Vrienden, familie, kantoor, buurtpreventie, de verjaardag van tante Joke. WhatsApp-groepen moeten het makkelijk maken om van elkaar op de hoogte te blijven en beslissingen te nemen, maar ondertussen zijn het vooral stoorzenders en bronnen van ergernis. Groeps-whatsappen: hoe moet dat? Een beknopte etiquette.

Een groep aanmaken

Er is bij het aanmaken van een WhatsApp-groep een cruciaal verschil met traditionele vormen van samenkomen: van vragen of uitnodigen is helemaal geen sprake. Iemand wordt toegevoegd en heeft daar niets over te zeggen. De initiatiefnemer vergewist zich er daarom van dat de ander zich akkoord heeft verklaard mee te doen, ofwel objectief nut zal hebben van het deelnemerschap.

Klik op de afbeeldingen om ze te delen via WhatsApp met schenders van de etiquette.







Herkenbaar? Klik op de afbeelding en deel hem met schenders van de etiquette.

Het is belangrijk te beseffen dat de omvang van de groep in grote mate bepaalt hoe die zich zal gedragen. Het is te vergelijken met een verjaardagsfeestje: tot pakweg zes aanwezigen zullen zij samen één gesprek kunnen voeren, maar eenmaal met meer zullen ze subgroepen vormen bij de borreltafel, in de tuin en in de keuken. Omdat een appgroep zich niet onderling kan opsplitsen, groeit de kans op miscommunicatie, irritatie en overdaad evenredig aan het aantal deelnemers.







Herkenbaar? Klik op de afbeelding en deel hem met schenders van de etiquette.

De conversatie

Wat wel en niet gepast is in een WhatsApp-groep, is vrijwel geheel afhankelijk van het gezamenlijke doel – zoals men in voetbalstadions ook anders praat dan bij een boekenclub. In de groep ‘Modeltreinengekkies’ is het toegestaan om uit te weiden over de hevig teleurstellende kwaliteit van de personenwagon Edelweiß-Privatbahn type III van Fleischmann; in ‘Mama ziekenhuisbezoek’ niet.

Men dient zich dus een zekere ether-discipline eigen te maken, en scherp onderscheid te zien tussen groepen die zijn opgericht om over een gedeelde interesse te kletsen en groepen die bedoeld zijn om elkaar van functionele en nuttige informatie te voorzien – en waarin al het andere ruis is.

Wat iemand tegen één persoon te zeggen heeft (‘Murat, sportschool gaat niet lukken’), kan het best in een privébericht in plaats van in een appgroep waar de ontvanger slechts één van de deelnemers is. Behalve als het van gezamenlijk belang is dat ook de anderen op de hoogte zijn (‘Murat, sportschool gaat niet lukken, Karins vliezen net gebroken’).







Herkenbaar? Klik op de afbeelding en deel hem met schenders van de etiquette.

Een geheel eigen genre is de gebeurtenis-appgroep, die per definitie tijdelijk is. In de ideale wereld stoppen die als ze hun momentum kwijt zijn: Anja’s verjaardag is gevierd of het teamuitje is achter de rug. Het is acceptabel om de appgroep na afloop van de gebeurtenis nog maximaal twee dagen te gebruiken om relevante foto’s of nagekomen mededelingen te plaatsen (‘Net pas wakker, helemaal naar de getver’), maar niet om die op eigen houtje een ander doel te geven (‘Iemand hier een betonboor te leen?’).

Het gebruik van emoji’s

De WhatsApp-gebruiker accepteert dat emoji’s erbij horen, maar gebruikt ze met tact en met mate. Twee per bericht is in vrijwel alle gevallen ruim voldoende. De emoji is het best te beschouwen als een afkorting of synoniem: de huilen-van-het-lachen-emoji om niet ‘hahahahaha’ te hoeven typen, het vinkje als alternatief voor ‘Ik heb betaald, hoor’.







Herkenbaar? Klik op de afbeelding en deel hem met schenders van de etiquette.

Wie emoji’s goed inzet, maakt gedeeltelijk goed wat verloren gaat door het gebrek aan intonatie, gezichtsuitdrukkingen en andere non-verbale communicatie. Maar wie er een emojionele rollercoaster van maakt, loopt risico op miscommunicatie. Zo is de knipoog-emoji geen goede keus als de bijbehorende tekst helemaal niet dubbelzinnig bedoeld is. Ook springt men voorzichtig om met de aubergine, de taco en de perzik, die in sommige kringen geslachtsdelen vertegenwoordigen.

Foto’s delen

Idealiter vraagt men zich bij het delen van een foto of video af: is het aannemelijk dat het delen hiervan voor mij veel leuker is dan het voor de anderen is om hem gedeeld te krijgen? Is het antwoord ja, dan verdient verzending extra consideratie. Net als voor emoji’s geldt voor foto’s: less is more. Een dag aan het strand of in de dierentuin kan het best worden teruggebracht tot hooguit vier beelden.







Herkenbaar? Klik op de afbeelding en deel hem met schenders van de etiquette.

Of via WhatsApp binnengekomen foto’s automatisch worden gedownload en toegevoegd aan de fotobibliotheek van de smartphone, is afhankelijk van de instellingen van de individuele ontvanger. Toch draagt ook de verzender hierin verantwoordelijkheid. Hij of zij dient zich hiervan bewust te zijn bij het versturen van 29 foto’s van Benji’s eerste tandje.

Lees ook: Gek van de appgroep

Eruit stappen

Uit een appgroep stappen is geen sinecure. De mededeling ‘Yara heeft de groep verlaten’ in een smal blauw balkje kan, zeker zonder aankondiging, hard aankomen. Het is de digitale variant van een ruimte uitstormen en hard met de deur slaan. De overgebleven groepsleden zullen geneigd zijn de laatste conversatie nog eens terug te halen. Hebben we iets verkeerd gezegd?







Herkenbaar? Klik op de afbeelding en deel hem met schenders van de etiquette.

Beargumenteerd afscheid nemen hoeft niet als redelijkerwijs voor iedereen duidelijk is dat de groep zijn raison d’être kwijt is, bijvoorbeeld omdat het al twee weken na ‘Pinkpop 2017 (emoji met wijsvinger-pink-rock-on-gebaar)’ is. Maar ligt er geen reden voor de hand, dan kan het vertrek het best vriendelijk, duidelijk en in één bericht worden toegelicht. Het laten doorklinken van impulsieve irritatie (‘Ik ben hier helemaal klaar mee, de groeten’) moet worden voorkomen; het is na het vertrek niet terug te nemen. En het is sterk aan te raden niet te wachten tot iemand reageert. Door een opmerking of vraag (‘Ah, zonde! Maar we zien je zaterdag toch?’) kan alsnog de noodzaak ontstaan te antwoorden, waardoor de ontsnappingspoging mislukt en afscheid nemen op een later moment nog een keer moet (‘Oké luitjes, nu ga ik echt!’).

Offline zijn

Er is niemand die zich niet met regelmaat ergert aan WhatsApp-groepen en hoe andere mensen zich daarin gedragen. Maar alle chats ordentelijk en functioneel houden, is een illusie. Een te felle opmerking over hoe anderen de app gebruiken is als met dikke verf ‘lelijk!’ op de muur kalken bij een housewarming: je kunt best gelijk hebben, maar de lol is er per direct wel af voor alle aanwezigen. Beter is het om de overvloed aan berichten, foto’s, notificaties en bliepjes de pas af te snijden door de smartphone-instellingen aan te passen. Niet-essentiële WhatsApp-groepen kunnen op stil, het geluid kan uit en het rode cirkeltje met het aantal ongelezen berichtjes kan weg. Beleefdheid, een schuldgevoel of onrust over iets ‘missen’ zijn geen goede redenen om WhatsApp dwangmatig te checken.







Herkenbaar? Klik op de afbeelding en deel hem met schenders van de etiquette.

Het kan een dagtaak zijn om te reageren op alle vakantiefoto’s (‘Lekker joh! Jaloers!’), baby-updates (‘Lief’, hartjesogen-emoji) en aan seksisme grenzende grapjes van die ene oom (‘Haha’, terwijl je bedoelt: arme man).

Maar het hóéft allemaal niet. De mooiste dingen in het leven gebeuren tussen twee WhatsApp-sessies in.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 12 augustus 2017