Je kunt van een mug een olifant maken, maar dat het omgekeerde ook mogelijk is, blijkt uit de onderhan­delingen over een eigen begroting voor de eurozone. Dat overleg moet vanavond, waarschijnlijk vannacht, na ruim een jaar tot een climax komen tijdens een eurogroepvergadering in Luxemburg.

Daar moeten de Europese ministers van financiën een akkoord bereiken over de ‘eurozonebegroting’, al heet die al lang niet meer zo. Dat compromis – als het er komt – moet volgende week op tafel liggen bij de EU-top van regeringsleiders. “Het zal niet de bazooka worden die sommigen hadden verwacht”, zei een hoge EU-functionaris aan de vooravond van de marathonvergadering in Luxemburg. “Het zal vrij klein beginnen.”

Torenhoge ambities

Denk bij die sommigen vooral aan de Franse president Emmanuel Macron en zijn minister van financiën Bruno Le Maire. Meteen na zijn aantreden, ruim twee jaar geleden, sprak Macron torenhoge ambities uit voor hervorming van de eurozone. Die moest een eigen begroting krijgen, bewaakt door een Europese minister van financiën. Dat is in Nederlandse ogen een typisch Franse aanpak: eerst allerlei nieuwe instrumenten, instituties en functionarissen optuigen, en pas daarna bekijken wat die precies gaan doen.

Die Europese minister verdween al vrij snel van de agenda. De begroting leefde voort, maar de ‘olifant’ danwel ‘bazooka’ van Macron kromp ineen naar een investeringsfonds voor structurele hervormingen: het ‘budgettaire instrument voor convergentie en ­concurrentievermogen’ (BICC).

De weerstand tegen de Franse ­dadendrang kwam het afgelopen jaar vooral van de Nederlandse CDA-­minister Hoekstra, die een groepje collega’s uit gelijkgezinde, overwegend noordelijke landen om zich heen verzamelde in de ‘Hanzeliga’ (waar­onder Ierland, Denemarken, Zweden, Oostenrijk en de Baltische landen). Zoals de verwachtingen nu zijn over de uitkomst van vanavond werpt dat tegengas zijn vruchten af. Duitsland schaarde zich vorig jaar in eerste instantie achter Macrons offensief, maar echt enthousiast heeft Berlijn zich nooit getoond.

Zelf verantwoordelijkheid nemen

Hoekstra’s voorganger Jeroen Dijsselbloem (PvdA), vijf jaar lang voorzitter van de eurogroep, haalde vorige maand hard uit naar dat Hanzeliga-­fenomeen. “Elk lid van de eurogroep zou niet moeten binnenkomen als onderdeel van een coalitie die als doel heeft om ergens níet heen te gaan”, zei hij tijdens een paneldiscussie bij de Europese Centrale Bank. “Ze moeten hun individuele verantwoordelijkheid nemen om een overeenkomst te sluiten die ze politiek kunnen accepteren en thuis kunnen uitleggen. Daarom vind ik dit soort coalitie­vorming buiten de eurogroep een groot probleem.” Ook Le Maire heeft weleens oog in oog met Hoekstra zijn afkeer laten blijken van deze blok­vorming van kleine landen.

In Luxemburg zullen de laatste loodjes nog zwaar blijken te zijn. On­enigheid is er nog over de financiering van het BICC-instrument. Nederland en de gelijkgezinde landen staan erop dat het nieuwe potje (dat begint met een bescheiden 2,5 miljard euro per jaar) gewoon binnen de EU-meer­jarenbegroting blijft vallen. Enkele landen, Frankrijk en Spanje voorop, pleiten voor extra financieringsmogelijkheden, buiten die reguliere begroting om.

Voor Nederland is cruciaal dat het fonds alleen dient ter ondersteuning van structurele hervormingen. Landen die er geld uit krijgen, moeten zelf een deel bijleggen. Andere landen hebben weer andere wensen. Dat wordt dus nachtwerk.

Nieuw plan voor Robin Hood-taks

Het begint een running gag te worden: de financiële transactietaks (FTT), ook wel Robin Hood-taks genoemd. Het idee ontstond na de mondiale financiële crisis en was bedoeld om vooral speculanten op de financiële markten te belasten. Na een lange stilte presenteren de financiën-ministers van tien landen vrijdag in Luxemburg een nieuw plan. Het zijn dezelfde landen die een paar jaar geleden al een vergeefse poging waagden: België, Duitsland, Frankrijk, Griekenland, Italië, Oostenrijk, Portugal, Slovenië, Slowakije en Spanje. Sommigen zien zo’n FTT in de toekomst als extra financieringsbron voor de beoogde euro­zonebegroting.

Lees ook:

Macron en Merkel zetten in op eigen begroting eurozone

Na maandenlange twijfel schaart de Duitse bondskanselier Merkel zich achter het plan van de Franse president Macron. Nederland is fel gekant tegen deze uitbreiding van EU-bevoegdheden.

Hoofdrol voor België bij taks die rem moet zetten op roekeloos speculeren

Tien landen praten al jaren over de financiële transactietaks. Vanavond hopen hun ministers een knoop door te hakken, maar België wil de kwestie op het hoogste niveau bespreken.