Jest to wspomnienie życia Algimantasa Dailidė — nazistowskiego zbrodniarza wojennego pochodzenia litewskiego, który zmarł w 2015 roku — a na polskiej Wikipedii ciągle jest „ poszukiwanym nazistą ”. Zresztą Centrum Szymona Wiesenthala — jeszcze w 2016 roku — umieszczało Dailidė n

najbardziej poszukiwanych zbrodniarzy nazistowskich... pomimo tego, że w internecie znajdowało się zdjęcie jego grobu . Sami przyznacie, że jest to sytuacja precedensowa, a dotyczy jednego z najbardziej znanych nazistów w krajach bałtyckich

.









Algimantas Mykolas Dailidė urodził się 12 marca 1921 w Kownie. Dorastał natomiast w Wilnie i podjął tam naukę w szkole leśnej, gdy Związek Radziecki zaanektował Litwę w 1940 roku. Zaraz potem wydalono go z tej szkoły po wyrażeniu sprzeciwu wobec Józefa Stalina i partii komunistycznej. Dailidė już wtedy był zadeklarowanym wyznawcą faszyzmu i kiedy naziści przejęli kontrolę nad Litwą w 1941 r., dołączył do tajnej litewskiej policji „ Saugumas ”, wykorzystywanej przez nazistów do kontrolowania miejscowej ludności poprzez przeprowadzanie rewizji, śledztw i aresztowań. Ta policja wyłapała tysiące Żydów, którzy próbowali uciec z więzienia w wileńskim getcie, a także wszelkie osoby próbujące im pomóc. Ci, którzy zostali aresztowani przez „Saugumów”, byli często rozstrzeliwani przez pluton egzekucyjny i wrzucani do dołów w Ponarach , zalesionym obszarze pod Wilnem, gdzie podczas wojny zamordowano około 50 tysięcy Żydów. Dailidė przez trzy lata służby w „Saugumas” brał czynny udział w dochodzeniach, zbierając informacje o okolicznych Żydach i Litwinach mających komunistyczne poglądy. Miał przy tym udział w ich zatrzymywaniach, przeszukiwaniach i aresztowaniach. W ten sposób wydał Niemcom setki osób, z których niektóre poniosły śmierć. Jednym z jego najobrzydliwszych czynów był udział w oszukaniu dwunastu Żydów (w tym kobiet i dzieci), którym obiecano za opłatą wywiezienie z getta w przyczepie ciężarówki. Po wyjechaniu z niego zostali jednak natychmiast przekazani nazistom .









Dailidė wiedział, że z tak haniebną przeszłością grozi mu kara śmierci. No i kiedy Związek Radziecki ponownie dokonał aneksji Litwy, uciekł do Niemiec, aby uniknąć odpowiedzialności. W Niemczech poznał swoją przyszłą żonę Ruth i wiódł całkiem wygodne życie. Nie czuł się jednak bezpiecznie w Europie i w 1950 r. złożył wniosek o wizę emigracyjną na wjazd do USA, twierdząc, że był „leśnikiem” podczas II wojny światowej, nie wspominając ani słowem o swojej nazistowskiej przeszłości. Zresztą nie musiał — bo podczas przyznawania mu amerykańskiej wizy nawet nie sprawdzono, czy jego opowieści są w zgodzie z prawdą. Dailidė w nowej ojczyźnie zamieszkał razem z żoną i szybko dochował się dwójki synów. Rodzina przyjęła obywatelstwo amerykańskie i mieszkała spokojnie w Brecksville w stanie Ohio przez 40 lat. Dailidė początkowo pracował jako leśniczy, a następnie jako agent nieruchomości aż do przejścia na emeryturę, którą spędził na Florydzie. Wiódł zatem przez cztery dekady szczęśliwe życie osobiste i zawodowe.









Wydawałoby się, że świat zapomniał o przewinach Dailidė — on zresztą na pewno tak myślał. Jednak spokój ten zakłócił rozpad Związku Radzieckiego. I tak — po przywróceniu niepodległości Litwy w 1990 r. archiwa zostały otwarte, a władze USA dowiedziały się o jego zbrodniczej działalności. Niedługo potem agenci Federalnego Biura Śledczego wytropili wszystkich członków „Saugumas” — i wszczęto procedurę odebrania im amerykańskiego obywatelstwa. Trochę to zajęło, bo Dailidė został deportowany do Litwy dopiero w 2003 roku. Dwa lata później stanął przed Sądem Okręgowym w Wilnie oskarżony o wydanie Niemcom dwunastu Żydów oraz dwóch Polaków, którzy byli represjonowani jako więźniowie polityczni. Dailidė bronił się, że był tylko zwykłym pisarzem, ale dokumenty archiwalne i zeznania świadków mówiły coś innego. Udowodniono mu wtedy, że brał udział w żydowskich aresztowaniach, przeszukiwał ich domy, zatrzymywał, a także przekazywał żydowskich uciekinierów z wileńskiego getta nazistom — z których kilku zostało zabitych. Oskarżyciele nazywali to pośrednim udziałem w ludobójstwie. W 2006 r. sąd skazał Dailidė na pięć lat więzienia, jednak odstąpiono od wykonania wyroku na nim ze względu na podeszły wiek i pogarszający się stan zdrowia. Według samego oskarżonego cierpiał na przewlekły ból pleców i zapalenie stawów. W taki sposób ten litewski zbrodniarz wojenny — jak wielu jemu podobnych — uniknął odpowiedzialności za popełnione czyny.















