Screenshot van video: links Umair Bantvawala, rechts Haitam al-Haddad Beeld geen stijl

De Blauwe Moskee van de gematigde imam Yassin Elforkani geeft in toenemende mate het podium aan uiterst conservatieve islamitische geestelijken. Komende vrijdag houdt de radicale salafistische prediker Umair Bantvawala er een lezing.

Bantvawala, alias ‘Umair Aboe Aasiya’, geldt als een volgeling van de omstreden Brits-Palestijnse sjeik Haitam al-Haddad, die Joden ooit ‘nakomelingen van apen en varkens’ noemde, homoseksualiteit omschreef als ‘het kwaad’ en zich weigerde te distantiëren van zelfmoordaanslagen.

Bantvawala haalde hem in 2016 naar Nederland. Hij is docent bij het salafistische instituut Dar al-Fahm in Almere, waarvan hij tot vorige maand penningmeester was. Ruim een jaar geleden was al-Haddad daar nog te gast.

Vrouwenbesnijdenis

Oprichter en voorzitter van Dar al-Fahm is Kasim Tekin, geschiedenisdocent bij het islamitische Cornelius Haga Lyceum. Volgens een uitgelekt ambtsbericht van de AIVD is Tekin een van de salafistische voormannen waarmee de schoolleiding zich omringt. In datzelfde ambtsbericht staat dat al-Haddad er geheime bijeenkomsten bijwoonde.

Het voorbije najaar verdedigde Bantvawala in het tv-programma De Nieuwe Maan een online cursus van de Haagse As-Soennahmoskee, waarin een imam vrouwenbesnijdenis aanbeval. In 2017 was hij spreker tijdens een islamistische studiedag, net als de eerder met de jihad flirtende predikant Abou Hafs – een andere ‘richtinggevende’ figuur rond het Haga Lyceum, aldus de AIVD.

Elforkani erkent dat Bantvawala’s komst ook binnen de Blauwe Moskee in Nieuw-West omstreden is. “Het is een heel discussiepunt geweest bij de programmering voor de ramadan. Wij vinden dat wij de orthodoxe variant van het salafisme een rol moeten geven, ook al is dat niet onze lijn. Bovendien is een lezing geven niet hetzelfde als het houden van een preek, wat hoger in de rangorde staat.”

Orthodoxe variant

Elforkani ontkent dat hij van twee walletjes eet en enerzijds ageert tegen radicalisering en anderzijds daar een podium voor biedt. “We willen als Blauwe Moskee zoveel mogelijk mensen bereiken, ook groepen die er nu niet komen. Ik wil niet het verwijt krijgen dat bij ons geen ruimte is voor de orthodoxe variant van de islam. We moeten opkomen voor het bredere spectrum van de islam. De orthodoxe variant van het salafisme moet een rol spelen binnen de moskee.”

“De Blauwe Moskee is krachtig genoeg om niet door één spreker meegesleurd te worden. Er zijn ook deze week sprekers geprogrammeerd die op mijn lijn zitten.”

Elforkani benadrukt dat hij nauw betrokken is bij de voorbereiding van Bantvawala’s lezing en dat ‘niemand in de Blauwe Moskee uitspraken zal doen die radicaliserend of niet-integratief zijn’.

“We hebben te maken met een nieuwe samenleving, die vraagt van de moskee een nieuwe aanpak. Daarbij handhaven we onze duidelijke theologische lijn. De Blauwe Moskee is de enige Amsterdamse moskee die zich met een kritisch geluid heeft gemengd in de discussie rond het Haga Lyceum. Maar ik wil ook zoveel mogelijk jongeren bereiken.”

Bedreigd

Vanwege zijn eerdere kritiek op conservatieve islamitische geestelijken is Elforkani in het verleden regelmatig bedreigd vanuit salafistische hoek. Volgens hem is het voor salafistische predikers verre van eenvoudig er voor uit te komen dat ze banden hebben met de Blauwe Moskee. “Voor een orthodox publiek is spreken in de Blauwe Moskee kwetsbaar. Predikers worden gemaand dat niet te doen.”

Het voorbije jaar heeft Elforkani al ruim baan gegeven aan salafistische imams. “Die krijgen van nog orthodoxere geestelijken het verwijt dat ze de Blauwe Moskee legitimeren. Ik hoop dat ze door de contacten hun meningen bijstellen. Dat geldt ook voor Umair Bantvawala.”

Yassin Elforkani, imam van de Blauwe Moskee. Beeld anp

Tot de salafisten die er regelmatig de vrijdagpreek houden behoort Rachid Nafi, die in 2016 schande sprak van een zangeres die deelnam aan een Marokkaanse talentenjacht. “Wat heeft dit ons gebracht? Morele verdorvenheid. Schaamteloosheid. Zoenende mensen. Dit meisje wierp zich in de armen van een christen! Een christen!”

Wegens gebrek aan belangstelling is eerder een lezing afgelast van Aboe Ismail, die volgens NRC Handelsblad vorig jaar waarschuwde dat Allah ‘een vuur gereed gemaakt’ heeft voor ongelovigen, die in de hel ‘kokende olie’ moeten drinken.