Teoria spiskowa to hipoteza wyjaśniająca przebieg zdarzeń lub sytuację zakamuflowanym spiskiem. Przeważnie teorie spiskowe są w opozycji do powszechnych poglądów na dane kwestie

"Nie wierzę w Koronawirusa - Grupa wsparcia / NIE JESTEŚ SAM" liczy niespełna 14 tys. osób i wedle opisu ma na celu zjednoczenie osób, które czują się marginalizowane i terroryzowane przez resztę społeczeństwa ze względu na swoje poglądy odnośnie do znikomej szkodliwości i śmiertelności koronawirusa

Tutaj pisze się grypserą. Chomąto albo kaganiec to maseczka ochronna zakładana niewolnikom, czyli ludziom wierzącym w epidemię. Wierzą, bo tak mówią im media na usługach zakonspirowanej globalnej elity, której celem jest przejęcie władzy nad światem (Halo, globalna elito, może jakieś elitarne gifty dla redakcji?).

Zapytacie, co ma koronawirus do władzy nad światem. Śpieszę z wyjaśnieniem. Otóż niebawem zostanie wynaleziona szczepionka, która tak naprawdę nie zostanie wynaleziona (bo przecież nie ma epidemii). Sprawa trochę się gmatwa, bo nie do końca "wiadomo", co ta nieszczepionka miałaby robić. Prawdopodobnie będzie aplikowała ludziom mikrochipy, które pozwolą kontrolować ich myśli albo panować nad życiem i śmiercią.

Problem polega na tym, że taki mikrochip wchodzi w kompetencję internetowi 5G, który też ma nas kontrolować. Po globalnych elitach spodziewałabym się jednak lepszego biznesplanu. Ale widać rzeczone elity nie są zbyt sprytne, skoro ich knowania rozgryzła kosmetyczka Mariola i pan Andrzej z Płońska.

Nakreśliliśmy ramy fabularne, przejdźmy więc do scenek rodzajowych, rozgrywających się na "Nie wierzę w Koronawirusa - Grupa wsparcia / NIE JESTEŚ SAM", podczas gdy my, niewolnicy, dezynfekujemy ręce płynami o podejrzanym zapachu.

"Kiedyś dzieci z karabinami latały, dziś niszczą zdrowie maseczkami"

Aga opowiada tę historię, bo jest załamana. Jej przyjaciółka zaprosiła do domu kolegę swojego syna. Po powrocie chłopca do domu, niewdzięczna matka - swoją drogą też znajoma Agi - zrobiła przesłuchanie. Wypytywała, czy nosił cały czas maseczkę i zachowywał bezpieczną odległość. Jakby tego było mało, kazała mu się wykąpać, zdezynfekować telefon i uprała jego ubrania. Trudno się dziwić, że takie podejście uraziło przyjaciółkę Agi.

"Do tej pory myślałam, że tę całą ściemę z wirusem łykają tylko starsi ludzie. Jestem przerażona, że osoba w moim wieku może w to wszystko wierzyć. Chyba warto zacząć rozmawiać ze znajomymi, aby włączyli myślenie" - pisze Aga i dodaje, że "w ogóle masakra". Wśród koronaateistów może liczyć na wyrazy wsparcia.

"Teraz ze znajomych można odsiać tych, którym zabrakło samodzielnego myślenia" - pociesza ją Tadeusz i dodaje, że "odsiać" to i tak delikatne stwierdzenie.

Głos zabiera też Ola: Dzisiaj widziałam rodzinkę - mama, tato, starszy syn i malutka córeczka. Oczywiście wszyscy w maseczkach. Biedne dzieci.

Ania: To mnie najbardziej boli... Dzieci w maseczkach.

Gosia: Podczas wojny dzieci biegały z karabinami, dziś posłusznie niszczą swoje zdrowie i życie maseczkami.

Mateusz pilnuje używania grypsery i dopowiada, że nie w maseczkach, tylko "w kagańcach vel chomątach".

Wśród niewierzących w koronawirusa zakładanie dzieciom maseczek budzi tak silne emocje, bo "chomąto" to nie tylko symbol zniewolonego umysłu, ale też zagrożenie. I to znacznie bardziej niebezpieczne niż koronawirus. W końcu wydychając w maseczkę powietrze, można dostać zapalenia płuc, które potem zostanie zinterpretowane jako koronawirus. Ot, pokrętne techniki manipulacji globalnych elit.

