In mijn eerste bijdrage op OpinieZ over de stikstofimpasse heb ik uitgelegd dat er geen stikstofprobleem bestaat, maar een stikstofverbindingen-probleem. Met name uitlaatgassen van verkeer en scheepvaart (NOx) en emissies door de veeteelt (ammoniak door koeien en varkens, NH3). En dan nog een minieme hoeveelheid lachgas, waarbij een verbod op drugsgebruik door de jeugd veel effectiever zou zijn. Maar dat terzijde.

🔊 Beluister dit artikel

Geen meting emissies

Verder zijn die emissies eigenlijk niet zo relevant, maar de neerslag daarvan wel. En laten we die neerslag nou net niet meten, maar modelmatig berekenen. En op die gebruikte rekenregels valt wel het één ander af te dingen. Zo stelt het RIVM bijvoorbeeld dat door de koe uitgestoten ammoniak één uur in de lucht blijft en bij een gemiddelde windsnelheid van 50 km/u dus maximaal 50 kilometer verderop neerdaalt. Vervolgens wordt er een imaginaire cirkel getrokken met een straal 50 km rond onze koe en alle Natura 2000 gebieden daarbinnen zijn opeens bedreigd.

Ongeschikt model

Het Deense model gaat uit van slechts 300 meter, zodat de meeste koeien-ammoniak rekenkundig op het eigen erf neerdaalt. Daarom heeft Denemarken ook geen stikstofprobleem. Het RIVM geeft overigens ook gewoon toe dat voor lokale situaties het gebruikte model ongeschikt is. De stikstofdepositie-norm is lager dan 1 gram per jaar per hectare, de fout- en onzekerheidsmarge van het model bedraagt 10, 20 en soms zelfs 30 kilo per jaar per hectare. Me dunkt, Kafka staat blijkbaar op de payroll van het RIVM.

Groene Politburo

Dan hebben we nog de normen. Die zijn volstrekt willekeurig uiteraard – die worden helemaal niet door ‘Brussel’ opgelegd, maar zijn rond 2005 bedacht door het Groene Politburo binnen het ministerie van Landbouw (LNV) en gestut door de Vierde Macht: de GroenLinkse ecologen van de Wageningen Universiteit. Diezelfde namen en rugnummers zitten er overigens nog steeds. Die bureaustoelen zijn blijkbaar toegerust met arbotechnisch verantwoorde zuignappen van uitstekende kwaliteit.

De ‘groene’ dictatuur van de 4e macht op LNV moet ongedaan gemaakt worden én met onbetaald verlof buiten de deur worden gezet 👇https://t.co/tUxRxxAdQF — Gert-J. van Ulzen ☃️ (@gjvu) November 14, 2019

Structurele oplossing

De structurele oplossing van dat stikstofprobleem kan dan ook uitsluitend bestaan uit de volgende onderdelen – al dan niet gecombineerd;

Ga eerst eens meten wat de werkelijke neerslag (depositie) van NOx en ammoniak is in de Natura2000 gebieden om op basis daarvan het RIVM-rekenmodel te valideren en/of aan te passen. Verruim de norm naar een realistische norm. Daarvoor zal Nederland naar Brussel moeten, kost tijd, maar kan wel. Tegelijkertijd kunnen de extra spelregels die de groene Vierde macht op LNV heeft bedacht (bovenop de minimale EU-verplichting) geschrapt worden. Zo zijn er Natura2000 gebieden waar er soorten op het lijstje ‘beschermde flora & fauna’ staan, die helemaal nooit voorkwamen in dat Natura2000 gebied. Of wie zijn wolf uitlaat in een Natura2000 gebied, overschrijdt de norm … De dwaasheid ten top. We hebben in Nederland helemaal geen natuur meer, alleen nog groene recreatiegebieden. Sinds 1850 is in Nederland alles aangeharkt. Je kunt best prudent omgaan met die groene recreatiegebieden, maar een stukje hoogveen van 10 bij 20 meter omheinen en tot Natura2000 gebied benoemen, is natuurlijk redelijk bizar. Van de meer dan 160 Natura2000 gebieden kun je er rustig – zeg – 120 of meer opdoeken. Dan houd je bijvoorbeeld de Veluwe over, het IJsselmeer en de Waddenzee. Kan rustig, kost alleen wel tijd.

“Stikstofpijn voor niets: ’Nederland wees meer gebieden aan dan nodig’”



Deze pijn is nog niets vergeleken met de koolzuurpijn die komen gaat wanneer de klimaatcrisis officieel wordt uitgeroepen.



Wat is het probleem?



1/2



https://t.co/mOZZzzsVhf — Dr. Lucas Bergkamp (@lbergkamp) November 14, 2019

Kabinet komt met schijnoplossingen

In stikstofland lijkt het politieke stof te zijn gaan liggen met de voorgenomen kabinetsvoorstellen. Door de toegestane maximumsnelheid overdag te verlagen naar 100 km/u, eiwitarm voer voor de koe plus andere technologische innovaties en het op vrijwillige basis uitkopen van boeren nabij Natura 2000 gebieden wil het kabinet ‘stikstofruimte’ vrijspelen om de boeren en bouwers weer wat lucht te geven.

Maar gaat dat ook helpen? Het antwoord daarop luidt ‘Nee’. Dat gaat niet helpen, allesbehalve zelfs.

Het verlagen van de maximumsnelheid helpt bij de uitstoot van NOx wel iets, maar niet serieus veel – circa 0,2%. En volgens andere berekeningen zelfs nog veel minder. Dat is ook volkomen logisch verklaarbaar. De meeste NOx uitstoot komt niet van personenauto’s, maar van vrachtwagens en die mogen nu al niet harder dan 80 km/u. Effect dus: Nul.

