Bij Buitenhof bleef ik hangen aan een gesprek over obesitas. Onder leiding van Paul Witteman discussieerden drie gasten. De eerste was Eric van den Burg, oud-wethouder van Amsterdam en voorzitter van de tafel Overgewicht. Voordat u een verkeerde associatie krijgt, vertel ik u dat het hier gaat om zo’n door de overheid ingestelde tafel, waaraan betrokken organisaties – in het kader van het Nationaal Preventieakkoord – praten over een maatschappelijk probleem. Naast de obesitastafel waren er ook tafels over roken en alcoholgebruik.

De tweede gast was Martijn Katan, emeritus-hoogleraar voedingsleer. Hij is bekend van tv en je zou hem de Peter R. de Vries van ons eten kunnen noemen. Volgens Wikipedia heeft Katan aangetoond ‘dat gekookte koffie (keteltjes of boerenkoffie) cholesterol verhogend werkt, maar filterkoffie niet’. Een big shot dus. De derde gast was Liesbeth van Rossum, internist en hoogleraar obesitas. Ik kende haar niet, maar ze deed me denken aan de kordate verpleegster, die één keer per jaar bij ons op school langskwam, alle kinderen op de weegschaal zette en de jongens in hun balletjes kneep om te ontdekken of zij misschien een breuk hadden.

Al snel begreep ik dat het Nederlandse volk gebukt gaat onder zwaarlijvigheid. De helft van de Nederlanders is te dik, wat komt door het nuttigen van ongezond voedsel, zoals frisdrank en fast food. De boosdoeners suiker en vlees zorgen voor hart- en andere kwalen. Aan de Buitenhoftafel was iedereen het met elkaar eens: te dik en daar moet iets aan worden gedaan.

Ik kneep nu één oog dicht om met mijn andere oog het gezelschap wat scherper te kunnen waarnemen. Paul Witteman leek me de magerheid zelve, niet iemand die je ’s avonds bij de Febo nog een kroketje ziet snaaien. Ook Van den Burg voldeed helemaal aan de normen van een slank en gezond lichaam, keurig gevangen in een strak pak. Hij straalde één brok optimisme uit. Professor Katijn zat erbij als de viefe oudere, die twee avonden in de week trefbal speelt met leeftijdgenoten. Op Liesbeth van Rossum viel evenmin iets af te dingen. Gezondheid spatte van haar af. Als je alleen al naar haar keek en luisterde, ging je van de weeromstuit veel bewegen. Wie wil zo’n prachtvrouw niet als internist?

Toen begon mij iets eigenaardigs op te vallen. Als de helft van de Nederlanders inderdaad te dik is, dan zou je dat toch op de een of ander manier moeten terugzien in de gasten en het publiek van Buitenhof. Ik tuurde langs het rijtje mensen, dat zittend in de achtergrond altijd het programma bijwoont. Nergens zelfs maar een glimp van obesitas te zien. De redactie had als tegengewicht op zijn minst Ton Elias kunnen uitnodigen. Die was er niet, maar wel zag ik Thierry Baudet, die al aan de beurt was geweest. Van zijn zwembadfoto’s weten wij dat Baudet iedere ons een gentleman is, geen grammetje overtollig vet. Voor hem geldt zeker niet de stelling: “Een conservatief is iemand, die te laf is om te vechten en te dik om hard weg te hollen”.

Ineens begon het mij te dagen. Het gesprek was helemaal geen debat en het probleem van het ongezonde voedsel komt voort uit een heel ander probleem. Bij Buitenhof zat de gezonde elite over de hoofden heen van de ongezonde onderklasse uit te leggen dat onderklasse heel anders moest gaan eten en leven. Dat deed bij mij de gedachte ontwaken dat het voedselprobleem in diepste wezen niets anders is dan een klassenprobleem. Gelukkig is Karl Marx dood, maar het idee van Verelendung in de kelders van de maatschappij is nog springlevend.

Het zal de hoger opgeleiden de reet roesten of het pakje sigaretten straks 10 euro kost. De hoger opgeleide rookt allang niet meer en als hij (of zij) nog wel rookt, kan hij dat tientje makkelijk betalen. De hoger opgeleide dineert lokaal-biologisch bij de Librije, of kookt thuis elektrisch met vegan-producten van de Eko-winkel. Die hoeft heus niet naar de kiloknaller of naar Burger King voor de vette hap. Daarbij moet je nog maar hopen dat de kiloknaller betaalbaar blijft voor mensen die straks moeite hebben met de aanschaf van een nieuw fornuis, omdat zij van het gas af moeten.

Aan de onderkant ga je jaren eerder dood dan aan de bovenkant. Dat is niet alleen een kwestie van geld voor gezond eten, maar ook een kwestie van verheffing. Die gedachte is echter mijlen ver weg in een tijd dat een politicus ervoor pleit volksmuziek te stimuleren ten koste van het Concertgebouworkest. Mijn voorspelling is: alleen nog een kwartje op benzine en de gele hesjes steken ook hier autobanden in de fik. Gelijk hebben ze.