Choć ceny prądu są zamrożone, prędzej czy później zapłacimy za niego więcej. Z początkiem 2020 roku czekają nas drastyczne podwyżki prądu. W ocenie ekspertów nie ominą one również odbiorców indywidualnych.

Niepewność co do sytuacji na rynku jest duża z uwagi na lawinowo rosnące ceny energii. Ustawa "prądowa" zamroziła ceny prądu dla odbiorców indywidualnych do końca 2019 roku, a dwu milionom małych i mikro przedsiębiorców oraz m.in. szpitalom i instytucjom samorządowym dała taką możliwość na podstawie złożonego oświadczenia. (termin ich składania przedłużono do 13 sierpnia). Dzięki temu – mimo wzrostu cen - odbiorcy płacą tyle, ile prąd kosztował 30 czerwca 2018 roku. Różnicę pomiędzy realną ceną energii a płaconą przez odbiorców ma rekompensować spółka dostarczająca prąd, a pieniądze na rekompensaty pochodzić mają z budżetu państwa. Problem polega na tym, że ceny energii rosną w zawrotnym tempie i rekompensaty przewidziane przez państwo są niewystarczające.

Z początkiem 2020 roku czekają nas drastyczne podwyżki prądu – w ocenie ekspertów nie ominą one również odbiorców indywidualnych

O ile w 2018 roku koszt wytworzenia 1 MWh wynosił dla dużego odbiorcy około 69 euro, to w 2023 roku będzie to już 78 euro

Rosnące ceny prądu przełożą się na wzrost kosztów transportu, a w konsekwencji na wzrost ceny towarów i usług

- Według szacunków w skali całego kraju zabraknie na dopłaty około dwóch miliardów złotych – wylicza Marcin Roszkowski, prezes Instytutu Jagiellońskiego. - Wysokość rekompensat jest więc źródłem obaw dla spółek, bo jeśli różnica okaże się duża, może to spowodować dla nich spore kłopoty.

Prezes podaje przykład jednej z prywatnych spółek, która wyliczyła, że powinna w tym roku otrzymać ze skarbu państwa 300 mln zł, a dostanie 180 mln zł. - Resztę będzie więc musiała pokryć z własnych środków – dodaje Roszkowski.

Droga emisja CO2

Innogy – największy sprzedawca energii w Warszawie, jedna z pięciu największych spółek energetycznych w Europie – na razie nie podaje żadnych wyliczeń. - Mamy czas do października na złożenie pisma w sprawie rekompensat – wyjaśnia Aleksandra Smyczyńska, rzecznik firmy. - Na razie nie chcę wyrokować, czy pieniędzy na ten cel wystarczy, czy też nie.

Marcin Roszkowski tłumaczy, że cała sytuacja jest wynikiem konsekwentnej – prowadzonej od 12 lat – polityki rządu, która wpędza nas w miks energetyczny oparty w głównej mierze na węglu. - Unijne regulacje nakładają na wytwórców energii elektrycznej obowiązek uiszczania opłat za emisję CO2, która wzrosła w ostatnim czasie z 5 do 28 euro za każdą tonę – informuje ekspert. - Tak długo, jak długo będziemy wytwarzali prąd ze znaczącym udziałem węgla, będziemy skazani na spore dopłaty.

Dodatkowo bardzo szybko wzrasta też cena węgla kamiennego na świecie – za tonę trzeba dziś zapłacić około 100 dolarów, podczas gdy jeszcze w 2016 roku wynosiła ona poniżej 50 dolarów za tonę.

Zamrożenie cen tylko odsuwa problem w czasie

Wzrost cen europejskich uprawnień do emisji gazów cieplarnianych przekłada się oczywiście na wzrost kosztów wytwarzania i w konsekwencji na cenę energii elektrycznej. Samo zamrożenie cen problemu więc nie rozwiąże. Wręcz przeciwnie – jak wynika z "Raportu z monitorowania bieżącej sytuacji gospodarczej w sektorach", który powstał pod kierunkiem prof. Jerzego Hausnera – efektem takiej polityki rządu mogą być kłopoty tak spółek energetycznych, jak i działających w Polsce firm.

Od początku 2020 roku wszyscy – także odbiorcy indywidualni muszą się bowiem liczyć z drastycznymi podwyżkami cen prądu.

