Izrada sajta Ženski pokret 2020 deo je aktivnosti kojima će biti obeležena stogodišnjica od osnivanja ovog časopisa.

Projekat Ženski pokret 2020 je pokrenut na projektu Uloga srpske periodike u formiranju književnih, kulturnih i nacionalnih obrazaca Instituta za književnost i umetnost, a njegova realizacija je nastavljena u okviru odeljenja Instituta – Periodika u istoriji srpske književnosti i kulture.

Digitalizacija časopisa Ženski pokret i izrada sajta je podržana od strane Ministarstva kulture i informisanja.

—

Konferencija

Naučni skup posvećen časopisu Ženski pokret (1920–1938) održaće se u 8. i 9. oktobra 2020. godine u Institutu za književnost i umetnost u Beogradu. Povod za organizovanje skupa je obeležavanje stogodišnjice od pokretanja časopisa. Naučni skup i propratni zbornik radova izloženih na skupu predstavljaće sintezu aktivnosti koje su organizovane povodom ovog značajnog jubileja ženske periodike, kao i feminističkog pokreta na ovim prostorima.

Časopis Ženski pokret zauzima važno mesto u jugoslovenskoj časopisnoj produkciji 20-ih i 30-ih godina XX veka i povodom njegovog sadržaja je moguće pokrenuti niz značajnih i raznorodnih tema. Zbog toga ćemo nastojati da tokom naučnog skupa razgovaramo o sledećim temama:

Uredičke figure i uređivačke politike Ženskog pokreta;

Feministički diskursi u časopisu (građanski, komunistički, konzervativni);

Borba za sticanje političkih prava (teorija i praksa);

Iz istorije emancipatorskih/feminističkih pokreta (lokalni i globalni kontekst);

Odnos feminističke teorije i prakse;

Odnos feminizma i drugih ideologija i politika u časopisu (jugoslovenstvo, pacifizam, itd.);

Kulturna istorija žena: prilog kulturi sećanja i afirmaciji savremenica;

Pedagoške teme u časopisu;

Ekonomske teme u časopisu;

Socijalne teme u časopisu;

Časopisni temati (brojevi posvećeni Masariku, kampanji za dobijanje biračkog prava, Veri Kićevac, Materinskom danu itd.);

Književni prilozi i književna kritika;

Časopis kao ogledalo rada različitih ženskih udruženja i incijativa (Društva za prosvećivanje žene i zaštitu njenih prava, Male atante, Udruženja univerzitetski obrazovanih žena itd.);

Polemike unutar časopisa i polemike sa drugim časopisima i institucijama;

Ženski pokret u međuratnoj časopisnoj mreži;

Ženski pokret i ženska/feministička periodika (sinhronijski i dijahronijski aspekt);

Ženski pokret na evropskoj časopisnoj i feminističkoj sceni između dva rata;

Ženski pokret u kontekstu savremenih bibliografskih istraživanja i digitalne humanistike

Ženski pokret u kontekstu feminizama 90-ih godina na (post)jugoslovenskom prostoru

Prvi feministički časopisi u drugim kulturama

O časopisu

Časopis Ženski pokret izlazio je od 1920. do 1938. godine. Izdavalo ga je Društvo za prosvećenje žene i zaštitu njenih prava (osnovano 1919. godine). Društvo je prvo osnovano u Beogradu, zatim u Sarajevu, a nakon toga i u drugim centrima novoformirane države u Ljubljani i Zagrebu. Reč je o prvom precizno profilisanom jugoslovenskom feminističkom časopisu, koji je stajao na pozicijama radikalnog građanskog feminizma. Takođe, Ženski pokret je najdugovečniji feministički časopis prve polovine XX veka na ovim prostorima. Vlasnica časopisa u trenutku osnivanja bila je Milica Dedijer, a urednica Zorka Kasnar. Narednih godina na uredničkom mestu su bile i Katarina Bogdanović, Vera Jovanović, Alojzija Štebi, Darinka Stojanović i dr, a u početku časopis je uređivao književni odbor koji su činile Delfa Ivanić, Katarina Stojanović, Ruža Vinterštajn, Ruža Stojanović, Paulina Lebl-Albala i dr. Saradnički krug časopisa je bio širok i heterogen jer je uredništvo okupljalo saradnice i saradnike iz svih delova Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca/Jugoslavije, kao i iz različitih oblasti i disciplina. Tekstovi su štampani na srpskom, hrvatskom i slovenačkom jeziku. Časopis je imao izrazit jugoslovenski karakter koji se simbolički ogledao i u naslovu koji je u jednom periodu izlaženja časopisa ispisivan na tri jezika/pisma: čirilično i latinično (Женски покрет/Ženski pokret) i na slovenačkom (Žensko gibanje). U početku je štampano deset brojeva godišnje, a tokom izlaženja dinamika je menjana u zavisnosti od uredničke politike, ali i finansijskih uslova. U časopisu Ženski pokret dominantan je tekstualni sadržaj sa svega nekoliko ilustracija-fotografija tokom gotovo dvodecenijskog izlaženja (sve ilustracije koje su objavljene u časopisu se mogu pogledati u odeljku sajta Ilustracije).

Veze časopisa i Društva za prosvećenje žene i zaštitu njenih prava su veoma čvrste: programski ciljevi Društva određivali su časopis formalno i sadržinski. Članice Društva, ujedno i urednice i saradnice Ženskog pokreta, organizovale su različite aktivnosti namenjene ženama i učestvovale su u radu internacionalnih feminističkih organizacija. Zahvaljujići tome časopis je bio povezan sa aktivizmom i jugoslovenski feminizam je bio u čvrstoj vezi sa evropskim feminističkim pokretima i organizacijama. Glavne aktivnosti Društva su se odnosile na borbu za glasačko pravo žena, poboljšanje zakonskog položaje žene u porodičnom i radnom pravu, kao i na opšte unapređenje položaja žena koji se delom realizovao i pomoću emancipatorske prakse (analfabetski, socijalni i drugi tečajevi i akcije). Ove i druge aktivnosti pratile su se u glasilu Društva Ženskom pokretu jer je urednička politika časopisa bila determinisana mikropolitikama i akcijama Društva (detaljanije o programu časopisa i ovim aktivnostima može se videti u tekstu Ženski pokret: Politika teksta i kontekstā).

Časopis Ženski pokret predstavlja prvorazredni spomenik jugoslovenske feminističke kulture o čemu svedoči skoro dvodecenijski vek izlaženja časopisa, brojnost saradnika i saradnica i preko 2500 objavljenih članaka, kao i veliko interesovanje savremenih istraživačica za ovaj periodik. Teme kojima su posvećene stranice ovog časopisa, njegova urednička meandriranja, polemike i ideološka promišljanja uloge, značaja i programske osobenosti feminizma svedoče o dimanici feminističke scene tokom 20-ih i 30-ih godina prošlog veka, ali takođe predstavljaju platformu za promišljanja sadašnjeg trenutka i za (re)definisanje feminiz(a)ma danas.

Izvor i dodatne informacije:

https://www.zenskipokret.org/