Warmer en extremer weer, gelinkt aan klimaatverandering, is volgens artsen en onderzoekers deze eeuw de grootste bedreiging voor de volksgezondheid op aarde. Zij schrijven in een nieuw rapport dat de afgelopen twee decennia al honderden miljoenen mensen de gevolgen ondervonden.

Onderzoekers komen tot de conclusie dat stormen, overstromingen, natuurbranden en de uitstoot van fijnstof direct en indirect bedreigend zijn voor de gezondheid van mensen, maar er ook voor zorgen dat gebieden onbewoonbaar worden, wat tot grote sociale problemen kan leiden.

Het The Lancet-rapport, geschreven door artsen, academici en beleidsdeskundigen van 27 organisaties verspreid over de wereld, roept op tot snelle actie om de klimaatverandering in te dammen en de gezondheidszorg voor te bereiden op groeiende uitdagingen.

"Snelle klimaatverandering heeft ernstige gevolgen voor elk aspect van het menselijk leven, waardoor kwetsbare bevolkingsgroepen worden blootgesteld aan extreme weersomstandigheden, besmettelijke ziekten en verandering van de voedselzekerheid. De beschikbaarheid van veilig drinkwater en schone lucht komt in gevaar", zo luidt de waarschuwing in het rapport.

Ook hittegolven worden aangehaald als voorbeeld. De onderzoekers schrijven dat in vergelijking met het jaar 2000 wereldwijd 157 miljoen meer mensen te maken kregen met hittegolven. Zo vielen afgelopen zomer in Engeland en Wales tijdens een vijftiendaagse hittegolf zevenhonderd meer doden dan normaal.

'Overheden moeten effecten overwegen'

Nederlandse wetenschappers van de acht academische ziekenhuizen en de verpleegkundigenorganisatie V&VN hebben het rapport, dat sinds 2015 verschijnt, vertaald naar de Nederlandse situatie. In ons land vallen jaarlijks meer dan achtduizend doden door fijnstof, schrijven de wetenschappers.

De wetenschappers stellen dat overheden op alle niveaus bij alle grote projecten moeten meewegen wat de effecten ervan op de volksgezondheid zijn.

"Het hele rapport is ook een grote oproep aan onszelf. We moeten veel duurzamer gaan werken en dat gaat grote gevolgen hebben", zegt Peter Blankestijn, internist in het UMC Utrecht en eerste auteur van de Nederlandse versie van The Lancet Countdown 2018 tegen het Radio 1 Journaal.

Volgens de Nederlandse wetenschappers moet er meer gedaan worden om gezonde duurzame vormen van transport te stimuleren. Ook moeten studenten duurzaamheid als vak krijgen, vindt Blankestijn. Wetenschappers bevelen verder aan in stedelijke gebieden meer groene ruimte voor recreatie aan te leggen.