– Z punktu widzenia prawa to nie będzie pakiet wyborczy, bo ustawa jeszcze nie będzie wówczas obowiązywać – mówi Onetowi sędzia Wojciech Hermeliński

W normalnych warunkach używanie kart wyborczych do innych celów niż oddanie głosu i wrzucenie do urny, może rodzić poważne konsekwencje

Prawo i Sprawiedliwość wiele lat temu sprzeciwiało się głosowaniu korespondencyjnemu, przekonując, że to prosta droga do wyborczych fałszerstw

Wybory à la Jacek Sasin

Poranna wypowiedź ministra Jacka Sasina zelektryzowała medialną i polityczną Polskę. Na antenie TVN24 wicepremier, który zgodnie z planami PiS ma organizować wybory korespondencyjne, przyznał, że produkcja kart do głosowania już trwa. – Druk kart został podjęty – stwierdził minister aktywów państwowych.

Nie ma jeszcze ustawy, która przewiduje wybór głowy państwa za pośrednictwem Poczty Polskiej, bo ta jest w Senacie. Wyjdzie z niego 6 lub 7 maja, czyli trzy dni przed planowaną datą głosowania. A jeśli nie ma ustawy, to nie ma przepisów, które pozwalają na drukowanie pakietów wyborczych, ani nawet na stworzenie wzoru kart do głosowania.

Wprawdzie Jacek Sasin stwierdził, że wzór określiła już w lutym Państwowa Komisja Wyborcza, tyle, że zrobiła to na podstawie przepisów, które Sejm głosami PiS już dawno wyrzucił do kosza.

Nie przeszkadza to wicepremierowi przekonywać, że przesyłki wyborcze trafią do skrzynek pocztowych 7 dni przed wyborami, choć – prawie na pewno – ustawa o wyborach listownych zacznie obowiązywać kilka dni później.

Pytał o to Sasina w TVN24 prowadzący rozmowę Konrad Piasecki. Chciał wiedzieć, co się stanie, jeśli pakiety wyborcze zostaną rozesłane, a Sejm nie zdoła jednak odrzucić ewentualnego sprzeciwu Senatu wobec ustawy o głosowaniu korespondencyjnym.

– Jeśli nie będzie wyborów, nie będzie też głosowania i te pakiety się też nie przydadzą i nie będą żadnymi oficjalnymi wówczas dokumentami – powiedział szef resortu aktywów państwowych.

W ten sposób Jacek Sasin pośrednio oznajmił, że od momentu dostarczenia kart do głosowania do wejścia w życie ustawy z pakietami wyborczymi będzie można zrobić co się chce, nie narażając się na odpowiedzialność karną.

Były szef PKW: to nie będą karty wyborcze

– Z punktu widzenia prawa to nie będzie pakiet wyborczy, bo ustawa jeszcze nie będzie wówczas obowiązywać – mówi Onetowi sędzia Wojciech Hermeliński. Były przewodniczący Państwowej Komisji Wyborczej ocenia, że działania zapowiedziane przez wicepremiera Jacka Sasina są bezprawne i mają charakter wyprzedzania ustawy.

– Ewentualne handlowanie tymi pakietami, przekazywanie komuś czy fałszowanie ich przed wejściem w życie ustawy nie będzie podlegało przepisom karnym dotyczącym naruszania kodeksu wyborczego, kodeksu karnego i ustawy, która teraz jest procedowana w Senacie – podkreśla Hermeliński.

W normalnych warunkach używanie kart wyborczych do innych celów, niż oddanie głosu i wrzucenie do urny, może rodzić poważne konsekwencje. Sam kodeks wyborczy za przyjęcie lub posiadanie karty do głosowania, gdy nie jest się do tego uprawnionym, przewiduje grzywnę, ograniczenie wolności lub pozbawienie wolności do lat dwóch.

Jeszcze bardziej surowy jest kodeks karny. W artykule 248 czytamy, że kto „odstępuje innej osobie przed zakończeniem głosowania niewykorzystaną kartę do głosowania lub pozyskuje od innej osoby w celu wykorzystania w głosowaniu niewykorzystaną kartę do głosowania” może trafić za kratki nawet na trzy lata.

Z kolei ustawa autorstwa PiS o szczególnych zasadach przeprowadzania wyborów prezydenckich w 2020 r. w artykule 18 jasno stwierdza, że „kto kradnie kartę do głosowania lub oświadczenie (z pakietu wyborczego – red.) (…) podlega karze pozbawienia wolności do lat 3”.

Jednak do momentu podpisania ustawy przez prezydenta, nikt, kto miałby złe zamiary wobec umieszczonych w skrzynkach przesyłek od ministra Jacka Sasina, nie musi się niczego obawiać.

Prawo i Sprawiedliwość zaprzecza własnemu, prezentowanemu przez wiele lat stanowisku, że wybory korespondencyjne to prosta droga do fałszowania wyborów.

W trakcie sejmowej debaty na ten temat w 2013 r. tak mówił o tym ówczesny poseł tej partii Grzegorz Schreiber: – Nie będziemy wspierali dalszego łamania zasad konstytucyjnych, nie będziemy popierali prawa dopuszczającego manipulacje wyborcze: kopiowanie, fałszowanie, dosypywanie głosów do urn, niszczenie pakietów wyborczych. To fakty, które występują wszędzie tam, gdzie mamy do czynienia z głosowaniem korespondencyjnym – dowodził.

Ulotki czy listy?

– To będą jakieś druki, które obywatele znajdą w skrzynkach, ale nie będą one musiały być traktowane jako pakiet wyborczy w rozumieniu prawa – słyszymy dziś od Wojciecha Hermelińskiego.

Druki, a może wręcz ulotki? Pocztowcy z Wolnego Związku Zawodowego Poczty Polskiej w liście do marszałka Senatu chcą wiedzieć, jak mają traktować przesyłki, które rząd poleci im dostarczyć 30 milionom wyborców. „Czy pakiety wyborcze będą przesyłkami listowymi, czy w rozumieniu przepisów pocztowych drukami bezadresowymi?” – czytamy.

Ta druga, „ulotkowa” opcja nie jest wykluczona. Nie jest pewne, czy przed drukiem kopert Poczta Polska otrzyma od gmin adresy ze spisu wyborców. Ustawa, która jeszcze nie obowiązuje, nakłada na samorządy taki obowiązek, jednak – jak wspominaliśmy już wielokrotnie – przepisy jeszcze nie działają.

Okazuje się, że to też nie stanowi przeszkody dla rządzących. Przewodniczący Platformy Obywatelskiej opublikował na Twitterze pismo wojewody opolskiego adresowane do wójtów, burmistrzów i prezydentów miast.

Adrian Czubak pisze w nim: „W najbliższych godzinach otrzymają Państwo ePuapem polecenie Wojewody Opolskiego w przedmiocie przekazania spisów wyborców Poczcie Polskiej S.A. do czwartku 23 kwietnia br. do godziny 15.00 celem przeprowadzenia wyborów korespondencyjnych”.

– Nie mają żadnych hamulców. Bez podstawy prawnej urzędnicy PiS próbują nakazać samorządom bezprawne działania i udostępnianie spisów wyborców Poczcie Polskiej, choć ustawa nie została uchwalona. Takie działania to przestępstwo urzędnicze, za które winni poniosą odpowiedzialność – skomentował pismo Borys Budka.

Podobnie uważa były szef PKW: – To jest złamanie artykułu 231 kodeksu karnego, który mówi o przekroczeniu uprawnień przez funkcjonariuszy publicznych – mówi Onetowi Wojciech Hermeliński.