Beeld Studio V

Het moest er natuurlijk een keer van komen: alle chips gerangschikt op smaak. Juist nu belangrijk, want genoeg gelegenheden deze zomer om veel chips te eten. Het WK, ondanks de afwezigheid van Oranje een chipsevenement bij uitstek. Lange zomeravonden lenen zich ook uitstekend voor bakjes chips op de terrastafel. Chips bij de barbecue? Mmmm! En bij slecht weer is er altijd nog Netflix, chips-platform pur sang.

Voor deze definitieve, bindende chipstest hebben we uitsluitend gekozen voor de klassieke aardappelchips (dus geen nacho’s, Pringles, Wokkels, Hamka’s, Bugles, Heartbreakers, et cetera, et cetera). De chips uit de test komen uit het assortiment van Albert Heijn en Jumbo (de twee grootste supermarkten van Nederland), Lidl en Aldi (de twee grote discounters) en Marqt (de duurzame, dure supermarkt). Geen superchips, ribbelchips of ‘deep ridged’, omdat die een andere structuur hebben en meer oppervlakte waaraan de smaakstoffen zich kunnen hechten (inderdaad, we hebben er echt over nagedacht). Ook geen ‘oven baked’, omdat die doen alsof ze gezonder zijn dan normale chips en chips die gezonde pretenties hebben zijn geen chips (lezen jullie ook even mee, groentechips?).

Beeld Studio V

De chips werden beoordeeld op smaak en structuur en de individuele testers gaven iedere chipssmaak een beoordeling tussen de 1 en 10, afgerond op halve cijfers.

Het V-smaakpanel trok in totaal 83 zakken chips open. Dat was allesbehalve een sinecure. Toen alle bestellingen binnen waren en de redactie vol stond met grote kratten chips, kregen we pas een juiste indruk van de schrikbarende omvang van dit project. Het plan om alle soorten chips in één zitting te proeven, werd terstond overboord gegooid. Besloten werd om de test in twee delen te doen. Eerst proefden we de ‘Big Four’: naturel, paprika, cheese & onion en bolognese, de rest volgde op een andere dag. Maar ook dat bleek geen makkie: ga maar eens 23 soorten naturel chips proeven als je helemaal niet van naturel chips houdt. Een enkele tester haakte na een paar proefrondes af, vrezend dat hij anders de redactiemuren zou voorzien van een laagje maaginhoud.

We hebben niet bijgehouden hoeveel calorieën het panel heeft gegeten. We hebben ook niet berekend hoeveel gram we in totaal zijn aangekomen. We hadden al onze krachten en aandacht nodig om deze test tot een fatsoenlijk, kotsloos einde te brengen. Dat is gelukt en met gepaste trots presenteren we u op de volgende pagina’s de resultaten: alle smaken chips gerangschikt van slechtste naar beste. (Over de uitslag valt overigens niet te corresponderen. Nou, het kan wel, maar het heeft gewoon niet zo veel zin.)

Beeld Studio V

24 Suffolk Cheddar & Chives (John John) 4,3

Als laatste geëindigd en daarmee dus de goorste chip die we voor deze test proefden. De Suffolk Cheddar & Chives van het snobberige merk John John. ‘Wat een tegenvaller. Chemisch en poederig’, is een commentaar. ‘Niet krokant’, zegt iemand anders. ‘Flauwe, veel te jonge, zweterige cheddar.’

23 Rode curry en koriander (AH Excellent) 4,6

Klinkt misschien als een goed idee voor een chipje, maar is het niet. ‘Rode curry en afwasmiddel’, zegt een jurylid. ‘Oh nee, nee. Veel te geconcentreerde currysmaak.’ ‘Gadverdamme’ en ‘bah’ zijn andere commentaren.

22 Pesto & Parmesan (Tyrrell’s) 4,6

Nog zo’n dure, pretentieuze chip in de kelder der braakneigingen van het chipsklassement. Je moet echt je best doen om de smaak van Parmezaanse kaas te verneuken. Dat is Tyrrell’s uitstekend gelukt. ‘Pesto moet nat zijn.’ ‘Flauw, met chemische basilicumsmaak.’ ‘Laf’. Niet iedereen was negatief: ‘Verrassend, smaakt echt precies naar pesto.’

21 Stokbroodje Kruidenboter (Lay’s) 5

Lays experimenteert er op los met smaken. En dat zien wij chipsliefhebbers graag. Maar je kunt ook te ver gaan natuurlijk. Stokbroodje Kruidenboter smaakt naar sterven. Dat komt vooral door de veel te vettige, romige smaaksensatie. ‘Ik zat met mijn tong vast in de Boursin!’, zegt een jurylid. ‘Smaakt niet naar stokbroodje kruidenboter’, zegt een ander’. Een fan zegt: ‘Malle doorvreetchips, doorvreetchips zijn goed.’ ‘Oprotten’, luidt een ander jurycommentaar.

