Oynanışın temeli ile başlamak lazım tabii ki. Bu da karakter yaratırken ilk belirlenen şeylerden biri olan yetenek skorları (ability scores). Öncelikle bunları belirlemek için zar atmak zorunda mıyız? Cevabı hayır. 5e’de tavsiye edilen yetenek skoru belirleme şekli point-buy denen, verilen puanları yetenek skorlarına dağıtarak belirlemedir. Her yetenek skoru 8′de başlar ve 15′e kadar yükseltilebilir. 8-13 arası her yükseltme 1 puan, 14 ve 15′e çıkışlarda 2 puan harcama gerektirir. Harcanmak üzere 27 puan verilir ama alçak fantazi oyun seven DMler bu sayıyı düşürebilir, süper kahraman gücünde karakter isteyen DM de bunu artırabilir.

Yine çok hızlı karakter yaratmayı sağlayan standart sıralama var. Bunda yetenek skorları ırk bonusları eklenmeden önce, istediğin yeteneğe vermek üzere “15, 14, 13, 12, 10, 8″ dir.

Benim bahsedeceğim en son yöntem, ve zarla belirlemenin zilyon çeşidi var bu sadece en popüleri, 4 adet 6lık zar atıp en düşük olanı atma. Gelen sayıların ortalaması genelde standart sıralamadan yada point-buy’dan daha yüksek olur. Yine de bunun riskli bir yöntem olduğunu unutmayın. Yanlış anlaşılma olmasın diye yazayım bu 4 adet 6lık zarı (4d6) atıp en düşüğü çıkarma işlemini 6 kere tekrarlarsınız. Bir kere yapıp o sayıyı tüm yetenekler için kullanmayacaksınız.

Bu sayılar belirlendikten sonra ırk seçip onun bonusunu da ekleyince bu kısım tamamlanıyor. Bu sayıları belirlerken 10′un üzerindeki sayıları çift olarak bırakmak en mantıklı yaklaşım olur. Çünkü orijin noktası 10 alınır ve 10′un altındaki her tek sayıda -1 bonus (9′da -1, 7′de-2, 5′te -3 gibi), 10′un üzerinde her çift sayı içinde +1 bonus gelir (12′de +1, 14′te +2, 20′de +5 gibi). Büyülü eşya desteği olmadan bir karakterin ulaşabileceği en yüksek skor 20′dir.



Tamam yetenek skorları belirlendi, yani sayılar belirlendi. Ama nedir bu yetenekler?





6 tane yetenek var D&D’de, üçü fiziksel üçü zihinsel. Bunlar Kuvvet (Strength), Çeviklik (Dexterity), Dayanıklılık (Constitution), Zeka (Intelligence), Akıl (Wisdom) ve Karizma (Charisma) olarak verilmiş. Bunlara yoğunlaşma tabii ki sınıfınıza bağlı olacak, en yüksek yeteneği kuvvet olan bir büyücü rol yapma açısından altın madeni olsa da karakter gücü olarak çok yetersiz kalır.

Kuvvet, bu şekilde çevirdiğim için tepki aldığım bir yetenek öncelikle. Ama kurallar force hasar tipi, büyülü güçleri tasvir ederken kullanılan power gibi Türkçe’de yine güç karşılığını bulacak terimlerle dolu. Kuvvet şüphesiz fiziksel gücü çağrıştırdığı için bunda karar verdik. Sanırım bunun açıklamasına gerek yok, ağır zırh giyip kılıç kalkan ile ön saflara koşan savaşçı ya da çıplak bir şekilde baltasını kapıp gelmiş barbar için en önemli yetenek bu. Tüm yakın mesafe saldırılarında esas alınabilir, bazı istisnai silahlar ve durumlar Çeviklik kullanacak. Aynı zamanda karakterin taşıma, itme, zıplama kapasitesini falan belirler.

Çeviklik, karakterin incecik aletlerle kilit açmaya çalışması da gelen alev toplarından sıçrayıp kurtulmaya çalışması da çevikliğine bağlıdır. Menzilli silahlarla ve beceri (finesse) gerektiren yakın dövüş silahlarıyla yapılan saldırıların isabetini ve hasarını belirler. Keşiş gibi bazı sınıflar aldıkları eğitim sayesinde yumruklarını bile çeviklik bazlı atabilir. Keşiş, kolcu, düzenbaz gibi sınıflar için en önemli yetenektir. Beceriler kısmında ele alacağım bir çok beceriyi, hatta öncelik zarını etkiler. Ağır zırh kullanmayanların AC’sini yükseltir. Genel olarak en sevilen yeteneklerden biri.



Dayanıklılık, bünye olarakta çevrilebilecek yetenek bireyin çevresindeki etkenlere karşı direncidir. Bu su altında nefes tutmadan uzun mesafe koşmaya, zehire, alkole, vücut bütünlüğünü bozmaya çalışan ya da yaşam enerjisi çalmaya çalışan büyülere karşı direnmek için kullanılır. Büyü kullanıcıları hasar aldıklarında konsantrasyonlarını koruyabilmek için dayanıklılık kurtulma zarı atar. En önemli kısım da bu yetenek HP toplamınızı artırır.

Zeka, kişinin hem problem çözme, öğrenme hızı gibi doğal özellikleri hem de ezberinde bulunan bilgi birikimini temsil eder. Büyücüler dışında hiç bir sınıfa savaş mekaniğinde katkıda bulunmaz. Bolca beceriye bonusları vardır ve savaş dışı bir yetenek olarak görülür. Bir çok oyuncu en düşük yetenek skoru olarak bunu seçtiği için aptal maceracı klişesi ortaya çıkmıştır.

Akıl, kişinin yıllar boyunca kazandığı deneyimler ve içgüdüleri yansıtır. Zeka ile ayrımları kendini 10 yıl kütüphaneye kapatan biri artık zeki biri oluyorsa, kendini 10 yıl inzivaya çekmiş kişi de akıllı bir birey olacaktır. Tanrılar, insanlık ve doğa ile bağı da temsil ettiği için sezgilerin ve algılarının yanında iz sürme ya da tıp bilgini de destekler. Kutsal büyü yapan tüm sınıflar için asıl yetenek skorudur.

Karizma, kişinin karakterinin gücü ve diğerlerini etkileme gücüdür. Güzellik ya da sempatiklikten öte, hitabet sanatına, vücut diline, mimiklere ve duygulara hakim olmak olarak görülebilir. Bir sanatçıdansa bir liderde bulmayı beklediğin bir yetenektir. Ozan, Warlock, Sorcerer ve bu sürümde Paladinler gibi büyü gücünü özünden çeken sınıfların asıl yetenek skorudur. İkna, aldatma ve gözdağı gibi sosyal durumlarda kullanılacak becerileri destekler. Her karakterin faydalanabileceği bir yetenektir.





Uzmanlık bonusu nedir, nereye uygulanır?