De Franse president Macron heeft hard uitgehaald naar landen als Nederland, die volgens hem niet solidair zijn met bijvoorbeeld Italië. Door koppig vast te houden aan oude begrotingseisen wordt de toekomst van Europa en de Europese Unie op het spel gezet, zegt Macron in een interview met het Britse dagblad Financial Times.

"Dit is een moment van de waarheid. Zien we Europa als een politiek project of alleen maar als een gemeenschappelijke markt? Ik zie het als een politiek project. Dan ben je solidair met elkaar."

Reden voor de kritiek van de Franse president zijn de meningsverschillen over hulp aan Europese landen in de strijd tegen corona. Nederland en Duitsland verzetten zich tegen het Franse plan om voordelig Europese leningen, eurobonds, af te sluiten ten gunste van landen als Italië.

Rutte: eerst begroting op orde

Volgens Macron zijn die leningen een teken van solidariteit. Maar premier Rutte vindt dat Rome eerst zijn begroting op orde moet krijgen.

Zo hoort het niet te gaan, zegt Macron. Het gaat volgens hem niet meer om de schulden en begrotingsproblemen van vroeger, maar om nu en de toekomst.

Landen als Frankrijk, Duitsland en Nederland steunen nu massaal hun eigen industrie, zegt Macron, maar Italië, Spanje en Griekenland hebben daar geen geld voor. "Dat is niet rechtvaardig. Dat werkt verstorend. Dat is een probleem."

De Franse president zegt dat in ongewone tijden ook naar ongewone oplossingen moet worden gezocht. "Wat we nu beleven, had zes maanden geleden niemand kunnen bedenken."

Knop moet om

Landen als Duitsland en Nederland moeten daarom een knop omzetten. "Ik heb continu contact met Angela Merkel en Mark Rutte. Zij maken zich zorgen, dat snap ik. Maar we moeten naar de toekomst kijken", zegt Macron. "Als je denkt dat we oplossingen vinden door op de oude voet door te gaan, dan heb je last van cognitieve dissonantie."

Met die term uit de psychologie bedoelt de Franse president dat leiders als Rutte en Merkel vasthouden aan oude ideeën en volgens hem niet onder ogen willen zien dat de werkelijkheid is veranderd. "Europa en het idee van de Europese Unie staan op het spel. Dat is duidelijk."

Macron waarschuwt dat Europa moet slagen in het gezamenlijk aanpakken van de coronacrisis. "Anders zeggen de mensen morgen: waar dient Europa nog voor? Europa beschermt ons niet. Dan winnen de populisten. In Italië, in Spanje, misschien in Frankrijk en andere landen."

Vrees voor populisme

De president schroomt niet om grote woorden te gebruiken. Hij vergelijkt de situatie van nu met die van tussen de twee wereldoorlogen. "Na de Eerste Wereldoorlog zei Frankrijk tegen Duitsland: nu moeten jullie betalen. Herstelbetalingen. Dat was een enorme fout. Het populisme in Duitsland groeide en daarna gebeurde het ergste wat je je kunt voorstellen."

Die fout moeten Nederland en Duitsland niet herhalen met landen als Italië, is de boodschap van Macron. "Je kunt niet tegen landen die fouten hebben gemaakt, blijven zeggen: nu moet je betalen."

Onenigheid over eurobonds

Het is voor het eerst dat de Franse president zo hard uithaalt in de discussie over de Europese aanpak van corona. Het tijdstip is niet toevallig gekozen. Volgende week is er een Europese top waar nieuwe besluiten moeten worden genomen over steun aan landen als Italië.

Een week geleden werd er al een eerste akkoord gesloten over een steunpakket van honderden miljarden. Dat was vooral bedoeld voor snelle help nu.

Maar Frankrijk wil verder gaan en meer doen. Macron wil extra geld uitgeven door middel van leningen die de Europese Unie voordelig kan afsluiten en waarvoor de EU ook garant staat. Dat geld is bedoeld voor het herstel van de economieën na de coronacrisis.

Nederland verzet zich tot nu toe met kracht tegen deze eurobonds. In Den Haag wordt gevreesd dat rijke landen dan opdraaien voor de slechte begrotingsdiscipline van andere landen.