"Epidemia jest przykrywką czegoś grubszego, jak przymusowe szczepionki. Proszę sobie o nich poczytać, co chcą nam za świństwo dać. Chodzi o zmniejszenie populacji, więc nie możemy się na to godzić. No i te 5G, przez które chcą zrobić wcześniej wybory. Tak myślę ja i wiele innych osób jest tego samego zdania. Do tego każą nosić maseczki. My się w nich podusimy, a przede wszystkim to co wydychamy w maseczkach, z powrotem wdychamy i w ten sposób można dostać zapalenia płuc" - pisze Edyta, której wtóruje Marzena:

"Po kilkudziesięciu dniach kwarantanny wczoraj wieczorem posiedziałam na tarasie ciepło ubrana, dziś rano czuję się przeziębiona. Przypadek? Nie sądzę. Takie są efekty izolacji. Do tego założę maskę i wtedy właśnie się rozchoruję".

- W psychologii mówi się o tzw. naiwnych teoriach, czyli błędnych sposobach wyjaśniania zachowań, które wynikają z uproszczonego postrzegania siebie lub innych. Na podobnym uproszczeniu bazują teorie spiskowe - mówi psycholożka dr Marta Abramowicz i dodaje, że niestety popularność teorii spiskowych rośnie i to nie tylko w Polsce.

- Zawsze były sposobem na uporządkowanie rzeczywistości, podobnie jak nauka czy religia, ale w zalewie informacji, często sprzecznych, coraz więcej osób zwraca się w ich stronę. Wiemy, że istnieją fake newsy, a ich pojawienie się na wielką skalę budzi w ludziach lęk, że "wszystko jest fake newsem". Skoro nie ufamy temu, co widzimy, szukamy teorii, które na tej nieufności bazują. Na teorie spiskowe będą szczególnie podatne osoby, które odczuwają na co dzień duży poziom lęku w związku z otaczającą je rzeczywistością - wyjaśnia Abramowicz.

Foto: Materiały prasowe

Pogarda dla wiedzy starszyzny

Oprócz dzieci "koronaniewolników", narażanych na śmierć w maseczkach, są i inne. Dzieci, które wątpią w przykazania ojców.

Ewa żali się, że wysyła córce "twarde dowody", a mieszkająca w Warszawie niewdzięcznica odpisuje, że nie będzie tego czytać, bo to bzdury.

"Mnie już ręce opadają. Zaznaczę, że to wykształceni ludzie a wierzą w koronawirusa. I co ja mam im powiedzieć?" - pyta Ewa.

Sylwia rozumie, bo jej siostra jest taka sama jak córka Ewy: Ma wysoką szkołę a nie umie dodać jeden do jednego. Nie da się jej wytłumaczyć, i mówi, że o spisku elit czytała już 10 lat temu i w niego nie wierzy.

"Im bardziej wykształcony, tym bardziej odkształcony" - pociesza panie jedna z kobiet.

Dramatów rodzin, w których są innowiercy, jest więcej. Nastoletni syn Anety na szczęście nie chce chodzić w maseczce, bo niewygodna i głupio wygląda, ale śmieje się z matki i jej koronaateizmu. Aneta nie wie, jak do niego dotrzeć.

"Cały czas się kłócimy, bo on chce dowodów. A jak mam mu je pokazać, skoro nie chce uwierzyć internetowi z którego sam korzysta? Wystarczy mi, że to co widzę, jest prawdą, a internet to potwierdza" - pisze. Na szczęście to prawdziwa grupa wsparcia. Aneta słyszy, że to taki wiek i najważniejsze, że chłopak nie zakłada maseczki.

Foto: Materiały prasowe

Groźny brak grozy

Grupa liczy 90 tys. osób, więc można ją jeszcze traktować jako ciekawostkę socjologiczną. W końcu zawsze znajdą się ludzie, którzy będą kwestionowali przyjęte ustalenia. Niezależnie od tego, czy chodzi o zakaz picia piwa w parku, biurowy dress code czy noszenie maseczek. Tyle że po kilku godzinach szperania w publikowanych tam treściach natrafiam na szereg niepokojących komentarzy.

"Niech mi ktoś wytłumaczy racjonalnie, czy ten wirus jest, czy nie. Proszę bez hejtu. I tak już jadę na psychotropach" - pisze Julia. Jak się potem okazuje, jest zamknięta w domu z trojgiem dzieci. Oprócz standardowych wyjaśnień ("wirus to przykrywka, a ludzie zaczną umierać na masową skalę przez suszę, będzie bunt, a może i wojna"), pojawia się szereg komentarzy zachęcających Julię do odstawienia leków.

Andrzej radzi jej "iść do lasu, upić się i poseksić". Małgorzata uważa depresję za efekt niedotlenienia przez maseczki, apeluje o "wyluzowanie się" i wyłączenie telewizji. Ekspatka z Londynu poleca nie poddawać się, bo celem epidemii jest "zniszczenie wiary w Boga i w miłość", bez której ludzie staną się "demonami".

Julia pisze, że chciała popełnić samobójstwo.

