Elk jaar denk ik: nú zal het toch wel klaar zijn, met al dat jargon op kantoor? Maar elk jaar blijkt dat weer ijdele hoop. Dit jaar was dat niet anders. Want wat hébben jullie me weer bakken vol kantoorwoorden gestuurd in 2019! Toen ik alle ‘jeuktweets’ van het afgelopen jaar deze week weer eens zat door te lezen, moest ik er weer heel hard om lachen (dank jullie wel!), maar werd ik er ook een beetje duizelig van. Hier de hoogtepunten, aangevuld met jullie jargontips op Twitter. Lees, geniet én huiver.

Praat mee met NRC Onderaan dit artikel kunnen abonnees reageren. Hier leest u meer over reageren op NRC.nl.

10

Allereerst: de ‘journey’.

Die kenden we al wat langer in de marketing, van de ‘customer journey’ (dat betekent: de afwegingen die consumenten maken voor ze iets kopen). Maar in 2019 kwamen er een hoop journeys bij.

Zoals de ‘employer journey’ voor werkgevers, de ‘student journey’ voor scholieren, de ‘candidate journey’ voor sollicitanten en de ‘patient journey’ voor mensen in een ziekenhuis – iedereen moest op reis. Vind je het gek dat we een stikstofprobleem hebben in dit land?

9

Ik had er nog nooit van gehoord, maar ineens was het er: het ‘integraal werken’.

Misschien betekent het: ‘ál het werk doen’, in plaats van alles maar een beetje half. Dat zou in veel bedrijven best een verbetering zijn.

Hoe dan ook moet wel duidelijker worden uitgelegd wat het is. Serieus niemand weet hier wat het betekent, maar het is bij ons wel „een speerpunt”, schreef iemand op Twitter.

8

Dan: de ‘beslisboom’.

Een lezer stuurde hem in de zin: „De welstandsnota is niet meegenomen in de beslisboom.” Ik denk dat ze er ‘besluitvorming’ mee bedoelen, maar met bomen weet je het natuurlijk nooit helemaal zeker, qua wildgroei. Is dat je beslisboom of ben je gewoon blij om me te zien? „Het plan gaat niet door, we hebben net de beslisboom omgezaagd”, liet een lezer op Twitter weten.

Dat kan natuurlijk ook.

Dit waren de mooiste functietitels van 2019

3 De ‘teamleider inhoudelijke zaken’ (nu nog een ‘teamleider nutteloze zaken’ en we kunnen door) 2 De ‘coördinator strategische duidelijkheid’ (werkt nauw samen met de ‘coördinator strategische onduidelijkheid’) 1 De ‘circulair professional’ (iemand die in kringetjes blijft ronddraaien); de ‘business continuity manager’ (eindelijk: iemand die de boel aan de gang houdt!); de ‘taakaccenthouder’ (ik denk iemand uit Brabant); de ‘integrale verbetercoach’ (die ook meteen even de apk van je auto doet, vermoed ik) en de ‘regiomanager lijnloze ketenzorg’ (die onder de ‘ceo lijntrekken’ valt).

7

Al een tijdje in opkomst, maar het afgelopen jaar niet meer te stuiten is de ‘chief’.

De ‘lead’ die in een ‘squad’ werkt, lijkt daarentegen een beetje op de terugweg. Net als de ‘chapters’, een benaming voor ‘teams’.

Misschien omdat de Hells Angels overal verboden worden, of omdat iemand er achter is gekomen dat de Ku Klux Klan zijn afdelingen buiten de VS ook ‘chapters’ noemt – je weet het niet.

Hoe dan ook rukken de ‘chiefs’ dus op. Zoals de ‘chief digital transformation officer’, de ‘chief happiness officer’, de ‘chief nursing officer’, de ‘chief cultural diversity officer’ en ga zo maar door.

Het is vast geen toeval dat ook steeds meer bedrijven hun afdelingen ‘tribes’ noemen en ‘kampvuurgesprekken over hun ‘totem’ houden. Ik zou maar vast tipi’s gaan bestellen voor 2020.

6

Ik heb overal gezocht in 2019, maar de ‘cursus’ is verdwenen!

Die heten nu ‘workshops’ (en dan het liefst ‘interactieve workshops’), ‘clinics’, ‘break-outsessies’, ‘living labs’ (ik denk met apen en muizen) maar bovenal ‘masterclasses’.

Er zijn ook geen cursusleiders meer, die heten tegenwoordig ‘topdocenten’.

Ik vind het zelf in ieder geval heerlijk, om een masterclass te krijgen van een topdocent. Klinkt een stuk beter dan ‘drie kwartier luisteren naar een saaie man die zijn overbodige boek over ‘leiderschap’ wil verkopen’.

5

Vroeger had je ‘aanjagers’. Weten jullie het nog? Zoals: het ‘aanjaagteam verwarde personen’, of het ‘aanjaagteam toeristen Barneveld’.

Maar omdat er nog stééds niemand in beweging kwam, zijn er in 2019 ‘trekkers’ bedacht om mensen bij de haren aan het werk te sleuren.

Zo las ik het afgelopen jaar over ‘enthousiaste thematrekkers’, over ‘programmatrekkers’, ‘agendatrekkers’, over ‘programmalijntrekkers’ (dat heette in mijn tijd ‘labbekakken’).

Maar er kwamen ook gewone ‘trekkers’ en dan bedoel ik niet die op het Malieveld, of op de snelweg. Nee, ‘trekkers’ zijn mensen, en ze moeten er soms hard aan trekken. Dat heet trouwens ‘tractie’: hoe groot is jouw tractie?

