De Eerste Kamer in vergadering bijeen. Beeld ANP

De Eerste Kamer slaagt er maar niet in volledig transparant te worden over de vele dubbele petten en belangen van de leden. Een nieuw ongeluk is het gevolg.

Intussen probeert SGP-voorzitter Zevenbergen nog steeds van zijn wachtgeld af te komen.

Hier zijn uw Dagkoersen. Deze nieuwsbrief elke werkdag per e-mail ontvangen? Regel het eenvoudig hier.

GESPREK VAN DE DAG

Duthlers dubbele pet

Een Eerste Kamerlid dat met haar bedrijf het kabinet adviseert over een wet-in-wording en een tijdje later in de Eerste Kamer over dat wetsvoorstel stemt: mag dat?

Volgens de regels wel. Formeel kan niemand VVD-senator Anne-Wil Duthler iets maken nu het onderzoeksplatform Follow the Money haar vandaag vol in de schijnwerpers zet. Duthler Associates, het bedrijf van de senator, leverde betaald advies over de Wet Maatschappelijke ondersteuning in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) – een wet die vervolgens met minimale meerderheid door de Eerste Kamer werd geloodst. Duthler stemde voor.

Senator Anne-Wil Duthler (VVD): haar bedrijf staat in de wetstekst, waarover ze zelf stemde. Lees hier hoe dat zo kwam: https://t.co/5cce5rbkUb via @ftm_nl kim van keken

En zo staat de ooit zo eerbiedwaardige Eerste Kamer opnieuw in de kwade reuk die de schijn van belangenverstrengeling nou eenmaal met zich meebrengt. Alleen tot de Eerste Kamer zelf wil het risico van die precaire situatie maar niet doordringen.

Senatoren wijzen er in dit soort situaties onvermoeibaar op dat dubbele petten nou eenmaal bij de Eerste Kamer horen. De senaat zelf kent de eendaagse werkweek, tegen een vergoeding van 24 duizend euro per jaar. Of ze het nou leuk vinden of niet, Eerste Kamerleden zullen er wel ander werk naast moeten doen. Daar is inderdaad niets schimmigs aan.

De schimmigheid zit 'm wel in de aanhoudende weigering van de senatoren om meer transparantie te geven over al die lijntjes die hun politieke werk doorkruisen. Hun nevenfuncties vermelden ze tegenwoordig allemaal netjes op hun cv op de website van de Eerste kamer, maar wat ze in die functies precies uitvoeren is niet algemeen bekend. Zeker is dat er volop raakvlakken zijn tussen al die maatschappelijke activiteiten en de politiek. In de vorige zittingsperiode stemden de 75 senatoren 675 keer over een wetsvoorstel waarbij ze zelf betrokken waren vanwege hun (bij)baan, bleek in 2015 uit onderzoek van de Volkskrant.

De Leidse hoogleraar staats- en bestuursrecht Tom Barkhuysen wees er toen al op dat het voor gemeenteraadsleden en Statenleden wettelijk verboden is om mee te stemmen over onderwerpen waarbij ze persoonlijk zijn betrokken. Zoals bijvoorbeeld bestemmingsplannen. Ook zij zijn immers deeltijd-politici. Zou zoiets niet ook in de Eerste Kamer moeten worden ingevoerd?

De Eerste Kamer voelde er niets voor. Zoals eerder ook al de aanbevelingen van de Group of States against Corruption (GRECO) werden genegeerd om transparanter te worden over de functies en belangen van echtgenoten en andere ‘afhankelijke familieleden’. Zoiets was ‘niet nodig en niet zinvol’, oordeelde de Eerste Kamer: een algemene regel zou te diep ingrijpen in het vrije mandaat van politici om te stemmen. Bovendien: de senatoren zijn prima in staat om elkaar in de gaten te houden.

Drie jaar later weten we dat dit vertrouwen in de onderlinge controle geen beletsel is geweest voor de werkzaamheden van senator Duthler. De VVD-fractievoorzitter in de senaat, Annemarie Jorritsma, zegt tegenover De Telegraaf dat er wat haar betreft niets aan de hand is. 'Zij heeft, voor zo ver ik kan nagaan, niet het woord gevoerd over het onderwerp. Wij stemmen ook over belastingwetten waar we een persoonlijk belang bij kunnen hebben. Het kan niet gaan over het stemmen over dit onderwerp, dat is raar. Hier kan geen sprake zijn van belangenverstrengeling of zelfs de schijn daarvan.'

Daarmee is Duthler nog niet helemaal van het probleem verlost, want er speelt nog iets mee: het ministerie van Volksgezondheid besteedde de opdracht destijds niet aan maar gunde 'm onderhands aan Duthlers bedrijf. Dat lag volgens een VVD-woordvoerder aan ‘tijdgebrek’ op het departement.

De huidige minister, CDA’er Huge de Jonge, is niet overtuigd en kondigde vandaag aan dat hij gaat uitzoeken hoe de aanbesteding is verlopen.

Anne Wil Duthler. Beeld Dijkstra bv

VRAAG VAN DE DAG

Hoe kom je van je wachtgeld af?

De SGP komt de eigen partijvoorzitter te hulp met een initiatiefwet. Partijvoorzitter Peter Zevenbergen (62) is in opspraak geraakt omdat hij naast zijn salaris als schooldirecteur wachtgeld krijgt. Hij was van 1994 tot 2006 jaar wethouder van de gemeente Alblasserdam. Hoewel hij kort daarna begon op het Wartburg College in Rotterdam, vult het wachtgeld sindsdien het verschil aan tussen zijn schoolsalaris en wethoudersbeloning. Het gaat om 1450 euro per maand die de gemeente Alblasserdam betaalt.

Verslaggever Gijs Herderscheê: 'Hoewel de gemeente al in 2014 vroeg of hij niet wil bedanken voor het wachtgeld, kan dat volgens Zevenbergen niet. Tussentijds stopzettten is voor hem geen optie, hij zou dan al het ontvangen wachtgeld moeten terugbetalen.'

Ook SGP-partijleider Kees van der Staaij vindt dat te gortig. Hij werkt daarom aan een voorstel om de wet zo te wijzigen dat voortaan wel tussentijds voor het wachtgeld bedankt kan worden. Om verder gedoe te voorkomen heeft de SGP met Zevenbergen afgesproken dat hij ‘vanaf nu het volledige bedrag wat hem maandelijks als wachtgeld wordt uitgekeerd, ten dienste stelt aan de gemeenschap’.

Een accountant zal dat controleren en jaarlijks rapporteren aan het partijbestuur. Het bestuur waarvan Zevenbergen dus voorzitter is.

GEBAAR VAN DE DAG

Geld voor q-koortsslachtoffers

Het kabinet stelt € 14,5 miljoen beschikbaar als tegemoetkoming voor de slachtoffers van de uitzonderlijke Q-koortsepidemie die Nederland van 2007 tot en met 2010 trof: meer dan 4000 ziektegevallen en tenminste 74 doden. Het was een crisis waarin de overheid geen glansrol vervulde.

Nu, acht jaar later, stelt het kabinet als 'gebaar van erkenning' geld ter beschikking voor slachtoffers en nabestaanden. Iedereen die gedurende de epidemie de diagnose Q-koorts kreeg, kan aanspraak maken op een financiële tegemoetkoming. Dat geldt ook voor nabestaanden, mits zij kunnen aantonen dat de overledene aan Q-koorts heeft geleden.

De aanvragen kunnen vanaf 1 oktober worden gedaan. Het geld wordt gelijk verdeeld over de toegewezen aanvragen, met een maximum van 15.000 euro per persoon.

Geiten op een met Q-koorts besmette boerderij in 2009. Beeld Marcel van den Bergh

Dagkoersen is de politieke nieuwsbrief van de Volkskrant. Tips of opmerkingen? Mail naar haag@volkskrant.nl. Deze brief elke werkdag per e-mail ontvangen? Regel het hier, snel en simpel.