Γεννημένος το 1914 στο Παλιοζογλώπι των θεσσαλικών Αγράφων, αποτελεί το τέταρτο παιδί του Ιωάννη Φλωράκη και της Στυλιανής Λιανού. Μετακομίζει το 1924 στην Καρδίτσα και έρχεται σε επαφή με τις κομμουνιστικές ιδέεςτου 1929, όταν και εντάσσεται στην ΟΚΝΕ.

Η οικογένειά του, το 1933 μετακομίζει στην Αθήνα και ο Χαρίλαος Φλωράκης, εισάγεται στην Σχολή Τηλεγραφητών. Διορίζεται Τηλεγραφητής στα «3Τ» (Ταχυδρομία, Τηλεγραφία, Τηλεφωνία) στις Σέρρες και αργότερα στη Θεσσαλονίκη, όπου αναπτύσσει εντονότατη συνδικαλιστική δράση. Έπειτα από αρκετές μεταθέσεις, επιστρέφει στην Αθήνα στα τέλη του 1938 και εν μέσω μεταξικής δικτατορίας. Εκεί θα τον βρει και το ξέσπασμα του πολέμου. Κατατάσσεται στις 21 Οκτωβρίου του 1940, ενώ κατά τη διάρκεια του πολέμου υπηρετεί στη Διεύθυνση Μηχανικού Θεσσαλονίκης και φτάνει ως τον βαθμό του ανθυπολοχαγού.

Γίνεται μέλος του ΚΚΕ το 1941, περίοδος που το κόμμα βρίσκεται ακόμα σε πολύ δύσκολη κατάσταση εξαιτίας του σχεδόν συντριπτικού χτυπήματος που έχει δεχθεί από τις υπηρεσίες Ασφαλείας των Μεταξά και Μανιαδάκη. Ως μέλος του ΚΚΕ, πλέον ο Φλωράκης, αναπτύσσει πλούσια συνδικαλιστική δράση στα ΤΤΤ. Τον Απρίλιο του 1942, πρωτοστατεί σε απεργία του κλάδου. Αμέσως μετά θα αναλάβει γραμματέας της κομματικής οργάνωσης στα ΤΤΤ, τον Ιανουάριο του 1943 όμως, συλλαμβάνεται από την Ειδική Ασφάλεια.

Όταν θα απελευθερωθεί, δυο μήνες αργότερα και έπειτα από εντολή της Κομματικής Οργάνωσης Αθήνας, θα βγει στο βουνό, όπου θα ενταχθεί στον ΕΛΑΣ με το ψευδώνυμο «Γιώτης». Αρχικά εντάσσεται στο Αρχηγείο Αττικοβοιωτίας και το καλοκαίρι του 1943 στην Περιφερειακή Επιτροπή Φθιώτιδας – Φωκίδας – Ευρυτανίας, ως υπεύθυνος του Εφεδρικού ΕΛΑΣ. Γίνεται γραμματέας της 2ης Μεραρχίας του ΕΛΑΣ και αποκτά τον βαθμό του ταγματάρχη.

Τα Δεκεμβριανά βρίσκουν τον Χαρίλαο μαζί με τη Μεραρχία του, στις παρυφές της Εκάλης. Παίρνει μέρος στις μάχες στους στρατώνες του Γουδή, στο σχολή Χωροφυλακής, στην Καισαριανή αλλά και στην κατάληψη του αρχηγείου της RAF στο Κεφαλάρι. Με τη Συμφωνία της Βάρκιζας επιστρέφει στην Αθήνα και αναλαμβάνει χρέη δευτέρου γραμματέα της Αχτίδας Δημοσίων Υπαλλήλων.

Μετά την ήττα του Δεκέμβρη, με εντολή του Στέργιου Αναστασιάδη, μέλους του ΠΓ ο Χαρίλαος ξαναβγαίνει στο βουνό. Προσπαθεί όμως αποτυγχάνει από τη μεριά της Πάρνηθας και τα καταφέρνει τον Ιανουάριο με πλοίο από τον Πειραιά, με το οποίο φτάνει στον Βόλο. Συναντά το Αρχηγείο Αγράφων και συνδέεται με τον Γούσια (Γιώργο Βοντίτσιο). Συμμετέχει μαζί με Γούσια, Τριανταφύλλου και Διαμαντή, στη διοίκηση του Αρχηγείου Ρούμελης που σχηματίζεται και τοποθετείται επικεφαλής έπειτα του Αρχηγείου Δυτικής Στερεάς.

