ar get - prysur

ar glem - byth yn cael digon

arben - beichiog

bawedd - gwael

bonc - bryncyn

brysiwch yma eto - dewch yma yn fuan eto

burgyn - corff anifal marw a pherson cas

bwchan - bychan

bwchins - nifer o bethau bwchan

bydrochi - ymolchi drosto

cacimwncis - cacamwci

cael - (y ferf) fi gyn, ti gyn, ef gyn, hi gyn ni gyn, chi gyn, nhw gyn

cais main - close shave

ceniog - ceiniog

cerpyn -cadach golchi llestri

'chwaneg - rhagor

chwislen - shrew

cit - sied neu dwll-dan-grisiau

cloncyn - lolyn gwirion

clos neu llodrau - trowsus

cnau - glanhau

cor - beudy

craft cae bychan i loiau neu tarw

crec - crack

crugo - edifar / difarru

cwat -cot

cyth - diawlineb

cythgam -andros

'dawch!' - dydd da ichi!

di-am - dibwynt

dim breg - dim byd yn bod

difie - dydd iau

dreng - irritable

ene - yna neu yno

fory bory - bore 'fory

fflimwt - peth bach trafferthus

fflob - poeri

gegin - ystafell fyw

geran - cwyno

giar - iar

golchi pen - golchi'r gwallt

gom - sgwrs

gostied - gorfod

gwitiad - aros

gwlanen - cadach molchi

gythow - gyda fo

hen he - cornchwiglen

hofel - adeilad agored i gadw offer fferm

honsel - ar werth

hwne fan ene - hwnnw fan acw

jed - tyrd

kabe - cwyno (ardal Bwcle)

keks - trwsus

laur - 'nghariad i (yr un aur, efallai?)

llardiau - carpiog

lleche - rickets

llechy - ffug; cynffongar; (Cymraeg: "llechu" ) (ardal Bwcle)

llygod diarth - llygod mawr

llymed - diod feddwol

Ma' fi gyn - Mae gen i. Gwyliwch "Mostyn Fflint 'n aye". (Diolch i Rhian Angharad Davies o'r Wyddgrug).

magu lleche - dweud y drefn

maw - mae o

molchi drosto - cael bath

moto - car

mwtsio - poeni

mwydro - poeni

mynd i'r 'cefn' - mynd i'r tŷ bach

mynd i edrych am fy mrawd - mynd i weld fy mrawd

mywion - morgrug

nacwes - nagoes

nadu - crio

nene - y peth yna

nene - hwnnw

naci - handi

odi - bwrw eira

olwyth - sleis o gig (ham fel arfer)

osio - tuddu

ponsh - mess

ponsh maip - tatws wedi stwnsio gyda meipen

'potas' a 'brwas' - dau fath o bwdin

potsio - ymyrru

propor - pretty

pywie mân - midges

rhidans - carpiog

rhwnyn - pear

sbensh -twll dan grisie

sennabund - Yn rhwym (ardal Bwcle)

shilin - peth bach annwyl

sinach - dyn cas

slob - siaced gwaith ffarm

s'mai wa!

sopen -dynes gas

strelio - rinse

strwtsh - sbwriel

strydfache - stilts

sur - finegr

sut? - pardon?

sws - cusan

syrcyn - vest

Trefn - Anhaclus. Mae na drefn ar y lle - rhywle anhaclus (glywais i erioed arni'n gael ei ddweud gydag eironi. fel plentyn golyga trefn 'mess')

tranglins - y llanast yn y sbensh neu'r daflod

trowsus rhesog - courderoy trosers

twca -cyllell i dorri bara

twsli - blawd llif

wes -oes

y bing - rhan o'r beudy y tu ôl i'r cafnau

y wib -cael syniad sydyn

yn'ai - 'ynde', neu 'on'd yw o' (Diolch i Rhian Angharad Davies o'r Wyddgrug)

yn ddrych - ddim yn ffit

yn falch sobor - yn falch iawn

yn filen - yn gas

yn fwrn- yn faich

Cyfrannwyd y sylwadau isod i wefan BBC Lleol y gogledd gdwyrain rhwng 2005 a 2009.

Rebecca o Lanelwy

iwsio - defnyddio,

ffindio - dod o hyd i,

rargian - rhywbeth oedd athrawon arfer dweud pan oedd plant yn camymddwyn!

cau hi - byddwch yn dawel,

dim ots - no doubt / dim yn gofalu.

