NOS-verslaggever Robert Bas is op bevel van de rechter-commissaris in Rotterdam in gijzeling genomen omdat hij niet bereid is als getuige vragen te beantwoorden in een lopende strafzaak. Morgen om 13.30 uur beslist de raadkamer van de rechtbank of hij langer blijft vastzitten.

De zaak gaat over de moord op ggz-directeur Rob Zweekhorst, die in 2014 werd doodgeschoten in zijn woonplaats Berkel en Rodenrijs. De schutter zag hem aan voor een vijand in de drugswereld. De zaak kwam bekend te staan als een vergismoord.

Specifiek gaat het om een bepaalde vraag die Robert Bas stelde aan een bron, die werd afgeluisterd maar die geen verdachte is in de zaak. De rechter wil weten waarom de journalist die vraag stelde, zegt persrechter Jacco Boek van de rechtbank Rotterdam.

De verslaggever weigerde te vertellen waarom hij die vraag stelde, zegt Boek. "Die vraag is heel belangrijk voor het onderzoek naar die aanslag. Het gaat om een heel ernstig strafbaar feit. Dan moet je daar antwoord op geven. En als je dat niet wil, ja, dan ga je even naar binnen."

Geen kennis van de feiten

Volgens de advocaat van de journalist gaat het recht op bronbescherming niet alleen om de identiteit van de bron, maar ook wat je met hem bespreekt. "Daar heeft hij zich op beroepen en dat is niet gehonoreerd. De rechter-commissaris heeft dat compleet naast zich neergelegd."

Advocaat Ed Manders staat de verdachte in de rechtszaak bij. In een reactie zegt hij dat Robert Bas zich in het gesprek met zijn bron niet gedraagt als journalist. Volgens hem doet Bas daarmee ten onrechte een beroep op bronbescherming. Hij verwijt de NOS te reageren zonder kennis van de feiten.

Gevaarlijke situatie

Verslaggever Bas kwam er begin dit jaar achter dat meerdere telefoongesprekken tussen een bron en hem door justitie waren afgeluisterd en dat de verslagen van sommige gesprekken door justitie aan het dossier zijn toegevoegd. Het afluisteren richtte zich op de bron. Zowel de bron als Bas is geen verdachte. Het Openbaar Ministerie wil niet reageren op vragen over de zaak, maar wacht de beslissing van de raadkamer morgen af.

Naar aanleiding van de opgenomen gesprekken werd Bas op verzoek van de advocaat van de verdachte opgeroepen als getuige. Bas heeft bij de rechter-commissaris nadrukkelijk verklaard dat het geven van antwoorden op vragen kan leiden tot een gevaarlijke situatie voor zowel de bron als voor hem.

Bas beriep zich vandaag om principiële en juridische redenen op zijn journalistieke verschoningsrecht en gaf bij het verhoor geen inhoudelijke antwoorden. Dat recht is voor journalisten van belang om hun bronnen en zichzelf te beschermen. Met de gijzeling, een juridisch dwangmiddel, wil de rechter-commissaris Bas dwingen alsnog een verklaring af te leggen.

Dit zegt de advocaat van Robert Bas over het besluit van de rechter-commissaris: