Nederlanders zijn minder onverdeeld positief over de samenleving dan eerder dit jaar. De twijfels onder de bevolking nemen toe, concludeert het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in zijn laatste kwartaalrapport.

Volgens het onderzoek denken meer mensen pessimistisch over de samenleving (48 procent) dan optimistisch (42 procent). Dat was overigens in het vorige kwartaal ook al zo.

Hoe hoger het opleidingsniveau en het inkomen van de ondervraagden, hoe tevredener ze zijn over het eigen leven en de persoonlijke situatie, zeggen de onderzoekers.

Economisch goed

De optimisten zijn vooral tevreden over de economische groei en de toenemende aandacht voor zaken als het milieu. "Omdat de economie beter gaat en er daardoor ook meer geld is om te investeren in de publieke sector. Ook komt er langzaam meer aandacht voor natuur, milieu, biologische landbouw en voeding en voor duurzaamheid. Al mag dit nog meer", zegt een 40-jarige man in het onderzoek.

De pessimisten maken zich zorgen over de Nederlandse cultuur, verbondenheid, de verzorgingsstaat en de politiek. "Voor de minder bedeelden gaat het slecht. Ik ben er daar één van", zegt een 39-jarige vrouw. "Ik heb nu al moeite met alles te betalen en dan komt er jaarlijks nog een eigen bijdrage bij van de zorgverzekering. Alles gaat ieder jaar omhoog. Probeer dan maar alleen een kind groot te brengen."

Politiek te ingewikkeld

Zo'n twee derde van de 1200 ondervraagden vindt de inkomensverschillen in Nederland te groot. Ook is er kritiek op de politiek: 48 procent vindt dat politici onbehoorlijk met elkaar omgaan, dat was vorig kwartaal nog 10 procent minder.

Daarnaast vindt 61 procent van de ondervraagden de landelijke politiek voor de meeste mensen in Nederland te ingewikkeld, maar slechts 29 procent zegt daar zelf last van te hebben.

Ook willen mensen graag dat de overheid meer geld uitgeeft, maar zijn ze over het algemeen niet voor hogere belastingen.

Flexibele samenleving

In het rapport wordt dit keer ook stilgestaan bij de overgang naar een 24-uurssamenleving en de problemen die dit met zich meebrengt. Als voordelen worden vooral ruimere openingstijden genoemd en het feit dat werk en privé makkelijker te combineren zijn. Nadelen zijn het verdwijnen van de structuur die zorgt voor rust en zekerheid.

62 procent van de ondervraagden ziet dat mensen moeite hebben om hun dagelijkse activiteiten, zoals zorg en werk, te combineren. Toch lijkt het aantal mensen dat zich geregeld gejaagd voelt de afgelopen tien jaar niet schrikbarend te zijn toegenomen, schrijft het SCP.

Ook denken de respondenten dat de 24-uurseconomie in Nederland nog lang niet overal is ingevoerd. "Ga het vergelijken met China of New York, maar hier is het nog niet zover", zegt iemand uit Amsterdam. Een ondervraagde uit Breda vindt de hoofdstad juist een goed voorbeeld. "Mijn vriend uit Amsterdam zegt om acht uur: hé, zullen we nog even naar de Appie, maar die is dan dicht hier."

De meeste mensen vinden het omgaan met een flexibele samenleving en een druk bestaan geen maatschappelijk probleem, maar ieders eigen verantwoordelijkheid. "Sommigen kunnen er beter mee omgaan dan anderen", staat in het rapport.