Speurders die stiekem een huis doorzoeken, mogen vandaag geen gesloten kasten doorzoeken. Maar de regels rond bijzondere opsporingsmethodes veranderen: het wordt voor de politie eenvoudiger om in de echte en de virtuele wereld sporen te verzamelen.

De Facebook-app openen op een telefoon van een terreurverdachte is dus een zéér voor de hand liggende onderzoeksdaad. Maar door de achterhaalde regels over de opsporingsmethoden is dat toch ontzettend complex.

Dee verouderde manier van werken leidt tot tragere onderzoeken en onduidelijkheid voor de politie. Tegen het einde van het jaar moet het een pak duidelijker zijn. De ministerraad keurde vorige week verschillende aanpassingen goed die minister van Justitie Koen Geens (CD&V) wil doorvoeren. In het najaar moeten die in de praktijk zijn omgezet.

Eenentwintigste eeuw

Daarmee komt er eindelijk een update naar de eenentwintigste eeuw van de regels over afluisteren van gesprekken via apps (zoals WhatsApp of Skype) en de hacking van computers en andere internetapparatuur. Bij hacking wordt het ook eenvoudiger om informatie te kopiëren.

‘Als een verdachte bijvoorbeeld zijn Dropbox-account (een online harde schijf, red.) heeft beveiligd met een wachtwoord, zal er wel nog altijd een onderzoeksrechter toestemming moeten geven om die code te kraken’, zegt de woordvoerster van minister Geens. De toelating om een smartphone of computer te doorzoeken verloopt ook nog altijd volgens een getrapt systeem. Een politieman zal niet zomaar op eigen houtje mogen beslissen om in een smartphone rond te neuzen die hij heeft aangetroffen.

'Inkijkoperatie'

Tegelijk verandert ook een en ander aan de speelruimte die de speurders hebben in de echte wereld, meer bepaald rond het stiekem binnendringen van woningen en andere privéruimtes. In de gerechtelijke wereld heet zoiets een ‘inkijkoperatie’, en dat valt vrij letterlijk te nemen: veel meer dan gewoon rondkijken mag de politie niet doen. Wanneer ze op een gesloten kast of een safe stoten, mogen ze die niet (proberen te) openen. Maar dat verandert nu dus.