Poniżej prezentujemy materiał, efekt naszego dziennikarskiego śledztwa, który napisaliśmy w nocy z 18 na 19 czerwca. Wczoraj opublikowaliśmy w „Pulsie Biznesu” obszerny fragment tej historii. Nie podaliśmy, że osobą, która może stać za ujawnianiem „taśm” jest Marek Falenta, znany biznesmen zatrzymany we wtorek przez ABW. Nie mieliśmy na to dowodów i cały czas nie mamy. Nie wiemy czy ma je ABW. Podaliśmy jednak, że – naszym zdaniem – sprawa „taśm” może mieć związek z mafią węglową. Opublikowaliśmy też tekst o problemach Składówwęgla.pl, a na stronie pb.pl obszerny wywiad z Markiem Falentą. (linki poniżej).

Prezentowany poniżej materiał był gotowy w czwartek 19.06. o godz. 01.05. (przypomnijmy: 16.06 „Wprost” publikuje fragmenty pierwszych dwóch nagrań). Tyle wtedy wiedzieliśmy (wersja oryginalna na 19.06. o godz. 01.05. ):

Komentarz:

Kto i po co nagrywał najwyższych państwowych urzędników – to pytanie zadaje sobie większość obserwatorów tzw. afery podsłuchowej, która wybuchła po tym, jak tygodnik „Wprost” opublikował nielegalnie podsłuchane rozmowy Bartłomieja Sienkiewicza, ministra spraw wewnętrznych i Marka Belki, prezesa NBP oraz byłych ministrów Sławomira Nowaka z Andrzejem Parafianowiczem. To pytanie zadajemy sobie również my, po tym, jak podjęliśmy trudną decyzję o tym, by nie publikować rozmowy Sienkiewicza z Belką. Kierowaliśmy się tym, że w treści nie dostrzegamy działań przestępczych lub naruszających dobro kraju, które uzasadniałyby naruszenie ochrony prywatności. Inaczej było w przypadku nagrania Nowak-Parafinowicz, ale tym nie dysponowaliśmy. Jednocześnie krążą plotki o tym, że nagrań jest więcej, według jednej z teorii nawet około 80, a są na nich kolejni wysocy urzędnicy i przedsiębiorcy. Staramy się dotrzeć do tych nagrań, by - jeśli są w nich patologie – je opublikować. Równolegle podjęliśmy dziennikarskie śledztwo mające na celu rozstrzygnięcie kto, jak i po co nagrywał najwyższych polskich urzędników oraz dlaczego taśmy wyciekły do mediów właśnie w tym momencie. Odbyliśmy kilkadziesiąt rozmów z przedstawicielami służb, biznesu i polityki. Kojarzyliśmy zbierane fakty i wydarzenie, eliminując stopniowo tezy, które nie znajdywały potwierdzenia. Zebrany materiał doprowadził nas do tezy spójnej i - w naszej opinii - na tyle wiarygodnej, że wymagającej głębszego zweryfikowania. Niestety nasze dziennikarskie narzędzia nie pozwalają na taką weryfikację – nie możemy zakładać podsłuchów, włamywać się do komputerów, nie możemy też nikogo przesłuchać pod groźbą odpowiedzialności karnej. Dlatego prezentujemy hipotezę, licząc, że właściwe organy państwa będą ją w stanie potwierdzić lub jej zaprzeczyć. Jednocześnie zadajemy w tej sprawie pytania.

Wstęp:



Nieistniejąca już warszawska restauracja Lemon Grass, na rogu Aj. Ujazdowskich i Matejki, 200 metrów od budynku Sejmu. To tu początek ma afera podsłuchowa, która kilkanaście dni temu wstrząsnęła Polską. Właśnie w tej restauracji menedżerem był Łukasz N., który po zamknięciu restauracji przeszedł do restauracji Sowa & Przyjaciele. To on – według śledczych – stał za podsłuchaniem licznych rozmów najwyższych polityków i przedstawicieli świata biznesu. Jak na razie światło dziennie ujrzały dwie: Bartłomieja Sienkiewicza, ministra spraw wewnętrznych z Markiem Belką, prezesem Narodowego Banku Polskiego oraz byłych ministrów Sławomira Nowaka i Andrzeja Parafianowicza. Według naszych ustaleń, Łukasz N., był jedynie wykonawcą podsłuchowej akcji. Dużo ważniejsze są pytania o to, kto i z jakich powodów zlecił nagrywanie oraz dlaczego zdecydowano się na wypuszczenie tych konkretnych nagrań, w tym konkretnym momencie. Oto odpowiedzi, które są wynikiem naszego dziennikarskiego śledztwa.

