„Welkom bij camping Het Engelke. Inchecken bij de balie”, staat op het bordje. Maar in het campingcafé in het Limburgse Melderslo is het biljart afgedekt en zijn de stoelen opgestapeld. Buiten is het zwembad leeg, op het grasveld eromheen staan witte containers, elk met een koelkast en twee stapelbedden. In deze ‘woonunits’ van 6 bij 3 meter wil Twan Christiaens zestig werknemers huisvesten.

Nu in de regio de asperges de kop opsteken en ook de aardbeien, tomaten, paprika’s en komkommers in de kassen geoogst moeten worden, heeft Christiaens de arbeidsmigranten hard nodig. Hij is eigenaar van Sun-Power in het nabijgelegen Tienray, een bureau voor arbeidsbemiddeling, en zijn bestand groeit in dit piekseizoen van twee- naar ruim vijfhonderd werknemers.

Voorlopig gebeurt er echter helemaal niets op Het Engelke. Dorpsbewoners kwamen in opstand nadat Christiaens de camping in maart had gekocht. Van de circa 2.100 inwoners ondertekenden 654 mensen een petitie tegen zijn plannen.

De huisvesting van arbeidsmigranten is dit jaar een prangender probleem dan voorheen. Nu de economie aantrekt en het seizoenswerk begint, zijn Nederlandse bedrijven naarstig op zoek naar personeel. Werkgevers kijken over de grenzen heen en komen uit bij mensen uit Midden- en Oost-Europa.

Hun komst lost het werknemerstekort op, maar creëert een ander probleem: waar laat je ze? Terwijl in Nederland de vraag naar woningen al groter is dan het aanbod, komen er almaar arbeidsmigranten bij; het zijn er nu circa 400.000. Het Expertisecentrum Flexwonen schat dat voor een kwart van hen geen woning beschikbaar is.

Het grootste probleem is echter dat de arbeidsmigranten zelden gewenst zijn: de buurt vreest (geluid)overlast, onveiligheid en vervuiling op straat. Als gemeenten en bedrijven toch plannen voor hun komst aankondigen, kunnen de emoties hoog oplopen. Christiaens is tijdelijk teruggetreden als voorzitter van korf- en voetbalclub SV Melderslo. „Een sponsor heeft zijn sponsorschap opgezegd”, verklaart hij. „ Het moet niet over de rug van onze vereniging gaan.”

Dronken mensen

In elke gemeente lijkt de huisvesting van arbeidsmigranten anders aangepakt te worden. Vorige week kondigden vier gemeenten – Tiel, Zaltbommel, Zuidplas en Maasdriel – aan een maximum in te stellen voor het aantal woningen met arbeidsmigranten per straat. Ook het aantal bewoners per woning wordt aan banden gelegd.

Weggestopt in het bos maken arbeidsmigranten er het beste van. Werkdagen zijn lang, werk en betaling soms onzeker. Lees ook: Aan de lopende band verdien je hier in een week een Pools maandsalaris

Dergelijke beperkingen gelden al langer in Roosendaal, waar duizenden arbeidsmigranten wonen. Toch was daar vorig jaar veel overlast bij de Poolse supermarkt aan de Gastelseweg, in de wijk Kalsdonk. Omwonenden klaagden over foutparkeerders, over dronken mensen die hun behoefte op straat deden en lawaai maakten, en over rotzooi op straat. „De buurtbewoners hebben het idee dat de gemeente er niets aan doet”, zegt Bernadette Zijp, voorzitter van het buurthuis in Kalsdonk en lid van het lokale bewonersplatform.

Op het raam van de Poolse supermarkt hangt een briefje in het Pools, dat waarschuwt dat buiten alcohol drinken verboden is. De stoep staat vol paaltjes om auto’s te weren. Binnen is Ulka Drewnowska aan het werk. „We doen er alles aan om problemen te voorkomen, maar het is nooit goed”, zegt ze in het Engels. „Ik denk dat discriminatie daarbij een rol speelt.”

