Beeld anp

In de loop van 2020 mogen dieselauto's ouder dan 2005 het gebied binnen de ringweg A10 niet meer in. Voor het eerst krijgt Amsterdam daarmee ook een milieuzone voor personenauto's. Tot dusver werden alleen oudere brommers, bestelwagens, vrachtauto's en taxi's uit de stad geweerd.



Actieplan

Dat schrijft wethouder Sharon Dijksma (Verkeer) in het Actieplan Schone Lucht. Door toe te werken naar een geheel uitstootvrije stad in 2030, denkt het stadsbestuur de levensverwachting van Amsterdammers met drie maanden te verlengen. Gemiddeld leven Amsterdammers nu een jaar korter door luchtvervuiling en die wordt voor een belangrijk deel veroorzaakt door het verkeer.

De huidige luchtvervuiling staat volgens de GGD gelijk aan het meeroken van ruim 6 sigaretten. "Vieze lucht is nu nog te vaak een sluipmoordenaar," zegt Dijksma in een persbericht. Op een ranglijst van risico's voor de volksgezondheid moet luchtvervuiling in Amsterdam nu alleen roken en een combinatie van slecht eten met weinig lichaamsbeweging voor laten gaan.



Milieuzone

Twee weken geleden gaf staatssecretaris Stientje van Veldhoven (Milieu) gemeenten de mogelijkheid om vanaf volgend jaar een milieuzone in te voeren voor oude diesels. Om een lappendeken van uiteenlopende voorwaarden te voorkomen kwam ze met twee opties: een milieuzone voor dieselauto's ouder dan 15 jaar of ouder dan 20 jaar. Amsterdam kiest nu voor de strengste vorm en wel meteen in 2020.



De precieze ingangsdatum is nog niet bekend, maar zeker is al wel dat de milieuzone voor dieselauto's duizenden autobezitters gaat raken. Nu zijn in Amsterdam 4100 auto's geregistreerd die straks een bekeuring krijgen als ze de milieuzone binnenrijden. Zo'n 20.000 oude diesels rijden 'weleens' door de stad.



Vrachtauto's

De komende jaren worden de bestaande milieuzones bovendien verder aangescherpt, waardoor bijvoorbeeld meer vrachtauto's de stad niet meer in mogen. Ook gaat de milieuzone een groter deel van de stad beslaan. Nu liggen bijvoorbeeld bedrijventerreinen zoals Westpoort en hele wijken als Noord, IJburg en de Houthavens buiten de milieuzone.



Voor de jaren daarna introduceert Amsterdam een nieuwe aanpak door delen van de stad uit te roepen tot uitstootvrij gebied. Daarmee is in hele stukken stad alleen nog elektrisch en op waterstof aangedreven verkeer welkom.



Bussen

Voor ov-bussen en touringcars geldt al in 2022 dat ze de binnenstad niet meer in mogen als ze nog uitlaatgassen uitstoten. Daarbij is wel een uitzondering voor het stuk ten noorden van het spoor, zodat bussen wel bij Centraal Station kunnen komen.



Vanaf 2025 moeten binnen de ring-A10 alle vracht- en bestelwagens, taxi's en bussen uitstootvrij zijn. Brom- en snorfietsen mogen zelfs in de hele bebouwde kom geen zuchtje uitlaatgas meer loslaten.



In 2030 is de hele bebouwde kom alleen nog toegankelijk voor uitstootvrij verkeer. Dan worden voor het eerst dus ook benzineauto's uit Amsterdam geweerd. Dijksma sluit daarbij aan op het voornemen in het Regeerakkoord om vanaf 2030 alleen nog nieuwe auto's toe te laten die uitstootvrij zijn.



Uitstootvrije zones

Het is nog niet duidelijk of Amsterdam ook kan handhaven in de uitstootvrije gebieden. Amsterdamse plannen voor milieuzones zijn in het verleden stukgelopen op verzet van de rijksoverheid waardoor de stad niet kon optreden tegen oudere auto's.



Voor de milieuzones heeft Van Veldhoven dat nu geregeld, maar voor zogeheten 'non-emissiezones' is nu alleen afgesproken dat gemeenten die kunnen instellen vanaf 2025 voor bedrijfs- en vrachtauto's, compleet met een apart verkeersbord dat dit regelt.



Evaluatie

Met de gemeenten is afgesproken dat dit in 2022 eerst geëvalueerd wordt. Dan wordt bekeken of nieuwe categorieën voertuigen mogen worden toegevoegd. Tot die tijd is dat dus niet geregeld voor taxi's en personenauto's.



Dijksma schrijft al wel dat ze het systeem van de milieuzones wil gebruiken in combinatie met slimme technieken die op bepaalde momenten en plekken een ontheffing kunnen geven. In de uitstootvrije gebieden hoopt Dijksma twee vliegen in één klap te slaan. Behalve voor schone lucht zorgt het weren van een deel van het verkeer ook voor minder drukte op straat.



Drukke straten

Voor een aantal heel drukke straten waar de luchtvervuiling nu het grootste is, komen nog extra maatregelen. Dat geldt bijvoorbeeld voor de Stadhouderskade, de Amsteldijk en de Valkenburgerstraat.



Dijksma wil de overgang naar uitstootvrij verkeer stimuleren met subsidies en veel meer laadpunten voor elektrische auto's. In 2025 denkt Amsterdam 16.000 tot 23.000 laadpunten nodig te hebben. Nu zijn het er 3.000. Ook komen er tot 2026 26 snelladers, met name voor taxi's.



Na bespreking in de gemeenteraad wil Dijksma ook Amsterdammers nog eens uitgebreid laten meepraten over de schoneluchtplannen via een digitaal platform. Daarna worden de maatregelen concreet verder uitgewerkt, met alle mogelijke subsidies, voorwaarden en uitzonderingen voor de milieuzones. 'Het actieplan geldt daarbij als randvoorwaarde.'