Beeld ap

Volg het geldspoor - sinds de autoriteiten Al Capone in het cachot kregen wegens belastingontduiking en sinds het Watergateschandaal kon worden blootgelegd door de herkomst van geheime campagnegelden te acherhalen, weet iedereen met speurdersambities dat er niets gaat boven een lekkere belastingaangifte, een bankafschrift uit Panama, een uittreksel van de Kamer van Koophandel of een in een kluis verstopte side-letter compleet met bedragen en accountantsverklaringen.



Susanne Craig is dol haar postvak, zo schreef ze gisteren op de site van The New York Times. Ze loopt er dagelijks meermaals heen, want je weet maar nooit, en meestal tot hilariteit van haar collega's, want wie rekent er nu nog op de slakkenpost als brenger van potentieel interessante informatie. De postvakjes bij de NYT liggen, zoals postvakjes overal ter wereld, doorgaans vol met reclamepost, folders en onzin. En met brieven van gedetineerden uit New Yorkse gevangenissen - een intrigerende mededeling van Craig waar ik graag meer over zou willen lezen.

Op een fraaie vrijdagochtend lag in Craigs vakje een bruine envelop, het retouradres luidde The Trump Organization, haar hart maakte een huppeltje. De envelop bevatte kopieën van enkele pagina's van de belastingaangifte van Donald Trump uit 1995. Informatie waar honderden journalisten op aan het jagen waren, omdat Trump de eerste presidentskandidaat is die tot dusverre halstarrig weigert zijn belastingaangiften te openbaren. Informatie die erop wijst dat Trump dankzij aftrek van een groot verlies in 1995 mogelijk achttien jaar lang geen inkomstenbelasting heeft hoeven te betalen. Langs legale weg overigens, al zullen er ongetwijfeld kiezers zijn die geen boodschap hebben aan het concept verliesaftrek.



Craigs beschrijving van de machine die toen in werking trad op de redactie is minstens zo fascinerend als het nieuwsverhaal waarin de informatie resulteerde. Een team van vier redacteuren speurde de honderden postvakjes op de redactie af om zich ervan te vergewissen dat de tipgever niet nog meer documenten had opgestuurd. De envelop, het poststempel en de documenten werden onderzocht op authenticiteit. Belastingexperts werden ingehuurd om de cijfers te analyseren en de implicaties. Iedereen die bekend zou kunnen zijn met Trumps belastingaangifte uit 1995 werd benaderd.

Een van de journalisten vloog naar Florida en spoorde de gepensioneerde accountant op die in 1995 Trumps belastingaangifte had opgesteld en ingediend. De accountant wilde aanvankelijk niet praten met de pers, maar liet zich overhalen om een bagel te eten met de journalist aan wie hij uitlegde dat hij had geworsteld met het feit dat hij een man die in ongekende weelde baadde, hielp om geen belasting te betalen, ook al was er niets illegaals aan. Craigs collega kwam uit Florida terug met het gouden citaat: 'Here the guy was building incredible net worth and not paying tax on it.' Een accountant met wroeging: dat is op zich al een verhaal waard.



Dat Craig een inkijkje geeft in het productieproces, is belangrijk. Ze maakt duidelijk waarom gedegen onderzoeksjournalistiek tijd kost, en klauwen vol geld. Waarom 'gratis' nieuws tot verloedering leidt. En waarom tweeënhalve euro voor een krant een koopje is.