W dniach 22 czerwca - 10 lipca 2017 r. ekspedycja państwowej Telewizji Litewskiej i Radia realizuje projekt pod tytułem „Narodowa Ekspedycja”. Jej uczestnicy, wśród których znajdują sie dziennikarze, historycy, ludzie kultury i sztuki, odwiedzą historyczne miejsca związane z dziejami Polski i Litwy.

„Narodową ekspedycją" kieruje historyk profesor Alfredas Bumblauskas, w 45-osobowym zespole są również znani podróżnicy, m.in. przyrodnik Selemonas Paltanavičius, kierowca rajdowy Benediktas Vanagas czy muzyk, jeden z najpopularniejszy litewskich raperów Gabrielius Liaudanskas-Svaras. Wśród uczestników wyprawy jest również Arminas Darasevičius, właściciel kilku restauracji, smakosz, znany sommelier.

Jest to już trzecia edycja programu (wcześniejsze ekipy przemierzały Litwę i Białoruś), zatem jest to pierwsza wyprawa na ziemie polskie. W 2016 roku uczestnicy projektu podróżowali szlakiem Radziwiłłów rzeką Niemen – od początku tej rzeki na Białorusi do Kowna. Przed dwoma laty płynęli także Niemnem – z Kowna do Kłajpedy. Projekt cieszy się na Litwie olbrzymim zainteresowaniem.

W tym roku ekspedycja płynie rzekami Biebrzą, Narwią i Wisłą specjalnie zbudowanymi na tę wyprawę statkami, z których jeden nazwano "Vytautas Didysis". Jest to kopia najstarszego odkrytego na Litwie statku z Merkine. To dokładnie taka sama jednostka handlowa, jaka pływała po Niemnie, Wiśle i Dnieprze przed dwustu pięćdziesięciu laty. Ta XVIII-wieczna jednostka "Witold Wielki" jest przykładem tradycyjnej dla ich przodków łodzi - wiciny litewskiej, której pierwowzór znaleziono 20 lat temu na dnie Niemna. Druga, znacznie mniejsza - "Pogoń", będąca repliką łodzi z XIX wieku, była już wcześniej wykorzystywana w produkcjach telewizyjnych.

Swoją pierwszą podróż ekspedycja rozpoczęła w Łomży skąd wyruszy do Morza Bałtyckiego. Podróż jest długa i trudna, gdyż postanowiono opłynąć w Polsce historyczne ziemie Wielkiego Księstwa Litewskiego, Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Projekt skupia się na wspólnej historii Polski i Litwy, kulturze, relacjach społecznych między tymi narodami.

Inauguracja podróży nastąpiła 22 czerwca, kiedy do Warszawy przypłynęła wyjątkowa łódź Litewskiej Ekspedycji Narodowej. Następnie w asyście stołecznych armatorów zacumowała przy przystani w okolicach Centrum Nauki Kopernik. Gości powitała Renata Kaznowska, wiceprezydent m.st. Warszawy słowami:

"Cieszymy się, że możemy przywitać naszych gości w jednej z najatrakcyjniejszych przestrzeni w Warszawie. To tu bije serce stolicy. Jeszcze dziesięć lat temu teren ten nie był zagospodarowany. Teraz jest Centrum Nauki Kopernik, które widzimy w tle, Muzeum Sztuki Nowoczesnej i właśnie nowe bulwary - duma Warszawy. To najpiękniejsze bulwary w Europie, które oddaliśmy mieszkańcom i turystom w roku, który został nazwany Rokiem Rzeki Wisły. Tym bardziej symboliczne jest nasze spotkanie nad królową polskich rzek".

Ciekawą częścią, rozpoczynającą wydarzenie, było przeprowadzenie gości przez Wisłę przez stołecznych armatorów na tradycyjnych drewnianych łodziach, zgodnie z duchem litewskiej ekspedycji. Jednostka z przystani Aquatica przywitała gości w okolicach Portu Żerań. Następnie reszta łodzi (św. Barbara, Inna Bajka, Taxi Wisła, Rytman, Szkuta, Aquatica, Flota 511) oczekiwała na wysokości Podzamcza przy bulwarze Jana Karskiego, aby razem dopłynąć do przystani przy Centrum Nauki Kopernik.

Po powitaniu, czas gościom umilał zespół Urzeczeni i Kalwarki, którzy w swoim repertuarze mają nie tylko tańce i pieśni ludowe, ale również promują kulturę flisacką. Urzeczeni to amatorski zespół, w skład którego wchodzą pasjonaci folkloru Urzecza gwarowo zwanego Łurzycem, podwarszawskiego mikroregionu etnograficznego, po raz pierwszy opisanego w 2012 r. przez dra Łukasza Maurycego Stanaszka. Członkowie zespołów wystąpili w pięknych wilanowskich strojach ludowych z nadwiślańskiego Urzecza.

Jednym z elementów litewskiej wyprawy jest między innymi temat żywności, tradycyjnej polskiej kuchni, dlatego też podczas wydarzenia goście mogli skosztować tradycyjnych urzeczańskich potraw, czyli barszczu chrzanowo-buraczanego i pierogów, które przygotowała Grażyna Leśniak - członkini zespołu Urzeczeni oraz przewodniczącą Rady Fundacji Szerokie Wody.

Dnia 29 czerwca ekspedycja przypłynęła do Płocka. Gości z Litwy przywitali członkowie Towarzystwa Przyjaciół Płocka, Stanisław Fidelis, Teodor Podgórski i Krzysztof Wiśniewski. Filmowcy z Litwy zwiedzali płocką katedrę. Kolejny przystanek wypadł w Płocku. Dnia 30 czerwca żeglarze ruszyli w stronę Torunia, gdzie zostali powitani na Bulwarze Filadelfijskim przez władze miasta oraz twórców Festiwalu Wisły, który odbędzie się w sierpniu i będzie głównym elementem obchodów Roku Rzeki Wisły. Następnie łodzie ruszyły do Malborka i Gdańska. W drodze powrotnej uczestnicy wyprawy zajadą na pola Grunwaldu, gdzie wojska Jagiełły i Witolda ramię w ramię walczyły z Krzyżakami.

Plonem wyprawy będzie 25-odcinkowy serial telewizyjny o Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Szef ekspedycji Edmundas Jakilaitis powiedział PAP: "Ten serial dokumentalny cieszy się w pierwszym kanale naszej telewizji największą popularnością. Powiązaliśmy ze sobą edukację historyczną, jak również reality show, gdyż dokładnie pokazujemy kulisy wyprawy, nasze zmagania z przyrodą, ale również śniadania, obozowiska, zwiedzanie miast. W poprzednich latach robiliśmy programy o rzece Niemen. Pływaliśmy po Litwie i Białorusi. Teraz przyszedł czas na Narew i Wisłę, a za rok planujemy płynąć Dnieprem przez Rosję, Ukrainę do Morza Czarnego".

Pomysłodawca i przewodniczący ekspedycji - prof. Alfredas Bumblauskas jest wybitnym historykiem, zajmującym się od lat historią Wielkiego Księstwa Litewskiego oraz Rzeczpospolitej Obojga Narodów. W trakcie kolejnych odcinków opowiada on o tamtych czasach. Sezon serialu z Polski będzie miał premierę już w sierpniu w litewskiej telewizji.