Voor mij is het opmerkelijk dat deze christenen ook leden van mijn eigen Joodse gemeenschap in hun kielzog tegenkomen. Regelmatig wordt de leider van de PVV geroemd als ‘vriend van de Joodse gemeenschap’, een beschrijving die de mannen van het Forum ook inmiddels ten deel valt.

Christelijke stemmers die tijdens verkiezingen van de laatste jaren hun eigen confessioneel-politieke achtergrond de rug toe hebben toegekeerd, staan daar niet helemaal alleen in. Ook hun oude partijen zelf met vertegenwoordigers in de lokale, provinciale en landelijke politieke arena’s schuwen in de coalitievorming niet aan te schurken tegen partijen zoals de PVV en FvD. Dat doen zij niet alleen op grond van politiek opportunistische gronden, het zoeken naar bestuursverantwoordelijkheid, maar ook op politiek inhoudelijke gronden. Daarbij gaat het over thema’s als het vluchtelingenbeleid, integratie, de islam, onderwijs en nog meer.

Geschiedenis

Het portret van wijlen dominee Gerrit Hendrik Kersten, oprichter, Kamerlid en partijvoorzitter van de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP), siert nog steeds de fractiekamer van deze partij aan het Haagse Binnenhof.

Dominee Kersten Beeld door: Wikipedia/RV

Dominee Kersten bleef, ondanks een verbod om na de Tweede Wereldoorlog op last van de Commissie Zuivering Staten-Generaal terug te keren in de Tweede Kamer, het boegbeeld van de partij. De dominee toonde in de ogen van deze commissie tijdens de oorlogsjaren te veel loyaliteit naar de Duitse bezetter, hij zag deze ‘als een roede in G’ds hand om Nederland te straffen voor de zonde’. Hij keurde verzet tegen de bezetter af en zijn houding en zijn handelen werden als antisemitisch beschouwd. Ook voor veel van de SGP’ers had de heer Kersten na de oorlog afgedaan. Maar toch bleef hij voor anderen de geestelijk en politiek leider, tot hij in 1948 kwam te overlijden. Door zijn publicaties zoals bijvoorbeeld De Gereformeerd Dogmatiek, In het Voetspoor der Vaderen of Een Getrouw Woord kan iedereen kennis nemen van de religieuze boodschap van hem. In de christelijke boekhandels worden deze werken nog opnieuw uitgegeven en zijn deze nog te koop.

Over de maatschappelijke en religieuze schreef

De afgelopen jaren heb ik mij geprobeerd te verdiepen in wie deze christelijke voorganger eigenlijk is geweest. Ik heb mij daarbij één vraag gesteld: hoe is het mogelijk dat een predikant, een theoloog, opgegroeid en gestudeerd in Nederland, zijn hele leven lang met de Bijbel in de hand heeft geleefd maar toch zo over de maatschappelijke en religieuze schreef is gegaan als hem wordt toegedicht? Juist vanuit zijn eigen kerkgenootschap, de Christelijke Gemeenten met haar Deputaatschap voor Israël, heb ik veel steun bij mijn zoektocht ondervonden. Ontmoetingen met Kersten-kenners, zoals emeritus-predikanten C.J. Meeuse, W. Silfhout en andere ook jongere ambtsdragers, vormden een onderdeel van mijn zoektocht. Daarnaast kon ik mijn vraag voorleggen aan ds. M. Golverdingen, die in 2014 promoveerde met zijn proefschrift Vernieuwing en verwarring. De Gereformeerde Gemeenten 1946-1950 en aan dr. E.G Bosma van Oude Waarheid en Nieuwe Orde (2015). Helaas. Mijn blik op de geschiedenis van de SGP in die vooroorlogse jaren en de bezetting die daarop volgde heeft mij nooit een bevredigend antwoord op mijn vraag gegeven. Nog steeds is het wat mij betreft een onopgelost raadsel wat de dominee binnen zijn kerkverband er toe bracht om die weg op te gaan die hij had gekozen. Gaandeweg de tijd die ik aan mijn speuren besteedde werd mij ook wel duidelijk dat ik nooit een één duidend antwoord zou kunnen krijgen. De visies en de meningen lopen daar te veel over uiteen. Het gaat niet alleen over politiek, niet alleen over theologie, niet alleen over schuld of genade. Het gaat ook over emoties, boosheid en verdriet en nog heel veel meer.

Afstand

Één ding is mij echter wel heel duidelijk geworden. En alleen al daarom was het voor mij de moeite waard om deze ontdekkingsreis binnen dat stukje wereld van gereformeerd Nederland te ondernemen. Wat voor mij duidelijk werd is dat de huidige SGP, zowel landelijk maar ook op lokaal niveau, heeft geprobeerd zo veel mogelijk afstand te nemen van dat moeilijke stuk geschiedenis. Misschien niet een volledig theologische afstand maar in ieder geval een politieke. Het is ook niet niks om een politieke partij te vormen in ons land waarvan de oprichter en partijleider vanwege oorlogsgedragingen verboden werd nog langer deel uit te maken van het hart van onze democratie.

Kees van der Staaij Beeld door: Wikipedia/RV