Λέσβος, Ψηλορείτης, Εθνικό Πάρκο Χελμού-Βουραϊκού, Εθνικός Δρυµός Βίκου-Αώου, Σητεία είναι οι ελληνικές περιοχές που εντάχθηκαν μαζί με άλλες 115 από όλο τον κόσμο στο νέο πρόγραμμα της UNESCO, με στόχο την ανάδειξη του γεωλογικού τους πλούτου.

Στην επέτειο των 70 χρόνων από την ίδρυσή του, ο οργανισμός αποδέχθηκε τη δημιουργία του νέου προγράμματος για τις Γεωεπιστήμες και τα Γεωπάρκα καθιερώνοντας τα «Παγκόσμια Γεωπάρκα UNESCO», στα οποία εντάχθηκαν αμέσως όλες οι περιοχές που ήδη ανήκαν στο Παγκόσμιο Δίκτυο Γεωπάρκων. Οπως μας ενημέρωσε ο καθηγητής Νίκος Ζούρος, εκπρόσωπος της Ελλάδας στην Επιτροπή Επιστημών, καθηγητής του Πανεπιστημίου Αιγαίου και διευθυντής του Μουσείου Απολιθωμένου Δάσους Σιγρίου Λέσβου, οι τόποι αυτοί συνδυάζουν γεωλογική κληρονομιά, πλούσιο πολιτισμικό και φυσικό περιβάλλον και διαθέτουν ήδη ολοκληρωμένο πρόγραμμα διαχείρισης, το οποίο θα συμβάλει στην ανάπτυξη της κάθε περιοχής.

Βασική προϋπόθεση, σύμφωνα με τον καθηγητή, είναι και η συμμετοχή της εκάστοτε κοινωνίας, με την αναγνώριση της σπουδαιότητας και την προστασία του τόπου, καθώς τα γεωπάρκα αναδεικνύονται ως τουριστικοί προορισμοί και συμβάλλουν στην τοπική ανάπτυξη.

Ψηλορείτης

Μοναδικά σπήλαια, εντυπωσιακά πετρώματα με πτυχώσεις και ρήγματα, περίεργοι γεωλογικοί σχηματισμοί, απολιθώματα, φαράγγια, τρεχούμενα νερά, ανθρώπινες κατασκευές σε άψογο συντονισμό με τη φύση, όπως τα σοφά κατασκευασμένα πέτρινα μιτάτα των βοσκών. Ο Ψηλορείτης ή Ιδη στο νομό Ρεθύμνου (στα σύνορα με το Ηράκλειο), με υψόμετρο 2.456 μ., το επιβλητικό και πολυτραγουδισμένο βουνό της Κρήτης, είναι Φυσικό Πάρκο από το 2001. Πλήθος μονοπατιών τον διατρέχουν, ενώ πολλά χωριά στις πλαγιές του προσφέρουν απλόχερα την περίφημη κρητική φιλοξενία. Από το Οροπέδιο της Νίδας και το ξακουστό Ιδαίο Αντρο μέχρι το αλλόκοτο τοπίο και τους δολομίτες στα Πετραδολάκια και τα φαράγγια των Βοριζίων και των Πλατανιών στο Αμάρι, από το σπήλαιο Σφενδόνη και τους γεωλογικούς σχηματισμούς στον Χώνο, τις δολίνες της Κουρούνας, το δάσος του Ρούβα και τις πηγές – λίμνη του Ζαρού, ο Ψηλορείτης είναι ένας τόπος που δίκαια ξεχωρίζει.

Χελμός-Βουραϊκός

Μια βόλτα στο φαράγγι του Βουραϊκού με τον περίφημο οδοντωτό σιδηρόδρομο ή εναλλακτικά με τα πόδια διαμέσου του ευρωπαϊκού μονοπατιού Ε4, ανάμεσα από τα εντυπωσιακά τοιχώματα με τα ιδιαίτερα πετρώματα. Μια επίσκεψη στη Μονή Μεγάλου Σπηλαίου εντός ενός… σπηλαίου, στις πηγές του Αροάνιου ποταμού και στο πλατανοδάσος του Πλανητέρου, στις λίμνες Τσιβλού και Δόξα, στα μυθικά Υδατα της Στυγός, στο χιονοδρομικό κέντρο του Χελμού και φυσικά στο απίθανο σπήλαιο των Λιμνών στα Καστριά. Αυτά τα διάσημα και άλλες λιγότερο γνωστές θέσεις με σπήλαια και ηφαιστειακά πετρώματα σχηματίζουν το Γεωπάρκο Χελμού-Βουραϊκού, στην περιοχή των Καλαβρύτων, με συνολική έκταση 5.654 τ.χλμ. Μια περιοχή που τα έχει όλα αλλά και προβάλλεται, και αξιοποιείται από την τοπική κοινωνία.

Βίκος-Αώος

Ενα φαράγγι 12 χλμ., με πλάτος 200 μ. – 1,5 χλμ. και μέγιστο βάθος 1.200 μ. (σύμφωνα με το Ελληνικό Φόρουμ Γεωπάρκων). Δύο πανέμορφα ποτάμια, ο Αώος και ο Βοϊδομάτης. Τέσσερα επιβλητικά βουνά – Τραπεζίτσα, Σμόλικας, Τύμφη, Μιτσικέλι. Χαράδρες που κόβουν την ανάσα και τοπία άγριας φύσης που μοιάζουν ανέγγιχτα από τον άνθρωπο. Στην καρδιά των Ιωαννίνων ο «Δρυμός των μεγάλων κορυφών», όπως είναι γνωστό το Εθνικό Πάρκο Βίκου-Αώου, εντάχθηκε και στα γεωπάρκα της UNESCO. Τέσσερα πετρόχτιστα χωριά εντός του πάρκου -Μικρό και Μεγάλο Πάπιγκο, Βίκος και Μονοδένδρι- και ακόμη έξι στα όριά του απολαμβάνουν θέα και δίκαια αναπτύσσονται τουριστικά. Μικρότερα φαράγγια σαν το Βικάκι, ατέλειωτα μονοπάτια, μοναδικά είδη φυτών και βοτάνων, άγρια ζώα, εντυπωσιακά πετρώματα και έργα ανθρώπων ένα με το τοπίο -γεφύρια, χωριά, «σκάλες», καλντερίμια. Ολα αυτά κάνουν το Ζαγόρι μοναδικό.

Σητεία

Η γη του Ερωτόκριτου και του Βιτσέντζου Κορνάρου, των μαντιναδόρων και των φιλόξενων ανθρώπων, η λιγότερο γνωστή περιοχή της Κρήτης και η πιο αυθεντική, όπως θεωρείται, κρύβει σπουδαίο γεωλογικό πλούτο με πολύχρωμα πετρώματα, ενδιαφέρουσες γεωμορφές και πάμπολλες θέσεις όπου έχουν εντοπιστεί απολιθώματα. Το γεωπάρκο περιλαμβάνει όλη την ανατολική ακτογραμμή της Κρήτης μαζί με το υψίπεδο, την πρώην επαρχία Σητείας δηλαδή, καθώς και το Κουφονήσι ή Λευκή, ένα ιδιαίτερο γεωλογικά τοπίο που γίνεται ορατό σε μια απλή περιήγηση. Περιλαμβάνει 100 διαφορετικούς οικοτόπους, στη διαμόρφωση των οποίων συνέβαλε η γεωγραφική θέση της περιοχής, που ευνόησε την ανταλλαγή ειδών από την Ασία, αλλά και το κλίμα. Μεταξύ αυτών το μοναδικό φοινικόδασος του Βάι και οι αμμοθίνες της Ψιλής Αμμου, οι αλυκές στον Ξερόκαμπο και στη Χιώνα, το φαράγγι των Νεκρών στη Ζάκρο και της Μονής Τοπλού, τα κόκκινα μάρμαρα της Ερημούπολης, οι παραλίες του Ξερόκαμπου με τον φυσικό άργιλο, οι πηγές, τα αρχαία λατομεία, το ενετικό κάστρο και οι κρήνες στη Βόιλα, αλλά και καλντερίμια και εγκαταλελειμμένα χωριά που διασώζουν την αρχιτεκτονική τους, όπως ο Χώνος και η Λύδια.

Μυτιλήνη

Με κορωνίδα το σπανιότατο σε παγκόσμιο επίπεδο απολιθωμένο δάσος, η Λέσβος όχι μόνο αναγνωρίστηκε από την UNESCO ως γεωπάρκο, αλλά επιπλέον ηγήθηκε (μέσω του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας), μαζί με το Reserve Geologique de Haute Provence της Γαλλίας, το VulkanEifel της Γερμανίας και το Maestazgo της Ισπανίας, της ίδρυσης του Δικτύου Ευρωπαϊκών Γεωπάρκων το 2000, το οποίο πρότεινε τη δημιουργία των πάρκων ως νέο μοντέλο ανάπτυξης του αγροτικού χώρου. Οι αμέτρητες θέσεις απολιθωμάτων που έχουν οργανωθεί σε πάρκα στο δυτικό τμήμα του νησιού με τα 20 εκατομμυρίων ετών απολιθωμένα δέντρα, τα ορυκτά και μεταλλεύματα του ηφαιστειακού της εδάφους μαρτυρούν τη γεωλογική ιστορία του Αιγαίου, ενώ μαζί με τις θερμές πηγές, τα φυσικά τοπία που είναι ενταγμένα στο δίκτυο Natura 2000 και τα πολιτιστικά της μνημεία την εντάσσουν πανηγυρικά στον οργανισμό. Αξια αναφοράς είναι και η διαχείριση και η ανάδειξη του πάρκου από το μουσείο, που τυγχάνει δικαίως διεθνούς αναγνώρισης.