Beeld Brigham and Women's Hospital in Boston

Wereldwijd kampen zo'n 45 miljoen koppels met ongewenste kinderloosheid. Een vroege diagnose van onvruchtbaarheid van de man kan helpen tijdig over te stappen naar alternatieve conceptiemethoden. Mannen kunnen de gang naar de vruchtbaarheidskliniek als ongemakkelijk ervaren. Bovendien is het een gedoe: het spermamonster moet binnen een uur afgeleverd zijn bij de kliniek, of ter plekke worden geproduceerd.



De doe-het-zelfzaadtest is daarom een uitkomst, schrijven de onderzoekers uit Boston in het vakblad Science Translational Medicine. Zij ontwikkelden een goedkoop apparaatje dat je aan je smartphone kunt koppelen. Daarbij hoort een luchtpompje en een microchip. Met het pompje laad je wat sperma in de microchip, die je vervolgens weer in het apparaatje klikt. Via een app op de smartphone kun je vervolgens de uitslag opvragen. De hele procedure is net zo eenvoudig als een zwangerschapstest, schrijven de onderzoekers.

Om de gezondheid van sperma te garanderen, baseerden zij zich op de criteria van de Wereldgezondheidsorganisatie WHO. Deze schrijft voor dat het zaad ten minste 15 miljoen zaadcellen per milliliter moet bevatten, die ook nog eens beweeglijk genoeg moeten zijn. De onderzoekers testten hun apparaatje op 350 spermamonsters en wisten in 98 procent van de gevallen deze criteria goed te voorspellen.



Sjoerd Repping, hoogleraar en hoofd van de afdeling voortplantingsgeneeskunde in het AMC, ziet regelmatig dergelijke doe-het-zelfzaadtests verschijnen. Maar over hun toegevoegde waarde is hij niet razend enthousiast. 'Als je zaadkwaliteit buiten het WHO-criterium valt, ben je zeker niet meteen onvruchtbaar. Pas als je helemaal geen spermacellen hebt, is de kans op spontane zwangerschap nul. Het is mooi dat je nu in de beslotenheid van je woonkamer je sperma kunt testen, maar ik ben bang dat veel mannen straks onterecht denken dat ze helemaal onvruchtbaar zijn en dan overgaan op onnodige en kostbare ivf-behandelingen.'