Een lezer schreef: „Ons innovatieproject heeft pijlers, die pijlers hebben trekkers en onder die pijlers liggen fundamenten.”

Pfjieuw, ga er maar aan staan!

Dit waren de ergste ‘vergaderingen’ in 2019

3 De ‘oogstdialoog’ („haal de combine maar vast uit het vet”, reageerde iemand op Twitter) 2 Het ‘cohesiemoment’ (een vergadering waarbij iedereen met plakband aan elkaar wordt geplakt) 1 Het ‘interactief onderbouwingsontbijt’ (de wattes?), de ‘windtunnelsessie’ (een clubje windbuilen met open deuren), de ‘overlegvergadering’ (joh), de ‘werkveldbijpraatbijeenkomst’ (mag ik hieruit?) en mijn persoonlijke favoriet: ‘de leegloopsessie’ (heerlijk).

4

Vroeger belde je iemand, met je telefoon. Tegenwoordig ‘ga je een call in’.

Iemand zei dat in 2019 tegen me: „Ik kan niet lang met je praten want ik moet zo een call in”. Toen ik daar heel hard om moest lachen, bleek ze het serieus te hebben bedoeld.

Ik noem het altijd de ‘Engelse ziekte’: Engels praten als dat helemaal niet nodig is. En ook in 2019 leden weer heel veel mensen hieraan.

Zo werd ik overspoeld met ‘save the dates’ (want morgen vergaat de wereld), met ‘call to actions’ (schreeuw niet zo), en wilden veel mensen ‘face to face’ met me ‘meeten’ (nee, nee en nog eens nee).

Verder maakte het woord ‘nice’ een enorme opkomst in 2019, als in ‘ik heb een nieuwe baan’ – ‘O, NICE!’. Ook vonden veel mensen op LinkedIn dat ik lekker had staan ‘shinen’ en ‘challengen’ op mijn presentaties. Die had ik echt ‘gesliced, genaild en ge-ownd’ (huil).

En dan waren er het afgelopen jaar natuurlijk ook weer een hoop mensen die hun mail ‘traffic’ noemden, hun ‘social skills wilden improven’ en hun ‘mindset wilden changen’.

Maar het toppunt van onnodig Engels vond ik toch wel deze: „Waarom heb je dat niet in de meeting gementioned?”

Ik krijg er een pointhead van.

3

Dan de keten. Man, je kon in 2019 je kont niet keren, of er lag wel ergens een vastgeroeste keten.

Zoals de ‘opdrachtketen’, de ‘veiligheidsketen’ en de ‘klantketen’. Maar ik kwam ook ‘lijnloze ketenzorg’ tegen, ‘ketenintegratie’, ‘overzicht over informatieketens’, ‘focus op de keten – zowel decentraal als centraal’ – en natuurlijk ‘de integrale keten’: een soort overkoepelende kerker waar we met z’n allen in gevangenzitten.

En dan vergeet ik nog bijna de ‘integrale, ketenbrede voortgangsrapportage’, die ik uiteraard van kaft tot kaft verslonden heb.

Lieve mensen, werp je ketenen af in 2020!

2

Maar waar ik pas écht een vieze smaak van in m’n mond kreeg, was van ‘de afdronk’.

Ik was begin dit jaar al voor deze uitdrukking gewaarschuwd, maar jullie schreven me dat je ‘de afdronk’ desondanks steeds vaker bleef horen op kantoor.

Bijvoorbeeld als collega’s je vragen of je je ‘afdronk’ van een overleg of congres met hen wilt ‘delen’. Je afdronk delen?! Hoe dan? In een tongzoen?!

Ik heb het uiteraard nog even voor jullie nagevraagd, of deze zinsnede misschien iets te maken heeft met alcohol. Maar zelfs dát bleek niet het geval te zijn. Weg ermee dus. Dat is écht voor iedereen beter.

1

Maar de onbetwiste jargontopper van 2019 was natuurlijk ‘the deep dive’ of de ‘deep dive sessie’ (met verkeerde spaties).

Ik had hem al weleens eerder gehoord, maar hij kwam pas écht ‘bij me binnen’ door het boek van Marcel Canoy over de Rabobank, waarin stond dat de directie medewerkers geregeld ‘in een deep dive door the why trekt’. Je zult er maar werken.

Wat het betekent? Nou, gewoon: ‘grondig onderzoek’. Maar blijkbaar is dat in zo veel bedrijven zo uitzonderlijk geworden dat er een apart - uiteraard Engels - woord voor is bedacht.

Wat ik het gekste vind aan de deep dive, is dat diep duiken best gevaarlijk is: elke duiker weet dat. Want hoe dieper je komt, hoe groter de ‘stikstofnarcose’ – je gaat wartaal uitslaan, rare dingen doen en kan niet meer coherent nadenken. Dat zijn wel het soort dingen dat je vaak ziet tijdens een deep dive, maar volgens mij toch niet écht de bedoeling.

Ik kan jullie dan ook meedelen dat vanaf 2020 alle deep dives verboden zijn, zeker die van dertig meter of dieper, en ik hoop dat we in het nieuwe jaar allemaal weer wat vaker aan de oppervlakte blijven.

Dat bleven de meeste deep dives overigens tóch al.

Rest alleen nog de vraag hoe we het komende jaar al het jargon weer gaan overleven. Ik weet daar even geen oplossing voor, behalve dan oordopjes gebruiken, er hard om blijven lachen én blijven doorvragen wat het betekent. „Als je achter elk jeukwoord in gedachten ‘in je broekje’ plakt, is elke werkdag een feest”, schreef een van m’n lezers – maar dat heb je niet van mij. Tot in 2020 en veel plezier onder de beslisboom!

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 27 december 2019