Mr. Pieter van Vollenhoven luidde op 10 september in De Telegraaf de noodklok: de 29ste editie van Open Monumentendag die dat weekeinde zou plaatsvinden zou wel eens de laatste kunnen zijn. Sponsors hadden zich wegens de economische crisis teruggetrokken. De organisatie kwam voor 2016 250.000 euro tekort. Maar populair was het evenement nog steeds: er kwamen 1 miljoen mensen kijken naar de 5.000 kastelen, kerken, molens, gemeentehuizen, herenhuizen, boerderijen en andere historische panden die hun deuren hadden opengesteld.

De redding komt nu van de BankGiroLoterij. Die verraste het evenement gisteren op het jaarlijkse GoedGeldGala, dat ditmaal werd gehouden in het Tropenmuseum in Amsterdam, met een bijdrage voor 5 jaar, van in totaal 1,7 miljoen euro. Open Monumentendag past precies in het profiel van de projecten die de loterij het liefst sponsort: iets met erfgoed, waar een groot publiek voor is. „Dit is de grootste verrassing die ik ooit heb meegemaakt, de noodklok kan weer opgeborgen”, reageerde directeur Leo Endedijk van vereniging De Hollandsche Molen. Gerekend was op een bijdrage voor 3 jaar.

Het tweede project dat een grote bijdrage kreeg voldoet ook aan die criteria. Museum Catharijneconvent krijgt 925.000 euro voor het project ‘Het Grootste Museum van Nederland’. Het museum wil van twaalf kerken in Nederland trekpleisters maken. De deuren moeten open, de ‘topkunst’ in deze kerken moet zichtbaar worden voor het publiek.

Andere bijzondere projecten die een grote bijdrage krijgen zijn ‘de InstructieWagon’ van het Spoorwegmuseum, waarin bezoekers kunnen leren hoe de trein en het spoor werken (864.000 euro), en de herbouw van een kasteel in Zuid-Limburg (788.000 euro).

De BankGiroLoterij had dit jaar 62,8 miljoen euro te verdelen onder culturele instellingen, voornamelijk musea. Van dat geld is 6 miljoen euro door de loterijdeelnemers geoormerkt: zij hebben zelf aangegeven voor welke instelling ze meedoen.

Zo krijgt het Rijksmuseum in Amsterdam, dat jaarlijks 7,1 miljoen euro mag verdelen met drie andere grote musea, daar bovenop nog eens 1 miljoen euro. Ook Paleis het Loo in Apeldoorn heeft veel fans, die bijna 4 ton extra opleveren.

NRC Cultuurgids Wat moet je deze week zien, horen of luisteren? Onze redacteuren tippen en recenseren Inschrijven