Titelfoto: “South Africa, Johannesburg: Chained men” by kool_skatkat is licensed under CC BY-NC-ND 2.0

In de Volkskrant van 16 juli jl. publiceerde de anti-Apartheidsactivist en communist Bart Luirink een tendentieus artikel over de golf van moorden op blanke Boeren in Zuid-Afrika. Luirink bagatelliseert daarin de omvang en het racistische karakter van deze moorden en beschouwt de berichtgeving daarover als rechts-extremistische propaganda. OpinieZ-auteur Robert Bor reageert op een betoog vol feitelijke fouten en onterechte aannames.

🔊 Beluister dit artikel

Op 4 juli 2019 werd in de Tweede Kamer gestemd over twee Zuid-Afrika moties van de kamerleden Martijn van Helvert (CDA) en Kees van der Staaij (SGP). De eerste motie ging over de aanvallen op blanke boeren, de tweede over de voorgenomen landonteigeningen. Deze laatste motie haalde het, met 86 stemmen voor. De motie over de aanvallen op blanke boeren werd verworpen. De VVD besloot de motie niet te steunen, omdat volgens haar buitenland-woordvoerder Sven Koopmans internationaal onderzoek niet haalbaar is en het verzoek daartoe contraproductief zou werken.

Wij delen de afschuw over de verschrikkelijke aanslagen en andere mensenrechtenschendingen. Daarom stemden wij Voor de opdracht aan kabinet om dit bij Zuid-Afrika aan te kaarten. Bij voorbaat internationaal onderzoek lanceren is niet alleen niet haalbaar, maar nu contraproductief — Sven Koopmans (@SvenKoopmansVVD) July 4, 2019

De Boerengemeenschap in Zuid-Afrika reageerde desalniettemin verheugd omdat Nederland het probleem erkende van de plannen van de Zuid-Afrikaanse overheid tot landonteigening zonder compensatie. Voor een volk dat zich zo lang in de steek gelaten heeft gevoeld, kwam dit bericht als een welkome verrassing.

Reactie Bart Luirink

Niet iedereen was even blij met de motie. Op 5 juli, één dag na het aannemen van de motie-Van Helvert/Van der Staaij, publiceert Bart Luirink, anti-Apartheidsactivist en voormalig kaderlid van de Communistische Partij Nederland, een stuk op zijn website waarin hij fulmineert tegen de kwaadaardigheid van Van Helvert, terugkeer naar de Apartheid en het voeren van een extreemrechtse agenda. Elf dagen later wordt het stuk, aangedikt en enigszins gekuist, gepubliceerd in de Volkskrant.

Alsof het vanzelfsprekend is koppelt Luirink aanvallen op blanke Boeren aan genocide, om vervolgens direct te stellen dat die genocide niet bestaat. Dat argument is een retorische truc, een “stropop”. Van Helvert heeft namelijk nooit het woord genocide in de mond genomen. Luirink wil zo graag het ongelijk van Van Helvert bewijzen dat hij een drogreden daarbij niet schuwt.

Genocide

Overigens stelt genocide-expert Gregory Stanton van Genocide Watch dat er ten aanzien van de Boeren geen sprake is van volledige ‘Genocide’ (fase 9 in zijn 10 fasen van genocide. Stanton schaalde in 2015 het genocide-niveau terug van ‘Polarisatie’ (fase 7) naar ‘Voorbereiding’ (fase 6). Beide fasen zijn overigens nog steeds een opmaat naar genocide en vergen inspanning om te deëscaleren.

De reden dat Stanton de genocide-status iets heeft teruggeschroefd was dat de racistische en marxistische EFF-voorman Julius Malema toen zijn ANC-lidmaatschap was afgenomen. Stanton ziet de verminking van lijken als teken van racistische hate crime en Malema als de primaire aanjager daarvan. Julius Malema heeft na zijn vertrek bij het ANC de politieke partij EFF opgericht en mag sinds dit jaar bogen op 10,7% (eerder 6,35%) van de parlementaire zetels. .

