Ongeveer 3 procent van de bloeddonoren van Sanquin Bloedvoorziening heeft een antistof tegen het coronavirus ontwikkeld. Dat blijkt uit een nog te publiceren onderzoek, meldt directeur Jaap van Dissel van het Centrum Infectieziektebestrijding van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) donderdag tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer.

Sanquin heeft gekeken naar het aandeel Nederlandse plasma- en bloeddonoren dat antistoffen tegen het virus heeft ontwikkeld. De resultaten zijn (nog) niet representatief voor de Nederlandse bevolking.

Van een aantal geteste personen weten de onderzoekers door eerdere bemonstering dat ze nog niet met het coronavirus besmet waren. Er wordt nog in kaart gebracht of de personen ook allemaal een herinnering aan de infectie hebben. De organisatie begon eind maart met het onderzoek.

Van Dissel benadrukt dat het onderzoek nog gaande is. Hij hoopt dat de resultaten binnenkort internationaal worden gepubliceerd.

"Als je door je oogharen kijkt, dan heeft ongeveer 3 procent antistoffen tegen het coronavirus ontwikkeld. Als je dan terugrekent in aantallen betreft dat enkele honderdduizenden Nederlanders", aldus Van Dissel.

Hoeveelheid antistoffen verschilt per leeftijdscategorie

Het percentage antistoffen verschilt per leeftijdsgroep. Bij achttien- tot twintigjarigen (688 personen) gaat het om 3,6 procent. Dat aandeel neemt gestaag af naarmate de geteste personen ouder zijn. Bij de groep tussen 71 en 80 jaar werden bij niemand antistoffen gevonden; het ging hierbij om slechts tien personen

Personen die zijn hersteld van het coronavirus hebben "enige mate van immuniteit", zei de RIVM-baas. Daarmee herhaalde hij zijn eerdere vermoeden dat niet iedereen die het virus gehad heeft immuun is. Het is ook niet bekend hoelang personen immuun blijven als ze het virus hebben gehad.

Groepsimmuniteit kreeg volgens RIVM te veel aandacht

Het percentage Nederlanders dat immuun zou zijn, roept vragen op. SP-Kamerlid Maarten Hijink wil weten wat het betekent voor de groepsbescherming, waarvoor zo'n 60 procent van alle Nederlanders immuun moeten zijn. "De 3 procent lijkt dan betrekkelijk weinig", zei Hijink.

Volgens Van Dissel heeft het principe groepsimmuniteit vlak na de uitbraak in Nederland te veel aandacht gekregen. "Het is een bijproduct van het feit dat het virus circuleert", zei Van Dissel.

Premier Mark Rutte haalde groepsimmuniteit aan in zijn nationale toespraak op 16 maart. "Met groepsimmuniteit bouw je als het ware een beschermende muur om hen heen. Dat is het principe", aldus Rutte destijds.

In verpleeghuizen stijgt aantal overleden coronapatiënten

Nienke Nieuwenhuizen, voorzitter van Verenso, de vereniging voor specialisten ouderengeneeskunde, constateert een flinke stijging van het aantal bewoners dat is overleden aan het virus: van 117 op 1 april naar 629 op 14 april, ruim een vervijfvoudiging.

Het aantal kan zelfs nog flink oplopen omdat mensen lang ziek zijn. "We zijn er nog lang niet", concludeerde Nieuwenhuizen dan ook. Ze benadrukte nog maar eens dat het coronavirus zich in geen enkel opzicht laat vergelijken met "een griepje". "Mensen die dat zeggen, zijn ziende blind."

Verpleeghuizen extra moeilijk te beschermen

De verpleeghuizen zijn extra moeilijk te beschermen omdat het om een heel kwetsbare groep mensen gaat. "Je kunt bijna niet voorkomen dat mensen in verpleeghuizen worden blootgesteld aan corona, omdat het virus door heel Nederland vliegt. We kunnen het alleen zo goed mogelijk proberen te voorkomen."

Bovendien is het herkennen van de ziekte erg ingewikkeld. Nieuwenhuizen: "Ouderen gedragen zich atypisch. Ze zullen zelf niet snel zeggen dat ze hoofdpijn of keelpijn hebben en ze krijgen geen koorts."

Daarbij heb je in verpleeghuizen vaker te maken met mensen met dementie of cognitieve stoornissen waardoor het lastiger is om de richtlijnen van het RIVM uit te leggen, leven de mensen dicht op elkaar en zijn er te weinig beschermingsmiddelen en testen. "Dat maakt het lastig om de verspreiding te signaleren en te voorkomen", aldus Nieuwenhuizen.

Verenso houdt sinds 27 maart zelf deze cijfers bij en daarom is er nog meer tijd nodig voor duiding, zei Nieuwenhuizen. Het gaat om het totale aantal bewoners dat is overleden; dat zegt niets over de lokale situatie. Van Dissel zag een verband tussen verpleeghuizen met coronapatiënten in de provincies waar al veel besmettingen zijn, zoals in Noord-Holland, Zuid-Holland, Noord-Brabant en Gelderland.

Correctie: In een eerdere versie van dit artikel stond dat 3 procent van de Nederlanders antistoffen zou hebben. Dat klopt niet: de tot nu toe onderzochte groep bloeddonoren is niet representatief voor de Nederlandse bevolking.

102 Reumapil tot bloed: dit wordt onderzocht in strijd tegen corona

Volg de laatste ontwikkelingen rond het virus in ons liveblog.