Od miesięcy w mediach słyszymy o "strefach wolnych od LGBT". Aktywiści Kuba Gawron, Paulina Pająk i Paweł Preneta monitorują działania lobbingowe w samorządach, przygotowali także listę miejsc, gdzie podjęto już uchwały. Informacje zebrali w interaktywnym "Atlasie nienawiści", który pokazuje, gdzie osoby LGBT+ mogą spotkać się z niechęcią i są jawnie wykluczane ze swoich społeczności. W styczniu 2020 dołączyło województwo łódzkie. Tzw. strefy wolne od LGBT to już 30 proc. Polski. Dlaczego radni gmin, powiatów i miast tak bardzo obawiają się równości?

Samorządowcy, którzy w kolejnych regionach Polski przyjmują uchwały przeciwko LGBT+ uzasadniają swoje obawy chęcią powstrzymania „rewolucji kulturowej, która godzi w wolność słowa, niewinność dzieci, autorytet rodziny i szkoły oraz swobodę przedsiębiorstw”, wpisując się w ten sposób w polityczną nagonkę na społeczność LGBT+. Jakie mogą być konsekwencje tych działań pytamy Kubę Gawrona, autora mapy "Atlas nienawiści" i współorganizatora rzeszowskiego Marszu Równości i aktywistę, który śledzi działania lokalnych polityków w zakresie przyjmowanych dyskryminujących ustaw.

- Obawiamy się, że te samorządowe rezolucje, podobnie jak w Rosji, są wstępem do próby uchwalenia ich krajowego odpowiednika. Rosyjska ustawa o zakazie "propagandy homoseksualizmu" była poprzedzona przyjmowanymi przez siedem lat, od 2006 do 2013 roku, regionalnymi zakazami w obwodach riazańskim, archangielskim, kostromskim, magadańskim, nowosybirskim, krasnodarskim, samarskim, republice Baszkortostanu oraz w Petersburgu. Te regiony obejmują 17% populacji Rosji. Polskie województwa, które przyjęły uchwały przeciwko "ideologii LGBT" - lubelskie, podkarpackie, świętokrzyskie i małopolskie, obejmują 23% ludności kraju. Przyjęły uchwały w ciągu zaledwie dwóch miesięcy. Czyli sejmowa debata nad taką ustawą jest bliżej niż się nam wydaje - ostrzega Kuba Gawron i wskazuje, że taka ogólnopolska debata jest celem nie tylko Ordo Iuris, ale także międzynarodowych organizacji prawicowych fundamentalistów, a jej efektem miałyby być m.in. przepisy zakazujące „propagandy homoseksualnej”, zniesienie krajowego i unijnego ustawodawstwa dotyczącego równości (w szczególności uchylenie art.21 i 23 Karty praw podstawowych), krytyka działań zwolenników praw antydyskryminacyjnych (np. ILGA), klauzule sumienia dla lekarzy i farmaceutów oraz zakazy in vitro, aborcji, antykoncepcji, a nawet rozwodów. W Polsce jednym z elementów tych działań może być Samorządowa Karta Praw Rodzin.

Uchwały nie są zgodne z Konstytucją

Polskie Towarzystwo Prawa Antydyskryminacyjnego wydało opinię, zgodnie z którą uchwały anty-LGBT są niezgodne z Konstytucją. "Choć uchwały nie tworzą bezpośrednio nowych praw ani obowiązków i mają rangę wyłącznie deklaracji politycznych, to ze względu na sprzeczność z art. 7 i 32 Konstytucji powinny zostać uznane za nieważne ze względu na naruszenie zasad legalizmu, praworządności i zakazu dyskryminacji" - czytamy w streszczeniu opinii prawnej.

"Dyskryminacja ze względu na orientację seksualną jest też niedopuszczalna w świetle wiążącej dla Polski Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności i Międzynarodowym Pakcie Praw Obywatelskich i Politycznych" - podkreślają działacze stowarzyszenia Miłość Nie Wyklucza. Nie przeszkadza to samorządowcom, kolejne powiaty, gminy i miasta przyłączają się do wojny z wyimaginowanym wrogiem w postaci osób o orientacji innej niż heteroseksualna.

