Ze komen niet alleen uit de wijde omgeving van Grundy, een mijndorp van duizend inwoners in Virginia dat wel ‘het ziekste plaatsje van Amerika’ is genoemd. Ze komen ook uit de buurstaten. Kentucky. Tennessee. De mobiele klinieken van Remote Area Medical of Virginia bieden gratis oog- en tandzorg. Gratis advies voor diabetes, hulp bij opiatenverslaving en verlichting voor de longziektes waar zoveel mensen in deze kolenmijngebieden aan lijden. Een hele nacht wachten is dan geen probleem.

„Vaak staan er al auto’s op de parkeerplaats als we de avond ervoor aankomen,” zegt Vicki Weiss, oogarts en een van de vrijwilligers van RAM Virginia. Vanaf drie uur ’s ochtends worden er volgnummertjes uitgegeven, vroeg in de ochtend beginnen de behandelingen. De mensen moeten kiezen tussen een oogcontrole of een tandartscontrole. „De meesten kiezen voor een tandarts. Voor sommigen is het jaren geleden dat ze er een hebben gezien”, zegt Weiss.

Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo

Mobiele klinieken in verafgelegen gebieden - het klinkt bijna als artsen zonder grenzen in Afrika. Oorspronkelijk was Remote Area Medical dan ook bedoeld voor landen met een laagontwikkelde gezondheidszorg, zoals Haïti of Guatemala. Maar inmiddels werkt RAM vooral in de VS. In dorpen als Grundy, waar deze foto’s zijn gemaakt, in het hart van de zieltogende kolenindustrie van Virginia.

Strikt genomen is Grundy niet ‘veraf’ : het is bijvoorbeeld maar zes uur rijden naar Richmond, de elegante hoofdstad van Virginia waar ook goede ziekenhuizen zijn. De afstand tussen de inwoners van Richmond en Grundy is sociaal-economisch. „Wij behandelen de mensen die door de mazen in het Amerikaanse zorgstelsel vallen,” zegt Weiss. „Ze zijn onverzekerd, kunnen geen zorg betalen, en kunnen of willen de drempel naar een reguliere dokter niet nemen.”

Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo



Nog altijd zijn 28 miljoen Amerikanen niet verzekerd. Voordat Obamacare in werking trad was dat 44 miljoen. Het aantal onverzekerden stijgt nu weer door de chaos in Washington rond de zorg. Ruwweg éénderde van de Amerikanen valt onder overheidsverzekeringsprogramma’s als Medicare en Medicaid, maar die voorzien niet of nauwelijks in tand- en oogzorg.

Tweederde heeft overgewicht

En dan zijn er nog de andere problemen. Een gezonde levensstijl is ver weg in grote delen van de Appalachen. In Virginia heeft 65 procent van de volwassenen overgewicht, bijna de helft heeft hart- of vaatproblemen. Voorlichting en preventie ontbreken doorgaans en beklijven slecht. „Sommige mensen die wij zien” zegt Weiss, „weten niet eens dat ze een chronische ziekte hebben”.

Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo

En dan zijn er nog de opiaten. Vorig jaar eiste de verslavingsepidemie 800 levens in de staat. Bij RAM geven vrijwilligers sinds twee jaar training in het omgaan met Narcan, het middel dat de effecten van een overdosis kan neutraliseren.

Bij de presidentsverkiezingen van 2016 koos Grundy vooral voor Donald Trump, de man die de kolenindustrie nieuw leven wil inblazen en die onlangs met een presidentieel decreet de afbraak van Obamacare in gang zette, zonder dat er een vervangend zorgstelsel is.

Als vrijwilliger van een hulpverleningsorganisatie wil dokter Weiss boven de partijen staan, zegt ze. „Maar radicale verbeteringen in het Amerikaanse zorgstelsel zijn hard nodig. Wij hebben in de VS fantastische medische zorg. Maar veel te weinig mensen hebben er toegang toe. De mazen in het net zijn veel te breed.”

Zorg Strijd om stelsel

44 miljoen Amerikanen hadden geen zorgverzekering voordat de vorige regering-Obama een nieuw zorgverzekeringstelsel invoerde. 28 miljoen burgers bleven ook na de invoering van ‘Obamacare’ onverzekerd. 3 pogingen deden de Republikeinen dit jaar in de Senaat om Obamacare af te schaffen. Tevergeefs.

Savannah Mollins, 17, uit West Virginia wacht in haar auto voordat ze de totdat ze aan de Remote Area Medical (RAM) mobile kliniek in kan. Foto Victoria Sarno Jordan/AFP Photo



Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 24 oktober 2017