Onlangs onthulde deze krant dat het CDA-Kamerlid Pieter Omtzigt was opgetreden als de facto tekstschrijver voor een valse getuige in het MH17-dossier. Het leidde tot fel debat. Sommigen meenden dat Omtzigt met zijn optreden zo over de schreef was gegaan dat hij moest aftreden als Kamerlid. Anderen accepteerden dat zijn optreden „onhandig” was geweest, maar noemden het een „logisch gevolg” van zijn „vasthoudendheid”.

Nu wil ik graag accepteren dat Omtzigt een hardwerkend Kamerlid is. Dat ontslaat me echter niet van mijn plicht om zijn optreden kritisch te beoordelen. Hij kende net als iedereen de uitkomsten van het OVV-onderzoek. Hij wist dat de getuigenverklaring vals was. In plaats van de man daarop te wijzen, bood hij aan zijn bijdrage te helpen voorbereiden. Voor dat besluit valt geen logische verklaring te verzinnen.

Als het een eenmalige inschattingsfout was geweest, had hem dat nog kunnen worden vergeven. Maar Omtzigt is recidivist als het gaat om ruimte geven aan MH17-samenzweringstheorieën. Iemand met de Twitternaam @queenofunseen stelde in februari 2016 de vraag: „Spaanse aircontroller is spoorloos, waar is zijn Twitterverslag?” Omtzigts reactie: „Beste @queenofunseen, de OVV heeft de luchtverkeersleider van de MH17 nooit gesproken. Nog zoiets raars dus.”

Onderzoek had echter allang aangetoond dat het ‘Twitterverslag van de Spaanse aircontroller’ – tweets waarin werd geclaimd dat de MH17 was neergehaald door een Oekraïense raket – een verzinsel was. De dossiertijger Omtzigt wist dit ongetwijfeld. Waarom dan niet de vragensteller weerspreken? Erger: kritiekloos de premisse van haar vraag overnemen en die delen met tienduizenden volgers?

We zouden dit voorbeeld kunnen vergelijken met wat juristen een omissie-delict noemen – hij liet na valse informatie tegen te spreken en gaf daarmee geloofwaardigheid aan een samenzweringstheorie.

Het volgende voorbeeld lijkt eerder op een commissie-delict. Omtzigt linkte niet alleen naar een artikel van de Amerikaanse complotdenker Robert Parry, hij prees het ook aan: „Interessante observaties over bewijsmateriaal VS inzake MH17”. De kern van Parrys artikel? De bewering dat „Amerikaanse hoge resolutie satellietfoto’s” zouden hebben „aangetoond dat er Oekraïense militairen aanwezig waren bij de raketinstallatie die de raket had afgevuurd.” Het was een evident valse verklaring. Waarom verspreidde Omtzigt die dan als „interessante observatie”?

Profiel Pieter Omtzigt: beroepsdwarsligger met veel online fans

Nog erger is dat Omtzigt zelf ook een valse verklaring in omloop heeft gebracht. In strijd met wat het rapport van de CITVD (toezichthouder geheime diensten) daadwerkelijk zei, tweette hij in januari 2016: „CITVD bevestigt: volgens geheime diensten had alleen Oekraïne operationele BUK-systemen in Oost-Oekraïne 17/7”.

Toen de Russische pers met zijn tweet aan de haal ging, publiceerde hij een quasi-correctie. Geen mea culpa maar een gladde verklaring waarin hij de schuld afschoof op de Russische media: „Sommige Russische media lijken vandaag de dag te denken dat Oekraïne BUK-systemen had op 17 juli 2014 in de door rebellen bezette gebieden. Dat moet onmogelijk zijn.” De gewraakte tweet heeft hij later stilletjes verwijderd.

Omtzigt hielp zo met enige regelmaat valse verklaringen verspreiden over de toedracht van de MH17-ramp. Pas na met de onwaarheid ervan te zijn geconfronteerd, krabbelde hij terug en wiste hij waar het kon zijn sporen. Intussen zaaide hij bij een breder publiek wel systematisch twijfel over de officiële verklaring van de toedracht van de ramp. Voor een Kamerlid is dat een politieke doodzonde. Opstappen lijkt dus de enige juiste keuze.

Joshua Livestro is hoofdredacteur van opiniesite Jalta.nl. Hij studeerde politicologie en filosofie.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 20 november 2017