Recente aankopen van Ajax Lisandro Martínez, Edson Álvarez en Nicolás Tagliafico. Beeld VI Images

Hoi Mexico,

Wij, Ajax Amsterdam, hebben jullie iets te zeggen.

Jullie zullen je vorig seizoen ongetwijfeld nog herinneren, toen onze jongens de wereld verbaasden door met de Ajax-filosofie te spelen. Met spelers uit de eigen jeugdopleiding en internationale talenten.

Vandaag starten we een nieuwe reis in de Champions League. Dat doen we met dezelfde filosofie en droom, om geschiedenis te schrijven.

Ga met ons mee.

Stap in onze droom.

Ga mee in de droom van Edson.

Laat deze reis een onvergetelijke droom worden.

Bedankt en tot snel.

AFC Ajax

In vier buitenlandse kranten liet Ajax, voor­afgaand aan de eerste Champions League­wedstrijd van dit seizoen tegen Lille OSC, een paginagrote advertentie afdrukken. In Argentinië, Brazilië, Mexico en de Verenigde Staten straalden de gezichten van Nicolás Tagliafico, Lisandro Martínez, David Neres, Edson Álvarez en Sergiño Dest de lezer tegemoet. Een geslaagde campagne. De vijf geportretteerde voetballers stonden tegen Lille allemaal in de basis. Ajax won met 3-0 en Edson Álvarez scoorde.

Maar toch was het plaatje niet perfect. Álvarez droeg rugnummer 4 maar speelde als middenvelder. Niet dat hij daarvoor ongeschikt was, de scouts van Ajax die hem al lange tijd volgden zagen hem bij zijn club América en in de nationale ploeg van Mexico het laatste jaar vrijwel alleen nog maar op die positie aan het werk, maar

Álvarez had toch echt de stap naar Amsterdam gemaakt als centrale verdediger. Hij moest de opvolger worden van Matthijs de Ligt.

70 meter ruimte in de rug

Ajax betaalde 15 miljoen euro voor de Mexicaan, maar trainer Erik ten Hag had al vrij snel in de gaten dat Álvarez niet gewend was om op de middenlijn – met 70 meter ruimte in zijn rug – te verdedigen. Een tamelijk bizarre constatering, zeker als je bedenkt dat Ajax vóór Álvarez ook al in twee andere opvolgers van De Ligt had geïnvesteerd: Lisandro Magallán (9 miljoen euro) en Perr Schuurs (2 miljoen).

Maar ook die twee konden niet (Magallán) of onvoldoende (Schuurs) overtuigen. En dus stond in deze eerste groepswedstrijd van de Champions League Joël Veltman centraal achterin. Een voetballer die afgelopen zomer eigenlijk afscheid zou nemen van de club. Hij stond al met anderhalf been buiten. Ajax wilde immers zijn contract niet verlengen, en Veltman stuurde aan op een transfer.

Het beleid dat directeur voetbalzaken Marc Overmars voert (sinds 2012) heeft Ajax sportief en financieel geen windeieren gelegd, maar het aankoopbeleid is verre van consistent. Vooral de scouting van Ajax schreeuwt om een impuls: de club moet meer tijd, geld en energie steken in het speuren naar voetballers die een duidelijke meerwaarde hebben voor de A-selectie en die nog niet de hoofdprijs moeten kosten. Want Ajax kan niet met de allerrijkste clubs wedijveren om de grootste talenten.

Sinds Overmars aantrad als directeur voetbalzaken zijn een paar wijzigingen aangebracht in de organisatie: Henk Veldmate werd aangesteld als hoofd scouting, maar hij is vooral veel in het veld aan het werk en niet het aanspreekpunt voor alle betrokken partijen. Michel Doesburg kwam van AZ over als coördinator scouting. Hij is meestal op de club.

Vrijwilligers

De jeugdscouting wordt aangestuurd door Casimir Westerveld. Hij heeft de beschikking over een team van tien vaste krachten en een fijnmazig netwerk van zo’n honderd vrijwilligers die in Nederland alle talenten in kaart brengen en volgen. Voor een club die in zo’n grote mate leeft van de opleiding is dat onontbeerlijk.

Maar het staat in schril contrast met de scouting betaald voetbal van Ajax; dat team is veel kleiner, in een oneindig veel groter werkgebied. Vier mannen reizen de wereld rond op zoek naar versterkingen voor Ajax: Henk Veldmate, Hans van der Zee, Fred Arroyo en Roy Wesseling. In Scandinavië wordt de club sinds jaar en dag vertegenwoordigd door John Steen Olsen en in België en Frankrijk door Angelo De Gruyter.