Τον Απρίλιο του 1948 ο Καπετάν Γιώτης αναλαμβάνει διοικητής της 1ης Μεραρχίας του ΔΣΕ και προάγεται σε συνταγματάρχη. Από τον Μάιο ως τον Ιούλιο του 1948 πραγματοποιεί με τις δυνάμεις του διείσδυση στην Ήπειρο και επιθέσεις αντιπερισπασμού σε Καστανοχώρια και Ξεροβούνι, με στόχο να καθυστερήσει τις δυνάμεις του «Εθνικού Στρατού» που επιχειρούσαν στον Γράμμο. Ο Γιώτης, τραυματίζεται στις μάχες αυτές ελαφρά σε κεφάλι και χέρι.

Στην φάση της οπισθοχώρησης του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, ο καπετάν Γιώτης, παίρνει μέρος και στις δυο μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Τόσο στη μάχη της Καρδίτσας όσο στο Καρπενήσι, η κατάληψη του οποίου αποτέλεσε το απόγειο της επιθετικής δραστηριότητας του ΔΣΕ αλλά και την τελευταία μεγάλη επιτυχία του. Στη διοίκηση της 1ης Μεραρχίας, αργότερα θα προστεθεί ως επίτροπος ο συνταγματάρχης, Νίκος Μπελογιάννης.

Καταδιωκόμενη από τις κυβερνητικές δυνάμεις, που έχουν πια επικρατήσει, η Μεραρχία του καπετάν Γιώτη θα δώσει 39 μάχες σε 43 μέρες, μέχρι να περάσει στην Αλβανία από τα σύνορα της Μουργκάνας.

Ως τακτικό πλέον μέλος της Κεντρικής Επιτροπής του κόμματος, συμμετέχει στην 6η Ολομέλεια που γίνεται τον Οκτώβριο του 1949, στο Μπούρελι της Αλβανίας, η οποία προσπαθεί να αποτιμήσει την ήττα. Την ίδια περίοδο προχωρά ανακαταγραφή των μελών του ΚΚΕ, στο πλαίσιο της οποίας, ο Χαρίλαος προχωρά στην αυτοκριτική του.

«Εξετάζοντας τον εαυτό μου από την άποψη της κομματικής μου συγκρότησης και με τη βοήθεια των συντρόφων που μου τις έδειξαν στις διάφορες κριτικές που μου κάνανε, βρίσκω ότι: Η κοινωνική μου προέλευση, το μικροαστικό και δημοσιοϋπαλληλικό περιβάλλον που έζησα είχαν σαν συνέπεια·. 1) Να μην έχω το θάρρος να ζητήσω να μπω στο κόμμα νωρίτερα. 2) Να έχω ένα μικροαστικό εγωισμό βλαβερό, που εκδηλώνεται στο να μη μου αρέσει η κριτική, να μην την καταλαβαίνω αμέσως, να τη θεωρώ προσωπική, να φέρνομαι απότομα και να πικραίνω τους συντρόφους [...] 4) Καταβάλλω προσπάθειες, τις νιώθω, παλεύω αλλά βλέπω ότι έχω υποτροπές, την πάλη μου αυτή θα την εξακολουθήσω. 5) Το μορφωτικό μου ιδεολογικό επίπεδο απέχει πολύ απ’ ό,τι χρειάζεται. Τα μαρξιστικά βιβλία που διάβασα μέχρι σήμερα απλώς τα διάβασα, δεν τα μελέτησα».

Στα χρόνια της προσφυγιάς, ο Χαρίλαος Φλωράκης, σπουδάζει στη Στρατιωτική Ακαδημία Φρούνζε στη Μόσχα, από την οποία αποφοιτά το 1953. Έπειτα, μετακομίζει στο Βουκουρέστη στην έδρα της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ. Του ανατίθεται να επιστρέψει στην Ελλάδα για να δουλέψει στον παράνομο μηχανισμό του κόμματος, το 1954. Φτάνει στις 5 Απριλίου εκείνης της χρονιάς αεροπορικώς στην Αθήνα, με το όνομα Γρηγόρης Παπαδημητρίου. Συλλαμβάνεται από την ασφάλεια τέσσερις μήνες αργότερα, γεγονός που δεν θα ανακοινωθεί μέχρι τις 3 Σεπτεμβρίου, όταν ο ίδιος ο Παπάγος μπροστά σε Έλληνες και ξένους δημοσιογράφους ανακοινώνει την εξάρθρωση του παράνομου μηχανισμού και τη σύλληψη του επικεφαλής Χαρίλαου Φλωράκη ή Καπετάν Γιώτη.