Roosendaal verwacht de komende jaren veel meer arbeidsmigranten, want er komt 60 hectare aan distributiecentra bij. Op een bedrijventerrein zo’n anderhalve kilometer van de Poolse supermarkt opent Lidl deze maand een distributiecentrum. Tegenover dat immense gebouw moet straks een migrantenhotel komen, bedoeld voor tweehonderd overwegend Hongaarse arbeidsmigranten die twee tot vier maanden in deze omgeving komen werken. De gemeente Roosendaal verstrekte vorige maand de vergunning ervoor, maar omliggende bedrijven hebben een bezwaarschrift ingediend. De bouw zal nog wel een aantal maanden op zich laten wachten, verwacht wethouder Toine Theunis (wonen, Roosendaalse Lijst).

Volgens Theunis is de locatiekeuze onderdeel van een plan om het centrum van de stad te ontzien. „We zoeken locaties net buiten de bebouwde kom. In ruil voor het beschikbaar maken daarvan kunnen we met werkgevers afspreken dat zij er streng op toezien dat hun werknemers zich gedragen.”

Maar het probleem is juist dát deze accommodatie op een bedrijventerrein is gepland, meent buurtbewoonster Zijp. „Deze mensen hebben zo geen band met de buurt, en dus geen belang zich aan de regels te houden. Zonder voorzieningen om te recreëren vervelen ze zich dood. Dan gaan ze zich vanzelf vervelend gedragen.”

De gemeente zegt overlast te willen voorkomen door de aanwezigheid van een permanente beheerder.

Foto Chris Keulen Foto Chris Keulen Foto Chris Keulen Foto Chris Keulen

Twan Christiaens. Camping Het Engelke in Melderslo.

Foto’s: Chris Keulen

Overlast valt mee

Hoe groot de onrust ook is die de komst van arbeidsmigranten voorafgaat, vaak blijkt de gevreesde overlast gering. In Katwijk staat op industrieterrein Katwijkerbroek sinds vorig jaar juni een complex dat onderdak biedt aan 64 Polen en Roemenen. Ze werken voornamelijk in de nabijgelegen vis- en groenteverwerkingsfabrieken.

De begane grond van de twee rode gebouwen op het kleine industrieterrein worden aan het zicht onttrokken door een dijk. „Zodat je de bewoners niet ziet”, zegt Debby Minnee. Zij woont met haar gezin op het industrieterrein, waar ook het schilder- en glaszetbedrijf van haar man is gevestigd. Ze zit in de klankbordgroep Katwijkerbroek, waarin ze overlegt met onder meer medebewoners, de gemeente en Homeflex, de eigenaar van het complex voor de arbeidsmigranten.

Toen het plan voor de bouw bekend werd, stak een storm van protest op, vertelt Minnee. Het complex kwam er toch en nu, bijna een jaar later, is het een oase van rust. De parkeerplaats is uitgestorven, de meeste rolluiken zijn dicht. Veel bewoners zijn op hun werk, wie in nachtploegen werkt slaapt.

Minnee is nauwelijks meer met hun aanwezigheid bezig. „We hebben van alles geprobeerd om ze weg te houden, maar achteraf blijkt het mee te vallen. De bewoners zwerven niet rond, er is geen rotzooi. Je hoort ze wel eens praten als ze buiten zitten, maar dat geldt ook voor mijn andere buren.”

Volgens Minnee is de rust te danken aan de strenge werkgever en de aanwezigheid van een beheerder. „Hij hielp de bewoners met van alles. Nu is hij volgens de gemeente niet meer nodig omdat het zo goed gaat. Ik ben benieuwd of er iets verandert als hij weg is.”

Eigen schuld

Dat onder de bewoners van Melderslo zoveel onrust is ontstaan, is vooral de schuld van campingeigenaar Christiaens zelf, erkent hij. Toen de gemeente liet merken dat ze zou instemmen met arbeidsmigranten op de camping, informeerde hij direct de omwonenden en liet een dag later de woonunits neerzetten. „Ik dacht dat ze het zouden begrijpen, omdat ik uit het dorp kom”, zegt Christiaens. „Maar ze voelden zich overvallen en dachten: zoiets doe je niet in je eigen dorp. Daar heb ik wel spijt van.”

Nu wacht hij netjes tot hij de vergunning binnen heeft. De aanvraag duurt zo’n acht weken. Daarna wil hij terugkeren als voorzitter van de korf- en voetbalclub, hopelijk net op tijd voor het kampioenschap van het eerste elftal. „Gisteren was ik er ook. Een paar mensen zeggen geen gedag, maar met het gros drink ik gewoon een pilsje.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 17 april 2018