Adam musiał zapłacić urzędowi skarbowemu ok. 50 tys. zł, bo korzystając z tzw. ulgi meldunkowej, nie złożył wymaganego oświadczenia

Jednak o tym, że takie oświadczenie należy złożyć, nie miał prawa wiedzieć ani on, ani żaden z tysięcy polskich ulgowiczów. Państwo ukryło informację o tym w niechlujnie przygotowanych przepisach

Adam przez kilka lat walczył o umorzenie niesprawiedliwie naliczonego podatku. Bezskutecznie. Rok temu popełnił samobójstwo

Dziś - niemal równe 12 miesięcy po jego śmierci - Naczelny Sąd Administracyjny przyznał mu rację. Jego rodzina otrzyma zwrot pieniędzy. Mec. Gerard Dźwigała wzywa, by ta sytuacja wywołała "głębszą refleksję nad tym, co zawiodło"

Mężczyzna był bohaterem naszego reportażu „Spóźniona refleksja”, który ukazał się w lipcu w Onecie. Na prośbę rodziny zmieniliśmy jego prawdziwe dane

- Właśnie takiego wyroku oczekiwaliśmy - mówi Onetowi mec. Gerard Dźwigała, który przed NSA reprezentował rodzinę Adama. - Już po jego śmierci sądy zmieniły linię orzeczniczą o 180 stopni i zaczęły przyznawać ulgowiczom rację. Do dziś żałuję, że nie stało się to wcześniej, jeszcze za jego życia - przyznaje.

Co oznacza ten wyrok? - Mówiąc najprościej: NSA uznał, że panu Adamowi urząd skarbowy naliczył podatek niesprawiedliwie. Wszystkie zajęte pieniądze zostaną teraz zwrócone jego rodzinie. Powinno to nastąpić do końca roku i wtedy sprawa zostanie ostatecznie zamknięta. Czy można mówić tu o pełnym sukcesie? Tak, rodzina pana Adama wygrała. Ale trudno mówić tu o radości. Na sali sądowej były łzy i smutek, choć oczywiście także satysfakcja - mówi mec. Dźwigała.

Marek Isański, szef Fundacji Praw Podatnika, który pomagał rodzinie Adama, dodaje: - Żeby nie dochodziło więcej do takich tragedii i aby upływ czasu na dochodzenie przez obywateli do sprawiedliwości nie powodował, że z powodów naturalnych umrą kolejni ulgowicze, apelujemy do sądów administracyjnych o jak najszybsze rozpoznanie podobnych spraw innych skrzywdzonych osób.

POLECAMY. REPORTAŻ "SPÓŹNIONA REFLEKSJA". "Zachodzę w głowę, co mi jest? A może to właśnie problem głowy? Od czterech miesięcy żadna noc spokojnie nie przespana… Choć wszystko jest na dobrej drodze, to ja obawiam się, że oni nie dadzą mi spokoju". CZYTAJ TERAZ!

Pułapka ulgi meldunkowej

Ulga meldunkowa obowiązywała w Polsce w latach 2007–2008. Objęła każdego, kto w tym okresie nabył mieszkanie, a następnie sprzedał je w ciągu następnych pięciu lat. W teorii miała ludziom pomóc, bo zwalniała z podatku, który normalnie musieliby zapłacić.

Żeby z niej skorzystać, wystarczyło złożyć oświadczenia o zameldowaniu i chęci skorzystania z ulgi.

– Absurd polegał na tym, że żaden normalny człowiek nie wiedział, że takie oświadczenie należy złożyć - tłumaczył w naszym reportażu sprzed trzech miesięcy Marek Isański, szef Fundacji Praw Podatnika, który pomagał ofiarom ulgi.

- Nie miał prawa o tym wiedzieć, bo państwo przed ludźmi skrzętnie ten warunek do skorzystania z ulgi ukryło. Informacja o nim znajdowała się tylko w przepisach, do których dostęp miała bardzo wąska grupa specjalistów – opowiadał Marek Isański. – Urzędnicy skarbowi i notariusze milczeli jak grób. Minister finansów nie przygotował nawet wzoru takiego oświadczenia, co było jego elementarnym obowiązkiem. Zresztą, zameldowanie to nie jest żadna wiedza tajemna. Urzędy od 50 lat mają dostęp do bazy PESEL. Same, więc mogły i powinny taką informację sprawdzić w ciągu pięciu minut – mówił Isański.

Adam, bohater reportażu „Spóźniona refleksja”, skorzystał z ulgi meldunkowej, ale podobnie jak tysiące innych ludzi, nie wiedział, że należy złożyć stosowne oświadczenie. Po kilku latach, tuż przed upływem terminu przedawnienia podatkowego otrzymał pismo z urzędu skarbowego. Urzędnicy poinformowali go, że w związku z brakiem dostarczenia stosownego dokumentu, ulga przepadła.

Wzywali do spłaty zaległego podatku i odsetek, które w międzyczasie narosły. Łącznie: ok. 50 tys. zł.

- Jak my się dowiedzieliśmy, że przez to oświadczenie będziemy mieli kłopoty, to nogi się pod nami ugięły. Adam nie wierzył, że jakaś kartka papieru, o której nikt nie wiedział, może zaważyć na całym jego życiu. Mówił cały czas: niech to będzie nawet i pięć tysięcy kary za głupią karteczkę, to sobie damy radę. Ale pięćdziesiąt tysięcy? Przecież to wyrok - mówiła w naszym reportażu żona Adama.

Przegrana walka

Adam podjął walkę o sprawiedliwość. Wraz z innymi ulgowiczami interweniował w urzędach, pisał do mediów, a o absurdalnych przepisach informował polityków. Decyzję US zaskarżył do sądu. Bezskutecznie. 11 maja 2017 r. przegrał proces przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Olsztynie. Sąd uznał, że skoro nie zaniósł oświadczenia, to musi zwrócić skarbówce całość podatku wraz z odsetkami.

