Roland Pierik 2019 monografie: Inducing Immunity. The Regulation of Vaccination (verwacht, met Marcel Verweij) 2017 – heden Lid van de Gezondheidsraad, commissie vaccinaties 2013 – heden Meerdere artikelen over vaccinaties 2009 – heden Universitair hoofddocent rechtsfilosofie aan de UvA 2000 – 2009 Docent aan de Radboud Universiteit en Tilburg University 2000 Promotie in de filosofie aan de Universiteit Twente 1994 Masterdiploma in politicologie en bestuurskunde aan de Universiteit Twente 1966 Geboren te Rijssen

Hij herinnert zich de houding van die strenggelovige christenen. ‘Die mensen weten dat vaccinaties werken, weten wel degelijk dat hun kinderen gevaar lopen en zijn erg bang dat hun kinderen die ziekte oplopen. Maar ze zeggen ook dat als hun kinderen de ziekte oplopen, het Gods wil is en daar mogen we niet tegenin gaan,’ vertelt hij. Volgens Pierik is het niet-vaccineren een soort laatste strohalm van veel gelovigen: ze hebben bijvoorbeeld al de zondagsrust en andere tradities moeten opgeven. ‘De SGP vertegenwoordigt de ene tak van anti-vaxxers, maar dat is niet meer het grootste probleem. Het zijn vooral de nieuwe anti-vaxxers, die allerlei niet-wetenschappelijke claims doen, die het probleem vormen.’

Wie zijn die nieuwe anti-vaxxers?

‘Er zijn verschillende stromingen. De historische tak is de antroposofie en antroposofen zeggen dat ziekten als mazelen een noodzakelijke stap zijn in de ontwikkeling van het kind, net zoals het kind melktanden wisselt. Als je die kinderziektes doorstaat ben je later beter beschermd tegen ziekten als kanker en allergieën. Dat is een beetje het idee: waar je niet aan doodgaat, daar word je sterker van.’

Dat is eigenlijk hetzelfde idee als dat van een vaccinatie.

‘Ja, alleen het klopt hier niet. Mensen die mazelen hebben doorlopen worden niet ouder en krijgen niet minder vaak kanker. Sterker nog: tot twee jaar na besmetting zijn ze vatbaarder voor andere ziektes. Intuïtief kun je je er iets bij voorstellen, maar het klopt niet.’

En de andere takken?

‘Een ander idee is dat het BMR -vaccin wel werkt, maar dat je er autisme van krijgt. Dat is al honderdduizend keer gedebunkt. Het wetenschappelijke tijdschrift heeft het artikel waarin dat wordt beweerd ingetrokken, de schrijver is zijn medische doctorstitel kwijt, maar auteur Andrew Wakefield blijft de held van deze mensen. De derde stroming bestaat uit mensen die hun kinderen puur wil houden: die biologisch-dynamisch eten, maar ook het idee hebben dat ze hun kind gif inspuiten als ze vaccineren. Het zijn allemaal verhalen die wel plausibel lijken, maar die niet wetenschappelijk onderbouwd zijn.’

Hoe hebben deze stromingen hun aanhangers kunnen verzamelen?

‘Dat heeft denk ik twee oorzaken. De ene is dat we eigenlijk de gevaren van de ziektes niet meer zo goed zien. Je ziet geen mensen meer met polio, je hebt niet meer om de vijf jaren een mazelenuitbraak.

Het tweede ding is de democratisering van kennis. Een aantal van die mensen noemt zichzelf parent-researcher. Na een bepaald aantal uren internet-onderzoek denken zij evenveel kennis te hebben als een arts of medicus die er jarenlang wetenschappelijk onderzoek naar heeft gedaan. We moeten de vraag stellen of een uitspraak van deze ouders evenveel epistemologische autoriteit heeft als die van epidemiologen en infectieonderzoekers die daar al decennia over publiceren. Ik denk dat het komt doordat het voor veel ouders heel dichtbij komt: ouders kennen hun kinderen het allerbest en sommige ouders hebben het idee dat ze daarom ook beter dan medici weten wat ze moeten doen als kinderen ziek zijn.’