Atlas nienawiści wobec LGBT stan na styczeń 2020 Foto: Materiały prasowe

Kto i po co tworzy "strefy wolne od LGBT"?

Zacznijmy jednak od początku. O to skąd wziął się pomysł ze "strefami wolnymi od LGBT" pytam Kubę Gawrona, współorganizatora Marszu Równości w Rzeszowie. - Pierwsi do akcji ruszyli lubelscy samorządowcy, którzy przygotowali uchwałę przeciwko "ideologii LGBT". Ten wzorzec w pierwszej kolejności przyjęły: Mełgiew, Ostrów Lubelski, powiat świdnicki, Świdnik i Urzędów. W Lublinie też był procedowany, ale został odrzucony. Za lubelskimi samorządami poszły liczne samorządy, głównie w województwach lubelskim, małopolskim, świętokrzyskim i podkarpackim - tłumaczy i podkreśla, że do ruchu przyłączyło się stowarzyszenie Ordo Iuris ze swoim projektem Samorządowej Karty Praw Rodzin, który nadaje całemu przekazowi bardziej - pozornie - neutralny prawniczy język.

Samorządowa Karta Praw Rodzin nie jest tym samym, co uchwały any-LGBT, to raczej uzupełnienie linii propagowanej przez ścianę wschodnią, dodatkowo wspieraną przez Kościół katolicki. - Najważniejsze różnice między tymi typami rezolucji są takie, że ten o "ideologii" bezpośrednio wskazuje i wyklucza społeczność LGBTQ, a ten drugi robi to pośrednio, promując wąski wzorzec rodziny kosztem innych modeli - mówi Kuba Gawron. Całość sprowadza się do dyskryminacji osób nieheteronormatywnych i tworzenia złudzenia istnienia jakiejś olbrzymiej siły, ideologii, która zagraża społeczeństwu. - To, co oni nazywają "ideologią LGBT", ja rozumiem jako zestaw działań prorównościowych i antydyskryminacyjnych mających na celu poprawę akceptacji i bezpieczeństwa osób LGBTQ - dodaje Gawron. To między innymi dzięki jego pracy możemy mieć świadomość, jak bardzo szeroko zakrojona jest akcja propagowania nienawiści wobec społeczności LGBT+. Kuba monitoruje ogłoszenia w parafiach oraz uchwały samorządowe i nagłaśnia kolejne przypadki ich przyjęcia lub odrzucenia.

Jakie są skutki uchwał anty-LGBT?

Pytam Kubę Gawrona o to, dlaczego zajmować się czymś, co jest niezgodne z Konstytucją i nie ma mocy prawnej. Kuba tłumaczy: - Uchwały są formalnym narzędziem nieformalnego nacisku na pracowników instytucji państwowych. Celem tych nacisków jest zaniechanie przez nich wszelkich działań antydyskryminacyjnych i prorównościowych. Takie uchwały w połączeniu z konformizmem, strachem oraz brakiem wiedzy prawnej mogą być skutecznym sposobem symbolicznego wykluczania osób nieheteronormatywnych z przestrzeni publicznej. Na początek – z tej znajdującej się pod bezpośrednim nadzorem państwa, czyli np. placówek oświatowych. Podam przykład: uczennica, który chce zorganizować Tęczowy Piątek musi się liczyć z tym, że zostanie za niego wezwana na dywanik u dyrektora. A jemu może bardziej zależeć na świętym spokoju tuż przed emeryturą, niż na tym żeby jego uczniowie czuli się w szkole bezpieczni i akceptowani - argumentuje. Nie jest to przykład abstrakcyjny, bo przy okazji Tęczowego Piątku napisała do nas dziewczyna, która faktycznie za manifestowanie orientacji seksualnej została upomniana przez dyrektorkę szkoły (jej list przeczytacie tutaj: Chciałam zorganizować Tęczowy Piątek, od dyrektorki usłyszałam: "Możesz brać udział w akcjach pani od religii").