Παραμένει στην Ασφάλεια ως τον Νοέμβρη του 1954 και μετάγεται στην Κέρκυρα. Καταδικάζεται το Κακουργιοδικείο Λάρισας σε 13 χρόνια για παράβαση του 509. Μεταφέρεται στον Πύργο τον Ιούνιο του 1955 για να δικαστεί και εκεί και καταδικάζρεται σε 12 φορές ισόβια. Μέχρι την άνοιξη του 1956 θα καταδικαστεί συνολικά από 14 Κακουργιοδικεία και ένα Εφετείο σε 20 φορές ισόβια κάθειρξη.

Μένει στις φυλακές για 10 χρόνια και βγαίνει το 1966, μόνο για να ξανασυλληφθεί ένα χρόνο αργότερα, με το απριλιανό πραξικόπημα και να εξοριστεί στη Γυάρο και ύστερα στο Παρθένι της Λέρου ως το 1971. Διαφεύγει στο εξωτερικό το 1972. Και τον Δεκέμβριο του 1972, στην 17η Ολομέλεια του ΚΚΕ, εκλέγεται Α’ Γραμματέας του κόμματος, τέσσερα μόλις χρόνια μετά την διάσπασή του.

Κατά την παράδοση της εξουσίας από τους συνταγματάρχες στον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ο Χαρίλαος Φλωράκης, δεν περιμένει την τυπική νομιμοποίηση του ΚΚΕ παρά επιστρέφει στην Ελλάδα στις 22 Αυγούστου του 1974. Η μη σύλληψή του, ισοδύναμει με de facto νομιμοποίηση του ΚΚΕ. Η de jure θα αργήσει ακόμα περίπου ένα μήνα.

Στις εκλογές του 1974, παρά το γεγονός ότι έχουν περάσει μόλις έξι χρόνια από την οδυνηρή διάσπαση του 1968, το ΚΚΕ, η ΕΔΑ και το ΚΚΕ «εσωτερικού» συμμετέχουν με ένα ψηφοδέλτιο το οποίο λαμβάνει 9,47%. Ο Χαρίλαος Φλωράκης, εκλέγεται στη Β’ Αθήνας. Σχεδόν ίδιο είναι το ποσοστό και το 1977, με 9,36% και τον γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ, να εκλέγεται και πάλι από την ίδια περιφέρεια.

Έναν χρόνο αργότερα, συνέρχεται το 10ο Συνέδριο του ΚΚΕ, το πρώτο νόμιμο μετά από 27 χρόνια παρανομίας και 25 χρόνια αναγκαστικής προσφυγιάς. Το Συνέδριο τροποποίησε το πρόγραμμα που είχε ψηφίσει το προηγούμενο, ενώ απάλειψε το καθεστώς της «νέας δημοκρατίας» που ανταποκρίνονταν στην περίοδο της δικτατορίας. Διατήρησε παρόλα αυτά «την ενιαία επαναστατική διαδικασία με τα δυο στάδια επαναστατικών μετασχηματισμών της «δημοκρατίας του λαού» και του σοσιαλισμού.

Κεντρικό σύνθημα αυτής της περιόδου υπήρξε η «Αλλαγή» που έριχνε το ΠΑΣΟΚ του Ανδρέα Παπανδρέου. Το ΚΚΕ ως κυρίαρχη δύναμη της Αριστεράς, συγκεντρώνει όλη την προσοχή του στο να αφαιρέσει τη δυνατότητα από το ΠΑΣΟΚ να έχει απόλυτη κυριαρχία πάνω στο λαϊκό κίνημα που διογκώνεται και ρίχνει το σύνθημα «Αλλαγή δεν γίνεται χωρίς το ΚΚΕ». Στις εκλογές του 1981 το ΠΑΣΟΚ θριαμβεύει με 48,06%, ενώ το ΚΚΕ που παλεύει για το 17% που θα του επέτρεπε να μπει στην β’ κατανομή, ακουμπά το 11%. Η πολυδιαφημισμένη «Αλλαγή» του Ανδρέα Παπανδρέου, περιορίζεται στην αναγνώριση της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης, κάποια μέτρα εκδημοκρατισμού του συνδικαλιστικού κινήματος, όμως η χώρα δεν αποχωρεί από ΝΑΤΟ και ΕΟΚ, όπως έχει αρχικά εξαγγείλει το ΠΑΣΟΚ. Ο Χαρίλαος Φλωράκης, ερωτώμενος περί Αλλαγής θα πει το μνημιώδες «Αλλαγές βλέπω, Αλλαγή δεν βλέπω». Στις εκλογές του 1985, το ΚΚΕ πηγαίνει με πολύ λιγότερη ανοχή προς το ΠΑΣΟΚ, χάνει όμως εκλογική δύναμη, καθώς πέφτει στο 9,89%.

