W ramach naszej nowej kampanii "Prawda" przypominamy wybrane teksty Onetu, które wpłynęły na otaczającą nas rzeczywistość. W najbliższych miesiącach na stronie głównej Onet.pl będą prezentowane kolejne artykuły z serii #WybieramyPrawdę.

﻿Szlachetna Paczka ma nowego prezesa. "To wybór kompromisu"

W Krakowie pracuje terapeutka, która nigdy nie poznała ks. Jacka Stryczka, a jednak wie o nim więcej niż wielu jego przyjaciół.

Obowiązuje ją tajemnica lekarska. Nic z tego, co mówią jej pacjenci, nie może wyjść poza ściany gabinetu.

Wie tak dużo, bo od lat zjawiają się u niej pracownicy krakowskiego Stowarzyszenia "Wiosna", którego ks. Stryczek jest prezesem. Pani psycholog godzinami wysłuchuje historii o księdzu, a pacjenci nawzajem polecają sobie jej usługi. W Krakowie zyskała już nawet przydomek "terapeutki od Stryczka".

Foto: Mateusz Skwarczek / Agencja Gazeta

LIST

26 marca 2018 r. dostaję anonimowy list od dwóch osób:

"W jednej z największych organizacji pozarządowych w Polsce, z prezesem – księdzem, jest poważny problem. Ksiądz z pasją testuje na kolejnych współpracownikach techniki mobbingowe. Robi to osobiście lub rekrutuje dyrektorów z właściwymi predyspozycjami czy umiejętnościami.

Sytuacja nie zmienia się od lat. Ludzie odchodzą z pracy wyczerpani, z samooceną poniżej poziomu morza, bez wiary w skuteczną konfrontację z Kościołem, z państwowymi instytucjami, które chwalą się współpracą z tym stowarzyszeniem i z mediami, w których nie brakuje sympatii dla »fajnego« księdza.

Nie wiemy, czy ten temat wpisywałby się w Waszą misję. Marzy nam się, że ktoś na tyle sprawnie zbada i opisze te patologiczne mechanizmy, że nie będą one miały swojego ciągu dalszego.

Jak Pan myśli?".

Odpisuję. Dopiero wtedy dowiaduję się, że chodzi o Stowarzyszenie "Wiosna", to, które słynie na cały kraj z projektów Szlachetnej Paczki i Akademii Przyszłości. Wkrótce dowiem się, że jednym z autorów listu jest Łukasz Miszon, były wiceprezes Stowarzyszenia "Wiosna" i równocześnie szef projektu Szlachetnej Paczki. Drugi autor listu chce nadal pozostać anonimowy.

Podczas pierwszego spotkania w krakowskiej redakcji Onetu pytam, czy ich liczne zarzuty wobec księdza mógłby potwierdzić ktoś jeszcze. Wkrótce rusza lawina. W ciągu kolejnych kilku miesięcy historię swojej pracy w "Wiośnie" opowie mi 21 osób.

To byli i obecni współpracownicy ks. Jacka Stryczka. W większości nie będą wiedzieli o sobie nawzajem. Z każdym przez kolejne miesiące spotkam się osobno w Krakowie lub Warszawie. Niektórzy rozmowę ze mną nazwą oczyszczeniem.

PACZKA

Szlachetna Paczka to jedno z największych dokonań społeczeństwa obywatelskiego w Polsce po 1989 r. Projekt nigdy by nie powstał, gdyby nie gigantyczny wysiłek krakowskiego duchownego, ks. Jacka Stryczka.

Ksiądz zaczynał od zera 18 lat temu. Z pomocą kilku osób ręcznie pakował paczki dla najuboższych mieszkańców parafii Miłosierdzia Bożego w Krakowie. Chodził i rozdawał najbiedniejszym skromne podarunki - wszystko to, co zdobył samemu i zdołał wyciągnąć od bogatszych. Pierwszego roku udało się pomóc 30 rodzinom.

"Pomysł wydawał się prosty, ale z jego realizacją na początku były spore trudności" – wspominał ks. Stryczek po latach w wywiadzie dla "Polska The Times". - "Spotkałem się wtedy z ogromną niechęcią do pomagania. Trudno było znaleźć ludzi do tak ogromnego wysiłku".

W ciągu kolejnych dwóch dekad sytuacja zmieniła się diametralnie. Szlachetna Paczka rozrosła się do niebotycznych rozmiarów. Z kilkudziesięciu obdarowanych osób zrobiły się setki tysięcy. Do pomocy włączyła się rzesza wolontariuszy, a ambasadorami Paczki stawali się kolejni prezydenci, znani sportowcy, artyści i celebryci. Tylko podczas zeszłorocznej edycji wolontariusze dostarczyli potrzebującym ponad 20 tys. paczek o łącznej wartości ponad 50 mln zł.

Ks. Stryczek w podejściu Polaków do pomagania dokonał rewolucji. A samo Stowarzyszenie "Wiosna" przeistoczył w doskonale prosperującą korporację, zatrudniającą ponad setkę osób.

Foto: Andrzej Hulimka / East News

WIOSNA

Po Krakowie od lat niesie się jednak wieść, że w stowarzyszeniu nie dzieje się dobrze.

W internecie można znaleźć wiele niepochlebnych opinii na temat pracy w "Wiośnie". Natychmiast po opublikowaniu opinie te znikają.

Odwiedzam serwis rekrutacyjny Gowork.pl. Ludzie piszą: "Wiosno, kasując wpisy od prawdy nie uciekniesz", "Kolejne wpisy znikają w tempie błyskawicy. Brawo WIOSNA - utrzymując to tempo usuwania niewygodnych dla Was wpisów do końca wakacji zostaną tylko pochwalne dla Was", "Komentarzy z chwili na chwilę ubywa... WIOSNO - Dusisz wolność słowa!!! Jakie to w Twoim stylu".

Są też tacy, którzy w internecie zadają zarządowi stowarzyszenia konkretne pytania: "Czy w Stowarzyszeniu przestrzegane są procedury antymobbingowe?"; "Czy pracownikom zdarza się płakać w pracy po spotkaniach z Prezesem Stryczkiem?"; "Dlaczego Prezes Stryczek wykorzystuje ambonę do straszenia konsekwencjami prawnymi osób, które zdecydowały się opowiedzieć swoje przygody z Wiosną?".

Foto: Jakub Porzycki / Agencja Gazeta

OSTRZEŻENIA

Ks. Jacek Stryczek pełni posługę w parafii św. Józefa w krakowskim Podgórzu. Kapłanom, którzy urzędują z nim na co dzień, zdarza się wprost ostrzegać ludzi przed pracą w "Wiośnie".

Co mówią? - pytam byłą członkinię zespołu PR "Wiosny", blisko związaną z parafią.

- Rzucają ogólnikami – odpowiada. - Do mnie mówili, że "ksiądz jest trudny", "ma specyficzną osobowość" i "ciężko się z nim dogadać". Radzą, by poważnie się zastanowić przed pójściem tam do pracy. Ale jak dopytujesz, to nie usłyszysz nic więcej. Więc pukasz się w głowę, bo kto by nie chciał pomagać ludziom w Szlachetnej Paczce?

Na spotkaniu rekrutacyjnym w znanej krakowskiej firmie jedna z osób usłyszała od przyszłego pracodawcy: "Widzę, że pracował pan w »Wiośnie«. Czy to jest ta słynna organizacja, której prezes tak dużo mówi o wartościach, ale tylko wtedy, kiedy jest w telewizji?".

KRZYK

Od 21 osób, z którymi się spotkałem, starałem się uzyskać precyzyjny opis mechanizmów panujących w stowarzyszeniu. Skutki dostrzec łatwo: pracownicy boją się prezesa, często płaczą, mają zaniżoną samoocenę. Na spotkania ze mną przychodzili z drżącymi rękami, po nieprzespanych nocach, a nawet krótko po atakach paniki, wywołanych powrotem do wspomnień sprzed lat. Ważyli każde słowo. Gniew mieszał się z poczuciem wstydu, jakby wahali się, czy domowe brudy powinni prać na zewnątrz. Wielokrotnie usłyszałem, że nie chcą uderzyć w ideę, która jest im bliska i która nie może zostać zniszczona.

Po kilku spotkaniach dowiedziało się o nich stowarzyszenie. Ks. Stryczek i dyrektor kreatywny "Wiosny" Jakub Marczyński wysłali do kilku osób w redakcji Onetu e-maile zawierające groźby i apele, byśmy odstąpili od pisania tego tekstu. Nawet w trakcie mszy odprawionej w kościele św. Józefa, ksiądz prosił wiernych o modlitwę za błądzących i szkalujących dobre imię Paczki. Wiernym oświadczył, że zachowanie takich osób jest "karalne".

Przez kilka tygodni ks. Stryczek i Marczyński próbowali ustalić personalia moich rozmówców. Jednego wytypowali celnie. Nie było trudno – to osoba, która pełniła wysoką funkcję w "Wiośnie" i do dziś korzysta z pomocy terapeutycznej oraz bierze leki. Zmaga się z depresją i bezsennością.

Z tą osobą spotkał się bliski współpracownik księdza. Zasugerował: "Przemyśl, czy na pewno chcesz rozmawiać z Onetem. My też jesteśmy silni, mamy swoje możliwości, a wiesz, w jakim stanie się znajdujesz".

30 kwietnia 2018 r. zadzwoniłem do Ewy Maciejewskiej, bliskiej współpracowniczki księdza Stryczka. Ją jako jedną z pierwszych poprosiłem o rozmowę. Powiedziała mi: - Mam zasadę, że o ludziach mówię dobrze albo wcale. Proszę dać mi spokój. Nie powinien pan pisać tego artykułu.

