Protest przeciwko reformie sądownictwa, lato 2017, Warszawa, fot. Piotr Nowak

Miażdżący raport

Autorzy opracowania wskazują jednoznacznie: rząd PiS prowadzi politykę demontażu ustroju demokratycznego. Poważne naruszenia odnotowano na wszystkich sześciu zbadanych obszarach: niezależność sądownictwa, wolność zgromadzeń, wolność słowa, prawa osób LGBTI, bezpieczeństwo publiczne i prawa uchodźców.

Raport jest corocznym studium ukazującym stosunek władzy państw krajów europejskich do standardów demokratycznych i praw człowieka. Tak źle nie było jeszcze nigdy w naszym kraju. Według badaczy działania władz z ostatnich lat, przedstawiane jako reforma sądownictwa były w wielu aspektach niezgodne z prawem krajowym i ratyfikowanymi przez Polskę umowami międzynarodowymi. Jako przykłady podano m.in. inicjowanie postępowań dyscyplinarnych wobec prokuratorów, prokuratorek i sędziów, którzy nie zgadzali się z przyjmowanymi przez sejm ustawami zmierzającymi do ograniczenia niezależności sądownictwa.

W dokumencie znajduje się wzmianka o ignorowaniu przez polski rząd wyroków Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz zaleceń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. Władze w Warszawie pod koniec grudnia 2019 roku przyjęły tzw. ustawę kagańcową, która w jeszcze większym stopniu zagroziła niezależności sądów. Wskazano również, że przez cały czas trwania reformy, w mediach publicznych oraz społecznościowych trwała kampania oczerniająca pracowników i pracowniczki wymiaru sprawiedliwości, którzy nie zgadzali się na ograniczanie niezawisłości sądów. W wyniku dziennikarskiego śledztwa okazało się, że w tę nagonkę zaangażowani byli wysoko postawieni urzędnicy państwowi, co doprowadziło do podania się do dymisji wiceministra sprawiedliwości, Łukasza Piebiaka.

Obywatele uczestniczący w protestach opozycji nie mogą liczyć na należne im prawa – grzmią autorzy raportu. Władza wielokrotnie wszczynała postępowania wobec uczestników i uczestniczek pokojowych antyrządowych demonstracji. W większości przypadków osoby te były uniewinniane przez sądy. Niemniej zapadło kilka wyroków, które wzbudziły podejrzenia obrońców i obrończyń praw człowieka.