Μεγαλύτερη αυστηρότητα όσον αφορά τις επιστροφές παράτυπων μεταναστών, αυξημένοι έλεγχοι στα εξωτερικά σύνορα, επιτάχυνση των διαδικασιών: οι Βρυξέλλες ανακοίνωσαν μια μεταρρύθμιση του ασύλου, για την οποία ΜΚΟ την κατηγορούν ότι υποχώρησε στις πιο εχθρικές προς την υποδοχή των μεταναστών χώρες.

Η πρόεδρος της Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπεραμύνθηκε μιας «δίκαιης και λογικής» ισορροπίας ανάμεσα στην «ευθύνη και την αλληλεγγύη» μεταξύ των 27. «Πρέπει να βρούμε μακροπρόθεσμες λύσεις για τη μετανάστευση», δήλωσε, υπογραμμίζοντας πως η πυρκαγιά στον καταυλισμό της Μόριας ήταν μια έντονη υπενθύμιση της ανάγκης για δράση.

Πέντε χρόνια μετά την κρίση του 2015, αυτό το νέο «Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο» προβλέπει πως οι χώρες της ΕΕ που δεν θέλουν να πάρουν αιτούντες ασύλου σε περίπτωση αύξησης των μεταναστευτικών ροών πρέπει αντίθετα να συμμετάσχουν στις επιστροφές όσων η αίτησή τους για άσυλο απορρίπτεται από τις ευρωπαϊκές χώρες στις οποίες έφθασαν, προς τις χώρες προέλευσής τους.

Ωστόσο το προτεινόμενο αυτό σύμφωνο προτείνει την προστασία από δικαστικές διώξεις των ΜΚΟ που διασώζουν μετανάστες στη θάλασσα.

Αιτήσεις ασύλου

Αναθεωρεί επίσης την αρχή που συνίσταται στο να ανατίθεται στην πρώτη χώρα εισόδου ενός μετανάστη στην ΕΕ η ευθύνη της επεξεργασίας του αιτήματός του για άσυλο.

Στην πρόταση της Επιτροπής, η χώρα που είναι υπεύθυνη για το αίτημα ασύλου θα μπορεί να είναι εκείνη στην οποία ένας μετανάστης έχει αδελφό ή αδελφή, στην οποία έχει εργαστεί ή σπουδάζει. Επίσης η χώρα που έχει χορηγήσει βίζα σε έναν μετανάστη θα είναι εκείνη που θα πρέπει να επιφορτισθεί με την αίτηση ασύλου.

Σε διαφορετική περίπτωση, αυτές οι χώρες πρώτης εισόδου θα παραμείνουν υπεύθυνες για την αίτηση ασύλου.

Προβλέπεται επίσης μια πιο γρήγορη διαδικασία ώστε να απορρίπτονται πιο γρήγορα οι μετανάστες που έχουν λίγες πιθανότητες να λάβουν διεθνή προστασία.

Αν μία χώρα υπόκειται σε μεταναστευτική «πίεση» και εκτιμά ότι δεν μπορεί πλέον να αναλάβει την ευθύνη μεταναστών, μπορεί να ζητήσει την ενεργοποίηση ενός «υποχρεωτικού μηχανισμού αλληλεγγύης», ο οποίος πρέπει να αποφασιστεί από την Επιτροπή.

Συμφωνίες επανεισδοχής

Η Επιτροπή εκτιμά τον αριθμό των μεταναστών που θα πρέπει να αναλάβει. Όλα τα κράτη συνεισφέρουν, ανάλογα με το οικονομικό τους βάρος και τον πληθυσμό τους. Όμως μπορούν να επιλέξουν ανάμεσα στο να υποδεχθούν αιτούντες άσυλο, να «γίνουν ανάδοχοι» της επιστροφής στη χώρα του ενός μετανάστη που δεν έχει δικαίωμα να παραμείνει στην ΕΕ ή να βοηθήσουν κυρίως στην κατασκευή κέντρων υποδοχής.

Όμως αν μια χώρα της ΕΕ δεν καταφέρει να στείλει μετανάστες στη χώρα προέλευσής τους μέσα σε οκτώ μήνες, οφείλει να τους υποδεχθεί.

Προκειμένου να αυξηθούν οι επιστροφές προς τις χώρες προέλευσης, η Επιτροπή θα ορίσει έναν συντονιστή, που θα στηρίζεται σε ένα δίκτυο «ειδικών» στα κράτη-μέλη. Και θα «εντατικοποιήσει τις διαπραγματεύσεις» με τις χώρες προέλευσης.

Η ΕΕ έχει υπογράψει 24 συμφωνίες επανεισδοχής με τρίτες χώρες, αλλά «δεν λειτουργούν όλες» σχολιάζει η επίτροπος Ίλβα Γιόχανσον. Ένα μέσο πίεσης θα είναι η δημοσίευση ετήσιων εκθέσεων που αποτιμούν την ικανότητα της μιας ή της άλλης χώρας να πάρει πίσω τους πολίτες της και που θα έχει συνέπειες στη χορήγηση βίζας στους πολίτες τους.

Αντιδράσεις στη μεταρρύθμιση

«Καλή βάση» για τις περαιτέρω διαβουλεύσεις χαρακτήρισε ο υπουργός Εσωτερικών της Γερμανίας Χορστ Ζεεχόφερ την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τον νέο κανονισμό ασύλου της Ε.Ε. και ζήτησε από τα υπόλοιπα κράτη – μέλη «να μην τρέξουν τώρα ενστικτωδώς να περιχαρακωθούν», αλλά να επεξεργαστούν ένα κοινό σχέδιο, ξεκινώντας από το προσεχές Συμβούλιο των υπουργών Εσωτερικών της Ε.Ε., στις 8 Οκτωβρίου.

Σύμφωνα με τον κ. Ζεεχόφερ, η πρόταση της Επιτροπής περιλαμβάνει τις βασικές πτυχές της μεταναστευτικής πολιτικής: την συνεργασία με τις χώρες προέλευσης, τις δυνατότητες νόμιμης μετανάστευσης, μια ισχυρότερη και αποτελεσματικότερη προστασία των εξωτερικών συνόρων της Ε.Ε. και την αλληλεγγύη στην υποδοχή όσων χρειάζονται προστασία.

Όπως τόνισε ο Γερμανός υπουργός Εσωτερικών, ιδιαίτερη βαρύτητα πρέπει να δοθεί στην συνεργασία με τις χώρες προέλευσης των μεταναστών.

Με επιστολή τους προς τους αρχηγούς των σοσιαλδημοκρατικών κομμάτων της Ευρώπης, οι συμπρόεδροι του Σοσιαλδημοκρατικού Κόμματος της Γερμανίας (SPD) Σάσκια Έσκεν και Νόρμπερτ Βάλτερ-Μπόργιανς κάλεσαν τους ηγέτες τους να αναλάβουν περισσότερες πρωτοβουλίες για την επίλυση του προσφυγικού/μεταναστευτικού.

Ο σοσιαλδημοκράτης ηγέτης σχολίασε θετικά «τον σχεδιαζόμενο μηχανισμό κυρώσεων για κράτη της ΕΕ που δεν θέλουν να δεχτούν πρόσφυγες ακόμη και σε περίπτωση κρίσης. Η Ευρώπη είναι μια απίστευτα ισχυρή ήπειρος, αλλά αποδυναμώνεται επειδή ο καθένας ακολουθεί τα δικά του συμφέροντα. Και αυτή η κύρωση πρέπει επίσης να αποφασιστεί από κοινού. Εάν η Ευρώπη καταφέρει να το κάνει, αυτό θα είναι πρόοδος. Φοβάμαι όμως ότι ο μόνος τρόπος για να προχωρήσουμε στο θέμα της προσφυγικής/μεταναστευτικής πολιτικής της ΕΕ είναι η αντιπαράθεση», τόνισε ο κ. Βάλτερ-Μπόργιανς.

Η ΜΚΟ Oxfam κατηγόρησε την Επιτροπή ότι «υποκύπτει στις αντιμεταναστευτικές κυβερνήσεις». Για τον ειδικό στο μεταναστευτικό Ιβ Πασκουό, η Επιτροπή «αναδιευθετεί ένα σύνολο χωρίς πραγματικό σχέδιο, χωρίς δομή, χωρίς σκελετό».

«Είναι ένας συμβιβασμός ανάμεσα στη μικροψυχία και την ξενοφοβία» γράφει στο Twitter ο Βέλγος ερευνητής Φρανουά Γκεμέν, λέγοντας πως πρόκειται για «τις ίδιες συνταγές που αποτυγχάνουν εδώ και 20 χρόνια, και την ίδια λογική της Ευρώπης φρούριο».

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ – AFP