«Υπάρχουν περισσότερα από 250 είδη ιών που προκαλούν τα ίδια συμπτώματα, δηλαδή καταρροή, βήχα, συνάχι, πονόλαιμο, δακρύρροια και χαμηλό πυρετό. Οι περισσότερες όμως λοιμώξεις που μας συμβαίνουν θεραπεύονται από μόνες τους μέσα σε διάστημα μικρότερο ή μεγαλύτερο των τριών ημερών». Το μήνυμα αυτό απευθύνει η Ελληνική Εταιρεία Ερευνας και Εκπαίδευσης στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, με αφορμή τη 18η Νοεμβρίου – Ευρωπαϊκή Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την ορθή χρήση των αντιβιοτικών. Η εταιρεία κάνει έκκληση στους πολίτες να μη λαμβάνουν αντιβιοτικά χωρίς τη συμβουλή του γιατρού τους, υπενθυμίζοντας ότι τα αντιβιοτικά χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για τη θεραπεία λοιμώξεων που προκαλούνται από μικρόβια και όχι από ιούς. Σύμφωνα με τους ειδικούς, τα περισσότερα κρυολογήματα και η γρίπη οφείλονται σε ιούς ενάντια στους οποίους τα αντιβιοτικά δεν είναι αποτελεσματικά. Σε αυτές τις περιπτώσεις οι ειδικοί προτείνουν ξεκούραση, κατανάλωση άφθονων υγρών, τακτικό πλύσιμο των χεριών –πάντα έπειτα από φτέρνισμα ή βήξιμο– και λήψη σκευασμάτων που ανακουφίζουν από συμπτώματα όπως πόνο, πυρετό, βήχα κ.ά.

Παρά τις εκκλήσεις των επιστημόνων και των αρμόδιων αρχών, στην Ελλάδα καταγράφεται η υψηλότερη εξωνοσοκομειακή κατανάλωση αντιβιοτικών στην Ευρώπη και η δεύτερη υψηλότερη μεταξύ των χωρών του ΟΟΣΑ μετά την Τουρκία: 34 ημερήσιες δόσεις κατά μέσον όρο ανά 1.000 κατοίκους το 2014 στην Ελλάδα, όταν ο μέσος όρος των χωρών του ΟΟΣΑ είναι 20,5 ημερήσιες δόσεις ανά 1.000 κατοίκους. Ο περιορισμός της άσκοπης κατανάλωσης αντιβιοτικών αποτελεί κρίσιμο κομμάτι της δημόσιας υγείας, με δεδομένο ότι όλο και πιο συχνά οι γιατροί συναντούν ανθεκτικά στα αντιβιοτικά μικρόβια. Υπολογίζεται ότι περισσότερο από το 50% των λοιμώξεων από κλεμπσιέλλα, ασινετομπάκτερ και ψευδομονάδες που απομονώνονται στα ελληνικά νοσοκομεία οφείλονται σε μικρόβια τα οποία έχουν αναπτύξει αντοχή ακόμα και σε τελευταίας γενιάς αντιβιοτικά, γεγονός που «ακυρώνει» σε μεγάλο βαθμό τις θεραπευτικές επιλογές των γιατρών.

Το πρόβλημα μπορεί να είναι οξύτατο στη χώρα μας, αλλά δεν είναι μόνο ελληνικό, αφού κανένα σύστημα υγείας στον κόσμο δεν έχει λύσει το πρόβλημα των πολυανθεκτικών μικροβίων. Είναι χαρακτηριστικό ότι ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας κάνει λόγο για πανδημία της ανθεκτικότητας στα αντιβιοτικά, την οποία χαρακτηρίζει «ένα σιωπηλό τσουνάμι» που απειλεί να καταστρέψει όλους τους πυλώνες πάνω στους οποίους είναι χτισμένη η σύγχρονη ιατρική.