De Groningse Commissaris van de Koning René Paas zet vraagtekens bij het gebruik van 'leveringszekerheid' als argument tegen het verder omlaag brengen van de gaswinning. Met de leveringszekerheid wordt de minimale hoeveelheid aardgas bedoeld die in Groningen gewonnen moet worden, om alle huishoudens en bedrijven van gas te kunnen voorzien. "Die getallen over de leveringszekerheid zijn vaak van elastiek gebleken. Daar zit rek in als je er heel hard tegenaan gaat duwen."

In Nederland zijn de Gasunie en Gasterra verantwoordelijk voor de leveringszekerheid. Vandaag liet de Gasunie weten dat de gaswinning in Groningen mogelijk toch sneller verder naar beneden kan, waardoor het veilige niveau van 12 miljard kuub in zicht komt. Het Staatstoezicht op de Mijnen dringt al jaren aan op een verlaging naar dat niveau.

Op een rijtje

In het recente verleden zijn veel hogere niveaus genoemd als absoluut minimum voor de gaswinning. Toch bleek het telkens mogelijk om minder te winnen, als de omstandigheden dat eisten. Ook als het niveau werd verlaagd onder druk van bijvoorbeeld een rechterlijke uitspraak, bleken mensen en bedrijven niet in de kou te komen zitten.

Overigens was er tot 2014 nooit een jaarlijks productieplafond. Het ministerie van Economische Zaken maakte in de jaren daarvoor afspraken met Shell en Exxon, de eigenaren van het Groningengas, over hoeveel er in 10 jaar maximaal gewonnen mocht worden.

We hebben op een rijtje gezet hoe in de loop van zeven jaar de absolute ondergrens die werd genoemd is verlaagd van 47 miljard kuub in 2012, toen de discussie over de Groningse gaswinning losbarstte, tot 15,9 miljard kuub nu.

2012: 47 miljard kuub

In januari 2013 liet minister Henk Kamp van Economische Zaken aan de Tweede Kamer weten dat de gaswinning echt niet verminderd kon worden. "Vorig jaar werd uit het Groningenveld 47 miljard kuub gas gewonnen", schreef de minister in een brief. "De Groningse gaswinning kan niet binnen afzienbare tijd vervangen worden door gasimport of door andere maatregelen. Een verminderde beschikbaarheid van Groningengas heeft ernstige gevolgen voor de Nederlandse samenleving en voor de ons omringende landen."

2013: 54 miljard kuub

Tot verbijstering van Groningers werd in het jaar dat volgde juist een record-hoeveelheid gas gewonnen uit het Groningenveld: bijna 54 miljard kuub. Dat gebeurde direct na de tot nu toe zwaarste aardbeving, in Huizinge, die tot duizenden schademeldingen leidde. Toen onderzoek aantoonde dat de bevingen zonder verlaging van de gaswinning alleen maar sterker zouden kunnen worden, adviseerde het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM) de gaskraan zo snel en zo ver mogelijk dicht te draaien.

Het woord 'mogelijk' was bewust gekozen, omdat de toezichthouder zich realiseerde dat vanwege exportcontracten en de gasafhankelijkheid van huishoudens de gaswinning niet zo maar kon worden stopgezet. Leveringszekerheid en de inkomsten uit het gas gingen op dat moment boven veiligheid van de Groningers. Was de veiligheid wel het belangrijkste geweest, dan moest direct worden gekoerst op 12 miljard, liet het SodM weten.

2014: 42 miljard kuub

In januari 2014 zei minister Kamp op basis van nieuw onderzoek dat "een Groningenproductie van ongeveer 40 miljard kuub minimaal noodzakelijk" was. Productievermindering zou gevolgen hebben voor de leveringszekerheid en de overheidsfinanciën. "Een grotere beperking brengt in dat geval de gaslevering tijdens de wintermaanden in gevaar". Wel zei Kamp erbij: "Een maximale inzet van de conversie-installaties maakt het mogelijk om de productie uit het Groningen-veld terug te brengen tot 30 miljard m3 per jaar".

