De uitspraken van Van Dissel roepen veel vragen op. Bouwen mensen met milde klachten dan geen immuniteit op? Komen ze er bij een eventueel tweede besmetting net zo goed vanaf, of kunnen ze dan wél ernstig ziek worden? En wat betekent dit voor de verspreiding van het coronavirus?

Onzekerheid over groepsimmuniteit

"Dit betekent meteen al dat het straks dus complex wordt om te beoordelen of iemand die alleen milde klachten heeft gehad, ook immuniteit heeft opgebouwd", zei Van Dissel daar tijdens de briefing over. Naderhand antwoordde hij op persvragen dat het nog onduidelijk is of mensen opnieuw ziek kunnen worden en anderen kunnen besmetten.

"Ik denk dat het te vroeg is voor keiharde conclusies, maar dit is natuurlijk niet wat we willen horen", reageert Marjolein van Egmond, hoogleraar immunologie aan het Amsterdam UMC. "De hoop was dat iedereen die met het virus in contact komt grote hoeveelheden antistoffen aanmaakt, daardoor immuun wordt en op die manier bijdraagt aan de groepsimmuniteit. Over de opbouw van die groepsimmuniteit ontstaat nu meer onzekerheid."

"De standaardmethode om vast te stellen of iemand immuun is, is antistoffen meten", vervolgt Van Egmond. "Die antistoffen worden aangemaakt door het zogeheten aangeleerde afweersysteem. Dat is het deel van het immuunsysteem dat continu bijleert en bijvoorbeeld ook antistoffen aanmaakt nadat je een vaccin hebt gekregen."

Aangeleerd vs. aangeboren afweersysteem

Maar antistoffen vertellen niet het hele verhaal. Naast het aangeleerde immuunsysteem - dat informatie opneemt over elke ziekteverwekker waarmee iemand in aanraking komt - heeft iedereen een aangeboren immuunsysteem. "Dat systeem bestaat uit allerlei soorten cellen die niets bijleren en altijd hetzelfde reageren op ziekteverwekkers", zegt Van Egmond.

Ze denkt dat bij mensen met milde klachten juist het aangeboren immuunsysteem een belangrijke rol speelt. "Wellicht heeft het aangeboren immuunsysteem bij deze groep patiënten de virusdeeltjes zó snel opgeruimd, dat het aangeleerde immuunsysteem niet erg actief is geworden en daardoor weinig antistoffen heeft aangemaakt." Het aangeleerde afweersysteem kan zelf ook afweercellen aanmaken. "Misschien is dat gebeurd, maar dat kan je niet meten met een antistoffentest. Daarom is verder onderzoek nodig."

Er wordt nu onder meer door het RIVM nader onderzoek gedaan om te kijken of mensen met lichte klachten toch immuniteit opbouwen. Dat kan doordat het aantal afweercellen van het lichaam toeneemt of hun activiteit sterker wordt, zei Van Dissel.