This article is also available in: English

Ní thuigtear í go forleathan agus is annamh a labhraítear í, cé go gcaitear an-chuid airgid len í a chur chun cinn — ní hí obair na Parlaiminte atá faoi chaibidil againn, ach an Ghaeilge.

Labhraíonn thart ar 100,000 duine an Ghaeilge go laethúil, ceatadán beag de dhaonra na hÉireann – 4.5 milliún – ach in ainneoin sin, tá iarrachtaí ar bun ag Parlaimint na hEorpa le go mbainfeadh an Ghaeilge lán-stádas oifigiúil mar theanga oibre an Aontais Eorpaigh amach, mar atá geallta ag an Aontas agus ag Éirinn le blianta. Tá dúshlán rompu, áfach: níl ag éirí leo daoine leis na scileanna teanga cuí a earcú, cé go ndéanann scoláirí na hÉireann staidéar ar an teanga go dtí go gcríochnaíonn said a gcuid oideachais meánscoile.

“Níl na hateangairí ann” dar le hOifigeach sinsearach ón bParlaimint a bhfuil cur amach aige ar ranna aistriúcháin agus ateangaireachta an Aontais Eorpaigh. “Níl a dhóthain daoine ann leis an traenáil le tabhairt faoin concours [scrúdú teangan an AE] agus de bharr sin earcaítear daoine ar chonarthaí páirt-aimseartha.

I mbliana, d’fhógair an Pharlaimint 26 post nua do Ghaeilgeoirí, earcaíodh 14 ball foirne, agus táthar ag súil go gcaithfear thart ar €3.7 milliún ar chostaisí aistriúcháin, ateangaireachta, traenála agus síntúis — costaisí atá riachtanach le dualgaisí teanga an Aontais a bhaint amach — dar le Oifigeach Parlaiminte, Ard-Runaí Klaus Welle, i dtuarascáil ar bhuiséid 2018 a sceitheadh le déanaí.

Tháinig an deacracht le hearcaíocht aistritheoirí Gaeilge chun solais sa bhliain 2007, nuair a tugadh stádas oifigiúil don Ghaeilge mar theanga an Aontais Eorpaigh don chéad uair. Mar gheall ar an deacracht seo, mar aon le heaspa achmhainní, cuireadh maolú teanga ar an nGaeilge ón mbliain 2007 go 2011 agus ó 2012 go 2016. Earcaíodh aistritheoirí Gaeilge idir an dá linn le reachtaíocht glactha ag an bParlaimint agus ag an gCoiste a aistriú.

Maíonn Welle gur cheart go gcuirtear leis an méid doicméidí a aistreofar “ar bhonn leanúnach, bliain in aghaidh bliana, ó Eanáir 2017 go hEanáir 2021.”

Cé gur bheartaigh an Coiste ar fhad cúig bliana a chur leis an maolú teanga ó Eanáir 2017, tugadh le fios chomh maith go gcuirfear deireadh leis an gcleachtas seo le go mbeadh an Ghaeilge ina teanga oibre ag gach bonn Eorpach ón gcéad lá den bhliain 2022. “Cuirfidh an Coimisiún Eorpach in iúl don Choiste má tá éirithe le hinstitiúidí an Aontais an stádas ceart a bhaint amach don Ghaeilge” i mí an Mheitheamh 2021, dar leis an gCoiste.

Mar a cuireadh síos sa tuarascáil ar bhuiséad an Aontais 2018, maíonn Welle gur cheart go gcuirtear leis an méid doicméidí a aistreofar “ar bhonn leanúnach, bliain in aghaidh bliana, ó Eanáir 2017 go hEanáir 2021.”

Dar le cúpla Oifigeach Parlaiminte, beidh borradh faoin earcaíocht tar éis na Breatimeachta. Tuigtear go mbeidh tionchar níos diúltaí ar Éirinn ag imeacht na Breataine ón Aontas, agus creidtear go bhfuil sé tábhachtach cinnte a dhéanamh de nach gcuirfear pobal na Gaeilge in áit na leathphingine.

