La dua elektado en Nord-Irlando post malpli ol unu jaro okazis je la 2a de marto 2017. Dum la monatoj antaŭ ĝi, la Nordo estis senmovigita, kaj naŭzita, de skandalo rilate al plano por instigi la uzon de renovigebla energio por hejtado. Arlene Foster, gvidanto de la Democratic Unionist Party (DUP), la plej granda unuiĝista partio [1], fondita de Ian Paisley, estis submetata al postuloj ke ŝi demisiu post kiam estis rivelite ke tiu plano jam kostis pli ol 500 milionojn da pundoj (pli ol 580 milionojn da eŭroj). Montriĝis, ke kelkaj pagoj esti falsitaj aŭ nedaŭrigeblaj, kaj estis akuzoj ke Foster, kvankam ŝi sciis pri la problemoj de la plano, daŭrigis ĝin kaj ke membroj de ŝia partio propre profitis el ĝi. Kiam ŝi rifuzis demisii, Martin McGuinness, eksa Unua Ministro en la nordirlanda Asembleo kaj eminenta membro de Sinn Féin [2], deklaris ke li ne plu povas partopreni kun ŝi la akordon pri la divido de la potenco, kaj sekve nova elektado estis anoncita. Post nur kelkaj tagoj oni sciiĝis ke McGuinness malsanas, kaj poste ke estas diagnozita ĉe li mortiga malsano. Li mortis malpli ol du semajnojn post la elektado. Okcidenta kaj norda Belfasto restas fizike apartigitaj de la heredaĵo de la protestanta-katolika konflikto (1968-1998). Malpli ol 2km de la centro estas sinsekvaj stratoj da vicdomoj el ruĝaj brikoj, reklamoj pri programoj por la kuracado de alkoholismo kaj drogdependeco, kaj sento de senespereco. Protestantajn kaj katolikajn komunumojn apartigas paclinioj, muroj el fero, brikoj aŭ ŝtalo kiuj superstaras la domojn, rememorigilo ke la defendaj necesoj de la konflikto ankoraŭ ne povas esti ignoritaj. La nombro de memmortigoj en Nord-Irlando estas duoblo de tiu de Londono ; en norda kaj okcidenta Belfasto memmortigo okazas ĉiusemajne. La naciista kvartalo Falls Road estas apartigita per ununura paclinio disde la unuiĝista Shankill Road ; Ardoyne, karakterizita kiel ‘kaldrono de interkonfesiaj konfliktoj’, estas konturita de komplekso da muroj. Iun posttagmezon, mi piediris dek minutojn de Falls Road ĝis Shankill. Muroj kaj la gablaj flankoj de domoj havas murpentraĵojn memore al la Paska Ribelo de Irlando aŭ al naciistaj herooj. Ĉe la transirejo kie oni povas pasi al la alia flanko, la murpentraĵoj ekhavas aliajn temojn ol la irlanda politiko, kun artaĵoj favore al Palestino sur la flanko naciista kaj favore al Israelo sur la unuiĝista. Sur la Shankill Road, la murpentraĵoj inkluzivas monumentojn al la kulturo, la politiko kaj la protestanta-katolika konflikto. La komunumaj centroj kiuj estas ekaperintaj ofte ne estas bontenataj, sed la murpentraĵoj ŝajne estas konstante renovigataj. Ulster Souvenirs estas butiko sur la vojo Shankill. Ekstere estas britaj flagoj, kaj flagoj de la Oranĝa Ordeno, protestanta frataro kiu organizas marŝojn, ofte tra katolikaj lokoj, kun sekvantaj perfortaĵoj. Interne estas fridujaj magnetoj, KD-oj kaj eĉ bebovestoj, ĉiuj kun la logotipo de la Ulster Volunteer Force, la organizaĵo bazita sur la Shankill kaj kiu laŭ taksoj respondecis pri la murdoj de proksimume 500 homoj - inter ili multaj civiluloj - dum la protestanta-katolika konflikto. Ĝi ankoraŭ aktivas kiel lojalista milicio kaj estis kverelinta, sange, kun aliaj grupoj en la kvartalo. Malantaŭ la servotablo, viro atentigas, ke li estas "tro juna por memori kiam aferoj estis ĉi tiel malbonaj" [3]. La butiko, li diras, havas nenian asociiĝon kun miliciaj grupoj. Demandite, ĉu li voĉdonos en la elektadoj, li kapneis. Li deziris voĉdoni por la UUP (Ulster Unionist Party) sed "kiel ĉiuj aliaj ĉi tie" li subtenos la Democratic Unionist Party "ĉar se Sinn Féin gajnos, ili deziros voĉdonadon pri unuiĝinta Irlando. Estis trafa komento en la radio antaŭnelonge : se ili gajnos, ĉiuj "oleos siajn pafilojn"." Unue, kunlabori Politikaj eventoj estas, laŭ la naturo de la loko, eventoj pri la paco de Nord-Irlando. En 1998, la Akordo de Sankta Vendredo establis politikajn procezojn kaj instituciojn por konservi la pacon post 30 jaroj da konflikto kiu mortigis milojn tra teritorio kiu ankoraŭ hodiaŭ estas sub la jurisdikcio de Britio. La plano detalis rimedojn por pritrakti rilatojn inter Irlando kaj Britio, Britio kaj Nord-Irlando, kaj Irlando kaj Nord-Irlando. Kerna kondiĉo estis la starigo de la Leĝdona Asembleo ĉe Stormont, bieno en la periferio de Belfasto, kun reprezentantoj elektitaj por dividi la potencon inter katolikaj (naciistaj) kaj protestantaj (unuiĝistaj) komunumoj laŭ maniero kiu similas Libanon, koncedo al la realaĵoj de frakturita regiono ankoraŭ plagata de malamikeco. La plano estis, ke la Asembleo akumulu pli grandajn decidofarajn potencojn, sed laŭ aparta ordo. Post kiam la komunumoj pruvis ke ili povas kunlabori, Britio estis sinsekve dononta pli da povoj, adoptante la konstruon de komuna konsento konata al gepatroj kaj adoleskantoj tra la tuta mondo. Ĉe balotejo en Ardoyne, alia komunuma centro, estis plenblovebla krokodilo alligita al la apogreloj. Grupo de aktivuloj de Sinn Féin, iom pli aŭ malpli 20-jaraĝaj, entuziasme disdonis flugfoliojn kaj rememorigis al la publiko pri la ordo laŭ kiu oni voĉdonu por maksimumigi la avantaĝon de sia partio sub la komplika sistemo de la ununura transigebla voĉdono de Nord-Irlando. La krokodilo estis aludo pri lastatempa debato inter partiaj gvidantoj en kiu Arlene Foster, nomita de iu aktivulo "la pleja bono kiu iam ajn okazis al la naciista afero", diris ke voĉdoni favore al Sinn Féin signifis "nutri la krokodilon". Iuj afiŝis fotojn en sociaj retservoj de plenbloveblaj krokodiloj survoje al balotejoj, supoze por subteni la tagordon de Sinn Féin por pliigita egaleco por la irlanda lingvo kaj aliaj kulturaj agadoj. La postuloj de Sinn Féin por leĝo pri la irlanda lingvo, subtenata de la Konsilio de Eŭropo kiel neceso por homaj rajtoj, estis blokita ĉe Stormont, kaj la Konsilio akuzis ke la brita registaro ne faras ĉion fareblan por plenumi siajn devojn. En aliaj lokoj releviĝintaj el civilaj konfliktoj aŭ tumultoj, estis definitivaj malakceptoj de konfliktoj. En Libano, pacon helpis naŭzo pro la ruiniĝo, kaj la reveno de riĉaj libananoj kiuj financis rekonstruadon. Sud-Afriko, post rasapartismo, establis Komisionon pri Vero kaj Repacigo. La ruanda genocido ĉesiĝis post kiam tuciaj milicianoj triumfis en interna milito. En Nord-Irlando, kie la ĉeson de la konflikto sekvis senmoviĝo, mankas sendependa klopodo alporti klarecon al la krimoj faritaj en la daŭro de 30 jaroj. La rezulto estas politika areno alligita al la miliciaj antecedentoj de multaj el la koncernatoj. Ĉe ambaŭ flankoj, eminentaj politikistoj aŭ agnoskis engaĝiĝon en milicioj aŭ estas akuzitaj pri tio. Kerno de la interpaciga procezo estas la malfondo de la milicioj. Estis imperative ke politikaj grupoj en Nord-Irlando funkciu sen interrompoj de milicioj kiuj respondecis pri la plimulto de mortigoj dum la konflikto. Ne estis, tamen, sendependa provo konstati la cirkonstancojn en kiuj la milicioj funkciis. Laŭdifine, iu ajn armita grupo de naciistoj estis milicio sed, post la Akordo de Sankta Vendredo, kredindaj indikoj aperis pri tio, ke la brita terarmeo koluziis kun unuiĝistaj milicioj. La multaj murdoj aŭ truditaj malaperoj estigis akuzojn, ke la brita sekureca aparato uzis milicianojn por trafi naciistojn aŭ bridi aliajn unuiĝistajn miliciojn. Agentoj direktitaj de la nordirlanda polico, MI5 kaj sekcioj de la brita terarmeo estas implikitaj en la mortigoj de civiluloj [4] Ĉe la naciista flanko, la gvidanto de Sinn Féin Gerry Adams estis akuzita de eksaj membroj de la IRA ke li havis operacian rolon en tiu organizaĵo. Por la familioj de la malaperintoj apenaŭ antaŭvideblas enketo aŭ certeco pri iliaj amatoj. Por Britio, starigi sendependan komisionon riskus publike konstati ĝis kiom ĝiaj propraj armeanoj mobilizis mortoskadrojn. Eventualaj iniciatoj por financi enketojn, eĉ laŭ individuaj kazoj, estus kontraŭataj de tiuj kies propraj antecedentoj estus sendepende malkaŝitaj. Pasio kaj pesimismo La vervo de la politiko de Nord-Irlando rekte kontrastas kun ĝia efiko. Estis mirige vidi duan elektokampanjon en la daŭro de dek monatoj prikonkuratan tiel pasie antaŭ elektantaro kiu nepre deziris eldiri sian opinion : aktivuloj laboris en malvarma pluvo batanta, kaj ordinaruloj samtempe akre kritikis la politikan reĝimon kaj deklaris sian intencon voĉdoni. Tiu vervo - kiu inkluzivas People Before Profit (Homoj Antaŭ Profitoj), la sola aŭtentike maldekstrema partio kun parlamentaj deputitoj en Britio -, devas ne esti konfuzita kun demokrata optimismo. Voĉdonantoj diris, ke ilia entuziasmo engaĝiĝi pri civita agado pli koncernis deziron bari ’ilin’ (el la potenco) ol kredon ke ilia voĉdono estigos pozitivajn rezultojn. La elektado okazis en ĉi tiu atmosfero de malriĉeco kaj malamikeco. Nur la aktivuloj de Sinn Féin ŝajnis esti vere optimismaj, kaj la rezultoj forte favoris ilin : mankis al SF unu deputito por atingi egalecon kun la DUP, la tutunua fojo kiam la plej grandaj naciista kaj unuiĝista partioj proksimiĝis al egaleco ĉe Stormont. La ekpliiĝo restis sensacio, kaj preskaŭ tuj evidentiĝis, ke intertraktadoj por formi registaron ekhaltos. Sekvis semajnoj da senmoviĝo, kaj la anonco, ke ĝenerala balotado okazos en Britio en junio, preskaŭ konfirmas la atenditan rezulton : intertraktadoj inter partioj en Belfasto celos konstati kiujn elementojn de la divido de la potenco estas interkonsenteblaj, kun ĉiuj aliaj regataj rekte de Londono sen limtempo. ’Ŝtele rekta regado’ ŝajne estas la preferata elekto de la brita registaro, kiu tuj nuligis ĉian perspektivon pri tria elektado. Apenaŭ estas optimismo ke pli ambicia kompromiso povus esti atingita, konfirmante denove ke la sorto de Nord-Irlando estos decidita aliloke. Simon Jones Traduko de artikolo "A surfeit of votes" kiu aperis en la anglalingva eldono de LMD de majo 2017.