"Ten rok ma być przeznaczony na przygotowanie kart wyborczych i całego systemu zabezpieczeń. Musimy mieć pewność, że do każdego wyborcy ta karta trafi, jeżeli oczywiście będzie chciał skorzystać z tej możliwości"

"Chcemy zaproponować zmianę prawa, polegającą na tym, że stan nadzwyczajny musiałby zostać wprowadzony automatycznie po miesiącu obowiązywania stanu epidemii"

Budka: "wystarczy pięciu sprawiedliwych" posłów Porozumienia, by ten plan wszedł w życie

Propozycja dla byłego wicepremiera

Przewodniczący Platformy Obywatelskiej prezentuje dziś plan polityczny, którego realizacja ma doprowadzić do tego, że wybory korespondencyjne w formie zaproponowanej przez PiS nie odbędą się. Borys Budka chce, by Polacy wybrali prezydenta 16 maja 2021 r.

Głosowanie odbyłoby się w formie mieszanej: tradycyjnie, czyli w lokalach wyborczych, korespondencyjnie (ale według innych zasad niż chce partia rządząca) i być może za pośrednictwem internetu (o ile będzie to bezpieczne i możliwe do przygotowania w rok).

Wybory organizowałaby Państwowa Komisja Wyborcza, a nie - jak chce Prawo i Sprawiedliwość - minister aktywów państwowych Jacek Sasin.

Kolejnym elementem planu jest wprowadzenie stanu klęski żywiołowej i przedłużenie go aż do przyszłego roku. To pozwoliłoby przesunąć termin wyborów bez konieczności zmiany konstytucji.

Borys Budka mówi również o możliwości uchwalenia ustawy, która ograniczałaby wypłatę odszkodowań w stanach nadzwyczajnych tylko do firm, które podatki płacą w Polsce. To miałby być argument obalający tezę PiS, że wprowadzenie stanu klęski żywiołowej oznaczałoby ruinę budżetu państwa właśnie ze względu na konieczność wypłaty odszkodowań.

Aby ten plan wszedł w życie, Senat musi wprowadzić odpowiednie poprawki do ustawy nowelizującej Kodeks wyborczy, którą niedawno uchwalił Sejm. Najważniejsza poprawka przewidywałaby, że nowe prawo wejdzie w życie najwcześniej sześć miesięcy od podpisania przez prezydenta, a nie od razu. Poprawek tych Sejm nie może odrzucić. Potrzeba do tego głosów całej opozycji i części posłów Zjednoczonej Prawicy.

Szef Platformy Obywatelskiej nie ukrywa, że swoją ofertę kieruje przede wszystkim do posłów Porozumienia. Borys Budka i Jarosław Gowin mają się spotkać dziś.

Swój projekt przewodniczący PO przedstawił na konferencji prasowej w Warszawie. O szczegółach planu mówi również w rozmowie z Onetem.

Kawa z Gowinem

Kamil Dziubka: Rozmawia pan z Jarosławem Gowinem?

Borys Budka: Jestem z nim w kontakcie. W zeszłym tygodniu byliśmy razem na kawie. Wcześniej też rozmawialiśmy.

I co? Da się go przekonać to waszego pomysłu?

Widzę na to szansę. Jarosław Gowin rezygnując z obecności w rządzie, udowodnił, że nie godzi się na dyktat Jarosława Kaczyńskiego. Doceniam tę decyzję i mówię, że wspólnie możemy zagwarantować Polakom bezpieczne i uczciwe wybory. Dziś w Polsce dzieją się rzeczy historyczne. Kiedyś ktoś zapyta, po której stronie byliśmy w 2020 r. Ja wiem, że jestem po właściwej.

A Gowin nie jest generałem bez armii? Wie pan, ilu posłów stoi przy nim? Czy on sam to wie?

Wszystko okaże się w głosowaniach. Trudno jest dziś cokolwiek przesądzać. Wystarczy pięciu sprawiedliwych.

Jest pan w stanie zaoferować mu cokolwiek? Może fotel marszałka Sejmu, jeśli da się stworzyć nową większość?

Dziś nie ma innego tematu, niż to, czego domaga się zdecydowana większość Polaków, czyli przełożenie wyborów prezydenckich na bezpieczny termin.

A jeśli to się nie uda, Małgorzata Kidawa-Błońska będzie namawiać do bojkotu głosowania? Jej deklaracje wydają się ostatnio sprzeczne ze sobą.

Do samego końca będziemy przekonywać, że formuła wyborów zaproponowana przez PiS zagraża zdrowiu oraz życiu Polaków, i nie gwarantuje ich uczciwości. Jeśli wybory się jednak odbędą, naszą decyzję podejmiemy w ostatniej chwili.

Dziś mogę powiedzieć tyle, że odpowiedzialni politycy powinni apelować do wyborców o to, by nie brali udziału w czymś, co nie jest uczciwe i rodzi zagrożenie dla życia oraz zdrowia. Jedno jest pewne. Małgorzata Kidawa Błońska jest naszą kandydatką na Prezydenta RP

Wybory w 2021

To co pan powie spotkanemu na ulicy wyborcy PO, który spyta, co ma zrobić, jeśli wybory w maju się odbędą. Ma iść czy je bojkotować?

Udało się już „skasować” wybory 10 maja. One nie mogą się odbyć, bo zamrożono przepisy pozwalające organizować głosowanie Państwowej Komisji Wyborczej. Powiem naszemu wyborcy, żeby trzymał kciuki za to, by udało się wyrzucić do kosza przepisy wprowadzające wybory korespondencyjne w maju, w formie zaproponowanej przez PiS.

Jak zamierzacie to zrobić?

Przedstawiamy plan „bezpieczne wybory”. Naszym zdaniem optymalny termin to 16 maja 2021 r. Mamy szereg ekspertyz, na podstawie których przygotowaliśmy kompromisową propozycję. Chcemy wprowadzić do tej ustawy odpowiednio długie vacatio legis [okres między publikacją ustawy a jej wejściem w życie] i zmiany zapewniające ich bezpieczne przeprowadzenie.

Mam tu na myśli aspekt medyczny, czyli głosowanie powinno się odbyć już po ustaniu epidemii koronawirusa. Po drugie trzeba zadbać o to, by te wybory nie mogły zostać sfałszowane i by były uczciwe.

To kiedy to prawo miałoby wejść w życie?

Vacatio legis powinno wynieść minimum 6 miesięcy, bo Trybunał Konstytucyjny orzekł już wiele lat temu, że poważnych zmian w Kodeksie wyborczym nie powinno się wprowadzać później niż pół roku przed wyborami. Ponadto te wybory musi przeprowadzić Państwowa Komisja Wyborcza, a nie minister z PiS Jacek Sasin, który ze strachem wykonuje polecenia Jarosława Kaczyńskiego.

Czym miałoby się różnić to głosowanie listowne od wyborów organizowanych przez Ministra Aktywów Państwowych? Będzie powrót do przepisów, które państwo uchwalili w 2014 r.?

Wybory powinny się odbyć na wiosnę przyszłego roku. Do tego czasu powinien obowiązywać stan klęski żywiołowej, który faktycznie mamy. Chcemy, aby głosowanie miało charakter mieszany. To znaczy, że każdy, kto będzie chciał udać się do lokalu wyborczego, musi mieć taką możliwość. Plus opcja wysłania głosu wyborczego pocztą. Ale to ma być wybór - nie przymus, jak teraz.

Ten rok ma być przeznaczony na przygotowanie kart wyborczych i całego systemu zabezpieczeń. Musimy mieć pewność, że do każdego wyborcy ta karta trafi, jeżeli oczywiście będzie chciał skorzystać z tej możliwości. Nie można wykluczać wyborców z zagranicy.

Ale kluczowe jest to, że pakiet wyborczy dostanie tylko ten, kto potwierdzi swoją tożsamość za pomocą dowodu lub innego dokumentu. Karta musi trafić do komisji wyborczej w sposób zapewniający anonimowość. Jeszcze raz podkreślam, wykonanie tych przepisów trzeba zostawić Państwowej Komisji Wyborczej, a nie rządowi.

Mówi pan o wyborach za rok, ale minister Szumowski w piątek powiedział, że głosowanie w tradycyjnej formie może się odbyć najwcześniej za dwa lata.

Pan minister jeszcze do niedawna mówił, że nie trzeba nosić maseczek. W styczniu jeździł na narty i zapewniał, że koronawirus nas nie dotknie. Pan Łukasz Szumowski nie jest osobą, która może wiarygodnie powiedzieć, co będzie za dwa lata.

Wolałbym, żeby zajął się tym, co do niego należy, czyli zabezpieczeniem Polaków przed skutkami koronawirusa. Czas do maja przyszłego roku jest po to, żeby dać możliwość bezpiecznego i uczciwego przeprowadzenia wyborów korespondencyjnych, gdyby tradycyjne wybory nie były nadal możliwe.

Zagłosujemy przez internet?

A co z głosowaniem przez internet? Posłanka Izabela Leszczyna mówiła wczoraj w TVN24, że w Senacie trwają właśnie prace nad taką poprawką?

Nie jest możliwe głosowanie w taki sposób już teraz. Korzystając z wzorców innych państw, potrzebny jest minimum rok i tylko w formie uzupełniającej.

Estonia wprowadzała taki system cztery lata.

Na pewno nie można tego robić na wariackich papierach, bo wiemy, że jest to trudne. Powtarzam, warto tę możliwość rozważyć, ale tylko wtedy, jeśli będziemy pewni, że można to bezpiecznie zrobić.

Wyobraża pan sobie, że rząd wprowadzi stan klęski żywiołowej i będzie go przedłużał aż do przyszłego roku?

Chcemy zaproponować zmianę prawa, polegającą na tym, że stan nadzwyczajny musiałby zostać wprowadzony automatycznie po miesiącu obowiązywania stanu epidemii. Stan klęski mógłby zostać wprowadzony na kilka miesięcy, a potem zgodnie z konstytucją przy zgodzie wszystkich klubów marszałek Sejmu wyznaczy datę wyborów na 16 maja 2021 r. Państwo będzie przygotowane. Takie wybory będą ważne.

Tylko, że politycy PiS mówią, że nie ma po co ogłaszać stanu klęski żywiołowej, bo narzędzia, które mają, są wystarczające. A dała je im ustawa autorstwa rządu Donalda Tuska z 2008 r. o chorobach zakaźnych. Wszystkie uprawnienia, których rząd teraz używa, są w tej ustawie i przez 12 lat nikt nie protestował. Poza tym Prawo i Sprawiedliwość przekonuje, że stan klęski będzie oznaczał ruinę, bo da firmom możliwość dochodzenia wielomiliardowych odszkodowań.

I tu kolejny element planu. Proponujemy ustawę, która ogranicza wypłatę odszkodowań tylko do firm, które podatki płacą w Polsce. Natomiast dziś mamy do czynienia z sytuacją, w której każdy człowiek, którego prawa i wolności obywatelskie lub gospodarcze zostały ograniczone, może na zasadach ogólnych dochodzić odszkodowania.

Może to robić zarówno przed sądami krajowymi, jak i międzynarodowymi. Właśnie z powodu odkładania decyzji o ogłoszeniu stanu klęski żywiołowej, grozi nam lawina odszkodowań. Każdy stan nadzwyczajny wiąże się z ograniczoną odpowiedzialnością odszkodowawczą państwa na mocy specjalnej ustawy o odszkodowaniach z 2002 r. Przepisy tam zawarte jasno stwierdzają, że państwo w stanach nadzwyczajnych nie odpowiada za utracone korzyści.

Wypłaty odszkodowań można rozłożyć w czasie i stosować różne mechanizmy, np. bony skarbowe i obligacje. Argument PiS jest całkowicie chybiony. Zresztą to zasłona dymna. Chodzi tak naprawdę o to, że Jarosław Kaczyński chce na siłę przeprowadzić te wybory.

Chcecie przywrócić uprawnienia Państwowej Komisji Wyborczej, ale w czwartek w Senacie nie zagłosowaliście za taką poprawką. Dlaczego? Stwierdziliście, że PiS powinien sam zostać z tym bałaganem?

Zdecydowana większość Polaków nie chce wyborów 10 maja. Dzięki decyzji senatorów, udało się je zablokować. To, że PiS ma taki bałagan i wprowadza zmiany w sposób totalnie chaotyczny, sprawiło – z pomocą podpisu prezydenta – że w tym terminie nie da się przeprowadzić głosowania w tradycyjnej formule.

Jednocześnie minister Sasin nadal nie ma uprawnień do organizacji wyborów drogą korespondencyjną. My zrobimy wszystko i do tego będę namawiał Jarosława Gowina, żeby minister Sasin tych uprawnień nie dostał.

Zamieszanie w opozycji

Tyle, że to na razie Gowin chce was przekonywać do projektu zmian w konstytucji, które odsuną te wybory o dwa lata.

Swoją propozycję wyślę do wszystkich sił politycznych reprezentowanych w Sejmie. Lewica, PSL i Konfederacja zgodnie mówią, że wybory w maju nie powinny się odbyć. Natomiast potrzeba kilka głosów więcej, żeby przyjąć poprawki pozwalające na przeprowadzenie bezpiecznych i uczciwych wyborów. I tu myślę o posłach Porozumienia.

Opozycja chyba jednak nie jest taka zgodna. Władysław Kosiniak-Kamysz już ogłosił, że nie wycofa się z wyborów.

Bardzo go cenię. Współpracowałem z nim i mam nadzieję, że nadal tak będzie. Znam Władka dobrze, nie sądzę, że mógłby firmować jako lekarz niebezpieczne wybory, a jako były minister i obecny poseł , fałszerstwo. Dziś cała opozycja i każdy przyzwoity człowiek powinien skupić się na walce o uczciwe i bezpieczne wybory. Agitacja byłaby absolutnie niemoralna. Wczoraj mieliśmy rekord zachorowań. Ponad 500 przypadków. Nie wolno się w sprawach życia i śmierci oszukiwać.

Ostatnio trwa wymiana ognia na linii PO-PSL.

Kosiniak-Kamysz głosował przeciwko wyborom korespondencyjnym, argumentując to dokładnie tak, jak my. Nie życzę mu, aby dał się wykorzystać do legitymizowania PiS-owskich pomysłów wyborczych.

A może szef ludowców po prostu poczuł krew i zwietrzył szansę na wejście do drugiej tury? W kilku sondażach już wyprzedził Małgorzatę Kidawę-Błońską.

Nie sądzę, żeby chciał startować w tej dziwnej parawyborczej procedurze, którą sam nazywa farsą. Tak samo plany PiS ocenia Europejska Partia Ludowa [do której należy PSL], Rada Europy i OBWE. Kosiniak-Kamysz chciał kandydować w uczciwych wyborach i wierzę, że wspólnie do takich wyborów doprowadzimy.

Dziś jakakolwiek deklaracja dotycząca startu bądź wycofania się z rywalizacji byłaby przedwczesna. Zrobię wszystko, aby wybory odbyły się wiosną przyszłego roku. Myśle, że to samo zrobi PSL i SLD.

To znaczy, że wasza kandydatka stanie do debaty w TVP 6 maja?

Będziemy cały czas przekonywać Polaków, że wybory korespondencyjne zaproponowane przez PiS są nieuczciwe, nierzetelne i niebezpieczne.

Czyli Kidawa-Błońska stawi się na Woronicza i będzie o tym mówić?

Wykorzystamy wszystkie narzędzia, w tym bezpłatny czas antenowy, żeby przekonywać Polaków do naszych racji. Większość Polaków nie chce takiej farsy w maju. Jestem przekonany, że opozycji wspólnie uda się zahamować te szkodliwe działania PiS. A wszystkim politykom chciałbym zacytować słowa śp. prof. Bartoszewskiego: „Jak nie wiesz, jak się zachować, to zachowaj się przyzwoicie”.