Jak doszło do nagrań?



Do większości nagrań doszło w restauracji Sowa & Przyjaciele. Menedżerem tej restauracji jest Łukasz N., wcześniej menedżer nieistniejącej już warszawskiej restauracji Lemongrass, na rogu Aj. Ujazdowskich i Matejki, jakieś 200 metrów od budynku Sejmu. To tu początek ma afera podsłuchowa, która kilkanaście dni temu wstrząsnęła Polską. Była to ulubiona restauracja polityków Platformy Obywatelskiej i części świata biznesu. Choć na brak klientów z grubym portfelem nie narzekała, to została zamknięta. Według naszych nieoficjalnych informacji stało się tak po tym, gdy służby wydały ostrzeżenie, że stoi za nią Rosjanin, według niektórych naszych informatorów niegdyś wysokiej rangi menedżer Lukoilu w Polsce. Służby zaalarmowały, że jest ryzyko podsłuchów, co natychmiast odstraszyło osoby szukające dyskrecji.



Wykrycie sprawcy podsłuchów utrudniało to, że dokonano ich nie tylko w restauracji Sowa i Przyjaciele, ale również w Pałacyku Sobańskich, siedzibie Polskiej Rady Biznesu (PRB). Oba miejsca łączy… Łukasz N. Według naszych ustaleń jego brat był przez rok zatrudniony w lokalu PRB, inne źródła wskazują, że jego partnerka pracuje tam do dziś. Wszystko więc wskazuje na to, że byli pomocnikami Łukasz N. w dokonaniu nagrań. Dlaczego nagrywał? Tu hipotezy są dwie, albo otrzymał za to sowite wynagrodzenie albo/i został do tego zmuszony. Jak? Według naszych ustaleń w przeszłości był dilerem narkotyków i ta czarna karta w przeszłości mogła być łatwym źródłem szantażu i namówienia Łukasza N. do współpracy. Dlaczego zlecono mu nagrywanie? Tego nie udało nam się jednoznacznie rozstrzygnąć. Z dużym prawdopodobieństwem było to rutynowe działanie rosyjskich służb, które gromadziły materiał, cele potencjalnego wykorzystania w przyszłości.

Jak to się stało, że jedna osoba była w stanie nagrać tak znanych polityków i przedsiębiorców. Z naszych ustaleń wynika, że podsłuchy nie były zamontowane na stałe. Przy dokładnym odsłuchaniu nagrań słychać, że podsłuch jest zakładany tuż przed spotkaniem. A jak VIPy wpadały w pułapkę? Łukasz N. był znany w tym świecie.



- Niezwykle kontaktowy, kulturalny, pomocny, zdobył zaufanie wielu ważnych ludzi, zapewniając dyskrecję i realizując nietypowe zamówienia. Gdy zmienił pracę z Lemon Grass na Sowę do wszystkich, do których miał kontakty wysłał zaproszenie do nowego miejsca. Zadziałało – relacjonuje osoba znająca menedżera restauracji.





Dlaczego nagrania wypłynęły teraz?



Problem importu węgla nabrzmiewa – rosyjski węgiel, który jest średnio o 30 proc. tańszy niż oferowany przez polskie kopalnie w szybkim tempie zdobywa serca polskich odbiorców. Według szacunków Izby Gospodarczej Sprzedawców Polskiego Węgla minionej zimy udział rosyjskiego węgla w całkowitym zużyciu węgla w sektorze socjalno-bytowym wzrósł z 30 do około 40 proc.



Jednym z beneficjentów takiej sytuacji na rynku są SkładyWęgla.pl. Za ogromnym sukcesem spółki stoi m.in. import taniego węgla zza Wschodniej granicy, jak się później zasugerują śledczy w znacznej części nielegalny.



