Przeanalizowaliśmy kilkanaście wydań programu „Wiadomości” z okresu poprzedzającego jesienne wybory samorządowe.

Paweł Adamowicz został w nich przedstawiony jako jedna z najciemniejszych postaci na polskiej scenie politycznej.

Telewizja publiczna formułowała przeciwko niemu ciężkie zarzuty, zwykle nie przedstawiając jego stanowiska, za to prawie zawsze przedstawiając stanowisko jego głównego rywala wyborczego.

W najgorętszym momencie kampanii prezydent Adamowicz był oskarżany o propagowanie nazizmu i komunizmu oraz obrazę pamięci o polskich żołnierzach walczących w czasie II wojny światowej.

Platformy kłopoty z Adamowiczem

18 lutego 2018 r. Paweł Adamowicz ogłasza, że po raz kolejny będzie ubiegał się o fotel prezydenta Gdańska. Trzy dni później „Wiadomości” poświęcają mu materiał zatytułowany: „Platformy kłopoty z Adamowiczem”.

Reportaż w przeważającej części w sposób obiektywny przedstawia zawirowania w PO związane z doborem kandydatów na urząd. Dopiero pod koniec materiału pojawia się sugestia, która później stanie się motywem przewodnim opowieści reporterów TVP o Adamowiczu: prezydent Gdańska jest powiązany z aferą Amber Gold. Teza ta – i w tym, i we wszystkich kolejnych informacjach o Adamowiczu – jest okraszana zdjęciem prezydenta ciągnącego wspólnie z samorządowcami samolot OLT Express.

W lutowym wydaniu „Wiadomości” można też zobaczyć reportera TVP Gdańsk Łukasza Sitka, który później wielokrotnie będzie delegowany do robienia materiałów o Adamowiczu. Widzimy, jak Sitek podchodzi do prezydenta Gdańska i krzyczy w jego kierunku: „Skąd mieliście te pieniądze i skąd miał pan te mieszkania, niech pan odpowie, panie prezydencie!”. Nawiązuje w ten sposób – co wyjaśnia po chwili lektor - do toczącego się wówczas przed sądem postępowania w sprawie możliwych nieprawidłowości w oświadczeniach majątkowych Adamowicza.

Gdańskie układy prezydenta

W maju reporter Maciej Sawicki (autor głośnego poniedziałkowego materiału "Wiadomości" o mowie nienawiści polityków PO) wypuszcza materiał zatytułowany „Gdańskie układy prezydenta Adamowicza”. Nie znajduje w nim miejsca na wypowiedź samego Adamowicza, ale jego sprawę komentuje rywal Adamowicza w wyborach Kacper Płażyński (PiS) oraz dziennikarz „Do Rzeczy” Paweł Lisicki.

O co chodzi? Widzom zapewne trudno się domyślić, bo sprawa zostaje przedstawiona dość niekonkretnie: „Nie tak dawno Adamowicz zdecydował o wejściu miasta w spółkę z nowo założonym zagranicznym konsorcjum, które nie posiadało kapitału. Gdańsk wniósł do niej grunt, udzielił pożyczki, a na końcu stracił pakiet kontrolny, tracąc bezpowrotnie tereny, na których obecnie budowana jest galeria handlowa”.

Tuż po postawieniu tej tezy reporter zmienia temat, wprowadzając nowy wątek: „Prezydent Adamowicz uaktywnił się w sieci, gdzie namawia do komentowania działań swojego kontrkandydata”. W tym momencie TVP oddaje głos Kacprowi Płażyńskiemu, który dopowiada: „Adamowicz nawołuje swoich zwolenników do trollowania przeciwko swoim konkurentom”.

Sprawdziliśmy. Chodziło o wpis, jaki na Facebooku w tym czasie umieścił Adamowicz. Wstawił tam link do wywiadu z Płażyńskim, z podpisem: „Moja gorąca prośba do Was o komentowanie”.