20 BBQ Ribs (Lay’s) 5,6

Kan samen met zijn broertje Stokbroodje Kruidenboter beter uit de buurt blijven van dit chipspanel. Vleessmaken zijn sowieso een tricky gebied en bij BBQ Ribs is de smaak vooral te kunstmatig. ‘Nee, dit moet je niet doen.’ ‘Mag wel wat meer pit in’. ‘Laffe smaak’ en ‘Slappe variant van de BBQ Ham’ (waarover verderop meer).

19 Honey Barbecue (Kettle) 5,8

Nee, ook als de ambachtelijke chipsbakkers van Kettle het proberen, is barbecue nog steeds geen goede smaak. Hoezo is barbecue überhaupt een smaak? Barbecue wat? Moet het dan naar staal en kolen smaken? Hoe dan ook, deze variant van Kettle belooft veel, maar maakt het niet waar. Gewoon een zoet chipje. ‘Te mild’, is een commentaar. ‘Flauw’, een ander. Dan weet u het wel.

18 Barbecue Ham (Lay’s) 6

Misschien ligt het aan ons en houden we gewoon niet zo van barbecuechips. Want ook deze variant van Lay’s is niet bepaald een topper. Een jurylid geeft ’m nog het voordeel van de twijfel: ‘Wel een beetje van die zoete, gerookte boterham-ham.’ Een andere opmerking: ‘Smaakt echt naar vlees!’. Maar is dat goed? Neuh, getuige de treffendste beschrijving: ‘Ingewanden van een kip.’

17 3 Peppers (Lay’s Mediterranée 100% Olive Oil) 6,1

Als je van peper houdt, is dit een uitstekend chipje. Zal het je lukken de drie verschillende pepers te onderscheiden? Vast niet. Maar wat heb je voor leven als je dat wel aan het proberen bent? Mooie zak, lekker vakantiegevoel. Olijfolie ook, in tegenstelling tot de zonnebloemolie waarin de meeste chips worden gebakken. Is dat beter? Welnee. Iemands commentaar is: ‘Nee’. Waar we natuurlijk niets mee kunnen. ‘Erg lekker’, zegt een ander, ‘lekker peperig, maar mist een beetje zout.’ ‘Ja! Smaakt naar one pepper, maar oké’. Niets kunstmatigs ook: ‘Smaakt natuurlijk, maar ik weet niet of ik dat per se wil van chips.’

16 Zeezout & Rozemarijn (AH Excellent) 6,25

De excellente jongetjes en meisjes van de Ap mogen zich revancheren na hun rode curry-fiasco. Rozemarijn is altijd lekker, zegt een jurylid, ‘Ook als het de bijeen geveegde restjes van de kruidenfabriek betreft’. ‘Lekker voor een paar chipjes’. ‘Dik, zout, wel vreemde smaak in het gehemelte.’ Het helpt natuurlijk als je van rozemarijn houdt.

15 Saté (Croky) 6,4

Dat kan alleen maar vreselijk misgaan, je chipje een satésmaak meegeven. Maar de Saté-chips van Croky smaken verrassend oké. ‘Goedkope snackbarsmaak, maar dat is prima’. ‘Best lekker’, zegt iemand anders. ‘Lekkere nasmaak van pindasaus.’ ‘Lekkere ranzige goedkope satésaus’, is een ander commentaar. Wat wil je nog meer?

14 Bolognese 6,6

Ah, daar is de eerste van de traditionele smaken. Elke zichzelf respecterende volwassene koopt geen bolognesechips als hij de, laten we zeggen, 25 gepasseerd is. Prima voor een paar chipjes, maar verder heel hoog dropveter-nibbit-limonade-gehalte. Één van de geteste bolognesechips smaakte naar pure bouillon, sommigen vonden dat lekker, de meesten niet. De top-3 Bolognese: 1 Jumbo; 2 Croky; 3 Kraak (Aldi)

13 Gerookte paprika (AH Excellent) 6,8

Nee, gerookte paprika is een significant andere smaak dan normale paprika. Als u ons niet gelooft, moet u maar even een zak Gerookte Paprika van AH Excellent opentrekken, uw neus erin hangen en daarna, nadat u weer bent bijgekomen, een chipje proeven. ‘Kruidig, op de goede manier!’, zegt een enthousiast jurylid. ‘Heftige rookchips, extreme hoeveelheid smaakpoeder’, is een ander oordeel. ‘Echt een aanvulling op gewone paprikachips.’ Door een dissonante 4 toch nog of slechts een gemiddelde van 6,8.

