Antwerpen - De Antwerpse burgemeester Bart De Wever trok maandag aan de alarmbel over de cocaïnesmokkel in zijn stad. Die dreigt zo’n grote omvang aan te nemen dat de hele samenleving ervan doordrongen raakt, ook de politiek, aldus de burgervader. Volgens criminoloog Tom Decorte (UGent) is dat geen verrassing. Hij wijst met de beschuldigende vinger naar De Wevers ‘war on drugs’: “Je maakt de drugshandel zo alleen maar winstgevender.”

“De cash die bij ons in de cocaïnehandel omgaat, is enorm”, aldus De Wever in een interview met de Nederlandse Volkskrant. Het probleem is inmiddels zo groot dat de drugshandelaars zich proberen in te kopen in de gemeenschap, klonk het nog. Ook in de politiek. “Ik durf te zeggen: in Antwerpen staan we op de rand dat men zich ook politieke invloed aan het inkopen is. Ik ken raadsleden voor wie ik mijn hand niet in het vuur kan steken.”

Bij N-VA hoeven de criminelen in ieder geval niet aan te kloppen, benadrukte De Wever. “Wij zijn de partij die de oorlog tegen drugs is begonnen. Wij zijn niet de populaire partij in die middens met die maatregelen. Deze figuren gaan N-VA zeker niet als een bondgenoot zien.”

Professor Tom Decorte. Foto: Ugent

Spierballengerol

Volgens Tom Decorte, professor in de Criminologische Wetenschappen, schuilt een groot deel van het probleem echter juist in die oorlog tegen drugs en de maatregelen van N-VA. Decorte spreekt uit ervaring: hij deed enkele jaren onderzoek naar het cocaïnegebruik in Antwerpen en richtte in 2002 het Instituut voor Sociaal Drugsonderzoek (ISD) op, een onderzoeksgroep die zich richt op het verwerven en overdragen van kennis over verschillende aspecten van drugsgebruik, -beleid en -handel.

Decorte noemt het vooral een strategisch slimme zet van De Wever om de nijpende situatie juist nu aan te kaarten: “Het is heel sluw om een paar weken voor de verkiezingen aan de alarmbel te trekken en met spierballengerol te komen over je ‘war on drugs’.” Maar het verhaal van De Wever is niets nieuws, stelt Decorte. “We weten d at drugshandelaren invloed op de politiek willen uitoefen, dat is allang gekend.”

“Situatie grimmiger door war on drugs”

De professor deelt de zorgen over de problematiek dan ook, maar de Antwerpse ‘war on drugs’ noemt hij slechts een “instrument voor politici die willen scoren”. Het lost namelijk niks op, klinkt het nog. Wat heet: zo’n oorlog tegen verdovende middelen maakt de situatie net erger. “In de wetenschappelijke wereld is er al jaren een consensus dat een ‘war on drugs’ niet kan werken en niet zal werken. Hoe harder je optreedt met deze repressieve maatregelen, hoe winstgevender de handel wordt”, aldus Decorte. “Met repressie krijg je het niet onder controle.”

Dat is volgens de criminoloog ook zichtbaar in Antwerpen. “Na vier jaar ‘war on drugs’ is er geen zichtbare vooruitgang: de handel in cocaïne is niet aan banden gelegd en de markt is niet ontwricht.” De situatie op de Antwerpse drugsmarkt is de afgelopen jaren alleen maar grimmiger geworden, zegt Decorte nog. “Kijk naar de schietpartijen, afrekeningen, molotovcocktails. Het zijn de beroepscriminelen die overblijven door de repressieve maatregelen.”

Juiste wapens

Volgens De Wever is de haven “zo lek als een vergiet”. Foto: Belga

Volgens Decorte is het tijd dat burgemeester De Wever in de spiegel kijkt. “Hij moet zich de vraag stellen: schiet ik wel met de juiste wapens op mijn vijand?” Maar wat is dan wel de oplossing? Decorte stelt een parlementaire werkgroep voor, die de tijd neemt om de problematiek grondig in kaart te brengen en te luisteren naar wat verschillende disciplines erover te zeggen hebben.

Daarnaast pleit hij voor een “grondige hertekening” van het drugsbeleid. “Drugs horen niet in het strafrecht thuis. Voor een deel is het natuurlijk een probleem van criminaliteit, maar ook van de volksgezondheid”, klinkt het. Decorte is voorstander voor het legaliseren van drugs. Natuurlijk moet daar goed over nagedacht worden. Zo moeten niet alle drugs op dezelfde manier beschikbaar worden gemaakt.

Als voorbeeld geeft Decorte tabak. “Dat is een legale drug, waar we grip op hebben gekregen. We hebben controle over de prijs, de handelaren, enzovoorts. Bovendien is de hele samenleving er het inmiddels over eens dat tabak slecht voor je is en is het gebruik afgenomen.” Dat wil niet zeggen dat legalisering het drugsprobleem volledig oplost. “Het is een illusie om te denken dat drugs compleet uit de samenleving verdwijnen, net als tabak.”

Reactie politieke concurrenten De Wever

Decorte is niet de enige die kritiek heeft op de uitlatingen van De Wever. Eerder op de dag reageerden verschillende lokale politieke concurrenten van de Antwerpse burgervader al negatief op de berichtgeving. Volgens (onafhankelijk) lijsttrekker van SP.A Jinnih Beels “komt De Wever telkens terug op de drugsproblematiek in plaats van er iets aan te doen.”

Net als Beels roept ook Open Vld-lijsttrekker Philippe De Backer De Wever op om naar het gerecht te stappen als hij informatie heeft over mogelijke politieke beïnvloeding door de Antwerpse drugsmaffia. Bovendien pleit hij voor een financiële elitedienst bij de politie die achter het grote geld van drugsbendes aan kan gaan.

Groen-lijsttrekker Wouter Van Besien ziet De Wever “dezelfde campagne voeren als in 2012, maar het grote verschil is dat N-VA de afgelopen 6 jaar verantwoordelijk is geweest”. Volgens Vlaams Belang-lijsttrekker Filip Dewinter geeft De Wever zichzelf een “attest van onbekwaamheid” en PVDA-voorzitter Peter Mertens stelt dat Antwerpen onder De Wever de “cocaïnehoofdstad van Europa” is geworden.