Elke ochtend om 9.00 uur het kantoor binnensloffen heeft zo z'n nadelen, maar: de koffie is er gratis, de nutsvoorzieningen ook en als je niet lekker zit, zeur je bij HR om het nieuwste model bureaustoel. Hoe zit dat met die onderhandelde dag thuiswerken?

In Engeland barstte de bom deze week bij een zorginspectiekantoor: een groot gedeelte van de drieduizend medewerkers woont verspreid over het land en werkt dus thuis.

Deze medewerkers zijn woedend: de werkgever besloot onlangs de door het bedrijf betaalde internetverbinding in te trekken. Mensen hebben tegenwoordig zelf al een internetverbinding, beargumenteerde de overheidsinstantie, en dus hoeft de werkgever die kosten niet per se te betalen.

"In 2018 gaf 92 procent van de werknemers al aan dat ze al een persoonlijke breedbandlijn hadden en er zijn geen extra kosten voor hen", legde Care Quality Commission uit aan Britse vakbonden. Algemeen geldende regels zijn er in het land niet.

Ook in Nederland is wetgeving rondom thuiswerken niet altijd duidelijk. Volgens cijfers van het CBS werkten in 2018 twee miljoen mensen incidenteel of op een vaste dag thuis. Het Nieuwe Werken, noemde de overheid thuiswerken in 2011. Er werd een handleiding opgesteld met richtlijnen, die sindsdien niet meer is aangepast.

Nadruk steeds meer op eigen verantwoordelijkheid

Bij thuiswerken of Het Nieuwe Werken geldt de Arbeidsomstandighedenwet, maar de arboregels zijn soepeler dan wanneer de werkgever de plek op zijn kantoor voor je inricht. Het is mogelijk, schrijft Arboportaal, dat bij de verdere ontwikkeling van het flexibele werken steeds meer nadruk komt te liggen op de eigen verantwoordelijkheid van de werknemer.

Wie in overleg met de werkgever thuis gaat werken, en dus niet als zzp'er of zelfstandige, moet goede informatie krijgen over de regels. De werkgever moet advies geven over de juiste inrichting van de werkplek thuis: de afstand tussen stoel en bureau, de verlichting, onderhoud van computers, apparatuur of machines, en als de werknemer verplicht wordt thuis te werken, betaalt de werkgever voor een werkplek conform de arbowetgeving, en voor zaken die nodig zijn voor het werk, zoals een telefoon, internetaansluiting, printer en laptop. De werkgever mag de btw aftrekken van de belasting.

Wel goede stoel, geen energierekening

Het gaat om een veilige werkplek, zegt de Belastingdienst, maar een werkgever die betaalt voor consumpties op de thuiswerkplek, werkkleding of de verstrekte huisvesting, energie en water gaat te ver: die kosten zijn voor haar of zijn eigen rekening.

Werknemers moeten goed op de hoogte worden gebracht van de risico's die ze kunnen lopen bij het thuiswerken, zoals de kans op RSI of werkstress. Zo oordeelden rechters in 2006 en 2007 dat een pensioenfonds verantwoordelijk was voor de werkplek van een vrouw die soms thuis werkte en ook gedetacheerd was. De vrouw had RSI ontwikkeld door haar werk en volgens de rechter had het pensioenfonds zijn zorgplicht niet goed ingevuld.

Pyjamadag is geen recht

Wil je zelf graag thuiswerken vanwege kinderen, rijangst, om een vervelende collega te ontlopen, een verbouwing of een andere reden? Als je vrijwillig en op eigen verzoek thuiswerkt, hoeft de werkgever dit niet te doen.

Ook als je 'telewerkt', bijvoorbeeld in de trein of vanaf een flexplek in een café of netwerklocatie, is de werkgever niet verantwoordelijk voor het naleven van de arboregels.

Vrijwillig in pyjama aan de keukentafel werken: het is geen verworven recht. Maar een werkgever mag ook niet zomaar weigeren. Sinds 2016 moeten werkgever- en nemer zich houden aan de Wet flexibel werken, en om thuis te mogen werken moet er een schriftelijk verzoek worden ingediend bij de werkgever. Dat verzoek tot thuiswerken moet voldoen aan een aantal voorwaarden:

Het bedrijf heeft minimaal 10 medewerkers.

Je bent minimaal een half jaar in dienst.

Het verzoek moet schriftelijk worden gedaan en uiterlijk twee maanden voor de gewenste ingangsdatum.

De gewenste werkplek moet worden vermeld.

De werkgever moet uiterlijk een maand voor de ingangsdatum reageren op het verzoek. Reageert hij niet? Dan mag je thuis gaan werken zoals in het verzoek staat. De werkgever kan natuurlijk wel weigeren. Dat moet schriftelijk gedaan worden en met een goede reden. Goede redenen volgens de rijksoverheid: het is niet veilig, de thuiswerkplek is niet geschikt, het geeft problemen met het werkrooster, of het werk kan niet ergens anders worden gedaan.