Het erfpachtplan van de gemeente Amsterdam "deugt niet" en "veroorzaakt grote paniek", stelt de Nederlandse Vereniging van Erfpachters (NLVE).

Woningeigenaren kunnen de grond waarop hun huis staat kopen, maar er kan ook sprake zijn van erfpacht: een recht dat tussen eigendom en huur in zit. De erfpachter betaalt een vergoeding, de zogenoemde canon, aan de eigenaar. De erfpachter mag dan de grond en de daarop staande woning gebruiken alsof hij eigenaar is.

Een paar weken geleden presenteerde de Amsterdamse wethouder van grondzaken Eric van der Burg een nieuwe overstapregeling voor de 120.000 erfpachters. Zij hebben nu de optie om over te stappen op eeuwigdurende erfpacht, ofwel het afkopen van de erfpacht.

Mooi systeem

Peter Boelhouwer, hoogleraar Volkshuisvesting aan de TU Delft: "Erfpacht is een mooi systeem. Je kan er allerlei constructies mee maken waarbij je onderling afspraken maakt. Bijvoorbeeld het geven van korting aan starters kun je via erfpacht organiseren."

Maar de erfpachter kan ook aan het kortste eind trekken. "Je hebt afspraken waarbij netjes gebruik wordt gemaakt van een indexatie op basis van prijsontwikkeling. Dan weet je waar je aan toe bent. Maar er zijn ook systemen waar een canon op zit die na verloop van tijd afloopt, zoals deels in Amsterdam gebeurt. Dat is wel vervelend, want dan kan je plotseling met hoge uitgaven geconfronteerd worden."

Afkopen

Voor het afkopen van de erfpacht werd een online rekentool in het leven geroepen, waarmee je ziet wat de afkoopsom en de canon zijn als het tijdvak verstreken is. Handig, maar op de uitkomst van de berekening wordt niet enthousiast gereageerd.

"Heeft u de rekentool al ingevuld om te berekenen wat de overstap naar eeuwigdurende erfpacht u precies gaat kosten? Bent u ook zo geschrokken?" Dit staat in de oproep voor de manifestatie tegen het erfpachtplan van de gemeente Amsterdam. De manifestatie vindt aanstaande dinsdag plaats, onder leiding van de NLVE.

Otto Koppen, voorzitter NLVE en actieleider: "We zijn geschrokken van wat er uit die tool komt, het gaat om enorme bedragen."

Afkopen hoeft niet per se, je kan ook in het huidige stelsel blijven. "Maar dan weet je nu al dat als je aan de beurt bent voor de herziening, het wel eens heel duur zou kunnen worden."

Koppen: "Je hebt twee keuzes: je koopt het nu af, óf je loopt gewoon je tijdvak door, je betaalt je huidige canon, en dan weet je ook wat de nieuwe canon wordt bij het einde van het tijdvak. Dat is natuurlijk wel duidelijk, maar het is ook duidelijk dat het veel te veel is."

Fouten

Volgens Koppen zijn de kosten zo hoog, omdat de berekening niet klopt. "Er zitten grote fouten in de basis van het plan. Ik heb overlegd met diverse medewerkers van het grondbedrijf, en ik merk dat ze niet snappen waar ze mee bezig zijn. Dat is kwalijk. De wethouder neemt de fout over en vervolgens denkt iedereen dat het zo is."

Hij legt uit: "Vaak als je in Amsterdam een huis koopt, blijft de gemeente eigenaar van de grond en koop je in feite het erfpachtrecht. Dan woon je in een 'gemeentehuis': de grond en de stenen (het huis, red.), zijn van de gemeente Amsterdam."

Koppen: "Maar voor de berekening in het nieuwe afkoopsysteem bedeelt de gemeente nu de waarde van de stenen aan de erfpachter toe. Erfpachters krijgen op die manier iets toebedeeld wat niet van hen is. Want erfpachters hebben het eigendom over het erfpachtrecht en dat is veel groter en veel meer waard dan de stenen."

Rommeltje

Daar wordt volgens Koppen de grote fout gemaakt: "Dat erfpachters aan het einde van het tijdvak alleen nog maar de waarde van de stenen zouden hebben. Dat is volstrekt onjuist. Dat is de basis van het erfpachtrecht: als ze daar al verkeerd mee bezig zijn, dan wordt de uitwerking al helemaal een rommeltje."

De voorzitter hoopt twee dingen te bereiken met de manifestatie. "Ten eerste moet het plan van tafel. Ten tweede willen we graag met gemeente praten, zodat we kunnen uitleggen hoe de basis in elkaar steekt en hoe wij denken dat het wél zou moeten."