De omgeving van de Tjalk- en Klipperstraat in Banne Buik­sloot Beeld Amaury Miller

De Tjalkstraat oogt als een grijze, wat armoedige straat met graffiti op de flatmuren, afval onder de galerijen en in speeltuinen, overvolle balkons en dichtgetimmerde brievenbussen. Sommige bewoners hebben tralies voor de ramen of een afrastering rond de dakgoot.



Een man is bezig in zijn garage. Hij kent de problemen in de wijk en heeft gehoord van de brandstichting bij een van de buurtbewoners die een conflict kreeg met hangjongeren, ook wel de Klipperbende genoemd. "Je kunt niets tegen ze zeggen. Die strijd win je niet. Zij hebben niets te verliezen, wij wel."

Zijn garage ligt vlakbij de woning van de buurtbewoner die ruim twee weken geleden na een uit de hand gelopen conflict verhuisde. Deze bewoner, de 33-jarige sportschoolleraar Boy, ('Liever geen achternaam') kwam in 2014 in een hoekwoning op één hoog aan de Tjalkstraat te wonen.



Hij ervoer de overlast van de jongens, tussen de twaalf en achttien jaar en overwegend van ­Marokkaanse afkomst, die vanaf de middag tot laat in de nacht in de portieken of onder de flattunneltjes hangen, schreeuwen, met scooters rondscheuren en bewoners intimideren en bedreigen.



Hij maakte er na een tijdje een opmerking over richting de jongens. "Ik zei: 'Het zijn altijd weer die ...Marokkanen.' Nee, ik wil het bijvoeglijk naamwoord niet herhalen, maar het was geen net woord," zegt Boy.



Na die opmerking was het bal: stenen en een kinderfietsje vlogen tegen de ruiten en bedreigingen en intimidaties volgden. "'We zullen je dit laten voelen,' zeiden ze."



Op 11 juni escaleerde het. Twee jongens met bivakmutsen waren rond middernacht op het achterbalkon geklommen, goten benzine over de kleding aan de waslijn en staken deze vervolgens in brand. De schade is nog te zien. Aan de waslijn hangt verbrande kleding en er is een zwartgeblakerde balkondeur zichtbaar.

Boy heeft foto's van de jongeren gemaakt en al vijf keer aangifte bij de politie gedaan. "Iedereen weet wie die jongens zijn en waar ze wonen. Ze houden de buurt in hun greep. De politie herkent de jongens zelfs op hun rug. Er zijn al verschillende mensen verhuisd," zegt Boy die uiteindelijk op verzoek van zijn huisgenoten naar een ander stadsdeel is vertrokken. "Ik heb eieren voor mijn geld gekozen. Het is triest voor mezelf en triest voor de buurt."



Zijn huisgenoten hingen na zijn vertrek vlug een papier op hun woning: 'Hij is verhuisd'.



Politie bellen

Een ronde langs de galerijen van de Tjalkstraat en Klipperstraat levert overal hetzelfde verhaal. De overlast is groot en niemand durft er iets van te zeggen, laat staan aangifte te doen of de woningbouwvereniging in te lichten. "De politie bellen?" Boys buurvrouw trekt haar wenkbrauwen op. "Het is een kat- en muisspel. Als ze de politiemotor horen, stuiven ze weg."



Vooral de bewoners van de hoekwoningen op de eerste etage hebben het te verduren. Bij een van hen is het raam ingegooid. "Ze zeiden: 'Laat je het repareren, gooien we het weer kapot'."



De Turkse Gulay Kelleci bewoont een van de hoekwoningen. Het geweld tegen haar gezin was heftig. "Als je wat zegt, ben je de sigaar." De jongens gooiden steentjes naar haar als ze op het balkon stond, vertelt ze, en dreigden haar woning in brand te steken. Haar kind was heel angstig.



"Het was geen leven meer. De politie heeft me geholpen om met de jongens te praten. Ik moest wel. Ik heb gezegd dat ze echt moesten ophouden omdat ik het niet meer aankon. Het is nu beter, ook door de camera's."



Een man die zijn scooter voor de flat parkeert, kan alle verhalen beamen. "Nee geen naam alsjeblieft. Als ik dat doe, ben ik doelwit."



Twee Marokkaanse vrouwen lopen langs de plekken waar de jongens zich altijd ophielden. "Hier zaten ze, totdat het bankje is weggehaald," wijst een van hen. "Dit verhaal heeft twee kanten. Die jongens hebben hier ook niks." De andere vrouw ziet dat anders. "Het is vreselijk. Ze hebben hier laatst een Nederlands meisje gemolesteerd. Ze hebben haar deels uitgekleed, haar broek naar beneden getrokken."



Zwartgeblakerd

Wijkbeheerder Ramon Stoekenbroek en gebiedsregisseur Liesbeth Hendriksen, beiden van Rochdale, zeggen niet van grote ongeregeldheden te weten. Als ze mee worden genomen naar de woning van Boy, eigendom van Rochdale, staan ze naar de zwartgeblakerde gevel te kijken.