Atlas nienawiści

By uświadomić nam, jak olbrzymi zasięg ma akcja "stref wolnych od LGBT", Kuba Gawron, współorganizator Marszu Równości w Rzeszowie, Paulina Pająk, psycholożka i wykładowczyni akademicka i Paweł Preneta, współorganizator różnych lewicowych demonstracji w Rzeszowie przy pomocy Kamila Maczugi z Razem oraz Mirki Makuchowskiej z KPH przygotowali interaktywną mapę "Atlas nienawiści", dzięki której można sprawdzić, gdzie i kiedy samorządy podjęły dyskryminujące uchwały. Atlas powstał on na podstawie wygoglowanych na różne sposoby informacji prasowych, Biuletynów Informacji Publicznej oraz dokumentów pozyskanych drogą wniosków o informację publiczną. - Podsumowaliśmy graficznie ten wykaz, żeby zwrócić uwagę na skalę problemu. Mamy nadzieję, że ona przynajmniej spowolni proces przyjmowania tych uchwał - tłumaczy Gawron. Czerwone punkty, to miejsca gdzie uchwały anty-LGBT zostały przyjęte. Mapa zawiera także punkty zielone - to gminy i powiaty, które nie godziły się na wykluczanie ze społeczności osób LGBT+ oraz punkty żółte, w których wciąż istnieje groźba ich przyjęcia. Co twórcy mapy rozumieją jako "działania lobbingowe"? - Bardzo szeroko - jako spotkanie i konferencje informacyjne organizowane przez Ordo Iuris, udział samorządowców w nich, dyskusje na sesjach, petycje, zarchiwizowane w BIP wnioski pojedynczych obywateli itp. Zwracamy ogromną uwagę na takie drobne wydarzenia, bo - jak pokazuje doświadczenie z naszej "czerwonej" części kraju - one zasiewają ziarno w głowach samorządowców. Czasem wystarczy drobny impuls typu inicjatywa pojedynczego radnego, wniosek obywatela, a czasem nawet wydrukowany w gazecie tekst uchwały (jak w Tuszowie Narodowym). I pyk - uchwała leci bez dyskusji przez radę. I to w wersji wskazującej wprost na nas, bez utrzymywania pozorów ochrony rodziny - tłumaczy Kuba i podkreśla, że jego celem nie jest piętnowanie gmin i powiatów, które zajmują się tematem, ale uczulenie polityków, by nie bagatelizowali sprawy. - Żółty kolor jest jedynie ostrzeżeniem przed oddolnym działaniami lobbingowymi, a nie krytyką władz. Lepiej byłoby żeby one zamiast strzelać do posłańców, postarały się uzbroić swoich radnych w zestawy argumentów przeciwko takich uchwałom. Myślę, że organizacje pozarządowe bardzo chętnie pomogą w ich przygotowaniu - zapewnia. Praktyka pokazuje, że radnym taka wiedza jest potrzebna, Gawron opowiada, że w protokołach z sesji znajduje różne "kwiatki", a ich zapis świadczy o braku burzliwych dyskusji i refleksji, co taka uchwała oznacza. - Widzę niewiedzę i ignorancję samorządowców, beznamiętne urzędnicze podejście, jakby chodziło o wywóz śmieci, a nie kwestie dotyczące praw człowieka. Zabawny był przypadek Tomaszowa Mazowieckiego, gdzie radni na jednej sesji uchwalili jednocześnie ordoiurisową kartę broniącą rodziny oraz podwyżkę cen wywozu śmieci dla wielodzietnych rodzin - wspomina.

Kuba Gawron Foto: Materiały prasowe

Kontrolujcie lokalną władzę

Aktywista stara się kontrolować na bieżąco aktywność lokalnych polityków, sprawdza, czy pojawiają się na konferencjach i spotkaniach organizowanych przez Ordo Iuris, ale samemu trudno dotrzeć wszędzie dlatego Kuba prosi o pomoc. - Mamy apel do mediów lokalnych i krajowych - starajcie się przypominać (także te przeszłe), obserwować i odnotowywać udział radnych ze wszystkich szczebli na spotkaniach informacyjnych dotyczących "obrony rodziny" organizowanych przez Ordo Iuris oraz ściśle powiązane z nimi stowarzyszenia, takie jak np. Odpowiedzialny Gdańsk oraz ich satelickie stowarzyszenia, jak Mama i Tata, Konfederacja Kobiet RP, itp. Wystarczy, że opiszecie je w mediach lub swoich społecznościówkach - dodaje.

Zobacz także: "Sex Education" - wywiady z obsadą serialu Netflix