Sinds de eeuwwisseling is de Middelste Bonte Specht met een sterke opmars bezig in Nederland. Waar de opmars tot 2010 beperkt bleef tot het oosten van het land, heeft de Middelste Bonte Specht sinds datzelfde jaar zijn weg weten te vinden naar Friesland.

Zuidoost-Friesland

Dat de Middelste Bonte Specht vooral de bossen van Zuidoost-Friesland uit heeft gezocht als zijn verblijfplaats is geen verassing. Het eerste gedocumenteerde Friese geval was daarentegen wel een verrassing. Dit betrof namelijk een adult mannetje welke werd waargenomen op Ameland in september 2010. Een kleine maand was deze vogel ter plaatse, waarna er zover noordelijk niet meer waarnemingen zijn geweest. Extra opvallend was deze waarneming, omdat deze specht niet bekend staat om zijn trekgedrag.

Vanaf datzelfde jaar zijn er terugkerende waarnemingen uit de bossen van omgeving Bakkeveen, Beetsterzwaag en Oranjewoud. Dat de Middelste Bonte Specht veel waarde hecht aan deze oude eikenbossen in Zuidoost-Friesland blijkt wel uit het feit dat er over verschillende jaren meerdere waarnemingen zijn gedaan uit deze gebieden.

Het eerste Friese territorium werd echter pas vastgesteld in 2014 ten zuiden van Drachten. Daarna zijn er tot 2017 minimaal acht territoria vastgesteld, waar de landelijke populatieschatting in 2016 ligt tussen 825-950 territoria. Tot op heden kan er nog niet met zekerheid worden vastgesteld of er al een succesvol broedgeval heeft plaats gevonden in Friesland. Met de huidige toenemende landelijke trend kan een succesvol broedgeval niet lang meer op zich laten wachten.

Onderstaand overzicht (figuur 1) geeft inzicht in de aantalsontwikkelingen van de Middelste Bonte Specht in Friesland vanaf de eerste waarneming in 2010. De territoria zijn gebaseerd op waarnemingen van actieve Middelste Bonte Spechten binnen de datumgrenzen van het BMP.

Figuur 1: Aantalsontwikkeling van de Middelste Bonte Specht in Friesland.

Bossen

Dat de Middelste Bonte Specht zijn plek heeft gevonden in Zuidoost-Friesland komt niet helemaal als een verrassing. De bosgebieden van Zuidoost-Friesland liggen op zandgrond, welke vanuit Drenthe uitstrekken tot Drachten aan toe. De Eiken en Beuken die hier al jaren groeien zijn vitaal en zijn vele jaren oud. De ouderdom van de bossen heeft er voor gezorgd dat de (broed)vogel samenstelling in de bossen afgelopen jaren sterk is veranderd.

Mede door het ouder worden van de eiken en beuken bossen, zijn deze gebieden door de jaren heen steeds attractiever geworden voor veel spechten soorten. Met name de oude eiken, zeer geliefd bij de Middelste Bonte Specht, trekken een grote variëteit aan soorten aan.

Toekomst

Dat de Middelste Bonte Specht een toekomst heeft in Friesland lijkt slechts een kwestie van tijd. Op het moment van schrijven zijn er vanaf twee locaties al weer meldingen gekomen van roepende mannetjes, vanaf één locatie zijn zowel een mannetje als vrouwtje waargenomen. Het wachten is op het eerste Friese broedgeval. Dit wordt ongetwijfeld vervolgd.