Hèhè, zal PvdA-leider Lodewijk Asscher deze dagen geregeld denken. Eindelijk een regeerakkoord en een nieuw kabinet in aantocht, eindelijk tijd om het hoofdstuk met de VVD te sluiten en volledig oppositie te gaan voeren. De opluchting daarover was hoorbaar in zijn toespraak op het partijcongres in Nieuwegein afgelopen zaterdag. Daar opende hij alvast de aanval op het aanstaande kabinet van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie.

Asscher richtte zijn pijlen op uitgelekte kabinetsplannen waar de gemiddelde burger volgens hem helemaal niet op zit te wachten, zoals lagere winstbelasting voor bedrijven, hogere btw en langer wachten op een vast contract. “Zij denken dat de middengroepen zich zorgen maken dat de bedrijven te veel belasting betalen over hun winst. Dat we straks blij zijn als de boodschappen duurder worden en mensen sneller worden ontslagen.”

'Rechts met de Bijbel'

In al die plannen ziet Asscher de contouren van een kabinet dat het individualisme en de markt laat zegevieren, ten koste van een stabiele samenleving. Eerder suggereerde hij al een bijnaam voor Rutte-III – ‘rechts met de Bijbel’ – zaterdag nam de PvdA-leider een voorschot op het motto van het nieuwe kabinet. “Dat kan u ik al wel vast verklappen: ‘Ieder voor zich en God voor ons allen’.”

Asscher maakte ook duidelijk welke boodschap hij de komende jaren tegenover de kabinetsplannen zet. Dat is het verhaal van burgers die helemaal geen veranderingen willen die de samenleving nog flexibeler maken; zij willen volgens Asscher alleen en vooral ‘vaste grond onder de voeten zodat ze vooruit kunnen’. Oftewel: een vaste baan, een eigen huis, perspectief op een stabiele toekomst. Zekerheid.

Tekst loopt door onder de foto.

Nelleke Vedelaar werd gepresenteerd als nieuwe voorzitter van de PvdA. Beeld ANP

Links blok

Asscher wil die strijd niet alleen strijden en doet een beroep op GroenLinks en de SP. Nu alle drie de partijen in de oppositie belanden, zouden zij meer samen kunnen optrekken, net als tijdens Rutte-I. Aan de contacten wordt gewerkt. GroenLinks-voorzitter Marjolein Meijer was zaterdag op het PvdA-congres; SP-collega Ron Meyer belde vrijdag als een van de eersten met Nelleke Vedelaar, de nieuwe PvdA-voorzitter. Binnenkort moet een nadere kennismaking volgen.

Vedelaar toonde zich nog indringender dan Asscher voorstander van de vorming van een links blok. “We moeten haast maken met linkse samenwerking, want er hangt een rechtse storm in de lucht die alles wat kwetsbaar is los zal rukken en te pletter zal slaan.” Als voorbeeld noemde ze het inhouden van toeslagen bij vluchtelingen – ‘echt pesten’. “We moeten ons hiertegen gaan verzetten door schuilplaatsen te bouwen en voor deze groepen te gaan staan.”

Verschil met de tijd van Rutte-I is wel dat de vuist die links kan maken een stuk kleiner is geworden. Hadden PvdA, SP en GroenLinks in 2010 samen 55 zetels, dat zijn er nu 37. Asscher kijkt daarom verder dan het Binnenhof. Gemeenten zouden extra publieke banen kunnen scheppen – 'in de klas, op de sportclub, in de tram'. “Hier moeten we lokaal een begin mee maken, want landelijk lijkt zekerheid ver weg”, zei Asscher, alleen op papier nog lid van het kabinet.

Aan de Amsterdamse grachten, voor Eberhard

Lovende woorden, een minuut stilte, gevolgd door Wim Sonnevelds ‘Aan de Amsterdamse grachten’ en een daverend applaus. Zo stond de PvdA stil bij het overlijden van de Amsterdamse burgemeester Eberhard van der Laan, eerder onder meer raadslid en minister van wonen namens de partij. Lodewijk Asscher, die als wethouder met hem in het college zat, noemde Van der Laan een ‘reus die een hoofdstad tot een huiskamer wist te maken’ en ‘even een heel land een burgemeester gaf’. Hij hoopt dat politici inspiratie uit hem zullen putten. “Heel misschien kunnen we heel het land zelfs wat liever maken.”

Lees ook: Deze plannen van het nieuwe kabinet lekten al uit