του Elisée Reclus, 1901

Είναι συχνή συνήθειά μας να υπερεκτιμούμε τόσο τις δυνατότητές μας όσο και τις αδυναμίες μας. Κατά τη διάρκεια επαναστατικών περιόδων, μάλιστα, φαίνεται ότι έστω και οι ασήμαντες πράξεις μας φαντάζουν να έχουν ανυπολόγιστα μεγάλες συνέπειες. Από την άλλη, κατά τη διάρκεια περιόδων στασιμότητας, παρ’ ότι έχουμε αφιερώσει εαυτούς πλήρως στον σκοπό, οι ζωές μας μοιάζουν στείρες και άχρηστες. Μπορεί ακόμη να αισθανόμαστε σαρωμένοι από τον άνεμο της αντίδρασης.

Τί θα πρέπει να κάνουμε τότε για να διατηρήσουμε το διανοητικό μας σφρίγος, το ήθος και την πίστη μας στον αγώνα;

Έρχεστε σε εμένα ελπίζοντας να σας δώσω την μακρά μου εμπειρία από ανθρώπους και καταστάσεις. Έτσι, λοιπόν, ως ηλικιωμένος άνθρωπος, σας δίνω την ακόλουθη συμβουλή.

Μην τσακώνεστε, μην φιλονικείτε και μην μεταχειρίζεστε ανθρώπινες προσωπικότητες. Ακούτε τις αντίθετες απόψεις, αφού έχετε εκφράσει τις δικές σας. Μάθετε να παραμένετε σιωπηλοί και να συλλογίζεστε. Μην προσπαθείτε να βγείτε κερδισμένοι από μια διαφωνία με κόστος την ειλικρίνειά σας.

Μελετάτε με σύνεση και επιμονή. Ο μεγάλος ενθουσιασμός και η αφοσίωση με ρίσκο την ζωή κάποιου δεν είναι ο μόνος δρόμος για να υπηρετηθεί κάποιος σκοπός. Είναι ευκολότερο να θυσιάσουμε την ζωή κάποιου παρά να κάνουμε ολόκληρη τη ζωή του μάθημα για τους υπόλοιπους. Ο συνειδητός επαναστάτης δεν είναι μόνο αυτός που αισθάνεται, αλλά και αυτός που σκέφτεται, για τον οποίο κάθε προσπάθεια προάσπισης της δικαιοσύνης και της αλληλεγγύης στηρίζεται στην ακριβή γνώση και στην κατανόηση της ιστορίας, της κοινωνιολογίας και της βιολογίας. Ένα τέτοιο άτομο μπορεί να ενσωματώνει τις προσωπικές του ιδέες μέσα στο ευρύτερο φάσμα των ανθρώπινων επιστημών. Έτσι, μπορεί να συμμετέχει στον αγώνα, ο οποίος τρέφεται από την τεράστια δύναμη που παίρνει ο αγωνιστής μέσω της πολύπλευρης μόρφωσής του.

Αποφεύγετε την εξειδίκευση. Μην παίρνετε το μέρος ούτε των εθνών ούτε των κομμάτων. Μην παίρνετε το μέρος ούτε των Ρώσων, ούτε των Πολωνών, ούτε των Σλάβων. Καλύτερα να είστε άνθρωποι που διψούν για την αλήθεια, ελεύθεροι από κάθε σκέψη για μικροσυμφέροντα και κερδοσκοπικές ιδέες, όσον αφορά τους Κινέζους, τους Αφρικανούς και τους Ευρωπαίους. Ο πατριώτης πάντα καταλήγει να μισεί τους ξένους, και χάνει την αίσθηση της δικαιοσύνης, που κάποτε αναζωπύρωνε τον ενθουσιασμό του.

Μακρυά από όλα τα αφεντικά, τους αρχηγούς, και εκείνους τους απόστολους της γλώσσας που μετατρέπουν τις λέξεις σε Ιερή Γραφή. Αποφεύγετε την ειδωλολατρεία και αξιολογείτε τις λέξεις ακόμη και του πιο κοντινού σας φίλου ή του σοφότερου δασκάλου προς όφελος της αλήθειας, την οποία αναζητείτε σε αυτές. Εάν, παρακολουθώντας, έχετε κάποιες αμφιβολίες, εξετάστε και πάλι το ζήτημα πριν πάρετε την τελική απόφαση.

Θα πρέπει να απορρίπτετε κάθε εξουσία, αλλά επίσης να τροφοδοτείτε τον εαυτό σας με βαθύ σεβασμό για όλες τις ειλικρινείς πεποιθήσεις. Ζήστε τη ζωή σας, αλλά επίσης αφήστε στους άλλους την ολοκληρωτική ελευθερία να ζήσουν τη δική τους ζωή.

Εάν ρίχνεστε στη μάχη για την υπεράσπιση των ταπεινωμένων και των καταπιεσμένων, αυτό είναι πολύ καλό, σύντροφοι. Να αντιμετωπίζετε το θάνατο με αξιοπρέπεια. Εάν προτιμάτε την αργή και υπομονετική δουλειά για ένα καλύτερο μέλλον, αυτό είναι ακόμη καλύτερο. Κάντε στόχο κάθε λεπτό της ζωής να είναι γεμάτο από γενναιοδωρία και προσφορά. Αλλά αν διαλέξετε να παραμείνετε φτωχός ανάμεσα στους φτωχούς, αλληλέγγυοι σε αυτούς που υποφέρουν, ας είναι η ζωή σας στο εξής λαμπερή, ως φιλάνθρωπο φως, ένα εξαιρετικό παράδειγμα, ένα αποδοτικό μάθημα για όλους!

Σας χαιρετώ, σύντροφοι.

Elisée Reclus

Μετάφραση – απόδοση Λ. Π.

Από την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 164, Οκτώβριος 2016