Eerlijk gezegd vind ik de klimaatdiscussie best lastig. Ja, het klimaat verandert en ja, ik denk dat de mens daar ook aan bijdraagt. Er lijkt een relatie tussen CO2 en opwarming te zijn, maar hoe deze relatie precies dynamisch werkt is onduidelijk. Voor mij is het dus te simpel om het klimaatdogma – “het klimaat verandert als gevolg van CO2-stijgingen en de mens is hier schuldig aan” – kritiekloos te volgen.

🔊 Beluister dit artikel

Systeemtheorie

Uit de complexe systeemtheorie weet ik namelijk dat in een multivariabel systeem als het klimaat allerlei andere invloeden gelden zoals zonneactiviteiten, de hoeveelheid wolken en verschuivingen van aardplaten met bijbehorende vulkanische activiteiten. Zo zijn er ongetwijfeld nog meer variabelen. Dus ik weet het niet precies.

En ik heb daarom ook het gevoel dat ik mensen die zeggen dat ze weten hoe het wél precies zit niet zomaar geloof. Tegelijkertijd vind ik dat de aarde kwetsbaar is en dat we als mensheid een verantwoordelijkheid hebben voor ons nageslacht.

Scenario’s



En daarom is het belangrijk om te gaan denken in scenario’s. Wat nou als het echt waar is en achteraf blijkt dat de klimaatlobby 100% gelijk heeft? Maar wat nou als achteraf blijkt dat ze geen gelijk hebben? En hoe verhoudt zich dat tot onze inzet, de miljarden die we gaan besteden aan klimaatbeleid?

Ik heb de impact van klimaatmaatregelen geprobeerd grafisch weer te geven in onderstaande Matrix 1.

Uitleg



Het overzicht leest vrij simpel. Op de horizontale as zijn er twee mogelijkheden. Je gaat veel geld uitgeven (hoge inzet) of je gaat weinig geld uitgeven (lage inzet). Op de verticale as staat het effect van deze maatregelen op de klimaatverandering. Dit kan laag zijn, maar ook het beoogde, hoge effect leveren.

Het Nederlandse klimaatbeleid gaat uit van het kwadrant rechtsboven. Het politieke doel is: “We gaan 1000 miljard uitgeven, maar dan gaan we de klimaatverandering stoppen! We gaan er in slagen om de opwarming van de aarde te stoppen en het zal blijken dat we achteraf succesvol zijn geweest in het uitstippelen van het juiste beleid!”

Geen effect



Je kan echter ook niets doen (zie kwadrant linksonder), waarbij het klimaat verder verandert. Deze verandering kan een verdere opwarming zijn, maar ook een plotselinge daling. Dat weten we immers niet. Er kan een ijstijd volgen, waarbij we op dat moment met nieuwe informatie geconfronteerd worden. Ook kan het klimaat plotseling in de gewenste richting veranderen, zonder dat we iets hebben gedaan. Het bleek dat onze inzet niet nodig was (zie kwadrant linksboven) en het klimaat toch veranderd is in de juiste richting.

Tot slot kunnen we ook nog heel veel inzet doen, maar zonder enig effect (zie kwadrant rechtsonder). We blijken achteraf te hebben ingezet op de verkeerde maatregelen, het klimaat verandert door en daarmee is onze inzet nutteloos gebleken. Ik denk dat we hier op uitkomen.

Akkoorden van Parijs

Het kwadrant rechtsonder is des te interessanter als je kijkt naar de impact van Nederland in de wereld. Ondanks het feit dat 195 landen initieel het Parijs-akkoord ondertekenden en onze aanpak echt wereldwijd leek te worden, heeft Amerika zich teruggetrokken en hadden de groeilanden China en India sowieso al minder strenge afspraken. Daardoor zijn de landen die zorgen voor meer dan 50% van de uitstoot passiever. Nederland draagt voor 0.4% bij aan de wereldwijde emissies en alleen kunnen wij dus geen deuk in een pakje boter slaan. Laten we dit ook eens nader bekijken, zie Matrix 2.

Inzet van Nederland

Nederland zet zich van harte in voor de klimaatagenda. We proberen echt voorop te gaan lopen (kwadrant rechtsonder), waarbij de inzet van de wereld laag is en de inzet van Nederland hoog. Het alternatieve, tegengestelde scenario is het kwadrant linksboven, waarbij de hele wereld zich inzet en Nederland eigenlijk op zijn lauweren rust. We spelen Wait and See. Rechtsboven is de situatie waarbij ieder land evenveel doet.

We zitten mis!

Maar wat nou als we in Matrix 1 helemaal mis zitten? Wat nou als onze inzet eigenlijk gericht is op niet-effectieve maatregelen en het effect er niet is (kwadrant rechtsonder)?

Dan is onze maatschappij drastisch veranderd, de koopkracht van de burgers afgenomen door klimaatmaatregelen (“van het gas af”), de concurrentiepositie van de industrie is serieus verslechterd door gestegen energiekosten. Nederland is in dat geval op slot geraakt door verstikkend klimaatbeleid.

Wat nou als we helemaal fout zaten? Is het wel zo slim om het braafste jongetje van de klas te zijn op een beleidsterrein waar de effecten nog zo onbekend zijn? Is het niet veel slimmer om de groene route in Matrix 3 te kiezen en niet de rode route?

Klimaatroute

Want zeg nou zelf: wat is de kans dat je met 0.4% van de wereldwijde uitstoot een wereldwijde impact kan hebben? Wat nou als je nadenkt over het feit dat de landen die 50% van alle uitstoot voor hun rekening nemen sowieso al enorm veel minder dan Nederland qua inzet leveren. Nederland kan dit niet compenseren.

Komen we niet sowieso uit op een laag effect van de maatregelen omdat er eigenlijk op wereldschaal – misschien wel helaas – een te lage inzet is? Waardoor je dus moet hopen dat het klimaat zichzelf corrigeert (matrix 1, kwadrant linksboven). En op het moment dat deze werkelijkheid is ingedaald, is het de vraag waarom we dan als Nederland toch zo enorm voorop moeten lopen.

Ik vermoed dan ook dat Nederland niet de juiste klimaatroute volgt. Een hoge inzet van maatregelen met een onzeker effect tegen hoge kosten, terwijl de rest van de wereld achterblijft.