Na drugim biegunie są polskie kopalnie, które wpadają w finansowe tarapaty – Kompania Węglowa czy Jastrzębska Spółka Węglowa notują wielomilionowe straty. Ta pierwsza, największy gracz w kraju balansuje nawet na granicy bankructwa. Na początku maja do gry wkracza rząd. 6 maja podczas wizyty na Śląsku premier Donald Tusk zapowiada „ochronę dla polskiego węgla”. Na czym ma polegać?



- Będziemy starali się eliminować nieuczciwy import (...), przestrzegać norm jakościowych, aby węgiel polski nie był ofiarą nieuczciwych czy dwuznacznych operacji na węglu importowanym – mówił Donald Tusk.



Szef rządu zauważył, że wart zbadania jest łańcuch dystrybucji, bo „na zwałach leży węgiel tani, u odbiorcy w detalu jest on drogi, a po drodze cena rośnie "geometrycznie".



Według naszych ustaleń spotkał się z Bartłomiejem Sienkiewiczem, ministrem spraw wewnętrznych i nakazał mu, by służby zajęły się analizą czy w tym łańcuchu nie dochodzi do działalności przestępczej. Miesiąc później ma już plan – rzuca koncepcją stworzenia państwowej sieci składów węgla, czyli państwowej sieci dystrybucji. Miałyby ją stworzyć państwowe spółki dystrybucyjne.



Zadanie wykonują również służby. 4 czerwca Centralne Biuro Śledcze zatrzymało 10 osób związanych ze spółką SkładyWęgla.pl, wśród nich dyrektora generalnego SkładówWęgla.pl Marcina W. Menadżerowie MM Group (ma 40 proc. SkładówWęgla.pl) są podejrzewani m. in. o oszustwa, wyłudzanie podatku VAT i pranie brudnych pieniędzy na kwotę 85 mln zł. Bydgoska policja informowała, że węgiel sprowadzany z Rosji i Kazachstanu oferowany był jako polski, oszukiwano na jego jakości i ilości, tworzono fikcyjną dokumentację związaną z dystrybucją, części transakcji w ogóle nie ewidencjonowano. Podejrzanym postawiono zarzuty m.in. udziału w zorganizowanej grupie przestępczej mającej na celu popełnienie przestępstw i przestępstw skarbowych, oszustwa przy sprzedaży węgla i prania pieniędzy. Śledczy szacują, że podejrzani mogli wyłudzić zwrot nienależnego podatku VAT na kwotę co najmniej 35 mln zł, dopuścić się oszustw na kwotę ok. 30 mln zł i wyprać ponad 22 mln zł pochodzące z przestępstw.



To podkopuje biznes prywatnej spółce, mającej związek z rosyjskimi interesami. Postanawiają sięgnąć po armatę i wypuszczają do mediów wcześniej pozyskane nagrania rozmowy ministra Bartłomieja Sienkiewicza i Marka Belki. Cel? Zdyskredytowanie szefa resortu spraw wewnętrznych i wywołania szoku na polskiej scenie politycznej. Jednym z prawdopodobnych scenariuszy było to że w reakcji na ujawnioną treść premier miał odwołać Sienkiewicza, posady mieli też stracić szefowie służb za to, że dopuścili do nagrania najważniejszych osób w państwie. To na pewien czas zdestabilizowałoby pracę służb i skierowało ich całą uwagę na wytropienie sprawców podsłuchów i całkowicie odwróciło uwagę od węglowej mafii.



Co ma do tego Marek Falenta?



W grudniu 2013 r. Marek Falenta zostaje głównym akcjonariuszem spółki SkładyWęgla.pl, największego w Polsce dystrybutora węgla z 250 mln zł przychodów. Kilka miesięcy później zapowiada śmiałe rozwoju, które mają doprowadzić do tego, że w 2014 r. przychody mają wynieść 500 mln zł, a w 2015 r. 1,2-1,5 mld zł, spółka ma też zadebiutować na GPW.



