De Efteling in Kaatsheuvel bestaat woensdag 31 mei alweer 65 jaar. NU.nl blikt terug op de hoogte- en dieptepunten van het Brabantse vakantie- en attractiecomplex.

De Efteling begon in 1933 als trapveldje, omdat burgemeester Van der Heijden van Kaatsheuvel zich druk maakte om de effecten van de economische crisis op de jeugd. 'Ter ontspanning ende vermaeck' werd het trapveldje aangelegd en later werd er ook een speeltuin op gebouwd. Steeds meer mensen zijn bij het speeltuintje te vinden.

De burgemeester ziet recreatieve en economische kansen in de speeltuin en in 1950 wordt Stichting Natuurpark de Efteling opgericht.

Anton Pieck bedenkt de vormgeving van het park en Peter Reijnders voorziet de attracties van techniek, licht en geluid. Op 31 mei 1952 opent de stichting voor de eerste keer de poorten van het Sprookjesbos, waar ruim 220.000 bezoekers bij zijn.



71 Van trapveld tot attractiepark, de Efteling bestaat 65 jaar

Immateriëel erfgoed

Volgens Moniek Hover, die promoveerde op een onderzoek naar de storytelling van de Efteling, wordt het immateriële erfgoed sprookjes in stand gehouden door het park. "Sprookjes zijn een heel belangrijk onderdeel van onze Westerse cultuur, onder meer doordat er in een sprookje altijd een moraal zit. Via deze fantasieverhalen, begrijpen kinderen bijvoorbeeld beter dat, als ze alleen erop uit gaan, ze op hun hoede moeten zijn. Dat is de gedachte achter Roodkapje en die sprookjes en moralen worden in de Efteling goed weergegeven. Kinderen begrijpen daardoor bepaalde levenslessen beter, die je in veel uitingen van de Efteling terug ziet komen."

Hover zegt dat de Efteling bij de opening van het Spookjesbos in 1952 een antwoord gaf op de verstedelijking, de industrialisering en de technologische ontwikkelingen. "In de jaren '50 en '60 waren er door de industrialisering veel snelle ontwikkelingen. De Efteling bood met de sprookjesattracties een nostalgische tegenhanger, die mensen even in een fantasiewereld liet verdwijnen. Dat deden ze toentertijd en ook nu nog erg goed."

Door de sprookjesachtige omgeving trekt de Efteling voornamelijk gezinnen met jonge kinderen en daar wil het park vanaf. In 1981 wordt de achtbaan de Python geopend, die ook jongeren naar Kaatsheuvel moet trekken. De Python is op dat moment de grootste en meest spectaculaire achtbaan op het vasteland van Europa, omdat het een achtbaan van staal is die over de kop gaat waar je bovendien minstens 1.20 meter lang moet zijn.

Hoogtepunten

Volgens directeur Fons Jurgens, die al 22 jaar directeur is van het attractiepark, is dat een van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de Efteling. "Door die achtbaan werden niet alleen onze bezoekers ook volwassener, maar wij zelf ook. We gingen ons vanaf toen meer focussen op het hele gezin, er moest voor iedereen wat te doen zijn."

Na de Python worden er snel meer spannende attracties gebouwd, maar ook familieattracties en een hotel. Door de grote veranderingen, veranderde het pretpark zelf ook: door het Efteling Hotel werden er meer bezoekers van buiten Brabant naar het park getrokken en doordat het park sinds 2010 het hele jaar open is, veranderde de Efteling van een seizoensproduct in een jaarproduct. Jurgens: "Het deed ook veel met ons personeel: normaal werkte iedereen hier in seizoenen en had het personeel verschillende taken, nu werden het meer specialisten die voor één restaurant of één attractie werkten."

Dieptepunten

"Dat de Vliegende Hollander in 2007 werd geopend en we 'm vijf maanden later moesten sluiten, zie ik als een van onze dieptepunten", vertelt Jurgens. "Heel vervelend, maar het was ook onze eigen schuld. We namen de attractie over van de bouwer en wilden de Vliegende Hollander zelf afbouwen, maar dat hadden we nooit moeten doen. Toen we 'm sloten, wisten we ook niet hoe we de achtbaan weer aan de gang zouden krijgen. Gelukkig is het goedgekomen, maar we hebben toen besloten om nooit meer attracties van bouwers over te nemen. Vanaf 2007 kopen we alleen vervoerssystemen over die al werken. Wij hebben toen geleerd dat ons talent meer ligt bij het verhalen vertellen dan bij de techniek."

Het park kwam niet altijd goed in het nieuws: zo worden enkele attracties als racistisch gezien. Vooral de attracties Monsieur Cannibale, die een grote zwarte kannibaal te midden van meerdere kookpotten toont, en het Carnaval Festival liggen onder vuur. De laatst genoemde attractie, die 275 poppen telt, heeft vijf zwarte figuren: allen Afrikaanse bosjesmannen.

“We zullen de attractie niet sluiten” Fons Jurgens, directeur

Volgens Jurgens is het nooit de intentie geweest om mensen te kwetsen. "De Efteling moet voor iedereen een onbezorgd dagje uit zijn, ongeacht geslacht, ras, politieke of seksuele voorkeur. We zijn ook in gesprek om de mensen die zich gekwetst voelen, om ons hiermee te helpen. Wij willen het begrijpen, zodat we het kunnen toepassen in alles wat we in de toekomst bouwen."

Niet sluiten

"We zullen de attractie niet sluiten", zegt Jurgens. "Dat zou jammer zijn. We moeten ook onthouden dat het niet ‘klaar’ is als je iets van een attractie in de Efteling weghaalt, het is een onderwerp waar we in de maatschappij vaker tegenaan lopen en we gezamenlijk over moeten praten."

"De attractie is in een hele andere tijdsgeest dan nu gebouwd en de vraag is wat doen we met die zaken die toen zijn ontstaan. Dat geldt ook voor straatnamen bijvoorbeeld. Buitenlandse gasten snappen de context ook vaak niet van het verhaal, ze zijn er niet mee opgegroeid. Daar moeten we ook rekening mee gaan houden. Wij streven ernaar een attractie te bouwen die nog tientallen jaren mee kan en waar iedereen van kan genieten."

In 2015 had het park 4,68 miljoen bezoekers, in 2016 waren dat er 4,78 miljoen. Als doel heeft de Efteling om in 2020 5 miljoen bezoekers te trekken. "Dat aantal hopen we te bereiken door voor meer slaapplekken te zorgen, zodat er ook meer mensen uit Engeland, België en Duitsland zullen komen. Op 1 juli opent onze duurste en grootse attractie ooit, de Symbolica, en met nog een nieuwe attractie die er voor 2020 moet zijn, zullen we die 5 miljoen halen."

Lees meer achtergrondverhalen in NUweekend