Foto: Filip Radwański / Agencja Gazeta

KSIĄDZ

W "Wiośnie" w oczy rzuca się niespotykanie wysoka rotacja pracowników. Najczęściej odchodzą ludzie z działu marketingu, który w stowarzyszeniu nazywany jest superzespołem. Superzespół blisko współpracuje z księdzem. Kilkudziesięcioosobowy skład zmienia się tam co roku niemal w całości.

Dlaczego? - pytam Krzysztofa Lisa, który w ub.r. przez sześć miesięcy kierował działem HR w stowarzyszeniu, bliskiego współpracownika ks. Stryczka.

- Kluczem, by zrozumieć to, co dzieje się w "Wiośnie", jest postać księdza – mówi Lis. - Zaraz po odejściu z organizacji przeczytałem kilka książek o osobowościach psychopatycznych i dopiero wtedy w pełni pojąłem wszystkie mechanizmy, jakie zachodzą w "Wiośnie". Nie wolno ich jednak rozpatrywać w oderwaniu od dwóch istotnych elementów, które czynią ten przypadek wyjątkowym. Po pierwsze, Jacek jest duchownym, więc buduje zaufanie u innych w oparciu o koloratkę. Po drugie, używa kuszących sformułowań, na pozór bardzo atrakcyjnych i przyciągających. Tymczasem zasady, o jakich opowiada publicznie, pozostają w ostrym konflikcie z tym, co się tam dzieje.

- Te trzy aspekty, osobowość Jacka, koloratka oraz niesłychana hipokryzja tworzą mieszankę wybuchową – tłumaczy Lis.

Pytam kolejnych rozmówców o ich relacje z ks. Stryczkiem.

Łukasz Miszon był wiceprezesem zarządu, szefem projektów Szlachetnej Paczki i Akademii Przyszłości, w "Wiośnie" od 2011 do 2017 r.: - Po czasie widzę, że pierwszym sygnałem ostrzegawczym była rekrutacja. Ksiądz w czasie rozmowy o pracę zapytał mnie, czy się stresuję. Odpowiedziałem, że coraz mniej. Popatrzył na mnie z kamienną miną: "A powinieneś...".

Ponownie Krzysztof Lis: - Kiedyś powiedział mi wprost: "Ludzie mają się mnie bać". Chwalił się, że odkąd wszyscy się go boją, to ma spokój. Niestety nie potrafił dostrzec, jak łatwo jest przekroczyć tę cienką granicę. Dla niego okazywanie siły i wzbudzanie lęku stało się sposobem na zarządzanie ludźmi.

Pragnący zachować anonimowość koordynator projektów i zespołów "Wiosny", w stowarzyszeniu w latach 2015-2017 r.: - Nowi ludzie często przechodzą szok, bo z góry zakładają, że skoro prezesem jest ksiądz, to będzie szanował innych. A wygląda to inaczej. On sam mówi, że tutaj księdzem nie jest.

Członkini superzespołu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Co budzi największą panikę? Spotkania z nim. Nigdy nie wiesz, kiedy zostaniesz wezwany, w jakim ksiądz jest humorze i co powie ci za zamkniętymi drzwiami. Niektórzy po takich spotkaniach biegną do łazienki i się zamykają, inni płaczą na oczach kolegów.

Bliska współpracowniczka ks. Stryczka, odpowiedzialna za jego osobisty PR, w "Wiośnie" od października 2017 r. do stycznia 2018 r.: - Widziałam, jak krzyczał w pracy. To była jakaś błahostka. Wezwał jedną z pracownic i w obecności kilku osób krzyczał na nią przez dobre kilkanaście minut. Trząsł się i był czerwony na twarzy. Wrzeszczał: "Jesteś beznadziejna, nie potrzebujemy takich osób!". Byłam w szoku, nie znałam go takiego. Nagle, jak furia opadła, stwierdził, że mamy dwie minuty na ochłonięcie i wyszedł. A potem wrócił uśmiechnięty. Zupełnie inny człowiek. Powiedział mi później: "Mam nadzieję, że widzisz, że ciebie traktuję inaczej".

Jola Szymańska, youtuberka, dziennikarka, w "Wiośnie" pracowniczka działu PR przez 8 miesięcy w 2015 r.: - Mój pierwszy raz? Kiedyś nie spodobał mu się filmik, który przygotowałam. Wpadł do biura roztrzęsiony. Był w furii, cały spocony. Wezwał mnie do siebie. Przez kilkadziesiąt minut bez przerwy krzyczał. "Ty nie masz pojęcia, kim ja jestem, jesteś beznadziejna, nie nadajesz się do tej pracy!". Zaczął mnie obrażać, myślałam, że się na mnie rzuci. Oskarżył mnie o świadomą manipulację i stwierdził, że daje mi ostatnią szansę. Zapytałam, o jaką manipulację chodzi. Znowu się na mnie wydarł. Moi przełożeni patrzyli w podłogę. Szefowa kopnęła mnie, żebym nie daj Boże już się więcej nie odzywała.

Członkini działu PR, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Przed księdzem nie masz jak się bronić. Słyszysz, że jesteś beznadziejny, ale nie masz prawa zapytać, dlaczego on tak uważa. Prosi, byś przyjął to jako własną winę, spróbował "przekroczyć samego siebie" i walczył o naprawę stosunków.

Pracowniczka "Wiosny", zaangażowana w projekty stowarzyszenia od 2011 r.: - Byliśmy do późnego wieczora na imprezie, podczas której Szlachetna Paczka otrzymywała kolejną nagrodę. Wziął mnie na bok i spytał, czemu się tak kompromituję. Nie miałam pojęcia, o co chodzi, wszystko szło bardzo dobrze, nawiązaliśmy masę nowych kontaktów. Ukryłam się przed nim na dłuższą chwilę. Dopadł mnie po imprezie i zaczął naciskać, powtarzając pytanie. Nie potrafię powiedzieć, skąd ta "kompromitacja". Zmęczenie, późna godzina i ta sytuacja sprawiły, że się rozpłakałam. Dopiero, jak zobaczył łzy, to uśmiechnął się i stwierdził, że w końcu zachowuję się normalnie.

Członkini superzespołu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Ja pękałam pod wpływem uporczywego nękania ze strony mojego przełożonego, który był zaufanym prezesa. Płakałam po kolejnym telefonie, SMS-ie, po dziesiątym i piętnastym absurdalnym e-mailu w czasie wolnym, w nocy.

Kilku członków superzespołu opowiada tę samą historię: - Jedna z koleżanek kiedyś zemdlała w pracy. Po raz kolejny. Uderzyła się w głowę, więc odwieźli ją na SOR. Potem mówiła, że Bogu dziękuje, bo przynajmniej odpoczęła od księdza.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Pamiętam tę sytuację. Jacek, jak się dowiedział, że znowu ktoś zemdlał, rzucił do mnie i kilku osób: "Nie róbcie z tego afery. Pewnie kolejna jest w ciąży".

Członkini superzespołu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Mam koleżankę, która nie zgodziła się z tobą spotkać, bo boi się o własne zdrowie. Ma małe dziecko, musi się trzymać. Walczy z traumą. Płakała po każdym spotkaniu z księdzem. Kilka razy wymiotowała.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Ludzie płakali często. Są takie pokoje, gdzie ludzie się zamykają, żeby się wypłakać. Albo siada się przy laptopie, płacze po cichu i nikt cię o nic nie pyta. To są teksty w stylu: "Myślisz, że jesteś taka fantastyczna? Otóż nie, nie jesteś". Albo: "Nie lubię cię i nic na to nie poradzę, to twój problem". Przeżywasz szok, jak słyszysz takie słowa od księdza.

Pracowniczka działu PR, w "Wiośnie" przez siedem miesięcy w 2017 r.: - Często wspominał, że nie jest osobą, która lubi każdego, ale to nie jego problem: to my mamy się starać, żeby nas lubił.

Członkini działu PR, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Od jakiegoś momentu codziennie płakałam w drodze do pracy. Szłam jak ofiara, która pogodziła się z tym, że będzie wyzywana.

Krzysztof Lis: - Byłem zdruzgotany tym, co zastałem w "Wiośnie". W całej swojej karierze nie widziałem czegoś podobnego. Strach był widoczny na pierwszy rzut oka. Paniczny, chory. Ludzie bali się chodzić do księdza. Chowali głowy, gdy przechodził obok. Stres, nerwy, przerażenie biły od większości pracowników. Spotkania z nim były czymś niewyobrażalnym. Dorośli ludzie i wszyscy wpatrzeni w blat stołu.

Jola Szymańska: - W relacjach z księdzem zaczynasz od bycia zerem. To odwrotnie niż w chrześcijaństwie. Dla księdza Jacka z zasady jesteś nikim. Możesz się starać walczyć, żeby było inaczej, ale jeśli sobie nie odpuścisz i w porę nie odejdziesz z pracy, a nie daj Boże zapatrzysz się w niego jak w obrazek, to skończysz u terapeuty z przekonaniem, że to on miał rację.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Mówił mi nieraz, że "coś idzie za dobrze i potrzebny jest kryzys". Po prostu, gdy wszystko układało się, brał podpałkę i rozniecał pożar, ogłaszając równocześnie, że on ten pożar ugasi.

Foto: Fot. Kamil Piklikiewicz/DDTVN / East News

Członkini zespołów Szlachetnej Paczki i Akademii Przyszłości, w "Wiośnie" od 2012 do 2015 r.: - Była kiedyś kontrola urzędu pracy. Wytypowano osoby, które zostały odpowiednio przygotowane do kłamania.

Pracowniczka działu PR, w "Wiośnie" przez siedem miesięcy w 2017 r.: - Presja nadgodzin, śmieciówki, nieprzestrzeganie umów. Notoryczne zwodzenie pracowników, obietnice, które okazują się potem bez pokrycia. Toksyczna atmosfera i to, jak ludzie wychodzą stamtąd poharatani, poniszczeni, z nerwicą lękową, depresją, na lekach, chodzą do psychiatry. To by się mogło kontrolerom nie spodobać.

