Doorgaans reageert De Standaard niet op aanvallen van gebelgde politici. Maar door publiekelijk te eisen dat de krant een van haar journalisten tot de orde roept, betreedt Bart De Wever (N-VA) nieuw terrein, schrijft Karel Verhoeven.

Als hoofdredacteur van De Standaard kijk ik met stijgende democratische bezorgdheid naar de uithalen van Bart De Wever over onze krant. Hij kiest ervoor om zijn frustratie met de krant in almaar fellere woorden tot publiek debat te maken, dinsdag nog via een blog op de website van de N-VA. Voor de Vlaamse politiek betreedt hij nieuw terrein. Dat hij zich niet geneert om te jammeren over een ‘vendetta’ tegen hem en om nu ook publiek te eisen dat we een van onze journalisten opzijzetten, voorspelt niets goeds over hoe hij evolueert als machtspoliticus. Dat niemand in zijn entourage hem nog kan of durft bijsturen tot wat gezond verstand, is tragisch voor de N-VA.

De relaties tussen De Wever en De Standaard zijn al jaren stroef. Een concreet aanwijsbare reden is daar niet voor. Lang voor hij een politicus van betekenis werd, was hij columnist voor De Standaard. Zijn onvrede met de krant nam toe met de mate waarin hij eerst invloed en daarna macht vergaarde met zijn politieke project. N-VA-ideologen mijmeren wel vaker over een belangrijk medium dat hun project zou onderschrijven. Willen ze hun macht duurzaam verankeren, dan moeten genoeg krachten in de maatschappij hun wereldbeeld delen. Of in elk geval moet de mainstream publieke opinie de politieke en economische uitdagingen zo verwoorden dat de partij er het antwoord klaar voor heeft.

Eerst ging het over het communautaire, daarna het economische, nu is het project dat de politiek meer macht moet krijgen ten koste van rechters, media of tussenstructuren zoals vakbonden, ziekenfondsen of ngo’s. In die trant passen ook de voorstellen voor een noodtoestand en om vrije meningsuiting te beteugelen in de strijd tegen terreur. De partij ziet zichzelf op alle fronten leiden en ze verwacht steun. Over veel media is ze teleurgesteld, maar over ‘de koers’ van De Standaard is de ontgoocheling bitter in het Antwerpse hoofdkwartier en dan vooral bij voorzitter De Wever.

Flinke retoriek

Misschien speelt een historisch verlangen. Maar zelfs toen de krant nog volgens een ideologie schreef, in een heel ander bestel, was ze nooit dienstbaar. Verwachten dat ze dat nu wel zou zijn, is wel heel bevreemdend.

In die context verwondert het niet dat kritische journalistiek frustratie en boosheid opwekt. Maar in een vrij perslandschap hoort dat erbij. We reageren daarom niet op publieke schimpscheuten. Er is geen reden om gebelgde politici meer aandacht te schenken. De krant doet niet aan politiek, ze bericht erover zonder te veel eigen passies.

Met zijn blog over een artikel dat politiek journalist Bart Brinckman dinsdag schreef (een kritische, maar evenwichtige analyse over de spanningen tussen politie en justitie in Antwerpen, DS 25 juli) , betreedt Bart De Wever helaas ander terrein. Dat hij zijn klacht op eigen fora publiceert, zegt haast evenveel als dat wat hij erin schreef. De Wever is al langer laatdunkend over ‘traditionele media’. Ook de N-VA bouwt duchtig haar bereik uit op sociale media. Zo heeft ze de pers niet meer nodig en kan ze rechtstreeks met haar kiezers communiceren. Het hoeft niet juist te zijn, het mag insinueren, beledigen en op de man spelen, het mag egocentrisch sentimenteel zijn.

De pers blijft alleen nog een handig forum voor flinke retoriek, iets wat De Wever als geen ander beheerst. Korte statements op radio of televisie zinderen dagen na. Maar journalistiek die uitzoekt hoe het precies zit, irriteert. Ze verstoort de politieke communicatiestrategie. Merkwaardig genoeg onderhouden verschillende andere N-VA-kopstukken wel normale werkrelaties met de pers en met De Standaard. Zij aanvaarden kritische doorlichting. Antwerpen is de gevoelige teen. De verkiezingen worden er een strijd op leven en dood.

Pestgedrag

Dat De Wever nu met scherp schiet op één journalist, op wiens opzijzetten hij de voorbije jaren al verschillende keren per mail heeft aangedrongen, is tekenend. Intimidatie is niet het juiste woord. Het gaat om pestgedrag. Pesten is een vorm van machts­streven. Het is brutaal en heeft iets irrationeels. Het valt niet te tolereren.

Donald Trump illustreert hoe een gewiekst politicus het pesten van nieuwsmedia tot succesvolle strategie kan maken. Het Amerikaanse voorbeeld leert ook dat die aangevallen media er niet slechter van worden, integendeel. Toch hebben we in Vlaanderen alle redenen om niet die toer te willen opgaan. Zulke verziekte verhoudingen verzuren de democratie. Dan wordt het pas echt uitkijken.