LITE IDEELT: Færre og færre asylmottak blir drivne av ideelle organisasjonar. No meiner Norsk Folkehjelp at Stortinget må ta grep om ikkje ideell sektor skal bli utradert frå mottakssystemet.

PROFITT I VELFERDA

I 1990 var nesten kvart fjerde asylmottak drive av ein ideell organisasjon. I 2004 var det litt over kvart åttande.

No, i 2017, er det under 8 prosent av mottaka som har ein ideell drivar.

På same tid har prosentdelen av kommersielle mottak gått frå 12,5 til over 70.

Dette viser nye tal frå Norsk Folkehjelp, ein av dei to store ideelle aktørane innanfor mottakssystemet.

No ropar Henriette Westhrin, generalsekretær i Norsk Folkehjelp, varsku:

– Utviklinga går i retning av at pris er viktigare og kvalitet mindre viktig når staten lyser ut anbod på drift av asylmottak, seier Westhrin.

Dessutan har definisjonen av kvalitet endra seg, forklarer ho:

– No er det nesten berre tryggleik ein snakkar om, medan det tidlegare òg handla om tiltak for dei som budde der, om samarbeid med lokalsamfunnet og slike ting. Då skal det ikkje mykje til for å nå kvalitetskravet, forklarer Westhrin.

Asylmottak: • Etter at talet på asylsøkjarar sank, har svært mange asylmottak blitt lagt ned i Noreg. • Regjeringa har sagt at ein kan gjere unnatak for prinsippet om at dei billegaste mottaka skal drive vidare, men dette blir ikkje gjort i praksis, meiner Norsk Folkehjelp. • SV har no reist eit nytt framlegg i Stortinget i håp om at ein for framtida kan sikre at dei ideelle og kommunale drivarane skal få betre rom.

Mange nedleggingar

Hausten 2015 kom det veldig mange asylsøkjarar til Noreg, og det blei oppretta ei lang rekkje asylmottak. No har talet gått kraftig ned igjen, og mange mottak har blitt lagt ned.

– Då har ein ikkje valt å halde på mottak som driv godt, men nesten berre lagt vekt på pris, meiner Westhrin.

Ho meiner konsekvensen er svært uheldig for asylsøkjarar i Noreg:

– Dei beste mottaka forsvinn.

No har Norsk Folkehjelp berre fire mottak att. Den andre store ideelle aktøren, stiftinga Sana, har òg fire mottak, etter å ha hatt 16 mottak for kort tid sidan. Om ikkje stoda endrar seg, er konklusjonen klar:

– Både vi og Sana driv no med underskot. Det går ikkje i lengda, seier generalsekretæren.

– Kva må skje for at dette skal endre seg?

– Staten må vere meir opptekne av høg kvalitet og at kvalitet er meir enn berre at det skal vere forsvarleg å vere der. I tillegg bør ein ha eigne anbodsrundar for ideelle og ha lengre anbodsperiodar, slik at det blir lettare å drive langsiktig, meiner Westhrin.

Høyring denne veka

Tidlegare denne veka var det høyring på eit representantframlegg frå SV-representantane Heikki Eidsvoll Holmås og Karin Andersen om nettopp å gjere det lettare for kommunar og ideelle å drive asylmottak i Noreg.

Karin Andersen forklarer at regjeringa endra reglane då dei skulle byggje ned kapasiteten etter at talet på asylsøkjarar gjekk kraftig ned. I praksis blei pris einaste kriterium, meiner SV-aren.

– Dermed blei det ulike reglar for å byggje opp og å byggje ned. Det blir feil å ikkje leggje vekt på kvalitet om ein er oppteken av integrering.

Stortingsfleirtalet har tidlegare sagt at ein vil ha ei blanding av private, ideelle og kommunale mottak.

– Regjeringa gjev no blaffen i dette, og dermed er det nesten berre private. Det er openbart fornuftig med frivillige organisasjonar. Dei er til dømes flinkare til å seie frå når ting ikkje er på stell, meiner Andersen.

Geir Toskedal frå KrF sit òg i kommunalkomiteen på Stortinget, som skal innstille i saka før sommaren.

– Vi kjempar i alle samanhengar for dei frivillige. Mange private held ein god standard, men dei frivillige har jo dette som hjartesak. Vi vil sjå til at rammevilkåra deira er gode, seier Toskedal.

– Men om dei private snart har teke over heile sektoren, har ein då lagt godt nok til rette for dei ideelle?

– Nei, det høyrest jo ikkje akkurat sånn ut.

politikk@klassekampen.no