Onder meer door de stikstofcrisis is er discussie over de toekomst van de agrarische sector in Nederland. In het rapport wordt de vraag opgeworpen hoe logisch het is dat een klein land als Nederland de tweede exporteur van landbouwproducten ter wereld is.

"We exporteren al jaren veel", zegt Poppe. "Dat heeft ook te maken met de ligging van Nederland aan zee, met een groot Europees achterland. Maar dat betekent wel ook milieuvervuiling, bijvoorbeeld door stikstof".

Echte prijs

In het rapport wordt besproken of de milieukosten, bijvoorbeeld de schade door stikstof, kunnen worden doorberekend in de prijzen. "Dan worden de producten wat duurder en zal de export iets teruglopen", zegt Poppe. "In zijn algemeenheid bevelen wij als economen aan: betaal de echte prijs, en dan moet je milieu-effecten meenemen", zegt hij.

Minister Schouten vindt dat dat laatste alleen in Europees verband kan gebeuren. "Als wij dat als Nederland alleen doen, krijg je een heel scheve situatie", zei ze in het NOS Radio 1 Journaal.

Geen doel in zichzelf

Schouten noemde de exportcijfers het resultaat van het harde werken van veel mensen. Maar ze benadrukte dat de exportcijfers geen doel op zich zijn. "Nederland blijft een handelsland en we leveren goede producten waar veel vraag naar is in het buitenland. We moeten op een manier produceren dat de boeren er een goede boterham aan kunnen verdienen, maar het moet ook gebeuren in balans met de omgeving."

Schouten verwees onder meer naar de varkensboeren die zich hebben gemeld voor een subsidie om te stoppen met hun bedrijf. "Dat zal ongetwijfeld een effect hebben op de exportcijfers", zei ze. De minister is nu op de Grüne Woche, de grote landbouwbeurs in Berlijn.