LA 7-AN de NOVEMBRO 2016, je la 99-a datreveno de la Oktobra Revolucio [1], ĵurnalisto de la Radio Svoboda iris surstraten por fari jenan demandon al la moskvanoj : „En 1917, ĉu vi estus subteninta la « blankulojn » aŭ la « ruĝulojn » ?” La respondoj donis iom da prefero por la lastaj kaj indikis, ke en Ruslando la rifuzo de revolucioj ne nepre trafas la bolŝevistojn, ĉar ili estis portantoj de projekto de nova socio. La opini-enketoj faritaj dum pluraj jaroj kongruas kun la tendenco de tiu eta trotuara enketo, kiu ne povas esti alia ol proksimuma. [2] Samtage, venigitaj de la gvidanto de la Komunista Partio de Ruslando Genadi Zjuganov, proksimume du mil nostalgiuloj de la komunismo, junaj kaj malpli junaj, defilis en la stratoj de Moskvo kun portretoj de Lenino kaj de Stalino. Du horojn antaŭ tiu defilo, la ĉefo de la liberala partio Jabloko, s-ro Sergej Mitroĥin, metis antaŭ la ministrejo pri defendo florojn kaj plakon je la gloro „de la defendantoj de la demokratio kaj de la Konstituciiga Asembleo”. Tiuj homoj, klarigis li, estis herooj. Ili rezistis kun armiloj en la mano kontraŭ „politikaj banditoj”, nome la bolŝevistoj, kiuj en januaro 1918 malfondis la Konstituciigan Asembleon, elektitan la 25-an de novembro 1917, ĉar ili ne ricevis la plimulton de la seĝoj. [3] La moskvaj instancoj ne vere sekvas la rusajn liberalulojn : regule ili malpermesas la aranĝojn organizitajn de Jabloko kaj permesas al la komunistoj defili kun portretoj de Lenino kaj de Stalino. Lenino daŭre kuŝas (kontraŭvole) en sia maŭzoleo de la Ruĝa Placo, kaj ŝajnas, ke li tie restos ankoraŭ longe. La timo estas tro granda, ke lia malapero vekos pli da polemikoj ol la nuna stato. Tiuj du ekzemploj montras, kiom la revolucio de 1917 restas disputata en la rusa socio, kaj en la mastrumado de ĝia memorado, delikata por la potenco. Kvankam kun s-ro Putin la tre kontraŭstalina interpreto en la epoko de Boris Elcin cedis la lokon al pli pozitiva rigardo al la bilanco de la iama gvidanto, forta ligo kunigas tiujn du periodojn : la profunda rifuzo de revoluciaj perturboj. En 1996, la 7-a de novembro fariĝis la Tago de la unueco kaj de la repaciĝo. En 2004, la memorado pri la ribelo de Petrogrado eĉ perdis sian statuson de oficiala festo. Poste, en 2005, ĝi estis forviŝita per la starigo de Tago de nacia unueco …, la 4-an de novembro. Tiu dato elvokas la finon de la eksterlandaj intervenoj – ĉefe polaj-litovaj – en la moskva Ruslando, en 1612. Tiu evento, festo ĝis en 1917, signis la finon de la Perturboj, sekvata de la enpotenciĝo de la dinastio de la Romanov. La forigo de la festaj memoradoj de la Oktobra Revolucio atestas la provojn forviŝi tiun eventon en la publika spaco kaj anstataŭigi ĝin per alia, kiu povus repacigi la socion. Alvoko al la „idealistoj” TAMEN la celebrado de la preno de la Vintra Palaco ne komplete malaperas. De pluraj jaroj la rusaj instancoj la 7-an de novembro organizas militistan paradon sur la Ruĝa Placo. Ĉe tio ne temas pri festo de la Oktobra Revolucio, sed pri tiu de la armea parado de la 7-a de novembro 1941, la 24-an datrevenon, kiam la naziaj fortoj troviĝis ĉe la pordoj de Moskvo. La plej multaj el la 28.000 soldatoj, kiuj partoprenis en tiu parado, de tiu rekte iris al la fronto. Tiel la nuna registaro volas nek forstreki la revolucion nek memorigi ĝin kiel revolucion. Ĝi provas kunmeti plurajn historiajn eventojn por eble akiri pli fortan kolektivan subtenon. Dum longa tempo la eksterlandaj observantoj demandis sin, ĉu la instancoj festos la centjariĝon de la revolucio, kaj se jes, kiel. La 4-an de novembro 2016, sur la fono de la konflikto kun Ukrainujo, la prezidanto Putin kaj la patriarĥo Kiril proksime de la Ruĝa Placo solene senvualigis kolosan statuon de Vladimiro, grandprinco de Kievo, kiu en 988 fondis la Rus, la lulila ŝtato de la rusoj, ukrainoj kaj belorusoj. La 600-a datreveno de la enpotenciĝo de la Romanov-dinastio en 1613 estis pompe festata en 2013. La ducentjariĝo de la „patriota milito” kontraŭ la napoleonaj trupoj okazigis impresajn festojn en 