Kim jest nowy główny akcjonariusz dystrybutora węgla? Do dużego biznesu wszedł, gdy sprzedał do DM IDMSA spółkę Electus. Przez długi czas był znaczącym akcjonariuszem brokera, równolegle zaangażował się w Hawe, spółkę budującą sieć światłowodów w Polsce. Jego działalności towarzyszy wiele kontrowersji.



- Mówił mi, że jest bezpieczny, bo ma ochronę służb. Rzeczywiście bardzo dużo wiedział, nieraz zaskakiwał mnie informacjami, a jednocześnie czuł się pewnie – mówi jeden z menedżerów współpracujących z Markiem Falentą.



Według naszych ustaleń przy okazji wejścia do sektora węglowego Marek Falenta nawiązał relacje z Rosjanami. Niektóre źródła wręcz twierdzą, że jest tylko oficjalną przykrywką, a w praktyce spółką rządzi zorganizowana grupa przestępcza z Rosji. Wskazuje na to choć śledztwo prowadzone od ponad trzech miesięcy przez Prokuratura Okręgowa w Gdańsku, które dotyczy kulisów przejęcia SkkadówWęgla.pl. Spółka Energo z Bielska Podlaskiego złożyła zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, a konkretnie wielomilionowego oszustwa, którego mieli się dopuścić Marek F. i Piotr Matuszak, prezes handlującej węglem spółki KTK Polska (należącej w 100 proc. do rosyjskiej firmy KTK).

Sprawę opisaliśmy we poniedziałkowym „PB”:

Gdy Marek Falenta poprzez cypryjska spółkę obejmował 40 proc. udziałów w Składach Węgla, drugi wspólnik – MM Group – miał poważne problemy. Firma była winna Energo 60 mln zł. Dług był zabezpieczony na udziałach MM Group w Składach Węgla Pl oraz na znaku towarowym węglowego przedsiębiorstwa. W marcu br. Falenta Investments odkupił jednak od Energo część tej wierzytelności (30 mln zł). Dzięki temu spółka z Bielska Podlaskiego zwolniła zabezpieczenia. F. nie przelał jednak pieniędzy, ale zapłacił … długiem. Dzień po upłynięciu terminy płatności przedstawił umowę, z której wynikało, że kupił opiewający dokładnie na tą samą kwotę (ok. 30 mln zł) dług Energo wobec rosyjskiej firmy KTK, wynikający z nierozliczenia się z dostaw węgla.



- Cena została zapłacona poprzez potrącenie wierzytelności. Taka forma płatności była zgodna z prawem i w pełni skuteczna – tłumaczy Marek Falenta.



Energo twierdzi jednak, że umowa mogła zostać sfałszowana. Na dokumencie widnieje bowiem data 26 marca 2014 r. (dzień później 27 marca została podpisana umowa zakupu przez Falenta Investments od Energo wierzytelności MM Group).



Energo twierdzi, że tego dnia umowa nie mogła zostać zawarta. Ma o tym świadczyć fakt, że trzy tygodnie po rzekomym zawarciu umowy KTK Polska w jednym z dokumentów wskazywała na wierzytelności wobec Energo, właśnie na 30 mln zł.

- Śledztwo prowadzone jest w sprawie nadużycia zaufania i nieuczciwej konkurencji oraz oszustw przez różne podmioty na szkodę spółki Energo – mówi Grażyna Wawryniuk z Prokuratury Okręgowej w Gdańsku.



Śledczy sprawdzają, czy Falenta Investments wraz z KTK Polska działali wspólnie i w porozumieniu w celu m.in. doprowadzenia Energo do zwolnienia zabezpieczeń w Składach Węgla. Zarówno Marek F., jak i KTK Polska stanowczo zaprzeczają oskarżeniom Energo.



W momencie, gdy polskie służby zaczynają skutecznie walczyć z nielegalnym importem węgla, a państwo chce budować konkurencyjną sieć składów, biznes związany z rosyjskim kapitałem przystępuje do kontrataku i wypuszcza taśmy do mediów.





Jak doszło do nagrań? Co łączy Marka Falentę i Łukasza N.? Jakie były motywy Marka Falenty? Czy przekazanie taśm to pomysł na ratowanie jego biznesu czy element większej operacji służb specjalnych? O tym we wtorkowym „Pulsie Biznesu” i naszym internetowym serwisie Premium >>