Minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) ziet geen ruimte om een veelomvattend sociaal akkoord te sluiten met werkgevers en werknemers. In plaats daarvan zet hij in op vijf deelakkoorden waarmee hij overeenstemming met de sociale partners wil bereiken.

Dat schrijft Koolmees vrijdag in een brief aan de Tweede Kamer.

Er moeten aparte oplossingen komen voor grote arbeidsmarktdossiers zoals een nieuw pensioenstelsel, zzp'ers en flexcontracten. Ook moeten er akkoorden komen over de toekomst van de arbeidsmarkt en de participatiewet.

De bewindsman sprak de afgelopen weken met verschillende werkgevers- en werknemersorganisaties. Hoewel het doel voor een evenwichtige arbeidsmarkt door de partijen wordt gedeeld, denken de organisaties verschillend over de oplossingen.

Koolmees wil daarom gesprekken beginnen vanuit vijf verschillende dossiers. "Een alomvattend akkoord zit er nu niet in", aldus de bewindsman.

Pensioen

Een vernieuwd pensioenstelsel is misschien wel het meest ingrijpende dossier. Dit kabinet wil naar een vorm waarin werknemers persoonlijk sparen, maar gezamenlijk de risico's delen.

Zo'n variant is door de Sociaal-Economische Raad (SER), een adviesorgaan met deskundigen, werknemers en werkgevers, al meerdere keren onderzocht.

Op die SER-rapporten moet worden verder geborduurd door de sociale partners. Begin 2018 verwacht Koolmees een akkoord op hoofdlijnen, in 2020 moet het wetgevingstraject zijn afgerond.

Oneerlijk

Een groot onderdeel van een nieuw stelsel is de afschaffing van de doorsneesystematiek. Dat is een methode waarbij jong en oud bij hetzelfde pensioenfonds dezelfde pensioenpremie betaalt. Dit lijkt eerlijk, maar komt in feite neer op een vermogensherverdeling van jong naar oud.

De inleg van jongeren, tot 45 jaar in dit geval, is meer waard dan die van ouderen omdat hun geld langer kan renderen. Tegelijkertijd zijn jongeren er door de vergrijzing minder zeker van dat zij hier ook van kunnen profiteren.

De vakbonden willen langer de tijd hebben om door te rekenen wat de gevolgen van een nieuw stelsel precies per leeftijdscategorie betekent.

Koolmees heeft juist haast. Hij ziet het draagvlak voor een pensioenstelsel afbrokkelen.

Zzp'ers

Het zzp-dossier ligt al jaren op het bordje van de politiek. Het vorige kabinet kwam er ondanks nieuwe regels niet uit.

Begin volgend jaar wil het kabinet in gesprek met de sociale partners en partijen uit het veld om oplossingen te vinden.

Deze regering ziet grofweg drie groepen: gedwongen zzp'ers, ook wel schijnzelfstandigen genoemd. Zij krijgen een minimumtarief (tussen de 15 en 18 euro) of hebben recht op een vast contract. Voor zelfstandigen met een hoog uurtarief (75 euro) hoeft het kabinet niet veel te doen. Zij kunnen gewoon als zzp'ers blijven werken.

De groep die ertussenin zit, gaat met een zogenoemde opdrachtgeversverklaring werken. Dat moet de opdrachtgever zekerheid vooraf geven dat er geen premies en belasting betaalt hoeven te worden.

Koolmees noemt het een "complex dossier" waarbij hij met de betrokken partijen op zoek wil naar een "rechtvaardige, werkbare en effectieve" oplossing.

Flexibilisering

De discussie over vast en flexwerk moet eveneens begin 2018 beginnen zodat er in 2020 wetgeving klaarligt. Het kabinet wil het verschil tussen een flex- en vast contract kleiner maken.

De vorige regering had hetzelfde doel, door vast vaster te maken en flex minder flex. Dat heeft alleen niet tot het gewenste resultaat geleid, waardoor Koolmees het nu over een andere boeg gooit.

Vast wordt nu juist minder vast met een ruimere proeftijd en een soepeler ontslagrecht. Tegelijkertijd wordt payrolling duurder gemaakt en krijgen werknemers met een nulurencontract betere bescherming.

Mislukt

Een sociaal akkoord, waarin meerdere vraagstukken tegelijk worden aangepakt, is nu definitief van tafel. Werkgevers en werknemers lieten in september al weten dat de onderhandelingen waren gestopt. De vakbonden FNV, CNV en VCP waren met de werkgeversorganisatie VNO-NCW al twee jaar in gesprek, maar dat leidde niet tot resultaten.

CNV-voorman Maurice Limmen wil van de minister weten ''welke ruimte hij nu precies biedt om het regeerakkoord aan te passen in de richting van een arbeidsmarkt met meer zekerheid voor werkend Nederland.''

FNV-voorzitter Han Busker is het eens met Koolmees dat er geen ruimte is voor een sociaal akkoord: ''het onevenwichtige regeerakkoord heeft de uitgangspositie voor een sociaal akkoord kansloos gemaakt.''