Był to niezapominany duet dwóch entuzjastów nauki, który potrafił widzom programu „ Sonda ” w niezwykle przystępny sposób przedstawić trudne zagadnienia z wielu dziedzin m.in. informatyki, matematyki, elektroniki, fizyki, biologii, robotyki czy astronomii. Niesamowita moc Kurka i Kamińskiego w przekazywaniu specjalistycznej wiedzy każdemu niezależnie od wieku i wykształcenia — zadecydowała o ich wielkiej popularności. Na przełomie lat 70/80 XX wieku objawiało się to tym, że miliony Polaków raz w tygodniu siadało niczym zahipnotyzowani przed ekranami swoich Neptunów i Rubinów, żeby chłonąć wiedzę. Tych niesamowitych spektakli popularnonaukowych było 527 , a na więcej nie pozwoliło pewne tragiczne wydarzenie.

Śmiertelna kraksa

W piątek 29 września 1989 r. Kurek z Kamińskim wczesnym rankiem wybrali się do raciborskiej fabryki kotłów „Rafako” na nagranie odcinka programu „Sonda”. Samochód prowadził ich przyjaciel

Andrzej Gieysztor

6 października 1989 r. twórcy „Sondy”

pochowani obok siebie na cmentarzu w Pyrach pod Warszawą. Podczas pogrzebu przyznano im Krzyże Kawalerskie Orderu Odrodzenia Polski — za wybitne zasługi w działalności na rzecz rozwoju nauki.

Naukowcy gwiazdami polskiej telewizji

Ta różnica charakterów tworzyła mieszankę wybuchową, a to powodowało, że ich żywe dialogi jeszcze bardziej potęgowały chęć zgłębienia poruszanego tematu danego odcinka „Sondy”. Kurek i Kamiński stawali się wtedy sugestywnymi aktorami tworzonych przez siebie widowisk: z wielkim autentyzmem wchodząc w role strażaków, nurków lub pilotów. W swoich programie najbardziej fascynowali się techniką, ale jednocześnie nieraz skłaniali widza do zastanowienia czy ten sztuczny świat stworzony przez człowieka dla swojej wygody nie obróci się przeciw niemu. Choćby czy nie zabije w nim wrażliwości na żywą przyrodę oraz nie wpłynie na normalność relacji rodzinnych, towarzyskich czy służbowych. W dzisiejszych czasach gdzie coraz więcej ludzi odgradza się od siebie w realu, ponieważ prawie wszystko załatwia

„Sonda” od środk a





„Sonda” jak na owe czasy była programem na wskroś nowatorskim i urozmaiconym tematycznie. Każdy jej odcinek dotyczył innego tematu, a jego siłą oprócz dwójki prowadzących była też sugestywna narracja i eksperymentalna muzyka elektroniczna w tle np. Jean-Michela Jarre'a czy Mike'a Vickersa. Zresztą utwór tego drugiego pt. „Visitation” został użyty jako czołówka dźwiękowa programu. Wielu fanów „Sondy” wręcz podprogowo kojarzy tę 49-sekundową czołówkę.





Kurek z Kamińskim prowadzili swoje żywe dyskusje nie tylko w studio, ale często poza nim. Zważywszy na bogactwo eksponatów występujących w programie, aż dziw bierze, że

materiały do nagrań filmowych zdobywał w większości za darmo. Pomagały w tym ambasady Stanów Zjednoczonych, Francji, Niemiec, Związku Radzieckiego oraz różne ośrodki kultury i zagraniczni przedstawiciele handlowi. W dzisiejszych czasach, gdzie na byle jakie produkcji wydaje się miliony złotych, jest to wręcz nieprawdopodobne.













Ambasadorzy nowych technologii w komunistycznej Polsce





Niewątpliwie program Kurka i Kamińskiego w znaczącym stopniu pomógł wielu Polakom zrozumieć, w jaki sposób działała ówczesna technologia. Dostęp do tak wyspecjalizowanej wiedzy technicznej był o tyle znaczący, jeżeli zważyć, jak wtedy żyli Polacy. W 80'tych latach komputer większość z nich mogła zobaczyć co najwyżej w tym programie. Ludzie mieli przeważnie czarno-białe telewizory i były dwa kanały w TV 1 i 2. W domach ze sprzętów elektrycznych był telewizor kineskopowy, radio, pralka frania i lodówka. Jeśli ktoś miał magnetofon, to było dobrze, a jeśli ktoś miał komputer ZX Spectrum lub Atari, wtedy był kimś. Po prostu Polacy w tamtym czasie byli w nikłym stopniu zinformatyzowani. Nie wiedzieli zbytnio, co to jest dyskietka, e-mail, bajty itd. Zresztą nie mogli użytkowo o tym wiedzieć, bo za komuny nie było internetu i dopiero w 91 roku wysłano pierwszego maila testowego. Codzienności było zaś to, że na poczcie zamawiało się rozmowy międzymiastowe w budkach i stało się do tego w kolejce. Dlatego też odcinki „Sondy” w okresie siermiężnych rządów Jaruzelskiego były dla Polaków wielką skarbnicą technologicznej wiedzy, co po upadku komuny przygotowało ich do korzystania z komputerów i Internetu.









Z perspektywy czasu





Ciekawe co Kurek z Kamińskim powiedzieliby o dzisiejszych komputerach i ich możliwościach. Zapewne nawet w najśmielszych marzeniach tego nie przewidzieli. Świat od ich śmierci zmienił się nie do poznania. Teraz Kurek i Kamiński mieliby ogromne pole do popisu, szczególnie konfrontując rzeczywistość ze swoimi programami z lat 70' i 80' oraz wygłaszanymi w nich tezami. Wielka szkoda, że nigdy tego nie zobaczymy.







