Σε συνέχεια των διαρκών προσπαθειών της μη κερδοσκοπικής Εταιρείας Ελεύθερου Λογισμικού / Λογισμικού Ανοιχτού Κώδικα (ΕΕΛ/ΛΑΚ, www.eellak.gr) να αναδείξει τη σημασία του ανοιχτού για την καθημερινότητα του πολίτη, με επιστολή που στάλθηκε την Τετάρτη 31 Δεκεμβρίου 2014 ζητήσαμε από όλα τα πολιτικά κόμματα να μας ενημερώσουν για τις θέσεις τους σε σχέση με διάφορα επίπεδα του ανοιχτού, από το ανοιχτό λογισμικό και τα δεδομένα, μέχρι το open hardware και την ανοιχτή διακυβέρνηση (δείτε εδώ την επιστολή).

Τα ερωτήματα που τέθηκαν είναι τα εξής:

κατά πόσο σκοπεύετε να συνεχίσετε και να βελτιώσετε τις πολιτικές ανοιχτής διακυβέρνησης και δεδομένων της χώρας; ποια μέτρα προτίθεστε να λάβετε προκειμένου να ενισχυθεί η συμμετοχή των πολιτών στη διακυβέρνηση μέσα από δράσεις πληθοπορισμού (crowdsourcing); πώς πιστεύετε ότι το ανοιχτό υλισμικό (hardware) και οι ανοιχτές μέθοδοι κατασκευής (open fabrication) μπορούν να συνεισφέρουν στην αναδιάρθρωση του παραγωγικού μοντέλου της χώρας; ποιά μέτρα θα λάβετε για την ενίσχυση των δεξιοτήτων σε σχέση με τα ανοιχτά δεδομένα, πρότυπα, λογισμικό και υλισμικό στην εκπαίδευση όλων των βαθμίδων συμπεριλαμβανομένης και της επαγγελματικής εκπαίδευσης; ποια μέτρα θα αναλάβετε για τη χρήση ανοιχτών προτύπων στο σύνολο των δημοσίων έργων πληροφορικής στη χώρα; θα στηρίξετε το ανοιχτό λογισμικό και την επέκταση των ψηφιακών κοινών στη δημόσια διοίκηση και ποιοι είναι οι τομείς προτεραιότητάς σας; θα υπάρξουν στοχευμένες δράσεις για την ενίσχυση διαφορετικών πτυχών του ανοιχτού (π.χ. δεδομένα, λογισμικό, διακυβέρνηση, υλισμικό κλπ) στο νέο ΕΣΠΑ;

Στην πρόσκλησή μας ανταποκρίθηκαν τα εξής κόμματα: ΣΥΡΙΖΑ, ΠΑΣΟΚ, Το Ποτάμι, Κόμμα Πειρατών Ελλάδας.

Με μεγάλη ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι τα κόμματα τάσσονται γενικά υπέρ της ανοιχτότητας, ενώ σε κάποιες περιπτώσεις έχουμε πολύ αναλυτικό σχεδιασμό σε σχέση με το πως θα βελτιωθεί το υφιστάμενο θεσμικό και νομοθετικό πλαίσιο αλλά και πως το ανοικτό μπορεί να βοηθήσει στην προσπάθεια για την παραγωγική ανασυγκρότηση της χώρας. Πρόκειται για τις πιο ώριμες απαντήσεις που έχουμε λάβει μέχρι τώρα και είναι φανερό ότι αρχίζει να αποκρυσταλλώνεται η πολιτική διάσταση του ανοιχτού, καθώς ανάλογα με την τοποθέτησή τους, τα κόμματα δίνουν άλλοτε μεγαλύτερη έμφαση στην ενίσχυση του ανοιχτού μέσα από δημόσιες υποδομές και οργανισμού κι άλλοτε μεγαλύτερη έμφαση στην αξιοποίηση του ανοιχτού από την αγορά. Φαίνεται πάντως να υπάρχει μια γενικότερη αντίληψη ότι το ανοιχτό μπορεί να βοηθήσει στη βελτίωση της καθημερινότητας του πολίτη, συνδέεται με τη διάθεση περισσότερης γνώσης στον πολίτη και αποτελεί βασικό στοιχείο της διαφάνειας στη λειτουργία του δημοσίου τομέα. Τέλος, είναι ξεκάθαρο για όλα τα κόμματα ότι το ανοιχτό και τα κοινά δεν αποκλείουν, αλλά αντίθετα ενισχύουν την οικονομική δραστηριότητα και την παραγωγή αξίας.

Επίσης, είναι ενδιαφέρον ότι τα κόμματα φαίνεται να έχουν θέση ακόμη και για τομείς που βρίσκονται στην αιχμή της τεχνολογίας, όπως είναι το ανοιχτό υλισμικό (hardware) και η ανοιχτή κατασκευή: φαίνεται να υπάρχει σύμπνοια ότι αυτά αποτελούν κεντρικό σημείο του νέου παραγωγικού μοντέλου που αναζητείται για τη χώρα. Επίσης, οι περισσότερες απαντήσεις επιβεβαιώνουν αυτό που γνωρίζουμε από την καθημερινή μας εμπειρία, δηλαδή ότι η Διαύγεια αποτελεί πλέον εδραιωμένο θεσμό που όλοι επιθυμούν να διατηρήσουν, ενισχύσουν και προστατέψουν Τέλος, φαίνεται να υπάρχει κατανόηση ότι η χρήση του ανοιχτού στην εκπαίδευση τόσο ως εκπαιδευτικού εργαλείου, όσο και ως αντικείμενο της εκπαίδευσης μπορεί να έχει έντονα πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα

Αναλυτικά οι απαντήσεις των πολιτικών κομμάτων που ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της ΕΕΛ/ΛΑΚ υπάρχουν διαθέσιμες εδώ.

Ωστόσο, μπορούμε να δώσουμε κάποια γενικά συμπεράσματα από την προσέγγιση καθενός από τα κόμματα που μας απάντησαν:

(α) Εκ μέρους του Σύριζα μας απάντησε ο υποψήφιος βουλευτής στη B Αθηνών κ μέλος του τμήματος ψηφιακής πολίτικης Ανδρέας Καρίτζης. Οι θέσεις αυτές, μαζί με αυτές του κόμματος των Πειρατών, είναι οι πλέον αναλυτικές. Δίνεται μεγάλη έμφαση στην υποστήριξη του ανοιχτού από τους δημόσιους φορείς και το ρόλο που μπορούν να παίξει η ακαδημαϊκή και ερευνητική κοινότητα στην επέκταση του ανοιχτού λογισμικού. Επιπλέον, υπογραμμίζεται η σημασία του open hardware και η δημιουργία Fab/Media Labs κοντά στην πρωτογενή παραγωγή. Τέλος υπάρχει σαφής τοποθέτηση υπέρ του ανοιχτού λογισμικού και υποστηρίζεται η επέκταση των ανοιχτών δεδομένων και στον ιδιωτικό τομέα.

(β) Το ΠΑΣΟΚ στηρίζει τις νομοθετικές αλλαγές που έχει ξεκινήσει από το 2009 και φαίνεται να έχει καλή κατανόηση των τεχνικών δυσκολιών στην εφαρμογή της σχετικής νομοθεσίας. Για το λόγο αυτό εντοπίζεται σε μέτρα που μπορούν να ληφθούν για να ενισχύσουν και να επεκτείνουν το υπάρχον θεσμικό πλαίσιο. Είναι πιο συντηρητικό στο θέμα του ανοιχτού λογισμικού και δίνει μεγάλη έμφαση στην ανοιχτή διακυβέρνηση και την ενίσχυση της καινοτόμου επιχειρηματικότητας.

(γ) Το Ποτάμι θεωρεί το ανοιχτό ως βασικό αναπτυξιακό μοχλό με μεγάλη έμφαση στην επιχειρηματικότητα, τη σύνδεση εκπαίδευσης και παραγωγής/ επιχειρηματικότητας και τη χρήση του ανοιχτού ως μέσου για να απελευθερωθεί η δυναμικότητα και εξωστρέφεια της επιχείρησης. Επίσης, δίνει έμφαση στην επέκταση της Διαύγειας και στην δικαστική και νομοθετική εξουσία και την ενίσχυση της Διαφάνειας σε όλη τη δημόσια διοίκηση. Επίσης, σε σχέση με το ΕΣΠΑ προτείνει συγκεκριμένα μέτρα για την ενίσχυση της ανοιχτότητας και δίνει έμφαση στην εφαρμογή του εθνικού πλαισίου διαλειτουργικότητας.

(δ) Το Κόμμα Πειρατών Ελλάδος έχει τις πλέον ευρωκεντρικές θέσεις με μεγάλη έμφαση στις δράσεις που συμβαίνουν στο χώρο αυτό σε άλλες χώρες. Εξαιρετικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι θέσεις του για το open hardware αλλά και για τον τρόπο που μπορεί να χρησιμοποιηθεί ο πληθοπορισμός στη δημόσια διοίκηση.Επίσης, το Κόμμα Πειρατών υποστηρίζει σταθερά το ανοιχτό λογισμικό ως μία λύση που εξοικονομεί πόρους για το δημόσιο τομέα, ενώ και οι προτάσεις του για την αξιοποίηση του ΕΣΠΑ είναι και λεπτομερείς και συγκεκριμένες.