ProRail en de gemeente Winsum hebben veel steken laten vallen, vinden melkveehouder Willem Stavenga en zijn vrouw Sieta.

Melkveehouder Willem Stavenga (48) ziet vrijdag even voor twaalf uur een melkauto van FrieslandCampina vlak bij hun boerderij op de Voslaan in Winsum rijden. Hij loopt de stal in een hoort een onbeschrijfelijk geluid, ‘dat wel wat wegheeft van een straaljager die door de geluidsbarrière heengaat’. ,,Ik loop naar buiten en zie meteen dat de trein is ontspoord. Onmiddellijk bel ik 112.’’

Terwijl hij in gesprek blijft met het hulpnummer rent hij met zijn vrouw Sieta (45) door het weiland naar de overweg. Als ze dichterbij komen zien ze de verwrongen melkauto liggen. ,,‘Die chauffeur kan het er nooit levend af hebben gebracht’, zeg ik tegen de telefonist van het alarmnummer. Maar ineens staat hij voor mijn neus. Het eerste dat hij tegen me zegt is: ‘Ik heb die trein nooit gezien’.’’

Trein hing scheef

Sommige passagiers zijn al uit de ontspoorde trein gestapt. Anderen zitten er nog in. Willem gaat naar binnen en helpt gewonden die de trein niet op eigen kracht kunnen verlaten. ,,Wat niet meeviel doordat het treinstel nogal scheef hing.’’

Sieta, die ook naar binnen gaat: ,,Je kon er bijna niet lopen. De vloer was spekglad. Het zag er allemaal heel raar uit. Ik werd misselijk en duizelig. Ik was bang het treinstel helemaal zou omkieperen. Het leek of we in een film waren beland. Je gelooft niet wat je ziet.’’

Grondeigenaar

Vier uur later geven burgemeester Rinus Michels en ProRail-directeur Pier Eringa in het gemeentehuis van Winsum een persconferentie. Eringa zegt dat er harde maatregelen worden genomen. Michels begint over onteigening van de grond, waarover een parallelweg moet worden aangelegd zodat de overweg van de Voslaan kan worden opgeheven. Sieta: ,,Ik heb er geen woorden voor. In het NOS Journaal wordt het ook breed uitgemeten. ‘Het zit vast op de grondeigenaar’, wordt er gezegd.’’

Zondagmiddag zit een aangeslagen familie Stavenga in hun boerderij. Sieta heeft tranen in haar ogen. De emoties zijn dan nog te vers om over de gebeurtenissen te praten. Een dag later willen ze hun kant van het verhaal vertellen, zodat ook dat naar buiten komt.

Vanuit de woonkamer hebben we uitzicht op het weiland waar de roodwitte trein van Arriva inmiddels weer doorheen raast. Verderop zijn nog wat werklui bezig bij de overweg, waar net een matrixbord is aangebracht: ‘Let op spoorwegovergang’.

Miscommunicatie

Er wordt al lang gesproken over maatregelen. Vanaf mei 2015 is de familie Stavenga er bij betrokken. Het is hun weiland waar de gemeente en ProRail een weg van 600 meter lengte hebben gepland. Het gaat om 1 hectare grond. Willem: ,,Het lastige is dat we de ene keer met ProRail hebben te maken en de andere keer met de gemeente. Er is veel miscommunicatie.’’

Eerst zou het gaan om een tijdelijke noodweg van Stelconplaten. Willem: ,,De grond zou ProRail van ons huren. We hebben over alles onderhandeld: de exacte hoeveelheid grond, de inrichting van de weg, de afrastering voor het vee, de afwatering. Er kwam een huurcontract en een bouwtekening. Tegelijkertijd bleven ze studeren op een definitieve oplossing.’’

Voordat het contract getekend werd, bliezen ProRail en de gemeente de noodweg af. Willem: ,,Een week voor kerst in 2015 kregen we plotseling het bericht dat de gemeente graag een definitieve weg wilde aanleggen en de grond in eigendom wilden verwerven. Er was geld beschikbaar. Dus geen huur, maar koop. Er moest opnieuw worden onderhandeld.’’

Niets gehoord van gemeente

De gemeente kwam uiteindelijk met een finaal bod, met de mogelijkheid dat Stavenga grond op een andere plek kon terugkrijgen. Willem: ,,In de brief stond niets over de locatie en de kwaliteit ervan. Bij navraag kwam er geen antwoord. Er gingen maanden overheen. Daarna kwam het hoge woord van de gemeente eruit: ‘We hebben de grond niet’.’’

Sieta: ,,De gemeente zou er voor 1 juli op terugkomen. Het is nu november en we hebben nog steeds niks van de gemeente gehoord. Dat maakt mij zo kwaad: dat de burgemeester iets roept over onteigening, maar dat zijn eigen ambtenaren hun beloftes niet nakomen.’’

Van hulpverlener tot schuldige

In september van dit jaar kwam er wel een telefoontje van ProRail. Willem: ,,ProRail wil de grond nu ineens weer huren en zou werken aan een conceptovereenkomst. Daar wachten we nog steeds op.’’

Sieta: ,,ProRail en de gemeente doen alsof we een conflict hebben. Maar er is helemaal geen conflict. Ze komen alleen nergens mee.’’

Emotioneel heeft het een behoorlijke impact op hen. Willem: ,,Door ons te beschuldigen proberen Eringa en Michels hun straatje schoon te vegen. Binnen vier uur word je van hulpverlener gedegradeerd tot schuldige aan het ongeval. Wat dit met je doet is met geen pen te beschrijven. Je wordt bevangen door een groot gevoel van onrecht.’’