Murder rate

Over de moorden op blanke boeren weet Luirink te melden dat het zou gaan om een murder rate van slechts 2 op de 100.000 mensen. Hij lijkt zich op dezelfde foutieve bron te baseren als de anti-racisme activist Nigel Blanken in zijn Zuid-Afrika stuk in Trouw. In een Twitter-draad heb ik onlangs aangetoond waarom de statistiek onder het stuk van Blanken tekort schiet.

Luirink baseert zijn gegevens op de factchecking organisatie Africheck. Wat Luirink er niet bij vertelt is dat Africheck naar eigen zeggen bewust gegevens heeft overdreven om een punt te maken. Zij wilde namelijk laten zien dat het aantal blanke boeren niet vast te stellen is en daarom geen uitspraak kan worden gedaan over de murder rate. Het bewust overdreven cijfer is helaas wel door Luirink en Blanken in gebruik genomen.

Risicofactor voor blanke boeren

Journalist James Myburgh heeft grondig afgerekend met de premisse van Africheck dat de populatie van blanke boeren niet te bepalen zou zijn. Hij laat overtuigend zien dat de volkstelling van “StatsSA’s 2016 Community Survey” voldoende houvast biedt om de populatie vast te stellen. Myburgh komt uit op 47.218 huishoudens van blanke Boeren. Met een gemiddelde gezinsgrootte van 2,64 is dat samen goed voor ongeveer 125.000 mensen.

Myburgh stelt twee kentallen samen. Eén voor het risico voor blanke boeren in het algemeen en een tweede voor blanke Boeren die ook gezinshoofd zijn. Uit zijn gegevens blijkt dat gewone blanke boeren een 1,6x hoger risico lopen om vermoord te worden dan de gemiddelde Zuid-Afrikaan. Een gezinshoofd loopt zelfs een 3,2x zo hoog risico. Dat laatste is belangrijk omdat verondersteld wordt dat er politieke en racistische motieven voor de moorden zijn. Het vermoorden van het gezinshoofd heeft immers een sterk ontwrichtend effect op een gezinseconomie.

Met al deze cijfers is het cruciaal om in gedachten te houden dat het moordcijfer voor Zuid-Afrika ontzettend hoog is. Het land staat met 35,8 moorden per 100.000 inwoners wereldwijd op de negende plaats. Ter vergelijking, Nederland heeft een 45x lager moordcijfer met 0,8 moorden per 100.000 inwoners. Het risico voor blanke boeren komt bovenop het al hoge risico voor de gemiddelde Zuid-Afrikaan.

Extreem geweld

De moorden op blanke boeren gaan in één op de zes gevallen gepaard met extreem geweld en folteringen. Mensen die met een drilboor om het leven worden gebracht, een kind dat levend gekookt wordt, ogen die uit hun kassen gehaald worden met een tang, steekpartijen met vorken. De gruwelijke lijst lijkt geen einde te kennen. Stel dat je in een middelgrote stad van 200.000 inwoners woont, dan worden 230 mensen uit je stad vermoord, waarvan bijna 40 door martelingen die hun weerga niet kennen. Zulk geweld is nauwelijks te bevatten.

Landonteigening

Luirink stelt dat “de grondwet landonteigening zonder compensatie toestaat”. Dat is feitelijk onjuist. Het probleem dat de machthebbers nu hebben is juist dat de huidige grondwet een redelijke compensatie vereist bij landonteigening. ANC en EFF zijn wel van zins om de grondwet, de zogenaamde sectie 25 over eigendom, aan te passen zodat landonteigening zonder compensatie mogelijk wordt, zoals ik eerder op OpinieZ schreef. De verwachting is dat dat gaat lukken, omdat beide partijen samen de vereiste meerderheid in het parlement hebben. De stappen om de grondwetswijziging door te voeren zijn doorgeschoven naar het Zesde Parlement.

Het kan Luirink allemaal niet snel genoeg gaan. Naar goed communistisch gebruik en ondanks de lessen van meerdere hongersnoodrampen als gevolg van landhervormingen – zie de acties van de Zimbabwaanse ex-president Robert Mugabe – betreurt Luirink dat er nog geen sprake is van grootscheepse herverdeling. Daarmee schaart hij zich achter de radicale en gewelddadige EFF van Malema, die het liefst het land direct zou bezetten.

Vuurtje wordt opgestookt

Luirink ziet geen flintertje bewijs voor bewust geplande aanvallen op blanke Boeren. Hij gaat er van uit dat zulke aanvallen grootschalig georkestreerd zouden moeten zijn. Maar dat is natuurlijk niet zo. Het EFF hoeft niet veel meer te doen dan het vuurtje opstoken en de blanke Boer als de vijand te portretteren, de schuldige van het ongeluk van de zwarten. Als mensen zich gesterkt voelen door hun kameraden, bijvoorbeeld door met zang en dans de dood van de Boer te bejubelen, dan is het een kwestie van tijd voordat sommigen woorden in daden omzetten. Weinig daarvan is georkestreerd, veel geïnspireerd en daders kunnen rugdekking verwachten van hun politieke vleugel.

Gestaald communist

Wie is Bart Luirink en waarom verspreidt hij onwaarheden? Peter Siebelt, onderzoeker naar links activisme, heeft op basis van documenten in zijn archief een profiel van Bart Luirink samengesteld. Luirink was zeer actief in wereldwijde communistische activiteiten en heeft een sleutelrol gespeeld in de Anti-Apartheids Beweging Nederland (AABN). Hij verzorgde de propaganda-oorlog voor het ANC en hielp een brede coalitie aan anti-apartheidsbewegingen tot stand te brengen. Het is niet overdreven te stellen dat Luirink een cruciale rol heeft gespeeld in de totstandkoming van het huidige Zuid-Afrika.

Luirink is een gestaald communist van de harde lijn, emotioneel verbonden met zijn creatie. In zijn wereld voert hij nog steeds oorlog voor zijn utopische heilstaat. Dat Zuid-Afrika een corrupte plek is geworden die langzaam uit elkaar valt, herleidt hij eenvoudigweg naar een tekortschietende inspanning om zwarten te helpen. De Volkskrant voert de activist Luirink desondanks al jaren op als betrouwbare bron.

Eindbestemming

Luirink is niet begaan met het lot van de blanke Boeren. Voor hem zijn zij schaduwen van de vijand die hij samen met het ANC bestreed. Hoewel voor Luirink de klok 30 jaar lang heeft stilgestaan, zijn de Boeren aan het einde van hun latijn. De volkszanger Steve Hofmeyr is inderdaad veroordeeld voor bedreiging. Hij zei “wanneer je onze levens en ons land afpakt, dan zul je sterven”. In tegenstelling tot wat Luirink beweert, heeft dat niets met extreemrechts of met aanzetten tot geweld te maken. Het gaat om existentiële angst, angst om alles te verliezen.

Probeer je eens te verplaatsen in de positie van Steve Hofmeyr aan de hand van het volgende dystopische toekomstbeeld. Herstelbetalingen voor de erfzonde van de koloniale slavernij zijn tot wet verworden. Roversbenden maken uw omgeving onveilig. Eens in de zoveel tijd wordt een huis binnengevallen, waarbij de inwoners gemarteld en vermoord worden. Veel buren zijn al geëmigreerd, maar jij hebt daar geen geld voor. Via officiële weg krijg je te horen dat je huis en grond verbeurd zijn verklaard. Je familie wordt gehuisvest in een ghetto voor blanke mensen, waar mensen onder erbarmelijke omstandigheden leven.

Wat zou je dan doen?