Nos ddawch - Noswaith dda.

Dylanwad Saesneg i'w weld yn amlwg! Un peth dw i 'di sylwi ar - mae 'propor' yn cael ei cyfieithu fel 'pretty', tra mae llawer o bobl dwi'n 'nabod yn defnyddio fo i olygu urddasol neu cwrtais. (e.e. Dydi ymmddygiad y bachgen 'na ddim yn bropor.)

Carwyn o Lansannan

Dici - (boot car!)

Laurence Roberts o Lerpwl yn wreiddiol

Mae'n ddiddorol iawn i weld neges o Stuart Oswestry yma. Dwi'm wedi clywad erioed, o eiriau Cymraeg yn dwad i mewn Saesneg fel hyn. Dwi'n meddwl fod yn wych i weld. Mae Stuart yn gywir efo gair fel "sbensh". Gobeithio y bydd Stuart yn sgwennu yma eto, efo'i feddyliau ar iaith ei deulu a'i ardal fo.

John o'r De

Mae "cario clecs" a "chwarae'n troi'n chwerw" yn cael eu clywed yn aml fan hyn.

"Lolch" - person yn gorwedd yn anhaclus

"Popy" - colli pêl dros ardd rhywun (dod o'r hen fenyw ag oedd arfer cael popty yn ei gardd)

"cwtsh"- lle dan y grisiau, neu hug yn y Saesneg, neu lle mae'r ci yn cysgu. O'n i moyn rhoi ychwaneg i chi o dafodiaeth tu fas i'r ardal.

Sian o'r Rhosllannerchrugog

Mae na lot o pobl dal i ushio 'Nene Ene', pobl hen a ifanc, a gerie fel "chyrd onen" - tyrd ymlaen; "Doro fyny" - stopiwch.

Huw Waters o Abergele

Taid/Nain y bodo - gwryw neu menyw sy'n meddwl bod nhw'n hyn nac ydynt,

chware'r hen - dweud y drefn,

hei di - meiddia di,

sbenj - cwpwrdd o dan y grisiau,

steirie - grisiau,

di-am - anghyfleus,

be gynjar - be ar y ddaear,

ratsiwn beth - ffasiwn beth,

potes - llanast,

nadu - swnian,

yn dryw - yn ffyddlon.

Dilwyn Jones o Ddinbych

Cluro - rhwbio yn erbyn wal nes i hynny adael marc neu lwch ar eich dillad

cadach poced - hances

moni - llyncu mul neu bwdu

Catrin Parry o Gaerdydd (Llandyrnog gynt)

wrach - falle,

fferins - melysion,

Llinos, Llansannan / Llangernyw

wmbo - dwi ddim yn gwybod

sgelet - sosban (yn enwedig desgyl bwyd ci)

cacen (Llansannan) - cacan (Llangernyw)

pasa - bwriadu

Hwre! - Hwyl! Ta-ta!

Selwyn Williams, Caerdydd

'Dene nene ene'- dyna hwnna fan yna! neu fel y dywedir yn y De 'Hwnco manco'

'Tollti' paned o de - tywallt

Paste grochan - cawl

Mae o fel het - rhywun ffol

Cafflo - chetio (to cheat)

Cnwff - Darn tew o fara

Anthony Parry Bae Colwyn (Rhos gynt)

yn snot - yn chwysu

ci bara chyrents - 'dalmatian'

twsli - 'sawdust'

crabalanten - math o deisen

shinigls - darne man

gwyneb iychymwrdwr - hyll, neu cas?

Angharad (Dinbych)

cisio - cusanu

Alun Williams Caerdydd (ond o Llandyrnog)

Yn ein teulu ni, denni'n dweud "trwsus" a "trons" am eich dillad isa. Ond mae rhwyn arall yn yr un ardal yn deud trons am trwsus!

Rhys Clwyd, Rhuthun

sbensh - twll dan grisie

Chris Bailey o Dreffynnon

Mae acen y cymoedd dal gyn bobl y Rhos i ryw raddau. Dwi'n cofio mynd lawr i Gaerdydd yn yr wythdegau i weld Wrecsam yn chwarae ac yn ein parti roedd geneth o'r Rhos. Ar ôl deg munud mewn tafarn yng Nhaerdydd dyma boi o'r Barri yn dweud "Anyway what a girl from the Rhondda doing supporting the Gogs?" Doedd hi erioed di bod i'r Rhondda nag unrhyw un o gymmoedd y de.

