Przyszedł czas na trzecie już głosowanie na Biologiczną Bzdurę Roku, tym razem za rok 2018. Biologiczna Bzdura Roku to plebiscyt na najbardziej absurdalną wypowiedź osoby publicznej lub w imieniu instytucji, stowarzyszenia czy firmy, z zakresu szerzej pojętych nauk przyrodniczych, takich jak biologia, chemia, biofizyka, rolnictwo, dietetyka, medycyna czy nawet niektóre dziedziny psychologii. Jej celem jest piętnowanie u znanych ludzi wypowiadania się na tematy, o których najwyraźniej nie mają najmniejszego pojęcia – chodzi o krytykę podejścia pt. „Nie wiem, to się wypowiem” – i popularyzowanie nauki. Poniżej przedstawiam dziesięć nominacji wraz z sylwetkami nominatów. Kolejność w artykule i stronie do głosowania jest przypadkowa. Głosowanie potrwa do 13 stycznia.











Joanna Koroniewska-Dowbor

Joanna Koroniewska-Dowbor jest aktorką znaną z serialu M jak Miłość oraz z tzw. bycia celebrytką. W swoich mediach społecznościowych ostro krytykowała w bieżącym roku gluten. A ten, jak wskazują badania, prawdopodobnie może korzystnie wpływać na mikrobiom przewodu pokarmowego i unikanie go ma sens tylko u osób ze specyficznymi chorobami, takimi jak celiakia. Tymczasem Joanna Koroniewska-Dowbor chcąc nastraszyć swoich instagramowych odbiorców glutenem stwierdziła, że „Kiedyś gluten miał naście chromosomów, a dziś ponad 50”. Wypowiedź ta została nominowana do Biologicznej Bzdury Roku 2018, ponieważ gluten nie ma w ogóle chromosomów – to zespół dwóch białek, podczas gdy chromosomy posiadają organizmy, a nie m.in. białka, tłuszcze czy węglowodany. Gdyby pójść tokiem rozumowania aktorki równie dobrze moglibyśmy stwierdzić, że cholesterol, sacharoza (cukier kuchenny), czy hemoglobina mają chromosomy, a to oczywiście bzdura. Źródło wypowiedzi Joanny Koroniewskiej-Dowbor znajduje się tutaj , natomiast więcej do poczytania na temat chromosomów i glutenu jest tutaj (chromosomy) i tutaj (gluten).









Andrzej Jacek Piotrowski

Andrzej Jacek Piotrowski do niedawna był wysokim urzędnikiem państwowym. Gdy wypowiedział nominowane do Biologicznej Bzdury Roku 2018 zdanie, pełnił funkcję wiceministra energii w rządzie PiS. Jego absurdalne słowa padły podczas konferencji o polityce surowcowej państwa w Toruniu 22 lutego. Najpierw donosił o nich portal Energetyka24 , a później całość przemówienia została zamieszczona na Youtube ( tutaj , Andrzej Jacek Piotrowski swą naukową bzdurę uzewnętrznia w 47 minucie). Były już wiceminister energii powiedział wówczas, że „Białko to jest węgiel, w związku z tym jeżeli mówimy o dekarbonizacji to tak jakbyśmy powiedzieli o wyeliminowaniu człowieka”. W czym tkwi problem? Otóż białka owszem, zbudowane są w znacznej mierze z atomów węgla, ale powiedzenie, że białko to węgiel, to tak jakby powiedzieć, że sól kuchenna to chlor (a białka i tak są znacznie bardziej skomplikowane). Dodatkowo, zdanie to zostało wypowiedziane w odniesieniu do energetyki węglowej i dekarbonizowania sektora energetycznego w Polsce w związku z globalnym ociepleniem , a kontekst ten czyni wypowiedź Andrzeja Jacka Piotrowskiego jeszcze bardziej absurdalną.







Jerzy Zięba



Jerzy Zięba (o którym więcej można przeczytać tutaj ) to znany wszystkim biznesmen będący twarzą parafarmaceutycznej marki Visanto, pod szyldem której można znaleźć przeróżne specyfiki na najrozmaitsze dolegliwości. Oczywiście wszystko to (w wysokich cenach) w formie suplementów diety, a nie leków – produkty te nie mają ani potwierdzonej skuteczności ani nawet zweryfikowanego składu. Oprócz tego Jerzy Zięba działa jako antyszczepionkowy celebryta. Podczas swoich wykładów, za których wysłuchanie zwykle trzeba sporo zapłacić (nawet do ponad 5 tysięcy złotych), Jerzy Zięba m.in. odradza osobom z chorobami układu sercowo-naczyniowego konsultacje lekarskie z kardiologiem, a osoby z nowotworami zniechęca do leczenia onkologicznego. Choć Jerzy Zięba nie ma wykształcenia związanego z naukami o zdrowiu (jest inżynierem po AGH) to gdy nazywany jest doktorem czy biochemikiem wcale temu nie zaprzecza – często udaje, że jego kompetencje są znacznie wyższe, niż w rzeczywistości. Do Biologicznej Bzdury Roku 2018 został nominowany za wypowiedź „Mam nadzieję, że polskie dzieci będą masowo chorować na odrę, dlatego że będą wtedy zdrowsze!”, której fałszu nie trzeba nawet wyjaśniać – zachorowanie na odrę nie czyni ludzi zdrowszymi, niesie za to szereg powikłań zdrowotnych. Nominowaną wypowiedź można wysłuchać np. tu







Piotr Strzembosz

Znanym mazowieckim politykiem jest Piotr Strzembosz, reprezentujący ugrupowanie „Prawica Rzeczypospolitej”, z ramienia którego był także radnym w sejmiku mazowieckim. Od czasu do czasu można usłyszeć go w mainstreamowych mediach. Na co dzień swoje myśli publikuje na Twitterze i to tam padły słowa, za które dostał nominację do Biologicznej Bzdury Roku 2018. Najpierw w swoim poście z sierpnia Piotr Strzembosz stwierdził, że „Człowiek ssie mleko matki, ale ssakiem nie jest”, po czym w dalszej części dyskusji dodał, że „Nie każdy ssak jest zwierzęciem”. Oba zdania są nieprawdziwe – człowiek należy do gromady ssaków, rzędu ssaków naczelnych, małp właściwych i nadrodziny małp człekokształtnych, a każdy ssak jest zwierzęciem. Wszystkie organizmy zaliczane do gromady ssaków należą do królestwa zwierząt. Oczywiście w rozumieniu etycznym człowiek jako zwierzę ma swoją szczególną pozycję, ale gdy Piotr Strzembosz pisał o ssakach, ssaniu mleka matki i zwierzętach, jednoznacznie mówił o kontekście biologicznym. Za podobną wypowiedź nominowany do Biologicznej Bzdury Roku 2017 był Polski Związek Łowiecki (więcej tutaj ).







Janusz Piechociński

Kto nie słyszał o Januszu Piechocińskim? Był szefem Polskiego Stronnictwa Ludowego, wicepremierem Polski i ministrem gospodarki w rządzie PO-PSL. Bywa bardzo aktywny na Twitterze i również właśnie tam został przyłapany na nominowanej do Biologicznej Bzdury Roku 2018 wypowiedzi. „Ekstrakt z czarnej porzeczki pozwala spalić tyle samo tłuszczu co regularne ćwiczenia, wykonywanie przez cztery tygodnie” – napisał w maju były wicepremier, za co otrzymał nominację w plebiscycie. Dlaczego jest to bzdurą? Produkty spożywcze nie spalają tłuszczu, co najwyżej mogą pomagać w zachodzeniu procesu lipolizy, np. zwiększać jego nasilenie, tempo, liczbę miejsc gdzie się odbywa itd. Poza tym absurdalne jest porównanie do czterech tygodni ćwiczeń bez podania o jaki ekstrakt i w jakich dawkach chodzi, a także o jakich ćwiczeniach, jak długo i często wykonywanych mowa. Nawet więc gdyby istniały jakieś mocne badania wspierające tezę, że ekstrakt z czarnej porzeczki wspomaga odchudzanie, to zdanie wypowiedziane przez Janusza Piechocińskiego wcale nie brzmiałoby mniej niepoprawnie.







