Mark Rutte op het Binnenhof. Beeld Freek van den Bergh / de Volkskant

Het is een weddenschap die ze bij de VVD inmiddels wel aandurven: Rutte II wordt het langstzittende kabinet sinds de Tweede Wereldoorlog. Op 20 augustus is het zover, dan gaat het record van Lubbers III (1.749 dagen in functie) uit de boeken.



Het is een prestatie die te danken is aan de vele omwegen en hobbels bij de huidige poging om een nieuw kabinet te vormen. Er waren al vertragingen in de vorm van 'papadagen', ingelaste 'momenten van reflectie', bittere breuken, verzoeningsdiners bij Garoeda en deze week een 'Bonopauze' - de ChristenUnie-top stapte in de trein naar Berlijn voor een bezoek aan een U2-concert dat al eerder in de agenda stond.

De volgende pauze is al ook al weer in aantocht: vanaf komende vrijdag gaan de onderhandelaars twee weken op vakantie. Informateur Gerrit Zalm zal wel doorwerken en er staan ook enkele fractie-experts ter beschikking.



Vooruitgang is zeker geboekt. Zalm heeft na zijn aantreden groepjes met specialisten van de vier onderhandelende partijen aan het werk gezet. Zo is er een 'zorggroep' en een groep die zich buigt over de financieel-economische thema's. De leden van die werkgroepen lopen sindsdien met dikke pakken papier door de wandelgangen, niet zelden tot laat op de avond.

'Houtskoolschetsen'

De bedoeling is dat volgende week de eerste 'houtskoolschetsen' van Rutte III naar het Centraal Planbureau gaan voor doorrekening en een inschatting van de koopkrachteffecten. Het is een belangrijke stap, maar betrokkenen waarschuwen ook voor al te hoge verwachtingen. Het 'complete verhaal' is volgende week nog niet af. Dat moet na de vakantie gebeuren. 'We komen ergens, maar weten nog niet of we de finish halen', zei ChristenUnie-leider Gert-Jan Segers vrijdag.



De onderhandelende partijen hebben niet alles zelf in de hand. Op sociaal-economisch gebied wordt nog altijd gewacht op de polder. Zeker partijen als CDA en ChristenUnie hopen dat werkgevers en werknemers nog met adviezen komen voor hervormingen op de arbeidsmarkt, van de positie van zzp'ers tot de flexibilisering en pensioenen. Het zou voor rust en draagvlak op de arbeidsmarkt kunnen zorgen, geen overbodige luxe voor een coalitie die beschikt over een minimale meerderheid.



Het blijft alleen angstvallig stil. Ondanks maandenlange onderhandelingen in de Sociaal-Economische Raad (SER) liggen er nog geen formele adviezen. Bronnen rond de SER melden dat er gestaag doorgewerkt wordt, maar zeker een partij als D66 begint zijn geduld te verliezen.

Mark Rutte met op de achtergrond de Ridderzaal. Beeld anp

Vooruitgang

Ook op andere terreinen heeft de formatie meer tijd nodig. De taaie dossiers - medisch-ethische onderwerpen, klimaat, immigratie - zijn nog niet 'afgetikt', zo valt te horen. Deze potentiële struikelblokken zijn dan ook Chefsache.



Alexander Pechtold (D66) en Sybrand Buma (CDA) onderhandelen als 'tegenpolen' over de milieuparagraaf. Het is onduidelijk in welk stadium de gesprekken verkeren, maar de onderlinge verschillen zijn groot. D66 en de ChristenUnie steunden eerder een klimaatwet die vastlegt dat Nederland in 2030 een C02-reductie van 55 procent moet halen. Het CDA ziet juist weinig in een voortrekkersrol.



Gert-Jan Segers en Mark Rutte werken op hun beurt aan de immigratieparagraaf. De ChristenUnie stelt zich in elk geval buigzamer op dan GroenLinks. Dat kan Rutte de mogelijkheid bieden om tegemoet te komen aan een oude wens van D66 en ChristenUnie: een ruimhartigere uitleg van het kinderpardon. VVD en CDA waren daar eerder fel op tegen vanwege de 'aanzuigende werking'. Dat argument valt weg als de ChristenUnie wil instemmen met vluchtelingendeals; de asielprocedures worden dan naar buiten de EU verplaatst.



Zeker Alexander Pechtold houdt nog altijd een slag om de arm, maar er is bij de andere partijen wel degelijk optimisme dat deze formatieronde gaat slagen. De onderhandelingen, die maandag weer verder gaan in het Johan de Witthuis, zijn volgens meerdere bronnen al verder gevorderd dan ooit het geval was met GroenLinks.

Alexander Pechtold houdt nog een slag om de arm in de onderhandelingen. Beeld anp

Miljoenennota

De vooruitgang komt alleen te laat om nog een eigen Miljoenennota te schrijven. De deadlines zijn te krap: het Centraal Planbureau moet medio augustus alle stukken al binnen hebben. Daarna moet de Raad van State nog advies geven. Dat gaat niet meer lukken, bevestigden meerdere ingewijden.



Demissionair minister van Financiën Jeroen Dijsselbloem zal de komende weken nog een keer een Miljoenennota in elkaar moeten zetten. Een nieuw kabinet kan daarna eventueel nog enkele wijzigingen doorvoeren.



Het is niet de ideale start, maar na alle vertragingen zullen de meeste hoofdrolspelers blij zijn als er überhaupt een meerderheidskabinet komt. Schrale troost voor de premier: zijn Rutte II gaat de geschiedenisboekjes in.