Vergelijk dat eens met een club als Manchester United, met zijn tachtig internationale scouts. Ajax hobbelt daar wat achteraan en moet in bijvoorbeeld Zuid- en Midden-Amerika geregeld terugvallen op derden: zaakwaarnemers en zzp’ers die de weg kennen in landen als Brazilië, Mexico, Argentinië en Colombia. Het nadeel is dat die tussenpersonen niet alleen het belang van Ajax dienen, maar ook hun eigenbelang.

De misperen die Ajax maakte in de zoektocht naar de opvolger van Matthijs de Ligt staan niet op zichzelf. Terug naar de zomer van 2016. Ajax wist al een tijdje dat er een nieuwe rechts- en linksback moesten komen. De nieuwe trainer Marcel Keizer nam de jonge Deyovaisio Zeefuik mee op trainingskamp naar Oostenrijk, als­mede Mitchell Dijks, maar dat waren niet de beoogde basisspelers.

Binnen Ajax gonsden de namen van mogelijke versterkingen: rechtsback Timothy Castagne van KRC Genk en linksback Jérôme Roussillon van Montpellier. Maar er gebeurde niets.

Dure miskopen

Overmars kwam pas in actie toen het kalf verdronken was: Ajax werd uitgeschakeld in de voorronde van de Champions League én in die van de Europa League. In een (te) laat stadium werden de Colombiaan Luis Orejuela (speler van Essel Sport, het kantoor van Sören Lerby) en de Deen Rasmus Kristensen aangetrokken, maar zij bleken dure miskopen.

Alleen Nicolás Tagliafico, voor 3,5 miljoen euro losgeweekt bij Independiente, was een schot in de roos. Ajax kwam hem op het spoor na een tip van een tussenpersoon. Ondertussen verdienden Castagne en Roussillon een transfer naar respectievelijk Atalanta Bergamo en VfL Wolfsburg, waar zij zich uitstekend hebben ontwikkeld.

Miskopen zijn uiteraard nooit helemaal uit te sluiten, maar voor het geld dat Ajax heeft geïnvesteerd in Lisandro Magallán had de club ook vier fulltime scouts voor vijf jaar aan het werk kunnen zetten. Ajax moet bouwen aan een groter netwerk, en zorgen voor meer bronnen en data om de kans op miskopen te verkleinen. Vooral nu Ajax meer dan ooit bereid is om transferbedragen tussen de 10 en 20 miljoen uit te geven aan spelers.

Het is niet voor niks dat Daley Blind, Dusan Tadic, Hakim Ziyech en Quincy Promes – spelers van wie iedereen in Nederland al jaren weet wat hun kwaliteiten zijn – voldoen aan de verwachtingen. Juist de gescoute spelers stellen in te veel gevallen teleur: Magallán is door de mand gevallen, de toegevoegde waarde van Razvan Marin is vooralsnog nul en ook Álvarez is bij Ajax inmiddels op een zijspoor beland.

Maximaal 20 miljoen Ajax hanteert een bovengrens van 20 miljoen euro bij de aankoop van spelers. Die grens is getrokken in overleg met de raad van commissarissen. Bij aankopen boven de 6 miljoen euro heeft de directie sowieso toestemming nodig van de rvc. Ajax begroot sinds enkele jaren meer ‘aanvallend’. Het transferbudget (en dus ook de afschrijvingen op die transfers) en de spelerssalarissen zijn flink opgeschroefd. De consequentie is wel dat de club nauwelijks zonder inkomsten uit de Champions League kan. Daarvoor is ook die bovengrens van 20 miljoen bij aankoop van spelers vastgesteld. Bij een verlies op de begroting teert Ajax in op het eigen vermogen.

Aankopen Niet geslaagde aankopen onder 10 miljoen euro - Lisandro Magallán 9 miljoen euro - Daley Sinkgraven 6,5 miljoen euro - Nemanja Gudelj 6 miljoen euro - Rasmus Kristensen 6 miljoen euro - Mateo Cassierra 5,5 miljoen euro - Mike van der Hoorn 4 miljoen euro - Luis Orejuela 3,5 miljoen euro Geslaagde aankopen onder 10 miljoen euro - Lisandro Martínez 7 miljoen euro - Davinson Sánchez 5,5 miljoen euro - Niklas Moisander 4 miljoen euro - Nicolás Tagliafico 3,5 miljoen euro - Arek Milik 3 miljoen euro - Andre Onana 200.000 euro - Frenkie de Jong 100.000 euro