Brussel - Etensresten, bierblikjes, achtergelaten kledij, slapende transmigranten en een doordringende urinegeur. Het is genoeg geweest voor De Lijn. De vervoersmaatschappij verplaatst vanaf maandag zijn haltes aan het Brusselse Noordstation door de aanhoudende overlast van transmigranten. Voorlopig stoppen de bussen in de buurt van het station.

In het station zijn er op de ondergrondse verdieping acht perrons waar 30 buslijnen van De Lijn stoppen. Uit veiligheid voor de reizigers en medewerkers zullen de passagiers vanaf maandag afgezet worden aan de zijkant van het station (Noordplein-Vooruitgangstraat), vlakbij de hoofdzetel van BNP Paribas. De vertrekhalte verschuift naar het vlakbij gelegen Rogierplein.

Ook de Lijnwinkel op de ondergrondse verdieping van het station sluit tijdelijk de deuren. Als alternatief versterkt De Lijn haar loketten in Aalst, Leuven en de stelplaatsen van Dilbeek en Grimbergen.

Overlast

Daarmee voegt De Lijn de daad bij het woord want de vervoersmaatschappij klaagt al langer over de veiligheid in het Noordstation. Zowel voor haar chauffeurs als voor de reizigers. Sinds het koud is, is de toestand er niet beter op geworden. Transmigranten uit het Maximiliaanpark hebben hun intrek genomen in het station en ook aan het gedeelte waar de bussen van De Lijn aankomen en vertrekken.

Daar is veel overlast door transmigranten in de vorm van afval, uitwerpselen en geïmproviseerde slaapplaatsen. De vervoermaatschappij grijpt zelf in omdat het Brussels Hoofdstedelijk Gewest de overlast niet heeft aangepakt, meldt De Lijn.

“Gewest moet verantwoordelijkheid opnemen”

“Jammer genoeg heeft het Brussels gewest de overlast aan Brussel-Noord niet aangepakt, zoals we vorige week nogmaals gevraagd hebben” stelt Roger Kesteloot, directeur-generaal van de vervoersmaatschappij. Een overeenkomst met het gewest uit 1995 maakt duidelijk dat het gewest hier zijn verantwoordelijkheid moet opnemen. In het belang van onze reizigers en medewerkers hebben we daarom beslist om in te grijpen”,

De Lijn wil op termijn een nieuwe busterminal bouwen nabij het Noordstation. Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts heeft daar al geld voor vrijgemaakt. “De vergunning werd vorig jaar al aangevraagd bij het Brusselse gewest”, klinkt het.

Roger Kesteloot hoopt dat het een tijdelijke maatregel is en dat de bussen snel weer op de vertrouwde plaats kunnen stoppen en vertrekken. Maar dan moet de overheid er eerst voor zorgen dat het er veilig is. En proper. Nu kunnen wachtende passagiers vaak zelfs niet meer op de banken zitten omdat er transmigranten liggen te slapen of omdat de zitbanken vol met eten en rommel liggen.

De Lijn moet toestemming vragen

“We begrijpen niet goed wat De Lijn bezielt, want aan de basis ligt een falen van het federale beleid rond transmigratie. Daar ligt de oorzaak van het probleem en het gewest heeft daar geen enkele bevoegdheid over”, luidt het vanuit de Brusselse regering.

“We blijven ons verbazen over de manier waarop De Lijn te werk gaat, want we hebben nooit een dossier of telefoon ontvangen van De Lijn. We hebben enkel die brief van minister Weyts ontvangen, hoewel die eerst via de media gecommuniceerd werd. We hebben daarop geantwoord, maar geen reactie op gekregen.”

Normaal moet er toestemming gevraagd worden aan het Brussels gewest om buslijnen te wijzigen, maar ook dat gebeurde niet. De Brusselse regering zal De Lijn, net zoals in haar brief naar de vervoersmaatschappij, vragen om uitleg te geven en met de bevoegde partijen rond tafel te zitten.

“Het Brussels gewest wil wel begeleidende maatregelen nemen, maar het hoofdprobleem moet wel aangepakt worden door de mensen die er bevoegd voor zijn en dat is niet het Brussels gewest”, klinkt het.

Discussie over verantwoordelijkheid

Over de vraag wie nu verantwoordelijk is voor het station, bestaat al langer discussie. Brussels minister van Mobiliteit Pascal Smet (PS) en Brussels minister-president Rudi Vervoort (PS) wijzen minister en staatssecretaris Jan Jambon en Theo Francken (beiden N-VA) aan als bevoegden. Want Jambon is verantwoordelijk voor de spoorwegpolitie. Volgens Weyts is de Brusselse regering dan weer verantwoordelijk.

“Het Brussels gewest is volgens een overeenkomst met De Lijn uit 1995 verantwoordelijk voor bijvoorbeeld de veiligheid en de hygiëne bij van het busstation”, zegt Vlaams minister van Mobiliteit Weyts. Dat het Brussels gewest naar minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon wijst voor de beveiliging van het busstation, neemt hij niet.

“In Brussel zien ze toch ook het verschil tussen een bus en een trein? De spoorwegpolitie is verantwoordelijk voor de veiligheid op de perrons en de treinen, niet aan bushaltes.”

Het busstation is de verantwoordelijkheid van het Brusselse gewest en de lokale politie van de zone Bruno (Schaarbeek, Evere, Sint-Joost-ten-Node) wat openbare orde betreft.

“Wij zijn voor alle duidelijkheid niet verantwoordelijk voor de netheid en de hygiëne in het station, wel voor de openbare orde”, benadrukt burgemeester Bernard Clerfayt van Schaarbeek en lid van de politieraad. Hij richt meteen zijn pijlen op minister Jambon en staatssecretaris Francken en hun asielpolitiek. “Vorig jaar hebben wij enkele acties gehouden waarbij heel wat mensen zonder papieren werden opgepakt. Maar wat gebeurt. Tien procent gaat naar een gesloten instelling, de rest wordt losgelaten in Brussel. Is dat voor oplossingen zorgen?”, zegt Clerfayt die zegt dat zijn politie meer dan voldoende controleert en dat het probleem er niet vooral één is van openbare orde.

Niet spectaculair meer klachten

Boor de politie Brussel-Noord (PZ Bruno) verandert het gegeven dat De Lijn de halte Noordstation niet meer bedient weinig. Om de overlast binnen de perken te houden is de politie er al dagelijks aanwezig en dat zal het blijven doen.

“We patrouilleren er dagelijks meerdere keren. We gaan ook aan het Rogierplein aanwezig zijn nu de vertrekhalte daar komt” vertelt Audrey Dereymaeker, woordvoerster van de politiezone Brussel-Noord.

Sinds de transmigranten onderdak en bescherming zoeken aan de lager gelegen en beter beschermde bushaltes kwamen er klachten, maar de afgelopen weken stelde de politie geen stijging van dat aantal klachten vast. Hun aanwezigheid geeft wel een onveilig gevoel bij de pendelaars”, stelt Dereymaeker vast.

Politieke oorlog

“Schaarbeek weigert politieacties te doen, Brussel doet dat nu eindelijk wel na het gesprek tussen Jan Jambon en de burgemeester. Daar ben ik tevreden over, maar Schaarbeek blijft pertinent weigeren.” Clerfayt maakt er een politieke oorlog van”, zegt staatssecretaris Theo Francken.

TreinTramBus: “Dit mag geen definitieve toestand zijn”

Bij reizigersvereniging TreinTramBus wordt er noch warm noch koud gereageerd op de beslissing van De Lijn om de halte van het Noordstation te verplaatsen. Al is één ding zeker: “Dit kan weliswaar geen definitieve toestand zijn.”

“De halte aan het Rogierplein is allesbehalve ideaal. Het is redelijk ver van het station en de overstap is daardoor niet zo vluchtig. De afstapplaats aan de zijkant van Brussel-Noord in de Vooruitgangsstraat is misschien zelfs beter dan de vroegere onder het station. Want zelfs los van die transmigrantenpolitiek was dat een heel onaangename plek”, zegt Peter Thoelen, woordvoerder van TreinTramBus.

Een structurele oplossing voor de overlast van de transmigranten in de ondergrondse busstations van De Lijn lijkt nog ver weg. Intussen pleit ook TreinTramBus voor overleg en dat heeft het zelf ook al aangevraagd bij De Lijn.

“Ik kan alleen met lijden vaststellen dat het er ondergronds niet wordt opgeruimd. Niemand handelt in het belang van de reiziger. Al heeft De Lijn nu wel zelf een stap genomen door een andere oplossing te bieden, omdat het gewest niet over de streep komt”, aldus Thoelen.

“Dit is een heel specifiek probleem, maar het gebeurt vaak dat vervoersmaatschappijen te weinig vanuit het oogpunt van de reizigers handelen. En dat is niet alleen voor Brussel”, besluit Thoelen.