Onet jako pierwszy widział zapowiadany we wrześniu cały raport z prac komisji weryfikacyjnej, liczący blisko 900 stron

Dokument ten stanowi nieformalny akt oskarżenia przeciwko byłej prezydent stolicy Hanny Gronkiewicz-Waltz i podległych jej urzędników

Zaniedbania władz stolicy – jak czytamy w dokumencie – doprowadziły do stworzenia systemu trwałej korupcji wśród urzędników miejskich

Władze m.st. Warszawy – zdaniem autorów raportu – musiały mieć wiedzę nt. nieprawidłowości w procesie reprywatyzacji nieruchomości warszawskich, a także o działaniach podejmowanych przez „czyścicieli kamienic” wobec lokatorów

W raporcie opisano szczegółowo działania niezgodne z prawem, do których szczególnie dochodziło w latach prezydentury Hanny Gronkiewicz-Waltz

Raport – jak podkreślono we wprowadzeniu do dokumentu – ma na celu opisanie mechanizmów reprywatyzacyjnych w związku z wybuchem tzw. afery reprywatyzacyjnej w stolicy. W uzasadnieniu ustawy powołującej komisję weryfikacyjną wprost wskazano, że w procesie reprywatyzacyjnym dochodziło do przestępstw, takich jak fałszowanie dokumentów, do naruszeń proceduralnych w trakcie postępowań administracyjnych, naruszeń mających związek z nadużyciem praw podmiotowych w obrocie cywilnoprawnym, a także naruszeń godzących w interes społeczny, polegający na pozbawianiu uprawnień osób zamieszkujących nieruchomości objęte postępowaniem reprywatyzacyjnym.

Dwa lata prac Komisji

Jak podkreślono w dokumencie, w efekcie tych naruszeń dochodziło do przeniesienia własności lub do ustanowienia użytkowania wieczystego w odniesieniu do nieruchomości komunalnych w stosunku do osób, które nigdy nie były właścicielami tych nieruchomości. Wydawane decyzje administracyjne były też podstawą zasądzania roszczeń odszkodowawczych w znaczących rozmiarach.

Decyzję o powołaniu – jak mówił sam prezes PiS Jarosław Kaczyński – „absolutnie wyjątkowej” komisji, mającej wyjaśnić nieprawidłowości przy reprywatyzacji warszawskich nieruchomości ogłoszono w październiku 2016 r. Wydarzeniem, które, jak zaznaczono w raporcie, niewątpliwie miało istotny wpływ były artykuły prasowe opublikowane przez „Gazetę Wyborczą” dotyczące reprywatyzacji jednej z najgłośniejszych działek inwestycyjnych w Polsce tj. Chmielnej 70 w bliskim sąsiedztwie Pałacu Kultury i Nauki.

Formalnie komisja rozpoczęła swoją działalność w maju 2017 r., lecz jej prace śledcze ruszyły dopiero latem. Na czele komisji stanął ówczesny wiceminister sprawiedliwości Patryk Jaki, którego po objęciu mandatu europosła w wyborach w 2019 r. zastąpił Sebastian Kaleta.

To Kaleta wraz z grupą prawników są autorami obszernego raportu, który obciąża winą za „dziką reprywatyzację” bezpośrednio byłą prezydent Warszawy Hannę Gronkiewicz-Waltz oraz podległych jej stołecznych urzędników.

Główna teza raportu

Dokument, liczący dokładnie 887 stron zawiera kilkadziesiąt wątków cząstkowych, poddanych prawniczej analizie. Raport zawiera m.in. opis śledczy prac komisji, dotyczący nadzoru prezydent Warszawy, analizy konkretnych spraw i decyzji, w których wprost stwierdzono naruszenia prawa, a także syntezę doniesień prasowych, w kontekście oceny, czy organy powołane do dbania o praworządność w zakresie sygnalizowanym przez media oraz opinię publiczną podejmowały prawidłowe działania. Osobnym rozdziałem w raporcie jest kwestia krzywd lokatorów nieruchomości warszawskich, w tym przypadków tzw. „czyszczenia kamienic”.

„W toku procesu reprywatyzacji warszawskiej w latach 2007-2016 doszło do licznych zaniedbań przez Prezydent m.st. Warszawy Hannę Gronkiewicz-Waltz, jej zastępców oraz kierownictwa BGN (Biuro Gospodarki Nieruchomościami - red.) natury jednostokowej oraz systemowej w zakresie nadzoru nad procesem reprywatyzacji oraz ochrony majątku Skarbu Państwa” – brzmi główna teza w raporcie.

Główną osią raportu są przede wszystkim zaniedbania Hanny Gronkiewicz-Waltz, która od 2006 r. przez trzy kadencje rządziła w stolicy.

Według autorów raportu miały one polegać na „zaniechaniu dokonywania pełnych ustaleń faktycznych lub pomijaniu istotnych dowodów, które skutkowały brakiem możliwości reprywatyzacji szeregu nieruchomości warszawskich”. Ponadto dotyczą wydawania decyzji reprywatyzacyjnych w sytuacji, gdy miejscy urzędnicy dysponowali wewnętrznymi opiniami, wskazującymi na możliwość wydania odmownej decyzji.

Autorzy raportu oskarżają byłą prezydent stolicy o przyjęcie polityki „zintensyfikowanej reprywatyzacji” poprzez polecenie wydawania około 300 decyzji reprywatyzacyjnych rocznie, a także zaniechanie prowadzenia adekwatnych do skali procesu reprywatyzacji czynności kontrolnych, polegających na analizie merytorycznej wydawanych decyzji reprywatyzacyjnych.

