Drie jaar geleden bedacht Toine Donk dat de Nederlandse boekwinkels één gezamenlijke, simpele website zouden moeten hebben waar lezers uit het hele land terechtkunnen. Beeld ANP

‘Je rol als ondernemer is goede dingen bedenken’, zegt Toine Donk (37), en Bookaroo is wat hem betreft zo’n goed ding: een site waarop je boeken kunt bestellen, die vervolgens door de plaatselijke boekhandel worden geleverd. Drie jaar lang heeft Donk, die eerder met Daniël van der Meer uitgeverij Das Mag oprichtte, aan Bookaroo gewerkt. Op 3 juli gaat de site online.

Bookaroo: het klinkt een beetje als Deliveroo en zoiets is het ook, maar dan met boeken in plaats van maaltijden. Online boekwinkels bestaan al langer, iedereen kent Bol.com. Donk: ‘Maar achter Bol.com zit geen fysieke boekwinkel. Wie een boek via Bol.com bestelt, steunt juist de grootste concurrent van de boekwinkel, die het in deze tijden van ontlezing toch al zo zwaar heeft.’

Drie jaar geleden bedacht Donk dat de Nederlandse boekwinkels één gezamenlijke, simpele website zouden moeten hebben waar lezers uit het hele land terechtkunnen. ‘Elke lezer die je spreekt, zegt dat hij zijn aankopen liever bij de echte boekwinkel doet dan bij een grote webreus. Maar tussen mensen en hun goede bedoelingen zit gemak. Als je online via je eigen boekhandel een boek wilt bestellen, moet je toch eerst een adres zoeken, en mensen doen nu eenmaal veel dingen op de automatische piloot. Die automatische piloot willen we ietsje aanpassen – al is gedrag veranderen natuurlijk wel het moeilijkste dat er is.’

In 2016 raakte uitgeverij Das Mag in conflict met Bol.com. Donk: ‘Ze wilden een samenwerkingsverband met ons sluiten en overhandigden vervolgens een lijst met verplichtingen waar wij ons als uitgever aan te houden hadden. Dat kwam niet helemaal overeen met onze opvattingen over samenwerken.’ Das Mag besloot daarop zijn boeken niet via Bol.com aan te bieden, een boycot die drie jaar heeft geduurd. ‘Dat akkefietje heeft ons aan het denken gezet’, zegt Donk. ‘We kregen zo ontzettend veel steunbetuigingen, van lezers, schrijvers en boekhandels; de liefde voor de boekwinkel zit bij veel mensen diep. Toen is het idee voor Bookaroo ontstaan.’

Het systeem werkt als volgt. De lezer gaat naar bookaroo.nl en doet zijn bestelling. Bookaroo zet die bestelling vervolgens uit bij de dichtstbijzijnde boekhandel. Als die niet binnen een bepaalde tijd reageert, wordt de cirkel van boekhandels die de order in behandeling kunnen nemen, vergroot. Heeft vóór middernacht geen enkele boekhandel laten weten dat hij het boek op voorraad heeft, dan gaat de bestelling naar CB in Culemborg, die het vanuit het magazijn naar de klant stuurt. Donk: ‘Op deze manier hoeven we niet de voorraad van elke boekhandel te kennen. Je draait het om, je vraagt: wie heeft dit boek liggen? Tijdens een wandelvakantie met mijn vriendin kwam ik op het idee. Über doet het ook zo: eerst wordt een order uitgezet, waarna een chauffeur die in de buurt is, zich kan melden.’

Het enthousiasme bij boekwinkels is groot, bijna honderd zaken hebben zich inmiddels achter het plan geschaard. De volgende stap is het bereiken van de lezer. Binnen twee weken nadat de site online is gegaan, moeten tienduizend boeken via Bookaroo zijn verkocht. Is dat aantal op 17 juli niet gehaald, dan gaat de stekker eruit. Donk: ‘Ik ben niet eerder zo zenuwachtig geweest bij de lancering van een nieuw initiatief als nu.’

Achter Bookaroo zitten geen grote investeerders. Toine Donk en Daniël van der Meer hebben hun eigen spaargeld – enkele tienduizenden euro’s - gebruikt voor het opzetten van de site. Van elk verkocht boek gaat 5 procent naar Bookaroo voor het in stand houden ervan. Het is niet alléén idealisme, zegt Donk, maar grotendeels toch wel. ‘Ik ben opgegroeid met boeken en ik denk dat geen ander medium in staat is je zo te laten kennismaken met ideeën van anderen. Ik denk al jaren na over hoe je de boekenbiotoop levend kunt houden. Boekwinkels zijn daarbij ontzettend belangrijk. Die brengen mensen met boeken in aanraking. Uiteindelijk betekent elke boekwinkel die uit het straatbeeld verdwijnt, weer een billboard minder voor de literatuur.’