Boze brieven in mijn mailbox. Hoe ik er toch bij kom om te schrijven dat het salaris van een leraar in het basisonderwijs dat van 'een bijbaan' is? Weet ik wel wat een schoonmaker verdient? 'Ik kom zelf uit een onderwijsfamilie en we hebben er altijd een hele dikke boterham van gegeten, met het gezin, en de familieleden afzonderlijk ook', schrijft een lezer. Ja, dat is zo. Ik ken ze ook, gezinnen met twee oudere leraren die riant leven in een groot huis. Een generatie eerder kon een gezin van één lerarensalaris zelfs goed leven.



Maar dat was vroeger. Ik groeide ook op in een gezin met één iets bovenmodaal verdienende kostwinner, in een woning die mijn man en ik, twee hoogopgeleide bovenmodalen, nu samen bij lange na niet kunnen betalen.

Ik had het over nu. Waarom jongens niet voor een baan in het basisonderwijs kiezen. Belangrijke reden is dat je van het salaris geen gezin kunt onderhouden. Jammer genoeg zijn het nog altijd de mannen in Nederland die hoofdkostwinner zijn. De vrouw verdient meestal het tweede, vaak halve inkomen. In het onderwijs bijvoorbeeld. Daarbij komt dat een fulltime baan voor beginnende leraren wordt afgeraden: véél te zwaar. Vandaar: bijbaan.



Even wat rekenen. Handig, die rekentools. Een beginnende leraar in het basisonderwijs verdient 2436 euro bruto per maand, dat is 1884 euro netto. Met dat jaarsalaris van 32 duizend euro kun je een hypotheek van 139 duizend euro krijgen. Daar kun je in Nederland nu vrijwel nergens een woning voor kopen; de gemiddelde vraagprijs is 358 duizend euro. Twéé fulltime werkende beginnende leraren kunnen dat zelfs niet betalen. Goed, dan kopen ze een kleiner huis. Maar dan moeten ze geen studieschuld hebben, of kinderen op de crèche - wat jonge tweeverdieners vaak wel hebben. Sommigen zijn zo gelukkig een sociale huurwoning te bemachtigen, maar in de randstad is de kans daarop piepklein.



Na tien jaar verdient een leraar in het basisonderwijs 3009 euro bruto; 2150 netto per maand. Daarmee kun je een hypotheek van 176 duizend euro krijgen, nog steeds te weinig voor een redelijke woning, tenzij in een van god verlaten streek. Voor een sociale huurwoning verdient de leraar dan, met 39.000 euro per jaar, te veel. Maar een vrije huurwoning in de randstad, waar leraren hard nodig zijn, is onder de 1400 euro per maand niet te krijgen. Na 20, 30, 40 jaar verdient de leraar 3482 euro bruto per maand - 2400 netto. Riant hè?



In het voortgezet onderwijs verdienen tweedegraads leraren, die eveneens een hbo-diploma hebben, 15 procent meer. Na tien jaar is hun maandsalaris 3583 euro, iets minder dan hbo'ers in andere sectoren. Vandaar dat ik op 20 procent meer uitkwam.

Onlangs bracht de Rabobank een rapport uit waaruit bleek dat huishoudens in Nederland er sinds 1977 niets op vooruit zijn gegaan (gezinnen werden wel kleiner), ondanks de tweeverdieners. Dat is raar: we leven toch in grote weelde? We gaan vaak op vakantie, hebben auto's en vele elektronische gadgets.



Toch snap ik het wel: wie op tijd een huis heeft gekocht, geen kleine of studerende kinderen heeft en vrijwel gratis heeft kunnen studeren, heeft het goed. Maar starters zitten met hoge kosten voor studeren, wonen en kinderopvang, in een tijd dat werknemers weinig profiteren van de economische groei.



Het onderwijs drijft op parttime werkende vrouwen die met een superieur lachje kunnen zeggen dat ze 'het niet voor het geld doen'. Dat klinkt nobel, maar het is makkelijk praten als je niet verantwoordelijk bent voor het gezinsinkomen. Leraren die een fikse salarisverhoging vragen zijn geen geldwolven.



Aleid Truijens is schrijver, literatuurrecensent en biograaf. Reageren? opinie@volkskrant.nl

Aanvullingen en verbeteringen

In een eerdere versie van deze column stond dat de gemiddelde huizenprijs 358 duizend euro bedraagt. Bedoeld werd niet de verkoopprijs, maar de vraagprijs.