Eiwitarm voer voor de koe. Kán, maar dat is er nog niet en relevanter, de gevolgen daarvan voor de melkproductie én kwaliteit daarvan zijn onbekend. Effect dus: Nul. Wat voor de veeteelt wél effect zou hebben is het aan de bron scheiden van dikke en dunne fractie. Urine & Mest. Al jaren worden pogingen in die richting ondernomen.

Koeientoilet

Te beginnen met het ‘koeientoilet’. Ja, echt waar. Alleen laat de beperkte hersenkwantiteit van een koe het niet toe om getraind te worden en het juiste toilet te lokaliseren. Bij varkens wil dat overigens wel en gebeurt het ook. Ook hebben we robotjes in de weide gezien, die achter de koe aanrijden om de mest/urine op te vangen. Alleen zette Bertha 38 het op een rennen elke keer wanneer het robotje in de buurt kwam. Het scheiden van dikke- en dunne fractie in de stal zou wellicht nog wel kunnen, maar van het groene dictaat moeten koeien juist in de weide. De natuurlijke habitat. En voor de toerist uiteraard.

Vlekwerking

Het op vrijwillige basis uitkopen van boeren nabij een Natura2000 gebied bergt een ander – nooit benoemd – gevaar in zich. Daar bestaat zelfs een woord voor: vlekwerking. Zodra de boer is uitgekocht, zal milieuminnend Nederland de vrijkomende gronden willen toevoegen aan dát naast gelegen Natura2000 gebied en schuift het probleem alleen een paar honderd meter op. Je ziet nu al dat de groene politici bezig zijn om die vrijkomende gronden te bestemmen voor zonneakkers en windturbines. Met deze groene technologie volgeplempte gronden worden toegevoegd aan het lijstje ‘beschermde flora & fauna’.

De agenda achter de georchestreerde stikstofcrisis. Zonnepanelen & windturbines op het lijstje beschermde flora & fauna zetten. Ten koste van goede landbouw grond en over de rug van de boeren 👇 https://t.co/RR4sZc9Z2o — Gert-J. van Ulzen ☃️ (@gjvu) November 14, 2019

Hoe dan wél?

Je moet het stikstofgedoe spitsen in twee problemen. Eéntje met een tijdelijke oplossing en ééntje met een structurele oplossing zoals boven geschetst. Tijd kopen dus. En dat kan ook vrij eenvoudig. De stikstofgekte kent maar één oplossing voor de korte termijn die én politiek haalbaar is, juridisch houdbaar en voor 31 december geëffectueerd kan zijn.

Latente ruimte

Boeren mogen hun latente stikstof ruimte vrijwillig verhuren voor bepaalde tijd (een jaar met verlenging, of iets dergelijks). Boeren hebben nogal eens meer stalcapaciteit dan vee. Al dan niet tijdelijk. Dat verschil wordt latente ruimte genoemd. In de Provinciale beleidsregels werd die latente ruimte in de vergunning afgeroomd. Dat werd door de boeren ervaren als diefstal. Wat het natuurlijk is.

Die ruimte ontstaat doordat er bijvoorbeeld te ruim vergund is (dat kan) óf dat er tijdelijk minder vee in de stal staat (dat kan ook). Neemt niet weg dat die latente ruimte een waarde vertegenwoordigt. Die terugclaimen zonder vergoeding is de facto onteigening & diefstal. Maar wanneer die latente ruimte vrijwillig door een boer ter beschikking gesteld wordt (al dan niet tijdelijk) tegen een vergoeding is dat verhuur. Net zoals bij een woning, maar dan zonder huurbescherming. Dat kan zelfs privaatrechtelijk geregeld worden.

Juridisch houdbaar

Die vrijgekomen ruimte kan binnen maar ook buiten de sector worden aangewend. Een politieke keuze die je morgen geregeld kan hebben. De boer is niet verplicht te verhuren, maar rechten die niet gebruikt worden, leveren zo nog huuropbrengsten op. Politiek gezien is er eenvoudig een meerderheid te vinden die de charme daarvan inziet. Het is immers juridisch houdbaar (huurcontract), boeren mogen vrijwillig verhuren maar hoeven dat niet, én de eigendomsrechten van die latente ruimte blijven bij de eigenaar – de boer.

Wanneer je dat op het niveau van de Provincie doet is ook een drempelwaarde voor de bouw juridisch houdbaar. De rechter zal oordelen dat de stikstofdepositie binnen de regio gecompenseerd wordt. Dus geen Friese stikstofrechten die een natuurgebied in Zeeland gaan redden, etc. Als de ruimte genoeg is voor de landbouwsector, kan het restant toebedeeld worden buiten de sector (de bouw). Is er niet genoeg latente ruimte beschikbaar, dan gaat de huur omhoog.

De markt doet haar werk. Of een extra koe in de stal, óf extra verhuuropbrengst.

Stappen

Zo koop je de extra tijd om het probleem bij de bron op te lossen. De volgende stappen moeten vervolgens worden gezet:

(1) eerst meten in plaats van berekenen;

(2) extra Nederlandse regelgeving bovenop de EU-richtlijn afschaffen;

(3) tot een realistische norm komen en

(4) het aantal Natura2000-gebieden inperken.

Als bonus kunnen we de groene Vierde macht binnen het ministerie van LNV opruimen. De zuignappen van de bureaustoelen verwijderen, zeg maar. Want daar zit het echte probleem. Ook dat kost geld, maar zal beduidend goedkoper blijken dan het groene Politburo laten zitten.