12 Ketchup (Croky) 6,9

Ketchup is er bij andere merken ook in de ribbelvariant, maar die mogen dus niet meedoen. Apart chipje, beetje chemische B-merk ketchupsmaak, maar bij ketchup is dat niet zo erg. ‘Precies wat het is’, is dan ook een logische en terechte opmerking. ‘Onverwachts lekker’ (net als bij Saté dus, Croky weet ons positief te verrassen). ‘Je moet ervan houden’, is een beetje een dooddoener, maar wel een ware.

11 Salt-n-Pepa 7,0

Op de 11de plek de zout-en-pepervariant, die bij bijna alle merken die we proefden, erg goed smaakte. Licht pittig, lekker zout en meestal met een goede crunch. Ondanks de 5,5 (‘oude olie, aftershave’) en een 4 (‘karton met peper’) is de Ambachtelijke zeezout en zwarte peper van AH Excellent (7,0) dankzij twee maal een 8 en een 9 samen met de Sea Salt & Crushed Black Pepper van Kettle (7,0) de lekkerste variant die we proefden. ‘Geeft echt een kick, heftig’ en ‘de beste in zijn soort’ zijn enkele commentaren over de AH. De Top-3 wordt verrassend compleet gemaakt door de Sea Salt & Black Pepper van Crusti Croc (6,5).

10 Salt & Vinegar 7,0

Daar gaan we, de tien beste smaken van dit moment. Salt & vinegar is een beetje de bolognese van de jaren nul. Was het vroeger een exclusief chipje, nu heeft zowat ieder merk wel zijn eigen variant. Je moet wel een beetje van het zuur houden: ‘Trekt al het speeksel uit mijn mond weg’, zegt een jurylid over categoriewinnaar Sea Salt & Cider Vinegar van Tyrrell’s. ‘Begint best lekker, dan ineens alsof je uitademt terwijl je wakker wordt met een zware kater.’ Goed, er waren ook wat minder … zure commentaren. ‘Drie smaakstadia in één chipje’, ‘Goed! Licht.’ en ‘Wow, lekker zuur, lekker zout.’ Op de zak staat ‘Best Recipe Ever’, quod non, maar toch zeer aardig. Plaatsen 2 en 3 in deze categorie zijn voor respectievelijk Sea Salt & Balsamic Vinegar van Kettle en Salt & Vinegar van AH Excellent.

9 Cheese & Onion 7,07

Net als paprika, naturel en bolognese is de smaak Cheese & Onion in zowat elke supermarkt te verkrijgen. Het is een prima smaak, kaas en ui gaan uitstekend samen. Maar ook net als de bolognesevariant is de cheese & onion misschien een beetje ingehaald door andere exotische smaakjes. Hoe dan ook, in deze categorie is Lay’s de winnaar. Goede gladde, krakende zak sowieso. ‘Omfietschips’, noemt een jurylid de Lay’s. ‘Winner!’ zegt een ander. ‘Veruit de beste’. Na Lay’s komen respectievelijk Jumbo en AH. Een eervolle vermelding voor de Snack Day-chips van Lidl: ‘Smaakt naar rijstwafels met E-nummers, best lekker’ en ‘Raar, maar wel lachen. Keihard op de uienpoeder (van rotte uien).’

8 Sweet Chili & Red Pepper 7,08

De winnaar binnen de categorie Sweet Chili is de Sweet Chili & Red Pepper van Chio , die ondanks een 3 van een onverlaat, gemiddeld uitkwam op een 7,1. ‘Lekkerste bite van alle chips!’, ‘Hé, een complete pepersteak’ en ‘Lekker pittig en lekker stevig’. Brons en zilver zijn voor respectievelijk Tyrrell’s (6,2; ‘Heerlijk robuust’) en John John (5,3; ‘Laat de matige smaakpoeder dan helemaal weg’).

7 Paprika (7,14)

Goede, oude paprika eindigt op een eervolle zevende plaats. Paprika is eigenlijk altijd goed, maar daardoor ook een beetje saai, een beetje veilig. De Calvin Klein Eternity onder de chips. Niets mis mee, maar op een gegeven moment groei je eroverheen. Winnaar in de paprikacategorie is Lay’s, ondanks alle pretentieuze concurrentie. ‘Randje brandend maagzuur dit: zout en vet, heerlijk.’ ‘Krokant, stevig en vol van smaak’. Croky eindigde in deze categorie als tweede en de derde plek ging ook naar Lay’s, voor hun ‘Red Sweet Paprika’ variant, wat gewoon gepimpte paprika is, maar alsnog minder lekker dan het origineel.

(Dit is misschien een goed moment om te verklaren dat vrijwel alle biologische chips niet, excusez le mot, te vreten zijn. Blijkbaar betekent ‘biologisch’ dat een chipje nog voordat het in je mond terechtkomt, uit elkaar valt en geen smaak mag hebben. ‘Biologisch karton, waarbij de makers hun best hebben gedaan elke vorm van genot bij de consument in de kiem te smoren’, zegt de chef van de wetenschapsredactie als hij in het voorbijgaan een chipje komt proeven.)

