Tom-Jan Meeus (t.meeus@nrc.nl; @tomjanmeeus) schrijft op deze plaats een wisselcolumn met Jutta Chorus.

Je kunt zeggen: de meeste politiek is virtueel geworden. Het gaat vooral nog om peilingen, beelden, beschuldigingen, plannen: alles wat waar kan zijn, maar niet waar hoeft te zijn. Steven Colbert, de Amerikaanse komiek, bedacht er ooit een woord voor: truthiness. Wellichtelijkheid. De ondraaglijke grappigheid van de wellichtelijkheid.

De beste wellichtelijkheden zijn natuurlijk de peilingen. Nooit is duidelijk of ze kloppen, maar politici en journalisten volgen ze altijd. Het geval-Donald Trump gaf me deze week wat hoop. In 42 van de 55 peilingen ging hij sinds de zomer op kop in Iowa, dus toen hij tweede werd dacht ik: nu worden we in Den Haag hopelijk ook iets nonchalanter over die dingen.

Nope. Een dag later zag ik dat Wilders alweer vragen over peilingen kreeg. Zoals Trump staat hij al maanden virtueel op één. Het bracht hem zaterdag tot de waarschuwing dat er „revolte” komt wanneer partijen na volgende verkiezingen niet met hem samenwerken. „Wij laten dat niet gebeuren.” Oh?

Uit de interviews begreep ik dat Wilders zichzelf corrigeerde. Hij wilde democratische revolte. En hij deed een „oproep” aan andere partijen „zaken te doen met de PVV”. „Het is aan niemand uit te leggen als dit niet gebeurt.” Oh?

Knap dat geen van de journalisten een spier vertrok. Zes weken terug noemde de PVV-leider andere partijen „sukkels” die met hun „lafheid en verraad” „de rambam” kunnen krijgen. In september representeerden ze voor hem een „nepparlement”. Vorige week vormden ze de „één-pot-nat-asielpartij VVD66SPVDACDA”, geleid „door Rutte en zijn bende”. Inderdaad: niet uit te leggen dat ze samenwerking met hem schuwen.

Ook goed trouwens dat verslaggevers de laatste integriteitkwestie in de PVV lieten rusten. Eerder betaalde Wilders’ fractievoorzitter in de Eerste Kamer, Marjolein Faber, een bedrijf van haar zoon opdrachten uit fractiegeld. Nu loopt onderzoek naar mogelijk fictieve betalingen uit het fractiebudget van Wilders’ woordvoerder, Michael Heemels, als voorzitter-penningmeester van de PVV Limburg.

Ik ken politici en internetactivisten die na twee zulke gevallen zeggen: kan geen toeval zijn. Zij pimpen zulke vermoedens routinematig op tot feiten. Met die aanpak kun je hier de PVV verdacht maken – hoewel onderzoek naar Heemels’ overboekingen nog gaande is.

Ik weet het: het verband verzwijgen kun je wegkijken noemen. Maar zolang belastende feiten niet bevestigd zijn is wegkijken altijd te verkiezen boven het verspreiden van wellichtelijkheden. Zie Wilders zelf: ook hij blijkt voortreffelijk van deze kwestie weg te kunnen kijken.