Liesbeth Noordegraaf kiest een andere benadering. Zij schreef mee aan een essay van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving dat vandaag wordt gepubliceerd. Laat jongeren geen maatschappelijk probleem oplossen, betoogt zij.

Hoezo denkt u dat twintigers die mentale druk voelen dat vooral zelf moeten oplossen?

“Dat was een terugkerend thema tijdens de expertmeetings die wij als raad eerder organiseerden, met bijvoorbeeld psychologen. Ook hoorden wij het in interviews met jongeren zelf. Op de universiteit waar ik werk, zie ik het terug: als studenten problemen hebben, vragen zij individuele raad.

“Dat is goed natuurlijk, maar los je daar het grotere probleem mee op? Je kunt je ook afvragen: is er iets in het onderwijssysteem waardoor zij mentale druk ervaren? Als raad bestaan wij om dit soort ontwikkelingen in samenlevingsperspectief te bekijken.”

Beeld Illustratie Idris van Heffen

U concludeert dat er sprake is van een ‘maatschappelijke mismatch’. Wat houdt dat in?

“Iedereen zit anders in elkaar, maar om te slagen in de maatschappij moet iedereen aan dezelfde maatstaven voldoen. Daar zit de mismatch, want niet iedereen slaagt daarin. Ligt dat aan de mensen zelf of moeten we die maatstaven misschien aanpassen? Dat is geen eenvoudig vraagstuk, dat snap ik, maar ook moeilijke zaken zijn de moeite om over na te denken.”

Maatschappelijke maatstaven zijn ongrijpbaar. Hoe pas je die aan?

“Ieder bedrijf heeft bijvoorbeeld ongeschreven regels over hoe bereikbaar je moet zijn buiten werktijd. In Frankrijk is er een wettelijk recht dat er niet meer gemaild wordt buiten werktijd. Dan hebben werknemers niet het idee: ik schiet tekort, ik moet daarmee bezig zijn. Dat recht heeft een belangrijke symboolfunctie, en daarmee pas je een maatschappelijke maatstaf aan.

“Zelf werk ik in het onderwijs. Kijk bijvoorbeeld eens naar hoe studenten worden afgerekend. Het gaat er vooral om dat ze in korte tijd door hun studie heen gaan omdat dat financieel gunstig is. Dat creëert een maatstaf. Of een student een goede studietijd heeft of niet, is van ondergeschikt belang. Volgens mij moeten we meer kwalitatieve maatstaven ontwikkelen in plaats van dit soort kwantitatieve. Toets opleidingen bijvoorbeeld niet op alleen studeerbaarheid, maar ook op hoe zij werken aan weerbaarheid van studenten. Zij leren nu met een verkeerd soort druk omgaan, want zij hebben maar een of twee vakken per periode, terwijl zij in hun werk straks wel acht dingen naast elkaar doen.”

Beeld Illustratie Idris van Heffen

Is dat niet van alle tijden? Berichten over opgebrande twintigers zijn ook al terug te vinden in kranten uit de jaren vijftig.

“Ja, helemaal mee eens, dat is zeker waar. Maar dat dit toen ook al aan de orde was, toont voor mij juist aan dat wij er als welvarende samenleving steeds maar niet in slagen om jongvolwassenen de ruimte te geven om te zoeken en ze daar goed in begeleiden.

“Ik zeg ook niet dat ze vier jaar lang moeten freewheelen, maar wat meer ruimte om jezelf te ontwikkelen mag wel…”

Maar vroeger konden studenten toch veel meer freewheelen? Nu raakt een deel opgebrand en hebben zij volgens de raad last van ‘knellende verwachtingen’.

“Ja dat klopt. Maar waar het freewheelen van vroeger te vrijblijvend was – want wat deden onderwijsinstituten als studenten jarenlang niets deden? – is er nu voor studenten juist te weinig ruimte om dingen uit te proberen.

“In beide gevallen geldt dat de boodschap in feite is: zoek het maar lekker zelf uit.”

Beeld Illustratie Idris van Heffen

Lees ook:

Vrouw en jonger dan 36? Pas op voor een burn-out

Mannen en vrouwen onder de 36 jaar lopen het meeste risico op een burn-out. Een vast dienstverband helpt.