- Jednym z problemów, który wymaga pilnego rozwiązania, jest kwestia sposobu kształtowania cen energii elektrycznej i innych skojarzonych z nią form energii – apeluje w raporcie profesor. - Pogorszenie wyników spółek energetycznych wynika m.in. z administracyjnego blokowania wzrostu cen energii i autonomicznego dostosowywania się ich poziomu do warunków rynkowych. Na dłuższą metę nie da się ceny energii utrzymać na obecnym poziomie. Grozi nam jej skokowy wzrost – dodaje.

Zwraca przy tym uwagę na fakt, że przedsiębiorstwa, działając w coraz trudniejszych warunkach, mogą mieć problem z dostosowaniem się do takiego skokowego wzrostu. Z pewnością byłoby to łatwiejsze „w sytuacji płynnego i rynkowego kształtowania się cen”.

Podwyżki cen dotkną każdego

Na problem zwrócił też uwagę Instytut Energii Odnawialnej – w jego ocenie w 2020 roku nie będzie już możliwości uniknięcia wysokiego wzrostu cen - przynajmniej dla firm, w szczególności dla MŚP i samorządów. - Dalszy wzrost kosztów i cen energii (perspektywa 2-3 lat) będzie musiał być rozłożony na wszystkich odbiorców energii, w tym na gospodarstwa domowe, ale także na przemysł, rolników, spółki użyteczności publicznej i dodatkowo pociągnie za sobą wzrost cen żywności i usług dla ludności – czytamy w raporcie instytutu.

Podkreśla on też, że w 2018 roku konkurencyjność polskiego przemysłu na tle naszych sąsiadów znacząco się pogorszyła. W Polsce w lipcu 2018 roku koszt 1 MWh wynosił dla dużego odbiorcy około 69 euro, w Czechach 57 euro, zaś w Niemczech przy uwzględnieniu rekompensaty tylko 38 euro. - W dalszej perspektywie, tj. w 2023 r., można oczekiwać dalszego wzrostu – do poziomu 78 euro w Polsce (w tym powyżej 65 euro/270 zł za 1 MWh na rynku hurtowym), 68 euro w Czechach i 48 euro w Niemczech – prognozują eksperci instytutu. - Ze względu na zużycie energii elektrycznej niezbędnej do wytworzenia finalnych produktów aktualnie obserwowane wzrosty cen energii będą najsilniej odczuwalne w sektorze chemicznym (Grupa Azoty, Orlen, Lotos, Ciech itp.), hutniczym tak w hutnictwie stali, jak i hutach szkła, przemyśle elektromaszynowym, w tym przy produkcji środków transportu, cementowniach oraz w górnictwie, co dodatkowo napędza koszty wytwarzania energii elektrycznej.

To, co dotkliwe uderzy po kieszeni zwykłego Kowalskiego (oprócz rachunków za prąd) to fakt, że dużo więcej będzie on musiał także zapłacić za towary. Z powodu wzrostu cen energii droższy będzie zarówno transport pasażerski, ale przede wszystkim transport towarowy, który znajdzie przełożenie w kosztach innych producentów, wpływając na pogorszenie konkurencyjności naszej gospodarki oraz pogorszenie wskaźników inflacyjnych.

Giełda lustrem kondycji branży

Kłopoty branży energetycznej już znajdują odzwierciedlenie w notowaniach giełdowych. Od stycznia 2017 roku do początku kwietnia 2019 indeks WIG Energia – który uwzględnia kluczowe podmioty zajmujące się wytwarzaniem, dystrybucją i sprzedażą energii elektrycznej (PGE, Tauron, Enea, Energa, CEZ, EC Będzin, Polenergia, ZEPAK, ZEW Kogeneracja) - stracił na wartości ok. 10 procent, natomiast od stycznia 2018 do początku kwietnia 2019 – ok. 27 procent. Dla porównania, w analogicznym okresie (tj. styczeń 2018-kwiecień 2019), wycena indeksu WIG zmniejszyła się o ok. 6 procent.

Jest to efekt utraty wartości poszczególnych spółek - od stycznia 2018 roku do początku kwietnia 2019 roku, straciły one odpowiednio: Tauron – 40 procent, Energa – 35 procent, Enea – 30 procent, PGE – 22 procent.