De herhaalde verhoging van de roerende voorheffing en de speculatietaks hebben de jongste vier jaar de interesse in aandelen doen instorten.

Het zijn spectaculaire cijfers uit het jaarverslag van de Nationale Bank.

De netto-aankoop van beursgenoteerde en niet-beursgenoteerde aandelen door de gezinnen daalde van 30 miljard euro in de periode 2009-2012 naar amper 0,5 miljard in de periode 2013-2016. Dat staat in het jaarverslag van de Nationale Bank.

Het rapport verwijst naar de forse belastingverhogingen voor beleggers. ‘De verhoging van de roerende voorheffing en de speculatietaks hebben de particulieren er mogelijk van weerhouden te beleggen op de aandelenmarkt en hebben onder meer de investeringen in vastgoed bevorderd.’

De federale regering trok in 2013 de roerende voorheffing op van 21 naar 25 procent en in 2016 van 25 naar 27 procent. Bovendien moesten beleggers in 2016 een speculatietaks van 33 procent betalen als ze binnen zes maanden na aankoop beursgenoteerde aandelen en sommige derivaten met winst verkochten.

Niet-genoteerde aandelen

Het was al bekend dat de speculatietaks een negatieve impact had op de appetijt voor beursgenoteerde aandelen. Minder bekend was dat de jongste jaren ook de interesse in niet-beursgenoteerde aandelen sterk is gedaald.

De fiscaliteit is in 2017 opnieuw veranderd. De regering verhoogde begin dit jaar de roerende voorheffing van 27 naar 30 procent en schrapte de speculatietaks. Dat laatste heeft de aandelenhandel doen opveren.

Maar het valt af te wachten of ook de netto-aankopen duurzaam zullen stijgen. CD&V stelt voor een algemene meerwaardebelasting in te voeren op zowel beursgenoteerde als niet-genoteerde aandelen. Maar Open VLD verzet zich daartegen. Premier Charles Michel (MR) heeft het dossier naar zich toegetrokken en de opdracht gegeven een studie te maken over de gevolgen van zo’n taks. Eén van de partijen die de taks onderzoekt is de Nationale Bank.

Voorzichtigheid

De belastingverhogingen op inkomen uit vermogen, het gebrek aan vertrouwen en de economische onzekerheid hebben de Belgen in 2016 tot meer voorzichtigheid aangezet. De Nationale Bank verwijst onder meer naar de daling van het consumentenvertrouwen in de herfst. Caterpillar en ING kondigden toen aan dat ze duizenden banen zouden schrappen.

‘Ondanks de lage rente hebben de gezinnen meer geld gedeponeerd op deposito’s en meer verzekeringsproducten met kapitaalbescherming (tak21) gekocht’, signaleert de Nationale Bank. Aangezien de rente op spaarboekjes tot 1.880 euro is vrijgesteld van roerende voorheffing, worden die boekjes aantrekkelijker naarmate de voorheffing stijgt.