Het is niet voor het eerst dat een minister de kloof tussen politiek en burger probeert te verkleinen, en zeker niet de eerste keer dat ons kiesstelsel ter discussie staat. Er zijn in de loop der jaren al allerlei kiesstelselvarianten onderzocht.

In de jaren negentig wilde het kabinet-Kok I bijvoorbeeld een soort gemengd kiesstelsel invoeren. Tien jaar later deed ook D66-minister De Graaf voor Bestuurlijke Vernieuwing een poging om de band tussen kiezer en gekozene te versterken. Die plannen sneuvelden.

Hoge hoed

Volgens Wim Voermans van de Universiteit Leiden zijn er twee belangrijke redenen waarom ons kiesstelsel toch steeds bij het oude blijft. De ene reden is dat ons huidige systeem eigenlijk zo gek nog niet is. "Nederland is nu één groot kiesdistrict, waarin elke stem telt. Er zijn 150 Tweede Kamerzetels te verdelen, alle stemmen gaan in een hoge hoed en daar rolt dan een zetelverdeling uit. Elke variant daarop is ingewikkelder."

Als voorbeeld noemt hij het Duitse kiesstelsel, dat oud-minister De Graaf in Nederland wilde introduceren. In Duitsland stem je twee keer: een keer op een kandidaat uit jouw kiesdistrict en een keer op een partij. "Dat systeem is complex. Daar ging De Graaf ook op onderuit."

Invloed

Volgens Voermans spelen ook partijbelangen een grote rol in het tegenhouden van een nieuw kiesstelsel. "Het is onwaarschijnlijk dat politieke partijen beter worden van een stelselwijziging. De invloed die de landelijke leiding van een partij kan uitoefenen op bijvoorbeeld de kandidatenlijst wordt kleiner op het moment dat de regionale component belangrijker wordt."

Dat laatste ziet Ollongren overigens juist als een voordeel. "Nu kunnen partijen heel erg zelf bepalen wie er in hun fractie komen", zegt zij. "Wij willen meer ruimte voor personen. De partij blijft de basis, maar de mensen op de kieslijst moeten belangrijker worden."

De minister hoopt dat partijen dan meer aandacht gaan besteden aan regionale diversiteit, zodat een groter deel van Nederland zich aangesproken voelt door de kandidaten.