De grote vraag was: waarom bestookten de geallieerden, bondgenoten van Nederland, de binnenstad van Nijmegen? De officiële lezing was decennialang dat de vliegers dachten dat ze nog boven Duitsland vlogen en dat ze bijvoorbeeld Kleef of Goch aanvielen. Het zou dus een vergissingsbombardement zijn geweest.

Andere verklaringen kregen weinig ruimte, want de geallieerden waren onze vrienden. Die konden nooit bewust zoveel Nederlanders hebben gedood, was de redenering. Maar voor de Nijmegenaren bleef de gedachte dat hun stad 'per ongeluk' was verwoest, moeilijk te verteren.

En er waren wel degelijk aanwijzingen dat het niet alleen maar een vergissing was. Zo vertelden piloten dat ze wisten dat ze boven Nijmegen vlogen, al konden sommigen niet zeggen of die stad Nederlands of Duits was. Hun doelwit was het spooremplacement, dat door de Duitsers veelvuldig werd gebruikt voor wapentransporten.

Flater

Pas in de jaren 80 werden de slachtoffers van het bombardement, dat toen officieel nog steeds als vergissing werd aangemerkt, voor het eerst herdacht. In 2000 werd het herdenkingsmonument De Schommel geplaatst. En pas jaren daarna werd de werkelijke toedracht duidelijk door onderzoek van historicus Joost Rosendaal.

Hij kwam in 2009 tot de slotsom dat het bombardement meer was dan een simpele vergissing. "Er is bewust een gelegenheidsdoel gebombardeerd, dat echter niet eensluidend geïdentificeerd was", zei Rosendaal in De Gelderlander.

De Amerikanen namen volgens hem bewust een groot risico, waarbij zowel in de communicatie als in de uitvoering van alles misging. Het beoogde doel, het spoorwegterrein, werd wel geraakt, maar de meeste bommen vielen te vroeg en kwamen op de binnenstad terecht. Kortom: het bombardement was geen vergissing, maar een 'faux pas', een flater.

Minuut stilte bij NEC

Niet alleen vanavond, maar ook morgen zijn er herdenkingen: in de Stevenskerk, bij monument De Schommel en op begraafplaats Daalseweg. Om 13.28 uur luiden de kerkklokken twee minuten.

Voetbalclub NEC staat morgen voorafgaand aan de thuiswedstrijd tegen Almere City ook stil bij het bombardement; in stadion De Goffert wordt dan een minuut stilte gehouden.