“Niko die Boer” – die prins in die Anglo-Boereoorlog

Een van die minder bekende verhale van die Anglo-Boereoorlog is die van ‘n Prins van Georgië wat aan die kant van die Boere geveg het. Hoewel dit soos ‘n sprokie eerder as die waarheid klink, het Nikolay Georgievich Bagrationi, prins van Tiflis (nou Tbilisi), die Boere saak ondersteun deur daad by woord te voeg en vir homself die bynaam “Niko die Boer” verwerf.

Nikolay is in 1868 gebore as ‘n prins van die destydse Georgië wat op daardie stadium deel van Rusland gevorm het. Hy is aanvanklik oppad op safari in Noordoos-Afrika toe hy in Egipte verneem dat die Anglo-Boereoorlog besig was om plaas te vind. Toe Nikolay hoor dat die Boere in konflik was omdat Britanje hul land wou annekseer het hy besluit om dadelik na Pretoria te reis en die Boere te help teen die Britte.

In Pretoria aangekom meld hy aan by die kommando van Piet Joubert wie hom aan President Paul Kruger en ander lede van die generale staf voorgestel het. Niko was ‘n uitstekende skut en ruiter en was soms waaghalsig in sy wedervoeringe met die Britse magte. In Maart van 1900 het hy by die slag van Abrahamskraal ‘n proviand-wa gelaai met kos en lekkernye vir die Britte gekaap.

In Maart 1900 het die Franse Korps (by wie Niko aangesluit het) besluit om ‘n trein naby Kimberley te kaap en die treinspoor te vernietig. Die korps het egter ‘n onverwagte stryd met ‘n groep van 700 Britte aangeknoop en Niko is gevange geneem.

Soos verwag kon word was die Britte gefasineer deur die teenwoordigheid van ‘n Georgiese prins wat aan die kant van die Boere veg en toe Kitchener hom vra waarom hy dit doen was sy kortaf antwoord: ‘Uit oortuiging.’

Niko is as krygsgevangene na die tronk op St. Helena gestuur waar sy vrylating in November van 1901 deur die Russiese diplomatieke diens bewerkstellig is.

In 1902 is hy met Anna Buchkaishvili getroud en het ses kinders gehad waarvan twee vroeg oorlede is. Met die uitbreek van die Russiese revolusie het hulle al hulle eiendom verloor en het Niko sy kinders na Frankryk gestuur. Hy en sy vrou het hul laaste jare in armoede uitgeleef waar Niko in sy verslete tradisionele kostuum sigarette op die dorpsplein verkoop het om aan die lewe te bly. Hy is in 1933 oorlede en in ‘n onbekende graf begrawe.

Al wat oorbly van Niko die Boer se nagedagtenis is die Anglo-Boereoorlog Museum in Tbilisi (die hoofstad van Georgië) wat gehuisves is in die Makhrani paleis waar Niko gebore is.

Blog geskryf deur Liza-Mari Coetzee, ‘n kenner in Anglo-Boereoorlog en vroeë Kaapse geskiedenis.