Er is onder de Vlaamse partijen een groeiende consensus om bootmigranten op zee rechtsomkeer te laten maken naar Afrika. Nu pleit ook Groen voor een variant op de omstreden pushbacks.

Groen lanceert in de aanloop naar de verkiezingen een opmerkelijke nieuwe piste. De partij pleit voor aanmeldcentra voor kandidaat-vluchtelingen in Ceuta en Melilla. Dat zijn Spaanse enclaves op Marokkaanse bodem. Even opmerkelijk is dat Groen migranten die bij een poging tot illegale oversteek op de Middellandse Zee gered zijn wil terugsturen naar die Spaanse enclaves om hun asielaanvraag te behandelen.

De kiesgids van De Tijd De Tijd doorploegde de 966 pagina's van de Vlaamse partijprogramma's. Geen stemtest, maar een overzicht in 100 relevante vragen .

‘Hun vingerafdrukken worden er geregistreerd en er volgt een kort onderzoek of mensen in aanmerking komen om als vluchteling erkend te worden’, stelt parlementslid Wouter De Vriendt, de migratieexpert van de partij. Echte asielzoekers doorlopen hun procedure dan verder in Europa, waar ze evenwichtig gespreid worden over de lidstaten, puur economische migranten krijgen geen toegang tot Europa.

Groen benadrukt wel dat ook een asielprocedure op Europese bodem - als migranten toch door de bewaakte Europese buitengrenzen weten te glippen - nog altijd zal kunnen. De Vriendt spreekt over een buitengrens die op een kier blijft staan, met de mogelijkheid zich aan te melden in aankomstcentra in Zuid-Europa en ook in België, bij het asielloket van de vreemdelingendienst in Brussel.

Koerswijziging

Het groene voorstel is een opvallende koerswijziging. De partij pleit er voor het eerst voor migranten na hun redding op zee niet over te brengen naar Europa maar terug te duwen naar Afrika, pushbacks in het jargon. Die zijn omstreden en waren lang onbespreekbaar omdat ze een inbreuk zouden vormen op het Europees recht.

De Italiaanse, Griekse en Spaanse marine duwden jaren bootjes met migranten terug naar Noord-Afrikaanse havens. Aan die praktijk kwam in 2012 een eind nadat een Europese rechter Italië had veroordeeld voor het terugsturen van een Somaliër. De reden is dat Italië een pijler van het Europese asielrecht schond. Mensen mogen nooit worden teruggestuurd naar onveilige plekken waar ze onmenselijke behandeling of foltering riskeren. Sinds de grote migratiecrisis van 2015 - toen op korte tijd ruim 1 miljoen mensen de Middellandse Zee overstaken - liggen de pushbacks weer op tafel.

Voor ons is het één van de voorstellen in de zoektocht naar een realistisch asielbeleid dat ook menselijk is. Wouter De Vriendt Parlementslid Groen

De N-VA was de eerste partij die het idee in België op tafel legde. Ook Open VLD is voorstander, en nu dus ook Groen. Sp.a-voorzitter John Crombez liet verstaan een voorstander van pushbacks te zijn, maar werd teruggefloten door het partij-establishment. CD&V is er niet voor gewonnen.

De N-VA en Open VLD willen de juridische obstakels rond push-backs omzeilen door migranten terug te sturen naar centra in veilige landen buiten Europa, zoals Tunesië of Algerije. Maar het is nu al duidelijk dat die landen daar niet voor staan te springen. Groen ziet dan weer een oplossing door voor opvang te kiezen in Spaanse enclaves, waar het Europees asielrecht geldt en migranten een juridisch waterdichte procedure kunnen doorlopen.

Spanje

De vraag is of dat realistisch is. De enclaves zijn samen enkele tientallen vierkante kilometers groot en de bevolking wordt nu al geconfronteerd met flink wat migranten. Spanje voelt er wellicht weinig voor er centra voor duizenden mensen te openen.

Er zijn nog accentverschillen. De N-VA wil elke migrant die illegaal probeert over te steken terugsturen en voor altijd uitsluiten van het recht op een vluchtelingenstatus in Europa. Open VLD gaat niet zover. De partij wil mensen terugsturen naar centra buiten Europa, waar ze nog altijd een asielprocedure kunnen doorlopen. Ook Groen wil geen uitsluiting van het asielrecht.

‘Voor ons is het één van de voorstellen in de zoektocht naar een realistisch asielbeleid dat ook menselijk is. Het is een doorgesproken partij-standpunt’, zegt De Vriendt. Niet toevallig lanceerde hij dat voorstel tijdens een verkiezingsdebat van Knack. Het moet in de verf zetten dat Groen voor een verantwoord en gematigd bestuur staat. Mee door de opmars van zusterpartij Ecolo is het realistisch dat de groenen na 26 mei in de regering stappen.