Anna odpowiada jej jako jedyna: "Zwariowałaś??? W sumie nie dziwię się". I opowiada o swoim znajomym. Dalej już tylko kolejne teorie spiskowe, mówiące głównie o tym, że koronawirus ma nas wykończyć psychicznie. Julia zostaje bez pomocy.

Krewni i znajomi królika

Nomen omen - koronnym argumentem - powracającym w dialektyce koronaateistów, jest pytanie o znajomość z osobami, u których został zdiagnozowany wirus. No bo skoro "wszyscy" mają na Facebooku tylu znajomych, z pewnością trafiłby się ktoś chory lub chociaż zakażony. Szczególnym zainteresowaniem cieszy się post mieszkającej na Florydzie Marty, która nikogo takiego nie zna, podobnie jak jej znajomi w Holandii i Wielkiej Brytanii. Międzynarodowe towarzystwo nie może się mylić.

"Albo mam wyjątkowe szczęście, albo ktoś robi cały świat w trąbę"

Kasia: Wystarczy obserwować otoczenie. U mnie bliscy, rodzina, sąsiedzi, znajomi znajomych są zdrowi. Nikt nie zachorował ani nie umarł na tego wirusa.

Zdaje się, że grupowicze łakną tzw. argumentu anegdotycznego. Nie przekonuje ich zapisana numerycznie "zimna" statystyka. Już prędzej uwierzyliby w opowieści o cioci, czy nawet znajomym znajomego. W coś, co przemawia do wyobraźni. I cóż z tego, że argumenty spod znaku "znam kogoś, kto" dla nauki nie mają żadnej wagi. Ktoś zna kogoś, kto jeździ na wakacje na Dominikanę, a inny kogoś, kto studiował na Oxfordzie lub zdradzał męża. Fakt, że nie znamy, lub nie słyszeliśmy o takich osobach nie znaczy, że ich nie ma.

Co ciekawe, koronaateiści całkiem lubią statystyki, według których w Polsce koronawirus dotknął promila osób. Nawet gdyby zakażona była połowa Polaków i Polek, całkiem prawdopodobne, że wśród tych 19 milionów wciąż nie byłoby żadnego z naszych 400 znajomych z Facebooka. A co dopiero przy 12 tys. takich osób. To tak, jakbyśmy znali wszystkich mieszkańców Ciechocinka i jeszcze jakichś 1500 kuracjuszy.

Bracia i siostry

Koronaateiści łakną swojego towarzystwa. Pojawia się szereg pomysłów na to, jak rozpoznać się w tłumie. "Bohaterów" wspólnej sprawy, którzy nie baliby się chodzić bez maseczek mimo społecznego ostracyzmu, jest niewielu, więc brak maseczek i szczery uśmiech odpada. Ktoś proponuje język migowy i gest oznaczający słowo "prawda", ktoś inny - przewiązywanie twarzy patriotycznym chustami. "Takie chusty mogłyby się spodobać tym po drugiej stronie, oni też zaczną nosić i zmyła gotowa" - przestrzega Jędrzej. Magda zdroworozsądkowo proponuje drobiazg, który każdy może zrobić. Postuluje biało-czerwone nitki na nadgarstku.

Kwitną lewe interesy - Jagoda wymalowała sobie na czarnej koszulce napis "Mam w dupie koronawirusa". Za 5 złotych (tyle kosztuje farbka do tkanin) zrobi taki sam każdemu, kto przyniesie jej koszulkę.

Włącza się Gosia, studentka medycyny. Jest na grupie nie ze względu na wiarę, a z ciekawości. "Sądząc po niektórych komentarzach, wystarczy spojrzenie tęskniące za rozumem, pohukiwania o 5G i naprawdę wszystko staje się jasne" - pisze. Grupowicze widzą w niej internetowego trolla czy może raczej - trollicę. Pisze podłe komentarze, żeby zezłościć resztę, a to przecież naładowana pozytywną energią grupa wsparcia.

"Nie zwariowaliśmy"

Osobom, które nie wierzą w koronawirusa, nie podoba się, że wierne przekazowi medialnemu społeczeństwo ich nie akceptuje. Co i rusz na grupie pojawiają się historie opisujące odmowy obsługi w sklepie czy na stacji benzynowej. Jest jedna rada . Trzeba mówić "psom" i koronabojnym ekspedientkom, że ma się astmę. I figę z makiem ci zrobią!

Jola: Brawo! Wychodźmy, zróbmy coś, nie mogą nami rządzić!

Maria: Co z tego że nie noszę, wszyscy mnie traktują jak trędowatą…

Darek: Właśnie w ten sposób chcą nas poróżnić i im się udało.

Iza pisze, że u niej w osiedlowym nawet ekspedientki noszą maseczki na brodzie, bo w to wszystko nie wierzą. Gdyby ekspedientki w osiedlowym nie były wystarczającymi autorytetami, może być jeszcze Herbert: "Płynie się zawsze do źródeł pod prąd, z prądem płyną śmiecie".

