Dat de nieuwe generatie criminelen nietsontziend opereert, ondervond motoragent Maurice vijf jaar geleden aan den lijve toen hij tijdens een dienst onder vuur werd genomen op de snelweg. ‘Criminelen deinzen gewoon nergens meer voor terug.’

Het is iets over elven ’s avonds als motoragent Maurice op de kilometerteller kijkt. De woorden uit de meldkamer, die via zijn oortje aan hem gericht zijn, hoort hij nauwelijks meer. Het geluid van zijn loeiende sirenes en de gierende wind overstemmen alles. Een paar minuten geleden reed hij nog met een groepje collega’s 30 kilometer per uur, richting de afrit van de ring Amsterdam. Zijn dienst zat erop, ze waren op weg naar het politiebureau om de motoren af te leveren.

Maar nu scheert Maurice (34) met 180 kilometer per uur over de snelweg. Uit het niets hoort hij een keiharde knal. Tientallen meters verderop ziet Maurice vonken uit de zwarte BMW komen die hij achtervolgt. Even denkt de motoragent aan een klapband. Mooi, denkt hij nog. ‘Dan is de kans groter dat de auto vertraagt, en heb ik hem.’ Maar een paar seconden later klinken er opnieuw knallen, gevolgd door vonken. Dan dringt het tot de agent door. ‘Ze zijn aan het schieten. Op mij.’

De Volkskrant portretteert deze week drie beroepsgroepen die afgelopen jaren te maken hebben gekregen met de verharding van de criminaliteit (zie inzet). Wat betekent dit voor hun werk?

Nietsontziend

Maurice – een brede verschijning, kaal geschoren hoofd – zit op het Amsterdamse hoofdbureau. Bijna zeven jaar geleden werd deze politie-eenheid voor het eerst geconfronteerd met de nietsontziende werkwijze van de nieuwe generatie criminelen. ‘Collega neer. Collega neer’, klonk het op 29 december 2012 over de portofoon. Op de achtergrond was het ratelende geluid van machinegeweren te horen. Even daarvoor waren twee twintigers als gevolg van een onderwereldvete geliquideerd in de Amsterdamse Staatsliedenbuurt. Tijdens hun vlucht namen de daders ook twee motoragenten onder vuur. De agenten overleefden de schietpartij ternauwernood door zich op het wegdek te laten vallen en onder hun rijwielen te schuilen. Deze wildwestschietpartij wordt als het startpunt gezien van de verharding van de criminaliteit.

Maar het gebeurt vaker dat agenten onder vuur worden genomen. Dat ondervond ook Maurice na de mislukte liquidatie in het Amsterdamse café De Zon op 10 oktober 2014, waarbij twee onschuldige omstanders gewond raakten.

‘Ik kende de collega’s van de Staatsliedenbuurtliquidaties niet, maar er werd wel over gesproken’, zegt Maurice – een type dat niet snel van zijn stuk te brengen is. Zo moesten hij en zijn collega’s na 2012 een extra training volgen: om te leren waar je dekking moet zoeken als je wordt beschoten. Met verfpatronen gingen de motoragenten elkaar te lijf. ‘Als het gebeurt, moet je achter het motorblok schuilen. Het is een klein stukje, maar wel het stevigste stukje. Het blok houdt de kogel niet tegen, maar het kan de kogel wel in een andere baan brengen.’

Beeld Kiki Groot

Boeven vangen

Elf jaar geleden begon Maurice bij de politie. ‘Het klinkt standaard, maar ik wil iets betekenen voor de maatschappij. En ik hou van de actie. Van boeven vangen.’ Alleen niet van de ‘actie’ waar hij vijf jaar geleden mee te maken kreeg.

‘Ik wilde die avond naar huis. Ik reed op de ring, richting de afslag. Opeens stoof er een zwarte BMW voorbij. Mijn maatje reed voor me, hij ging eropaf. Ik dacht: ik laat hem niet alleen gaan.

‘Maar de BMW begon steeds harder te rijden. Ik zag niet hoeveel mensen er in de auto zaten, maar het moeten er drie zijn geweest: twee schutters en een chauffeur. Al had ik toen nog geen flauw idee dat de auto bij een liquidatie betrokken was geweest.

‘Als je een auto voorbij ziet racen, gaat het in stapjes. Eerst denk je: gevaarlijk rijgedrag. Maar als de automobilist een stopteken negeert, wordt het een ander verhaal. Dan wil je zo snel mogelijk het kenteken achterhalen, want daar kan je veel informatie uithalen. Als blijkt dat de kentekenplaten gestolen zijn bijvoorbeeld, wordt het tijd om er collega’s bij te halen.’

De BMW rijdt alleen zo hard dat zowel Maurice als zijn collega’s slechts de cijfers kunnen ontcijferen. ‘Ik dacht nog: ik ga ervoor. Ik haalde mijn collega in en reed met 180 kilometer per uur achter de BMW aan.’ Maar twee seconden na de eerste klap, volgt nog een reeks schoten. Vijf of zes achter elkaar.

‘Ik redeneerde: ze schieten gericht op mij, dus als ik stop, stopt het geweld ook. Als deze jongens echt met zoveel geweld willen ontkomen, kan ik daar samen met één collega op de motor niks tegen beginnen. De schutter brengt op zo’n moment ook ander verkeer in gevaar.’

Een paar minuten later staat Maurice samen met zijn collega op het hoekje van de Europaboulevard van de schrik te bekomen. ‘En we moesten elkaar controleren. We voelden wel niks, maar toch moesten we kijken of wij en onze motoren niet geraakt waren. Het besef van gevaar kwam later pas, toen zaten we nog vol adrenaline.’

Autobrand

Al snel volgt het volgende bericht: ‘Collega’s kwamen eraan om te vragen hoe het met ons ging. Ze vertelden ons dat er ook een melding was van een liquidatiepoging en dat er een autobrand was in Amsterdam-Zuidoost. Toen legden we meteen de link: dat moet onze BMW zijn.’

Die auto was eerder die avond als vluchtauto gebruikt bij de mislukte liquidatiepoging in Amsterdam-Oost. Daar schoten de schutters tientallen kogels af in een klein café, zonder het beoogde doelwit te raken.

‘We zeiden tegen onze collega’s: we voelen ons goed, we gaan naar die autobrand. We wilden zeker weten of het onze BMW is. Er was niet veel meer van over, maar we herkenden hem meteen. Later die avond hebben we ook nog een deel van de A10 laten afzetten, en zijn we met zes man met zaklampjes en koplampen van een auto gaan zoeken naar hulzen. Dat waren geen ideale omstandigheden.’

Beeld Kiki Groot

De daders van de liquidatiepoging zijn nooit gepakt. En veel impact heeft de beschieting uiteindelijk niet gehad, zegt Maurice. ‘Ik heb er niet slecht door geslapen of zo.’ Al geeft hij toe dat een week later ‘dat besef van gevaar er wel in zat’ toen opnieuw een auto met hoge snelheid zijn stopteken negeerde. ‘Ik ging daar vol gas achteraan. Ik dacht: nee, toch niet weer. Toen de automobilist uiteindelijk stopte hij, schreeuwde ik: ‘Laat je handen zien, laat je handen zien.’ Om zeker te weten dat hij geen wapen bij zich had. Normaal schreeuw ik niet.’ Uiteindelijk bleek het om een man te gaan die zijn dochter bij de dokter moest ophalen.

Toch heeft Maurice het er nu nog soms met collega’s over. ‘Het blijft onwerkelijk dat we met zulke situaties geconfronteerd kunnen worden. Criminelen deinzen gewoon nergens meer voor terug. En dat blijft bizar.’