Oud-ECB-directeur Jean-Claude Trichet in Parijs, bij de Banque de France. Beeld Aurélie Geurts

Trichets grootste zorg is dat de wereldwijde schuldenlast – publiek en privaat – nu aanzienlijk hoger is dan voor de crisis van 2007 en 2008. ‘Dat toont hoe fragiel het systeem nog altijd is. Het IMF heeft daar deze week nog op gewezen. En ik vind dat de internationale gemeenschap zich daar onvoldoende bewust van is.’

Trichet wijst erop dat de westerse landen nu weer in een opgaande conjunctuur zitten. ‘Maar de cyclus zal een keer omslaan. En als er weer een recessie komt is er weinig ruimte om te manoeuvreren, zowel budgettair als monetair. De overheidsschulden in de ontwikkelde landen zijn te hoog. De rentes zijn heel erg laag. Het eerste probleem is: hoe een recessie te bestrijden in de huidige omstandigheden.’

Het voorkomen van een crisis

Er is volgens Trichet nog een veel groter probleem: kunnen we een herhaling van de systeemcrisis van 2008 voorkomen? ‘Dat is voor mij een absolute must. Als nog eens hetzelfde gebeurt, zullen de mensen dat hun leiders niet vergeven. De snelle opkomst van nationalisme, protectionisme en populisme in ontwikkelde landen ligt deels al in die laatste crisis.’

De handelwijze van president Trump, die meer schulden maakt om de economie nog een duwtje te geven terwijl in de VS al bijna volledige werkgelegenheid is, baart hem zorgen. ‘Laten we zeggen dat een pro-cyclisch beleid in tijden van hoge groei uitzonderlijk is. Je geeft als overheid extra uit in tijden dat het tegenzit. En dat maak je weer goed met overschotten in de tijd dat het goed gaat: anti-cyclisch beleid dus.’

De crisis van 2008

Volgens Trichet kan de crisis van 2008 niet alleen de bankiers worden verweten. ‘In de hele financiële sector de cultuur toen om financiële risico’s te veronachtzamen. Daarnaast waren er macro-economische oorzaken. De uitstaande private en publieke schulden waren tot bizarre hoogten gestegen. Ook bestond het idee dat de markten in hun prijsvorming altijd gelijk hadden, wat een verkeerde inschatting was. En dan was er nieuwe technologie, waardoor kapitaalmarkten heel nauw met elkaar verbonden waren geraakt.’

Trichet was in 2008 betrokken bij de redding van Fortis door de Belgische en Nederlandse regering. Als Fortis ten onder was gegaan, twee weken na Lehman Brothers in de VS, had hij een crisis moeten vrezen die erger zou zijn dan die van 1929 en de jaren dertig in de vorige eeuw. Trichet zegt dat in de filmdocumentaire De Achtste Dag van Robert Kosters en Yan Ting Yuen die maandag in première gaat in Amsterdam.