De afdeling Spoedeisende Hulp van het Wilhelmina Ziekenhuis in Assen. Beeld Harry Cock / de Volkskrant

Gebrekkige uitwisseling van medische gegevens is al jarenlang een probleem in de zorg. Daardoor moeten mensen steeds weer opnieuw hun verhaal vertellen, moeten zorgverleners gegevens telkens opnieuw intypen, worden onderzoeken onnodig herhaald en worden er vermijdbare fouten gemaakt.

Plannen om te komen tot een landelijk elektronisch patiëntdossier strandden steeds op privacybezwaren. In 2011 verwees de Eerste Kamer een wetsvoorstel naar de prullenmand. Sindsdien mag het kabinet van het parlement niet het voortouw nemen, maar wel de regie voeren als het ‘zorgveld’ daarom vraagt.

Het huidige kabinet heeft zich voorgenomen de slepende discussie vlot te trekken. De bedoeling is dat iedereen binnenkort de regie krijgt over het eigen patiëntendossier. Daar hoort ook de keuze bij of gegevens mogen worden uitgewisseld. Ruim dertien miljoen Nederlanders hebben die keuze voor uitwisseling al gemaakt. Vier miljoen anderen niet. Zij kunnen dat in elk contact met een arts alsnog beslissen. In de praktijk ontstaan echter problemen bij de acute noodzorg, omdat patiënten dan vaak niet aanspreekbaar zijn. In de hoop ook die mensen over de streep te trekken, komt er nu een derde mogelijkheid. Daarmee stelt de patiënt een set basisgegevens ter beschikking die alleen in noodgevallen mag worden geraadpleegd.

Het gaat om gegevens over medicatie, allergieën, vaccinaties, gegevens van de huisarts, laboratoriumuitslagen, operaties, ziekenhuisopnames, gewicht, leeftijd en bloedgroep. ‘Gegevens die nodig zijn voor ongeplande zorg, als spoedzorg nodig is door een onbekende zorgverlener’, aldus Bruins.

Hartklachten

Als niet duidelijk is of de patiënt al onder behandeling staat voor bijvoorbeeld hartklachten, kan dat voor complicaties zorgen. Ook de uitwisseling van gegevens tussen zorgverleners verloopt in de praktijk nog niet optimaal, soms zelfs binnen een ziekenhuis, waardoor vertraging in de behandeling ontstaat. ‘Er zijn voorbeelden van dvd’s die op de buik van een patiënt in de ambulance mee moeten worden genomen van ziekenhuis naar ziekenhuis of van taxi’s die tussen ziekenhuizen rijden om gegevensdragers met beelden na te brengen’, aldus Bruins.

Ondanks de ondergang van het landelijke patiëntendossier, zijn de ontwikkelingen op regionaal niveau de afgelopen jaren doorgegaan. In de loop van volgend jaar hoopt Bruins zover te zijn dat patiënten het recht krijgen om hun medisch dossier digitaal in te zien. Dan blijkt ook wie er wat in geschreven heeft en wie het ingezien heeft.

Om misverstanden te voorkomen, wil Bruins nu ook standaarden vastleggen waaraan de software moet voldoen die voor gegevensopslag en -uitwisseling wordt gebruikt. Die wet moet ook de ‘taal’ regelen die zorgverleners gebruiken. ‘De afkorting CA heeft bijvoorbeeld verschillende betekenissen’, aldus Bruins. ‘Het kan bijvoorbeeld staan voor kanker, maar ook voor calcium of hartstilstand. BB betekent bij de huisarts bovenbuik en bij de fysiotherapeut bovenbeen. Die spraakverwarring moeten we voorkomen.’

Hij benadrukt dat de zorg sterk kan verbeteren door de gegevensuitwisseling. ‘Jaarlijks komen ruim 27 duizend mensen in het ziekenhuis terecht door medicatiefouten. Goede digitale dossiers en gegevensuitwisseling kunnen dat enorm terugdringen. De verpleging hoeft dan ook geen gegevens over te tikken maar kan ze bijwerken. Dat scheelt enorm veel tijd. 80 procent van de medisch specialisten verwacht dat het sterk gaat bijdragen aan de patiëntveiligheid.’