Po chwili znów zmiana wątku. Reporter przypomina, że na „Adamowiczu ciążą prokuratorskie zarzuty”. Sprawę komentuje Lisicki, o próbie kontaktu z głównym zainteresowanym nadal nie ma mowy.

„A do tego wszystkiego afera Amber Gold, przez którą tysiące Polaków straciło oszczędności życia” - puentuje reporter Maciej Sawicki, używając w tle wspomnianego wcześniej motywu przewodniego, czyli zdjęć Adamowicza i gdańskich samorządowców promujących samoloty OLT Express.

Zobacz także: Michał Rachoń odsunięty od prowadzenia „Minęła 20” i „Woronicza 17” w TVP Info

Awanturnicy z totalnej opozycji

Mija 10 dni i Adamowicz znów staje się głównym bohaterem "Wiadomości". Jest 22 maja 2018 r., oglądamy reportaż pt. „Awanturnicy z totalnej opozycji”. Prezydent Gdańska do tego grona zostaje zaliczony, choć od lat nie jest członkiem PO, co więcej, Platforma wystawia w wyborach przeciwko niemu własnego kandydata.

Materiał na stronie internetowej „Wiadomości” zapowiedziany jest tak: „Tegoroczna kampania samorządowa zapowiada się niezwykle ciekawie. W Gdańsku po aferze majątkowej Pawła Adamowicza, po aferze ściekowej, na jaw wychodzi kolejna afera. Tym razem z podpalanymi zabytkami, które przyjmują deweloperzy. A na pomoc opozycji w walce z partią rządzącą ruszył KOD, który próbuje zakłócić spotkania polityków PiS z wyborcami”.

Reporter Dominik Cierpioł powołuje się na ustalenia dziennikarzy programu TVP „Alarm!”, według których w Gdańsku przestępcy powiązani z deweloperami sami podpalają budynki w centrum miasta, by później je przejmować na własność. Następnie skrótowo opowiada o tzw. aferze ściekowej (w Gdańsku doszło do awarii przepompowni, ścieki wlewano do Motławy, z powodu czego władze miasta zakazały kąpieli w morzu).

„Władze miasta związane z PO bagatelizują problem” - mówi reporter, ale widzowie znowu nie usłyszą stanowiska prezydenta i władz miasta. Zamiast tego, Dominik Cierpioł zaczyna opowiadać o „ławeczce Trzaskowskiego” i zarzucać członkom KOD zakłócanie spotkań wyborczych PiS.

Interes na ściekach

W czerwcu Maciej Sawicki pokazuje w "Wiadomościach" materiał pt. „Interes na ściekach”. Z jego opisu wynika, że „Adamowicz bagatelizował zrzuty milionów litrów ścieków do Motławy”, a te „okazały się być korzystne dla spółki odbierającej ścieki”. Próby uzyskania komentarza Adamowicza – brak.

TVP prosi jednak o komentarz Kacpra Płażyńskiego. Ten pyta: „Dlaczego nie stanie pan po stronie mieszkańców Gdańska?”. Po chwili jeszcze jedna wypowiedź kandydata PiS, oskarżająca Adamowicza o brak działań ws. wspomnianej spółki.

I tu także nie pojawia się odpowiedź Adamowicza. Reporter przypomina natomiast sprawę oświadczeń majątkowych. Tłumaczy: „Prokuratura bada też wątek zatajenia dwóch z siedmiu mieszkań, kilka z nich Adamowicz miał nabyć po niskiej cenie w zamian za uchwalenie korzystnego dla dewelopera planu przestrzennego”. Po czym nagle pojawia się dwusekundowa, całkowicie wycięta z kontekstu wypowiedź Adamowicza: „Wszystko jest możliwe”. Nie jest jasne, czy to próba zasugerowania, że prezydent Gdańska przyznaje się do winy.

