Czternaście lat czekałem na pełne uniewinnienie. Ten okres złamał mi życie - mówi Kuba Jałoszyński

Magdalenka? Wpadliśmy w zasadzkę, a nie takim mistrzom świata jak nam to się zdarzało

Wyroku uniewinniającego nie doczekali moi rodzice. I tylko tego żałuję

W ramach naszej nowej kampanii "Prawda" przypominamy wybrane teksty Onetu, które wpłynęły na otaczającą nas rzeczywistość. W najbliższych miesiącach na stronie głównej Onet.pl będą prezentowane kolejne artykuły z serii #wybieramyPrawdę

W marcu 2003 roku w podwarszawskiej Magdalence doszło do strzelaniny policji między dwoma groźnymi gangsterami – Robertem Cieślakiem i Igorem Pikusem, członkami gangu "Mutantów"

Gangsterzy podłożyli dwie bomby pułapki na posesji, w której się ukrywali. Zginęło dwóch antyterrorystów, a 17 zostało rannych. W trakcie akcji zabito też obu gangsterów.

Po akcji oskarżono o niedopełnienie obowiązków trójkę policjantów – Kubę Jałoszyńskiego, Grażynę Biskupską (b. naczelniczkę wydziału do walki z terrorem kryminalnym) i Jana Pola (b. zastępcę komendanta stołecznego policji)

Cała trójka trzykrotnie była uniewinniana przez sąd. Ostatni wyrok zapadł w styczniu 2017 r.

Śledzisz historię polskiej policji i polskiej mafii? Zachęcamy do kupna nowej książki „Antyterroryści. Polskie siły specjalne w akcji” autorstwa Janusza Schwertnera i Mateusza Baczyńskiego. Kuba Jałoszyński jest jednym z jej głównych bohaterów. Zamów tutaj: http://bit.ly/2JwIktK. Książka dostępna w przedsprzedaży także w Empiku.

Foto: Materiały prasowe

Mateusz Baczyński, Janusz Schwertner: Po ostatnim wyroku uniewinniającym powiedział pan, że zrobiono z pana bandytę.

Bo zrobiono. Nie tylko ze mnie. Z Grażyny Biskupskiej i Jana Pola też. Całą naszą trójkę posadzono na ławie oskarżonych.

Do kogo po tych czternastu latach ma pan największe pretensje?

Do ludzi, którzy kierowali wtedy policją i MSW. Nająłem się na psa, więc wiedziałem, że muszę szczekać i że mogę dostać kijem – ale nie przypuszczałem, że ktoś mnie wywiezie do lasu i przywiąże do drzewa, bo już się znudziłem.

Mieliście poczucie, że zrobiono z was kozły ofiarne?

Ja do dzisiaj uważam, że staliśmy się ofiarami polityczno-medialnej nagonki, a posadzenie nas na ławie oskarżonych było gwarancją spokoju rządzących i ówczesnego kierownictwa policji i MSW.

Wiadomo było, że winni muszą się znaleźć. Nie ukrywał tego zresztą pan prokurator, który po dziesięciu godzinach mojego pierwszego przesłuchania, kiedy już wszystkie protokoły były zamknięte, powiedział wprost: "No bo wiecie, dwóch ludzi zginęło, winni muszą być". Innymi słowy: dajcie mi człowieka, a znajdę mu paragraf.

Przypuszczał pan wtedy, że tak to się potoczy?

Kiedy dostałem postanowienie o wszczęciu postępowania dyscyplinarnego, to szczerze się roześmiałem, bo zarzuty były tak absurdalne i niedorzeczne, że byłem przekonany, że ta sprawa szybko się zakończy. W takim nastroju poszedłem do biura kadr, gdzie siedział człowiek odpowiedzialny właśnie za postępowania dyscyplinarne. Podzieliłem się z nim moją "radością", a on mi na to: "To nieważne, że pan jest niewinny. Pan będzie ukarany, bo taka jest wola komendanta głównego". No i wtedy świat mi się zawalił.

Jeszcze przez rok był pan w policji.

Kompletnie się nie odnajdywałem. Zresztą spełniły się słowa mojej koleżanki, która powiedziała mi, że jak już wszczęto postępowanie dyscyplinarne, to teraz wykończą mnie psychicznie. Zapytałem ją, w jaki sposób. Ona mi na to, że nic nie dadzą mi do roboty. I tak się stało. Przez rok nie miałem co robić. Nie zapewniono mi nawet biurka i krzesła, na którym mógłbym usiąść. No więc kolędowałem po różnych znajomych w Komendzie Głównej. Ale ta bezczynność mnie przerażała, bo zawsze byłem człowiekiem pracy. I rzeczywiście, wykończyli mnie psychicznie w ten sposób.

Pana kariera została nagle przerwana, po 22 latach wzorowej służby.

Tak, złamano mi życie. Praca w policji zawsze była moim marzeniem i moją pasją. Ja nie chodziłem do pracy dla pieniędzy, tylko dlatego, że sprawiało mi to ogromną satysfakcję. No, ale w obliczu wydarzeń, które miały nastąpić, a mianowicie miały mi zostać postawione zarzuty prokuratorskie, stwierdziłem, że nie mogę dalej chodzić w mundurze. No więc napisałem raport o zwolnieniu. Do dzisiaj nie mogę się z tym pogodzić.

W ramach naszej nowej kampanii "Prawda" przypominamy wybrane teksty Onetu, które wpłynęły na otaczającą nas rzeczywistość. W najbliższych miesiącach na stronie głównej Onet.pl będą prezentowane kolejne artykuły z serii #wybieramyPrawdę

Następnych czternaście lat spędził pan na salach sądowych.

Kiedy człowiek wchodzi na salę sądową, to zdaje sobie sprawę, że to, co się wydarzy, sentencja ostatnich słów wypowiedzianych przez sąd, tak naprawdę zaważy na życiu jego i rodziny. Pamiętam, że podczas trzeciej rozprawy przed sądem okręgowym rozmawiałem z moim znajomym, który powiedział do mnie: "Aaa, teraz to już na luzie".

Nieprawda. Za każdym razem stres był większy i coraz gorzej to znosiłem. W dodatku na salach sądowych spotykałem bandziorów, których wcześniej zamykałem. Szyderczo się uśmiechali. Niełatwe przeżycie. Nikt nie wie, co to znaczy siedzieć na ławie oskarżonych, dopóki sam tam nie usiądzie...

...szczególnie biorąc pod uwagę okoliczności. Na przykład fakt, że matki zabitych policjantów były oskarżycielkami posiłkowymi w tej sprawie.

To do dzisiaj bardzo boli… Nie ma nic gorszego dla rodzica niż pochować własne dziecko. Sam mam dzieci i zdaję sobie sprawę, że to jest coś strasznego. No ale niestety, wszyscy bardzo się starali, żeby rodziny widziały w nas morderców swoich dzieci. Rozumiem ich ból, ale to nie powinno odbierać racjonalnego oglądu sytuacji.

Poczuł pan ulgę po ogłoszeniu ostatniego wyroku uniewinniającego?

Tak naprawdę wciąż do mnie nie dotarło, że to się już skończyło. Dalej to siedzi w mojej głowie.

****

Często pan wraca pamięcią do tamtej nocy?

Do dzisiaj pamiętam każdy szczegół tamtych wydarzeń. Nie sposób powiedzieć, ile razy to analizowałem.

I jakie wnioski pan wyciągnął z tych przemyśleń?

To, co powiem, jest dość okrutne, ale takie rzeczy się po prostu zdarzają i zdarzać będą. W Magdalence wpadliśmy w zasadzkę, a nie takim mistrzom świata jak nam to się zdarzało. W zasadzki wpadali żołnierze SAS-u [elitarna jednostka brytyjskich komandosów – red.] próbujący odbić zakładników w Afryce. Ich również zdziesiątkowały bomby. Podobnie komandosi izraelscy czy amerykańscy. W zasadzkę wpadli też żołnierze GROM-u w Afganistanie – dwunastu zostało rannych, a jeden zginął.

Niestety, jest coś takiego jak czynnik losowy. Czyli sytuacja, której nie da się przewidzieć, planując działania. My w Magdalence wiedzieliśmy, że przestępcy mogą być uzbrojeni nawet w granaty, bo wcześniej takie wyposażenie u nich znajdowaliśmy. Natomiast nikomu do głowy nie przyszło, że podłożą dwie bomby pułapki. No i na sali sądowej pytałem później wszystkich świadków, którzy zeznawali merytorycznie, czy w przyszłości będzie można uniknąć takiej sytuacji. Wszyscy zgodnie odpowiadali, że nie. Po prostu nie da się. Gdyby świat znał skuteczne sposoby na wykrywanie bomb pułapek, to ludzie nie ginęliby w zamachach bombowych.

Niektórzy eksperci wskazywali, że zabrakło w Magdalence strzelca wyborowego.

A co by to dało? Nie można strzelać do człowieka, tylko dlatego, że domniemamy, że jest on niebezpiecznym przestępcą. Można użyć broni wobec człowieka, który używa broni przeciwko nam, czyli jest zagrożeniem. Ale jeśli chodzi on po posesji i nawet widzimy, że ma broń w kieszeni, to nie możemy do niego strzelić. Ten, który wydałby taki rozkaz, poszedłby siedzieć za podżeganie do zabójstwa, a strzelec za zabójstwo. Potwierdzili to zresztą biegli na sali sądowej. W Magdalence było trzech snajperów. Osobiście ich do tej akcji skierowałem.

Zarzucano wam też, że na miejscu nie było karetki.

Zabezpieczenie medyczne było wtedy takie, jak zwykle było w tego typu działaniach organizowane. Karetka, która przyjechała pierwsza, i tak musiała czekać na rannego, bo przecież nie mogła dojechać bezpośrednio do miejsca strzelaniny. Nie można wprowadzić ratownika medycznego, cywila bez przeszkolenia wojskowego albo policyjnego, w strefę walki, bo jeżeli zostanie wyeliminowany, to już nikomu pomocy nie udzieli. Tak że wszystkim udzielano pomocy dopiero wtedy, kiedy zostali ewakuowani ze strefy ostrzału. A biegły lekarz stwierdził jednoznacznie, że Darek Marciniak [jeden z antyterrorystów poległych w Magdalence – red.] mógł przeżyć tylko, gdyby natychmiast znalazł się na stole operacyjnym.

Za to uwagi innych biegłych bywały absurdalne. Jedna z nich mówiła o tym, że mogliście zrobić rozpoznanie poprzez zorganizowanie grilla w sąsiedztwie. W marcu o drugiej w nocy…

Jeden z biegłych stwierdził też, że powinniśmy się wzorować na akcji, która odbyła się w czasie zamachu terrorystycznego w Madrycie. Problem w tym, że miała ona miejsce… rok po wydarzeniach w Magdalence. W dodatku to była zupełnie inna sytuacja. Tam otoczono budynek, w którym znajdowało się czterech terrorystów, którzy zapowiedzieli, że jak policja wejdzie do środka, to wysadzą się w powietrze. I tak się stało, tylko że tamci antyterroryści wchodzili tam z pełną świadomością ryzyka, które to za sobą niesie. My o podłożonych ładunkach wybuchowych nie wiedzieliśmy.

Ale panowie, o czym my w ogóle rozmawiamy… Jeden ze świadków pytany przez sąd, czy sprawozdania, które stworzyli w ramach zespołu powołanego przez komendanta głównego, są rzetelne i prawdziwe, odpowiedział wprost, że nie. Sędzia zapytał, dlaczego w takim razie zdecydowano się wszcząć nam postępowania dyscyplinarne. W odpowiedzi usłyszał, że jest taka niepisana zasada, że jak jest kontrola, to winni muszą być. Nie wiedziałem, czy śmiać się, czy płakać.

****

Po akcji w Magdalence wyciągnięto jakieś konkretne wnioski?

Przede wszystkim dofinansowano Biuro Operacji Antyterrorystycznych. Aczkolwiek po trzech latach pył opadł i znowu wszystko zaczęło wracać do normy – do tego stopnia, że niektórzy policjanci dalej chodzili w kombinezonach, które zostały poszarpane przez bomby w Magdalence. Dziś to już zupełnie inna sytuacja. Od 2008 roku jest progres w rozwoju BOA. Pieniądze, które zainwestowano i inwestuje się nadal, są nieporównywalne z tym, czym ja dysponowałem jako dowódca. Za moich czasów żony szyły nam kominiarki, a jak udało nam się wydrapać 50 tys. zł rocznie na nowy sprzęt, to skakaliśmy pod sufit. W tej chwili BOA nie musi się wstydzić przed partnerami zagranicznymi swojego uzbrojenia i wyposażenia. Co więcej, czasami pod tym względem przewyższamy renomowane pododdziały europejskie.