Στο τέλος εκείνης της θητείας του ΠΑΣΟΚ, ξεσπά το σκάνδαλο Κοσκωτά. Το 12ο Συνέδριο του ΚΚΕ, έχει αποφασίσει την ενότητα των δυνάμεων της Αριστεράς, μέσω του σχήματος του Συνασπισμού, ο οποίος σχηματίζεται το 1989 από το ΚΚΕ και την Ελληνική Αριστερά. Το κόμμα αναδεικνύεται τρίτο με 13,1% στις εκλογές εκείνης της χρονιάς και αποφασίζει να πάρει μέρος σε κυβέρνηση συνεργασίας με τη Νέα Δημοκρατία του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη, ώστε να μην παραγραφεί η υπόθεση Κοσκωτά σε ό,τι αφορά τους εμπλεκόμενους πολιτικούς και κυρίως τον Ανδρέα Παπανδρέου, ο οποίος πηγαίνει σε ειδικό δικαστήριο.

Οι αλλαγές όμως είναι ραγδαίες. Εντός του Κομμουνιστικού Κόμματος, σχηματίζεται μια ομάδα που βλέποντας τις ανατροπές στην ανατολική Ευρώπη, ζητά την «ανανέωσή» και την υπέρβαση του κομμουνιστικού του χαρακτήρα. Ο ίδιος ο Χαρίλαος Φλωράκης, παραιτείται από την προεδρία του Συνασπισμού, την οποία αναλαμβάνει η Μαρία Δαμανάκη ενώ εκλέγεται Πρόεδρος του ΚΚΕ, την ώρα που τη θέση του γραμματέα καταλαμβάνει ο Γρηγόρης Φαράκος.

Ο Χαρίλαος Φλωράκης, θα παίξει καθοριστικό ρόλο, με την στάση του καθ’ όλη της διάρκειας του 13ου Συνεδρίου, ώστε να κυριαρχήσουν σ’ αυτό οι δυνάμεις που υπερασπίζονταν την διατήρηση του χαρακτήρα του κόμματος. Το 1994, θα ενεχειρίσει τη «διαθήκη» του στη νέα γραμματέα της ΚΕ του ΚΚΕ, Αλέκα Παπαρήγα.

Σ’ αυτή αναφέρει: «Δεν το ονοματίζω τούτο το χαρτί διαθήκη για το λόγο ότι δεν έχω τίποτα να διαθέσω. Ό,τι βιος είχα το έχω δώσει στο Κόμμα, στο Κόμμα στο ΚΚΕ με τα γνωστά σύμβολά του, την Μαρξιστική – Λενινιστική ιδεολογία του, το πρόγραμμά του και τις αρχές του. Πολιτικά δεν έχω επίσης τίποτα να αφήσω. Ό,τι είχα το έδωσα με τη συγκεκριμένη δράση μου. Να αφήσω πολιτικές ορμήνιες δεν το θεωρώ σοβαρό. Θέλω να επιστρέψω, και να ταφώ στον τόπο που γεννήθηκα στο Παλιοζογλώπι και συγκεκριμένα στον Αηλιά για νάχω αγνάντιο. Ο τάφος να είναι απλός, μόνο να φραχτεί για να μην με ξεχώσουν τα αγρίμια. Δεν θέλω λόγους και στεφάνια. Αυτά να εκφραστούν με βοήθεια στο Κόμμα.

Σεπτέμβρης 1994

Γεια σας

Χαρίλαος Φλωράκης»

Θα πεθάνει 11 χρόνια μετά, σε ηλικία 91 ετών, από ανακοπή καρδιάς. Η σορός του εκτέθηκε σε λαϊκό προσκύνημα, στην έδρα της ΚΕ του ΚΚΕ στον Περισσό, ενώ πλήθος κόσμου συνέρευσε για την πολιτική του κηδεία.