Noem hem geen deelfiets. De Swapfiets is iets heel anders, zegt Steven Uitentuis, directeur van het jonge bedrijf uit Delft. „Wij dumpen geen fietsen in de steden in de hoop dat mensen er gebruik van willen maken. Wij verhuren fietsen per maand.”

‘Leasefiets’ klopt ook niet, want Swapfiets blijft de eigenaar. Als je er per se een naam aan wil geven, noem hem dan abonnementsfiets. Uitentuis: „Swapfiets is geen onderdeel van de deeleconomie, maar van de beweging van-bezit-naar-gebruik.”

De Swapfiets, herkenbaar aan de blauwe voorband, rukt op. Dagelijks melden zich 90 à 100 nieuwe abonnees, vorige week werd de 20.000ste verwelkomd. Vorige week opende Swapfiets een vestiging in Arnhem, de twaalfde stad waar het bedrijf actief is. Deze week volgt Den Haag, half december Breda.

Het begon met naar buiten kijken

Aan de rand van de campus van de Technische Universiteit Delft (TU Delft) staat het gebouw van YES!Delft, waar beginnende techbedrijfjes zich kunnen ontwikkelen. Swapfiets is net verhuisd van een paar kleine kantoortjes naar een grote ruimte. Dertig mensen, al dan niet afgestudeerd, werken er tussen proefmodellen van fietsen. Drie jongens vergelijken een paar opties voor een reclame op een grote bestelauto. ‘Ga toch fietsen!’ lijkt een kansrijke leus voor op de wagen.

Het begon drie jaar geleden met naar buiten kijken, vertelt Uitentuis. Richard Burger, Dirk de Bruijn en Martijn Obers, drie studenten maritieme techniek, zagen hun medestudenten op de campus rondrijden op barrels. Waarom zouden studenten geen goede fietsen willen huren, dachten ze?

Het bedrijfsmodel is eenvoudig. Klanten huren een fiets voor 15 euro per maand, 12 euro voor studenten. De fiets wordt thuisbezorgd en gerepareerd als er iets mis mee is. De abonnee is verantwoordelijk voor het stallen en afsluiten van de fiets, maar hoeft nooit naar de fietsenmaker. Ophalen van een kapotte fiets gebeurt binnen twaalf uur. De naam Swapfiets verwijst naar het inruilen: bij inleveren van een kapotte fiets krijgt de klant een goede fiets terug.

Standaardiseren

De drie studenten kochten veertig fietsen via Marktplaats, zetten een bericht op Facebook en hadden ze na drie weken allemaal verhuurd. Met een lening van vrienden en familie kochten ze nog eens honderd fietsen. Die waren binnen een maand weg. Uitentuis: „Toen dachten ze, we hebben iets te pakken.”

Ze dachten ook: als we groot willen worden, moeten we standaardiseren. In augustus 2016 gingen ze in zee met fietsenmerk Union, gespecialiseerd in stadsfietsen. Het basismodel van Swapfiets is een eenvoudige omafiets zonder franje. De duizenden fietsen werden gekocht met geld van investeringsfonds Ponooc, een aan autobedrijf Pon gelieerd fonds dat zich richt op duurzame bedrijven op het gebied van energie en mobiliteit.

Uitentuis, vijf jaar geleden afgestudeerd als werktuigbouwkundige aan de TU Delft, werd aangetrokken als directeur, een titel die hij slechts bij navraag prijsgeeft.

Lees ook een vergelijkend onderzoek dat NRC deed naar deelfietsen

Swapfiets mikt op een bredere doelgroep dan alleen studenten, zegt Uitentuis. „In Amsterdam, Rotterdam en Utrecht is meer dan de helft van onze klanten niet-student.” Toch is de Swapfiets vooral geliefd onder studenten. De meeste blauwe banden – „die kopen we zo” – rijden in Delft (3.500 fietsen), Amsterdam (2.800) en Groningen (2.600).

Een nieuwe stad toevoegen vergt alleen een fietsenloods en een lokale coördinator. Achttien auto’s rijden rond om fietsen op te halen en weg te brengen.

Snel repareren is cruciaal voor Swapfiets. Het fietsmodel bestaat uit modules die zich makkelijk apart laten vervangen. Vanaf maart is er ook een fiets beschikbaar met zeven versnellingen en een handrem, extra’s die de fiets kwetsbaarder maken.

Gewend aan abonnementen

Uitentuis: „Het lastigste onderdeel is de verlichting, daar gaat het vaakst iets aan kapot. Terwijl we zoeken naar een goede oplossing werken we nu met losse lampjes. We hebben een fietsontwerper in dienst, we zijn steeds aan het innoveren.”

Waarom kiezen mensen voor maandelijks huren in plaats van eenmalig kopen? Uitentuis: „We raken gewend aan abonnementen voor gebruik in plaats van bezit. Denk aan Netflix en Spotify, dat kost ook rond een tientje per maand. Je betaalt ervoor om altijd mobiel te zijn. Wil je een fiets of wil je prettig van A naar B? Het past ook bij duurzaam leven: het is beter om een product lang mee te laten gaan, met verschillende gebruikers.”

Hoe groot kan Swapfiets worden? Uitentuis noemt als ambitie „een Swapfiets in elk fietsenrek”. Ondanks de groei maakt het bedrijf nog geen winst. „De kost gaat voor de baat uit. Ik kan moeilijk voorspellen wanneer we quitte gaan spelen, ik denk over anderhalf jaar. Maar ik ben voorzichtig met voorspellingen. Een jaar geleden voorzag ik echt niet dat we nu meer dan 20.000 fietsen zouden hebben.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 5 december 2017