Dar le figiúirí ón bParlaimint, tá 23 folúntas ann in Aonad an Aistiúcháin Ghaeilge. Chomh maith leis sin, thug urlabhraí Parlaiminte le fios go bhfuil beirt ateangairí ar an bhfoireann le “tuiscint” ar an nGaeilge acu – rud a fhágann, áfach, nach mbeadh sé de chumas acu í a úsáid go sásúil ina gcuid oibre.

Tá 14 ateangaire fostaithe go páirt-aimseartha ag an bParlaimint “leis an nGaeilge mar chuid de na teangacha atá ar a dtoil acu,” agus 11 ina measc atá “ar fáil go rialta don Pharlaimint.” Tá “easpa” ateangairí cáilithe i gcónaí, áfach.

Is ag seisiún iomlánach na Parlaiminte amháin, agus ó Ghaeilge go Béarla amháin, a chuirtear an tseirbhís ateangaireachta ar fáil. “Níl pleananna ann tuilleadh ateangairí Gaeilge a chur leis an bhfoireann” a tugadh le fios.

Tá beirt ateangairí le tuiscint ar an nGaeilge acu, agus triúr dlítheangeolaithe (a oibríonn sa Ghaeilge agus i dteangacha eile), fostaithe ag an gCoimisiúin. Ó tugadh stádas oifigiúil don Ghaeilge san Aontas Eorpach, d’eagraigh EPSO dhá chomórtas earcaíochta do gach post: aistritheoirí, dlítheangeolaithe agus cuntóirí teanga.

In ainneoin an líon bhig postanna san Aontas Eorpach, tá tréaniarracht á déanamh ag rialtas na hÉireann Gaeilgeoirí cáilithe a chur ar fáil don Bhruiséil.

Chuir Oifigeach ó Roinn na Gaeltachta in iúl do POLITICO go bhfuil os cionn €13 milliún caite ag rialtas na hÉireann ar oideachas na Gaeilge, le cinntiú go mbeidh na scileanna cuí ag os cionn 500 scoláire le cur isteach ar postanna Gaeilge an Aontais Eorpaigh amach anseo.

Tá thart ar 500 Éireannach fostaithe ag an gCoimisiúin Eorpach, daoine ar chonarthaí páirt-aimseartha san áireamh. Tá 11 Feisire Eorpach.

Dúirt an tOifigeach go bhfuil sé beartaithe €3.87 milliún a chaitheamh ar an tionscnamh seo sa tréimshe 2015-2016 go 2023-2024.

Ceaptar go mbronnfar céim ar 677 scoláire a thabharfadh faoi na cúrsaí seo le linn na tréimshe sin.

Tá EPSO fós i mbun earcaíochta leis na folúntais aistritheoirí agus cuntóirí teanga a líonadh.

Tá thart ar 500 Éireannach fostaithe ag an gCoimisiúin Eorpach, daoine ar chonarthaí páirt-aimseartha san áireamh. Tá 11 Feisire Eorpach, triúr ball de Shinn Féin ina measc. Déanann Sinn Féin stocaireacht ar son na teanga go rialta in Éirinn agus san Eoraip.

Sa bhliain 2015, chuaigh Feisire Eorpach de chuid Shinn Féin, Liadh Ní Riada, ar “stailc teanga” le linn “Seachtain na Gaeilge”, tréimshe ama i mí an Mhárta ina ndéantar comóradh ar an nGaeilge ar fud an domhain. Dhiúltaigh Ní Riada an Béarla a úsáid le linn na Seachtaine, lena míshástacht leis an maolú teanga a chur in iúl.

Mar a dúirt Ní Riada agus í ag labhairt di ag Comhdháil Idirnáisiúnta ar Chearta Teanga i mBaile Átha Cliath sa bhliain 2015, “cúis aifeála” a bhí ann di mar ionadaí poiblí agus mar bhean a rugadh agus a tógadh sa Ghaeltacht, leis an nGaeilge mar theanga dhúchais aici, nach raibh deis aici a “teanga féin” a úsáid agus í i mbun oibre.

Translated into Irish by Eoin Ó Catháin