NS heeft voor 200 miljoen euro aan nieuw treinmaterieel besteld voor de HSL-verbinding tussen Amsterdam en Brussel, zonder te weten of het die treinverbinding na 2025 nog wel mag exploiteren.

Het risico bestaat dat een andere vervoerder die concessie straks binnenhaalt en met ander materieel wil werken. De vraag is wat NS dan met het bestelde materieel, zogeheten Intercity’s Nieuwe Generatie (ICNG), moet doen.

Verantwoordelijk staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Infrastructuur en Waterstaat, D66) schrijft in een brief over de aankoop aan de Tweede Kamer dat NS rekening moet houden met „alternatieve exploitatie” van dat nieuwe materieel.

NS koopt de intercity’s bij de Franse spoorfabrikant Alstom. Eerder bestelde de NS al 79 van dergelijke ICNG’s, die een topsnelheid halen van 200 kilometer per uur. Deze zogenoemde eerste generatie ICNG’s zet het vervoersbedrijf in op de binnenlandse HSL-trajecten: de Intercity Direct tussen Amsterdam en Rotterdam en de intercity tussen Den Haag en Eindhoven. Deze serie ICNG’s is namelijk ongeschikt om mee op het Belgische spoor te rijden.

Nieuw bestellen moet

Omdat het treinmaterieel dat NS nu gebruikt voor de HSL-verbinding naar Brussel, in 2025 afgeschreven is, moet NS nu al nieuw materieel bestellen. Dat is contractueel vastgelegd in de huidige concessie waarmee NS het hoofdrailnet exploiteert. Er staat in dat NS ervoor zorg moet dragen dat de kwaliteit van het vervoer ook na afloop van de huidige concessieperiode gegarandeerd is.

De ministeries van Financiën (aandeelhouder) en Infrastructuur en Waterstaat hebben dan ook ingestemd met de bestelling.

Maar Van Veldhoven benadrukt in de brief aan de Tweede Kamer dat daarmee niet wordt vooruit gelopen op besluitvorming over het al dan niet openbaar aanbesteden van de HSL-lijn. Volgend jaar beslist het kabinet of dat hoofdrailnet, inclusief de HSL-lijn, na 2024 opnieuw ondershands aan NS gegund wordt, of openbaar wordt aanbesteed.

Ook het apart openbaar aanbesteden van de HSL-lijn, terwijl de rest van het hoofdrailnet aan NS gegund wordt, is daarbij een optie.

Het is onduidelijk wat Van Veldhoven in dat scenario bedoelt met die ‘alternatieve bestemming’ van de nu speciaal door NS bestelde tweede generatie ICNG’s voor België. Volgens haar woordvoerder is inzet ervan op het binnenlandse spoornet dan een optie.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 12 augustus 2019