Geert Wilders (PVV)en Premier Mark Rutte tijdens de tweede dag van de Algemene Politieke Beschouwingen. Beeld ANP

Tweede Kamervoorzitter Arib deed vrijdagochtend alsnog wat zij volgens velen woensdag al had moeten doen: haar collega’s oproepen tot het kuisen van hun taalgebruik. Het begin van de Algemene Politieke Beschouwingen ging gebukt ­onder nutteloze, ordinaire straatruzies (‘rot zelf lekker op’) en persoonlijke aanvallen onder de gordel (Wilders versus Pechtold). Gelukkig ging het vrijdag een stuk beter.

Zeker zo belangrijk was de overdaad aan dedain jegens het debat zelf: VVD-fractieleider Klaas Dijkhoff die inhoudelijke vragen afdeed als ‘Haags gezever’ en vooral Forum voor Democratie-leider Thierry Baudet die het debat uit desinteresse eerst grotendeels links liet liggen en daarna in zijn eigen bijdrage liet weten waarom. Hij zag de bijeenkomst als een ‘keuvelsessie’, een ‘idiote tijdsverspilling’, een ‘schijndebat’, en dat ­alles onder ‘de schijn van representatie, de schijn van democratie’.

Dat was niet alleen een karikatuur van het debat, waarin wel degelijk urenlang inhoudelijk werd gedebatteerd over het klimaat, de pensioenen, de koopkracht en de sociale zekerheid, maar ook een uiting van een alarmerende tendens die Geert Wilders eerder al inzette met zijn aanval op het ‘nepparlement’. Zolang er nog geen betere staatsvorm is gevonden dan de vertegenwoordigende democratie, dienen de volksvertegenwoordigers hun uitverkoren positie te gebruiken om de regering te controleren, kritische vragen te stellen, argumenten uit te wisselen en zodoende hun invloed aan te wenden. Een fractievoorzitter als Baudet die het debat mijdt en zijn kiezers voorhoudt dat het toch allemaal geen zin heeft in Den Haag maakt zich schuldig aan precies datgene wat hij zijn collega’s verwijt: ondermijning van de parlementaire democratie.

Verreweg het grootste deel van de Kamer probeerde er gelukkig wel wat van te maken deze week, al bleek eens te meer dat het derde kabinet-Rutte vooralsnog een ongrijpbare ploeg is. De miljardeninvesteringen in het onderwijs, defensie, de zorg en de politie zijn volgens velen in de oppositie te karig maar geen reden voor obstructie. Datzelfde geldt voor de koopkrachtstijging.

Bij gebrek aan zichtbare voortgang bij de grote ­ambities uit het regeerakkoord – het klimaatbeleid, de pensioenhervorming en de modernisering van de ­arbeidsmarkt – moet de oppositie het voorlopig doen met massief verzet tegen de afschaffing van de dividendbelasting. Zolang het kabinet daar geen concrete daden tegenover zet, blijft dat in dit hele parlementaire seizoen de achilleshiel, met grote gevolgen voor de waarderingscijfers van dit kabinet. Rutte en zijn collega’s kunnen erover klagen, maar ze hebben vooral in eigen hand of ze zich nog weten te bevrijden van de valse grondtoon die het kabinet nu begeleidt.

Intussen viel het op dat de kern van het begrotingsbeleid zo goed als onbesproken bleef. Bij alle zonnige berichten die het kabinet deze week verspreidde, hebben het Centraal Planbureau en de Raad van State fundamentele kritiek: er worden in deze jaren van voorspoed geen buffers opgebouwd, op de lange termijn ­lopen de overheidsfinanciën gewoon weer uit de rails en de groei van de arbeidsparticipatie en de arbeidsproductiviteit vlakt af.

Die kritiek vond geen enkele weerklank op het Binnenhof, ook niet bij de oppositie. Minister Hoekstra van Financiën heeft van deze Tweede Kamer niets te vrezen. Dat is iets om te onthouden voor bij de volgende economische crisis, als nieuwe bezuinigingen weer als ‘onontkoombaar’ worden opgediend. Verder vooruitkijken dan één kabinetsperiode blijkt voor het grootste deel van de politiek nog steeds te veel gevraagd.