De omstandigheden zijn aan het veranderen en we hebben elkaar meer dan ooit nodig, was de kern van de toespraak die premier Rutte afgelopen woensdag in het Europees Parlement hield. Iedere maand nodigen de Europarlementariërs een regeringsleider uit om een toekomstvisie over Europa te geven. Dit keer was het de Nederlandse premier die niet altijd even enthousiast is, als het op nauwere Europese samenwerking aan komt.

Maar nu was dat anders. De wereld is instabieler, zei hij. De machtsbalans is aan het schuiven en dat maakt het belang van de Europese Unie groter. "Ik moet bekennen dat mijn persoonlijke kijk op het belang van de EU door de jaren heen langzaam is ontwikkeld. Het simpele feit dat we samenwerken, dat we verenigd zijn in deze Unie, maakt ons sterker, veiliger en effectiever."

Het zijn dus de omstandigheden die een andere houding rechtvaardigen: de steeds agressievere houding van Rusland, de asielcrisis, de onrust in het Midden-Oosten, brexit. Aan de andere kant van de oceaan is het president Trump, die een grillig beleid voert en zich niet aan internationale afspraken houdt. Allemaal omstandigheden vindt Rutte, waardoor de Europese landen in elkaars armen worden gedreven.

Maar, en daar kwam toch weer de oude Rutte naar voren: de Unie moet niet groter, maar effectiever.

Bekijk aflevering 23 van Europa deze week, over de draai van Rutte: