Międzynarodowa Agencja ds Energii Atomowej (IAEA) oceniła pozytywnie przygotowanie do uruchomienia pierwszej białoruskiej elektrowni jądrowej. Zbudowany przy litewskiej granicy obiekt ma być „bardzo dobry i pewny”. Jednak ocena budzi wątpliwości

Od 24 lutego do 4 marca elektrownie pod Ostrowcem na Białorusi wizytowała misja IAEA. Na jej czele stał Rosjanin Michaił Czudakow – zastępca dyrektora generalnego IAEA. Jego zdaniem zbudowana przez rosyjski Rosatom białoruska elektrownia jest „niezła”.

CZYTAJ TAKŻE: Ostrowiec – czas się bać?

– Białoruś zrobiła bardzo dużo dla zapewnienia bezpiecznej budowy, montażu i wprowadzenia elektrowni do eksploatacji…. A to kiedy zostanie podłączona do sieci i rozpocznie pracę, to już jest decyzja samej Białorusi – mówił Rosjanin dla pierwszego programu białoruskiej telewizji państwowej.

Dodał, że pierwszy blok energetyczny przeszedł jego oczekiwania. Bloki ocenił jako „bardzo dobre i pewne”. – To już trzecie pokolenie plus (rosyjska konstrukcja WWER 1200/491). W nich (reaktorach -red) zostały zastosowane wszystkie wytyczne, które pojawiły się po katastrofie w japońskiej Fukushimie (2011 r-red). Będą pracowały bezpiecznie i długo. Okres pracy w projekcie to 60 lat. A jestem pewien, że zostanie przedłużony do 100 lat – mówił Czudakow. Dodał, że załoga pierwszego bloku jest już kompletna.

Drugi blok energetyczny ma być gotowy do końca 2020 r. Elektrownia ma 2400 MW mocy brutto. Zbudował ją rosyjski Rosatom za rosyjski kredyt w wysokości 10 mld dol. Zakład został ulokowany 16 km od niewielkiego miasta Ostrowiec (8500 mieszkańców) na Grodzieńszczyźnie. A 4 km od litewskiej granicy, 40 km od Wilna, 150 km od Mińska i 250 km od Polski (Kuźnica Białostocka).

Litwa od początku protestowała przeciwko tej budowie. Głównym źródłem chłodzenia dwóch reaktorów ma być rzeka Wilija – płynąca przez Wilno. A na Białorusi nie ma stacji hydro-akumulacyjnych, w których nocą byłaby pompami tłoczona woda wykorzystana w elektrowni, tak by w dzień mogła poruszać turbiny i produkować prąd.

Zdaniem Wilna białoruska elektrownia zagraża bezpieczeństwu nie tylko Litwy czy Polski, ale i Europy. Budowie towarzyszyło szereg incydentów i wypadków, o których świat dowiedział się tylko dzięki publikacjom aktywistów i anonimowych pracowników. Na budowie zginęło 5 osób. W lipca 2016 r w czasie transportu, korpus reaktora spadł z wysokości 7 m na betonową podstawę. Po miesiącach ukrywania i kłamstw Rosatom i Aleksander Łukaszenko przyznał, że korpus „zsunął się” w czasie transportu, ale został wymieniony na nowy.

Drugi korpus reaktora został uderzony o platformę kolejową. Uderzenie trafiło w elementy awaryjnego systemu chłodzenia. Tego reaktora już nie wymienili i taki został zamontowany. W lutym 2018 r na budowie popróbowano uruchomić system awaryjnej ochrony reaktora. Pulpit sterowniczy systemu natychmiast spłonął. W sierpniu 2019 r na głównym placu Ostrowca protestowali pracujących przy budowie elektrowni robotnicy, bo nie dostali pieniędzy za pracę. Obawy wzbudza też zamontowany w Ostrowcu reaktor WWER-1200/491. Ma być najnowocześniejszy i najbezpieczniejszy. Jak dotąd pracuje jeszcze jeden taki egzemplarz. Rozpoczął pracę 4 lata temu w rosyjskiej elektrowni w Nowym Woroneżu. Zaraz po uruchomienia nastąpiła awaria reaktora. Całkowicie spłonął generator.

CZYTAJ TAKŻE: Rosja niewzruszona groźbami Białorusi ws. elektrowni atomowej

Litwie nie udało się zatrzymać budowy więc przygotowuje się na najgorsze. W sierpniu 2019 r rząd kupił i rozdał obywatelom ponad 4 mln opakowań jodu w tabletkach. Litwini ćwiczą też ewakuację nadgranicznych terenów.