Volgens energieleverancier Lampiris had een combinatie van factoren dinsdagmiddag tot een stroomtekort kunnen leiden. Netbeheerder Elia bevestigt dat het deze ochtend de zogenaamde tertiaire reserves moest aanspreken om de krapte op te vangen, maar van een dreigend stroomtekort is volgens het bedrijf geen sprake. Ook Electrabel heeft het over een 'uitzonderlijke situatie, maar geen schaarste'.

Dinsdagochtend maakte Lampiris bekend dat het overwoog om tussen 14.00 en 15.00 uur een sms te sturen naar zijn klanten met de oproep om minder elektriciteit te verbruiken. De leverancier verwachtte door een combinatie van weinig zon en wind, het uitvallen van kerncentrale Tihange 1 en werken op het net een tweede 'moeilijk moment', na een eerste op disndagochtend. ‘De sms staat klaar, maar we hebben hem nog niet verstuurd’, zei ceo Tom Van de Cruys.

Elektriciteitsnetbeheerder Elia moest dinsdagochtend immers de R3DP-reserves (generatoren, zoals dieselmotoren bij bedrijven, red.) activeren om 413 megawatt extra vermogen op te wekken. ‘Er moet maar één bijkomend iets gebeuren, een geval van Murphy, en het afschakelplan moet in werking worden gesteld’, panikeerde Van de Cruys, en in dat geval was volgens hem een activering van het afschakelplan niet ondenkbaar. Maar Elia suste al snel de gemoederen.

Situatie op het net onder controle, geen reden tot ongerustheid, nog reserves beschikbaar #spanningophetnet #bevoorradingszekerheid — Elia (@eliacorporate) September 22, 2015

40 procent van de reserves

De netbeheerder erkende de krapte op de elektriciteitsmarkt, maar stelde dat alles onder controle was. De maatregel van Elia was wel degelijk 'ongebruikelijk', maar in een reactie aan onze redactie wees de netbeheerder erop dat ze maar 40 procent van hun reserves moesten aanspreken. 'Bij een dreigend tekort zijn er eerst nog heel wat andere mogelijkheden om extra stoom te vinden', alvorens sprake kan zijn van het afschakelplan. Die overige 60 procent bestaat bijvoorbeeld uit de zogenaamde onderbreekbare contracten met bedrijven. In dat geval worden deze grote afnemers van elektriciteit, mits een schadevergoeding, even zonder stroom gezet om het tekort elders op te vangen.

Naast die klassieke reserve heeft Elia ook nog een strategische reserve. Die strategische reserve is aangelegd ten tijde van de discussies over mogelijke blackouts en bestaat onder meer uit centrales die stilliggen, maar snel zouden kunnen heropstarten. Dinsdagmiddag liet Elia evenwel weten dat er men niet langer van de oorspronkelijke reserves gebruik moest maken.

Uitzonderlijk

Ook de woordvoerster van Electrabel, de grootste speler op de Belgische energiemarkt, bevestigde dat het bedrijf dinsdag alle middelen had ingezet om de elektriciteitsnoden van de klanten te dekken. 'De situatie op de markt was inderdaad eerder uitzonderlijk. Maar er was, wat onze portefeuille betreft, geen sprake van schaarste', luidt het.

'Alle beschikbare centrales functioneren. Alle middelen zijn ingezet', aldus de woordvoerster. 'Dat is het voordeel van ons gediversifieerd lokaal productiepark.' Eén van de middelen die Electrabel heeft ingezet, zijn de contracten met grote industriële afnemers. Die hebben, tegen betaling, hun verbruik aangepast en dus minder stroom verbruikt.

Recordprijzen op stroombeurs

Volgens SP.A-Kamerlid Johan Vande Lanotte is de hele heisa een 'louter commerciële zet van Lampiris. Door een stroomtekort te verzinnen proberen ze klanten minder te laten verbruiken en moeten ze zo minder uitgeven’, argumenteert hij.

Lampiris is niet te spreken over die beschuldigingen van Vande Lanott, en wijst op de recordprijzen die op stroombeurs Belpex worden betaald voor elektriciteit, tien maal zoveel als anders. Bovendien heeft Elia 'zelf toegegeven' dat er problemen waren.

Volgens Elia ligt het probleem vooral bij het tekort momenteel aan hernieuwbare energie, met name wind en zon, en minder aan het stil liggen van Tihange I. Vorige week lag Tihange I immers ook stil.