Dorota Czajkowska-Majewska

zdobyła statuetkę Alternatywnej Zięby w roku 2017. Jest profesorem i neurobiologiem, choć niezbyt poważnie traktowanym. Czym w tym roku zabłysnęła prof. Dorota Czajkowska-Majewska? Podczas niezwykle felernego dla polskiej reprezentacji Mundialu 2018 antyszczepionkowa profesor

Dorota Czajkowska-Majewska to zwyciężczyni zeszłorocznej Biologicznej Bzdury Roku (wygrała nawet z Anną Lewandowską, która stwierdziła, że smalec to źródło białka). Jej wypowiedź o szczepionkach zamieniających w cyborgistatuetkę Alternatywnej Zięby w roku 2017. Jest profesorem i neurobiologiem, choć niezbyt poważnie traktowanym. Czym w tym roku zabłysnęła prof. Dorota Czajkowska-Majewska? Podczas niezwykle felernego dla polskiej reprezentacji Mundialu 2018 antyszczepionkowa profesor stwierdziła na „fejkogennym” portalu Wolna Polska, że szczepionki biologicznie okaleczyły naszych piłkarzy, przez co ponieśli porażkę. Nieprawdą jest natomiast, że szczepionki jakkolwiek okaleczają. Bardzo rzadko zdarzają się niepożądane odczyny poszczepienne, które i tak na ogół są niegroźne. Ryzyko zachorowania jest zdecydowanie wyższe i groźniejsze, niż ryzyko pojawienia się ewentualnego niepożądanego odczynu poszczepiennego. O udowodnionym fałszerstwie łączącym szczepienia z autyzmem napisałem szerzej tutaj







Janusz Korwin-Mikke

tutaj ( zdjętym po ogłoszeniu nominacji), Janusz Korwin-Mikke powiedział, że „Dziecko wychowywane przez agresywną matkę wyrasta często na homoseksualistę, bo boi się kobiet”. Pogląd ten głosi podobno już od lat. Jest on jednak zdecydowanie nieprawdziwy. Orientacja seksualna ustala się w znacznym stopniu jeszcze w okresie prenatalnym (przed narodzinami) i na poziomie genetycznym oraz immunogenetycznym, co szczegółowo opisywałem tu i

Chociaż o antynaukowych wypowiedziach Janusza Korwin-Mikkego było w tym roku głośno zwłaszcza w kontekście smogu i globalnego ocieplenia, to nie zabrakło także absurdalnych słów na inne naukowe tematy. Na jednym z wieców politycznych, uwiecznionym i opublikowanymzdjętym po ogłoszeniu nominacji), Janusz Korwin-Mikke powiedział, że „Dziecko wychowywane przez agresywną matkę wyrasta często na homoseksualistę, bo boi się kobiet”. Pogląd ten głosi podobno już od lat. Jest on jednak zdecydowanie nieprawdziwy. Orientacja seksualna ustala się w znacznym stopniu jeszcze w okresie prenatalnym (przed narodzinami) i na poziomie genetycznym oraz immunogenetycznym, co szczegółowo opisywałem tu tu . Agresja rodziców nie ma wpływu na orientację seksualną, a już na pewno nie na podstawie opisanego przez Janusza Korwin-Mikkego mechanizmu o strachu przed kobietami.







Jakub Mauricz

firmie udało się cofnąć Jakub Mauricz to dietetyk-trener i branżowy celebryta, który ukończył niepełne (licencjackie) studia z dietetyki. Choć najwyraźniej ma zmysł do biznesu, to niestety do rzetelnego przedstawiania wiedzy już niekoniecznie – chwaląc się w tym roku, że w jegofirmie udało się cofnąć autyzm u pięcioletniego chłopca stwierdził , że „Autyzm jest chorobą metaboliczną!” i abstrahując już od tego, czy faktycznie udało się pomóc dziecku, to naukową bzdurą jest mówienie o autyzmie jako o chorobie i tym bardziej metabolicznej. Autyzm jest zaburzeniem rozwoju, nie można mówić o nim jako o chorobie. Jego przyczyny natomiast są w znacznym stopniu uwarunkowane genetycznie. Choć nie wiadomo w jaki sposób Jakub Mauricz „wyleczył” chłopca z autyzmu, to warto dodać, że modne suplementy diety nie wspomagają procesu rehabilitacji.







