Sztandarowy pomysł Prawa i Sprawiedliwości na kłopoty mieszkaniowe Polaków. Mieszkanie plus - tani wynajem, niski czynsz i wreszcie możliwość atrakcyjnego wykupu. Pierwsze klucze do takich lokali premier Mateusz Morawiecki uroczyście przekazał w Białej Podlaskiej. Program ma jednak swoje drugie, bardziej absurdalne oblicze, co pokazuje reporter "Czarno na białym".

Pod koniec maja w Białej Podlaskiej premier Mateusz Morawiecki przekazał symboliczne klucze pierwszym lokatorom programu Mieszkanie plus. Kilka ze zgromadzonych na uroczystości osób trzymało w rękach transparent z napisem "Alternatywy 4". Okazuje się, że wykreowana przez Stanisława Bareję fabuła z czasów PRL znalazła w tym mieście swoje odzwierciedlenie.

Co dalej z Mieszkaniem plus? Wiceminister tłumaczy Projekt ustawy o... czytaj dalej » Dwa młode małżeństwa odbierały mieszkania na oczach mieszkańców i telewizyjnych kamer. Z góry, całości przyglądali się uzbrojeni funkcjonariusze i - jak tłumaczono - szczęśliwych posiadaczy kluczy ze względów bezpieczeństwa premiera zaprowadzono do najbliższego bloku, gdzie Morawiecki wręczył im prezenty i zrobił sobie z nimi pamiątkowe zdjęcie. Problem w tym, że to nie były ich mieszkania. Niecały miesiąc później te same pary reporter "Czarno na białym" znalazł w innym bloku.

- Jak się powie taksówkarzom "Alternatywy 4", to już wiedzą, gdzie zawieźć. W społeczeństwie Białej Podlaskiej już ta nazwa funkcjonuje - mówi Bogusław Broniewicz, prezes stowarzyszenia Biała Samorządowa, były polityk Platformy Obywatelskiej.

"Miał być czynsz X, a teraz ten X jest plus 3 złote"

Z jednym z nowych właścicieli reporter "Czarno na białym" wyliczył, czy przeprowadzka się opłacała. Okazuje się, że czynsz nie jest wcale mały i rożni się od tego, który jeszcze w zeszłym roku zapowiadał rząd. W Lubelskiem - zanim rząd zmienił zasady - miało być nieco ponad 10 złotych za metr kwadratowy, a jak wynika z umowy, jest 13 złotych i 75 groszy za metr kwadratowy.

- Ja wolę tu mieszkać, jest nadzieja, że to kiedyś będzie moje - mówi Maciej Makarewicz, lokator "mieszkania plus". Zarówno on, jak i jego żona są przekonani o tym, że podpisana przez nich umowa przewiduje możliwość wykupu mieszkania. Okazuje się jednak, że jest inaczej. W umowie ani razu nie pada słowo "wykup".

Mieszkanie plus. Premier przekazał klucze do mieszkań - Właśnie tutaj... czytaj dalej » Kiedy podpisywali umowę na najem, nie było gotowych umów na wykup mieszkania, a tylko obietnica takiej możliwości. Dlatego wielu mieszkańców się gubi, a sprawę od kilku miesięcy krytykuje opozycyjne wobec władzy lokalne stowarzyszenie. - Co chwilę mówi się co innego - przekonuj Broniewicz.

Niejasne umowy

Bernadeta Puczka, prezes Zakładu Gospodarki Lokalowej w Białej Podlaskiej, zapytana o tę sprawę, odsyła do BGKN-u.

Mieszkania wybudowane w niewiele ponad rok w Białej Podlaskiej mają bowiem specyficzny status - wybudowano je na gruntach należących do miasta, ale za pieniądze państwowej spółki o nazwie Bank Gospodarstwa Krajowego-Nieruchomości, która finansuje program Mieszkanie plus.

Reporterzy "Czarno na białym" wysłali więc pytania do spółki. Odpowiedzi banku wskazują, że najemca "mieszkania plus" w Białej Podlaskiej podpisał umowę tylko na najem, a jeśli będzie chciał mieszkanie na własność, to "będzie podpisywał nową umowę". Będą na niej inne - prawdopodobnie wyższe - opłaty za metr kwadratowy. Jak czytamy, "spółka posiada już wyliczenia" tych kwot.

"Biznes dla Ludzi". Co dalej z programem Mieszkanie plus? Realizacja... czytaj dalej » Umowy na program rządowy - w swoich zapisach - są równie, a może nawet bardziej bezlitosne, jak umowy z komercyjnym bankiem. Zakładają na przykład eksmisję bez wyroku sądu w ciągu 14 dni, po tym jak lokator nie zapłaci trzech z rzędu czynszów. Czyli lokator wraz z rodziną ląduje na bruku nawet bez mieszkania socjalnego. Nie ciąży na nim jednak kredyt, a jedynie zaległy czynsz.

Cena za pierwszeństwo

Mieszkania w Białej Podlaskiej początkowo miały być częściowo wykończone, ale kiedy powstawały - jako pierwsza taka inwestycja w kraju - rząd określił maksymalne stawki czynszu i w trosce o sukces inwestycji trzeba było ciąć koszty.

