Ziekenhuizen wacht deze week een helse klus. Om de groeiende groep ernstig zieke coronapatiënten te kunnen behandelen, moeten er de komende vijf dagen achthonderd extra intensive-carebedden worden opgetuigd. Dat zegt Diederik Gommers, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Intensive Care (NVIC) en zelf ic-arts in het Erasmus MC in Rotterdam.

Tegelijk drukt de intensivist het kabinet op het hart om de huidige sociaal beperkende maatregelen te verlengen en het samenscholingsverbod van kracht te laten blijven. “Op de ic’s neemt de coronacrisis alleen maar toe, voor ons is dit niet het moment om aan versoepeling te denken”, zegt hij. Dinsdag komt het kabinet met een koersupdate, die naar verwachting geen drastische wijzigingen zal behelzen.

Diederik Gommers praat de Tweede Kamer bij over de ontwikkelingen rond het coronavirus, voorafgaand aan een debat. Beeld ANP

“De kritische grens van wat intensive-careafdelingen aankunnen is in zicht”, stelt Gommers. De NVIC wil dat er zondag 2400 ic-bedden zijn; meer dan een verdubbeling van de normale capaciteit van 1150 bedden op Nederlandse ic’s. Op dit moment zijn er ongeveer 1600 ic-bedden, waaronder zo’n 500 voor reguliere zorg, zoals voor mensen met een hersenbloeding, een hartinfarct of slachtoffers van een auto-ongeluk. Maandagavond lagen er voor zover bekend rond de 1050 coronapatiënten op ic-afdelingen.

Somberste scenario's zijn plots de meest waarschijnlijke

Gommers loopt vooruit op een van de somberste scenario’s van het RIVM, namelijk dat er halverwege april 2500 Nederlandse coronapatiënten op de intensive care liggen. Die prognose is plots de meest waarschijnlijke.

Maar meer dan 2400 ic-bedden wordt ingewikkeld, zegt Gommers. “Veel meer kan denk ik niet. Qua personeel zit er een maximum op, er zijn nu al forse concessies gedaan waardoor ic-verpleegkundigen met ondersteuning van ander personeel meer patiënten verzorgen dan gebruikelijk.” Een ander probleem is het tekort aan beademingsapparatuur. Gommers rekent op machines die nog geleverd moeten worden. Dat is een risico en dus heeft de NVIC een noodoplossing: op de site van de vereniging staat een instructie voor het beademen van meerdere patiënten met één beademingsmachine. Nadrukkelijk voor crisissituaties.

Prognoses en verwachtingen heeft Gommers aan de kant geschoven, vertelt hij. “Ik kijk nu van dag tot dag. Alle voorspellingen die ik tot nu toe heb gehoord klopten niet. Wij moeten nu niet afwachten maar problemen oplossen. Ik heb al mijn collega’s gevraagd maximaal op te schalen.”

Relatief weinig coronapatiënten overlijden op de ic

Dat de nood in ziekenhuizen zo hoog is, komt doordat patiënten langer dan verwacht op de ic blijven liggen, namelijk drie tot vier weken. Maandagavond was van slechts 23 mensen officieel bekend dat ze na een verblijf op de ic zijn hersteld.

Een tweede factor is sterfte. In vergelijking met andere landen overlijden in Nederland – op basis van de eerste cijfers - relatief weinig coronapatiënten op de ic, momenteel 10 tot 15 procent van de zieken. Dat is deels te verklaren doordat ouderen in Nederland minder snel op de ic worden opgenomen en het is misschien een enorm compliment voor Nederlandse ziekenhuizen en hun personeel, maar het zorgt ook voor aanhoudende drukte op ic’s. Gommers: “Het klinkt vreselijk, maar bij een sterftecijfer van 50 procent ontstaan er weer plekken op de ic’s. Bij ons gaan bedden langzamer leeg.”

Gommers schetst een wisselend beeld vanaf de ic-afdelingen in Nederland. “Er zijn ziekenhuizen die ramvol liggen. Waar patiënten buiten de ic liggen, zoals in operatiekamers en uitslaapkamers. In andere ziekenhuizen zijn nog plekken of lukt het om de minst zieke patiënten los te koppelen van de beademing. In Nijmegen is dat bijvoorbeeld gelukt. Zoiets kan alleen bij heel jonge of fitte mensen zoals sporters. Kwam je al jaren je stoel niet uit of ben je minder sterk, dan lig je langer op de ic.”

Lees ook:

Met een verlenging van de ‘intelligente lockdown’ wil het kabinet op weg naar een anderhalve metereconomie

Het kabinet gaat zijn koers niet drastisch wijzigen. Ook na 6 april zijn scholen, restaurants, cafés, musea en culturele instellingen gesloten.

Waarom Nederland minder ziekenhuisbedden heeft dan Duitsland

Jaarlijks daalt het aantal ziekenhuisbedden in Nederland. Daar is een logische verklaring voor, maar het doet toch pijn tijdens een crisis zoals nu.