Dorota Arciszewska-Mielewczyk

stwierdzając, że Morze Bałtyckie nie jest naturalnym środowiskiem dla tych zwierząt, za co otrzymała nominację do Biologicznej Bzdury Roku 2018, ponieważ foki zamieszkują Bałtyk od 9-11 tysięcy lat i jest on dla nich, a zwłaszcza dla najczęściej występujących fok szarych, naturalnym środowiskiem (więcej na ten temat napisałem w Popularną trójmiejską działaczką PiS jest Dorota Arciszewska-Mielewczyk, obecnie zasiadająca w sejmie jako poseł. Ogólnopolską sławę udało jej się zdobyć w tym roku dzięki wypowiedziom na temat fok zamieszkujących Bałtyk. Wiosną i latem mieliśmy bowiem alarm – znajdowano zwłoki fok (i morświnów) ze śladami wskazującymi na celowe działanie człowieka (np. rozcięty brzuch czy cegła przywiązana do szyi). Głównymi podejrzanymi byli rybacy, zwłaszcza że niektórzy z nich sami deklarowali, że foki należy tępić – z ich perspektywy są szkodnikami. Choć reprezentowali jedynie część środowiska rybackiego – dla wielu rybaków foki to wspaniałe, warte ochrony stworzenia – to za tą właśnie grupą wstawiła się posłanka Dorota Arciszewska-Mielewczyk, że Morze Bałtyckie nie jest naturalnym środowiskiem dla tych zwierząt, za co otrzymała nominację do Biologicznej Bzdury Roku 2018, ponieważ foki zamieszkują Bałtyk od 9-11 tysięcy lat i jest on dla nich, a zwłaszcza dla najczęściej występujących fok szarych, naturalnym środowiskiem (więcej na ten temat napisałem w tym artykule).









Sante

były biofotony w żywności, nadające jej szczególne cechy. W rzeczywistości biofotony to fotony emitowane przez organizmy żywe i nie mogą znaleźć się w martwym, przetworzonym jedzeniu (ich opis uzupełniony jest na stronie Sante zdjęciem płatków śniadaniowych). Fotony i tak nie mają masy i nie są pobierane przez nasz układ pokarmowy (więcej o Sante to duża, polska firma. Znana głównie z wegańskich produktów spożywczych i tzw. „zdrowej żywności”. W tym roku udało jej się wywołać skandal . Po tym, jak napisałem na blogu, że strukturyzowana woda nie istnieje ( tutaj ), a jej zalety opisywane na stronie Sante są fałszywe, spożywcza marka zagroziła mi procesem sądowym o naruszenie dobra firmy, jeśli nie usunę mojego krytycznego artykułu (który, warto dodać, był też wzbogacony o komentarze ekspertów z fizyki, chemii, biologii, medycyny, dietetyki czy farmacji). Tekstu nie usunąłem, a po nagłośnieniu groźby Sante wycofało się. Jednak lawina ruszyła. Okazało się, że na stronie Sante opublikowano znacznie więcej naukowych bzdur, niż tylko te o nieistniejącej strukturyzowanej wodzie i jej rzekomych prozdrowotnych właściwościach. Jedną z nichbiofotony w żywności, nadające jej szczególne cechy. W rzeczywistości biofotony to fotony emitowane przez organizmy żywe i nie mogą znaleźć się w martwym, przetworzonym jedzeniu (ich opis uzupełniony jest na stronie Sante zdjęciem płatków śniadaniowych). Fotony i tak nie mają masy i nie są pobierane przez nasz układ pokarmowy (więcej o biofotonach napisałem tutaj).















Prowadzenie bloga naukowego wymaga ponoszenia kosztów. Merytoryczne przygotowanie do napisania artykułu to często godziny czytania podręczników i publikacji. Zdecydowałem się więc stworzyć profil na Patronite , gdzie w prosty sposób można ustawić comiesięczne wpłaty na rozwój bloga. Dzięki temu może on funkcjonować i będzie lepiej się rozwijać. Pięć lub dziesięć złotych miesięcznie nie jest dla jednej osoby dużą kwotą, ale przy wsparciu wielu osób staje się realnym, finansowym patronatem bloga, dzięki któremu mogę poświęcać więcej czasu na pisanie artykułów.



