Mijn geheugen is verstoord, zoals bij een computer waar plots de stekker uit is getrokken. 'Je kortetermijnherinneringen waren nog niet bijgeschreven op de harde schijf', legt een cardioloog later uit. Daardoor is de laatste week een zwart gat geworden. Maar ook nieuwe ervaringen kan ik niet opslaan. Keer op keer vraag ik Carine naar wat er is gebeurd. Langzaam dringt het tot me door dat ze een nieuwe betekenis heeft gegeven aan de uitdrukking 'de vrouw van mijn leven'.

Zelf heb ik geen enkele herinnering aan mijn hartstilstand - alle vragenstellers naar mijn evendoodervaring moet ik teleurstellen. Ik was alleen maar thuis in bed gestapt om ruim veertig uur later op de intensive care wakker te worden. 'Carine en de kinderen hebben iets heel ergs meegemaakt, maar ik niet', leg ik aan mijn vriend Pieter uit. 'Jij hebt nog een lange weg te gaan, makker', denkt hij, zonder dat uit te spreken.

Wat ik in die eerste dagen vooral probeerde, voor zover mijn haperende geheugen dat toeliet, was het zoeken naar de toedracht van de ramp. Vermoed werd dat een kransslagader vrijwel dichtgeslibd was met plaque, een rommelig goedje van cholesterol en andere vetten. Mogelijk was een stukje daarvan losgeschoten en in de bloedtoevoer naar de sinusknoop van het hart terechtgekomen, waardoor kortsluiting optrad en het elektrische systeem uitviel. Of de kransslagader was plots in zijn geheel door plaque geblokkeerd geraakt.

Hoe dan ook, voor het cardiologisch team, 'tien man sterk' werd me gemeld, was de remedie duidelijk, na twee weken onderzoek en observatie. Met drie stents, een soort plastic buisjes met een gezamenlijke lengte van 4,5 centimeter, zou de kransslagader op de kwetsbaarste plek voortaan permanent worden opengehouden. Levenslang medicijngebruik van bloedverdunners en cholesterolverlagers zou de kans op recidive minimaliseren. Over dat risico moest ik niet inzitten: 'Na deze ingreep loopt de gemiddelde Nederlander meer gevaar dan u. Bij u is het van een onbekend naar een bekend risico gegaan en u wordt er ook nog voor behandeld', legde een cardioloog enthousiast uit.

Dertien dagen na mijn spoedopname werden de stents aangebracht - een ingreep die ik live kon volgen op een tv-scherm vol pompende vaten rond mijn hart. Twee dagen later fietste ik met mijn dochter naar de bakker. Ik voelde me een geluksvogel. De statistieken gaven me daarin gelijk. Een hartstilstand buiten het ziekenhuis wordt in 80 procent van de gevallen niet overleefd. Van de overige 20 procent loopt de helft hersenbeschadiging op. Ik behoorde tot de groep van 10 procent die er zonder kleerscheuren vanaf komt. Kon het leven nu zijn normale loop hernemen? Kon ik van 'gezond' naar 'even dood' naar 'weer gezond' in pakweg twee weken? Zeker is dat ik dat wilde.

Toch begon ik ook lichtpuntjes te zien. Meer dan vroeger lukte het me aandacht te geven aan zogenaamd kleine dingen en daarvan te genieten.

Ik besefte dat die niet tussenstapjes waren op weg naar de echt belangrijke zaken. Toen ik in oktober een verjaardagsfeestje gaf (voor het eerst van mijn leven had ik het gevoel een leeftijd te hebben 'gehaald') vertelde ik mijn vrienden en familie daarover. Dat ik lid was geworden van een zangkoor, graag in de keuken stond, dagelijks mediteerde en nu met meer plezier over boeken schreef dan over aanslagen. En hoe ik me verbaasde over mijn interesse voor het buurtkrantje, zo mijlenver verwijderd van het boek dat ik schreef over China en Europa. Ik beleed mijn blijdschap over het bestaan zelf, dat we maar al te vaak als vanzelfsprekend beschouwen. En dat Carine me tegenwoordig 'minder afstandelijk' en zelfs 'leuker' vindt geworden, leek me de blessing in disguise. 'Dus je zou zo'n hartstilstand ook een aanrader kunnen noemen', zei ik, nogal overmoedig.

Zoveel luchthartigheid wist ik natuurlijk niet vast te houden. Ook in de maanden erna gleed ik nog herhaaldelijk onderuit. Toch was er sprake van een herstelproces - met kleine stapjes. Het voelde als leren lopen, merken dat de grond niet onder je voeten wegzakt en weer verder. Bemoedigend waren de woorden van mijn vriend Pieter, kenner van lichamelijke tegenslag. 'Terwijl het fysieke herstel min of meer lineair verloopt, is het geestelijk herstel grillig', zei hij me. 'De vraag is zelfs of het woord herstel van toepassing is, het is meer overleven met goede en slechte dagen.'

