Deze week is duidelijk geworden dat, met de plotselinge draai van het CDA in de provincie Zuid-Holland, Forum voor Democratie (FvD) naar zijn eerste bestuurservaring na de Statenverkiezingen kan gaan fluiten.

In maart werd FvD als gloednieuwe binnenkomer de grootste bij de Statenverkiezingen en met in totaal 86 zetels de onbetwiste winnaar (VVD werd tweede met tachtig zetels). Zeker, op papier klinkt deze prestatie als eentje van formaat. Maar in de colleges van Gedeputeerde Staten maakt het weinig indruk: in geen enkele van de twaalf provincies zijn de nieuwkomers toegelaten tot het bestuur. Je zou bijna willen zeggen dat de melaatsen van Baudet door hun eensgezinde confraters naar de ziekenboeg van de politiek zijn verbannen.

Natuurlijk is er hier en daar een beetje gêne voelbaar. Is dit de essentie van de democratie dat winnaars met een cordon sanitair om hun nek naar de uitgang worden geleid? Op links heeft men het antwoord klaar: het is een gegeven dat in Nederland de winnaar niet altijd bestuurt.

Als voorbeeld voor deze ijzeren wet, grijpt men wraakzuchtig terug naar 42 jaar geleden (!) toen de PvdA van Den Uyl in 1977 de Kamerverkiezingen won maar door Wiegel en Van Agt in Le Bistroquet werd opgelicht. Maar nu, bijna een halve eeuw later, zijn de liefhebbers van een goed besprenkelde dis in een Haags restaurant zo talrijk in de provincies dat men naar de Houtrusthallen zou moeten uitwijken. Helaas zijn die wat jaartjes terug gesloopt. Voor wie nog kan tellen betekent uitsluiting in de twaalf provincies van de winnaar van Provinciale Statenverkiezingen, twaalf keer Le Bistroquet van Wiegel en Van Agt.

Provinciehekjes

Er bestaat een eerste lezing van deze opmerkelijke gang van zaken onder de titel ‘Eigen schuld, dikke bult’. Met zijn arrogante en grimmige overwinningsspeech, zijn boreaal geflirt, zijn Minerva, lavendel en bezoekjes aan Le Pen, heeft roekeloze Baudet het er zelf naar gemaakt. Maar ook vooral met zijn aanval op wat hij noemde ‘het partijkartel’ heeft hij alle andere clubjes tegen zijn FvD verenigd. Overigens is dit ‘kartel’ niets anders dan de voortzetting van de ‘eenpartijstaat’ die historicus J.W. Oerlemans op 14 februari 1990 in een veelbesproken NRC-essay beschreef. Maar toen liep Baudet nog in korte broek. Oerlemans samengevat: er is reden tot grote bezorgdheid over het democratisch gehalte van de machtsvorming en de machtsuitoefening in Nederland.

En zo komen we tot een tweede lezing over het vergrendelen van de provinciehekjes voor de winnaar van de verkiezingen. En die is wat mij betreft even grimmig als het overwinningspraatje van Baudet in maart. Vrij naar Shakespeare’s ‘Hamlet’: als het om democratie gaat is er iets rot in het Koninkrijk aan Zee. De boodschap van de karteldemocraten aan de FvD-kiezers is helder: je kunt op FvD stemmen tot je een ons weegt en op verkiezingsdag zo veel gebakjes eten als je wil om ‘het feest van de democratie’ te celebreren, maar we zorgen wel met z’n allen dat je op ons reservebankje eeuwig blijft zitten.

Drie keer per week werpt columnist Sylvain Ephimenco zijn blik op de actualiteit.