De Belgische topexpert in Europees recht Koen Lenaerts wordt president van het Europees Hof van Justitie. De hoogste in rang dus van de derde macht in Europa.

Het Hof van Justitie bepaalt of lidstaten zich houden aan de Europese rechtsregels en toetst nationale en Europese wetten aan de Europese verdragen. De uitspraak moet worden nageleefd en maakt in veel gevallen school. Vaak draait een arrest om gevoelige zaken, zoals beperkingen op het vrij verkeer van personen of de toegang tot de sociale zekerheid.

Het EU-Hof oordeelde bijvoorbeeld dat het Europese noodfonds, dat eurolanden in nood bijspringt, legaal is, net als het opkoopprogramma van de Europese Centrale Bank. Die rechtszaken waren aangespannen door Duitse eurocritici. Deze week blies het EU-Hof een privacy-akkoord op dat Amerikaanse internetbedrijven als Facebook toeliet persoonlijke gegevens van Europese gebruikers te verwerken en op te slaan.

Koen Lenaerts (60) studeerde in Namen, Leuven en Harvard en is een wandelende encyclopedie van de Europese rechtsregels. Hij was ook een veelgevraagd adviseur van opeenvolgende Belgische regeringsleiders de voorbije decennia.

Lenaerts is sinds 1983 hoogleraar aan de KU Leuven, met een specialisatie in Europees recht. Hij begon zijn Europese carrière in Luxemburg als rechter bij het Europees Gerecht van Eerste Aanleg in september 1989. Dat gerecht behandelt vooral geschillen en beroepen van bedrijven en burgers, bijvoorbeeld inzake kartelboetes, staatssteun of intellectuele eigendomsrechten.

In 2003 stapte hij over naar het hoogste rechtscollege in Luxemburg, het Europees Hof van Justitie. Daar maakte hij snel naam met zijn gedreven en gedegen dossierkennis. Sinds 9 oktober 2012 is Lenaerts vicevoorzitter van het Europees Hof van Justitie.

Lenaerts volgt donderdag de Griek Vassilios Skouris op als president, zoals de functie officieel heet. Zijn mandaat loopt tot 6 oktober 2018.

De voorzitter is eigenlijk de manager van het Luxemburgse Hof. Lenaerts vindt ook dat 'rechters niet in een ivoren toren mogen zitten'. Als vicevoorzitter vond hij het al belangrijk in debat te treden met de maatschappij. Als voorzitter zal hij hét gezicht worden van de prestigieuze instelling.

In België wordt laaiend enthousiast gereageerd op de benoeming. Minister van Justitie Koen Geens (CD&V) looft zijn 'briljante collega' als de 'geknipte persoon voor de functie' en wijst erop dat hij in de voetsporen treedt van Josse Mertens de Wilmars, de vorig Belgische voorzitter van het Hof (1980-1984). Vicepremier en minister van Buitenlandse Zaken Didier Reynders (MR) en CD&V-voorzitter Wouter Beke wensen Lenaerts veel succes, Open VLD-voorzitster Gwendolyn Rutten, een van zijn oud-studenten, noemt Lenaerts 'een van de knapste koppen van ons land'.