Mark Rutte hebben we als premier maar weinig kunnen betrappen op gepeperde politieke aanvallen. ‘Pleur op’, ‘doe zelf normaal’ en ‘windmolens draaien op subsidie’. Dat is het wel zo’n beetje. Aan dit wat fletse repertoire voegde Rutte deze week de beschrijving van Baudet toe als „fröbelende zolderkamergeleerde” die bij „flakkerend kaarslicht, met een ganzenveer” verzinsels opschrijft over „hoe de ideale wereld in elkaar zit”.

is kandidaat-Europarlementariër (#4) voor D66.

Wat Rutte onderschat is dat ganzenveren, kaarslicht en zolderkamers behoren tot de valse mystiek waarmee Baudet hordes adolescenten en andere identiteitszoekers in zijn greep houdt. Wat hij niet ziet is dat kiezers hongeren naar een niet van de opticien afkomstige visie van een ‘ideale wereld’.

Rutte wil het electoraal gevaar van Baudet neutraliseren met een tweestrijd die hij denkt te kunnen winnen door Baudet minzaam belachelijk te maken omdat hij een visie heeft. Rutte denkt dat hij de kiezer immuun kan maken voor feitenvrije waanbeelden van Baudet door er zijn eigen visieloosheid tegenover te zetten. Grijnzend ‘doe normaal, man’ roepen.

Geen aantrekkingskracht

Het is tot mislukken gedoemd. Halfhartigheid over Europa is machteloos tegenover de koortsdroom van het ‘herwinnen’ van nationale superioriteit en de terugkeer van een glorieus, probleemloos verleden dat nooit heeft bestaan. Rutte heeft geen antwoorden. Hij heeft geen Europese visie die de aantrekkingskracht van de fantasieën van Baudet voor de kiezer kan laten verbleken.

Praat mee met NRC Onderaan dit artikel kunnen abonnees reageren. Hier leest u meer over reageren op NRC.nl.

Rutte noemde het Europees Parlement ooit een feestcommissie op zoek naar een feestje. De Europese verkiezingen betitelde hij begin dit jaar nog als „niet zo relevant”. Een armoedige houding ten opzichte van onze Europese democratie.

In de regeringsverklaring van zijn eerste door Wilders gedoogde kabinet zei hij dat er een eind moest komen aan de overdracht van ‘nationale competenties’. Ook papegaaide Rutte I Margaret Thatcher na: het wilde „een substantiële vermindering van de afdrachten door Nederland aan de EU”. In de verkiezingsdebatten van 2012 speelde Rutte de rol van de stoere Hollandse boekhouder die het spilzieke Brussel wel even de oren zou wassen: ‘geen cent naar de Grieken!’ Niet veel later stemde hij in met een nieuw hulppakket.

Rutte II zette in op het ‘repatriëren’ van Europese beleidsmaatregelen, maar kon geen maatregel van enige substantie aanwijzen en blies een smadelijke aftocht door Brussel ferm te manen verdere bemoeienis op het terrein van schoolmelk en schoolfruit achterwege te laten.

Europese bekering?

In de nadagen van zijn tweede kabinet schitterde Rutte in de Oekraïne-referendumcampagne door berekenende afwezigheid. En na de dreun van het Brexit-referendum keerde Rutte zich als eerste tegen de nieuwe Europese dynamiek van Macron en Merkel. Het zal de anti-Europese Nederlandse kiezer vies tegenvallen dat Rutte nu onder hetzelfde politieke dak als Macron gaat wonen.

Lees ook dit opiniestuk: Halfhartigheid Rutte over Europa blijft scepsis voeden

In zijn recente Churchill-lezing en eerder bij toespraken in Berlijn en in het Europees Parlement heeft Rutte blijk gegeven van een late Europese bekering. Die heeft dan nog niet kunnen voorkomen dat hij oogluikend toestond dat zijn VVD drie weken geleden een Tweede Kamermotie steunde die de sloophamer zet tegen het fundament van alle Europese verdragen, de zinsnede van ‘een steeds hechter verbond’ tussen de volkeren van Europa.

Nu hij met de FVD van Baudet een electorale strijd wil aangaan, werpt Rutte zich plotseling op als de onverschrokken kampioen van de Europese eenheid. De kiezer die op zoek is naar een Europese koers zal door Rutte echter niet begeesterd worden. ‘Doe normaal’ en we ‘blijven gewoon in de EU’ zijn aan de vooravond van de verkiezingen niet voldoende.

Lees ook het commentaar van NRC: Mark Rutte ziet het Europese licht steeds meer, en dat is goed voor Nederland

Met overtuiging

De kiezer verdient zo veel beter. Het antidotum voor het gif van de Eurofoben is een met overtuiging gebrachte, historisch onderbouwde, optimistische visie van een dynamisch en progressief Europa. Als bastion van vrijheid en menselijke waardigheid, is de Europese Unie het flakkerende licht in de snel vallende duisternis van autocratie, rechteloosheid en imperialistische agressie van China en Rusland en van het politieke verval en het stuurloze kapitalisme van de Verenigde Staten. De Europese Unie is de hoop voor de toekomst van de wereld.

Rutte zal dat in het televisiedebat allemaal niet zeggen. Hij geeft Baudet een gedroomd podium voor zijn met potjeslatijn doorspekte broddelpraatjes. Praatjes die in het ideologisch vacuüm dat Rutte daar creëert, door kunnen gaan voor een geleerde visie. En zo bedreigt de Europese halfhartigheid van Rutte ons bijna net zo erg als de Eurofobie van Baudet.

NRC Europa Onze EU-correspondenten over belangrijke voorstellen tot relletjes uit de wandelgangen Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 17 mei 2019