Materiał puentuje komentarz dziennikarza tygodnika "Sieci" Jerzego Jachowicza: „Kim jest ten człowiek?! To jest rak na polskiej demokracji!”.

Zobacz także: Jest wniosek o odwołanie zarządu TVP

Kolejne problemy prezydenta Gdańska

W lipcu „Wiadomości” robią materiał o procesie Adamowicza przeciwko członkom Młodzieży Wszechpolskiej. Prezydent został wówczas skazany za pomówienie i naruszenie nietykalności cielesnej działacza MW. TVP pokazuje wypowiedź prezydenta Gdańska nagraną w trakcie konferencji prasowej: „Czuję się ofiarą, czuję się w polskim państwie niebezpiecznie”.

W reakcji reporter Jakub Krzyżak przypomina aferę ściekową, komentując: „Ale to nie jedyna sprawa, gdy brzydki zapach unosi się nad gdańskim ratuszem”. Po przypomnieniu znanych już zdjęć z samolotem OLT, Krzyżak ubolewa: „Ale Adamowicz nie zamierza zrezygnować z samorządowej kariery”. Sprawę komentuje politolog Lech Janczuk z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego: „Gdańszczanie ocenią jego działania. Wydaje się to mało prawdopodobne, żeby zdobył mandat”.

Janczuk się myli, kilka miesięcy później mieszkańcy Gdańska ponownie wybiorą Adamowicza na urząd prezydenta miasta. Jednak nim to się stanie, reporter Jan Korab przygotowuje chyba najostrzejszy materiał „Wiadomości” spośród wszystkich obejrzanych przez Onet.

Jest sierpień, trwają przygotowania do uroczystości 1 września na Westerplatte. Prezydent Adamowicz nie chce dopuścić, by Apel Poległych był odczytywany przez żołnierzy, a nie przez harcerzy. Prezydent Gdańska chce w ten sposób uniknąć zarządzonego przez MON odczytywania przy tej okazji apelu smoleńskiego.

Materiał otwiera wypowiedź ministra obrony Mariusza Błaszczaka: „Są dziś tacy, którym przeszkadza obecność polskich żołnierzy na Westerplatte”. Widzowie dowiadują się, że chodzi o Adamowicza. Jego działania reporter nazywa „szokującymi”. Postępowanie prezydenta Gdańska komentuje weteran. Jego całkowicie wycięta z kontekstu wypowiedź brzmi dokładnie: "...odbiega od honoru Polaka”.

„Adamowicz podczas konferencji prasowej kluczył i zmieniał zdanie” - opowiada dalej reporter i pokazuje oświadczenie MON, które zarzuca Adamowiczowi kłamstwa. Dalej słyszymy ministra obrony: „Chciałem zażądać zmiany decyzji”. Reporter dopowiada: „Na te prośby Adamowicz jest głuchy”. Wszystko podsumowuje kandydat PiS na prezydenta Gdańska Kacper Płażyński: „Jesteśmy zakładnikiem areny wojennej, którą prowadzi prezydent Adamowicz”.

Reporter przedstawia następnie motywy, dla których Adamowicz sprzeciwił się obecności żołnierzy na Westerplatte. Tłumaczy, że prezydent „chętnie nawiązuje do tradycji Wolnego Miasta Gdańsk”. O komentarz do tej tezy prosi mężczyznę, którego nie podpisuje z imienia i nazwiska: „Eksponujemy ponure czasy lat 30., gdy w Gdańsku de facto rządziła [partia Adolfa Hitlera] NSDAP”.

Telewizja publiczna znajduje kolejne przykłady promowania nazizmu przez Adamowicza. „Prawdziwy skandal wywołała decyzja [Adamowicza] o nadaniu jednemu z gdańskich tramwajów imienia Adolfa Butenandta, oskarżonego o udział w zbrodniczych eksperymentach Mengele”. W rzeczywistości tramwaj osiem lat wcześniej otrzymał imię tego pochodzącego z Gdańska niemieckiego naukowca w wyniku głosowania internautów. Gdy na jaw wyszła nazistowska przeszłość Butenandta, patronat nad tramwajem przyznano komu innemu.

