Η συστηματική διασπορά ψευδών ειδήσεων από μεγάλα ΜΜΕ και μέσα κοινωνικής δικτύωσης προκαλεί χάσμα στην κοινωνία, ενεργοποιώντας ξενοφοβικά και ρατσιστικά αντανακλαστικά.

Αντί μιας ορθολογικής αντιμετώπισης της ανθρωπιστικής κρίσης και μιας σύνθετης πολιτικής κατάστασης, η πραγματική «ασύμμετρη απειλή» τις τελευταίες μέρες, που προκαλεί βαθύ χάσμα στην κοινωνία και ενεργοποιεί ρατσιστικά αντανακλαστικά, προέρχεται κυρίως από μεγάλα μέσα ενημέρωσης αλλά και από τη συστηματική διασπορά ψευδών ειδήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.

Σε εκπομπή του Alpha, με παρουσιαστή τον Νίκο Μάνεση, παρουσιάστηκαν πλάνα του 2015 από την Ειδομένη, τα οποία εμφανίστηκαν ως δήθεν τωρινά ντοκουμέντα από τον Eβρο. Ολα τα πλάνα είχαν βιντεοσκοπηθεί στη Βουλγαρία το 2015, όταν η τότε ΠΓΔΜ έκλεισε τα σύνορά της και έφραξε τον δρόμο στους πρόσφυγες. «Απίστευτες εικόνες, ανοίγουν τα συρματοπλέγματα (σ.σ. οι πρόσφυγες), κατάλαβες τι γίνεται; Δεν μπορούν να κάνουν τίποτα οι αστυνομικοί» αποφάνθηκε ο Νίκος Μάνεσης, δείχνοντας εν αγνοία του (;) εικόνες με πάνοπλους Βορειομακεδόνες αστυνομικούς να εμποδίζουν τους περίπου 4.000 πρόσφυγες που πέρασαν τον Αύγουστο του 2015 από την Ειδομένη.

Ο δημοσιογράφος επιχείρησε να πείσει ότι επρόκειτο για Ελληνες στρατιωτικούς και για δυνάμεις της Frontex, βγάζοντας μάλιστα και το συμπέρασμα ότι δεν επαρκούν οι δυνάμεις. Αρκούσε μια απλή αναζήτηση στο διαδίκτυο για να διαπιστωθεί πως το βίντεο ήταν του 2015.

Ο φωτορεπόρτερ

Και ενώ μέσα στο τριήμερο γίναμε θεατές των πιο απάνθρωπων, ρατσιστικών συμπεριφορών διάφορων νησιωτών κατά προσφύγων, πολλά τηλεοπτικά κανάλια και ειδησεογραφικές ιστοσελίδες («Πρώτο Θέμα») επιχειρούσαν να δώσουν μια εικόνα εισβολής, ακολουθώντας τη ρητορική κυβερνητικών στελεχών και υπουργών της Ν.Δ. (Αδωνις, Πλεύρης, Μπογδάνος κ.ά.), εξηγώντας ότι όσοι είναι στα σύνορα είναι εξαιρετικά επικίνδυνοι και αποτελούν αξιόμαχο πληθυσμό. Παράλληλα στη Λέσβο την Κυριακή Γερμανός φωτορεπόρτερ, που κάλυπτε τα γεγονότα στη Θερμή, δέχτηκε επίθεση από φασίστες, οι οποίοι τον τραυμάτισαν και του κατέστρεψαν τον εξοπλισμό, τον οποίο και πέταξαν στη θάλασσα.

Ο ΣΚΑΪ μετέφερε την είδηση αυτή αναφέροντας -ψευδώς- πως δεν πρόκειται για φωτορεπόρτερ, αλλά για κάποιο μέλος ΜΚΟ. Στη συνέχεια το ίδιο το θύμα της επίθεσης επισήμανε το σοβαρό λάθος στον τηλεοπτικό σταθμό μέσω twitter. Αυτό δεν πτόησε δημοσιογράφους του ίδιου ομίλου ακόμα και χθες να αναπαράγουν συνεχώς εκ νέου την ίδια ψευδή είδηση.

«Τηλεοπτικά κανάλια μετέφεραν πολλαπλές φορές λανθασμένα την είδηση για τον ξυλοδαρμό του συναδέλφου. Επίμονα και παρά τις δικές του προσπάθειες για επανόρθωση, τον ανέφεραν ως “συνεργάτη ΜΚΟ”» εξηγεί ανακοίνωση της Ενωσης Φωτορεπόρτερ Ελλάδας, επισημαίνοντας πως είναι «το λιγότερο παράλογο εν έτει 2020 να “αποκεφαλίζουμε τον αγγελιοφόρο” όταν και όποτε δεν μας αρέσει η είδηση που φέρνει. Εκφράζουμε την ιδιαίτερη ανησυχία μας τόσο για μια κοινωνία που στρέφεται στην αυτοδικία όσο και για συναδέλφους δημοσιογράφους που διασπείρουν ψευδείς ειδήσεις».

Σε μια μέρα που δημοσιεύτηκε το ανατριχιαστικό βίντεο στη Λέσβο με τις χυδαίες επιθέσεις κατά προσφύγων εγκύων, ο εκδότης του ομίλου Real, Νίκος Χατζηνικολάου, έγραψε: «Δεν είναι ώρα για πολιτικές και ιδεολογικές αντιπαραθέσεις. Είναι ώρα για εθνική συσπείρωση και ομοψυχία!», βάζοντας ως επισήμανση το δημοφιλές (trending) #GreeceUnderAttack (H Ελλάδα δέχεται επίθεση).

Το αποκορύφωμα όμως της δημοσιογραφικής αυθαιρεσίας συνέβη χθες και είχε θύματα μικρά προσφυγόπουλα. Ακροδεξιές ιστοσελίδες και λογαριασμοί στο twitter και στο facebook, με την υποβοήθηση τρολ και bots του διαδικτύου, δεν δίστασαν να εμφανίσουν ένα βίντεο στο οποίο πρόσφυγες που έχουν δεχτεί δακρυγόνα προσπαθούν να χρησιμοποιήσουν τον καπνό από μια φωτιά για να μειωθεί η επίδραση των χημικών. Το βίντεο διαδόθηκε μαζικά στο διαδίκτυο, με την επισήμανση: «Τους παίρνουν τα παιδιά, τα δέρνουν, τα βάζουν να εισπνεύσουν καπνό για να δακρύσουν και μετά να πάνε μπροστά στις κάμερες ώστε να δείξουν πόσο κακοί είναι οι Ελληνες».

Χυδαιότητα

Στο βίντεο βέβαια συμβαίνει το ανάποδο: τα παιδιά δεν μπορούν να αναπνεύσουν και κλαίνε από τα χημικά, με τους συγγενείς τους να προσπαθούν να αποδυναμώσουν την επίδραση των δακρυγόνων. Ανερυθρίαστα χθες στο Mega, σε εκπομπή του Νίκου Ευαγγελάτου και σε δελτία ειδήσεων, αναπαρήχθη η ίδια χυδαιότητα, χωρίς καν να διασταυρωθεί η είδηση.

Ενδεικτικό ως προς το μέγεθος της προπαγάνδας είναι το σχόλιο της δημοσιογράφου και απεσταλμένης των New York Times, Matina Stevis: «Είναι τρομακτική, επικίνδυνη η παραπληροφόρηση που διακινείται σε Ελλάδα και Τουρκία σχετικά με την κατάσταση στα σύνορα. Είμαι στον Εβρο, ακούω και βλέπω πράγματα τρελά. Να κοιτάτε ποιος μεταδίδει τι, ποιες πηγές. Η κατάσταση είναι πολύ σοβαρή για να παίρνετε την ενημέρωσή σας ελαφρά».

«Δικαιώματα και ελευθερίες σε κάθε άνθρωπο που μετακινείται»

Από την Κυριακή το βράδυ εκατοντάδες οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε Ελλάδα και Τουρκία σε μια προσπάθεια συντονισμένης απάντησης (https://crossbordersolidarity.com) έχουν συνυπογράψει κείμενο συμπαράστασης στους πρόσφυγες, ζητώντας «ανοιχτά σύνορα, τερματισμό του πολέμου, βασικά δικαιώματα και ελευθερίες σε κάθε άνθρωπο που μετακινείται».

Εκατοντάδες οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων σε Ελλάδα και Τουρκία συνυπογράφουν κείμενο συμπαράστασης στους πρόσφυγες EUROKINISSI/ΗΛΙΑΣ ΜΑΡΚΟΥ

Οι οργανώσεις υπογραμμίζουν πως: «Η ξενοφοβία, ο ρατσισμός και η κανονικοποίησή τους πρέπει να συναντούν αντίσταση όπου κι αν εμφανίζονται, είτε στην Τουρκία είτε στην Ελλάδα είτε όπου αλλού. Πρέπει να σταματήσει η εργαλειακή υποβάθμιση των μεταναστών, των αιτούντων άσυλο και των προσφύγων σε απειλή και διαπραγματευτικό χαρτί τόσο στις εγχώριες προεκλογικές καμπάνιες όσο και στις σχέσεις της τουρκικής κυβέρνησης με την Ευρωπαϊκή Ενωση. Πρέπει να καταργηθούν οι πολιτικές ασφάλειας που ωθούν χιλιάδες ήδη εκτοπισμένων ανθρώπων σε κατάσταση απόλυτης αβεβαιότητας και τα συνοριακά καθεστώτα που προκαλούν ατέρμονους κύκλους βίας εναντίον τους. Απαιτούμε ειρήνη, βασικά δικαιώματα και ελευθερίες για κάθε άνθρωπο που μετακινείται».