Het moet afgelopen zijn met de praktijken dat werkgevers allochtonen niet uitnodigen voor een sollicitatiegesprek vanwege het feit dat zij een andere afkomst of andere achternaam hebben.

PvdA, SP, CDA en D66 luiden de noodklok na een reeks verontrustende rapporten over discriminatie op de arbeidsmarkt.

"Het is nu echt tijd om in actie te komen. We moeten af van het idee dat we een inschatting van de capaciteiten van mensen kunnen maken op basis van hun achternaam", zegt PvdA-Kamerlid Roos Vermeij.

Sadet Karabulut van de SP voegt daaraan toe "Het kabinet wil alle misstanden aanpakken, behalve discriminatie. Hoeveel onderzoeken moeten er nog verschijnen?"

D66'er Steven van Weyenberg maakt zich zorgen om de groeiende ongelijkheid in de samenleving die door discriminatie op de arbeidsmarkt wordt veroorzaakt. "Tienduizenden jongeren komen niet aan een baan omdat ze een kleurtje, een andere naam of een ander geloof hebben."

CDA-Kamerlid Pieter Heerma stelt dat "discriminatie echt een probleem is. Onderzoeken bevestigen dat er onderscheid gemaakt wordt".

Minder kans

Donderdag debatteert de Tweede Kamer met minister Lodewijk Asscher over het onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) uit juni 2015 naar discriminatie van Haagse allochtonen.

Daaruit blijkt dat autochtonen met dezelfde kwalificaties anderhalf keer meer kans maken op een succesvolle sollicitatie dan Nederlanders met een Hindoestaanse achtergrond en bij Nederlanders met een Marokkaanse achtergrond is die kans zelfs twee keer zo groot.

PvdA, SP en D66 vinden het daarom tijd worden voor een mentaliteitsverandering bij bedrijven en met name op de personeels- en HR-afdelingen.

Trainingen

Trainingen moeten bedrijven bewust maken van het belang van diversiteit, maar er moet ook hard worden opgetreden als er sprake is van discriminatie.

In een poging om de arbeidsmarktdiscriminatie aan te pakken kondigde Asscher aan dat bedrijven die strafrechtelijk vervolgd zijn voor discriminatie niet meer in aanmerking komen voor overheidsopdrachten.

De partijen constateren dat de maatregel weinig effectief blijkt. "Hoeveel bedrijven zijn er uitgesloten van overheidsopdrachten? Nul", zegt Van Weyenberg.

Strafrechtelijke positie

Het probleem is volgens de partijen het strafrechtelijk proces waarbij moeilijk aan te tonen is dat er sprake is van discriminatie. Anders dan e-mails - waar de sollicitant per abuis wordt medegedeeld dat de afkomst, huidskleur of religie de reden van de afwijzing is - is het moeilijk aan te tonen dat er sprake is van discriminatie. En dat moet veranderen.

"Het strafrechtelijk traject is te lang en de bewijslast te ingewikkeld. Asscher moet aan de slag", aldus Vermeij.

Zij voelt wel voor het plan van D66 om het College van de Rechten voor de Mens, die niet-bindende uitspraken doet in onder andere discriminatiezaken te betrekken bij de uitsluiting van discriminerende bedrijven.

Laagdrempelig

"Het College behandelt veel meer zaken en is laagdrempeliger", stelt D66'er Van Weyenberg Een uitspraak van deze instantie zou voldoende moeten zijn om een bedrijf uit te sluiten van overheidsopdrachten.

Ook de controles van de arbeidsinspecties zou Asscher bij zijn voorstel moeten betrekken, vindt hij samen met de SP. "De inspectie controleert al of er beleid is om discriminatie te voorkomen", aldus Karabulut. "Laat de inspectie niet alleen op beleid, maar ook op individuele gevallen van discriminatie toetsen."

Tegelijkertijd stellen de partijen vast dat arbeidsmarktdiscriminatie, al dan niet onbewust, niet alleen door de overheid bestreden kan worden. Wel is het belangrijk dat de overheid een norm stelt en dat kan in duidelijkere bewoordingen.

"Een premier die dan zegt dat je je als afgewezen allochtoon maar moet invechten en en zegt: dat is jouw probleem, helpt daar niet bij", aldus Karabulut.

Verruwing debat

Samen met haar collega-Kamerlid Van Weyenberg ziet zij dat de verruwing van het politieke debat bijdraagt aan een sfeer van intolerantie tegenover Nederlanders die er anders uitzien of een andere achternaam hebben en dat klimaat sijpelt door op de arbeidsmarkt.

"Uitspraken als minder-minder-Marokkanen en de toon in het vluchtelingendebat versterkt het negatieve klimaat", merkt Van Weyenberg. "Dat soort politiek zet mensen weg op basis van kleur of geloof."

Desalniettemin is hij optimistisch. "Ook in dit negatieve klimaat waar er tegenstellingen worden gecreëerd, zie ik Nederlanders die het gaan maken."

Blijf knokken

Tegen de sollicitanten die vanwege hun afkomst, huidskleur of religie niet aan een stageplek of een sollicitatie komen zegt hij: "Geef niet op. Doe aangifte of ga naar het College van de Rechten van de Mens als er wordt gediscrimineerd."

Dat is ook de boodschap van de SP. "Meldt discriminatie bij ons Kamerleden en blijf knokken." Karabulut roept sollicitanten op om werkgevers die zich schuldig maken aan discriminatie te confronteren. Dat kan bij het bedrijf zelf, of in de openbaarheid via de media.

VVD-Kamerlid Anouchka van Miltenburg, die het woord voert over dit onderwerp, was niet bereikbaar voor commentaar. Via een woordvoerder laat de oud-Kamervoorzitter weten het voorstel om uitspraken van het College van de Rechten voor de Mens en de arbeidsinspectie te betrekken bij het uitsluiten van bedrijven geen goed plan te vinden.