De gevelreclame op de hoek van de Hobbemakade Beeld Edd Simons

Ze zijn niet te missen: aan de Hobbemakade, ter hoogte van de Cornelis Anthoniszstraat, schitteren sinds kort weer drie gerestaureerde gevelreclames. De inhoud varieert: één reclame is nota bene voor de muurvlakte zelf, de tweede voor tegelplaten en een derde voor woonruimtes.



De reclames uit het begin van de twintigste eeuw waren er al, maar waren met de jaren onleesbaar geworden. De Werkgroep Historische Gevelreclames Amsterdam (WHGA) en een team restaurateurs zijn druk in de weer geweest om ze terug te halen.



Op ontdekkingsreis

Marc Stegeman (62) en Richard Hengeveld (67) leiden de werkgroep. Samen met een handvol mensen hebben zij de afgelopen jaren bijna vijftig gevelreclames op oude panden in de stad gerestaureerd. Om ze te vinden doken ze eerst in archieven, of ze fietsten de stad door. "Je krijgt steeds meer boven water over hoe een wijk zich heeft ontwikkeld en dat is heel bijzonder," zegt Stegeman.



De restauratiewerkgroep verfde alles over met speciale verf en was soms in de weer met schuurpapier. Vaak gingen de oude reclames schuil achter platen, planten of zelfs muren. Hengeveld: "Het is een soort schatzoeken, op ontdekkingsreis gaan in je eigen stad." De werkgroep richt zich op reclames die meer dan vijftig jaar oud zijn: "Je kunt niet alles bewaren."

De gevelruimte voor de reclames werd indertijd volgens Stegeman al meegenomen in de bouwtekeningen van de panden. Ondernemers die de muurvlakte kochten, lieten vaak een laag witkalk aanbrengen over de vorige reclame, maar met de jaren verdween de witkalk en liet het een wirwar van letters achter. WHGA ontcijfert die letters en regelt een restaurateur - alles met een schaars budget van kleine monumentenpotjes, eenmalige subsidies van stadsdelen en particuliere giften.



Schoongeveegd

Vooral in Oud-West is de stad rijk aan historische gevelreclames. Aan de oude panden is namelijk in de loop der jaren niet heel veel verbouwd. Hengeveld: "Hier in De Pijp is alles juist erg schoongeveegd." Dat maakt de ontdekking en de restauratie van het drietal advertenties op de hoek van de Hobbemakade extra bijzonder.



De bedrijven die oorspronkelijk betaalden voor de muurreclames bestaan in de meeste gevallen niet meer. "De advertenties zijn eigenlijk net zo monumentaal als de panden zelf," zegt Stegeman. Vanuit die gedachte is de werkgroep enkele jaren na de na de eeuwwisseling begonnen, met hulp van de afdeling Monumenten en Archeologie van de gemeente. Amsterdam is relatief laat met de restauraties: in Utrecht, Leiden en Den Haag is er eerder al druk gereinigd en geschilderd.



Hoewel de meeste Amsterdammers de commerciële kunstwerken volgens de mannen wel leuk vinden, kunnen ze zich ook voorstellen dat het soms minder bevalt. Een café wil natuurlijk liever geen bierreclame op zijn gevel van een merk dat het helemaal niet schenkt. "We snappen dat je daar niet op zit te wachten," zegt Hengeveld. "Je blijft de baas over je eigen gevel."