“Gedurende de nacht heb ik vaak heel korte dromen die telkens in een andere vorm terugkomen, eigenlijk allemaal angstdromen over communicatie die niet lukt. Ik moet een klas lesgeven maar de kinderen luisteren niet naar mijn verhaal, of ik sta achter een katheder voor een volle zaal, maar het publiek is gezellig aan het babbelen en koffiedrinken, niemand let op mij. In weer een andere variant zie ik op mijn telefoon dat ik 25 gemiste oproepen heb.

In het dagelijks leven heb ik die ervaring niet. Ik ben deel van een eeneiige tweeling en heb juist altijd iemand met wie ik ontzettend goed kan communiceren. Mijn zusje en ik spreken elkaar elke dag even. Toch raken die dromen mij op een gevoelige plek, ze leggen bloot wat misschien wel mijn grootste angst is: dat je niet alles in je leven in de hand hebt. Veel van mijn voorstellingen gaan over de vraag: ben ik nuttig, maakt het iets uit wat je doet?

Puberdaad of maatschappelijke woede?

Ik kies vaak het perspectief van mensen die niet zo worden gehoord, dat ontroert mij. Zoals vuilnismannen die de hele dag afval sorteren, of ontslagen fabrieksarbeiders. De hoofdpersoon in mijn nieuwe voorstelling ‘Age of Rage’ schreeuwt wel hard, maar niemand luistert. Ze is een gymnasiummeisje uit een arbeidersmilieu, zowel thuis als op school voelt ze zich eenzaam. Ze is 16, een leeftijd waarop je autonoom wordt, maar vaak ook een wankele periode met innerlijke conflicten. Zo vraagt het meisje zich boos af: wie vecht er voor mij? Haar boosheid escaleert: ze gooit een linkse zwarte politica een taart in het gezicht en belandt in een politiecel.

Je kunt haar actie zien als een puberdaad, maar aan de andere kant is het een uiting van maatschappelijke woede. Dit is het tijdperk van woede. We zijn vaak boos. Er zijn allerlei soorten woede. Ik wilde een voorstelling maken over nationalisme. De onvrede fascineert mij: waar zijn we nou zo bang voor? Ik ben zelf opgegroeid in een links kunstenaarsgezin en vraag me af hoe het komt dat Forum voor Democratie zo populair is, ook onder jongeren. Ik heb voor deze gelegenheid een aantal rechts georiënteerde jongeren geïnterviewd om te onderzoeken waar hun zorgen over de toekomst vandaan komen.

De verhalen die ik interessant vind, zijn geworteld in de realiteit, maar ik maak er wel kunst van. Daarom laat ik acteurs spelen, en niet jongeren die hun eigen verhaal vertellen. Het mooie van jongerentheater is dat je altijd speelt voor een dwarsdoorsnede, de hele klas komt kijken, sommigen misschien met tegenzin. Aan mij de taak ervoor te zorgen dat ze iets bijblijft. Bijvoorbeeld de ervaring dat je uit kunst veel licht, hoop en plezier kunt halen.”

Wieke ten Cate (32) is theaterregisseur. Ze is van 2017 tot 2021 artist in residence bij jeugdtheatergezelschap de Toneelmakerij. Haar voorstelling ‘Age of Rage’ (vanaf 14 jaar) bij de Toneelmakerij is op tournee t/m 30 november. www.toneelmakerij.nl