Czarnogóra i Albania. Piękny Adriatyk. Błękitne, ciepłe morze, cudowna pogoda, urokliwe miasteczka w nadmorskich kurortach z charakterystyczną czerwoną dachówką. Jak to zwykle bywa, pocztówkowa wersja danego kraju, zazwyczaj znacznie różni się od zastanej rzeczywistości.

Czarnogóra

O ile największe kurorty na północnym wybrzeżu są rzeczywiście nowoczesne i zadbane, o tyle im bardziej na południe oraz im bardziej w górzyste centrum kraju, tym dobitniej dostrzegamy drugą stronę Czarnogóry. Komunistyczna przeszłość osiedli, monstrualne socrealistyczne budynki w Podgoricy, małe miasteczka przyklejone do górskich zboczy, które u nas nawet nie byłyby zaznaczone na mapie.

Ulcinj

Sam koniec Czarnogóry. Niemalże Albania, zresztą Albańczyków jest tu więcej. 6 małych meczetów w 10-tysięcznej miejscowości. Ciągły gwar na głównej ulicy i nieustanne trąbienie samochodów.

Ulcinj jawi się jak szrot zachodniej Europy. Dominują 20 i 30-letnie merce i renówki. Wszystko odrapane bo w Ulcinj jeździ się samochodem wszędzie, wszędzie się wciska i parkuje. Samochodów jest chyba niemalże tyle co mieszkańców. Dlaczego? Gdyż niemal wszystkie domy leżą na górze. Nikomu nie chce się codziennie chodzić na pieszo pod górę 🙂 Tak. Samochody i skutery albo motocykle. Są wszędzie. Wszędzie też parkują. Przejście dla pieszych? To nie problem. Rondo? Także.

Oprócz samochodów straszą. Pokomunistyczne osiedla. U nas sukcesywnie odmalowywane, ocieplane. Tam wyglądają tak jakby zostały porzucone na pastwę wiatru, słońca i deszczu. Identycznie wyglądają socjalistyczne osiedla kurortowe, gdzie spędzano wakacje w czasach komunizmu. Dziś straszą toporną architekturą, wybitymi szybami i smutkiem.

Kolejnym problemem południa Czarnogóry są śmieci, rzucane przez mieszkańców niemalże wszędzie. Gazony na kwiaty, zrujnowane budynki, chodniki, pnie po ściętych drzewach. To samo widać w Albanii. Czy to znak, że znajdujemy się na pograniczu cywilizacji europejskiej, gdzie obowiązują nieco inne standardy? Oceńcie sami.

Szkodra

Miasto na północy Albanii. Ładne i zadbane centrum. Deptak. Ogromny nowoczesny meczet, nieopodal katedra katolicka. Na obrzeżu ogromne Jezioro Szkoderskie. Jednakże także tutaj uderzają kontrasty. Być może jeszcze większe niż w Czarnogórze, gdyż Albania za czasów komunizmu była jeszcze bardziej zamknięta niż Jugosławia.

Komunistyczne osiedla. Przy głównej ulicy straszą obrzydliwe bloki, z toporną architekturą oraz klatkami schodowymi bez drzwi. Taka moda, taka tradycja. Na chodnikach mnóstwo drobnych handlarzy. Niekiedy handlują dziwnym dla nas towarem jak używane buty czy też świeże ryby oporządzane prosto na chodniku.

Niestety zauważa się żebraków. Zazwyczaj są to Cyganie, posyłający swoje dzieci wśród turystów. Łatwo też trafić na cygańskie osiedla, a raczej slumsy, pełne ruin, śmieci, brudu i pijących alkohol młodych Cyganów. Czy tu też należy napisać: taka tradycja?

Bałkany

Bałkany zachwycają. Kontrast życia między tym co znamy z Polski, a życiem np. w Albanii jest niekiedy bardzo duży. Warto go poznać, warto go doświadczyć zanim przestanie być on faktem i kraje bałkańskie zostaną wchłonięte przez świat, który znamy z Zachodniej Europy. A nastąpi to zapewne już wkrótce.