Laten we de dochter 'Emilie' noemen en het daarbij laten. Het meisje is pas 7 jaar oud en kan dit allemaal ook niet helpen. Zij deed alleen maar wat kinderen soms doen: thuis in huilen uitbarsten, omdat ze dit schooljaar niet in dezelfde klas als haar vriendinnetjes is ingedeeld.

Vrijdag begonnen de ouders van Emilie in Utrecht een kort geding tegen de school. Zij eisten dat hun dochter binnen 24 uur in de klas van haar vriendinnen zou worden geplaatst. En dat ze ook volgende jaren nooit meer in een combinatieklas met jongere leerlingen terechtkomt, want daar is Emilie volgens hen te intelligent voor. Dit op straffe van een dwangsom van 1000 euro per dag.



Deze zaak is officieel geen zaak meer. Nog geen uur na aanvang hebben de ouders de rechtbank nogal bruusk verlaten, omdat de voorzieningenrechter de media niet uit de zittingszaal wilde verwijderen.



Ik had tevoren de dagvaarding opgevraagd en onder embargo gekregen, wat erop neerkomt dat het niet de bedoeling is dat je eruit publiceert voordat de zitting daadwerkelijk is begonnen. Dit omdat een kort geding nogal eens vlak voor aanvang wordt ingetrokken ('dreigen met een kort geding'). Maar deze zitting wás al begonnen. En wat hier gebeurde zegt zoveel over eisende burgers en hun instrumentele opvatting van rechtspraak en media die al een tijdje rond woekert, dat ik er toch, zij het terughoudend, over schrijf.

Rechtspraak moet zoveel mogelijk openbaar zijn - logisch, anders kan de samenleving die niet controleren. Hoe hoog de lat voor behandeling achter gesloten deuren daarom ligt bleek vorige maand nog in Den Bosch, toen het OM de zaak tegen de man die ervan wordt verdacht een 11-jarig meisje te hebben gedrogeerd, verkracht en bezwangerd uit piëteit met het slachtoffer zonder media wilde behandelen. Zelfs hier gebeurde dat niet: 'De openbaarheid is een groot en zeer belangrijk goed', meende de rechtbankvoorzitter. Hij ging nog gewoon uit van het vakmanschap en gezond verstand van de pers - een steeds zeldzamer blijk van vertrouwen.



Het schoolbestuur van Emilie bleek van openbare rechtspraak even weinig te begrijpen als haar ouders: een bestuurslid gaf me al bij binnenkomst op hoge toon te verstaan dat deze zaak 'achter gesloten deuren' was, in de kennelijke overtuiging dat zij bevoegd was dit te beslissen. Dat de rechter daarover gaat, geen onbelangrijk detail in een democratie, ontging dit gezelschap volkomen.



Ook verslaggevers van Trouw, het Algemeen Dagblad, RTL Nieuws en EenVandaag waren gekomen. Trouw had de opmerkelijke dagvaarding ook gelezen en er al aanleiding in gezien 's morgens de krant te openen met het bericht dat ouders steeds vaker juridische stappen ondernemen tegen de school van hun kinderen: bij sommige verzekeraars nu honderden keren per jaar, terwijl ze er vijf jaar geleden nog niet eens specialisten voor hadden.

Toen voorzieningenrechter Wagenaar de zitting opende viel de vader, strak in blauw pak met bruine puntschoenen, hem botweg in de rede: 'Mag ik even vragen, is dit een openbare zitting?' Alsof hij water zag branden. De vader werd nu pas ongerust over 'de privacy van onze dochter', een 'minderjarig meisje'. De rechter legde nog eens uit waarom de pers er in een democratie alleen bij 'heel hoge uitzondering' uit wordt gebonjourd. De nek van de vader kleurde nu langzaam rood.



De dagvaarding gaf overigens geen enkele aanleiding aan te nemen dat hier meer op het spel stond dan het verwachtingsmanagement van ouders die hun oogappel graag zo vroeg mogelijk zien voorsorteren op de weg naar geluk en succes: de ouders waren 'ten einde raad', want hun dochter liep 'een groot risico niet de ontwikkeling door te maken die zij kan doormaken op cognitief en sociaal-emotioneel vlak'.

Volgde een korte schorsing. Daarna besloot de rechter de deuren alleen bij het bespreken van echt privacygevoelige omstandigheden van Emilie te zullen sluiten voor de media: 'Een deel van dit probleem is nu juist de vraag wat nou de juridische toets is die je voor dit soort vraagstukken moet aanleggen.' Wat klonk als een keurige manier om te zeggen: 'Hoe haalt u het in uw hoofd te denken dat dit ook al een zaak is voor de toch al overbelaste rechtspraak?'



Nu vroegen de ouders om een schorsing, om zich 'te beraden'. En twintig minuten later kwam hun advocaat meedelen dat ze er vandoor waren. Ook overwogen ze nu hun dochter 'misschien wel naar een andere school' te sturen, zei hij. De immense noodzaak een kind bij haar vriendinnetjes te houden, bleek er plotseling eveneens vandoor.



Reageren? m.oostveen@volkskrant.nl