Stoekenbroek, die sinds januari in de Banne werkt en zorg moet dragen voor de leefbaarheid in de wijk, fotografeert het balkon. Elders neemt hij een foto van een hakenkruis, gekrast in een klimrek. "Bij mij is niets gemeld," zegt hij. "Misschien uit angst of een zekere moeheid. Alles speelt zich na vijven af, dan ben ik al weg."



Ook Hendriksen zegt van de huurders geen klachten te krijgen. "Het raakt ook niet het bezit van Rochdale. De openbare orde is een taak van de politie." Ze noemt de jongens 'straatschoffies'. "Er is niks voor hen in de buurt. Ze worden ook al uit het winkelcentrum gejaagd."

'Er is niks voor hen in de buurt. Ze worden ook al uit het winkelcentrum gejaagd' Beeld Amaury Miller

Bij het Huis van de Wijk, het buurthuis van de Banne, gelegen in het winkelcentrum, hebben ze wél last ondervonden van de groep die ook bij de winkelwagentjes en in de garages hangt. De vve heeft inmiddels camera's laten ophangen in de garages.



"Ze komen hier met eigen eten en drinken aanzetten, wat niet mag, en gooien chips door de ruimte. Ze geven een grote mond als je er iets van zegt en hebben vrijwilligers geschopt, geslagen en bespuugd. Mijn collega is achterna gelopen en geschopt omdat ze er iets van zei. We hebben inmiddels een beveiliger rondlopen, "zegt beheerder Mario de Vlugt.



Treiteraanpak

Hangjongeren veroorzaken sinds 2009 overlast en dreigen zich te ontwikkelen tot criminele groepen of professionele bendes. Sinds 2012 zijn jongerenwerkers en straatcoaches ingeschakeld en zogeheten gezins- en treiteraanpakken in gang gezet. Sinds april is het buurtveiligheidsteam Banne Buiksloot gestart.



Aangezien de overlast bleef, besloot de gemeente tot cameratoezicht. "Vanaf medio april hebben in de Klipperstraat of directe omgeving bijna dagelijks heftige incidenten plaatsgevonden. Angstgevoelens onder bewoners van de Klipper- en Tjalkstraat zijn hierdoor gegroeid," verklaarde de gemeente.



Politiecommissaris Pieter-Jaap Aalbers spreekt van een 'ongewone ontwikkeling'. Waar de groep zich voorheen vooral bezighield met overlast bezorgen en woninginbraken, is thans sprake van intimidatie en bedreigingen tegen bewoners, toezichthouders en politie.



Een bewoonster is sceptisch over de camera's. "Het gaat hier nu iets beter, maar het probleem verschuift gewoon naar een andere plek."

De probleemwijken van Banne Buiksloot



Banne Buiksloot in Noord, een van de zes bannen van het baljuwschap Waterland, werd in de jaren zestig en zeventig aangelegd tussen de Buiksloterdijk en Landsmeer. De buurt telt ongeveer 14.000 inwoners, die lange tijd aangewezen waren op sociale huurwoningen, veelal oude portiekflats.



In het hart van de voormalige polder ligt het vanaf 1964 gebouwde Banne Zuid (Banne 1). Hier zijn de straten genoemd naar scheepstypen en nautische begrippen. In de jaren zeventig kwam daar Banne Noord (Banne 2) bij.



Voor de transformatie van 2012, stonden er in Banne ongeveer 6000 woningen, veelal in bezit van Ymere, Stadgenoot en Rochdale. Aan de oostkant rees in de jaren negentig Banne Oost, met vooral koopwoningen.



Al deze wijken in Noord hadden in de jaren negentig te kampen met achterstallig onderhoud. Na 2000 was het stadsdeel op het gebied van wonen het afvoerputje van de stad. Mensen uit stadsvernieuwingswijken die een lage huur wilden, kozen voor buurten in Noord, zoals de Van der Pekbuurt.



Verbetering

Daarop zijn ook in Noord stadsvernieuwings- en woningverbeteringsprojecten begonnen. Zo begon tijdens de jongste crisisjaren de verbetering van de Banne. Ongeveer duizend woningen werden gesloopt. Er kwamen 1400 nieuwe, grotere en duurdere woningen voor terug. In deze wijken staan nog maar dertig procent ­sociale huurwoningen.



De Banne is nooit een Vogelaarwijk of een Focusbuurt geweest. Er zijn daar ook nooit extra gelden vrijgemaakt voor sociale problemen en het opvangen van de jeugd. Een tegenvaller in de buurt was dat onlangs Solid, voorheen Opbouwwerk Noord, na tien jaar sociaal werk de deuren sloot omdat de subsidie stopte.



De instelling hielp ook bewoners en onderhield contacten met het meldpunt overlast, het meldpunt huiselijk geweld en met de politie en de buurtwachten.



Uiteindelijk lijkt in het hart nog één groot probleem­gebied te zijn overgebleven: de portiekwoningen aan onder meer de Tjalkstraat en de Klipperstraat.



Daar staan veel sociale huurwoningen die te goed zijn om af te breken. Hangjongeren ontwikkelen zich er tot criminele bendes. Deze week werd bekend dat onder hen jongeren zitten die tot de 'top-600' behoren.