Met Alex Tess Rutten heeft de LSVb voor het vijfde jaar op rij een Amsterdamse student als voorzitter gekozen. ‘De UvA is nu eenmaal een grote, politiek geladen universiteit.’

De zomer staat voor Alex Tess Rutten (25) in het teken van voorbereidingen op het komende academische én politieke jaar. “We zijn nu ook druk met het gebrek aan studentenwoningen, dat probleem komt elke zomer terug.”

Vooral internationale studenten zijn vaak de dupe, stelt Rutten. “Mijn eerste huis in Amsterdam was ook van een huisjesmelker die dreigde met een spierbundel als wij klaagden. Maar ik had mijn ouders in de buurt – 20 minuten met de trein. Internationale studenten hebben geen plan B. Dat is zó tragisch. En hogescholen en universiteiten nemen hun verantwoordelijkheid niet. Ze doen allemaal alsof ze het niet zien aankomen, elk jaar opnieuw.”

Al sinds de middelbare school is Rutten veel meer betrokken bij haar onderwijs dan de meeste scholieren. Ze begon in de leerlingenraad van haar middelbare school in Almere, werd bestuurslid van de Amsterdamse Studentenvakbond (Asva) en daarna voorzitter van de Centrale Studentenraad van de UvA. Na tien jaar is ze het nog niet beu, getuige haar nieuwe ‘baan voor een jaar’: voorzitter van de Landelijke Studentenvakbond (LSVb). Daarvoor zet ze haar tweejarige onderzoeksmaster cultural analysis aan de UvA een jaar op pauze.

Waar komt die betrokkenheid vandaan?

“Ik heb altijd al de behoefte gehad me in te ­zetten tegen onrechtvaardigheid en wil iets bijdragen aan de wereld. Het onderwijs is een logische plek om te beginnen, daar komt iedereen een keer doorheen. Mijn ouders hebben me niet gepusht, maar vonden het wel heel leuk.”

Ze dachten niet: dit benadeelt haar studie?

(Lacht) “Dat ging het wél. Ik heb zes jaar over mijn bachelor literatuurwetenschappen ­gedaan.”

U had vast nog een basisbeurs?

“Ja, dat gaf zoveel meer ruimte. Ik heb gewoon de eerste vier jaar een basisbeurs gehad. Dat is een intens groot verschil, hoor. Nu willen veel minder studenten een bestuursjaar doen.

Uit een enquête bleek dat 80 procent dat nu alleen kan doen omdat ze financieel gesteund worden door hun ouders. Dat vind ik heel erg, want dan krijg je echt een tweedeling in de maatschappij.”

Het leenstelsel ziet Rutten als ‘een van de grootste onderwerpen’ van haar voorzitterschap. En dat is ook niet gek: de politieke steun ervoor is de afgelopen tijd in rap tempo afgebrokkeld.

GroenLinks, in 2014 nog een van de architecten, en toenmalig regeringspartij PvdA trekken hun handen er voorzichtig vanaf. “Dat heeft het kabinet zelf georkestreerd,” oordeelt Rutten. “Het kwam met een renteverhoging die niemand echt kon uitleggen.” De LSVb en de andere grote studentenorganisatie, het ISO, verzetten zich er afgelopen jaar stevig tegen. Met succes, de maatregel ging van tafel. Rutten: “Het laat wél zien dat actievoeren werkt.”

Hoezo? Voorlopig is het leenstelsel niet van ­tafel en hebben partijen ook geen alternatief.

“Onze generatie is straks de eerste die het slechter krijgt dan onze ouders. We hebben minder kans op een vast arbeidscontract, zijn bijna kansloos op de woningmarkt en beginnen ook nog eens met een gigantische studieschuld aan ons leven. Al die zorgen zien we ook bij politieke jongerenorganisaties en vakbonden. Er ontstaat een brede maatschappelijke beweging. Politieke partijen moeten bij de volgende kabinetsformatie beslissen: sta je straks aan de ­goede kant van de geschiedenis en breng je de basisbeurs terug?”

Wat moet er dan gebeuren met de generatie die een beurs moet lenen?

“Wij vinden dat de regering daar verantwoordelijkheid voor moet nemen en een bedrag ter hoogte van de basisbeurs moet aftrekken van de studielening. Dat hoef je maar één keer uit te geven, daarna is het opgelost. We zijn nu aan het uitrekenen om welk bedrag het gaat.”

U bent de zoveelste Amsterdamse LSVb-­voorzitter. Hoe komt dat?

“Ik denk dat het deels toeval is. Een tijdje geleden waren er veel mensen uit Nijmegen. Maar de UvA is nu eenmaal een grote, politiek geladen universiteit. Dat speelt ook mee.”

De vorige Amsterdamse LSVb-voorzitter, Geertje Hulzebos, stapte na een paar maanden op na een conflict met de rest van het bestuur, die haar te activistisch vond. U staat ook ­bekend als fel.

“Het is in het bestuur zeker onderwerp van ­gesprek geweest. Actievoeren is een ontzettend waardevol middel en we zijn als LSVb ook zeker niet actieschuw. Maar ik wil vooral het geluid van lokale studentenbonden versterken. Dat geluid verstomt soms. Wij kunnen als megafoon werken: als ze in Groningen een gebouw bezetten, ben ik de eerste die een rol met spandoeken stuurt en haar best doet om publiciteit aan te jagen.”