Tijdens de formatie van het kabinet vorig jaar zomer zijn er wel degelijk documenten opgesteld over de omstreden afschaffing van de dividendbelasting. Het ministerie van financiën bevestigt het bestaan van die stukken, maar weigert ze openbaar te maken. Eerder verklaarden premier Rutte en de fractievoorzitters van de coalitiepartijen dat zij geen herinnering hebben aan documenten over de dividendbelasting, die tijdens de formatie besproken zouden zijn.

Het afschaffen van de dividendbelasting was één van de meest omstreden beslissingen van het nieuwe kabinet. Jaarlijks levert de dividendbelasting zo’n 1,4 miljard euro op, geld dat door de afschaffing met name ten goede komt aan buitenlandse beleggers en belastingdiensten. De oppositie heeft zware kritiek op dit plan en wilde na de formatie weten waarop het is gebaseerd.

Debat

Nu blijkt dat er toch documenten zijn, wil GroenLinks-leider Jesse Klaver die hebben. “Dit is explosief. Het gaat over feitelijke informatie. Democratie houdt in dat de Tweede Kamer weet op basis van welke stukken beslissingen worden genomen.” Hij vraagt volgende week een debat aan met premier Rutte.

Het bestaan van de stukken over de dividendbelasting blijkt uit een afwijzing door Financiën op een recent verzoek door UvA-onderzoekers Jan van de Streek en Martijn Nouwen. Zij deden een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur (Wob) om zo onderzoek te kunnen doen naar het afschaffen van de dividendbelasting, en de overwegingen daarin.

Het Wob-verzoek van de onderzoekers richt zich specifiek op documenten over de dividendbelasting en de afschaffing daarvan. Het gaat onder meer om een reeks notities die voor en tijdens de kabinetsformatie zijn geschreven. In de afwijzing stelt Financiën dat er ‘documenten [zijn] aangetroffen die door ambtenaren van mijn ministerie ten behoeve van de Kabinetsinformatie op verzoek van aan de informatieonderhandelingen deelnemende partijen zijn opgesteld. (…) De stukken bieden inzicht in de voorstellen die de deelnemende partijen hebben overwogen en de gezichtspunten, argumenten en feitelijke gegevens die daarin wel of niet zijn betrokken.’

In het al wel openbare formatiedossier – waarin alle documenten zitten die door de onderhandelende partijen zijn besproken – zijn geen stukken te vinden over het afschaffen van de dividendbelasting. Dit wekte in november tijdens het debat over het afschaffen van de dividendbelasting al verbazing bij de oppositie. “Dit lijkt me zo’n ingewikkeld onderwerp. Zijn hier geen notities over voorbij gekomen aan de onderhandelingstafel, zodat die gedeeld konden worden?”, vroeg GroenLinks-leider Klaver bijvoorbeeld aan D66-leider Pechtold.

“Als die memo er zou zijn, zou hij [in het formatiedossier] zitten. Als dat niet zo is, is het zonder memo besproken. Zoals zoveel zaken”, aldus Pechtold destijds. En later: “Er hangt nu een suggestie van niet-bestaande memo’s. Ik vraag me bijna af: Waar is mijn bonnetje? Op zoek naar mijn bonnetje!”

Obsessie

Ook premier Rutte hield in het debat vol dat er geen documenten zouden zijn. “Bij mijn beste weten heeft er in ieder geval geen memo gelegen die is uitgevraagd via de informateur of informeel”, aldus Rutte in het debat. ChristenUnie-leider Segers sloot zich daarbij aan: “Er is een soort obsessie met een memo. Ik kan oprecht met de hand op mijn hart zeggen dat ik mij niet herinner dat er zo’n memo heeft gelegen.”

Later in het debat wilde Rutte niet ingaan op de vraag of er documenten zouden zijn of niet. Hij beriep zich op de vrije gedachtewisseling die noodzakelijk zou zijn voor de formatie. Ambtelijke documenten voor intern beraad of persoonlijke opvattingen van ambtenaren worden nooit openbaar gemaakt. Dat zou volgens Rutte in 2003 al door de rechter bevestigd zijn, toen die besloot dat formatiestukken uit de vastgelopen onderhandelingen tussen CDA en PvdA terecht niet openbaargemaakt werden.

Navraag bij de UvA leert dat onderzoekers Van de Streek en Nouwen bij de rechtbank Amsterdam in beroep zijn gegaan tegen de afwijzing van hun Wob-verzoek. De uitkomst van die zaak laat nog op zich wachten.

Lees ook: Afschaffen dividendbelasting zet coalitiepartijen onder druk

De oppositie stelde in november dat Rutte III is gezwicht voor chantage door multinationals.In een Kamerbrief stelde de premier evenwel dat de coalitie ‘eigenstandig’ heeft gehandeld.

Commotie over het afschaffen van de dividendtax, maar waar draait het om? De vaak gestelde vragen op een rij.