Η δράση «Αθέατο Μουσείο» είναι από τις πιο επιτυχημένες πρωτοβουλίες του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου που φέρνει όλο και πιο συχνά τους επισκέπτες του στην αίθουσα του Βωμού, όπου κάθε δύο μήνες παρουσιάζεται κάποιο από τα κλεισμένα επί δεκαετίες στις αποθήκες αντικείμενα. Το ενδιαφέρον του κοινού και η συμμετοχή του σε κάθε νέο κάλεσμα οδηγεί τη διεύθυνση του πρώτου μουσείου της χώρας στην απόφαση να ανοίξει τις αποθήκες και τα εργαστήρια. Η διευθύντρια του μουσείου κ. Μαρία Λαγογιάννη έχει πολλές φορές μιλήσει για την ανάγκη της «Ανοιχτής αποθήκης». «Οι επισκέπτες», λέει, «δείχνουν πάντα μεγάλο ενδιαφέρον γι’ αυτό που δεν μπορούν να δουν στα μουσεία».

Βέβαια το Εθνικό Αρχαιολογικό έχασε την ευκαιρία της εν υπογείω επέκτασης. Ομως, με αφορμή τον εορτασμό των 150 χρόνων από τη θεμελίωσή του, σχεδιάζει την αναδιευθέτηση όλου του χώρου των αποθηκών που καταλαμβάνουν 3.500 τ.μ. και στεγάζουν 200.000 αρχαιότητες. «Σκοπός μας είναι να γίνουν ελκυστικές και ορατές. Υπάρχουν τρόποι να κερδίσουμε χώρο», λέει στην «Κ», «απλώς χρειάζεται μελέτη, νέα διευθέτηση ακόμη και των εσωτερικών αιθρίων».

Οι αλλαγές στον μικρό κήπο στο αίθριο του μουσείου απέδωσαν. Η ανάπλαση των 250 τ.μ. με νέα φυτά, θάμνους και λουλούδια, που αναδεικνύουν την ελληνική χλωρίδα, προσελκύουν περισσότερους επισκέπτες που αναζητούν νότες δροσιάς και ηρεμίας στη θορυβώδη, απαξιωμένη Πατησίων. Η χορηγία της ιαπωνικής πολυεθνικής εταιρείας JTI (Japan Tobacco International) έπιασε τόπο και τώρα η επιθυμία όλων είναι να μεταμορφωθεί με ανάλογες διαμορφώσεις και ο κήπος της μεγάλης πλατείας επί της οδού Πατησίων που μοιάζει αφημένος στην τύχη του, όσες προσπάθειες κι αν γίνονται κατά καιρούς.

Χώροι και συνωστισμός

Το πρόβλημα βέβαια των χώρων και του συνωστισμού παραμένει. Ωστόσο, αν δει κάποιος το μουσείο από τα ρετιρέ των γύρω πολυκατοικιών ή την ταράτσα του «Ακροπόλ», μοιάζει με ενιαίο κτιριακό συγκρότημα. Κι αναρωτιέσαι: γιατί το κτίριο του Εθνικού Αρχαιολογικού μαζί με εκείνο του Επιγραφικού Μουσείου δεν συνδέονται εσωτερικά σε κάποια σημεία τους, αξιοποιώντας συγκεκριμένους χώρους; Αν ανοίξει η δίοδος προς την πλευρά του Επιγραφικού, ενωθούν κάποιοι χώροι (αφού υπάρχει και ενιαίο εισιτήριο), θα επωφεληθούν αμοιβαία από μια συνένωση (όχι διοικητική). Παράλληλα θα μπορούσε να αναδειχθεί και το εσωτερικό αίθριο του Επιγραφικού Μουσείου, με δράσεις όπως αυτές που έχει καθιερώσει με επιτυχία στον κήπο του Νομισματικού Μουσείου στην οδό Πανεπιστημίου ο διευθυντής του κ. Γιώργος Κακαβάς.

Η «ανάσα» του κτιρίου

Οσο οι άνθρωποι του πρώτου μουσείου της χώρας και των υπηρεσιών του ΥΠΠΟ προβληματίζονται πώς θα μπορέσει να «ανασάνει» το δαιδαλώδες κτίριο της οδού Πατησίων, στην αίθουσα των περιοδικών εκθέσεων ξεκίνησε η προετοιμασία της επετειακής έκθεσης «Οδύσσειες» που θα εγκαινιαστεί στις 3 Οκτωβρίου, ημέρα Δευτέρα, όπως και πριν από 150 χρόνια όταν θεμελιώθηκε το μουσείο. Χωρίς προθήκες αλλά με σύγχρονες κατασκευές, τα 190 αντικείμενα σχηματίζουν ένα αφήγημα με επτά σταθμούς μέσα στην αίθουσα. «Θα υπερβούμε τους χωρικούς περιορισμούς. Υπάρχουν αντικείμενα που “γιορτάζουν” και βρίσκονται σε άλλες συλλογές, παραμένουν όμως στη θέση τους σε άλλες αίθουσες ως σταθμοί. Κάνουμε μια ανατροπή και με αυτόν τον τρόπο θα δομηθεί και ο κατάλογος της έκθεσης».

Η Αφροδίτη με τον Πάνα και τον Ερωτα, η Φρασίκλεια και ο Κούρος της Μερέντας, το χρυσό κύπελλο του Νέστορα, το μαρμάρινο άγαλμα διαδούμενου αθλητή από τη Δήλο είναι ορισμένα από τα εκθέματα που θα πλαισιώσουν τις «Οδύσσειες» από το Εθνικό Αρχαιολογικό, ενώ από το Μουσείο Ακρόπολης θα έρθει το χάλκινο αγαλμάτιο παιδιού με δελφίνι, ο λύχνος σε μορφή πολεμικού πλοίου με την επιγραφή «Ιερόν της Αθηνάς», ψηφίσματα για τη λατρεία της Αθηνάς Νίκης στην Ακρόπολη. «Το σημαντικό με αυτή την έκθεση είναι ότι η αρχαιολογία συναντά την ποίηση και τη σημειολογία. Είναι ένα συμβολικό αφήγημα διαχρονικό που έχει συμβολικές προεκτάσεις γιατί οι περιπέτειες των ανθρώπων συνεχίζονται», λέει η κ. Λαγογιάννη.

Ανθρώπινη περιπέτεια

Σε τρεις θεματικές ενότητες: «Το ταξίδι», «Ιθάκες», «Εξοδος», η έκθεση αφηγείται τις περιπέτειες των ανθρώπων από τη νεολιθική εποχή ώς τα ρωμαϊκά χρόνια. Στο μουσείο πάντως θα σταλούν και διεθνή ευχετήρια. Τα αντικείμενα είναι δάνεια από μουσεία του εξωτερικού (όπως ο κρατήρας από τη Νέα Υόρκη) που θα έρθουν για τα «χρόνια πολλά».

Αυτή η επετειακή έκθεση είναι μια καλή ευκαιρία να μάθουμε με πόσο αγώνα και αυτοθυσία κάποιων θεμελιώθηκε το 1866 το πρώτο μουσείο της χώρας. Ισως είναι και μια καλή αφορμή να ξαναζωντανέψει η γειτονιά της Πατησίων και να ξαναβρούν οι Αθηναίοι την πόλη τους.