Zo'n 400.000 Nederlanders gebruikten recent xtc. Beeld ANP

Het begin van de lente is ook het begin van het dancefestivalseizoen. Dit weekend vindt het driedaagse festival DGTL plaats op de NDSM-werf. Tot september is Amsterdam vergeven van de festivals en daarbij zal zonder twijfel weer veel xtc worden gebruikt.



De illegale partydrug deed eind jaren tachtig zijn intrede en dat luidde een tijdperk in van vertier maar ook (dodelijke) incidenten. Bijna een miljoen Nederlanders gebruikten het middel ooit, zo becijferde het Trimbos Instituut. Zo'n 400.000 Nederlanders gebruikten het recent.



Xtc is inmiddels al zo lang in omloop dat ook de langetermijneffecten kunnen worden onderzocht. Biomedicus Tibor Brunt (1970) promoveerde op het onderwerp.



Heeft u zelf weleens xtc gebruikt?

"Ja, ik ben ook een van die miljoen Nederlanders. Ik heb het gebruikt toen ik studeerde. Ik ging naar feesten op Ruigoord en naar kraakfeesten in een oud GAK-gebouw. Het was geweldig, vooral de eerste keren. Maar na een tijdje ging ik door de roes heenkijken. Zo lieflijk en gezellig was het allemaal niet. De doorgewinterde gasten in die scene waren best hard en cynisch, als je goed keek. Op enig moment bleef ik dat zien, dwars door de roes heen. Toen ben ik ermee gestopt."



U maakte uw studie af en functioneert goed. Is zo'n traject exemplarisch?

"Ik zou mezelf niet als voorbeeld willen noemen van de fuifnummers die in de jaren negentig xtc gebruikten, maar in algemene zin kun je zeggen dat de meeste gebruikers geen permanente schade overhouden. Veel xtc-gebruikers zijn bovengemiddeld opgeleid, hebben banen gekregen en gezinnen gesticht. Als xtc bovengemiddeld schadelijk of verslavend zou zijn, zou een hele generatie incapabel zijn geworden. En dat is niet zo."



Wat heeft u precies onderzocht?

"Ik heb gekeken naar xtc-gebruik en allerlei klachten op de lange termijn, zoals depressie. Zijn mensen die tien jaar geleden regelmatig xtc gebruikten nu depressiever dan niet-gebruikers of dan de gemiddelde bevolking? Dat blijkt niet zo te zijn."



"Mensen die nu geregeld xtc gebruiken, zijn wel wat depressiever. Ze slapen slechter, denken vaker aan de dood en hebben minder zin in seks. Als die mensen stoppen met xtc, verdwijnen die klachten op den duur. Dat geldt echter niet voor mensen die een genetische aanleg hebben voor depressie. Xtc triggert bij hen depressieve klachten die aanhouden. Probleem is dat ze niet altijd van zichzelf weten dat ze die genetische aanleg hebben."

Hoe zit het met het geheugen en andere cognitieve functies van voormalige xtc-gebruikers?

"Kort na xtc-gebruik nemen het geheugen en het concentratievermogen af, maar na verloop van tijd herstelt dat. Uitzondering daarop vormen mensen die frequent xtc-gebruik combineren met veel cocaïne, speed, alcohol en cannabis. Onder polydruggebruikers die dat lang en aaneengesloten deden, zijn mensen echt dommer geworden, zeker als ze het voor hun 21ste deden. Dan is het brein nog onvolgroeid."



Is de ophef om xtc alleen dan overtrokken?

"Dat hangt ervan af. Je zou kunnen zeggen dat de aandacht die sommige risico's van xtc krijgen niet in verhouding staat met het aantal gebruikers. Tabak zorgt voor zo'n 20.000 doden per jaar en alcohol voor 1.200 tot 1500. De vijf of tien xtc-doden zijn er dan relatief weinig, maar het is wel het einde van een vaak jong leven."



Zou een coffeeshop wiet én xtc moeten verkopen?

"Nee. Ik heb niet veel op met onheilsprofeten, maar xtc is ook geen snoepje. Voor mensen met een bepaalde genetische variatie is één pil levensgevaarlijk, zeker de pillen die nu in omloop zijn. De markt is zuiverder dan ooit. De concentratie MDMA, de werkzame stof, was vroeger tachtig milligram per pil, nu soms 240. Daarmee nemen de risico's toe. Eén à twee procent van de bevolking kan die MDMA niet goed afbreken, waardoor de acute gezondheidsrisico's enorm zijn: verhoogde hartslag, verhoogde bloeddruk en stijging van de lichaamstemperatuur. Aan één pil kunnen die mensen overlijden. Aan één biertje, één sigaret of één joint overlijdt niemand."



"Een ander risico van xtc is dat mensen blijvend last houden van hallucinaties. Per jaar melden zich zo'n zeventig nieuwe gevallen met een soort flashbacks van de laatste keer dat ze gebruikten. Ze zien dan dingen die er niet zijn. Het roept intense angstgevoelens op en hindert hun functioneren. Gelukkig is er een speciaal spreekuur voor mensen die last hebben van deze klachten."

Tibor Brunt Beeld Eigen foto