Słowak negujący Holokaust, Włoch podejrzewany o terroryzm i Węgier z neonazistowską przeszłością. To tylko niektórzy goście, którzy uświetnią największą imprezę 100-lecia odzyskania niepodległości. Na marsz ściągają przedstawiciele prawicowej ekstremy z całego kontynentu.

Polskim władzom nie udało się przyciągnąć światowych przywódców na uroczystości 11 listopada. Ale nie oznacza to, że goście z zagranicy nie przybędą do Warszawy. Przybędą, i to tłumnie, z każdego zakątka kontynentu - a nawet spoza Europy.

- Tak jak co roku, na Marsz Niepodległości przybędą delegacje z zagranicy, z wielu krajów: ze Słowacji, Hiszpanii, Francji, Szwecji... Z Węgier przyjedzie kilka autobusów - mówi WP Mateusz Marzoch, rzecznik Młodzieży Wszechpolskiej.

Od Mussoliniego po księdza Tiso

Nie zabraknie gości z najdalszych zakątków prawicowej ekstremy, ocierających się o faszyzm lub neonazizm. Podobnie jak w poprzednich latach, do Warszawy przybędzie m.in. Laszlo Toroczkai, były wiceprezes Jobbiku i burmistrz przygranicznej miejscowości Ásotthalom. Toroczkai w przeszłości brał udział w uroczystościach na cześć poległych żołnierzy Wehrmachtu, przewodził paramilitarnej organizacji postulującej rewizję granic i miał kontakty z Andersem Breivikiem. Odkąd został burmistrzem Ásotthalom, zyskał sławę na całą Europę wprowadzając zakazy noszenia muzułmańskich strojów, wezwań do modlitw oraz "gejowskiej propagandy". W proteście przeciwko zbyt łagodnemu kursowi nacjonalistycznego Jobbiku odszedł z partii i założył własną - Nasz Dom Węgry - zachowując wierność radykalnym i antyromskim ideałom. Na marszu pojawią się przedstawiciele obu partii.

Przeczytaj również: Kim jest Laszlo Toroczkai

Włochy reprezentować będą neofaszyści z Forza Nuova (Nowa Siła) i ich młodzieżówki "Lotta Studentesca" (Walka studencka). Prawdopodobnie przybędzie też ich lider Roberto Fiore - postać szczególnie kontrowersyjna ze względu na swoją kryminalną i terrorystyczną przeszłość. W latach 70. i 80. był związany z ruchem Terza Posizione (Trzecia Pozycja) i jej bojówką Zbrojne Komórki Rewolucyjne (NAR), odpowiedzialną za ponad 30 krwawych zamachów, w tym za zamach bombowy w Bolonii, w którym zginęło 85 osób. Fiore nie brał czynnego udziału w tym epizodzie, jednak został skazany za członkostwo w grupie przestępczej na 5,5 lat więzienia. Wyroku uniknął zbiegając do Wielkiej Brytanii; już po jego zatarciu wrócił do Włoch, przewodząc "Nowej Sile" odwołującej się do dziedzictwa włoskiego faszyzmu.

Znaczącą siłą na marszu będą też słowaccy nacjonaliści z Partii Ludowej Nasza Słowacja (LSNS) Mariana Kotleby. W swoim manifeście partia wprost odwołuje do tradycji nazistowskiego kolaboratora ks. Tiso. W przeszłości na Marszu Niepodległości przemawiał poseł formacji Milan Mazurek. Mazurek zasłynął na Słowacji m.in. z wpisu na Facebooku, w którym stwierdził, m.in. że historia Hitlera jest zafałszowana przez "Chazarów", a w szkołach uczy się "samych kłamstw" o Hitlerze i "bajek" o Holokauście. Mazurek dwukrotnie został też skazany przez słowackie sądy za podżeganie do nienawiści przeciw Romom.

Wschód, Zachód, Ameryka

Z Hiszpanii na Marsz przybędą przedstawiciele Democracia Nacional, partii która odżegnuje się co prawda od tradycji generała Franco, ale jej były lider - w przeszłości także bywalec Marszu - był wokalistą zespołu nazwanego na cześć hiszpańskich ochotników walczących u boku Hitlera.

Szwecję reprezentować będzie natomiast Nordisk Ungdom (Młodzież Nordycka), ruch odwołujący się do tradycji włoskiego społecznego faszyzmu. Organizacja jest uznawana przez szwedzkie służby jako część ruchu "białej siły". Jednak jak przekonuje WP jeden z polskich narodowców, Nordisk Ungdom jest "znacznie mniej radykalne" niż nacjonaliści w Polsce.

To tylko namiastka międzynarodowej menażerii, która przybędzie do Warszawy. Wśród gości spodziewani są też radykałowie z Austrii (tzw. tożsamościowcy), Łotwy czy Estonii (partia EKRE). A nawet i z Ukrainy, mimo że większość środowiska nacjonalistów jest nastawiona antyukraińsko.

Będą też goście spoza Europy. W ubiegłym roku imprezę relacjonował angielski nacjonalista i ikona tamtejszej skrajnej prawicy Tommy Robinson. W tym roku będzie to robił Jack Posobiec, znany w Polsce aktywista amerykańskiej "alternatywnej prawicy" i internetowy troll wspierający Donalda Trumpa.

Przyjdą bez zaproszenia

Kto zaprasza gości z zagranicy? To pytanie zadaliśmy przedstawicielom Marszu Niepodległości, Młodzieży Wszechpolskiej i Ruchu Narodowego. Za każdym razem odpowiedź jest taka sama: "nie my". Zagraniczni goście przyjeżdżają sami, przyciągani sławą imprezy.

- Marsz zdobył dużą renomę wśród środowisk nacjonalistycznych i przyciąga gości z całego kontynentu - mówi WP działacz Ruchu Narodowego. - To konsekwencja budowy sieci kontaktów organizacji z ruchami za granicą, na co w przeciwieństwie do mainstreamowych partii politycznych nie dostają na to grantów i pieniędzy podatników. Kiedy ONR-owcy jadą to Rimini patrolować plaże, robią to za własne pieniądze. To jest dużo bardziej oddolne, niż to się wydaje antyfaszystowskim analitykom - dodaje.

Działacz tłumaczy, że polskie środowisko nacjonalistów jest podzielone i mimo koordynacji marszu przez Stowarzyszenie Marszu Niepodległości, każda organizacja działa według własnych upodobań. Tym wyjaśnia też obecność na marszu najskrajniejszych elementów prawicowej ekstremy, jak np. neopogańskiego stowarzyszenia Niklot. W tym roku w wigilię święta Niklot organizuje zamknięty koncert, "Ku Niepodległej" na którym wystąpią zespoły wprost odwołujące się do nazizmu.

Jak dowiedziała się WP, ze względu na kontrowersje wywoływane w przeszłości przez zagranicznych mówców, w tym roku organizatorzy postanowili, że ze sceny przemawiać będą tylko polscy goście. Kto?

- Tego jeszcze nie wiadomo. To wszystko jeszcze się uciera - słyszymy od organizatorów.

Zobacz także: Zwrot ws. Marszu Niepodległości. Tomasz Siemoniak: tłumaczenia prezydenta są żenujące