RYTUAŁ

W "Wiośnie" wytworzył się specjalny rytuał postępowania z księdzem. Przypomina mechanizmy opisane przez Ryszarda Kapuścińskiego w "Cesarzu". To zbiór reguł szeptanych sobie z ust do ust. Ich znajomość pozwala przetrwać w stowarzyszeniu dłużej.

Krzysztof Lis: - Sam byłem tego wszystkiego uczony przez najbliższych współpracowników księdza. Co zrobić, żeby się nie narazić, żeby go nie zdenerwować, żeby nie usłyszeć słów, które później staną się traumą.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Jacek wypytywał nas o sprawy prywatne. Na początku nie wiesz, że to pułapka, aż w końcu orientujesz się, że każde pytanie jest po coś. On mówił: "Możesz mi zaufać, jestem księdzem". I to była masakra. Później wykorzystywał to, co usłyszał. Zbierał informacje jako duchowny, a wykorzystywał je jako pracodawca.

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Informacje o życiu prywatnym wykorzystywał w różnych sytuacjach. Czasem, żeby zbudować zaufanie, czasem, by wprost kogoś zgnębić albo wbić drobną szpilkę. Działał na emocjach. Interesowały go zwłaszcza nieudane związki, trudne relacje z rodzicami, ciężkie dzieciństwo. Opowiadałeś o tym, bo przecież to ksiądz, a ksiądz chce pomóc. Aż w końcu zdawałeś sobie sprawę, że wyciąga te kwestie w sytuacjach zawodowych i kompletnie ryje ci psychikę.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Pytał, czy z kimś jestem, z iloma facetami byłam. Potem prosił o szczegóły: "Dlaczego wam się nie udało? Czy twój facet miał pretensje, że zostałaś dłużej w pracy? Po co z nim jesteś? Po co ci taki facet?". Kiedyś rzucił: "Zostaw go", a po kilku dniach: "Nie przejmuj się, i tak ci z nim nie wyjdzie, bo tak naprawdę taki, który by ci dogodził, jeszcze się nie urodził". Tego typu teksty były na porządku dziennym.

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Mnie się dostało raz. Przyszłam do pracy, oni właśnie wrócili z weekendu w górach. Bo ksiądz zapraszał pracowników i pracowniczki na wspólne wyjazdy w góry albo do spa. Rzucił do mnie, że mogłam spędzić ten weekend tak jak oni, na wycieczce, a nie w domu z rodziną, to "przynajmniej byłabym szczuplejsza".

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Powiedziałam mu kiedyś, że moi rodzice nie obchodzą świąt, więc w Wigilię nie pojechałam do nich i zostałam sama. Któregoś razu, przy jakiejś rozmowie zawodowej, stwierdził, że mam deficyt ojca-mentora-przewodnika i że on tę rolę przejmie i weźmie na siebie. Mówił: "Potrzebujesz wychowania, poprowadzę cię". Szlag mnie trafił. Poprosiłam, by tego nie robił. A on tylko: "Twoja odpowiedź sugeruje, jak bardzo tego potrzebujesz i że jest jeszcze szansa, żeby cię uformować".

Bliska współpracowniczka ks. Stryczka, odpowiedzialna za jego osobisty PR, w "Wiośnie" od października 2017 r. do stycznia 2018 r.: - Wiele razy mówił mi o sprawach prywatnych naszych pracowników. Na zasadzie: "facet ją rzucił i dlatego ona taka jest".

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Jak usłyszysz od księdza, że jesteś beznadziejna, a jeszcze uzasadni to nie tylko twoją rzekomą nieudolnością w pracy, ale także faktem porzucenia cię przez ojca w dzieciństwie, to trudno nie uronić łzy.

Jola Szymańska: - Z księdzem nigdy nie wiesz, czy masz do czynienia z terapeutą, duchownym, przewodnikiem duchowym, czy prezesem. Te płaszczyzny regularnie na siebie nachodzą.

Pracowniczka "Wiosny", zaangażowana w projekty stowarzyszenia od 2011 r.: - Kiedyś wstawiłam się za zwolnioną koleżanką, z którą był w konflikcie. Usłyszałam od niego, że zachowuję się jak bita żona, która identyfikuje się z oprawcą, a nie z ofiarą, czyli z nim. Miałam wrażenie, że dobrze wiedział, jak raniące jest dla mnie to porównanie, znał moją sytuację życiową.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Uważał, że dopóki nie opowiem mu o swoich przejściach z młodości, to on mnie nie pozna i nie będzie wiedział, czy może ze mną współpracować. Zastanawiałam się, czy jestem w organizacji pożytku publicznego, czy w sekcie, skoro warunkiem dalszej pracy staje się poinformowanie prezesa o moich trudnych relacjach z ojcem.

JĘZYK

Członkowie stowarzyszenia opowiadają o specyficznym języku obowiązującym w "Wiośnie". Posługują się nim ksiądz i zarząd, później przesiąkają nim wszyscy. Jest mieszanką tekstów zaczerpniętych z książek motywacyjnych, Ewangelii i filozofii samego ks. Stryczka.

Krzysztof Lis: - Dla mnie uderzający był "bohater Wiosny", czyli ktoś, kto kosztem własnego dobra, spina się i na końcu ginie, składając siebie w ofierze. Z tym wiąże się inne wezwanie, które pracownikom wtłacza się do głowy: "musisz przekraczać siebie". Brzmi ładnie, ale w gruncie rzeczy chodzi o to, że sam jesteś nieważny, a istotne jest to, co możesz dla tej organizacji załatwić. Wyniki, pieniądze, rosnące słupki… To zawsze kończy się tym, że organizm zaczyna się buntować od stresu, nawału pracy, braku snu. Pracujesz tam nie tylko pod ogromną presją księdza, ale też po prostu non stop, po 12, 14, nawet 17 godzin na dobę. I gdy w końcu przestajesz przynosić wyniki, przestajesz być bohaterem, stajesz się kulą u nogi, której trzeba się pozbyć. Czujesz, że to niesprawiedliwe, ale bardziej nadajesz się na oddział intensywnej terapii, niż do tego, by walczyć o swoje.

Członkini zespołów Szlachetnej Paczki i Akademii Przyszłości, w "Wiośnie" od 2012 do 2015 r.: - Slogan, którego uwielbia używać ksiądz i najbliżsi mu ludzie, to "odpowiedzialny lider". Kiedyś rozmawiałam z takim liderem wpatrzonym w księdza. Opowiadał, że dawniej tańczył salsę. Spytałam, czy dalej chodzi na zajęcia. Odparł: "No coś ty, teraz byłoby to nieodpowiedzialne. Jestem potrzebny tutaj".

Łukasz Miszon: - Inaczej w "Wiośnie" postrzegasz swój wysiłek i poświęcenie. Bo tutaj nie jesteś w pracy, tu zmieniasz świat na lepsze. Masz ogromne poczucie sensu, satysfakcji i obowiązku, czynienia namacalnego dobra. Dlatego możesz podporządkować całego siebie.

Członkini zespołów Szlachetnej Paczki i Akademii Przyszłości, w "Wiośnie" od 2012 do 2015 r.: - Był taki tekst: "wychodzisz, odpuszczasz". Czyli jeśli wychodzisz z pracy, nawet po 14 godzinach, to jesteś słaby.

Jola Szymańska: - Warto porównać dobro, do jakiego zaprasza Jezus w Ewangelii, z tym, co się dzieje w Paczce. To są dwa różne światy. Tu ludziom wpaja się zasadę: "Musisz być silny, żeby to przetrwać!". Nie, nie musisz! Jesteś tak samo ważny, jak ludzie, którym pomagasz!

Foto: M. Lasyk / East News

Członkini zespołów Szlachetnej Paczki i Akademii Przyszłości, w "Wiośnie" od 2012 do 2015 r.: - Kiedyś powiedział nam, że cała Biblia to historia o optymalizacji. Te dwa światy, dziwnie rozumianego chrześcijaństwa i zasad panujących w naszej organizacji, wzajemnie się przenikały i tworzyły specyficzną mieszankę.

Jola Szymańska: - Jak mantra powtarzane jest tam hasło: "po owocach poznacie". W Ewangelii brzmi to w porządku, ale w religii ks. Stryczka chodzi o to, że w życiu nie wolno się potknąć, bo jeśli się potykasz, to nie przynosisz owoców. A więc jesteś miernotą. Chrześcijaństwo jest miejscem także dla ludzi, którzy się potykają, "Wiosna" - wręcz przeciwnie.

Krzysztof Lis: - "Bohater Wiosny", czyli osoba, która przynosi najwyższe wyniki, niszczy nie tylko siebie, ale też innych. Siebie poprzez graniczne poświęcenie dla pracy. Innych, bo oczekuje się od niego wejścia w bliską relację z prezesem i informowania go o zachowaniach innych pracowników. Bohater ma nie tylko osiągać najwyższe wyniki, ale też pełnić rolę ucha prezesa.

Jola Szymańska: - W "Wiośnie" nie możesz okazywać słabości. Hasło "lubimy ludzi" to hipokryzja. W rzeczywistości w "Wiośnie" wyciskamy człowieka do granic jego możliwości. Badamy, ile wytrzyma, aż okaże słabość. Tak robi i tego uczy ksiądz. Kiedy jesteś wyczerpany psychicznie i fizycznie, przestajesz przynosić owoce, więc znowu jesteś nikim. Wtedy ksiądz daje ci "ostatnią szansę".

Członkini superzespołu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Ksiądz wzywał nas i mówił: "To w was jest problem, to wy jesteście słabi"'. Tam panuje religia sukcesu, aż można tym rzygać. Oczywiście, tworzy się dobro, ale pod przykrywką znęcania psychicznego nad pracownikami. Nie liczy się człowiek, jedynie osiągnięcie celu. Tak można funkcjonować, ale tylko przez krótki czas. Dopóki wmawiasz sobie, że wszystko jest twoją winą, dopóki masz wyrzuty sumienia, że poszłaś spać albo do kina, zamiast kolejną dobę siedzieć w pracy, dopóki godzisz się na mobbing, łamanie przepisów prawa pracy, to jakoś przetrzymasz. Tylko że to droga donikąd.

Jola Szymańska: - Dla mnie dużym odkryciem było to, że zachowania księdza są sprzeczne z Ewangelią. Masz się poświęcać ponad wszystko, nawet kosztem siebie. Nikt z zewnątrz nie wie i nie widzi, co dzieje się w środku organizacji. Widać tylko dobro na powierzchni. Ale Kościół ks. Stryczka to nie jest miejsce dla mnie, na pewno nie jest to miejsce dla osób wrażliwych. Problem w tym, że w "Wiośnie" większość osób, które poznałam, to osoby wrażliwe.

Pracowniczka "Wiosny", zaangażowana w projekty stowarzyszenia od 2011 r.: - Moja rodzina zwróciła mi kiedyś uwagę, że mówię o "Wiośnie" jak o sekcie. Zaczęłam się nad tym zastanawiać. Poświęcasz "Wiośnie" 24 godziny na dobę, idea cię nakręca, jesteś jak na haju. Używasz specyficznego języka. Powtarzasz, że musisz tam wrócić, bo są kolejne wyzwania. "Wiosna" stworzyła inną rzeczywistość, w której zapominasz o świecie realnym.

Jola Szymańska: - W "Wiośnie" musisz bez przerwy udowadniać, że jesteś wart czegokolwiek. Nie jako pracownik, lecz jako człowiek. "Wiosna" to odwrócenie chrześcijaństwa. Bo chrześcijaństwo mówi o tym, że jesteś godny i wartościowy właśnie dlatego, że jesteś i zostałeś zbawiony, z miłości, bo jesteś kochany, jesteś chciany i teraz ważne, żebyś był uczciwy i rozkwitał. Ksiądz postrzega to inaczej.

Foto: Beata Zawrzel / East News

ROSYJSKA RULETKA

Każdego roku z "Wiosny" w wyniku samodzielnej decyzji bądź w rezultacie zwolnienia odchodzi kilkadziesiąt osób. Zwalniani są ci, którzy nie potrafią "dogadać się z prezesem", "nie pasują do organizacji", "nie umieją ułożyć właściwych relacji z księdzem". Powodem zwolnień bywa także "niezgodność charakterologiczna" z ks. Stryczkiem.

Były członek zespołu PR i przez kilka lat bliski współpracownik prezesa mówi, że księdzu zdarzało się zwalniać ludzi za pomocą "rosyjskiej ruletki": - Zwołał spotkanie menedżerów i szefów zespołów. Nas dwunastu i ksiądz. Kazał opowiadać, jakich mamy pracowników. I nagle rzucał pytanie: "Kogo wybierasz?". To była rzeź. Staraliśmy się wybronić tych, którzy pracowali najdłużej albo najlepiej. Bywało jednak, że wszyscy wywiązywali się ze swoich obowiązków tak, jak trzeba. A on chciał zwolnień, na podstawie swojego widzimisię.

- Może był zmuszony do redukcji etatów? – pytam.

- Nie, po rosyjskiej ruletce zatrudniał na ich miejsce kolejne osoby. Nie chodziło o oszczędności, to mu sprawiało satysfakcję. A my wracaliśmy do pokoju i siadaliśmy obok osób, które zaraz zostaną zwolnione bez żadnych argumentów merytorycznych. Mówiliśmy ich imiona i nazwiska, a ksiądz stawiał przy nich krzyżyk. Do dzisiaj nie wiedzą, dlaczego musieli odejść.

- Nie mieliście poczucia, że łamiecie kodeks pracy?

- Byliśmy zniesmaczeni, że w tym uczestniczymy. Problem w tym, że ja nigdy nie patrzyłem na organizację jako na miejsce, które podlega pod jakikolwiek sąd albo przepisy. Dla mnie to było miejsce święte. Tu się nie mogą dziać złe rzeczy, bo po prostu nie mogą, bo tu pracujemy dla idei.

Członkini działu PR, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Kiedyś żaliła mi się dziewczyna, która nie wiedziała, że wyleciała przez ruletkę. Prosiła, by ksiądz wytłumaczył jej powody zwolnienia. W końcu stwierdził, że "się nie nadawała".

Krzysztof Lis: - Mnie urządził coś, co nazywaliśmy aresztem domowym. Jak zapowiedziałem mu swoje odejście, skierował mnie do osobnego budynku. Kazał mi przebywać w pustym pomieszczeniu, żeby nie musiał na mnie patrzeć.

Koordynator projektów i zespołów "Wiosny", w stowarzyszeniu w latach 2015-2017: - Któregoś dnia, całkiem znienacka, zostałem wezwany przez swego przełożonego na rozmowę w celu rozwiązania umowy. Dostałem wypowiedzenie. Dwa dni później przyszedłem do pracy dogadać warunki rozstania. Spotkałem prezesa, a on zaproponował mi nowe stanowisko. Przyjąłem. Jakiś czas później, po zrealizowaniu projektu w nowym dziale, kiedy rozmawialiśmy o moich nowych odpowiedzialnościach, usłyszałem od prezesa, że "nie jestem gotowy na pracę z nim". Czy zdziwiło mnie, że jednego dnia jestem zwolniony, bo do niczego się nie nadaję, a drugiego otrzymuję awans? Nie, to było na porządku dziennym.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Prezes najpierw czynił z ciebie gwiazdę. Wymagał pracy do granic możliwości, w imię "przekraczania siebie". Gdy zaczynało odbijać się to na twoim zdrowiu, przejmował kontrolę. Bez uprzedzenia zmieniał warunki umowy i wymagał od ciebie całkiem nowych rzeczy. Następnie ogłaszał, że musisz mu zaufać i jeśli powierzysz mu pracę nad sobą, to wyjdziesz z tego bez szwanku.

Członkini zespołu marketingu, w "Wiośnie" przez trzy miesiące w 2012 r.: - Jedno muszę mu oddać. Już na rozmowie rekrutacyjnej powiedział: "Od nas można łatwo wylecieć".

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Ksiądz napuszczał jednych na drugich. Czasem zmyślał sytuacje, koloryzował. Ktoś podsuwał mu plotkę, a on przedstawiał to jako fakt. Zauważyłam, że czasami szukał wydumanego pretekstu, by z jakimiś osobami zrywać umowy. Czasem miał takie widzimisię, bo ktoś mu się nie podobał. A nie tak prosto jest zwolnić bez powodu człowieka zatrudnionego na umowie o pracę. Wtedy posługiwał się mną. Mówił komuś, że to ja źle oceniam pracę tej osoby i na tej podstawie zwalniał. Oczywiście zmyślał moje opinie. Kilka takich sytuacji udało mi się zweryfikować.

Krzysztof Lis: - Mówił mi, że z pracownikami zawsze należy rozmawiać ogólnikami. Namawiał, by sugerować im znajomość faktów, ale nigdy nie przedstawiać konkretów. Jak są fakty, to można się spierać. Gdy nie ma konkretów, to ludzie zastanawiają się, o co chodzi i można nimi manipulować. "Wiosna" chwali się, że jest instytucją feedbacku. W rzeczywistości w informacjach zwrotnych, jakich udziela Jacek, fakty zastępowane są groźbą i niedomówieniami. Pracownikom ogłasza się, że są słabi, bo ponieśli "porażkę w relacjach z prezesem".

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Kiedyś zobaczył nowego chłopaka w koszulce WOŚP. Nie skomentował. Ale potem było zebranie i ktoś rzucił żartem, że odwagi można pozazdrościć temu, kto przyszedł do pracy w koszulce WOŚP-u. Jacek zapytał: "Po pierwsze, kto to jest, a po drugie, kto zatrudnił tego idiotę?". Tygodnia ten chłopak nie przepracował, wyleciał. Prezes ma, łagodnie mówiąc, negatywną opinię o Jurku Owsiaku. Nie lubi konkurencji.

Katarzyna Osiadło, specjalistka ds. content marketingu, w "Wiośnie" od 2015 do 2018 r.: - Pamiętam, jak pochwalił mnie za jeden projekt. Stwierdził nawet, że uronił przy nim łzę. Zaczął dopytywać o szczegóły. Zaskoczyło mnie to zainteresowanie, bo nigdy wcześniej nie chciał ich znać. Ostrożnie zaczęłam odpowiadać, spodziewając się, że za chwilę jak zwykle mi przerwie. A on zadawał pytania i cierpliwie słuchał odpowiedzi. Na końcu spotkania rzucił: "Widzę, że dzisiaj byłaś bardzo rozmowna, więc pozwoliłem ci mówić, ale taka dobra rada na przyszłość we współpracy ze mną: wolę, jak to ja mówię, a inni słuchają". Innym razem zapytał mnie o to, co moim zdaniem źle funkcjonuje w organizacji, bo on chce to zmienić. Odpowiadając, zastanawiałam się, jak tym razem moje słowa zostaną wykorzystane przeciwko mnie. Niedługo później zostałam zwolniona, choć mój przełożony dopiero co przedłużył ze mną umowę i dał podwyżkę.

Bliska współpracowniczka ks. Stryczka, odpowiedzialna za jego osobisty PR, w "Wiośnie" od października 2017 do stycznia 2018 r.: - Najgorsze było to, że Kasia przebywała wtedy na L4, a wcześniej pracowała zdalnie, opiekując się umierającą babcią. Mocno przeżyła jej śmierć, były z sobą blisko. Jacek dobrze o tym wiedział, zresztą sam zgodził się na to, żeby pojechała się nią opiekować. Któregoś dnia rzucił do mnie: "Kasi zmarła babcia, pewnie jest w depresji". Tydzień później wyrzucił ją z pracy. Sugerowałam, że to nie jest najlepszy moment na takie decyzje, ale stwierdził, że załatwi to po swojemu. Byłam w szoku, kiedy dowiedziałam się, że Kasia została zwolniona, a zwłaszcza, w jaki sposób to się stało.

Katarzyna Osiadło: - Ostatnia rozmowa z księdzem siedzi we mnie do tej pory... (cisza) Zostałam zwolniona pierwszego dnia po powrocie z L4 i krótkiego urlopu spowodowanego trudną sytuacją życiową. Zwalniał mnie dyrektor nie z mojego działu, tłumacząc, że "to decyzja księdza". Poszłam więc do niego i zapytałam, jaki jest powód mojego zwolnienia. W trakcie rozmowy trząsł się. Chodziła mu gula, trzęsły mu się głowa i ręce. Wrzeszczał: "Kim ty w ogóle jesteś, jak ty się do mnie odzywałaś! Żałuję teraz, że cię nie zwolniłem od razu, już dawno powinienem to zrobić. Każdemu twojemu nowemu pracodawcy będę mówił, jaka naprawdę jesteś!".

Członkini działu PR, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Mnie raz zdarzyło się odezwać na spotkaniu z nim. Prosił, żebyśmy wskazali, jakie problemy w zarządzaniu dostrzegamy. Powiedziałam o chaosie, który tu panuje. Wezwał moją przełożoną i poprosił, żeby doprowadziła mnie do porządku. Był poirytowany, nazywał mnie pyskatą, stwierdził, że brakuje mi ogłady. Jakiś czas później spotkałam go na imprezie Szlachetnej Paczki. Siadł obok i zaczął mówić z wyrachowaniem: "Jesteś niewychowana, musisz nad sobą pracować, ciężko będzie ci znaleźć jakąkolwiek pracę". Miałam łzy w oczach. Obrażał mnie, a ja przytakiwałam. Uwierzyłam mu, że do niczego się nie nadaję.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Najgorsze jest zachowanie księdza i organizacji w czasie, gdy pracownik przebywa na urlopie służącym poratowaniu zdrowia. Jacek wie, że takie L4 to ratunek, żeby nie zwariować. A i tak wysyła e-maile, SMS-y, dzwoni. Ja w pewnym momencie przestałam odpisywać, zbierałam je, żeby wykorzystać w sądzie. To przypominało stalking.

Proszę ją, żeby mi pokazała e-maile od księdza. Przesyła mi kilkanaście z tych, które zachowała. Większość z nich pozostawiła bez odpowiedzi. Otwieram pierwszy z nich, z 31 marca 2017 r. W tytule e-maila cztery kropki: "....".

Ks. Stryczek pisze: "Wiem, że bardzo źle znosisz, gdy do ciebie piszę. Już to bardzo ograniczyłem. (..) Odprawiłem za ciebie Mszę. Odprawiłem za ciebie już wiele Mszy. (..) No, ale ty ze mną nie rozmawiasz. Masz swoje powody. Moja afirmacja Twojej osoby to pokłosie twojego poświęcenia, ale też świadomości tego, jak bardzo walczysz o przetrwanie. Jak bardzo nie masz wielu rzeczy, które są naturalne dla innych.

Ja chciałbym wciąż walczyć o ciebie. Czy pomogłabyś mi w walce o ciebie? W walce o ciebie w Wiośnie? Czy umiałabyś ze mną normalnie porozmawiać, posłuchać, wyjaśnić, dogadać się? Jak dla mnie, nic nie jest zakończone. Wiem, kim jesteś, co z siebie dałaś. Jak wielki ciężar wzięłaś na siebie. I w moim zrozumieniu, jak poraniona, z trudem odnajdywałaś się na nowo. Czy byłabyś gotowa, by dogadać się na nowo…?".

KOBIETY

Nieporozumienia, jakie rodzą się między ks. Stryczkiem a pracownicami "Wiosny", łatwiej zrozumieć, gdy pozna się poglądy księdza na temat kobiet.

Według naszych rozmówców ksiądz uważa, że z racji swoich ograniczeń umysłowych i intelektualnych kobiety są skazane na bycie gorszymi od mężczyzn. Swoje przekonania ma opierać rzekomo na naukowej podbudowie. - Jego zdaniem, kobieta może się sprawdzać tylko w roli Marii Magdaleny, czyli pomocniczki mężczyzny – wspomina jedna z najbliższych współpracowniczek księdza. - Mówił, że mamy mniejsze mózgi, które mniej ważą i z tego wynika nasza słabość.

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - W różnych firmach zdarzają się obleśne zachowania szefów, ale tu było to bardziej rozczarowujące. Znaliśmy księdza z telewizji jako otwartego i nowoczesnego duchownego. Dla mnie to był kolejny szok.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Lubił żartować [na temat kobiet], ale w taki sposób, że czuło się, że on tak po prostu myśli.

Członek zespołu PR, w "Wiośnie" od 2011 do 2016 r.: - Pamiętam, jak na jednym ze spotkań zespołu ksiądz zauważył kątem oka, że na ekranie komputera jednej z pracownic wyświetliła się reklama: "Powiększ penisa". Rzucił: "Dziewczyny, myślicie, że ja też bym mógł?".

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Często komentował nasz ubiór. "Dzisiaj tak włosy rozpuściłaś, co się wieczorem szykuje?". "No, dziś masz fajną bluzkę, nawet trochę dekoltu jest, a nie tak jak wczoraj".

Członek zespołu PR, w "Wiośnie" od 2011 do 2016 r.: - Mieliśmy kiedyś wydarzenie promujące wolontariat. Wspominaliśmy naszą byłą pracownicę, która świetnie sprawdziła się w roli organizatorki. Prezes rzucił zniesmaczony: "Zawsze była potrzepana, fajne miała tylko cycki".

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Sugerował dziewczynom, żeby na imprezy ubierały sukienki i spódniczki, najlepiej krótkie. Do pewnego momentu przyjmujesz to bez zdziwienia. Przecież to ksiądz, to tak tylko sobie mówi, ale z pewnością nie ma nic złego na myśli i nie ocenia cię przez pryzmat urody.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Bardzo istotny dla Jacka jest wygląd kobiet. W pewnym momencie uznałam to za całkowite przekroczenie granic. Notorycznie zwracał uwagę, czy kobieta jest atrakcyjna, jaką ma figurę, ile waży, czy powinna się za siebie wziąć.

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Przed studniówkami Paczki było wiadome, że ksiądz ma tańczyć w pierwszej parze z najładniejszą dziewczyną. W stowarzyszeniu mówiliśmy o tym Miss Polonia. Jacek wybierał dziewczynę, która najbardziej wpadła mu w oko. Później tańczył z nią poloneza. Zależało mu na tym, żeby otaczać się pięknymi dziewczynami.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Pamiętam galę, gdy odbieraliśmy ważną dla Paczki nagrodę. Miałam krótką spódnicę. Nie mógł się powstrzymać, komentował jej długość przy obcych mężczyznach z innych firm. W pewnym momencie podszedł do mnie podpity typ, organizator tej wielkiej gali i zapytał, czy go nie odwiedzę w pokoju hotelowym. Jacek stał przy mnie i rzucił do niego: "Widzisz, to jest tak, że najładniejsze kobiety zawsze przychodzą ze mną".

Foto: Jan Graczyński / East News

CHOWANIE GRUBEGO

Prezes nie toleruje w organizacji osób otyłych. - Mówił, że jak ktoś nie dba o ciało, to jest z nim problem. Problem duchowy. Skoro nie podejmujesz wyzwań fizycznych, to w ogóle nad sobą nie pracujesz. Jesteś słaby, a więc nie ma dla ciebie miejsca w projektach Szlachetnej Paczki - tłumaczy jedna z jego najbliższych współpracowniczek.

- Czy naprawdę funkcjonowało zarządzenie, by nie zatrudniać osób otyłych? – pytam ją.

- Byłam tego świadkiem. Jacek zwrócił się z taką prośbą do działu HR. Nie była to zasada pisana, ale równocześnie coś więcej niż tylko sugestia. Za zatrudnianie osób otyłych każdego menedżera mogły spotkać nieprzyjemności. Oczywiście, mimo wszystko staraliśmy się tę zasadę łamać.

- Uparłam się raz, że zatrudnię osobę otyłą. Była świetna, kompetentna, zorganizowała w Krakowie wiele udanych eventów. Nadawała się do nas jak nikt inny. Przedstawiłam ją Jackowi w samych superlatywach, ale w końcu poprosił, by ją przyprowadzić. Powiedziałam księdzu, że czeka w korytarzu i zaraz podejdzie. Uprzedziłam tylko, że ma kilka kilogramów za dużo. A on: "To czemu tyle o niej opowiadasz, ja nie chcę grubej, wiesz, jaka jest polityka". Postawiłam się. "Przecież rozmawialiśmy, że ma odpowiednie kompetencje. Wydaje się fajna, dajmy jej szansę, może jednak ważniejsze jest to, co sobą reprezentuje". Po spotkaniu Jacek skomentował: "Ona była znacznie grubsza niż myślałem".

Członkini działu PR, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Pamiętam, jak ksiądz wyrzucił osobę za to, że była gruba. On tłumaczył to tak: "Oprócz tego, że trzeba być w miarę inteligentnym, to trzeba też jakoś wyglądać". Jej przełożony chciał ją ratować. Mówił księdzu, że ona jest po prostu chora, ale na nic się to zdało.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - W pewnym momencie zaczęliśmy chować przed księdzem osoby otyłe. Było wiadomo, że jak ktoś grubszy zawali jakiś projekt, to dostanie po łapach dwa razy mocniej. Na spotkaniach sadzaliśmy ich z tyłu albo w środku. Chodziło o to, żeby nie rzucali się w oczy. Bo jeśli taką osobę usadowisz w pierwszym rzędzie, to możesz sprowokować księdza i możesz ją narazić na nieprzyjemności. Na przykład na tekst w stylu: "Każdy gruby jest leniwy". Rzucony ni stąd, ni zowąd, na przykład w czasie rozważań o Ekstremalnej Drodze Krzyżowej, która wymaga olbrzymiego poświęcenia fizycznego.

Łukasz Miszon: - Pamiętam takie sytuacje. Widzieliśmy, że otyła dziewczyna usiadła w pierwszym rzędzie i wtedy padały szepty: "Usiadła na przodzie, czemu nikt jej nie schował?".

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Nie potrafił przechodzić obojętnie obok kobiet z nadwagą. Jak jakąś dostrzegł, to rzucał niby żarty. Na zasadzie: "Widzieliście tę nową dziewczynę? Ona jest taka, no wiesz... Taka...". Nie przestawał podpuszczać, dopóki nie dopowiedziałeś: "…grubiutka?".

Bliska współpracowniczka ks. Stryczka, odpowiedzialna za jego osobisty PR, w "Wiośnie" od października 2017 r. do stycznia 2018 r.: - Pamiętam, jak kiedyś przeglądaliśmy jego zdjęcia. Utkwiło mi w pamięci, że mocno zwracał uwagę na swoją wagę. Mówił: "Świetnie, wybrałaś zdjęcie, na którym wyglądam w miarę szczupło". To było dla niego ważne.

TERAPIE

Łukasz Miszon przeszedł przez wszystkie etapy pracy w "Wiośnie". Od wolontariusza Szlachetnej Paczki, przez stanowiska menedżerskie, aż do wiceprezesa zarządu i szefa projektu Paczki i Akademii Przyszłości.

- Jak długo dochodziłeś do siebie?

- Półtora roku.

- Na czym to polegało?

- Czytałem kiedyś w Onecie artykuł o depresji w sporcie. Tam wypowiadali się Justyna Kowalczyk i Krzysztof Włodarczyk. Ja czułem coś podobnego do nich. Czułem, że mam wszystko, czego potrzebuję, jestem na dachu świata, zmieniam rzeczywistość. Robię cudowne rzeczy z fajnymi ludźmi. Ale gdzieś w głębi rodziła się depresja.

- Chodzisz dalej do terapeuty?

- Tak, choć teraz jest już znacznie lepiej niż rok temu. Odstawiłem leki, kontynuuję jeszcze wizyty u psychoterapeuty. Nie mam już dołów jak wcześniej, ale mam wrażliwą ranę. Wystarczy, że zobaczysz księdza w telewizji i znowu coś ci się przypomni, uruchomi.

- Jak wygląda terapia?

- Okres wychodzenia z "Wiosny" dzielę na dwa etapy. Pierwszy, gdy jeszcze formalnie tam byłem. Trzeba wychodzić mentalnie z organizacji, z tamtej roli, odłączyć się od tego. Wtedy miałem masę emocji, do siebie, do księdza, do innych. To jest trudne, jak żyjesz w tamtych relacjach, w tym kontekście. Nagle zadajesz sobie pytanie: to kim ty jesteś? To jest emocjonalne pytanie: kim ja jestem bez tego? To jest ewidentne zatracenie swojej autonomii. Coś takiego tam człowieka dopada.

Osoba, która mnie wspierała, powiedziała mi, że ktoś, kto nie był w takim stanie, nie zrozumie, jak to jest. Być w depresji, czuć się wypalonym, gdy proste, zwykłe rzeczy stają się problemem.

Drugi etap to budowanie życia i funkcjonowanie na nowo. Potrafiłem już żyć, ale nie potrafiłem jeszcze pracować. Wyjść do ludzi i zmierzyć się z rzeczywistością, iść do pracy, mieć poczucie kompetencji i czuć się w miarę pewnie, to jest już dalszy etap.

- Jakie miałeś objawy?

- Bezsenność. Poczucie niesprawiedliwości. Były też stany depresyjne po prostu, poczucie beznadziei. Siedzenie w domu, patrzenie się w ścianę. Masz plątaninę myśli. Albo wieczorem chcesz zasnąć, ale nie możesz. Kłopoty ze snem miewam do tej pory. To jest emocjonalna walka o przetrwanie.

Członkini superzespołu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Chodziłam do psychiatry. Zdiagnozował stany depresyjne i ataki paniki pod wpływem długotrwałego stresu, strachu, stalkingu. Mało z tego pamiętam, byłam w bardzo złym stanie. Nie wchodziłam wtedy do autobusu, bo się bałam, że dostanę ataku paniki. Uczyłam się z powrotem wychodzenia sama na miasto, na zewnątrz. To jak uczenie się chodzenia na nowo.

Członkini zespołu marketingu, w "Wiośnie" przez trzy miesiące w 2012 r.: - Ja po tym wszystkim położyłam się na dwa tygodnie. Patrzyłam w sufit i zastanawiałam się, co się stało. Chciałam się zrehabilitować i udowodnić, że jestem coś warta. Dużo czasu mi zajęło, zanim do mnie dotarło, że ktoś mnie oszukał i skrzywdził.

Jola Szymańska: - Kiedy na terapii, niedługo po pracy w "Wiośnie", pracowałam nad poczuciem, że jestem beznadziejnym pracownikiem, psychoterapeutka zaczęła mi tłumaczyć, że miałam do czynienia z osobowością psychopatyczną. Zaraz potem powiedziała, żebym się nie martwiła, bo ona ma wiele osób po "Wiośnie".

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - W jakim stanie wtedy byłam? Beznadziejnym. Z perspektywy całego mojego życia najtrudniejszym. Nie dość, że nie miałam pracy i pieniędzy, to jeszcze nie miałam siły, by szukać nowej. Szukałam dalszej pomocy. Do bezsenności doszedł brak siły i motywacji, kliniczne objawy depresji.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Nic, co było dostępne w aptece, na mnie nie działało. Nie spałam tygodniami. Lekarz twierdził, że jest to wpływ toksycznej relacji, pracoholizmu, ale przede wszystkim tej atmosfery, jaka tam panuje.

Członek zespołu PR, w "Wiośnie" od 2011 do 2016 r.: - Jedna koleżanka została dyrektorem w młodym wieku i mocno przeżywała to, co tam się dzieje. Opowiadała kiedyś, że jej terapeuta stwierdził, że była w sekcie.

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Byłam na terapii. Nasze rozmowy z psychologiem dotyczyły głównie relacji podwładna-szef. Nigdy nie powiedziałam mu, że chodzi o "Wiosnę" i ks. Jacka Stryczka. Opowiadałam mu ogólnie o tym, co przeszłam w miejscu pracy. On diagnozował postać prezesa jako osobowość autorytarno-psychopatyczną.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Zaczęłam się zastanawiać, do czego ja się właściwie nadaję. Zastanawiałam się: skoro trzymają mnie tak długo, choć jestem tak beznadziejna, to kto inny zgodzi się mnie zatrudnić? Skoro właściwie nic nie umiem? I tak spada ci samoocena. Poniżej zera. Ja się czułam jak nikt. I zawodowo, i jako człowiek.

Członkini działu PR, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Byłam w kiepskim stanie psychicznym. W kolejnym miejscu pracy bałam się, że jak się krzywo uśmiechnę, coś powiem, to zaraz wylecę. Myślałam, że tak może być wszędzie i to ja jestem problemem. Byłam zafascynowana "Wiosną" i tak bardzo wierzyłam w to, co robię, że straciłam racjonalne myślenie. Ja chyba nawet uwierzyłam na moment księdzu, jak zła, słaba i bezwartościowa jestem.

MILCZENIE

W prokuraturze w Krakowie, w sądach pracy czy w archidiecezji krakowskiej nie ma śladu żadnej skargi wniesionej przeciwko księdzu Stryczkowi.

Dlaczego milczeliście przez tyle lat? - pytam o to każdego swojego rozmówcę.

Bliska współpracowniczka księdza, w "Wiośnie" od 2015 do 2017 r.: - Ciężko iść do sądu, jak masz trudność, żeby w ogóle się zebrać i wstać z łóżka. Poza tym, masz z tyłu głowy, że to nie jest biedna organizacja. Ma armię prawników. I w walce przeciwko tej machinie, bez dowodów, bez nagrań, jest się skazanym na porażkę.

Członek zespołu PR, w "Wiośnie" od 2011 do 2016 r.: - Przed moim odejściem z "Wiosny" prezes powiedział wprost, że jak będę fikał, to się mną zajmą. Mówił, że dysponują prawnikami, którzy z chęcią posprawdzają moje e-maile i zweryfikują to, jak naprawdę pracowałem.

Łukasz Miszon: - Ich siła jest ogromna. Gdy rozeszła się wieść o tym reportażu, jeden z pracowników, z którym dobrze się znaliśmy, poprosił mnie o spotkanie. Powiedział mi: "Zarząd uważa, że to ty nakręcasz tę sprawę". Powiedział, żebym działał rozważnie, bo przecież wiem, ile mają kontaktów i że to wszystko się na kimś skupi, a przecież wiem, w jakim stanie się znajduję. Odebrałem to tak, że jak będę w tym uczestniczył, to pożałuję.

Krzysztof Lis: - Groził mi, że nigdy nie znajdę pracy, sugerował, że on do tego nie dopuści. To były groźby karalne. Wystąpiłbym na drogę prawną, gdyby rzeczywiście coś zrobił. Świat jednak tak nie działa, że ks. Stryczek jest w stanie zrobić wszystko. Ja o tym wiedziałem, ale młodzi ludzie, którzy tu pracowali, mogli mieć uzasadnione obawy.

Pracownik "Wiosny" w latach 2010-2011: - Ja dwóch prac nie dostałem przez księdza Stryczka. Wilcze bilety. Nie mam pojęcia, dlaczego je za mną posłał. Zostałem zwolniony tuż po tym, jak przełożeni bardzo mnie chwalili. Od dwóch krakowskich firm wprost dostałem informację, że oni nie mogą mnie zatrudnić, bo dzwonili do mojego poprzedniego pracodawcy i dowiedzieli się, że nie jestem wiarygodny. Ksiądz ma olbrzymią siłę.

Członkini superzespołu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Pod wpływem artykułu, który piszesz, wróciły stany lękowe. Znów widzisz księdza Stryczka, widzisz filmy, które zamieszcza w internecie i słyszysz od innych, że stara się ustalić, kto zdecydował się opowiedzieć swoje historie. "Wiosna" się ciągnie za człowiekiem.

Członek zespołu PR, w "Wiośnie" od 2011 do 2016 r.: - On ma wielu znajomych, to jest bardzo szeroki krąg ludzi. Kraków może okazać się bardzo małym miastem, jak się mu podpadnie. Można po prostu nie znaleźć roboty.

Członkini superzespołu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Najbliższy współpracownik księdza sprawiał wrażenie człowieka wszechmocnego. Miał silną pozycję i dużo znajomości w mediach. Byliśmy przekonani, że są w stanie zablokować każdą publikację albo wręcz obrócić ją przeciwko nam. Przecież ze Szlachetną Paczką współpracować chce każdy i każdy w Polsce dba o dobre kontakty z księdzem. Baliśmy się, że zanim jakikolwiek artykuł powstanie, to nasze nazwiska już będą u księdza.

Katarzyna Osiadło: - Skłamałabym, gdybym powiedziała, że nie boję się konsekwencji. Wiele osób, z zarządem "Wiosny" włącznie, widziało to, jak ksiądz traktuje ludzi. Ale nikt z tym nic nie zrobił. Kiedy szukałam pomocy w porozumieniu się z księdzem, mój dyrektor przestał odbierać ode mnie telefony i odpisywać na e-maile. Ówczesny dyrektor HR napisał mi tylko "trzymam za ciebie kciuki". A kiedy podczas naszej ostatniej rozmowy ksiądz wykrzykiwał, że "każdemu mojemu nowemu pracodawcy będzie mówił, jaka ja naprawdę jestem", to siedzący obok księdza członek zarządu patrzył w stół ze spuszczoną głową i nie odezwał się ani słowem.

Pracowniczka działu PR, w "Wiośnie" przez siedem miesięcy w 2017 r.: - Ksiądz Stryczek uwielbia powtarzać, że dzięki Paczce będziemy mieli otwarte drzwi do wszystkich firm. No chyba, że nie będzie miał o nas dobrego zdania, wtedy wykona telefon do naszego nowego pracodawcy i powie, co o nas uważa.

Łukasz Miszon: - Czemu po prostu nie odchodziliśmy z pracy? To nie jest tak, że jesteś obojętny na to, co się złego dzieje. Tysiące rodzin potrzebujących, zaangażowanych darczyńców i wolontariuszy, oni wszyscy mają twarze, które masz przed oczami.... To działało jak zobowiązanie. Nie chcesz ich zawieść. Nie wyobrażałem sobie też, że mogę zostawić mój zespół. To wszystko jest na jednej szali. Masz o co walczyć. Łatwo możesz znaleźć powód, by to wszystko znosić. Nie jesteś też świadomy wszystkich mechanizmów, jakie są na tobie dokonywane, a sporo też racjonalizujesz, bo inaczej nie byłbyś w stanie funkcjonować. Ale ten wewnętrzny konflikt jest i cię wyniszcza. Każdy znajduje swój indywidualny sposób, jak w nim trwać, a później drogę, jak z niego wyjść.

Członkini działu marketingu, w "Wiośnie" od 2016 do 2017 r.: - Szlachetna Paczka jest wielkim dziełem księdza. Bałam się, że opowiadając prawdę, równocześnie uderzę w tę ideę. Wszyscy się pewnie tego boimy. Sami ją współtworzyliśmy. Wielu z nas jest przerażonych na samą myśl, że Paczki mogłoby zabraknąć. W końcu jednak doszłam do wniosku, że muszę mówić, zanim dojdzie do większej tragedii.

Łukasz Miszon: - "On się nie zmieni, nie licz na to", "on nie może chcieć źle, przecież jest księdzem". Często słyszałem takie zdania.

Pracowniczka działu PR, w "Wiośnie" przez siedem miesięcy w 2017 r.: - Też byłam dziennikarką, myślałam, żeby zrobić z tego artykuł. Pogadałam z paroma osobami, spotkaliśmy się w kilkanaście osób na piwie. Wszyscy chcieli iść do sądu, zrobić z tego aferę. Ale osoby, które miały to za sobą, odradzały nam to. Że w sądzie przegramy i jeszcze trzeba będzie płacić kupę forsy. Nie mamy szans, bo wbrew pozorom działają legalnie, jak nie masz nagrań, to nic nie ugrasz. A media wszystko zablokują, bo Stryczek ma znajomości we wszystkich mediach. I opowiedzą, że osoby zwolnione były histeryczkami, frustratkami, które zawalały pracę i teraz mają pretensje. A jak udowodnisz, że byłeś świetnym pracownikiem? Przyjdzie Stryczek i powie, że byłaś beznadziejna i nic nie udowodnisz. I szybko przeszedł mi zapał do walki.

Łukasz Miszon: - Ksiądz nie musi się z nikim liczyć. Jest bezkarny. Na poziomie plebanii i diecezji ma dużą autonomię. Nie ma osób, które chciałyby sobie zrobić z niego wroga. A stowarzyszenie jest świeckie, więc nie podlega nadzorowi Kościoła. Tak nie powinno być, bo w swojej działalności ksiądz wykorzystuje autorytet duchownego.

Jola Szymańska: - Nie chcę go znać, nie chcę go widzieć. Samo zdjęcie czy wideo od razu ściska mi żołądek ze stresu. Wyłączam telewizor, nie obserwuję w internecie żadnych związanych z nim stron. Wiele osób może bać się tego artykułu, bo agresja księdza jest taka, jakby lew rzucał się na ciebie na pustyni. Masz w dupie to, czy zaatakuje innych, byleby uciec. Potem chcesz tylko o wszystkim zapomnieć.

- Nie wszyscy mają odwagę i zdolność do przeciwstawienia się pracodawcy – mówi psycholog Tomasz Kozłowski, którego przed publikacją tekstu poprosiliśmy o zaznajomienie się z zarzutami stawianymi ks. Stryczkowi przez jego pracowników. - Ludzie tkwią w przemocowych związkach, relacjach, w firmach, które działają na granicy prawa i etyki. Spirala się nakręca i w skrajnych przypadkach powstaje coś na kształt syndromu sztokholmskiego, w którym ludzie zaczynają cieszyć się, kiedy sprawca przemocy od czasu do czasu postępuje dobrze. Jeżeli tego typu zjawiska zdarzają się nieregularnie w czasie, a do tego z różnym natężeniem, tym bardziej skuteczne staje się uzależnienie – tłumaczy.

Zapytaliśmy w krakowskiej kurii, czy kiedykolwiek wpłynęły do nich skargi pracowników ks. Stryczka. - Nie, nigdy. Dla nas to, co pan opowiada, jest zaskoczeniem – mówi kanclerz archidiecezji, ks. Tomasz Szopa. - Z pewnością będziemy mogli się do tego odnieść, gdy poznamy wszystkie zarzuty. Na tę chwilę mogę powiedzieć tylko tyle, że "Wiosna" jako stowarzyszenie działające w oparciu o prawo państwowe, nie podlega władzy biskupa. Nie oznacza to jednak bezkarności. Każdy ksiądz musi pamiętać, że księdzem jest zawsze, w każdej sytuacji – mówi nam kanclerz kurii, zaznaczając zdecydowanie, że jest zbyt wcześnie na ferowanie wyroków.

KSIĄDZ ODPOWIADA

W trakcie pracy nad tym reportażem do kilku osób pracujących w Ringier Axel Springer Polska (większość z tych osób w ogóle nie brała udziału w pracy nad tym reportażem, część nie pracuje nawet w Onecie) przyszło kilka e-maili od dyrektora kreatywnego "Wiosny" Jakuba Marczyńskiego oraz od samego ks. Jacka Stryczka. Zawierały groźby skierowane pod adresem Onetu oraz apele, byśmy odstąpili od pisania tekstu.

W e-mailu od Jakuba Marczyńskiego osoby, które ze mną rozmawiały, nazywa on "desperatami oraz frustratami, owładniętymi chęcią rozpieprzenia Szlachetnej Paczki i ciągniętymi demonem zemsty".

"Rozumiem, że [te] osoby złożyły na nas donos. Zakładam, że mogły nas oczernić, stworzyć historię wokół tego, pokazać Wam może jakieś maile, powołać się na innych pracowników, swoich przyjaciół czy podwładnych, którzy opowiedzą podobną historię o nas. Wyobrażam sobie, że kilku spośród nich ma w sobie gniew, aby dokonać na nas zemsty" – pisał Marczyński.

W jego e-mailu pojawiły się pierwsze groźby pod naszym adresem. Marczyński pisze: "Wiecie, ile osób co roku opowiada mi historie o tym, co dzieje się w Waszej firmie? O poziomie dziennikarstwa, o obietnicach, o standardach u Was panujących? Wiecie jak musiałem drzeć koty z TVP czy u innych wydawców internetowych, aby bronić Was, kiedy pluli na Was na korytarzu? Wiecie, jaki bunt wybuchł w naszych strukturach na Wasz temat, ile hejtu musieliśmy odpierać i bronić u setek ludzi w Polsce? Czy my robimy wokół tego dochodzenie, czy ufamy Wam?".

"Może w następnym tygodniu powstanie tekst o gwałtach na przystanku Woodstock. A może tekst o kokainie na imprezach firmowych Onetu i Waszych partnerów? Fajnie. Ja o tym wszystkim słyszałem. Dajcie znać komu donieść" - ironizuje bliski współpracownik księdza Stryczka.

W e-mailu Jakuba Marczyńskiego pojawia się słowo mobbing, choć do tego momentu nie użyłem go w ani jednej rozmowie z byłymi i obecnymi pracownikami "Wiosny". "Jaki ku..wa mobbing? Gdzie? Pod stołem? Tam gdzie słoik Jurka Owsiaka?" - napisał Marczyński.

List kończy się apelem do naszego "rozsądku i serca", aby zaprzestać prac nad artykułem. Marczyński prośbę motywuje świetnie funkcjonującym partnerstwem między Onetem i Szlachetną Paczką. Onet od lat wspiera charytatywne projekty Stowarzyszenia "Wiosna", zachęcając czytelników do aktywnego uczestnictwa w przygotowywaniu paczek dla potrzebujących.

Groził nam także sam ks. Stryczek. W e-mailu do kilku osób pracujących w Ringier Axel Springer Polska sugerował, co nas może spotkać po publikacji tekstu: "Możecie mieć okazję lepiej wczuć się w sytuację, w której nas postawiliście. Ponieważ informacja o tym, że szukacie haka na mnie i Paczkę »chodzi po mieście«, zaczęli się do nas zgłaszać byli pracownicy ONET, z informacją, że chętnie nam opowiedzą, jak pracuje się w tej firmie. Nie będę cytował, co słyszymy. My też jesteśmy medium".

W tym samym czasie na facebookowej stronie Szlachetnej Paczki Stowarzyszenie "Wiosna" zaczęło publikować filmy, w których atakowało swoich byłych pracowników. Byli przedstawiani jako grupa frustratów, którzy chcą zniszczyć ideę pomocy potrzebującym.

W jednym z filmów wypowiada się m.in. Joanna Sadzik, obecna dyrektor superzespołu. "Dowiedzieliśmy się, że jedna z redakcji pisze o nas tekst z tezą. Co gorsza, jeden z naszych byłych pracowników udostępnił numery telefonów do innych osób. A do tego informacje o ich stanie zdrowia, o zwolnieniach lekarskich... I teraz są wykonywane do nich telefony. To jest niezgodne z prawem. Nie wyobrażam sobie, jak można robić coś takiego" – mówi na filmie Sadzik.

Inny z pracowników, przedstawiający się jako Rafał, dodaje: "Jesteśmy fabryką dobra. To, co się dzieje, jest potężną dawką nieodpowiedzialności, zemsty i niedojrzałości. To może wpłynąć na życie setek tysięcy ludzi w Polsce".

W filmie głos zabiera także Jakub Marczyński, który opowiada o własnych doświadczeniach w "Wiośnie". Przyznaje, że sam kilkukrotnie "lądował na SOR-ze", "rzucał papierami", a z "Wiosny" chciał odejść sześć razy. Dodaje, że "średnio raz w roku przechodzi załamanie nerwowe".

"Więc jeśli ktoś chce zapytać o to, jak się u nas pracuje, to zapraszam" – mówi na filmie Marczyński. "Ale jeśli ktoś chce stawiać tezę, że to jest złe miejsce pracy, to ja szybko mu taką myśl wyperswaduję z głowy. Bo »Wiosna« to jest najpiękniejsze miejsce pracy, jakie kiedykolwiek stworzono".

Ostatni w filmie wypowiada się sam ks. Stryczek. Mówi, że towarzyszy mu poczucie "głębokiej niesprawiedliwości". "Gdy zaczęły do nas docierać informacje od oburzonych osób, do których dzwoni dziennikarz i zaczyna wypytywać o przyczyny chorób [taka sytuacja nie zdarzyła się nigdy – przyp. aut.], buduje własne tezy, to wyraźnie poczuliśmy, że szuka na nas haka" - mówi duchowny.

W dalszej części ksiądz opowiada, że "Wiosna" jest organizacją, która bierze na siebie kłopoty wielu ludzi i że on sam nie musi tam pracować. "Siedem lat mojego życia w »Wiośnie« to czas wyjęty z życiorysu. Dwa lata nie spałem z powodu stresów, głównie finansowych. I kiedy zdałem sobie sprawę, że po bardzo ciężkim poprzednim roku, teraz ledwo żyję, a ktoś jeszcze ma ochotę zrobić nam krzywdę, to nie umiem sobie z tym poradzić" – puentuje ks. Stryczek. W ostatnim zdaniu zapowiada walkę "o prawdę i dobro".

Spotkałem się z Joanną Sadzik. W rozmowie ze mną wycofała się z zarzutu, że przygotowując artykuł, działałem niezgodnie z prawem. Gdy z kolei zaznajomiłem ją z historiami, jakie opowiadają byli i obecni pracownicy "Wiosny", przyznała, że organizacja nie może ich lekceważyć i musi się z nimi zmierzyć.

W e-mailu do nas ks. Stryczek, nawiązując do jednego z filmów opublikowanych przez "Wiosnę" na Facebooku, napisał: "Na końcu filmu wypowiada się osoba, która właśnie odebrała telefon od waszego dziennikarza. Możecie zobaczyć jej reakcję i jej opowieść. Dzwoni ktoś obcy i mówi: wiem, że była pani na zwolnieniu lekarskim!!!! Co to była za choroba i dlaczego za to odpowiada ksiądz Jacek".

Księdzu chodzi o dyrektorkę działu programów społecznych "Wiosny" Karolinę Batko-Jeż, z którą nigdy do tego momentu nie rozmawiałem. Po e-mailu ks. Stryczka zadzwoniłem do niej, by wyjaśnić to nieporozumienie. Przyznała, że ksiądz "musiał się pomylić", bo faktycznie taka sytuacja nigdy nie miała miejsca.

Foto: Beata Zawrzel / East News

ŚWIAT ALTERNATYWNY

Krzysztof Lis: - Jacek stworzył sobie alternatywy świat. Na tym polega jego dramat. On nie ma refleksji, nie ma pojęcia, że tak jest odbierany, jak jest. Że krzywdzi ludzi. On projektuje na innych pewne rzeczy, które sam powoduje.

Krzysztof pokazuje mi e-maila, jakiego sam otrzymał kiedyś od księdza:

"Jak pewnie wiesz, znam się na przemocy. Agresor uderza, ofiara się wstydzi, więc to ukrywa. Agresor jest przekonany, że ma racje, więc uderza kolejny raz. Za każdym razem starałem się ciebie powstrzymać. Myślę jednak, że musisz być bardzo zdemoralizowany, że nie jesteś w stanie przyjąć refleksji, przeprosić i naprawić szkody. (..) Kto jest temu winien, że musiałeś się zwolnic? Oczywiście ja. Ja jestem winien. Ja cię wkurzyłem, bo przecież to twoje święte prawo atakować i ranić innych. (..) Czy mam przyprowadzić ludzi, których skrzywdziłeś? Czy mamy pokazać ci to prosto w twarz? Wkrótce się rozstaniemy, ale bardziej martwi mnie, z czym dalej pójdziesz w życie. Z przyzwoleniem na przemoc, agresję. Ilu ludzi to jeszcze dotknie?".

- Tego e-maila Jacek tak naprawdę napisał do siebie – uważa Krzysztof.

ZŁO

Ks. Stryczek w każdą niedzielę o godz. 20 odprawia mszę świętą w parafii św. Józefa w Krakowie. Nabożeństwa gromadzą tłumy wiernych.

Na jednej z mszy zwrócił się do nich: - Mam do was prośbę osobistą. Niektórzy z was może wiedzą, że "Wiosna" ma kłopoty. Próbują nas szkalować. To grupa osób, która nas nęka. Buduje nasz negatywny wizerunek i szuka kolejnych sposobów, by to robić. To jest oczywiście karalne. Wiem, co dla nich zrobiliśmy, znam tych ludzi. Ja nie rozumiem, dlaczego ludzie mają ochotę robić innym źle, choć nic z tego nie będą mieli. Mam do was prośbę, żebyście pomodlili się za nich. Dla mnie to jest nieprawdopodobne, że ktoś chce w takiej postaci żyć.

SPOTKANIE

Z ks. Jackiem Stryczkiem spotkałem się w krakowskiej siedzibie "Wiosny" ostatniego dnia sierpnia. Nasza rozmowa trwała ponad trzy godziny. Pytałem księdza o styl, w jakim zarządza ludźmi oraz konfrontowałem go z licznymi zarzutami zawartymi w moim tekście. Próbowałem wyjaśnić również, dlaczego stowarzyszenie na kilka miesięcy przed publikacją publicznie zaatakowało i wysunęło groźby wobec mnie, redakcji Onetu oraz pracowników "Wiosny", którzy zdecydowali się ujawnić swoje historie.

Gdy spisałem rozmowę i wysłałem do autoryzacji, ksiądz uznał, że dopuściłem się manipulacji i niewłaściwie zinterpretowałem jego trzygodzinną wypowiedź. Pozostawiłem księdzu możliwość doprecyzowania swoich odpowiedzi i wyjaśnienia ewentualnych nieścisłości. Po kilku dniach otrzymałem zupełnie nową wersję naszej rozmowy. W całości można ją przeczytać tutaj.

Chcesz porozmawiać z autorem? Napisz! janusz.schwertner@redakcjaonet.pl