Elen, Rhosllannerchrugog

winiwns - nionyn

chware'n troi'n chwerw -(dwi'm yn siwr os 'di hwn yn cael ei ddefnyddio unrhyw le arall yng Nghymru ond ma' dad wastad yn ei ddweud o i fi a fy chwaer!)

sofren - darn punt

cario clecs - dweud celwydd (eto dwi'm yn siwr os defnyddir hwn unrhyw le arall neu hyd yn oed os 'di o'n dod o'r Rhos)

A darn o newyddion da i Llinos o Rhuthun [sylwadau isod], dwi'n falch i ddweud fy mod i wastad yn dweud "nene" ec "ene" (a dwi ddim yn 30 'to!)

wastad - o'r hyd!

Stuart, Oswestry

Just started learning Welsh and found this really weird to read! My family's English and from Oswestry, but we've always used certain words growing up that never seemed to be used elsewhere- words that I didn't know how to spell- 'spench' was the name for my nan's room under the stairs where she kept a mop and bucket and general junk,'lobscouse' was a watery/beef stew my mum still cooks, and 'ponchmipe' was boiled potatoes mashed with boiled turnip!

There are loads of other words we used in the family (but since we only used them speaking to others in the family/close neighbours, we never wrote them down)- it just makes me wonder if some,or even all the others are of Welsh origin?! My family's always been English speaking and based around Oswestry. To be honest, they're not words I use, they're more words that others use in the area (particularly older members of the family etc), so I'm familiar with.

Chris Bailey o Dreffynnon

ugian - ugain

be ti gyn? - beth sydd gen ti?

be haru ti? - beth sy'n bod?

'blaw - heblaw

bonc/boncyn - twmp bach

ciamocs/giamocs - triciau

cadach poced - hances

pry llwyd - mochyn daear

cwffio - paffio

dene fo - dyna fo

shil - cariad (glywed mewn siop e.e.)

lobsgows - cawl

cafna - camfa

heglu - cerdded yn gyflym (hegla ene rwan)

pry copyn - spider

pryfedd man - pethau bach (cnats)

Moira Brown o'r Rhos yn wreiddiol

odi - bwrw eira. "Odi,odi, Blawd yn codi"

John Jones o Bala

crig - gwely

John Rowlands, Bagillt

herc=idiot

hidia befo = paid a poeni, dim o bwys, dim problem

Gareth, Nantglyn

Pywie man = midges.

Charles o'r Wyddgrug

nadu = crio (ardal Llanarmon yn Iâl)

Yr hofel - adeilad agored i gadw offer fferm

yn falch sobor - yn falch iawn

brysiwch yma eto - dewch yma yn fuan eto

mynd i edrych am fy mrawd - mynd i weld fy mrawd

Richard o Dreuddyn

y berf 'cael' - fi gyn, ti gyn, ef gyn, hi gyn, ni gyn, chi gyn, nhw gyn

craft - cae bychan i loiau neu tarw

y bing - rhan o'r beudy y tu ôl i'r cafnau

bwchan - bychan

gostied - gorfod

mynd i'r 'cefn' - mynd i'r tŷ bach

clos neu llodrau - trowsus

hwne fan ene - hwnnw fan acw

nene - hwnnw

gwitiad - aros

giar - iar

slob =-siaced gwaith ffarm

mae na drefn ar y lle - rhywle anhaclus (glywais i erioed arni'n gael ei ddweud gydag eironi. Fel plentyn golyga trefn mess) potsio - ymyrru

Lisa o Ddinbych

crugo - difaru

Llinos o Rhuthun

O Rhosllanerchrugog yn wreiddiol. Sylwadau Dafydd o Rhuthun "'aru fi" ayb, "aru" ydy ffordd bur o dweud "ddaru" (wnes i) os dwi'n iawn?

