Ik heb een hekel aan grote feesten: drukke straten, dronken mensen, vreselijke muziek, daar komt het toch meestal op neer. Nu ik sinds twee maanden in Nederland woon, kon ik echter niet ontkomen aan Koningsdag. “Op deze dag kun je echt iets leren over Nederlanders”, zeiden collega’s. Ze stuurden me naar Den Haag (Koningsnacht) en naar Utrecht (Koningsdag). Nou ja, ze hadden gelijk. Ik heb zeker iets geleerd.

1. Koningsdag gaat niet over de koning

Het klinkt waarschijnlijk naïef, maar ik dacht in het begin echt dat de Koningsdag over de koning ging. Niet alleen natuurlijk, ook over bier en oranje spullen, maar toch vooral over de koning. Je ziet tenslotte elk jaar de volgende beelden op de Duitse televisie: de koninklijke familieleden te midden van hun juichende volk.

In Utrecht was daar echter niets van te zien. Toen ik probeerde een kroeg te vinden waar ik naar de televisie-uitzending van het optreden van de koninklijke familie kon kijken, bleek dat niet mogelijk. Geen enkel café was er op voorbereid. Jij bent de eerste die vraagt, klonk het.

Waar waren al die fans van het koningshuis? Ik wist zeker dat er op dat moment in Amstelveen veel mensen op de koning stonden te wachten. Toen ik twee meisjes zag die kleine kroontjes droegen, vroeg ik het aan hen. “Jullie zijn zeker fan van de koning?” Er werd gelachen. “Nee hoor”, zeiden Lisette en Eline. “Niet van de koning. Maar van Koningsnacht en Koningsdag!” Ze waren uit Amersfoort naar Utrecht gekomen om te feesten.

Bijna van iedereen kreeg ik dezelfde antwoord: De koning is waarschijnlijk best sympathiek, maar fan? Nee. Ik ben fan van Koningsdag!

Lisette en Eline. Foto Sarah Brech

2. Toch kan het best handig zijn om een koning te hebben

Hoewel Koningsdag dus niet echt over de koning gaat, is deze wel geschikt als reclamefiguur. Ik herinner het me dat ik twee weken geleden een foto nam van een reclameposter in Delft met Willem-Alexander en de slogan “Een pilsje?”. Ik vond dat grappig.

Op de Utrechtse vrijmarkt dient het portret van de koning nu om werkelijk van alles aan de man te brengen: bier, popcorn, patat. En een koning kan zo’n soort taak natuurlijk beter vervullen dan een president. Niemand wil een foto van een politicus op zijn flesje bier hebben.

In een friettent, waar een stralende koning de patatzak in zijn hand aanprees, vond ik alsnog twee echte fans van het koningshuis. “We houden van de koning”, zeiden Fatima en Floris, de verkopers. Fatima, een Nederlandse wier ouders uit Marokko naar Nederland waren gekomen, zei bovendien dat ze echt van Nederland hield. “Dit land geeft ons zo veel!”

Fatima en Floris houden van de koning – en van Nederland. Foto Sarah Brech

3. Koningsdag gaat over jullie zelf

De meeste Nederlanders houden van Nederland. Dat denk ik echt, en zeker nadat ik Koningsdag heb meegemaakt. Ik heb nooit zoveel oranje vlaggen gezien, zoveel rood-wit-blauw, nooit zoveel verschillende versies van een volkslied gehoord als dit weekend (niet eens tijdens het WK Voetbal).

Eerlijk gezegd lijkt Koningsdag op het eerste gezicht een beetje op carnaval of het Oktoberfest. Dat heeft wellicht te maken met de vrolijke aanleiding voor jullie nationale feestdag. De meeste landen kiezen voor een serieuze gebeurtenis, zoals de onafhankelijkheid of een wapenstilstand. Nederland viert de verjaardag van de koning, een vrolijk feest. En aangezien niemand zich echt met die verjaardag bezig houdt, kunnen jullie lekker jezelf vieren.

Dat is volgens mij het grootste verschil tussen Nederland en Duitsland. Duitsers zouden nooit vrolijk hun land vieren. Sinds het WK van 2006 kun je weliswaar met een Duitse vlag rondlopen als het Duitse elftal speelt. Maar toch zullen de meeste Duitsers dat niet snel doen. Het heeft nog steeds een bijsmaakje.

En wat gebeurt er op 3 oktober, de Duitse nationale feestdag (naar aanleiding van de hereniging)? Weinig. De bondspresident houdt een toespraak. Ik vind het overigens niet erg, hoor. Gezien de Duitse geschiedenis is het volgens mij prachtig dat de meeste Duitsers inmiddels zo nuchter zijn.

Maar sommige Duitsers zijn wel een beetje jaloers op andere landen. Nadat ik de Koningsdag heb meegemaakt moet ook ik toegeven dat het gezellig is als iedereen meedoet.

4. De leukste ideeën in Utrecht

Een makelaardij heeft een kansspel georganiseerd. De winnaar krijgt een gratis verkoop of aankoop van een woning! Foto Sarah Brech

Sofie uit Utrecht heeft haar Mickey Mouse broek aangedaan en vertelt moppen – een mop kostte 20 cent. Foto Sarah Brech

De meeste aandacht krijgt wellicht de heer Kalami, die in Marokko is geboren en nu in Utrecht woont. Hij heeft op de vrijmarkt thee verkocht. Zijn slogan is: “Willen jullie meer of minder Marokkaanse thee?” Op de kan staat: “Dat gaan we regelen.”. Foto Sarah Brech

Humor als wapen, nog zo’n verschil tussen Nederland en Duitsland.

5. Er zijn toch ook raakvlakken

Soms zijn Duitsland en Nederland echter ook vergelijkbaar. Ik was bijvoorbeeld verbaasd over de strenge regels tijdens de Haagse Koningsnacht. Omdat het vrij druk was, mochten mensen enkele straten niet in. Ze stonden achter een hek, beveiligers bewaakten de ingang. Geen makkelijke taak, want men was er niet blij mee. Beveiliger Nicki bleef echter opvallend ontspannen: “Ze worden toch elke keer kwaad.”

De meest verbazingwekkende ontmoeting had ik in Utrecht. Daar zag ik een man in een Duitse voetbalshirt – een Nederlander! Hij bleek fan van het Duitse voetbalelftal, en vond het gewoon leuk om een Duitse t-shirt te dragen tussen al de oranje geklede mensen.

Ik heb gisteren trouwens ook zelf nog iets gekocht op de vrijmarkt. Een bloem voor in mijn haar. Oranje.