Eigenlijk kende niemand haar. Totdat haar fiets een motortje in het frame bleek te hebben. In één klap was Femke Van den Driessche wereldberoemd. Het waren niet de minsten die haar onsportieve gedrag veroordeelden. Tourwinnaar Chris Froome wil een hardere aanpak van ‘mechanische doping’, de wielericoon Eddy Merckx vindt dat Femke zwaar gestraft moet worden. Een schorsing van minimaal zes maanden en een boete van 180.000 euro, vindt Merckx te weinig. „Een schorsing voor het leven is op zijn plaats. Dit is het ergste wat een renner kan doen”, zei hij tegen de website Cyclingnews.com.

De verdachte Belgische veldrijdster plengde alleen maar tranen en houdt vast aan haar onschuld. Haar hele omgeving is er stuk van. „We vertrouwen helemaal niemand meer, de media hebben ons kapotgemaakt. Wij kunnen als gezin nu niet meer doen dan afwachten. En dat is heel moeilijk”, zegt Niels Van den Driessche, haar oudste broer.

Haar carrière zag er tot zaterdag veelbelovend uit. Het is september 2014 als Femke Van den Driessche per e-mail contact zoekt met teammanager Iwan Gevers van wielerploeg Kleur Op Maat. De jeugdploeg CT DJ-Matic Kortrijk, waar ze het voorbije jaar voor reed, is er een paar dagen geleden mee gestopt en Van den Driessche, dan 17 jaar, wil haar beloftevolle toekomst vlak voor de start van een nieuw seizoen een vervolg geven. Ze is dan al twee keer nationaal kampioene bij de jeugd: in seizoen 2010/2011 zowel in het veld als op de mountainbike, en ook op de Olympische Jeugdspelen in Nanjing in augustus 2014 doet ze het goed: in een combinatieklassement van vier fietsdisciplines wordt ze zevende.

Alles zelf betalen

Iwan Gevers reageert positief, maar waarschuwt Van den Driessche, zegt hij nu: „Ik heb haar geschreven dat we een ploeg zijn met een laag budget, op jaarbasis 10.000 euro. Ze heeft van ons destijds één frame gekregen, kleding en wat materiaal, maar verder moest ze alles zelf betalen.” Samen met haar oudere broer Din Van den Driessche, dan al ruim een jaar gestopt als wielrenner op de weg en in het veld, komt ze bij Gevers op gesprek. Het is een prettig gesprek, broer en zus komen joviaal en prettig over en een overeenkomst is dan ook snel getekend.

Gevers gaat Van den Driessche niet al te veel meemaken. De ploeg, acht rensters sterk, komt enkel in het voorjaar een paar keer samen om op de weg te trainen en doet een trainingsstage in de Ardennen.

De familie Van den Driessche is blij met het contract. Kleur Op Maat (sportkledingmerk NoDrugs kwam er dit jaar als sponsor bij) is een tamelijk laagdrempelig semiprofessioneel team dat zich niet afficheert met een mondiale topklassering. „Rensters moeten zich op hun gemak voelen bij ons en dat is wat Femke en haar familie ook aantrok”, aldus Gevers. „Haar ouders wilden haar zo weinig mogelijk blootstellen aan externe druk.”

Terwijl Van den Driessche in haar nieuwe shirt en op nieuwe fietsen van het merk Wilier bij wedstrijden in de middenmoot eindigt, wordt haar broer Niels Van den Driessche betrapt op gebruik van amfetamine. Dat gebeurt op 8 september 2014, op 16 december 2014 wordt hij door de Vlaamse dopingautoriteit voor twee jaar geschorst, en mag hij zich tot die tijd niet ophouden daar waar in georganiseerd verband sport wordt bedreven.

Met paardentrailer op pad

Het gezin Van den Driessche heeft dan al een moeilijk jaar achter de rug. Op 23 september 2013 wordt het bedrijf van vader Peter, Dakwerken Van den Driessche, door de rechtbank van Dendermonde failliet verklaard. Met reclame voor dat bedrijf rijdt het gezin al jaren rond in het veldritcircuit. De voormalige paardentrailer – douche, bedden en plek voor fietsen incluis – is volgens wielertijdschrift De Muur groter en opvallender dan menig andere camper, het vervoermiddel bij uitstek voor veel veldrijders. Vader en broers bouwden de paardentrailer zelf om en lieten er deze slogan op zetten: ‘Wij dekken alles, ook daken.’

Het faillissement weerhoudt de familie van Femke er niet van met de trailer weekend na weekend de veldritten af te rijden. Niels, Din en Peter fungeren als Femkes mecaniciens. Maar op 2 februari 2015 gaat het opnieuw mis. Volgens de Belgische krant Het Laatste Nieuws bezoeken Niels en Peter samen met een vriend ’s avonds vogelhandel de Gouldamandine in Jabbeke. Op beelden van een beveiligingscamera die zaakwoordvoerster Patricia Inghelbrecht op haar Facebook zet, is te zien hoe het trio vogels uit hun kooi pakt, ze in de jaszak steekt en wegloopt. Het zou om de dure Lancashire-kanaries gaan, waarde: 400 euro per stuk. De zaak moet nog voorkomen voor de rechtbank in Brugge. Peter en Niels riskeren een hoge geldboete en zelfs een celstraf die kan oplopen tot vijf jaar.

Ondertussen doet het jongste gezinslid het steeds beter in de modder en het zand van de cyclocross. Ze rijdt zo sterk, dat ze voorafgaand aan de tweede wereldbeker van het seizoen, die in Valkenburg, wordt aangesproken door Rudy De Bie, bondscoach van de Belgische veldrijdsters. Hij wil haar in de Belgische selectie opnemen. Familie Van den Driessche voelt zich vereerd, zegt De Bie nu, en gaat akkoord. Haar eerste wedstrijd als lid van de Vlaamse selectie is in Valkenburg, waar ze tussen alle wereldtoppers op 18 oktober 2015 zomaar elfde wordt. Twee weken later volgt de Koppenbergcross in Oudenaarde, een van de zwaarste in het circuit van de bpost bank trofee. Het is de wedstrijd waar met terugwerkende kracht sinds afgelopen zaterdag zoveel over wordt gesproken. Van den Driessche rijdt met groot vertoon van macht op een steile klim van 600 meter tien seconden weg bij haar concurrentes. Ze finisht die wedstrijd als tweede, de naam Femke Van den Driessche is dan officieel gevestigd.

Die indrukwekkende prestatie levert haar aanbiedingen van diverse ploegen op, waaronder BKCP Corendon, de ploeg van Mathieu en David van der Poel. Christoph Roodhooft, ploegleider, zegt een eerste gesprek met de familie te hebben gehad nadat hij Femke al twee jaar in de gaten had. Het gesprek loopt op niets uit. Femke wil het rustig aan doen. Ze voelt zich prima bij Kleur Op Maat-NoDrugs.

Dat ze in vorm is, bewijst ze een week later. In het Brabantse Huijbergen wordt ze Europees kampioene in de categorie onder 23 jaar. Ze verslaat de Nederlandse Maud Kaptheijns vooral op de stukken te voet, zegt de Brabantse na afloop. Niemand heeft argwaan.

Maar, laat Kaptheijns nu weten, vanaf de wereldbekerwedstrijd in Lignières-en-Berry (17 januari dit jaar), waar Van den Driessche dertiende wordt, valt haar collega’s iets op aan het frame van haar fiets. Kaptheijns: „De buis aan de onderkant was een stuk dikker dan normaal, daar ging het over in het peloton. En het merk waar ze op rijdt, Wilier, heeft maar één soort frame. Ik weet dat haar vader thuis aan carbonreparatie doet. Iedereen had vanaf dat moment al een raar gevoel over die fiets van Femke.”

Glorieuze dag

En dan is het zaterdag 31 januari 2016. Het moet een glorieuze dag worden voor Femke en haar familie. Samen met haar oudste broer Niels, die daar vanwege zijn schorsing helemaal niet mag zijn, rijdt ze zich warm op het parcours van Heusden-Zolder, waar ze vijf weken eerder nog 22ste werd tijdens de wereldbekerwedstrijd. Toch start ze op dit WK als een van de favorieten voor de titel, omdat er voor het eerst in de WK-geschiedenis onderscheid gemaakt wordt tussen beloften en de profs. Maar terwijl ze in de stromende regen haar ketting in tweeën trapt en er een ronde voor het einde de brui aan geeft, vinden officials van de internationale wielerbond UCI na een tip in de materiaalpost in een van haar reservefietsen een elektromotortje, naar alle waarschijnlijkheid van de Oostenrijke firma Vivax. Een tablet met röntgensoftware die de framedikte opmeet, signaleert iets massiefs rondom haar trapas. De fiets wordt verzegeld en de UCI geeft een perscommuniqué uit: voor het eerst in de historie van de wielersport wordt er een wielerframe gevonden met daarin verstopt mechanische doping.

Exact hetzelfde frame van het merk Wilier met eenzelfde motortje is als set gemakkelijk op internet te bestellen, bijvoorbeeld op de website van wielerhandel Math Salden uit Limburg voor een kleine 5.000 euro. Maar, zegt Dion Kerckhoffs van die wielerhandel, bij die sets is de batterij niet in het frame weggewerkt, zoals bij Van den Driessche, maar zit deze onder het zadel in een tasje of in de bidon. „Als je wil frauderen moet je het frame openhalen, de batterij in de buis stoppen en het frame op die plek verstevigen met extra stukken carbon. Als dat motortje gaat trillen, gaat het op die plekken zonder versteviging kapot. Daar moeten extra lappen carbon tegenaan komen. Dat kan alleen iemand met verstand van zaken. Een carbonreparateur bijvoorbeeld.”

Een dag later reageert Femke in tranen voor de camera’s van de Belgische televisie. Het zou haar fiets niet zijn geweest. Vader Peter zit met zijn armen over elkaar naast haar. De gefronste wenkbrauwen maken zijn gezichtsuitdrukking treurig, moedeloos bijna. Nico Van Muylder, een vriend van de familie, duivenmelker en eigenaar van cafetaria ’t Pasto Frietje in Buggenhout, neemt de schuld op zich. Het is zijn fiets die hij eerder overnam van Femke, waarop hij ook wel eens samen met haar traint en waar nu het motortje in is gevonden. Iemand uit de entourage van Femke moet de fiets volgens hem nietsvermoedend het WK-parcours op hebben meegenomen. Maar de grote vraag blijft: wie gelooft haar?

CV Kampioen EK Femke Van den Driessche (19) werd in 2015 Europees kampioene bij de beloften in het veldrijden. Op het Belgisch kampioenschap veldrijden van 2011 won ze goud bij de meisjes. Twee jaar later won ze in diezelfde categorie het nationaal kampioenschap cross-country. In 2015 won ze goud op het Europees kampioenschap in de beloftencategorie. Op de Belgische kampioenschappen veldrijden 2016 won ze de titel bij de beloften, de eerste keer dat die categorie werd verreden bij de vrouwen.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 6 februari 2016