Poza obcymi w maskach, są jeszcze rany kłute bardziej osobiste. Rodzina i przyjaciele, którzy mają sprawiedliwych wśród narodów świata za wariatów.

"Problem polega na tym, że nikt mi nie wierzy, pomimo że mam twarde argumenty w postaci tej grupy" - pisze użytkownik namiętnie stawiający przecinki po "że".

Weronika: Spokojnie, mnie uważają za wariatkę.

Dorota: Witam w klubie.

Grzegorz: Nie jesteście sami!

Łukasz: Mnie tak samo.

Ewa: Do niektórych ludzi nic nie dotrze, nie da się wszystkich obudzić. Może kiedyś prawda wyjdzie na jaw i wtedy oby uzyskali świadomość. Na razie to "Matrix".

Szymon pisze coś o zahipnotyzowanym bydle i kończy wywrotowym hasłem "Woman in red". Przez moment nie wiem, o co chodzi. Myślę o piosence "Lady in red" i dopiero po chwili dociera do mnie, że to kolejny motyw z filmu braci (już sióstr) Wachowski.

Morfeusz przeprowadza zwerbowanego Neo przez program treningowy.

- Matrix to system. System, który jest naszym wrogiem. Kiedy jesteś wewnątrz niego, widzisz zwykłych ludzi, których umysły chcemy uratować. Ale zanim to zrobimy, oni wciąż należą do systemu i to czyni ich potencjalnymi wrogami. Większość z nich nie jest gotowych na odłączenie - tłumaczy Morfeusz adeptowi.

Pojawia się kobieta w czerwieni, która rozprasza Neo. Jest jak koronawirus. Ma odwrócić uwagę wybrańca od tego, co naprawdę się dzieje.

Film w grupie wydaje się pełnoprawnym źródłem wiedzy. Koronaateistów ewidentnie ekscytuje perspektywa dotarcia do wyższej prawdy, czyli wybudzenie się z "Matrixa". Jeśli miałoby się rozgrywać tylko w ich głowach, to nawet lepiej. Tak samo było w filmie.

Foto: Materiały prasowe

Teorie spiskowe w pewnym sensie przypominają mity, bo podobnie jak one pomagają zrozumieć rzeczywistość. Stają się popularne wśród osób, dla których przekaz medialny jest niezrozumiały, ale i dla tych, którzy utracili grunt pod nogami. A do pewnego stopnia w obecnej sytuacji utraciliśmy go wszyscy. Bez pracy ma zostać w Polsce dwa miliony osób.

Nawet jeśli nie jesteśmy i nie będziemy w tej grupie, boimy się. A kiedy człowiek się boi, często postrzega rzeczywistość, w której się znajduje, jako nie do końca realną. Stąd już niedaleko to zaprzeczenia. Potrzeby tak silnej, że uznajemy każdy argument przeciwko temu, w co chcielibyśmy wierzyć, za kłamstwo.

Owszem, w teorii wszyscy mamy dostęp do tej samej wiedzy online, tyle że nie wszyscy potrafimy z niej korzystać. Jeśli nie rozumiemy oficjalnych komunikatów albo artykułów naukowych, nietrudno o zwrot w stronę "autorytetów" pokroju Jerzego Zięby, które tłumaczą rzeczywistość w znacznie prostszy sposób. Koniec końców niewielu jest ludzi uważających, że nie są wystarczająco wykształceni czy też bystrzy, żeby rozumieć, co się do nich mówi. Ze świecą szukać kogoś, kto uważa się za "głupiego".

Większość z nas w pierwszej kolejności założyłaby, że jeśli nie rozumie przekazu, to nie z nami coś jest nie tak. To tylko ekspert jest przemądrzały lub celowo gmatwa to, co mówi, żeby się popisać.

Media społecznościowe, które miały wprowadzać demokratyczny dostęp do wiedzy, w praktyce często dzielą odbiorców na lepiej i gorzej wykształconych. Do tego dochodzą jeszcze bańki informacyjne. Rzadko kiedy widzimy coś, co nie zgadza się z naszym światopoglądem. Kwestia algorytmów, które mają nam zapewniać satysfakcję z użytkowania danego portalu. Im częściej dana informacja jest powtarzana, tym bardziej jesteśmy skłonni uznać ją za prawdziwą. W tym sensie rzeczywiście możemy uznać działalność Facebooka za rodzaj spisku. Ale nie chodzi tu o koronawirusa, tylko o nowy klasizm. Podział na poinformowanych i niedoinformowanych.

Chcesz opowiedzieć swoją historię? Napisz do autorki: helena.lygas@redakcjaonet.pl

PRZECZYTAJ TAKŻE: