Het publieke debat over de plaats van de islam binnen de westerse culturen leidt volgens Ewald Engelen de aandacht af van veel urgentere zaken. Zoals de schrikbarende stijging van het aantal zelfmoorden in Europa en Noord-Amerika sinds het begin van de economische crisis. Zoals de nog altijd innige relatie tussen banken en politiek. En zoals de funeste gevolgen van het beleid van onze eigen multinationals in andere delen van de wereld.

Ieder jaar begrijp ik weer minder van het publieke debat. Ik ben daar de afgelopen maanden weer nadrukkelijk met mijn neus op gedrukt. Neem de Europese Kapitaalmarktunie. Het ziet ernaar uit dat het bankwezen zijn zin krijgt en het Europese Parlement ergens volgend jaar zijn zegen geeft aan een keurmerk voor verpakte hypotheken, zonder dat de risico’s van serieuze economische ontwrichting door huizenzeepbellen zijn aangepakt.

Of neem het bericht in The Financial Times van begin januari dat Europese politici en bankiers wederom eendrachtig optrekken tegen strengere regels uit Bazel omdat die de concurrentiepositie van Europese banken zouden schaden. Of neem het onsmakelijke gevecht van Europese hoofdsteden om de kruimels op te likken die post-Brexit van de tafel van de City dreigen te vallen.

Alsof er niet honderden miljarden aan belastinggeld in slecht bestuurde banken zijn gestoken

Het commentariaat — na het journaille de tweede zeef waar rauwe data worden verwerkt tot de soundbites die drie maanden later uit de kelen van politici komen — heeft het goeddeels genegeerd. Nauwelijks verbazing over het onvoorstelbare rappe herstel van de status quo. Alsof er niet honderden miljarden aan belastinggeld in slecht bestuurde banken zijn gestoken. Alsof burgers daar via hogere belastingen en schralere overheidsdiensten niet het gelag voor hebben mogen betalen. Alsof de prioritering van het op orde brengen van het huishoudboekje van de staat niet honderdduizenden burgers aan de bedelstaf heeft gebracht. En alsof dat niet aan de wieg heeft gestaan van de zelfmoordepidemie die sinds 2008 door Europa en Noord-Amerika waart: meer dan tienduizend extra zelfmoorden sinds het uitbreken van de crisis. Om maar te zwijgen van gestegen mortaliteit door baanverlies, alcoholisme en bezuinigingen op gezondheidszorg: zie Griekenland.

In plaats daarvan praten we al 15 jaar over identiteitskwesties en vooral over de onverenigbaarheid van de islam met de Nederlandse Leitkultur. Van het multiculturele drama en al-Qaeda in de jaren ’00 en IS in de jaren ’10 — honderdduizenden stukken heeft het opgeleverd en tienduizenden uren radio en tv.

Begrijp me niet verkeerd: iedere geweldsdode is er een te veel. Cijfers van de Global Terrorism Database leren dat het islamitisch terrorisme in West-Europa sinds 9/11 rond de 600 slachtoffers heeft gemaakt. Afschuwelijk. Maar het is een fractie van de duizenden mensen die sinds 1970 in Europa door inheems terrorisme (IRA, ETA) zijn omgekomen. En ook als je er de 3000 doden van de Twin Towers bij optelt, kom je niet in de buurt van het aantal crisisgerelateerde zelfmoorden dat banken en overheden op hun kerfstok hebben.