Volgens een bron binnen defensie werd recent door hooggeplaatste officieren, in nauw contact met de CHOD (chef defensie), bekend gemaakt dat het Belgisch leger slechts in staat is om 120 troepen in te zetten in het buitenland. Het is reeds langer bekend dat het budget dat beschikbaar is voor operationele kosten sterk beperkt is, en het strategisch plan op lange termijn voor defensie poogt hier een oplossing voor te bieden. Tot dit gebeurd is, blijft deze beperkte inzetbaarheid echter een enorm struikelblok voor het uitvoeren van noodzakelijke missies die zich kunnen voordoen.

Het nieuws komt op een opvallend tijdstip: de huidige zorgen omtrent de veiligheidssituatie in de Democratische Republiek Congo en de mogelijkheid dat Belgische troepen verantwoordelijk zouden kunnen zijn voor een evacuatie van Belgische staatsburgers toont aan hoe relevant dit struikelblok is.



De sterk beperkte operationele capaciteit van defensie staat in schril contrast met de indrukwekkende (dure) plannen om een hele vloot moderne gevechtsvliegtuigen, nieuwe fregatten en mijnenjagers aan te kopen. Ondanks meerdere hervormingsplannen binnen defensie gaat nog steeds bijna 80 procent van het jaarlijkse budget naar loonkosten en pensioenkosten. Dit is budgettair enorm belastend, en volgens moderne normen zou dit slechts rond de 30 tot 40 procent van het totale budget mogen bedragen. Het is uiteraard logisch dat door deze financiële druk, er weinig geld over is voor investering in nieuw materiaal of het uitvoeren van operaties.

Minister van Defensie Steven Vandeput maakte recent eveneens een opmerking die er op wees dat het Belgisch leger momenteel slechts één enkele compagnie soldaten in paraatheid heeft om mogelijks een evacuatie in Congo uit te voeren. Een compagnie komt overeen met het eerder geciteerde aantal van 120 soldaten, en levert slechts een beperkte operationele capaciteit. Uiteraard zou de regering in staat zijn om in noodsituaties extra budget of troepen vrij te maken om de veiligheid van landgenoten te verzekeren, daarnaast staan ook onze jongens van de Special Forces steeds paraat en deze worden naar alle waarschijnlijkheid niet meegerekend in de 120 soldaten die op missies gestuurd kunnen worden.

Vorige operaties

Toen Belgische paracommando’s in 1991 operatie Blue Beam uitvoerden, waarbij burgers geëvacueerd werden uit de Democratische Republiek Congo (toenmalig Zaïre), werden tot vijf maal zoveel eenheden ingezet. Minstens vier aparte compagnieën paracommandos, samen met verschillende ondersteuningseenheden, waren nodig om de operatie tot een goed einde te brengen. Zelfs met dat aantal troepen moest België nog steeds berusten op het Franse leger dat de luchthaven in Kinshasa beveiligde voordat de Belgen daar konden landen.

Woordvoerder voor defensie, Olivier Severin, kan het bestaan van de beperking tot 120 bevestigen noch ontkennen maar verzekerde ons: “Wij zijn klaar. Als men ons het bevel geeft, zullen we interveniëren in Congo en onze staatsburgers waar nodig evacueren.” Specifieke cijfers geven over huidige missies mocht niet. Wel gaf de woordvoerder nog mee dat de preventieve evacuatiemissie Green Stream, waar Olivier Severin zelf bij was, te Brazzavile (in het aangrenzende Congo-Brazzavile) in 1997 ongeveer een 600 mankrachten vergde. Er werd uiteindelijk niet overgegaan tot evacuatie. 600 manschappen zijn ongeveer vijf compagnieën.

Problemen

Op lange termijn heeft Minister van Defensie Steven Vandeput voor dit probleem reeds een antwoord. In 2030 zou het budget voor defensie zodanig aangegroeid moeten zijn, dat slechts ongeveer de helft van het budget nog naar de personeelskosten hoeft te gaan. Dit betekent dat er dan meer ruimte zal zijn voor financiële ondersteuning van operaties. De komende drie jaar wordt er echter niet verwacht dat België in staat zal zijn meer dan 120 soldaten in het buitenland in te zetten. Tijdens deze drie jaar, en zelfs daarna afhankelijk van hoe snel deze capaciteit zal stijgen onder het lange-termijn-plan, zal het voor België dus enorm moeilijk zijn om unilateraal militaire operaties uit te voeren.

Belgische militaire operaties staan reeds langer op een laag pitje, en de problemen om operaties te financieren zijn reeds enige tijd bekend. De nieuwe plannen van de Minister van Defensie kunnen onmogelijk jarenlange verwaarlozing ongedaan maken op enkele maanden tijd. Feit blijft echter dat de mogelijkheid om in te kunnen grijpen wanneer het nodig is momenteel streng beperkt is. Onder dergelijke omstandigheden kan defensie niet instaan voor de zelf bepaalde kerntaken, waaronder het evacueren van staatsburgers uit het buitenland valt…

Lees en beluister ook het gesprek met Defensieminister Vandeput m.b.t. Congo.