Die bespiegeling hielp mij, toen ik in december een heftige nachtmerrie had. Plots zat ik rechtop, zwetend, en greep naar mijn razend kloppende hart. 'Het is weer helemaal mis', schoot het door me heen. Het duurde even voordat ik begreep dat 112 bellen ditmaal niet aan de orde was - de schrik kwam niet door fysiek falen, maar door angstbeelden. Het duurde bijna een week, voordat ik ervan was bekomen. Kort daarop was het de beurt aan Carine te schrikken, omdat ik er lijkbleek uitzag. Mijn herhaalde verzekering dat ik me best goed voelde, maakte geen indruk ('de vorige keer dacht je ook dat er niks met je aan de hand was'), dus begaf ik me naar de Eerste Hulp bij het OLVG. Daar lag ik binnen enkele minuten plat op een bed om een hartfilmpje te laten maken - een bijna-doodervaring verschaft een enkel privilege. 'U kunt gaan, er is niks aan de hand', verzekerde enkele uren later een assistent-arts. Waarop zijn supervisor eraan toevoegde: 'Garantie tot aan de voordeur.' Dat laatste hield ik thuis maar voor me.

Aan het einde van die maand overleed collega-journalist Joost Karhof, presentator van Nieuwsuur en enkele jaren jonger dan ik. Hij had op Tweede Kerstdag de pech dat zijn vrouw niet bij hem was, toen hij even ging liggen. Dat greep me zeer aan: waarom moest hij dood en kon ik door? Onbegrijpelijk. Eerder was ik van streek door het noodlot van Ajax-voetballer Nouri. Die leeft na een hartstilstand nog wel, maar vraag niet hoe. Hadden zij pech en ik geluk? Zeker. Maar die uitleg is niet meer dan een dooddoener.

Een bevredigende verklaring ontbreekt en zal er vermoedelijk ook wel nooit komen. Met kennis over de toedracht wilde ik de illusie van controle over mijn bestaan terug. Maar uiteindelijk ben ik bar weinig te weten gekomen. Daar kan ik me inmiddels bij neerleggen. De stress van het afgelopen jaar zie ik niet meer als uitvloeisel van mijn werk, maar als een gevolg van mijn hartstilstand. Overvallen in mijn slaap door de dood - geen wonder dat het minste of geringste nadien spanning opleverde.

Minder controle over mijn bestaan dan ik zou willen - ik ervoer het heel concreet, maar het geldt voor ons allen. Tastend in het duister bewegen we ons voort, terwijl we doen alsof ons pad helder wordt verlicht. Voor een wezenlijk onderdeel van ons bestaan schermen we ons zoveel mogelijk af - ik heb het over de dood. Bij voorkeur denken we niet aan haar, alsof ons bestaan eeuwig voortduurt.

Zelf ben ik me anders tot haar gaan verhouden - noodgedwongen, zeker, maar daarom niet minder waardevol. In het voorbije jaar nam zij een onevenredig grote plaats in mijn leven in. Aanvankelijk zag ik het als mijn taak haar terug te duwen naar de randen van mijn bewustzijn. Gaandeweg veranderde dat en ben ik haar ook gaan waarderen. Juist onze eindigheid verschaft ons inzicht in wat belangrijk is en waar onze prioriteiten liggen. De dood kan ons helpen onze kijk op het leven te scherpen.

Met dat inzicht kwam ook de verbazing over hoe weinig aandacht we haar plegen te geven. Dat is van alle tijden. Al in de 16de eeuw hekelde de Fransman Michel de Montaigne die ontkenning. Acceptatie was voor deze filosoof in zijn Essays de oplossing: 'We moeten ons vertrouwd met de dood maken, aan haar wennen en aan niets zo vaak denken als aan haar', raadde hij aan.

Dat is misschien wat overdreven. Maar wat meer reflectie op de dood kan geen kwaad. En dan niet zozeer om aan haar te wennen, zoals Montaigne voor ogen stond, maar vooral om een poging te doen te bevatten wat ons leven eigenlijk voorstelt: wat is de betekenis ervan, heeft dit alles zin? Je hoeft niet even dood te zijn geweest om te worstelen met deze existentiële vragen. Hopelijk wilt u mij op de zoektocht naar antwoorden vergezellen.

Aanvankelijk was ik sterk geneigd de gebeurtenis te bagatelliseren.

'De loodgieter is geweest en heeft het klusje geklaard', verklaarde ik in de dagen na mijn ziekenhuisbezoek monter. Graag sprak ik over een 'akkefietje', een term die onze jongste dochter gretig overnam - tot ergernis van Carine die vond dat ik iedere les uit de gebeurtenis moest trekken. Mij leek de terugkeer naar mijn oude bestaan het mooist. Dat ik al in een nieuwe levensfase verzeild was geraakt, drong nog niet door.