De Eerste Kamer heeft zoals verwacht voor afschaffing van het raadgevend referendum gestemd. Senatoren van de coalitiepartijen en de SGP, een kleine meerderheid van 40 van de 75 zetels, steunden de afschaffing. Het raadgevend referendum houdt daarmee per direct op met bestaan.

Er was de laatste weken nog even sprake van de vraag of er een referendum gehouden kon worden over de afschaffing. Maar in de intrekkingswet die dinsdagmiddag is aangenomen staat dat die mogelijkheid wordt uitgesloten.

Oud-burgemeester Paul Scholten pleit ervoor dat men vóór belangrijke wetsvoorstellen wordt gepeild, niet pas daarna. Lees hier zijn column over het ‘Preferendum’.

Ook probeerden de oppositiepartijen nog van alles te doen om het referendum te redden of de afschaffing uit te stellen. Zonder resultaat. Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken (D66) liet keer op keer weten dat het kabinet de afschaffing door zou zetten.

De coalitiepartijen besloten tijdens de formatie al het referendum af te schaffen. D66 was tegen, maar moest een concessie doen aan de drie andere partijen. Oppositiepartijen noemden het pijnlijk dat juist de partij die zich beroept op democratische vernieuwing, nu meehelpt een einde aan de wet te maken. Zeker omdat de partij volgens de oppositie onvoldoende plannen heeft om de parlementaire democratie te vernieuwen.

Lees ook: Is D66 nog wel de partij van de democratische vernieuwing?

Bindend referendum

Hoewel het referendum is afgeschaft, is de discussie nog niet voorbij. De staatscommissie-Remkes, die onderzoekt of het parlementaire stelsel toekomstbestendig is, adviseerde afgelopen maand dat Nederland een bindend correctief referendum moet krijgen. Daarvoor moet echter de Grondwet aangepast worden, dus dat zou een jarenlang proces worden.

Binnenkort wordt een eindrapport van de Staatscommissie onder leiding van VVD-coryfee Johan Remkes verwacht. Daarin worden waarschijnlijk aanbevelingen gedaan voor de invoering van het bindend referendum. In het tussenrapport deed de commissie het raadgevend referendum overigens af als een onhandig instrument.

Oekraïnereferendum

Sinds de invoering van de Wet raadgevend referendum in 2015 is er twee keer een referendum gehouden. Een keer over het associatieverdrag tussen de EU en Oekraïne en een keer over de Wet op de inlichtingen- en veiligheidsdiensten.

Luister ook onze podcast NRC Haagse Zaken: Is onze parlementaire democratie nog wel toekomstbestendig?