TREIGT: Betring av vilkår for tekstil­arbeidarar går altfor sakte, meiner Framtiden i våre hender. Dei ønskjer seg modigare politikarar.

Klesindustri

I 2017 vart 77.601 tonn klede importert til Noreg til ein verdi av 20,9 milliardar kroner. Ti land stod for 77,7 prosent av desse kleda. Alle er i botnen av International Trade Union Confederation sin årlege oversikt over arbeidarars rettar. Det kjem fram i ein fersk rapport frå Framtiden i våre hender.

Elendig løn, farlege arbeidsforhold og manglande faglege rettar blant tekstil­arbeidarar har vore noko dei store klesimportørane har lova at dei skal gjere noko med.

– Vi ser at dei framleis har ein lang veg å gå, og det går alt for sakte, seier fagrådgivar i Framtiden i våre hender Carin Leffler.

Ho meiner selskapa må ta eit langt større ansvar, og at styresmaktene må tore å ha høgare forventningar og krav til dei som sel klede i Noreg.

Global rights index: • Laga av International Trade Union Confederation (Ituc) • Indeksen kjem kvart år, og rangerar arbeidaranes rettigheiter i kvart land på ein skala frå éin til fem. • Landa i kategori fem har ingen garanti av rettigheiter. Ituc opererer òg med ein «fem+»-kategori, der land som systematisk ignorerer arbeidarars rettigheiter hamnar. • I botnkategorien 5 finn vi land som Kina, Bangladesh, Tyrkia, India, Pakistan, Vietnam, Kambodsja og Indonesia. Klede vert importert til Noreg frå alle desse landa.

Må ta kraftigare i

– Importen frå desse landa kjem til å halde fram. Det må vere kleskjedene sitt ansvar å gjere sitt ytste for å gjere arbeidsforholda gode og auke lønningane, seier Leffler.

Førebels har ho ikkje sett at dei store kleskjedene tek dette ansvaret på stort nok alvar.

I 2016 vart det samrøystes vedteke i Stortinget at regjeringa skulle sjå på føresetnadane for ein lov som gjev næringslivet etikkinformasjonsplikt. No er det sette ned eit ekspertutval som skal sjå nærare på saka. Utvalet startar ikkje arbeidet sitt før august i år, og skal vere ferdig senast 1. desember 2019. Leffler er nøgd med at ein slik lov vert vurdert, men meiner politikarane må vere modigare.

– Det må verte lagt meir press på selskapa, politikarane bør gå i bresjen for lovar som heilt klart bind selskap til meir etisk åtferd, seier Leffler.

Ho meiner FN sine rettleiande prinsipp for næringsliv og menneskerettar, som Noreg allereie støttar opp om, i større grad bør nyttast av styresmaktene til å sjå kva som kan verte kravd av nærings­livet.

– Ein kunne til dømes konkretisert FNs prinsipp om «knowing and showing»: Selskapa må vere opne om kva leverandørar dei nyttar, og kontrollrapportar og tiltaksplanar for betringar av arbeidsforhold må verte tilgjengelege for interessegrupper, seier Leffler.

Ønskjer streng lov

KrF var saman med Sp og MDG pådrivar for å få på plass ein lov om etikkinformasjon. Dei synst oppfølginga har vore treig etter at stortingsvedtaket var på plass.

– Tala frå indeksen syner at det hastar med å få på plass denne loven. Han kan ikkje løyse alt, men det vil vere eit skritt på vegen til å få betre medvit rundt forhold kleda våre vert produsert under, seier stortingsrepresentant Hans Fredrik Grøvan (KrF).

Han meiner ein må vente og sjå kva loven vil innehalde, før ein ser meir nøye på andre aktuelle tiltak. Grøvan håper Stortinget vil vedta ein lov som set strenge rammer for kleskjedene.

– Eg håpar den kan vere så streng at den ikkje berre gir meir informasjon til forbrukarar, men at den òg kan gjere noko så vi ser at forholda vert forbetra, seier Grøvan.

Må vente på utvalet

– Skal ein få til noko som monnar, må ein gjere eit grundig arbeid. Det er naturleg at slikt kan ta lang tid, seier stortingsrepresentant for Høgre Mari Holm Lønseth.

Partiet ønskjer ikkje å ta stilling til kor strenge dei vil ha ein eventuell etikklov, eller om dei bør leggje meir press på klesindustrien.

– Utvalet som er sette ned må kome fram til korleis det er hensiktsmessig å regulere dette området, seier Lønseth.

– Høgre har ingen eigne tankar om kva loven skal innebere?

– Utvalet må sjå kva som kan verte gjort. Mandatet til utvalet er sjå på kor vidt ei etikkinformasjonsplikt bør verte innført, og kven den skal gjelde for.

– Industrien har gjort lite sjølv, vil de sette strengare krav til dei?

– Det er ikkje bra at anstendige arbeidsvilkår ikkje er på plass. Korleis dette kan sikrast betre skal vi vurdere nærare og så skal vi sjølvsagt følgje opp konklusjonane. norar@klassekampen.no