- Standard beznadziejny, wykończenia nie ma. Nie może przekroczyć 5 milionów złotych jeden budynek - mówił jeszcze w trakcie budowy jeden z inżynierów. To cena, jaką ta inwestycja i jej przyszli lokatorzy, zapłacili za palmę pierwszeństwa.

"Symboliczny podpis" prezydenta miasta

W grudniu 2016 roku na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie prezydent Białej Podlaskiej Dariusz Stefaniuk, działacz Prawa i Sprawiedliwości, jako pierwszy samorządowiec przystąpił do programu Mieszkanie plus.

Drewniane Mieszkania plus coraz bliżej. Resortowi bardzo się śpieszy Przez najbliższe... czytaj dalej » Stefaniuk podpisał umowę inwestycyjną, którą powinien podpisywać tylko prezes lokalnego Zakładu Gospodarki Lokalowej, bo formalnie to ta spółka przekazała miejskie grunty pod budowę.

Lokalne stowarzyszenie Biała Samorządowa mówi o samorządowej propagandzie i młodym prezydencie, który jako działacz Prawa i Sprawiedliwości chciał się wykazać przed prezesem partii. Bo to właśnie Jarosław Kaczyński osobiście rozpoczął budowę. - Prezydent Stefaniuk to człowiek nowego pokolenia, które ostatecznie zmieni nasz kraj - mówił wtedy prezes.

Wtedy rząd zakładał, że "mieszkania plus" będą tańsze niż mieszkania z wolnego rynku, ale rozporządzenie dotyczące maksymalnych stawek czynszu nie wytrzymało w starciu z cenami rynku budowlanego i już nie obowiązuje. Stąd, ponad rok po wbiciu łopaty, powstały mieszkania, w których czynsze są porównywalne z tymi na wolnym rynku i są dużo wyższe niż w mieszkaniach komunalnych.

Przykładu nie trzeba szukać daleko. Na przeciwko nowego bloku z programu Mieszkanie plus stoi taki sam, ale komunalny. W tym pierwszym czynsz wynosi 13,75 za metr kwadratowy, a w tym drugim 7,30. Bloki są identyczne. W dodatku te komunalne były w środku wykończone.

Renata Stasiewicz mieszka w komunalnym mieszkaniu ponad sześciu lat. Budowę "mieszkań plus" oglądała przez okna i zastanawiała się, jak to się stało, że tak szybko powstały, a w tym czasie nie powstały kolejne mieszkania komunalne.

Właściwie powstały, bo nowy samorząd zamiast wybudować trzy bloki komunalne - cały projekt łącznie z miejską działką - przeznaczył na budowę w ramach rządowego programu Mieszkanie plus.

Dwugłos w Białej Podlaskiej

- Jeżeli wziąć pod uwagę całą otoczkę propagandową, to prezydent (Stefaniuk) wie co robi. Spija śmietanę - mówi Andrzej Czapski, były prezydent Białej Podlaskiej, który sam zlecił budowę pierwszego z czterech zaplanowanych bloków komunalnych.

Stefaniuk przyznaje, że na kolejne bloki trudno było znaleźć pieniądze i kredyty. Pierwszy blok stanął w 2012 roku i kiedy pozostałe grunty pod budowę czekały na lepsze czasy, zmieniła się władza i zarząd spółki komunalnej. Bernadeta Puczka twierdzi, że "kiedy zmienił się zarząd, to spółka była w tragicznej sytuacji finansowej, były gigantyczne kredyty w szokujący sposób rozplanowane".

Oskarżając o zaniedbania poprzedni samorząd, prezes sugeruje, że miasto nie miało wyboru i chcąc budować w tym miejscu, musiało przystąpić do programu Mieszkanie plus.

Pierwsi najemcy odebrali klucze do Mieszkań plus. Zobacz, jak lokale wyglądają w środku Pierwsi najemcy... czytaj dalej » Nie dodała jednak, że nowa władza sprzedała w Białej Podlaskiej wiele mieszkań z zasobów komunalnych z 50-procentową, a nawet 90-procentową bonifikatą. - Nie było możliwości wykorzystania tych pieniędzy, bo kwota była za niska - tłumaczy Puczka, a na sugestię, że być może upust był zbyt duży, odpowiada, że "był taki jak w innych miastach".

"Miasto pozbyło się swojego majątku"

Obecne władze naraziły się na oskarżenie, że źle zarządzają miejskim majątkiem, a bardziej zależy im na promowaniu politycznych projektów Prawa i Sprawiedliwości.

- Tam nie ma zabezpieczonych interesów miasta, a miasto pozbyło się części swojego majątku - podkreśla Broniewicz. Władze twierdzą, że miejskie grunty i projekt przekazało do spółki, w której większościowy udział ma bank zajmujący się budową "mieszkań plus".

Wszystko jest ponoć w porządku, więc lokatorami "mieszkań plus" zostali często ci, którzy czekali na tańsze mieszkania komunalne. Ale one nie powstały, bo w ich miejsce wybudowano "mieszkania plus".