Beeld anp

Mijn dochter is 7 jaar. Op school (Steve Jobsschool De Ontplooiing) is ze nu intensief bezig met leren rekenen, lezen, schrijven en spellen.



Onlangs is ze begonnen met verschil tussen een 'korte ei' en een 'lange ij' te oefenen. Toen ik haar daarbij ging helpen vroeg ze mij wat nu eigenlijk de regel was om iets met 'ei' te schrijven of 'ij', terwijl het precies hetzelfde werd uitgesproken. Ik ken die regel niet en ging uitzoeken waar dat verschil in schrijfwijze op berust. Via Google vond ik de uitleg en daarbij bleek dat er heel lang geleden wel een verschil was in de manier van uitspreken, maar dat dit omstreeks 1700 verdwenen is. Dat bleek trouwens ook het geval te zijn met de uitspraak van 'ou' en 'au'. Ook die klinken al eeuwenlang exact hetzelfde.

Er is dus geen regel waardoor je weet welke variant je moet gebruiken als je die klank hoort. Je moet het als leerling simpelweg uit je hoofd leren. Dit wordt 'weetwoorden' genoemd. Mijn dochter is daar nu mee bezig.



Sinds ik intensief bij het onderwijs betrokken ben, valt me op hoe veel leerkrachten en leerlingen op hun bordje hebben. Leerkrachten krijgen steeds meer te verhapstukken. Maar leerlingen ook. Met grote regelmaat hoor ik uit de politiek en van anderen wat men allemaal op school nog méér zou moeten gaan doen. Méér bewegen, méér muziek, méér programmeren, méér Engels, méér ondernemerschap, méér dit en méér dat. Maar wat ik dan nooit erbij hoor, wat er dan minder geleerd hoeft te worden. Waaraan minder tijd op school besteed hoeft te worden. De ongeveer duizend uur die leerlingen in Nederland naar school gaan, is al relatief hoog.

In Finland gaan de kinderen minder uren naar school en dat land wordt vaak als voorbeeld gezien voor het onderwijs wereldwijd. Dus onze jongeren nog meer uren naar school te laten gaan, lijkt me niet de juiste weg.



Als ik naar de geschiedenis van de Nederlandse taal kijk, constateer ik dat er in de afgelopen honderd jaar in Nederland vijf keer officiële spellingwijzigingen zijn geweest. Mijn vader leerde in de jaren twintig op zijn school het woord 'zoo' te spellen. In 1934 werd dat veranderd in 'zo'. Ook leerde hij 'mensch' te schrijven, maar dat werd in 1934 veranderd.



Maar terwijl we al meer dan driehonderd jaar de 'ei' en 'ij' precies hetzelfde uitspreken, evenals de 'ou' en 'au', heeft men blijkbaar nog geen reden gezien om de 'ei' voortaan als 'ij' te schrijven en 'ou' als 'au'. We houden een verschil in schrijfwijze in stand, waar vrijwel niemand meer van weet waar het vandaan komt, met als enig motief 'omdat we het al lang zo doen'.

Kostbare tijd en energie

Bedenk wat dat betekent. Dat miljoenen Nederlandse kinderen door de jaren heen, net zoals mijn dochter, hun kostbare tijd en energie op school hebben moeten steken in het leren van de verschillen, zonder de hulp van een regel en zonder dat daar nog een logische reden voor is.



Hoeveel nuttige tijd zouden we op scholen niet hebben kunnen besparen als we al lang wel gekozen zouden hebben voor het afschaffen van 'ei' en 'ou'?



Net zoals we trouwens blijkbaar in 1934 'zoo' hebben veranderd in 'zo' en 'mensch' in 'mens' en in 1995 'pannekoek' in 'pannenkoek'.

Als we alle 'ei'-klanken voortaan als 'ij' gaan schrijven en alle 'ou' klanken als 'au', bespaart dat veel leertijd op school. Beeld anp

Als we een dergelijke verandering zouden doorvoeren, zou dat voor mij, net zoals voor vrijwel alle andere Nederlanders, een behoorlijke tijd wennen zijn. Mijn beroep moet ik dan als 'opiniepijler' schrijven. Maar wennen aan veranderingen is ook het geval geweest bij eerdere spellingswijzigingen of de invoering van de euro. Het zal even doorbijten zijn dan zijn we eraan gewend. Hoe weinig mensen vinden 'zo' nog gek staan of 'mens'? Als we alle 'ei'-klanken voortaan als 'ij' gaan schrijven en alle 'ou' klanken als 'au', bespaart dat veel leertijd op school. Er kan dan meer tijd besteed worden aan nuttigere onderdelen van taal of andere vakken.



Want als de enige reden nog is dat wij het zelf vroeger ook zo geleerd hebben, dan is dat niet echt een sterk argument. Want dat gold ook voor al die andere veranderingen die we wel hebben doorgevoerd.



P.S. Als deze veranderingen nu al waren ingevoerd, zouden in dit artikel slechts twee woorden anders gespeld zijn.