Rząd na posiedzeniu 7 listopada przyjął koncepcję budowy Centralnego Portu Komunikacyjnego, czyli nowego lotniska między Warszawą i Łodzią zdolnego obsłużyć nawet 100 mln pasażerów rocznie. Zapoznałem się z treścią liczącego ponad 100 stron opracowania na temat tego największego projektu infrastrukturalnego w Polsce w ostatnich latach.

Trudno oprzeć się wrażeniu, że ten dokument jest czymś znacznie więcej niż koncepcją budowy nowego lotniska ze stacją kolejową. Treścią przypomina bowiem strategię transportową dla Polski na najbliższe 20 lat.

Centralny Port Komunikacyjny - więcej niż lotnisko

Potwierdzają to pierwsze słowa koncepcji, mówiące, że celem projektu jest "budowa i eksploatacja rentownego, innowacyjnego węzła transportowego, który z jednej strony uzyska miejsce w pierwszej dziesiątce najlepszych portów lotniczych świata, z drugiej doprowadzi do powstania krajowego systemu pasażerskiego transportu kolejowego stanowiącego atrakcyjną alternatywę dla transportu drogowego".

Pod hasłem "budowa Centralnego Portu Komunikacyjnego - Port Solidarność" kryją się przede wszystkim:

budowa międzynarodowego lotniska w rejonie wsi Stanisławów w gminie Baranów, na zachód od Warszawy

budowa węzła kolejowego, który ma wykraczać poza funkcję stacji kolei lotniskowej

budowa nawet ponad 900 km linii kolejowych w Polsce

budowa od 65 do blisko 250 km dróg na terenie kraju, w zależności od wybranego wariantu

umożliwienie dynamicznego rozwoju PLL LOT jako głównego przewoźnika w Europie Środkowej

reorganizacja ruchu lotniczego w aglomeracji warszawskiej na czas budowy CPK oraz po jego otwarciu

eliminacja wykluczenia transportowego miast i mieszkańców, poprzez zapewnienie szybkiego dojazdu do CPK, a tym samym również do Warszawy

integracja aglomeracji warszawskiej i łódzkiej

rozwój "Airport City" z hotelami, terenami wystawowymi, kongresowymi, siedzibami firm

Autorem dokumentu jest minister Mikołaj Wild, pełnomocnik rządu ds. budowy CPK i jego zespół. Pisze on, że znaczna część analiz została już przeprowadzona. Budowa centralnego portu lotniczego nie jest bowiem pomysłem nowym.

"Istotne novum stanowi rekomendowany w dokumencie system rozbudowy sieci kolejowej" - czytamy.

Foto: Mariusz Olszewski / Business Insider Polska

Lokalizacja CPK między Warszawą i Łodzią

Pierwsze wzmianki o potrzebie nowego lotniska dla Warszawy pojawiły się w latach 70. ubiegłego wieku. Pierwsze poważne kroki w celu wyznaczenia lokalizacji centralnego lotniska podjęto w 2003 roku. W 2006 roku powstało studium wykonalności projektu "Centralny Port Lotniczy", kolejne prace analityczne przeprowadzono w 2010 roku. Zawieszono je dwa lata później.

14 marca 2017 roku Komitet Ekonomiczny Rady Ministrów przyjął rekomendację budowy Centralnego Portu Lotniczego, który ewoluował do Centralnego Portu Komunikacyjnego. We wrześniu br. ogłoszono planowaną lokalizację CPK - w rejonie Stanisławowa na terenie gminy Baranów, w bezpośrednim sąsiedztwie autostrady A2, linii kolejowej Warszawa-Łódź oraz planowanego przebiegu Kolei Dużych Prędkości:

Foto: Business Insider Polska

Podróż między wschodem i zachodem z przesiadką w Stanisławowie

Podstawowym założeniem koncepcji budowy CPK jest rozwój przesiadkowego ruchu lotniczego w Polsce i Europie Środkowo-Wschodniej. "W chwili obecnej aż 90 proc. ruchu dalekodystansowego z/do Europy Środkowo-Wschodniej odbywa się poprzez porty transferowe położone poza jej obszarem, pozbawiając tym samym region CEE korzyści płynących z tego ruchu. (...) Lotniska zachodnioeuropejskie mierzą się z poważnymi ograniczeniami przepustowości, która stawia pod znakiem zapytania możliwość efektywnego obsłużenia w długim terminie dynamicznie rosnącego popytu w regionie Europy Środkowo Wschodniej poprzez hubowe lotniska Europy Zachodniej" - napisano.

CPK w początkowym etapie ma obsłużyć 45 mln pasażerów rocznie, z możliwością rozbudowy do przepustowości 100 mln podróżnych rocznie. Minister Wild w koncepcji zaznacza, że region Europy Środkowo-Wschodniej, który ma być strefą oddziaływania CPK, zamieszkiwany jest przez około 180 mln mieszkańców w 19 krajach. "Jest to potencjał znacząco większy od potencjału naturalnych rynków któregokolwiek z zachodnich przewoźników (np. naturalne rynki Grupy Lufthansy: Niemcy, Austria, Szwajcaria, Belgia to łącznie około 110 mln mieszkańców)" - czytamy. Równocześnie Polska znajduje się na drugim miejscu w regionie pod względem ludności (za Ukrainą), na pierwszym miejscu pod względem wielkości PKB.

Foto: Business Insider Polska

Lotnisko

Port Solidarność ma być lotniskiem działającym 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu, przez cały rok. Parametry lotniska mają umożliwić obsługę największych samolotów na świecie. Równoległe względem siebie pasy startowe CPK mają mieć długość 4000 metrów i szerokość co najmniej 60 metrów.

Lotnisko ma spełniać wytyczne dotyczące krótkiego czasu transferu:

35-45 minut w ruchu krajowym

45-60 minut w ruchu międzynarodowym.

Kolej

Jednym z podstawowych założeń CPK jest skomunikowanie go z największymi miastami w Polsce w ciągu 2-2,5 godz, a w przypadku Warszawy w czasie do 25 minut lub 15 minut szybką koleją (pierwotnie zakładano ten drugi wariant, tj. budowy odcinka KDP).

Foto: Business Insider Polska

Jako prędkość handlową na liniach kolejowych prowadzących do CPK w koncepcji wymienia się co najmniej 140 km/h:

Technologicznie system kolejowy nawet bez stosowania technologii kolei dużych prędkości (powyżej 250 km/h) jest w stanie zrealizować spełnienie tak założonego standardu dla wszystkich polskich aglomeracji poza Szczecinem, w odniesieniu do którego pierwszorzędną rolę należy przypisać wewnątrzkrajowym połączeniom lotniczym.



Koncepcja zakłada też punktualność na relacjach do i z CPK powyżej 95 proc. (dla spóźnień powyżej 3 minut). Centralny Port Komunikacyjny dziennie ma być obsługiwany przez 500 pociągów międzyregionalnych, a ich łączny czas spóźnień ma nie przekroczyć 100 minut w ciągu doby.

Scenariusz rozbudowy sieci kolejowej ma być realizowany w dwóch etapach:

Etap pierwszy 2018-2027 - uzupełnienie głównych luk obecnej sieci kolejowej Polski, a także modernizacja istniejących linii dla wykorzystania ich maksymalnego potencjału na potrzeby ruchu wewnątrzkrajowego

Etap drugi 2025-2035 - poprawa jakości sieci krajowej infrastruktury poprzez budowę nowych odcinków kolei dużych prędkości, zarówno na potrzeby wewnętrzne kraju jak i międzynarodowych powiązań transportowych Polski w regionie Trójmorza

Rozbudowa sieci kolejowej w ramach etapu I - bez komponentu kolejowego w ramach budowy CPK - ma pochłonąć około 16 mld zł, a wraz z inwestycjami komplementarnymi - do 23 mld zł. W drugim etapie szacowane koszty mają wynieść od 13,5 do 22 mld zł.

"Łączne koszty rozbudowy krajowej sieci kolejowej o nowe odcinki związane z budową infrastruktury dla systemu przewozów opartego o CPK przewidziane na lata 2020-2030(35) wynosić będą 35-40 mld zł" - czytamy w załączniku do koncepcji.

Foto: Business Insider Polska

Foto: Business Insider Polska

Alternatywne środki transportu

Minister Mikołaj Wild w rozmowie z Business Insider Polska zapowiadał, że Centralny Port Komunikacyjny musi być gotowy na rozbudowę o tzw. nowe środki transportu:

Z pewnością CPK musi być "Hyperloop-friendly", co oznacza że jego projekt będzie musiał zakładać dostateczne rezerwy przestrzenne, abyśmy nie byli zaskoczeni przez wdrożenie tej technologii. W pewnym zakresie CPK może również stymulować innowacyjne rozwiązania w zakresie transportu.



Potwierdzenie tych słów znajdujemy w przyjętej przez rząd koncepcji. Zakłada ona przygotowanie CPK do obsługi także kolei próżniowych i włączenie głównego węzła do sieci linii Hyperloopa na terenie Polski.

Projekt ma być także przyjazny dla pojazdów autonomicznych, które mogłyby się sprawdzić jako środek transportu np. na terenie przyległego do CPK Airport City.

Budżet budowy CPK

Szacunkowe wstępne nakłady na realizację CPK to 34,87 mld zł, w tym:

6,87 mld zł na budowę dróg

9 mld zł na komponent kolejowy CPK

19 mld zł na budowę lotniska

Koncepcja nie przesądza sposobu sfinansowania każdej z inwestycji składających się na projekt Centralnego Portu Komunikacyjnego. Jako potencjalnego inwestora wskazano w dokumencie Polski Fundusz Rozwoju.

"Punktem wyjścia do finansowania komponentu lotniczego jest realizacja tego przedsięwzięcia przez (...) 100-procentową spółkę Skarbu Państwa" - napisano w dokumencie. Budowę lotniska określono jako inwestycję nastawioną na zysk i najbardziej dochodową część projektu.

W dokumencie podkreślono, że część lotniskowa nie będzie mogła zostać sfinansowana z funduszy Unii Europejskiej, inaczej niż komponent kolejowy i drogowy.

CPK a nowe miejsca pracy

Koncepcja zakłada, że CPK do 2030 roku wygeneruje 37 tys. dodatkowych miejsc pracy, w tym 14,5 tys. w wyniku zatrudnienia bezpośredniego.

"Uwzględniając, że jedno miejsce pracy w sektorze lotniczym generuje średnio trzy miejsca pracy w innych sektorach, należy spodziewać się wzrostu zatrudnienia o dodatkowe około 110 tys. miejsc pracy" - czytamy w dokumencie.

Obok Portu Solidarność ma powstać Airport City, obejmujące m.in. hotele oraz centrum targowo-wystawiennicze o powierzchni 800-1200 ha, "które powinno wziąć udział w staraniach o organizację wystawy światowej w 2030 roku". Planowane jest także centrum logistyczne o powierzchni 100 ha.

Innym wpływem, jaki ma wywrzeć Centralny Port Komunikacyjny w sferze społeczno-gospodarczej, jest integracja Łodzi i Warszawy, a także pobudzenie rozwoju gospodarczego i rewitalizacji tego pierwszego miasta.

Koncepcja - i co dalej?

Przyjęcie koncepcji budowy CPK przez rząd to początek prac. Równolegle w ciągu trzech miesięcy planowane jest przygotowanie specustawy, mającej usprawnić prowadzenie inwestycji, postępowanie środowiskowo-lokalizacyjne, wybór doradcy i opracowanie studium wykonalności, konkurs i prace nad koncepcją CPK, przetarg w formule "zaprojektuj i wybuduj".

Ten etap ma potrwać łącznie około dwóch lat. Prace projektowe i budowlane mają zająć 84 miesiące czyli 7 lat, a ostatnie 9 miesięcy to czas na odbiory i przejmowanie ruchu z Lotniska Chopina.

Foto: adaptacja - Mariusz Olszewski / Business Insider Polska

Chcesz zabrać głos w dyskusji na temat CPK? Napisz do autora: marcin.walkow@grupaonet.pl

WARTO WIEDZIEĆ: