La Stranga Besto

Unua ĉapitro: Homo estas socia besto

Saluton! Mia nomo estas Vanege. Mi estas esploristo. Mi vojaĝas de planedo al planedo. Nun, homoj tre interesas min. Homoj estas tre strangaj bestoj! Ili faras tiom da aferoj! Mi konas multajn aliajn bestojn, sed nur homoj faras tiom da aferoj. Mi havis multe da problemoj por kompreni homojn, sed mi trovis solvon. Tiu solvo nomiĝas “Esperanto”. Ĝi estas homa lingvo, sed ĝi estas malsimila al la aliaj. Tiu lingvo estas tre tre facila. Mi ne estas homo, sed mi sukcese lernis ĝin! Mi pensas ke per Esperanto, mi finfine povos kompreni la homojn.

Por scii pli pri la homoj, mi trovis tre interesan kanalon. Tiu kanalo nomiĝas Twitter. Multaj homoj uzas Twitter por sendi malgrandan mesaĝon. La homoj kiuj uzas Twitter venas de ĉie sur la Tero, do tio estas tre interesa. “Tero” estas la nomo de la planedo kie ili loĝas. Mi ne povas iri sur tiu planedo nun, ĉar tio estus danĝera por mi. Se ili vidas min, ili verŝajne mortigos min. Do anstataŭe, mi trovis metodon por aliri al Twitter. Tiel mi povos lerni pli pri la homoj sen riski perdi mian vivon.

Twitter estas parto de tio, kion homoj nomas “Interreto”. Interreto, ne estas fizika loko, sed en ĝi troviĝas multe da informoj. Mi trovis metodon por legi la Interreton per eksterTera teknologio, do mi povas vidi tion, kio okazas en ĝi. Kompreneble, la “Interreto” ne estas la vera hejmo de la homoj, do mi ne rekte lernos per ili. Tamen, mi pensas ke estas sufiĉe da informoj en la Interreto, por ke mi povu kompreni kion la homoj vere estas.

Do mi kreis konton en Twitter por esplori la homojn. Jen ĝi!

Per tiu konto, mi sekvas multajn homojn kiuj parolas en Esperanto. Per ili mi povas rapide havi informojn el la tuta Tero. Tiuj “Esperantistoj” ne estas tre mesaĝemaj, tamen mi trovis sufiĉe multe da ili por lerni multajn aferojn el ili ĉiutage. Amuza afero, estas ke tiuj homoj povas vidi ke mi sekvas ilin. Tamen, ili ankoraŭ ne rimarkis ke mi ne estas homo. Ĉu homoj ankoraŭ ne kapablas vidi kiam iu ne estas homa? Nu, tio ne gravas, ĉar mi fakte ŝatas tiun situacion. Se ili pensas ke mi estas homo, tiam mi povos pli facile observi ilin. Mi povos imiti ilin kaj lerni de iliaj reagoj.

Hodiaŭ mi ricevis per Twitter multe da mesaĝoj. Do kiel kutime, mi multe lernis. Sed hodiaŭ estas nenormala tago, ĉar mi decidis ekskribi ĵurnalon! En tiu ĵurnalo, mi skribos tion kion mi lernis per Twitter. Tiu ĵurnalo helpos min memori tion kion mi lernis. Mi ankaŭ povas uzi tiun ĵurnalon por diskonigi tion kion mi malkovris pri homoj! Mia ĵurnalo estos legebla de ĉiu vivantaĵo de la kosmo. Mi ne scias multe pri homoj, tamen mi havas la impreson ke ankaŭ homoj ne scias multe pri ili. Mi pensas ke tiu ĵurnalo povos helpi ĉiujn vivantaĵojn de la kosmo kompreni la homojn, kaj mi pensas ke tio estos bona. Kiam oni komprenas, oni ne volas batali, kaj neniu ŝatas batali.

En Twitter, la mesaĝoj nomiĝas “pepaĵo”. Mi ne scias kial ili nomiĝas tiel. Tamen, mi lernis ke “pepi” estas la bleko de birdoj, kaj oni povas vidi multajn birdojn en la “retejo” (retejo estas loko en la Interreto). Eble tiuj kiuj kreis la retejon ŝatas birdojn.

Jen la unua pepaĵo:

Do unue, la homo kiu sendis tiun mesaĝon nomiĝas “homaĉo”. Laŭ miaj konoj de la homa lingvo Esperanto, “aĉ” signifas ion kio estas malbona. Tamen, tiu homo ne ŝajnas malbona, do mi ne vere komprenas lian nomon. Eble tio ne tro gravas, ĉar ofte homoj havas nomon kiu ne taŭgas. Ekzemple mi vidis homon kiu nomiĝas “Fantoma Pico”, kaj li tute certe estas homo, ne pico. (Sed eble mi eraras, ĉar eble tiu uzanto faras kiel mi, tiu uzanto observas homojn de alia planedo, kie estas pico estas tute normala). Do verŝajne estas neniu regulo pri la nomo de homoj, almenaŭ en Twitter.

La mesaĝo de la pepaĵo estas “Bonan matenon, diris la kapro”. Bonan matenon kapro. Do per tiu mesaĝo mi jam havas utilan informon: estas la mateno kie la kapro troviĝas. Mi iras al la profilo de homaĉo, kaj laŭ la profilo, li loĝas en Finnlando. Do mi supozas ke nun estas la mateno en Finnlando. Finnlando estas parto de la surfaco de la Tero. La Tero estas sfera planedo, do ne ĉiu parto de la Tero spertas la matenon samtempe.

Mi rimarkis ke multaj aferoj dependas de la lando. Estas aferoj kiuj estas komunaj al ĉiuj homoj sur la Tero, sed multaj aferoj malsimilas. Ekzemple, oni povas trovi homojn preskaŭ ĉie, sed ne ĉiuj bestoj. Ekzemple mi scias ke kapro estas maldika ŝafo, kiu havas du kornojn sur la kapo. Kiam mi vidas kapron en Twitter, ĝi ofte estas sur monto. Do se estas montoj en Finnlando, tio klarigas: eble tiu kapro estas de Finnlando.

Mi kredas ke tiu kapro ne estas reala, ĉar ĝi ne havas multe da koloroj. Tiu kapro estas nur blua kaj blanka. En la reala homa mondo, estas multe pli da koloroj. Tiu homo ŝatas krei aferojn kiuj ne ekzistas. Tio estas interesa, ĉu tio kio jam ekzistas ne sufiĉas por kelkaj homoj? Mi ankaŭ rimarkas ke tiu kapro portas vestaĵon kaj tenas glason. Mi kredas ke bestoj neniam faras tion. Kial homoj ŝatas similigi bestojn al homoj? Ĉu ili pli ŝatas bestojn kiam ili similas al homoj? Mi, mi ne estas homo. Eble por homoj mi same valoras kiel ĉio, kio ne estas homo. Eble ili pli ŝatos min se mi similas al homo, sed tio ne estas facila por mi, kaj mi ne vere bezonas ŝaton de homoj.

Jen alia pepaĵo, ĉifoje, ĝi ŝajnas reala. Estas multe pli da koloroj: bluaj koloroj, ruĝa koloro, blankaj koloroj … mi ŝatas kiam estas multaj koloroj.

Tiu aĵo je la centro de la bildo estas homo. Homoj emas foti sin. En la plimulto de la bildoj en Twitter estas homoj. Tio ŝajnas al mi normala, ĉar ĉiu besto ĉefe zorgas pri sia propra bestaro. Homoj ŝatas paroli pri homoj.

Homoj ŝatas kolorojn. Ofte la bestoj ne havas multe da koloroj, sed homoj ŝatas havi pli da koloroj. Homoj havas rozkolor-brunan haŭton. Kelkfoje oni povas legi “blankulo”, sed tio signifas ke la homo havas rozkoloran haŭton. Kelkfoje oni povas legi “nigrulo”, sed tio signifas ke la homo havas brunan haŭton. Krom la haŭto, homoj povas surmeti vestaĵojn, kiuj havas aldonajn kolorojn. Ekzemple en tiu bildo, la homo portas bluan vestaĵon. Nur liaj manoj kaj lia kapo ne estas kovrataj de lia vestaĵo.

La uzanto nomiĝas “El Popola Ĉinio”. Ĉinio estas alia parto de la Tero. Tio kio estas interesa kun tiu uzanto, estas ke ĝi ĉiam estas malsama homo. Ĉiam kiam mi vidas foton, mi vidas alian lokon, kaj aliajn homojn. Do, krom se tiu homo povas vojaĝi kaj ŝanĝi sian aspekton tre rapide, mi pensas ke tiu Twitter-a uzanto estas uzata de pluraj homoj. Estas interese, ke homoj ofte kuniĝas farante la saman aferon. Eble ili sentas sin pli fortaj tiel. La sama uzanto povas “pepi” (sendi mesaĝojn) dufoje pli rapide, ĉar du homoj pepas.

Malgraŭ la fakto ke homoj ŝajnas tre similaj al unu al la alia, ili tre ŝatas esti malsimilaj. Ne nur per tio kion ili portas, sed ankaŭ per tio kion ili faras.

Besto de la sama specio ĝenerale estas same bona por ĉio. Tio ne veras por homoj. Homoj kapablas per siaj manoj fari multajn diversajn aferojn. Homo iĝas bona je io nur se tiu homo faras tion sufiĉe ofte kaj multe. Ekzemple, bona fiŝkaptisto estas homo kiu multe fiŝkaptis.

Rimarku, ke homoj uzas la sufikson “ist”. En Esperanto, oni uzas tiun afikson kiam oni estas sperta pri io. Homo kiu multe skribas nomiĝas skribisto. Mi pensas ke homoj uzas tiun afikson por montri al la aliaj ke ili estas malsamaj. Oni ne povas esti -isto de multaj aferoj samtempe, ĉar por esti -isto, oni bezonas uzi sufiĉe da tempo por esti bona. Tiu titolo -isto estas kvazaŭ renkompenco por la homoj kiuj faris la saman aferon dum sufiĉe longa tempo.

Homo ne povas esti isto de multaj aferoj samtempe. Mi neniam vidis en Twitter kuraciston kiu estas samtempe ĵurnalisto, pentristo, kuiristo …

La fakto ke la homoj malsimilas montras, ke se oni volas bone kompreni homojn, oni devas kompreni multajn homojn. Ĉar unu homo ne bone reprezentas ĉiujn aliajn homojn. Oni ne povas bone kompreni homon, se oni ne konsideras ĝin en tuto de ĝia homaro. Homo estas socia besto, kiu bezonas esti en socio por vivi. Ekzemple, ĉasisto povas trovi viandon por nutri sin, sed tiu homo bezonas kuiriston por prepari la viandon, por ke ĝi estu manĝebla.

Tiu ist-emo estas interesa afero en la homaro. Per tiu specialiĝo, unu sola homo ne plu povas travivi sole sur Tero, sed devas kunlabori por havi ĉion kion ili bezonas. Ili do bezonas vivi en socion. Sed kial ili elektis tion, anstataŭ fari kiel preskaŭ ĉiujn aliajn bestojn de la Tero, kiuj povas travivi sole? Eble ĉar vivi en socio alportas multajn avantaĝojn por ili. Meblisto kreas la plej bonajn meblojn, do specialiĝi permesas havi la plej bonajn aferojn. Eble por homoj havi la plej bonajn aferojn pli bonas ol havi sendependecon.

Sed mi scias ke tiu sistemo povas kaŭzi problemojn. Se la meblisto kreas la plej bonajn meblojn, kiel esti certa ke la mebloj iros al aliaj homoj. Se la meblisto ne povas doni tion, kion tiu homo kreas al aliaj homoj, la aliaj homoj ne estos kontentaj. Se homoj ne povas havi la plej bonajn aferojn, ili preferos esti denove sendependaj. Do devas esti afero, kiu certigas ke tio, kion homo faras, estas donata al la aliaj homoj de la sama socio. Mi pensas, ke mi havas ideojn pri tio, sed mi skribos pri tio pli poste.

Do jen tio, kion oni povas memori por hodiaŭ: