Beeld Rein Janssen

De leukste was van twitteraar Mark Traa. We zien het Stadhuisplein in Eindhoven, stampvol PSV-supporters. Tekst: 'Beelden uit Eindhoven waar een uitzinnige menigte de live ­televisie-uitzending over de #Noord/Zuidlijn op grote schermen volgt.'



Het werd de inhaker van de dag. Een eindeloze stoet twitteraars postte ook een foto van een mensenmenigte die zogenaamd de opening van de Noord/Zuidlijn vierde, tot aan Washington DC - het halfvolle veld tijdens de inauguratie van president Trump - aan toe.



Twitteraar Johan Beekman: 'Trump tweette: 'It was by far the biggest crowd ever gathered, believe me, it's true.'"

Buiten Amsterdam leidde de buitensporige aandacht voor een stukje metro tot hoon en uitgesproken irritatie. De kop van een artikel op opiniesite De Joop vatte dat sentiment aardig samen: 'Pleurt inderdaad een tyfus end op met je kutmetro.'



Aan het lijntje gehouden

De wortels van de onmin liggen al in de Gouden Eeuw. Volgens Peter Paul de Baar, oud-hoofd­redacteur van Ons Amsterdam, ontwikkelde Amsterdam zich en werd rijker. Destijds al werd er over Amsterdammers gezegd dat ze veel praatjes hadden, maar dat hun arbeidsethos daarbij achterbleef.



Zo is het beeld ontstaan dat in Amsterdam het geld wordt uitgegeven dat in de rest van het land wordt verdiend. En een vaak gehoorde vergelijking: wel 3,2 miljard euro voor nog geen tien kilometer rails waar alleen Amsterdammers plezier van hebben, maar als in Groningen huizen verzakken door gaswinning ten gunste van het hele land, worden de gedupeerden jarenlang aan het lijntje gehouden.



Toch is dat beeld niet terecht, betoogt Jan Latten, UvA-hoog­leraar sociale demografie. Volgens hem is de Noord/Zuidlijn wel degelijk van nationaal belang. "De provincie wil te weinig onderkennen dat het voor de Nederlandse economie belangrijk is dat de grote steden - ook Rotterdam, Utrecht en Eind­hoven - een goede infrastructuur hebben. Het is van belang dat het land blijft draaien. In de provincie moeten ze daar niet kleinzielig over doen."



"We zijn in dit land doordrenkt van het wij-zijn-allemaal-gelijkidee, maar we zijn economisch niet gelijk. Dat idee komt door de opkomst van De Grote Ik: we hebben allemaal evenveel recht op aandacht. Maar we zijn dan wel gelijkwaardig, we zijn nu eenmaal niet gelijk. De Randstad is economisch belangrijker."

In Amsterdam, ook weer typisch, werd al die kritiek weggezet als provincialisme en calimerogedrag, een al net zo voorspelbare reactie, waarin de provincie bovendien haar gelijk kon herkennen: die eeuwig arrogante Amsterdammers nemen niets en niemand serieus voorbij de Utrechtsebrug.



Talkshowtafel

In een column in het AD legde Nynke de Jong de vinger op de zere plek. Ook zij rolt altijd met haar ogen als het aan een talkshowtafel op de landelijke televisie weer eens over Zuid gaat, zonder verdere plaatsaanduiding. Dan denkt De Jong: wat bedoel je? Beveland? Soedan?



Eerlijk is eerlijk, daar is weinig tegenin te brengen. De grote talkshows worden opgenomen in Amsterdam, de grote kranten huizen hier ook. De bulk van deze journalisten woont hier nu eenmaal, of is in elk geval op de stad gericht. Dan zeg je dus Zuid als je het hebt over Zuid.



Overigens was het De Jong die in het AD ook een tegengeluid had: de provincie moet ook weer niet te lichtgeraakt zijn. De NOS deed wel degelijk ook live verslag toen de Erasmusbrug in Rotterdam in 1996 werd geopend en de opening van Leeuwarden als Culturele Hoofdstad van Europa was dit jaar ook live op televisie.

854.316 mensen Nederland had op 1 januari 2018 17.182.000 inwoners, volgens het Centraal ­Bureau voor de Statistiek. In Amsterdam woonden op dat moment 854.316 mensen, volgens de gemeentelijke dienst Onderzoek, Informatie en Statistiek. Dat is 4,97 procent van het totaal.

"Het is een patroon," zegt Zef Hemel, hoog­leraar grootstedelijke vraagstukken. "Je ziet het ook bij New York, Londen, Parijs. Daar komt alles samen. De hoofdstad trekt alles naar zich toe en zorgt goed voor zichzelf. De rest voelt zich minderwaardig. Het is ook afzetten tegen de macht. De kwalificatie is doorgaans arrogant."



Afgunst

Volgens Hemel is de aanwezigheid van de media in de hoofdstad het belangrijkste. "De media bepalen het beeld: hier is waar het gebeurt. Als je dat elke dag weer leest en op televisie ziet, roept dat een gevoel op bij mensen die elders wonen: doe ik er niet toe? Het is een rare mix. Aan de ene kant: jammer dat ik daar niet bij ben. En dus ook afgunst: ik hoor daar niet bij."

Dus in de provincie hebben ze een punt? "In grote steden leeft het gevoel dat ze de rest niet nodig hebben. Je bent het centrum, je bepaalt de smaak. Ik zie het aan mezelf. Als ik buiten Amsterdam iets nodig heb, ga ik eerder naar Londen of Parijs dan naar Zutphen of zelfs Rotterdam. In die zin hebben ze in de provincie gelijk."



De rest van het land kan toch ook trots zijn op Amsterdam? "Daarin is Nederland een uitzondering. De stad is relatief klein, de regering zit in Den Haag en de koning woont hier niet eens, dus de status van Amsterdam is, anders dan die van Londen en Parijs, aanvechtbaar. Amsterdam is een quasihoofdstad."