- Gdzieś w połowie 2017 r. odbyłam z nim dziwną rozmowę - mówiła w reportażu „Spóźniona refleksja” Joanna, jego znajoma, która prowadził w internecie forum ofiar ulgi meldunkowej.

- Oboje usłyszeliśmy o kobiecie, która po nieudanej walce z urzędem skarbowym odebrała sobie życie. Rzucił, że gdyby ktoś z naszej grupy też zdecydował się na taki krok, to może ludzie w końcu zwróciliby na nas uwagę. Poprosiłam go, żeby nie gadał głupot i żeby nie myślał tak nawet przez moment - wspominała.

Adam popełnił samobójstwo 21 września 2018 r. Wcześniej w prywatnych wiadomościach pisał do znajomych, że nie ma siły dłużej walczyć o sprawiedliwość.

– Dziś jesteśmy już w nowym punkcie – mówił w tekście Onetu Marek Isański. – Sądy nareszcie przejrzały na oczy i zmieniły orzecznictwo. Zapadły przełomowe wyroki, niewinnym, w dobrej wierze działającym ludziom przyznano rację. Podatki były naliczane niesłusznie, ludzie nie mieli prawa wiedzieć, że państwo oczekuje od nich doręczenia tego głupiego oświadczenia. „Głupiego” to i tak bardzo delikatne określenie dla tego ustawodawczego bubla – nie krył irytacji Isański.

"Apelujemy do Ministerstwa Finansów o systemowe rozwiązanie problemu"

Isańskiego prosimy o komentarz do dzisiejszego wyroku ws. Adama. - On był jedną z pierwszych osób, której pomagała fundacja. Współpracujący z nami mecenas Dźwigała napisał w jego sprawie skargę kasacyjna w lipcu 2017 roku. Fundacja bezskutecznie dwukrotnie wnosiła o przyspieszenie wyznaczenia rozprawy przed NSA, po zmianie linii orzeczniczej sądu na korzystną dla ulgowiczow - mówi Isański.

Jak dodaje, "dziś okazało się, że rozprawa była formalnością". - Dlatego, aby nie dochodziło więcej do takich tragedii i aby upływ czasu na dochodzenie przez obywateli do sprawiedliwości nie powodował, że z powodów naturalnych umrą kolejni ulgowicze, apelujemy do sądów administracyjnych o jak najszybsze rozpoznanie takich spraw. Wszystkie są oczywiście zasadne i zostaną uchylone. Liczba tych spraw wskutek działań podjętych przez fundacje ciągle rośnie i będzie rosła jeszcze bardziej - zapowiada szef Fundacji Praw Podatnika.

- Z tych samych powodów apelujemy też do ministra finansów o systemowe rozwiązanie problemu, bo obiecywał to publicznie już ponad rok temu. To naprawdę wystarczająca ilość czasu. Zwłaszcza że przedstawiliśmy MF kilka prostych i skutecznych propozycji rozwiązań - przekonuje Marek Isański.

Sześć zasad mec. Dźwigały

Dziś przed sądem mec. Dźwigała podkreślał: - Zaskarżony wyrok i decyzje są nieprawidłowe, bo oparto je na zastosowaniu sprzecznego z konstytucją, niesprawiedliwego i nieproporcjonalnego wymogu formalnego. Pan miał prawo do ulgi meldunkowej, chciał z niej skorzystać i nie mógł być jej pozbawiony przez wymogi, choćby ustawowe zbędne, a dodatkowo ukryte i niedostępne w normalny i właściwy dla takiej sytuacji sposób.

Przekonywał, że "na tle tej sprawy, w związku z tragiczną śmiercią pana Adama, co niewątpliwie było w bezpośrednim związku z prowadzonym wobec niego postępowaniem podatkowym i sądowym, jestem i jesteśmy mu winni, aby podjąć głębszą refleksję nad tym, co zawiodło". - A przede wszystkim wyciągnąć z tej sytuacji konkretne wnioski na przyszłość. Tak, aby jego śmierć nie była tylko bolesnym dla rodziny i poruszającym publiczność epizodem - mówił mec. Dźwigała.

Przed sądem stwierdził, że samobójczą śmierć Adama traktuje jako bezsilne i rozpaczliwe wołanie, domaganie się sprawiedliwości. - Jako jego pełnomocnik, tu - w Naczelnym Sądzie Administracyjnym - to żądanie wyrażę w sześciu zasadach - zapowiedział.

Na naszą prośbę mec. Dźwigała przesłał naszej redakcji wszystkie sześć zasad, które sformułował. Prezentujemy je poniżej.

1) Władza nie może być bezrozumna i bezduszna - zasada surowe prawo, ale prawo nie może być stosowana bez zasady, że wszelkie prawo jest stanowione i ma być stosowane ze względu na człowieka;

2) Obywatel ma przyrodzoną godność - nie jest sprawą i sygnaturą akt, ale żywym człowiekiem;

3) Władza nie jest przywilejem, ale brzemieniem decydowania o losach innych ludzi – powinna być wykonywana z poczuciem odpowiedzialności za ten los;

4) Obywatel nie może się bać własnego państwa, lecz ma czuć jego ochronę i ufać mu;

5) Sprawiedliwość to nie tylko zgodność z prawem - także samo prawo powinno być słuszne i sprawiedliwie stosowane.

6) W sporze z władzą obywatel jest zawsze stroną słabszą – pierwszą i naczelną powinnością sądów jest ochrona obywatela i jego praw przed niesprawiedliwym stanowieniem i stosowaniem prawa.