2012. Kaj en ĉiu 9-a de majo [4] la kapitulado de la nazioj estis okazo de grandaj memorsolenaĵoj. Ekde antaŭ kvar jaroj en ili okazas la defilo de la „senmorta regimento”, en kiu plurmil personoj portis la fotaĵojn de siaj parencoj partoprenintaj en la „granda patruja milito”. Tiuj diversaj memorfestoj sekvas logikan skemon : la unuiĝon kaj centralizon de la rusa ŝtato. La revolucio, male, elvokas detruon de la ŝtato, Ruslandon sur la genuoj kaj la sangon elverŝitan de la terura interna milito subtenata de la eksterlandaj potenclandoj. Rompo de la stabileco, de la tradicioj kaj de la ŝtata aŭtoritato, ĉion ĉi la Oktobra Revolucio reprezentas, do ĉion, kion la potencularo abomenas. Cetere, la politika retoriko estas plena de kontraŭrevolucia tendenco. En la jaro 2007 s-ro Vladislav Surkov, konsilisto de s-ro Putin, memorigis al ĉiuj „idealistoj”, kiuj en Ruslando daŭre revas pri revolucio, ke „la agadoj de la romantikaj individuoj ĝenerale kondukis al enpotenciĝo de frenezuloj kaj de teroristoj”. [5] La registaro celas kompreneble la „kolorajn revoluciojn”, speciale tiujn de 2003 en Kartvelio kaj de 2004 en Ukrainujo, perceptataj kiel rezulto de okcidentaj manovroj en la postsovetia spaco. La protestmovadoj okazintaj en Ruslando en 2011-2012 por kontesti la rezultojn de la elektoj revigligis la suspektojn de enmiksiĝo. Por diskrediti la manifestaciojn, la registaro denuncis ne nur subfosadon de la ŝtata suvereneco, sed ankaŭ la revolucian karakteron, do danĝeran, de la manifestacioj. En sia parolado antaŭ la Ĝenerala Asembleo de la Unuiĝinta Naciaro, la 28-an de septembro 2015, la prezidanto Putin vipis „la eksportadon de tio, kion oni nun nomas « demokratiaj revolucioj » […] Ni ne forgesu la pasintecon. Koncerne nin, ekzemple, ni memoras la historion de la Sovetunio. La eksportado de sociaj spertoj, la provoj kaŭzi ŝanĝojn en alia lando surbaze de siaj propraj ideologiaj orientiĝoj ofte havis tragediajn sekvojn kaj estis sinonimoj ne de progreso, sed de malprogreso.” Tamen maleblas silenti pri evento, kies efiko estis mondvasta. Cetere, la vorto „revolucio” estas jam sur ĉies lipoj. Eĉ Ukrainujo preparas „sian” centjariĝon de tio, kio tutcerte prezentiĝos kiel periodo de batalo por la ukraina nacia sendependeco, kiun la bolŝevistoj el Moskvo disbatis. En aŭtuno de 2017 en la tuta mondo ne nombreblas la kolokvoj, rondaj tabloj, dokumentfilmoj kaj publikigaĵoj estigitaj de tiu datreveno. Ruslando ne estos la lasta. Pri tio ekzemple atestas la organizado, fare de la ŝtata instituto pri internaciaj rilatoj de Moskvo, la Instituto pri universala historio de la Akademio de la sciencoj kaj la rusa Historia societo, de internacia konferenco kiu, en septembro, akceptos pli ol cent historiistojn, inter ili tridek el Latinameriko. De pluraj jaroj la registaro provas ellabori sian interpreton de la revolucio. Oni perceptis ties ĝermojn jam en 2007, en la manlibroj pri historio, kiuj estis parto de projekto por starigi novajn lernej-programojn sur federacia nivelo. La revolucioj de februaro kaj de oktobro same kiel la interna milito estas tie traktataj en unu bloko titolita „Rusa Granda Revolucio”. La drameca aspekto de la interna milito kaj ĝiaj sekvoj emfaziĝis : Ruslando eliris el tiu „granda tragedio” pli forta ol ĝi estis antaŭe, en la formo de la USSR. En tiu skemo oni ne nomas kulpulojn nek interesiĝas pri malsamaj politikaj celoj. Efektive, same la „blankuloj” kiel la „ruĝuloj” pretis doni sian vivon por Ruslando – la imperia Ruslando por la „blankuloj”, la sovetia Ruslando por la „ruĝuloj”. La unuaj same kiel la duaj do respektendas. [6] La esprimo „Rusa Granda Revolucio” aperis ankaŭ en la scienca medio [7] Ĝi ebligas emfazi la gravecon de tiu evento por la lando same kiel por la mondo. Antaŭ ĉio, ĝi ebligas enmeti la Oktobron en pli larĝan procezon, kion la historiistoj cetere volas montri per la malapero de la sovetia „mito” de la Oktobro, kiu trudis pezan silenton al la februara revolucio, nomata „burĝa”. En 2015, dum la centjariĝo proksimiĝis, ronda tablo estis organizita