Hiermee doelde hij op het chemisch veranderen van gas uit andere gasvelden, zodat het geschikt gemaakt wordt voor het gebruik in huizen en bedrijven. Daardoor zou het niveau van de winning in Groningen verder verlaagd kunnen worden.

Toch werd daar niet voor gekozen. Verderop in de brief zei Kamp: "Voor de totale productie uit het Groningen-veld betekent dit dat deze wordt beperkt tot respectievelijk 42,5, 42,5 en 40 miljard m3 over de jaren 2014, 2015 en 2016."

2015: van 39 naar 27 miljard kuub

Wilde minister Kamp begin 2015 de gaswinning in Groningen nog vaststellen op 39,4 miljard kuub, in de loop van dat jaar werd dat verlaagd tot iets meer dan 30 miljard. "Waar in het kalenderjaar 2015 nog 33 miljard kuub Groningengas nodig was om in de fysieke vraag in een relatief koud jaar te voorzien, is dit niveau inmiddels bijgesteld naar 31 miljard kuub voor het gasjaar 2015/2016 en 30 miljard voor de gasjaren daarna tot het gasjaar 2019/2020", aldus de minister in een brief van december dat jaar.

Deze verlaging was mogelijk door energiebesparing, en omdat Nederland steeds meer inzette op verduurzaming van de energievoorziening, stelde Kamp. Daardoor "worden Nederlandse huizen en bedrijven steeds minder door gas en meer door duurzame warmte en restwarmte verwarmd."

Een maand eerder bepaalde de Raad van State dat bij het bepalen van het winningsniveau niet langer mocht worden uitgegaan van een strenge winter, maar dat een gemiddelde winter als uitgangspunt genomen moest worden. De Raad van State stelde het niveau voorlopig vast op 27 miljard kuub.

2016: 24 miljard kuub

In 2016 werd het niveau, onder meer in reactie op duizenden bezwaren van burgers en instanties, nog verder verlaagd. In september van dat jaar liet de minister weten dat het productieniveau werd vastgesteld op 24 miljard kuub per jaar. Wel werd gesteld dat er meer gewonnen moest kunnen worden bij een strenge winter. "Bij een gewonnen jaarlijks volume van 24 miljard kuub, met ruimte voor meer winning in een winter die kouder is dan gemiddeld, is tevens de leveringszekerheid geborgd", schreef de minister.

2017: 21 miljard kuub

In april 2017 werd duidelijk dat het niveau nog verder naar beneden kon. In een debat met de Tweede Kamer zei minister Kamp dat er met stikstof meer ander gas dan Groningengas kon worden ingezet. "Op dit moment wordt gebruikgemaakt van 65 procent van de capaciteit van stikstoffabrieken, terwijl het mogelijk is om van 85 procent gebruik te maken. Dat betekent dat de hoeveelheid gas uit Groningen die nodig is voor een gemiddelde winter niet 24 miljard kuub is, maar tussen de 21 miljard en 22 miljard kuub ligt."

2018: 19,4 miljard

In maart 2018 besloot het kabinet Rutte III om de gaswinning in Groningen uiterlijk in 2030 helemaal te beëindigen. Dit besluit volgde op een hevige beving bij Zeerijp. Voor wat betreft de gaswinning in 2018 besloot het kabinet de winning terug te brengen tot een niveau van 19,4 miljard kuub.

2019: ??

Deze maand nog wil het kabinet een nieuw besluit nemen. De Gasunie adviseert een waarde van 15,9 miljard kuub. Hiermee kan de leveringszekerheid gegarandeerd worden, maar het is nog altijd meer dan wat volgens het SodM omwille van de veiligheid wenselijk is.

Wel zegt de Gasunie vandaag dat de gaswinning in Groningen mogelijk toch sneller naar beneden kan dan werd gedacht. Dat heeft vooral te maken met de huidige stikstofcapaciteit. Inmiddels is er veel meer bekend over de technische mogelijkheden van de al bestaande stikstofinstallaties.