Er zijn jihadisten in Nederland die in eigen land strijd willen voeren. Dat kan betekenen dat ze hier ook een aanslag willen plegen. Geheime dienst AIVD concludeert dit in zijn jaarverslag over 2015.

''De oproepen van zowel Islamitische Staat (IS) als Al-Qaeda om in eigen land aanslagen te plegen, werken daarbij stimulerend.''

Er lopen onderzoeken naar acute dreigingen tegen en in Nederland. De dienst heeft geconstateerd dat er jihadisten in Nederland zijn die zoeken naar wapens.

''Het is niet altijd duidelijk met welk primair doel die wapens worden gezocht’’, schrijft de AIVD. ''Wapens in handen van jihadisten hoeven niet per se voor terroristische aanslagen worden gebruikt, maar gezien voorbeelden in onder andere Canada, de Verenigde Staten en Frankrijk, is de kans hierop wel reëel.''

Drie vormen

Volgens de AIVD zijn er drie vormen van dreiging. Syriëgangers die met gevechtservaring naar Nederland terugkeren, gefrustreerde jihadisten die worden tegengehouden als ze willen uitreizen naar strijdgebieden en extremisten die in Nederland zelf strijd willen voeren.

De grote instroom van asielzoekers krijgt bij het terrorisme-onderzoek van de inlichtingendienst extra aandacht. Dit om te kijken of die gevolgen heeft voor de Nederlandse veiligheid. De AIVD nam vorig jaar enkele meldingen onder de loep, maar zag geen aanwijzingen dat terroristische organisaties hier structureel misbruik van maakten.

Gestegen

In 2015 is het aantal omgekomen Nederlandse jihadisten fors gestegen. ''Waren het er tot eind 2014 ongeveer twintig, in het afgelopen jaar is dat aantal verdubbeld'', stelt de AIVD in zijn jaarverslag.

Tot eind vorig jaar vertrokken ongeveer 230 personen uit jihadistische motieven uit Nederland naar Syrië of Irak. Van hen waren er eind 2015 nog ongeveer 150 in die landen. Onder hen zijn bijna zeventig vrouwen.

Het merendeel heeft zich aangesloten bij Islamitische Staat (IS), een klein deel bij de terroristische organisatie Jabhat al-Nusra. Het aantal Nederlandse jihadisten in andere strijdgebieden ligt naar schatting niet boven de twintig, aldus de AIVD.

Kinderen

Minstens zeventig kinderen van Nederlandse ouders zijn er in Syrië en Irak. Een derde van hen is daar geboren.

''Deze kinderen groeien op te midden van oorlogsgeweld en worden van jongs af aan geïndoctrineerd in de jihadistische ideologie van haat tegen alles wat westers of anderszins 'onislamitisch' is'', stelt de inlichtingendienst vast. ''De aanslagen in Parijs hebben onder meer laten zien dat terugkeerders een bedreiging kunnen vormen. In Nederland bevonden zich eind 2015 een kleine veertig terugkeerders.''

Die waren doorgaans kort in Syrië. De AIVD: ''In vergelijking met deze teruggekeerden, kan van toekomstige terugkeerders een hogere dreiging uitgaan. Dat komt omdat zij beter getraind zijn en meer gevechtservaring hebben opgedaan.''

Cyberjihadisme

De AIVD waarschuwt dat jihadisten gerichter en effectiever zijn geworden op het gebied van cyberaanvallen. "Er lijkt sprake te zijn van een centraal orgaan dat hackersgroeperingen aanstuurt, die voorheen onafhankelijk opereerden."

De Nederlandse overheid heeft te maken met steeds meer digitale spionagepogingen. Ook bedrijven in onder meer de technologie-, energie- en gezondheidssector hebben hier steeds vaker last van. De AIVD zegt regelmatig bedrijven te informeren over digitale aanvallen of voorbereidingen daartoe.

Video: Het dreigingsniveau in Nederland

Het dreigingsniveau in Nederland

Zorgen

Plasterk maakt zich 'serieus zorgen' over de kwetsbaarheid van de Nederlandse samenleving voor terrorisme. Bij de presentatie van het jaarverslag verwees hij naar de recente aanslagen in Brussel, ''op nog geen 200 kilometer hier vandaan''.

Hij pleit daarom voor een snelle modernisering van de Wet op de Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten, die in aantocht is.

Directeur-Generaal Rob Bertholee van de AIVD erkent dat de veiligheidsdiensten verrast werden door de recente aanslagen in Parijs en Brussel, met een link naar Nederland. ''Ze verrassen ons doordat ze waarmaken wat wij denken dat zou kunnen gebeuren'', aldus Bertholee. Zijn dienst probeert daarom ''vooruit te rechercheren en te waarschuwen.''