Die vier helikopters zijn nodig voor een scène van de opera ‘Mittwoch aus Licht’ van Karlheinz Stockhausen (1928-2007). De Duitse componist, die zich niet vaak liet belemmeren door praktische of financiële obstakels, componeerde voor die scène een strijkkwartet. Het is de bedoeling dat in elke helikopter een musicus van dat kwartet mee omhoog gaat. De muziek van het kwartet, gemixt met het geluid van de vier rotorbladen, wordt vervolgens naar een mengtafel beneden op de grond gestuurd, waar het publiek een uur lang dit megalomane muziekexperiment kan volgen.

Het ‘Helikopter-quartett’ moet het meest spectaculaire onderdeel worden van ‘aus LICHT’, het grootse project dat De Nationale Opera en het Holland Festival hebben opgezet. Stockhausens ‘Licht’ duurt bij een complete uitvoering maar liefst zeven dagen. De zeven opera’s dragen elk een naam van een dag. Nog nooit is het werk in zijn geheel opgevoerd, en velen twijfelen aan de haalbaarheid daarvan. Het is de bedoeling dat in het Holland Festival de grootste en langste dwarsdoorsnede uit ‘Licht’ ooit te horen en te zien zal zijn. Inclusief dus die scène met vier helikopters boven Amsterdam.

Dat er nu een tekort op de begroting is, speelt de tegenstanders van ‘aus LICHT’ natuurlijk in de kaart. Het bevestigt voor hen hoe megalomaan en krankzinnig het hele project is, dat met behulp van gemeenschapsgeld van de grond moet komen. Er was ooit zelfs een heuse petitie tegen de plannen, omdat men vond dat het project – 26 uur verdeeld over drie dagen – louter bestemd is voor een highbrow publiek met genoeg geld. De gewone man zou er niet op zitten te wachten.

Crowdfundingsactie

Op voordekunst is nu een crowdfundingsactie gestart. De 30.000 euro die men hoopt op te halen is bestemd voor een repetitie van het stuk op 7 mei, met alle musici, technici, piloten, helikopters, camera’s en opnameapparatuur. Door gedoe met vergunningen en zo – je mag niet zomaar boven Amsterdam vliegen – is er maar één repetitie mogelijk. De vraag is nu hoe groot de gunfactor voor dit ‘moeilijke’ project is. Bij het schrijven van deze column stond de teller, met nog 26 dagen te gaan, op ruim 4000 euro. Dat is pas 14 procent van het benodigde bedrag. Niet heel hoopgevend.

Op internet is een video van het kwartet te zien. Daarin wordt het omschreven als ‘Liedje van Stockhausen’. Liedje! Dat is behoorlijk eufemistisch voor een halfuur hypermoderne muziek vermengd met het lawaai van vier helikopters. De film werd opgenomen in Birmingham, waar ‘Mittwoch’ in 2012 compleet werd opgevoerd. Overigens was de wereldpremière van het Helikopter-quartett op het Holland Festival in 1995 in het Amsterdamse Westerpark. Een uitvoering een jaar daarvoor op de Salzburger Festspiele werd na protesten van milieuactivisten afgeblazen. Het stuk werd in Amsterdam drie keer uitgevoerd. Stockhausen was erbij en blij.

Geldgebrek. In wezen is er niet zoveel veranderd. Wagner, die andere Duitse megalomaan, bedelde zich suf om zijn opera’s destijds uitgevoerd te krijgen. Zijn prachtige theater in Bayreuth is nog steeds het tastbare bewijs van hoe goed hij daarin was. Dat ligt bij helikopters misschien toch iets ingewikkelder.

Peter van der Lint schrijft iedere week met aanstekelijk enthousiasme over de wereld van de klassieke muziek.