Rwyf wedi anghofio rhan fwyaf o iaith Rhos rwan ond i ddweud y gwir, does na ddim llawer o bobl ar ôl yn Rhos (heblaw am y bobl hŷn!) sy' dal i siarad "Nene ene"! Rwyf o'r hyd yn chwerthin pan dwi'n clywed Mam yn dweud pethau fel "Laclwydd!" (Arglwydd) a "Mhais i fyny mhogel!" (peticoat has ridden up to my navel!) Ia, dwi'n gwbod, andros o rhyfedd ond tydi! Mae'r acen Rhos yn un rhyfedd iawn, ac roedd yna sôn fod yna lot o bobl wedi'i wreiddio o ardal Sir Powys. Ydy hwn yn wir?

John Edwards o Catterall

Hws - cweir yn ardal Nercwys, Sir y Fflint

Phil Phillips o'r Rhos yn wreiddiol na i'm poncho - I won't bother

byglud - dirty

racs - hopeless

llygod diarth - rats

chware - unemployed.

Gareth, Nantglyn

Twca= cyllell i dorri bara,

Cerpyn - cadach golchi llestri,

Gegin - ystafell fyw,

Wes - oes,

Nacwes - nagoes.

Aled Elwyn Jones o Ddinbych

Syrcyn - vest,

Mywion - morgrug,

Gwlanen - cadach molchi,

Ceniog - ceiniog,

Moto - car,

Sut? - pardon?

Gwen o Benycae Wrecsam

strelio - rinse,

rhwnyn - pear,

rhidans - carpiog,

llardiau - carpiog,

magu lleche - dweud y drefn,

dreng - irritable,

olwyth - sleis o gig (ham fel arfer)

golchi pen - golchi'r gwallt,

'Dawch!'- Dydd da ichi!

Dafydd Roberts

llymed - diod feddwol,

bydrochi - ymolchi drosto,

difie - dydd iau,

fory bory - bore'fory,

'chwaneg - rhagor.

odi - Bwrw eira,

cwat - cot,

di-am - dibwynt,

arben - beichiog,

ar get - prysur,

ar glem - byth yn cael digon,

bawedd - gwael,

dim breg - dim byd yn bod,

yn fwrn - yn faich,

cais main - close shave,

yn ddrych - ddim yn ffit,

molchi drosto - cael bath,

geran - cwyno,

gythow - gyda fo,

jed - tyrd,

honsel - ar werth,

lleche - rickets,

llygod diarth - llygod mawr,

yn filen - yn gas,

mwtsio - poeni,

mwydro - poeni,

osio - tueddu,

trowsus rhesog - courderoy trousers,

sur - finegr,

twsli - blawd llif,

maw - mae o.

Julie Hawatson Broster o Ddinbych

"Denbigh Nai" Hia Lyle!

Elizabeth Williams o Wrecsam

nadu - gwrthod,

sbensh - sbens.

Iwan Williams, Llangwm, Corwen

S'mai wa!

Sian Jones o Ddinbych

cnau - glanhau,

laur - 'nghariad i (yr un aur, efallai?)

Walt Derby (Bagillt)

Tatiad, Labiad, Nerco, Cwtryn, Coetia, Bloca, Ago'dygorn, Gwthban, Carthen, Balog, Dimbran, Prigyn, Gogo, Llwath, Llafnes, Llafngi, Cisio.

Dewi o Dreffynnon

Cafna -Camfa,

Sgoden - Llygoden,

Petty -tŷ bach,

Dech chi gyn pob dim arall am wn i!

Dafydd o Ruthun

'aru fi, 'aru ti, 'aru o, 'aru hi, 'aru ni, 'aru chi, 'aru nhw ... (unai Cymraeg gwallus, neu ffurf gorffennol o 'gwneud'. Deillio o 'darfu' falle?)

Hafina Clwyd, Rhuthun

Sbensh- twll dan grisie,

Tranglins - y llanast yn y sbensh neu'r daflod,

Bwchan - bychan,

Bwchins - nifer o bethau bwchan,

Sinach - dyn cas,

Sopen - dynes gas,

Cythgam - andros,

Burgyn - corff anifal marw a pherson cas,

Ponsh - mess,

Crec - crack,

Crugo - edifar,

Cloncyn=lolyn gwirion,

Propor - pretty,

Y wib - cael syniad sydyn,

Strydfache - stilts;,

Chwislen - shrew;

Cor - beudy,

hen het - cornchwiglen.

Cyfrannwyd y sylwadau uchod i wefan BBC Lleol y gogledd gdwyrain rhwng 2005 a 2009.