Terwijl de rookwolken van de verkiezingsoverwinning van Thierry Baudets Forum voor Democratie nog niet zijn gaan liggen, voltrekt zich in het verbrokkelde politieke landschap een opmerkelijke ontwikkeling: de terugkeer van het midden.

De terugkeer van het midden

Zo kwam VVD-fractievoorzitter Klaas Dijkhoff afgelopen weekend met een discussiestuk: ‘Liberalisme dat werkt voor mensen’. Geschreven voor de middenklasse van Nederland. Zoals Dijkhoff het uitdrukt ‘voor al ons goed volk, de harde werkers, de doeners die ons land overeind houden’. Hij wil ‘zorgen dat alle positieve macrocijfers ook gevoeld worden aan de keukentafel in de Vinex-woning’.

Precies wat Dijkhoffs collega van de Partij van de Arbeid, Lodewijk Asscher, beschrijft in een boek over zijn zoektocht naar een nieuw verhaal. Asscher wil mensen bestaanszekerheid geven en een veilig gevoel. In een lezing schetste D66-leider Rob Jetten onlangs ook een socialere koers. Hij zei: ‘In periodes van voorspoed moeten de salarissen stijgen. Niet alleen in de bestuurskamer, ook in de postkamer.’ En CDA’er Wopke Hoekstra – voordat hij minister van Financiën werd adviseur van het grote bedrijfsleven – laat zich steeds vaker kritisch uit over de bonuscultuur en het ontwijken van belastingen.

Opkomen voor de middenklasse blijkt zelfs zó aanlokkelijk, dat de nieuwe fractievoorzitter van Forum voor Democratie in de Eerste Kamer, Henk Otten, in NRC Handelsblad zegt dat hij niets moet hebben van die rare boreale fratsen van zijn politiek leider Thierry Baudet. Voor Otten geen ondergangsfilosofieën, geen gemijmer over ‘een dominant blank Europa’ of debatten over atonale muziek. Otten wil gewoon deals maken: compromissen sluiten voor de hardwerkende Nederlander.

Op basis van netto-inkomens heeft Nederland met 80 procent van de bevolking een zeer omvangrijke middenklasse. Het gaat nog altijd best goed met die middenklasse, schrijft Godfried Engbersen in een rapport van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid. Ze kan haar positie handhaven, maar het kost wel moeite: middengroepen moeten harder werken en meer onzekerheid accepteren. Het is – in wielertermen – een kwestie van doortrappen of vallen.

Die middenklasse kan dus best een steuntje in de rug gebruiken, bijvoorbeeld door toegang zonder financiële drempels tot alle vormen van onderwijs, goede huisvesting en meer zekerheid dan nu op een arbeidsmarkt die flexibeler is dan vroeger. Heel concreet praktische maatregelen nemen en niet steeds lippendienst plegen aan de boze burger die zwelgt in zelfmedelijden. Geen ‘PVV-corvee’ meer; naast de kiezer staan en meeklagen hoe erg het allemaal is.

Veel kiezers zijn positief over hun eigen situatie en optimistisch over de toekomst, ze hebben alleen af en toe wat extra hulp nodig. Als, zoals nu, steeds meer partijen hiervoor plannen maken, schuiven ze vanzelf dichter naar elkaar toe en wordt het gemakkelijker om politiek bruggen te slaan. Dan hoeft de volgende kabinetsformatie niet opnieuw de langstdurende uit onze parlementaire geschiedenis te zijn.