nombri la aliĝojn al klasikaj asocioj (sporto, kulturo, solidareco …), proksimume 40 elcentoj de la 15- ĝis 29-jaruloj partoprenas en simila movado, kaj en la lastaj jaroj aperis multaj kolektivoj, komitatoj kaj asocioj, kies slogano estas „la unueco de la palestina popolo”, kiel Gaza Youth Breaks Out (GYBO) aŭ Jabal Al-Mukabir Local Youth Initiative. Kreita en la jaro 2010 de gazaj bloguloj, la unua atakas samtempe la israelan okupadon, la korupton de la politikaj respondeculoj kaj la senzorgemon de la precipaj partioj. La dua, en Orient-Jerusalemo, famiĝis per organizado, la 16-an de marto 2014, de homa ĉeno ĉirkaŭ urbomuroj de la Sankta Urbo por protesti kontraŭ la juda koloniado kaj por reaserti la palestinan identecon. „Nia generacio volas novigi. Ĝi volas repensi la tradician politikan dialogon kaj tio klarigas la svarmon da iniciatoj, kiuj miksas kulturon, socialon, politikan engaĝiĝon kaj arton”, analizas Karim Kattan, esploristo kaj verkistoj devena el Betlehemo. Membro de la projekto El-Atlal („la ruinoj”), kiu instigas junajn artistojn, esploristojn kaj verkistojn, ĉu palestinajn aŭ eksterlandajn, labori loĝante en Jeriĥo, li estas konvinkita, ke kreado „estas parto de la novaj manieroj de mobiliziĝo”. Tio ebligas ankaŭ, laŭ li, repensi la ligojn de solidareco inter okcidentanoj kaj palestinanoj. „La tempo de la NRO, kiuj pasigis tri monatojn ĉe ni kaj kiuj revenas kun la sento esti plenumintaj sian devon, tiu tempo jam pasis. La eksterlandanoj – nome francoj – ne plu venu por « okupiĝi pri ni », sed por labori kun ni. Kaj por lerni de ni same kiel ni lernu de ili.” Sed kia estas la efiko de tiuj movadoj, ilia pezo en la socio ? Laŭ Abaher El-Sakka, profesoro pri sociscienco en Birzeit, „oni ne trotaksu ilian influon, relative limigitan pro la malgranda spaco, en kiu ili povas agadi, la blokadoj ligitaj al la strukturoj de la potenco kaj, kompreneble, pro la israela subpremado. Sed movadoj kiel Nabd povas krei energion kaj prepari la terenon por estontaj gravaj socipolitikaj ŝanĝoj. Certas ke ili proponas solvon por kolektiva engaĝiĝo al la junaj palestinanoj, kiuj seniluziiĝis pro la foresto de perspektivoj kaj pro la maleblo ludi decidan rolon en la socio. Multaj el tiuj junuloj, kiuj sentas sin lasitaj al si mem, bloke reĵetas ĉiujn partiojn kaj retiras sin en sin mem, kun la risko ke iuj el ili turnas sin al perfortaj agoj.” Tio okazis nome dum la leviĝo de 2015-2016, dum kiu multiĝis izolitaj atakoj, ofte per simpla tranĉilo, kontraŭ la israelaj soldatoj kaj koloniantoj en la okupataj teritorioj. Tiuj atakoj plejparte fariĝis de junuloj malpli aĝaj ol 25 jaroj, sendependaj de partioj kaj sen deklaro de farinto. [11] Ili sekvigis sovaĝan subpremadon, kun 174 palestinanoj mortigitaj inter oktobro 2015 kaj februaro 2016. Pri tiuj agoj de malespero multaj el niaj interparolantoj diras, ke ili komprenas ilin kaj rifuzas kondamni ilin. [12] Anissa D., 25-jara, vivas en la rifuĝinto-tendaro de Jenin, kie 70 elcentoj de la dek tri mil loĝantoj estas senlaboraj. Kiel infano ŝi spertis la israelan ofensivon de aprilo 2002 kontraŭ la tendaro, kiu mortigis oficiale kvindek du homojn inter la palestinanoj (almenaŭ ducent laŭ la loĝantoj). Sen kvalifiko, ŝi laboras kiel mastrumistino en hotelkomplekso norde de la urbo, kies klientoj estas precipe palestinanoj el Israelo. Ŝi konfesas, ke ŝi ofte pensas uzi perforton. „Mi bridas min, ĉar mi scias, ke la israelanoj punos mian tutan familion kaj ĉar ĉia nia ribelo estis pagita altpreze. Sed mi tute ne eltenas la sorton de mia popolo. Mi ne povas malribeli. Mi admiras tiujn, kiuj donis sian vivon por nia afero.” Por Huda, studantino pri ĵurnalismo en Betlehemo, „la individuaj atakoj kontraŭ la soldatoj ĉe la bariloj estas rimedo kiel aliaj por rezisti al la okupado, por meti perforton kontraŭ la perforto praktikata de Israelo.” Jusef, de Birzeit, siavice opinias, ke „tiuj ekstremaĵoj estas la frukto de giganta frustro vide al la eternigo de la koloniado, al la ĉiutagaj ĉikanadoj ĉe la kontrolejoj kaj al la komplete ŝtopita horizonto.” Tian vidpunkton esprimas antaŭ ni, pli abrupte, Mohsen B, dudekjara vendisto en nutraĵvendejo de la malnova urbo Napluso : „Ekde mia naskiĝo la israelanoj permesis al mi unu solan fojon iri al Jerusalemo, kaj mi sentas min kvazaŭ strangolata ĉi tie, enfermita en mia propra lando. Mi ne havas ŝparaĵojn, nek virinon, kaj mi ne faris superajn studojn. Mi oferis min por la patrujo restante ĉi tie, sed nun mi deziras nur unu aferon : foriri eksterlanden. Aŭ tion, aŭ ĵeti min sur soldaton ĉe barilo …” Kiel la plimulto el niaj interparolintoj, Mohsen havas nenian simpation por armitaj movadoj kiaj Al-Kajdo aŭ la Organizaĵo de Islama Ŝtato (OIŜ). En Hebrono, beton-muroj kaj detektaj portikoj Por Majdi A., 28-jara figuro de la rifuĝinto-tendaro de Deiŝeĥ, en Betlehemo, la ekzilo ne estas opcio. Tiu tendaro, unu el la plej grandaj de Cisjordanio, kie vivas dek kvin mil homoj, ebligas plene mezuri la senlaborecon de la junularo. „Deiŝeĥ estas en la celilo de la israela armeo, kiu tre ofte invadas ĝin, kiel la plej multajn rifuĝintejojn, klarigas al ni Majdi. La plej multaj arestitoj estas junuloj, akuzitaj alvoki al perforto en Facebook aŭ ĵeti ŝtonojn kontraŭ la soldatoj. Pli ol cent estis vunditaj en la kolizioj dum la ses lastaj monatoj. Oni nombras cetere du mortintojn 21- kaj 18-jarajn, [en 2017] kaj proksimume okdek knabojn handikapitaj, intence celitajn al la kruroj.” Kiam ni demandas lin pri la minacoj, kiuj pezas sur la junuloj, kiuj oponas la okupadon aŭ la politikon de la Instanco, li senorname respondas : „Ni ne povas protesti aŭ politike agi alie ol kontrolate de la potenco ; ni suferas premojn de ambaŭ flankoj. La sola solvo estas engaĝiĝi pace. Mi ekzemple decidis resti ĉi tie, ne iri eksterlanden, kaj agadi favore al la komunumo per socialaj kaj kulturaj agadoj. Mi restos ĉi tie por defendi niajn rajtojn, eĉ se mi devas ĉe tio lasi mian vivon.” Se resti en Palestino estas ago de rezistado en la senco de la sumudi („tenaco” en la araba), reveni tien estas tute sama. Tion opinias Maher L., 26-jara komercisto en la malnova urbo de Hebrono, kelkcent metrojn de la tombokelo de la patriarĥoj (aŭ moskeo Ibrahim). La palestina loĝantaro de la historia centro duoniĝis en la lastaj dudek jaroj. La ses mil restantaj loĝantoj estas submetitaj al konstanta premado de okcent koloniantoj aparte agresemaj kaj de proksimume tri mil soldatoj. Betonmuroj, kontrolejoj, turnpordoj por filtri la pasadojn, kontrolfilmiloj kaj portikoj kun metaldetektiloj instalitaj de la israela armeo, kradretoj metitaj de la komercistoj por protekti la malmultajn butikojn ankoraŭ malfermitajn kontraŭ objektoj kaj malpuregaĵoj ĵetataj el la etaĝoj fare de koloniantoj, palestinaj domoj damaĝitaj de tiuj lastaj : vivi ĉi tie estas infero. Maher, kun vizaĝo maljuniĝinta, rekonas tion, sed diras, ke li ne volas plu forlasi sian landon post esti eksterlande dum tri jaroj. „Mi ekziliĝis en Germanujo, sed la revoko al mia naskiĝlando estis pli forta. Mi povus ree foriri. La koloniantoj kaj la organizaĵoj, kiuj subtenas ilin, instigas nin fari tion ; iuj eĉ proponas monon. Tio estus orpluvo : mia komerco estas mortonta, ĉar maloftegas la aŭdaculoj kiuj riskas veni ĉi tien por fari siajn aĉetojn ĉe ni. Sed mi vendos neniam kaj mi restos ĉi tie, kio ajn okazos. Mi atendas. La tempo ne estas nia malamiko.” Akram BELKAÏD kaj Olivier PIRONET.