Ci gangsterzy, z którymi starliście się w Magdalence, to byli najgroźniejsi przeciwnicy w pana karierze?

Nie… takich ludzi było dużo. Byli też tacy, którzy na wolności mówili, że nie dadzą się wziąć żywcem, a w momencie zatrzymania poddawali się. Niemniej jednak niebezpiecznych akcji było wiele. Chociażby strzelanina, do której doszło w mieszkaniu przy placu Hallera w Warszawie. Zorganizowaliśmy tam zasadzkę na dwóch rosyjskojęzycznych bandziorów. Jeden z nich, rzucony na ścianę, włożył rękę za pasek, wyjął pistolet i obracając się, zaczął strzelać. Ranił trzech policjantów, ale sam też dostał kilka kul. Żył jeszcze przez dwie godziny, a potem zmarł na sali operacyjnej.

Inna słynna akcja miała miejsce w hotelu George. Jeden z policjantów udawał tam przyjaciela człowieka, od którego mafia pruszkowska pobierała haracz. Kiedy przyszli gangsterzy, powiedzieli do tego, od którego pobierali haracz: "Idziesz z nami, a ty do piachu" – wskazując na policjanta. W momencie jak wstał, to jeden z bandziorów uderzył go w głowę nunczako – ten padając, zdążył jeszcze wyjąć broń i go zastrzelił. Potem reszta policjantów wpadła do pomieszczenia i zatrzymała pozostałych przestępców.

W latach 90. i na początku dwutysięcznych takie akcje były normą.

Tak, transformacja ustrojowa sprawiła, że przestępcy też musieli znaleźć swoje miejsce w nowej rzeczywistości. Zaczęła się przestępczość zorganizowana, handel narkotykami, spirytusem, wymuszenia haraczy, obcojęzyczne gangi... Trzeba było się z tym zderzyć.

Dla polskiej policji, która była wtedy niedofinansowana i nie miała odpowiedniego know-how, to musiało być trudne.

Za dużo było Hollywood, a za mało realizmu. Jak przyjechali do nas kiedyś francuscy policjanci i zobaczyliśmy ich kombinezony, to stwierdziliśmy, że chcemy mieć takie same. Problem w tym, że w Polsce nie było takich zamków błyskawicznych od kostek po szyję, więc od połowy łydki do kostki zostawała dziura. No i znowu przychodziły do nas żony i jakoś nam to szyły. Był też taki okres, kiedy wydzielaliśmy policjantom na szkolenia po 20 sztuk amunicji na osobę, bo więcej nie było…

Można się z tego dzisiaj śmiać, ale takie były wtedy realia. Dzisiaj BOA to jednostka na światowym poziomie.

Utrzymuje pan kontakt z dawnymi podwładnymi?

Tak, do dzisiaj do mnie dzwonią w różnych ważnych sprawa i – co odbieram jako wyraz szacunku – zwracają się do mnie per "dowódco". Zawsze będę mówił o BOA jako o mojej jednostce. Mentalnie nadal tam jestem. Zostawiłem tam najlepsze lata swojego życia i mam nadzieję, że dołożyłem swoją cegiełkę do tego fundamentu, na jakim stoi dzisiaj jednostka.

Pan natomiast postanowił kontynuować karierę naukową. Dziś może się pan pochwalić tytułem profesorskim.

Tak, praca naukowa pomogła mi w odnalezieniu się w nowej rzeczywistości. Na jednej uczelni zostałem zatrudniony, potem na drugiej, a po pierwszym wyroku uniewinniającym przyjęto mnie do Wyższej Szkoły Policji w Szczytnie, skąd zresztą pochodzę. No i tak teraz funkcjonuję.

A żałuje pan dzisiaj czegoś?

Tylko jednego: moi rodzice nie doczekali ostatecznego wyroku uniewinniającego. Zawsze we mnie wierzyli, a to co w życiu osiągnąłem zawdzięczam im.

Chcesz skontaktować się z autorami? Napisz: mateusz.baczynski@grupaonet.pl; janusz.schwertner@grupaonet.pl