Het geld voor universiteiten en hogescholen moet beter verdeeld worden. Op die manier kan bijvoorbeeld de studie- en werkdruk onder studenten en docenten worden verlaagd.

Dat staat in een advies van een onderzoekscommissie, geleid door voormalig staatssecretaris Martin van Rijn. De commissie doet, op verzoek van minister Van Engelshoven, een aantal voorstellen om acute problemen in het onderwijs op te lossen. De commissie vindt dat instellingen ook op de lange termijn andere keuzes moeten maken bij de besteding van geld.

Die acute problemen gaan bijvoorbeeld over de hoge werkdruk in het hoger onderwijs, waar in maart docenten en studenten al aandacht voor vroegen tijdens de nationale onderwijsstaking.

Ook de balans tussen onderwijs geven en onderzoek doen, raakt volgens de commissie langzaam zoek en er is veel concurrentie tussen universiteiten onderling. De voorgestelde maatregelen moeten verlichting brengen voor deze acute problemen.

Groeiend aantal studenten "perverse prikkel"

De commissie waarschuwt voor het groeiende studentenaantal, gekoppeld aan het geld dat instellingen voor deze studenten krijgen. Tussen 2006 en 2018 nam het aantal studenten met 30 procent toe. Daarvan kwam ongeveer een derde uit het buitenland.

Die groei noemt de commissie een "perverse prikkel". Want, hoe meer studenten, hoe meer geld een hogeschool of universiteit krijgt. En dat leidt tot volle collegezalen en een hoge werkdruk voor docenten. De commissie wil dat dit student-gebonden budget kleiner wordt.

Meer geld voor technische opleidingen

Door de toenemende vraag naar werknemers in de techniek moet er meer geld worden vrijgemaakt voor bèta-opleidingen. De opleidingen hebben sinds 2011 te maken met een enorme stijging van het aantal studenten; dikwijls hanteren deze studies een numerus fixus.

Universiteiten en opleidingen die technische opleidingen aanbieden, zouden volgens de commissie een grotere vaste bijdrage moeten krijgen. Het geld daarvoor moet komen van de bezuinigingen op het student-gebonden budget.

Vooral universiteiten die juist geen technische opleidingen aanbieden, zouden volgens de nieuwe plannen minder geld krijgen. De commissie heeft namelijk met de minister afgesproken dat de aangedragen adviezen moeten worden bekostigd binnen de bestaande begroting.

Minister Van Engelshoven komt eind juni met een reactie op het rapport. Dan zal blijken of de minister de voorgestelde maatregelen ook daadwerkelijk gaat invoeren.