W wystąpieniu po rozmowach z szefem MSZ Turcji Mevlutem Cavusoglu Waszczykowski podkreślał podobieństwa w polskim i tureckim postrzeganiu sytuacji międzynarodowej m.in. w kontekście lipcowego szczytu NATO w Warszawie.

– Choć leżymy na dwóch odległych flankach NATO–Polska na północno-wschodniej, Turcja na południowo-wschodniej – to na obu tych flankach mamy bardzo podobne problemy, m.in. sprowokowane przez agresywne zachowanie Rosji – przekonywał. Szef polskiego MSZ relacjonował, że rozmowa z jego tureckim odpowiednikiem dotyczyła m.in. tego, jak tym problemom zaradzić.

– Mamy nadzieję, wspólną nadzieję, że pewne decyzje, istotne już, które odpowiedzą na te zagrożenia i wyzwania, jakie są w naszych regionach, zostaną podjęte już za trzy miesiące na szczycie NATO w Polsce – dodał. Jak zaznaczył, kierunek tych decyzji to właściwe zabezpieczenie wschodniej flanki oraz równy status pod względem bezpieczeństwa dla wszystkich członków sojuszu.

Waszczykowski akcentował też znaczenie polsko-tureckiej współpracy dwustronnej. – Dwie duże gospodarki powinny ze sobą współpracować i mieć poziom współpracy gospodarczej na znacznie wyższym poziomie – ocenił. – Będziemy zachęcać nasz biznes wzajemnie do współpracy – zapowiedział.

Szef polskiego MSZ przyznał jednak, że w związku z "sytuacją międzynarodową wokół naszych krajów" większość rozmowy ministrowie poświęcili tematyce bezpieczeństwa, w tym bezpieczeństwa wojskowego.

Wśród tematów poruszonych przez ministrów znalazły się również problemy kryzysu migracyjnego oraz postanowień zawartego w marcu porozumienia Turcja–UE w sprawie migrantów. Porozumienie przewiduje m.in. uregulowanie procedur postępowania wobec nielegalnych imigrantów przybywających do UE z Turcji. Uchodźcy, którzy po 20 marca wjechali nielegalnie do Grecji, mają być odesłani do Turcji. Za każdego Syryjczyka wydalonego z UE inny Syryjczyk ma przybyć do UE legalnie. Zgodnie z porozumieniem, Unia ma ponadto szybciej przekazać obiecane wcześniej 3 mld euro na pomoc dla przebywających w Turcji syryjskich uchodźców oraz – dodatkowo – do 2018 roku przeznaczyć na pomoc uchodźcom w Turcji kolejne 3 mld euro.

W porozumieniu znajduje się również zapis przewidujący przyspieszenie negocjacji akcesyjnych Turcji oraz zniesienie wiz dla tureckich obywateli.

– Polska jest otwartym i zdecydowanym członkiem UE, który popiera współpracę UE z Turcją i chcielibyśmy Turcję widzieć również w niedalekiej przyszłości jako członka UE – zapewnił Waszczykowski, odnosząc się do tej części porozumienia.

Szef polskiej dyplomacji opowiedział się również za ruchem bezwizowym między UE a Turcją. – Jako Polacy jesteśmy zainteresowani od wielu lat, aby reżimy wizowe były słabe albo – tam, gdzie jest to możliwe, wręcz ich nie było – powiedział, zastrzegając, że warunkiem zniesienia wiz jest spełnienie technicznych kryteriów, m.in. podpisania odpowiednich porozumień o readmisji.

– Zabiegamy o to, aby wobec nas nie stosować wiz: czy to w Stanach Zjednoczonych, czy to w Turcji (...); od wielu lat byliśmy przeciwnikami, jako państwo, które wydało z siebie wielki ruch Solidarność, aby Europa była blokowana przez jakieś bariery na granicach – dodał.

Cavusoglu ze swej strony określił relacje z Polską jako "bardzo ścisłe", a współpracę jako "intensywną".

– Polska jest naszym partnerem politycznym, z którym nie mamy żadnych problemów – powiedział.

Szef tureckiej dyplomacji wyraził wdzięczność za "wsparcie w procesie akcesyjnym" i zapewnił, że po stronie Turcji "nie ma problemu" z realizacją porozumienia z UE w sprawie migrantów.

Jednocześnie Cavusoglu mówił o niezadowoleniu Ankary z relacji z Unią m.in. w kontekście wsparcia dla Turcji w związku z przyjęciem tam ok. 3 milionów uchodźców z Syrii i Iraku.

– Nie jesteśmy do końca zadowoleni. (...) Kiedy patrzymy na kwestię uchodźców, którzy mieszkają w Turcji, Jordanii czy Libanie, musimy mieć świadomość, że to nie jest kwestia tylko tych biednych ludzi. My musimy zapewnić im godziwe życie. (...) Realizacja ich potrzeb nie powinna stanowić wyłącznej odpowiedzialności Turcji – UE powinna również mieć swój wkład – przekonywał.

Cavusoglu odniósł się też krytycznie do obowiązującego obecnie Turcję reżimu wizowego UE, który jego zdaniem jest niesprawiedliwy. – Nie rozumiem, dlaczego tureccy obywatele są tak naprawdę karani tymi wizami, dlaczego oni są gorsi, czy oni coś zrobili, czy popełnili jakiś błąd? – pytał. – My spełniamy wszystkie oczekiwania. (...) Mam nadzieję, że w czerwcu bieżącego roku ta polityka wizowa zostanie zniesiona, bo myślę, że nasi obywatele na to zasługują – dodał.

Tureckiego ministra pytano ponadto o ocenę przebiegu ostatniej tury prowadzonych w Genewie rozmów pokojowych w sprawie konfliktu syryjskiego. – Niestety w trzeciej turze rozmów nie doszło do porozumienia, zostały zawieszone, ponieważ okazało się, że strony dążą do zachowania status quo w Syrii – powiedział.

Rozmowa z szefem tureckiej dyplomacji była głównym celem jednodniowej roboczej wizyty Waszczykowskiego w Ankarze. Według zapowiedzi polskiego MSZ wśród tematów środowego spotkania miały znaleźć się m.in. stosunki polsko-tureckie oraz relacje Turcji z Unią Europejską, kryzys migracyjny oraz kwestie bezpieczeństwa na Bliskim Wschodzie, oraz w ramach NATO. Ważnym tematem spotkania miała być też organizacja lipcowego szczytu Sojuszu Północnoatlantyckiego w Warszawie.

Wcześniej, wraz ze swoim tureckim odpowiednikiem, Waszczykowski spotkał się z prezydentem Recepem Tayyipem Erdoganem. Po rozmowach z Cavusoglu polski minister spotkał się jeszcze z przewodniczącym tureckiego parlamentu Ismailem Kahramanem, a na wieczór zaplanowane jest spotkanie z premierem Ahmetem Davutoglu.

(mb)