en Moskvo sub la egido de la kulturministro s-ro Vladimir Medinski. Kun la titolo „La centjariĝo de la Granda Rusa Revolucio : kompreno nome de la solidiĝo”, ĝi arigis reprezentantojn de diversaj historiaj institutoj de Moskvo. Ĝi okazis en la iama Muzeo de la revolucio, en 1990 alinomita Ŝtata muzeo pri nuntempa historio de Ruslando. La titolo klare montras la elektitan opcion : la centjariĝo devas servi por „solidigi” la socion. „La Granda Rusa Revolucio de 1917 restos por ĉiam unu el la plej gravaj eventoj de la 20-a jarcento”, klarigas s-ro Medinski. La „objektiva esplorado” de tiu periodo „helpos nin ekkonscii pri la neceso por Ruslando de forta ŝtata potenco, subtenata de ĉiuj tavoloj de la loĝantaro”. Dum la centjarfesto necesas emfazi „la kontinuecon de la historia evoluo de Ruslando, de la rusa imperio tra la USSR ĝis la Federacio de Ruslando”. La tragedia karaktero de la rompiĝo de la socio sekve al la revolucio de 1917 kaj la interna milito estas memorigenda, same kiel la graveco respekti la memoron de la herooj de la du tendaroj („ruĝaj” kaj „blankaj”). Fine, la revolucia teroro kondamnendas, kaj necesas memorigi, ke „kalkuli kun la helpo de eksterlandaj aliancanoj” en la interna politika batalo estas „eraro” [8] – kio sonas kiel averto en la aktuala Ruslando. La vera komenco de la memorfestoj okazis en decembro de 2016, kiam s-ro Putin petis la tre oficialan Rusan Historian Societon starigi organizkomitaton. La centjariĝo, klarigis li, estos „bonega okazo refoje rigardi la kaŭzojn kaj la naturon de la revolucio en Ruslando. Ne nur por la historiistoj kaj la specialistoj. La rusa socio bezonas objektivan, honestan kaj profundan analizon de tiuj okazaĵoj. Tio estas nia komuna historio kaj ni devas trakti ĝin respekte”. [9] Kiel s-ro Sergej Nariŝkin, kiu gvidis la parlamenton (Duma) de 2011 ĝis 2016 kaj kiu ankaŭ prezidas la Rusan Historian Societon, tiu datreveno „ne servu por organizi solenaĵojn ; ĝi ne estu festata”. Necesas antaŭ ĉio „pensi pri la eventoj kiuj okazis antaŭ cent jaroj kaj tiri el ili la instruojn”, el kiuj la precipaj estas „la valoro de la unueco kaj de la civitana solidareco, la kapablo de la socio trovi kompromisojn ĉe la plej malfacilaj ŝanĝiĝoj de la historio, por eviti la radikalan rompon en formo de interna milito”. [10] La rezistado de la historiistoj TIEL la instancoj pretigas sin „tiri la instruojn” de la revolucio. Tamen, kiel montras la listo de la multaj eventoj – ekspozicioj, publikigaĵoj, konferencoj, esplorprojektoj, filmoj – aprobitaj de la organizkomitato de la centjariĝo, [11] al kiu aldoniĝas tiuj, kiuj okazos ekster la oficiala kadro, ne tre verŝajnas ke montriĝas unuanimeco. La historiistoj aŭdigos sian vidpunkton, kontraŭan al ĉia mistifiko. La oficiala voĉo estos ekvilibrigita de opinioj el sciencistaj, kulturaj kaj politikaj rondoj ; tio jam okazis inter 2007 kaj 2009, kiam la registaro provis trudi pozitivan interpreton de la stalinismo, insistante pri la trude akcelita modernigo de la lando, kiu ebligis al la USSR la venkon en la milito. La abundego de publikigaĵoj dediĉita al la historio de la stalinismo malebligis la sukceson de tiu provo. [12] Ĉi-foje multaj historiistoj memorigos tion, kio ofte sufokiĝas sub la tendencaj paroladoj aŭ sub la alvokoj al solidigo de la socio ĉirkaŭ forta potenco : la forigo de la carismo en februaro 1917, poste la enpotenciĝo de la bolŝevistoj en oktobro, estis eblaj ĉar grandega plimulto de la loĝantaro de la rusa imperio soifis ŝanĝon kaj ne plu eltenis socian kaj politikan sistemon profunde malegalecan. Cetere, la 7-an de novembro 2016, la moskvanoj, kiujn la ĵurnalisto demandis surstrate, videble tre bone sciis, preskaŭ cent jarojn poste, ke aparteni al la tendaro de la „blankuloj” aŭ de la „ruĝuloj” ne estis tute la samo. Virino vestita per eleganta mantelo de kremkolora pelto respondis, ke en 1917, kiam ŝia familio vivis mizere, ŝi estus subteninta la bolŝevistojn : „Nun, kompreneble, mi estus ĉe la flanko de la « blankuloj »”, ŝi aldonis kun laŭta rido. Korine AMACHER.