W materiale Adamowicz zostaje oskarżony równocześnie o promowania komunizmu. „Nadał imię Lenina Stoczni Gdańskiej” - tłumaczy widzom reporter Jan Korab. Nie wyjaśnia jednak motywów decyzji, która rzeczywiście wzbudzała w momencie podejmowania siedem lat temu kontrowersje: Adamowicz uważał, że przywrócenie napisu „im. Lenina” będzie symbolem upadku zbrodniczej ideologii stworzonej przez Lenina.

Jan Korab, na przemian oskarżający Adamowicza o promowanie nazizmu, komunizmu i kłamstwa, puentuje: „A teraz Adamowicz nie chce żołnierzy Wojska Polskiego”. Wtóruje mu poproszony o komentarz Czesław Nowak, niegdyś działacz antykomunistycznego podziemia, a za czasów III RP polityk, m.in. Porozumienia Centrum, AWS i PO, a ostatnio PiS-u: „To haniebne wystąpienie [Adamowicza] uwłacza pamięci poległych żołnierzy".

Zobacz także: "Wiadomości" o mowie nienawiści. Olechowski odpowiada na zarzuty: materiał prezentował najbardziej drastyczne wypowiedzi

Paweł Adamowicz skapitulował

Gdy jednak dochodzi do porozumienia i staje się jasne, że wojsko w czasie uroczystości na Westerplatte jest mile widziane, „Wiadomości” emitują kolejny materiał Jana Koraba pt. „Paweł Adamowicz skapitulował”.

Materiał jest emocjonalny, towarzyszą mu zdjęcia z obrony Westerplatte w 1939 r. oraz dynamiczna, niepokojąca muzyka. Plus wypowiedź ministra Błaszczaka oraz komentarz reportera: „Adamowicz przyzwyczaił Gdańsk do prowadzenia bardzo dziwnej polityki historycznej”.

Widzowie nie mają szansy dowiedzieć się, co o tym sądzi sam prezydent, ale mogą za to posłuchać komentarza kandydata PiS na prezydenta Gdańska Kacpra Płażyńskiego: „Myślę, że Adamowicz zrozumiał, że przekroczył czerwoną linię”. Następnie reporter przypomina sprawę tramwaju i dodaje, że „szokować mogą” – jego zdaniem inspirowane przez Adamowicza – przypadki uczczenia przez Gdańsk pisarza Guntera Grassa „już po tym, gdy wyszła na jaw historia jego służby w Waffen SS".

Reportaż puentują dwie wypowiedzi. Pierwsza powołanego w 2017 r. dyrektora Muzeum II Wojny Światowej w Gdańsku dr. Karola Nawrockiego: „Widzimy, że nie ma dobrej woli upamiętniania [przez Adamowicza] elementu polskości i wartości ważnych dla Polaków”. W ten sposób do zarzutów o propagowanie nazizmu i komunizmu dochodzi oskarżenie o antypolskość.

Wszystko puentuje jednak kandydat PiS na prezydenta Gdańska Kacper Płażyński: „Adamowicza sposób uprawiania polityki to antagonizowanie społeczeństwa”.

We wrześniu powstają kolejne materiały o Adamowiczu, ale jeszcze pod koniec sierpnia „Wiadomości” na moment wracają do sprawy ścieków. W reportażu z 27 sierpnia zarzucają prezydentowi Gdańska udział w spowodowaniu „katastrofy ekologicznej”. Przy okazji reporter stawia tezę, że Adamowicz „nie chce budować wspólnoty, a woli siać zamęt”.

Zobacz także: "Wiadomości" TVP krytykowane za materiały o śmierci Pawła Adamowicza

Prowokacje prezydenta Gdańska

Już 1 września telewizja publiczna znów czyni z Adamowicza swojego głównego bohatera. Reporter Marcin Szypszak tłumaczy widzom, że „Westerplatte stało się orężem walki” z powodu działań prezydenta Gdańska. Nie ma wypowiedzi prezydenta Adamowicza, jest za to komentarz rzeczniczki MON oraz dziennikarzy „Do Rzeczy” i „Gościa Niedzielnego”.

Pod koniec materiału wraca motyw znany z poprzednich wydań: „Adamowicz chętnie nawiązuje do tradycji Wolnego Miasta Gdańsk”. Pojawiają się zarzuty o promowanie nazizmu. „Opiera się także ustawie dekomunizacyjnej” - dodaje reporter.

Gdańsk Adamowicza – republika deweloperów

4 września „Wiadomości” zmieniają temat, zarzucając Adamowiczowi tkwienie w układzie deweloperskim. „Ma udziały u dwóch deweloperów” - wyjaśnia reporter Dominik Cierpioł. Sprawę komentuje kandydat PiS na prezydenta Gdańska Kacper Płażyński: „To jest sytuacja skandaliczna”. „Jak można nie mówić o konflikcie etycznym, konflikcie interesów” - pyta wyborczy rywal Adamowicza.

Kacper Płażyński składa też obietnicę: „Ze swojej strony deklaruję, że moja prezydentura będzie oparta naprawdę na dialogu z mieszkańcami Gdańska, będzie oparta o współpracę i o rozmowy z każdym, również z tymi, którzy mają odmienne poglądy ode mnie. Żałuję, że pan prezydent Adamowicz tej zasadzie się nie oddaje”.

Starcia z Sitkiem

We wrześniu w internecie pojawia się filmik, na którym widać, jak dziennikarz TVP Łukasz Sitek podąża za Adamowiczem odmawiającym mu rozmowy. Prezydent poprosił wówczas współpracowników o nagranie tego zajścia.

Na nagraniu widać reportera zadającego pytania. „Chciał pan zepsuć imprezę narodową [Westerplatte] w taki, a nie inny sposób! Za każdym razem chcecie zbić kapitał polityczny nawet na naszych bohaterach! Proszę mi powiedzieć, dlaczego prosiliście przestępców o pieniądze!” - krzyczy w kierunku prezydenta i dodaje: „Pan prezydent będzie miał zarzuty prokuratorskie!”.

„Dlaczego pan wspiera przestępczość w Gdańsku? Kto skorzystał na Amber Gold? Gdzie jest 800 mln? Niech pan nie udaje, za każdym razem pomawia pan telewizję publiczną i prezesa Kurskiego. My nie przestaniemy pytać, ja pana zapewniam” - zapowiada Sitek. Później uwagę kieruje na rzeczniczkę prezydenta: „Dlaczego prezydent Gdańska firmuje układ?”. Gdy ta odpowiada, że nie są to pytania, lecz tezy, Sitek odpowiada: „To nie jest pytanie, dlaczego prosicie przestępców o pieniądze? To jest teza? Cztery miliony na film o Wałęsie to nie jest pytanie? Pojedziemy za panem do Gdańska, niech pan mi wierzy!”.

Do podobnej sytuacji dochodzi też w październiku. Sitek pyta: „Czy pan się spodziewa zarzutów w związku z przyjęciem łapówek od deweloperów? (..) 60 tysięcy za koszulki z napisem »Konstytucja«?!”. Adamowicz w obu sytuacjach nie odpowiada reporterowi i prosi współpracowników o ignorowanie reportera.

***

14 stycznia 2019 r. „Wiadomości” emitują kilka materiałów o śmierci Pawła Adamowicza. Reporterzy TVP stawiają tezę, że jego zabójstwo nie miało politycznego kontekstu. Równocześnie pokazują materiał poświęcony mowie nienawiści głoszonej przez polityków PO.

Zobacz także: Ważą się losy Kurskiego? Sprzeczne informacje