De Vlaamse regering pleegt schuldig verzuim in haar aanpak van luchtvervuiling, zegt de milieuorganisatie. ‘We maken onze kinderen collectief ziek.’

Vlaams milieuminister Joke Schauvliege (CD&V) krijgt vandaag een ingebrekestelling in haar brievenbus. Afzender: Greenpeace. Het is stap één van een juridische procedure waarin de milieuorganisatie de Vlaamse regering ‘via de rechtbank op haar plicht wil wijzen om burgers voldoende te beschermen tegen de catastrofale impact van vervuilde lucht op onze gezondheid’.

Volgens het Europees Milieuagentschap zijn er in ons land jaarlijks meer dan twaalfduizend vroegtijdige overlijdens ten gevolge van luchtvervuiling. De advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) voor fijn stof halen we zo goed als nergens in Vlaanderen. Greenpeace focust zijn aandacht op een andere, ‘minstens even zorgwekkende’ stof: stikstofdioxide (NO 2 ).

Voornaamste bron daarvan is transport op fossiele brandstoffen, en dan vooral diesel. Greenpeace luidt de alarmbel niet toevallig aan het begin van het schooljaar. Onderzoek toont aan dat wanneer de blootstelling van kinderen aan NO 2 met gemiddeld tien microgram per kubieke meter toeneemt, de kans op astma stijgt met 15 procent. ‘We maken onze kinderen collectief ziek’, zegt Joeri Thijs van Greenpeace. ‘De Vlaamse regering heeft al vele jaren beleid op papier staan om de luchtkwaliteit te verbeteren. Maar studie na studie vertelt ons dat het probleem nog groter is dan we durfden vermoeden.’

Hij verwijst naar berekeningen van de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) die tonen dat de Europese grenswaarden voor stikstofdioxide in 2015 op diverse plaatsen in Vlaanderen overschreden werden.

Volgens Greenpeace laat de Vlaamse regering ‘cruciale ingrepen links liggen’, zoals de invoering van een kilometerheffing voor personenwagens of de aanpassing van de autofiscaliteit aan de ware uitstoot. ‘Gezien de catastrofale gevolgen is dat schuldig verzuim.’ Ook de Waalse regering mag zich verwachten aan een ingebrekestelling vanwege Greenpeace. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest werd eerder al door de ngo ClientEarth voor de rechter gesleept.

Nederland veroordeeld

Greenpeace voelt zich in zijn actie gesterkt door buitenlandse voorbeelden. Zo veroordeelde eind vorige week een rechter in Den Haag de Nederlandse staat omdat hij niet voldoet aan de Europese normen over fijn stof en stikstofdioxide. De regering moet een nieuw luchtkwaliteitsplan maken dat ertoe leidt dat de inbreuken op ‘de kortst mogelijke termijn’ verdwijnen, aldus de rechter.

Minister Schauvliege laat weten dat ‘het uitgangspunt van Greenpeace klopt’, ‘want de Vlaamse overheid is verplicht om de Europese richtlijnen na te leven’. Maar: ‘wij verkiezen dat het beleid door een parlement wordt bepaald’ en niet door een rechter.

Volgens de minister voldoet Vlaanderen aan ‘quasi alle Europese normen voor lucht’ (die minder streng zijn dan die van de WHO, red.), maar zijn er twee knelpunten: lood in Hoboken en NO 2 in de agglomeratie Antwerpen. ‘Voor beide overschrijdingen zijn saneringsplannen opgemaakt.’

Tegen eind 2017 moet voor gans Vlaanderen een nieuw luchtkwaliteitsplan klaar zijn ‘dat de maatregelen uit het vorige plan voortzet en intensiveert’.