Komisja zarzuca w swym raporcie Gronkiewicz-Waltz także ignorowanie szeregu sygnałów o możliwych nieprawidłowościach kierowanych m.in. przez samych lokatorów reprywatyzowanych nieruchomości, ich organizacje oraz media.

W dokumencie autorzy stwierdzają także, że była prezydent wprowadzała świadomie Radę Miasta w błąd w zakresie charakteru oraz możliwości realizacji roszczeń w poszczególnych sprawach, co prowadziło do podejmowania przez Radę uchwał sprzyjających reprywatyzacji poszczególnych nieruchomości.

W raporcie podniesiono również zarzut zaniechania w ustalaniu informacji, mających wpływ na rozstrzygnięcia w przedmiocie ustanowienia kuratorów przez sądy powszechne, w sytuacji gdy – jak podkreślono – stołeczni urzędnicy z łatwością mogli ustalić, że osoby dla których ustanowiono kuratora zmarły kilkadziesiąt lat wcześniej i miałyby w chwili reprywatyzacji znacznie ponad 100 lat. Byłej prezydent stolicy zarzucono także brak reakcji na patologiczne zjawisko handlu roszczeniami, w tym nawet za drobne kwoty, która mogłaby doprowadzić do uznania niektórych umów za nieważne.

System trwałej korupcji

Ponadto autorzy dokumentu zarzucają Gronkiewicz-Waltz „niedopełnienie obowiązku wynikającego z prawa własności, w szczególności prowadzących do wielomilionowych strat w majątku publicznym poprzez zaniechanie ustalania prawidłowego stanu faktycznego nabycia spadków” oraz naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

„Powyższe zaniedbania skutkowały stworzeniem systemowej niewydolności w procesie reprywatyzacji warszawskiej, która doprowadziła do wystąpienia systemu trwałej korupcji wśród niektórych urzędników, prowadzących postępowania reprywatyzacyjne, którzy wydawali decyzje z rażącym naruszeniem prawa, co naraziło m. st. Warszawa na szkodę w wysokości ponad 1 miliarda złotych” – napisano w dokumencie, podsumowującym dotychczasowe prace komisji weryfikacyjnej.

Świadkowie obciążają prezydent Warszawy

W raporcie autorzy wskazują także na szczegółowe zeznania świadków przesłuchiwanych w sprawach reprywatyzacyjnych przez prokuraturę m.in Mariusza P., Jerzego M., Marcina Bajko oraz Krzysztofa Ś. (wszyscy to byli urzędnicy BGN - red.) z których, jak podkreślono, „wynika jednoznacznie”, iż ówczesna prezydent „posiadała szeroką i kompleksową wiedzę o prowadzonych przez BGN postępowaniach reprywatyzacyjnych, a nawet nadzorowała osobiście pracę tegoż organu w odniesieniu do konkretnych spraw reprywatyzacyjnych”.

Jak czytamy w dokumencie, „wskazane okoliczności bezpośrednio świadczą o kompleksowej wiedzy, jaką musiała posiadać Hanna Gronkiewicz-Waltz w zakresie procedur i przebiegu toczących się postępowań reprywatyzacyjnych nieruchomości warszawskich”.

Ponadto była prezydenta miała – według autorów raportu – „aktywnie uczestniczyć” w nadawaniu niektórym sprawom reprywatyzacyjnym konkretnego kierunku działania, wydając polecenia służbowe swoim podwładnym.

„Zeznania świadków pokazują również jasno, że prezydent m. st. Warszawy Hanna Gronkiewicz-Waltz pozyskiwała wiedzę o wątpliwościach dotyczących reprywatyzacji przy ul. Noakowskiego 16, w której to sprawie (…) roszczenia posiadali członkowie jej najbliższej rodziny – mąż oraz córka” – czytamy w raporcie, który stawia tezę, że była prezydent nie była wstanie oddzielić interesu prywatnego od publicznego.

Bierność CBA i prokuratury

Odrębnym zagadnieniem w raporcie z prac komisji jest bierność organów wymiaru sprawiedliwości, w tym przede wszystkim Centralnego Biura Antykorupcyjnego oraz prokuratury.

Autorzy dokumentu piszą wprost, że wobec tak licznych informacji o możliwości popełnienie przestępstwa, zastanawiające jest, dlaczego ani CBA, ani prokuratura „nie podejmowały żadnych działań”, które mogłyby je wyjaśnić.

„Informacja i wydawaniu setek decyzji na rzecz tych samych nielicznych grup osób powinna spowodować wszczęcie czynności operacyjnych lub kontroli w urzędzie” – piszą autorzy raportu. Podkreślają także, że o zjawisku „czyszczenia kamienic” alarmowała już w 2012 r. ówczesna Rzecznik Praw Obywatelskich Irena Lipowicz w wystąpienia do ówczesnego premiera Donalda Tuska.

„Liczne sprawy, które analizowała Komisja były szczegółowo opisane kilka lat wcześniej. Niestety nie spowodowało to podjęcia czynności, które miały temu zapobiec. W niniejszym raporcie szczegółowo opisano działania niezgodne z prawem, do których dochodziło szczególnie w latach prezydentury Hanny Gronkiewicz-Waltz” – puentują autorzy raportu z prac komisji weryfikacyjnej.

(sp)