Vier op de tien Nederlanders nemen op een doorsneedag niet of nauwelijks kennis van het nieuws. Ze lezen geen krant, volgen radio en televisie niet en kijken ook niet op nieuwssites en -apps. Dat is zorgelijk, schrijft het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) in een studie die vandaag verschijnt. “Een goed geïnformeerde bevolking is belangrijk voor het functioneren van de democratie”, zegt SCP-onderzoekster Annemarie Wennekers.

Het SCP bestudeerde gegevens van drieduizend mensen van dertien jaar en ouder die in 2015 een dagboek bijhielden over hoe ze het nieuws volgden. Dat levert ‘op het eerste gezicht geruststellende’ cijfers op, schrijven de onderzoekers. Bezien over een volle week en als ook een vluchtige blik op het nieuws wordt meegerekend, maakt 95 procent van de Nederlanders gebruik van nieuwsmedia – en hoe ouder ze zijn, hoe meer ze het nieuws volgen.

Maar zo rooskleurig is het beeld toch niet. Want een aanzienlijk deel besteedt minder dan vijf minuten aan het nieuws, zij het soms meerdere keren per dag, en een ander deel slaat dagenlang het nieuws over. Op een gemiddelde dag maakt slechts 61 procent echt tijd om het nieuws te volgen. En 39 procent dus niet, vooral mensen onder de 35 jaar.

De klassieke nieuwsmedia overheersen nog, al daalt het aantal Nederlanders dat op een doorsneedag naar televisiejournaals kijkt (nu 39 procent), een krant leest (27 procent) of naar het radionieuws luistert (7 procent) licht.

Omslagpunt

En het omslagpunt nadert of is zelfs al gepasseerd, zeker onder twintigers en dertigers. In 2013 waren kranten voor hen nog even belangrijk als nieuwssites en -apps. Maar intussen haken ze af bij de krant en raadplegen ze veel vaker apps op de smartphone.

Veel mensen kijken meerdere keren per dag online even naar het nieuws (‘infosnacking’) en gebruiken daarnaast de krant en de journaals voor duiding en achtergrond. Daarom is het SCP ook nog niet bang voor filter bubbels, het verschijnsel dat mensen via online media louter nieuws voorgeschoteld krijgen dat bij hun eigen voorkeuren past. Dat risico blijft klein zolang ze klassieke en nieuwe media naast elkaar gebruiken. “En ruim de helft van de mensen die nieuwe media gebruiken, doet dat ook”, zegt SCP-onderzoekster Wennekers.

Ook nepnieuws krijgt daardoor nog niet veel kans. Dankzij de overheersende positie van de klassieke media dreigt er ‘geen acuut gevaar voor de goed geïnformeerde meningsvorming’, aldus het Sociaal en Cultureel Planbureau. Al is ‘niet uitgesloten dat burgers soms op het verkeerde been worden gezet’.