6 Mexican Pepper & Cream (Lay’s Sensations) 7,2

Wat een Mexicaanse peper precies is, zal niemand ooit weten. Maar de Mexican Pepper & Cream van Lay’s houdt een erg fijn midden tussen kruidig, pikant en romig. ‘La Vache Qui Rit, sambalsmaak, op een goede manier’, is een van de commentaren. ‘Hmmmm!’, klinkt het elders. Het jurylid dat eerder een 4 gaf aan de gerookte paprika, geeft de Mexican Pepper een 2, want ‘zuur-creamy’. Maar dit is een uitstekend dooreetchipje hoor.

5 Thai Sweet Chili (Lay’s Sensations) 7,3

Ja, toch iets anders dan de Sweet Chili & Red Pepper. Deze heeft een ‘Goede bite’, is ‘Lekker pittig en weinig zoet’. Toch is niet iedereen onverdeeld enthousiast: ‘Dat gevoel dat de loempiaatjes op zijn en je alleen dat bakje chilisaus nog hebt.’ Wat dat ook moge betekenen. Wat moeten we hier nog meer over zeggen? De sweet-chilivariant is eigenlijk alweer een beetje achterhaald, heel erg 2005 en net zo gewoon geworden als bolognese en cheese-onion. Je moet het ook niet elke dag eten (sowieso slecht idee met chips, toch?), maar op zijn tijd en met een spannende Netflix-serie erbij is dit, dixit een jurylid, ‘Heerlijk’.

4 Naturel, 7,6

Tja, naturel. Niet de fantasierijkste keuze als chipje. Meer een chip om erbij te hebben als alternatief voor andere, bontere, smakelijker chips. Vraag je gerust af of je andere mensen blij maakt als je een zak naturelchips meeneemt naar een filmavondje. Maar goed. Binnen die saaie naturelvariant is John John (die van die gore Cheddarchips) de grote winnaar. ‘Goed werk’, is een commentaar. ‘Dikke, natuurlijke chips, goede zoute nasmaak’, ‘Naturelchips proeven was echt hel, maar deze was het lekkerst: hij kraakt keihard en is lekker zout.’ ‘Intimiderende zak, wel erg lekker.’

De Top-3 Naturel wordt gecomplementeerd door Snackday (Lidl) en Kraak (Aldi), beide met een gemiddeld cijfer van 6,8.

Een bijzonder eerloze vermelding voor de twee fabrikanten die het lef hadden een naturel chip zonder zout op de markt te brengen. ‘Een belediging voor elke chipsliefhebber’, schrijft een jurylid. Een ander jurylid weigert een Tyrrell’s Naked een cijfer te geven en zegt alleen maar: ‘KUT!’.

3 Patatje Joppie (Lay’s) 7,8

We zijn bij de Top-3 beland. Al enige tijd is de Patatje Joppie een favoriet op de Volkskrant-redactie. Wat begon als een quasi-ironische snack bij de borrel, werd een onbetwiste publiekslieveling. Ons Patatje Joppie-evangelie kent inmiddels vele apostelen. Deze fantastische smaak verdient eigenlijk een elegantere naam. Hoe dan ook, hier het juryrapport: ‘Nachtchips, niet nadenken, vreten’, ‘Keizer van de smaakchips, keiharde dooreter’. ‘Precies de goede combinatie tussen zuur, zout en vet, met een vleugje curry.’

2 Japanese Sweet Wasabi & Ginger (Lay’s Sensations) 8,0

Dit hadden we eigenlijk niet verwacht. Wasabipinda’s, oké. Maar wasabi-aardappelchips? Hmm, ja, Ja, JAA. De chips hebben precies genoeg wasabismaak, waardoor er een aangename pittigheid in zit, en je toch ongeremd door kan blijven schransen. De gember is niet helemaal goed te onderscheiden, maar who cares. ‘Sterk’, ‘Verrassend’, ‘Lekkerder dan wasabi’ (?), ‘Gaaf! Zit crack in’.

1 Pickles (Lay’s) 8,1

Soms gebeurt er iets in je leven waardoor al het andere dat je over dat onderwerp weet, herijkt moet worden. Stiekem hadden we redactiefavoriet Patatje Joppie als winnaar gedoodverfd, maar toen openden we een grote, groene, glanzende, knisperende zak Pickles en sloeg het leven ons om de oren in al zijn zuur-zout-vette zaligheid. ‘Smaakt niet zo vies als ik van tevoren had verwacht’, komt een jurylid met een joekel van een understatement. ‘Dit is een topper. Piccalilly in chipsvorm’, ‘Kan tippen aan Joppie, en dat zegt wat’.