Etter straumstansen på 18 timar i romjula måtte Coop Mega på Sandane kaste matvarer for nesten ein halv million kroner. Ein del av dette er det håp om at butikken får dekt gjennom forsikringa si, men noko blir reint tap.

Butikksjef Martin Hamre går over diskane tre-fire gonger i veka og sjekkar alle datovarene og kastar det som er rekna som dårlege varer.

Ser galskapen

Kvart år blir det kasta meir enn 300.000 tonn brukbar mat i Norge. Rundt 80 prosent av dette blir kasta i hushaldningane. Verdiar for nesten ti milliarder går rett i søpla.

– Det er litt galskap i dette, men vi har krav frå styresmaktene som vi må halde oss til, og dei fylgjer vi til punkt og prikke, det som gjeld siste forbruksdag er spesielt viktig for oss, seier Hamre.

– Så er det noko som heiter «best før», der vi kan selje varene etter at datoen har gått ut, til nedsett pris, seier han.

(Artikkelen held fram under biletet)

MEIERIVARENE MÅ SJEKKAST: Martin Hamre er nøye på datoane. Foto: Jan Nik Hansen

– Slik datosjekking er tidkrevjande, men forbrukarane som kjem i butikken vår skal vite at her er det skikkelege varer, og då må vi berre gjere det, så enkelt er det.

Men Hamre meiner styresmaktene må revurdere reglane for kor lenge varene kan vere haldbare.

– Eg synest dei bør ta ein gjennomgang og gjere noko med ein del av varene. Mykje av det vi kastar i dag kan etast langt etter haldbarheitsdatoen. Eg har sjølv ete pålegg som har gått ut, og vi kan og fryse ned varer og bruke dei lang tid etterpå.

Kva meiner du om datostempling og matvarer som går ut på dato - kastar vi rett og slett for mykje mat? Ta debatten i kommentarfeltet under artikkelen.

– Indrefilet er «best etter»

Bodil Fjellestad driv Fjordameny på Sandane og produserer matvarer. Ho er svært medviten på kva tid varene blir laga og at dei blir skikkeleg vakuumpakka.

– Vi sender alle varene våre til laboratorium der dei tek bakterieprøver, og så får vi då utlevert haldbarheitsdato. For oss er dette ein tryggleik, og eg kan ikkje gå over desse datoane, då er det meg det fell tilbake på om nokon blir dårlege av maten. Men det er klart det ofte er nokre dagar å gå på ut over datostemplinga.

I nokre tilfelle er maten faktisk best etter at datoen har gått ut.

– Indrefilet er best etter at han har gått ut på dato. Skal du kjøpe biffar og filetar og dei er godt pakka, er dei absolutt best når det er blitt mørk kjøtsaft på dei, då er det skikkeleg mørna kjøt.

Og pålegg kan i dei fleste tilfelle godt etast etter at datoen har gått ut, seier Bodil Fjellestad.

(Artikkelen held fram under biletet)

BØR ENDRE REGLANE: Bodil Fjellestad i Fjordameny meiner det blir kasta for mykje mat. Foto: Dag Moen

– Grunnlag for å mjuke opp reglane

– Det er ikkje noko problem. Alt pålegg som er oppbevart kjøleg og er tett pakka kan halde i mange dagar over haldbarheitsdatoen. Så lenge det smakar og luktar heilt friskt er det ikkje noko å vere redd for.

Om det er varer Fjordameny har levert som går ut på dato så kjem dei i retur, og då har ikkje Bodil Fjellesta noko val.

– Då kan eg ikkje bruke det til noko, eg må berre kaste det, sjølv om det kanskje er like godt.

Også Bodil Fjellestad meiner det er grunnlag for å mjuke opp reglane for datostempling til ein viss grad.

– På mange område kunne vi ha trekt det litt lengre. Salta og røykte produkt har mykje lengre haldbarheit, der er det ein del å gå på. Men vi må ikkje bli for vågale heller.

(Artikkelen held fram under avstemminga)

Innholdet som skulle vises her støttes dessverre ikke lenger.

Gir varme til svenskane

Om det er vondt å tenkje på all maten vi kastar, så er det kanskje ei lita trøyst at dette gir varme til våre grannar i aust. For det går som restavfall, blir frakta over fjella og er med på å lage varme til svenskar og Oslo-folk, fortel dagleg leiar i avfallsselskapet NOMIL, Svein Ottar Sandal.

– Hadde varene hatt annan emballasje kunne vi ha laga kompost av det, men problemet er at det stort sett er plastemballasje på desse produkta, dermed hamnar det i restavfallet. Det er store mengder, og dette er ikkje ynskjeleg. Å brenne mat høyrest ikkje særleg naturleg.