U hebt het te warm? De Franse klimatoloog Jean Jouzel waarschuwt dat we nog niks gezien hebben. ‘Van wat in de tweede helft van de eeuw dreigt te gebeuren, krijg ik kippenvel.’

‘Als we geen ernstige maatregelen treffen in de strijd tegen de opwarming van de aarde, staan ons in de tweede helft van deze eeuw piektemperaturen tot 55 graden Celsius te wachten’, waarschuwt de Franse klimatoloog Jean Jouzel (71). Europa zal niet gespaard blijven van de extreme gevolgen van die stijgende temperaturen. Voorbeelden daarvan zien we vandaag al in de vorm van felle bosbranden in Scandinavië en Griekenland. In België bereikten we vorige week een recordtemperatuur van 34,6 graden in Ukkel, de warmste 27 juli ooit.’

Een opwarming met een paar graden lijkt aangenaam, maar mensen vergeten dat dat zich kan vertalen in steeds extremere klimato logische omstandigheden. jean jouzel klimatoloog

Jouzel is al 50 jaar klimatoloog. In 2002 werd hij vicevoorzitter van het IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change), een internationale groep van klimaatexperts die in 2007 de Nobelprijs voor de Vrede won voor haar inspanningen voor het klimaat. Vandaag betreurt hij het ‘egoïsme’ van een maatschappij die niets doet om de uitstoot van broeikasgassen te doen dalen en het aan de volgende generaties laat om dat levensgrote probleem op te lossen.

Kunnen we zomaar stellen dat de bosbranden in Europa van de afgelopen weken te wijten zijn aan de klimaatopwarming?

Jean Jouzel: ‘Zowel in Scandinavië als in Griekenland waren die bosbranden het gevolg van temperaturen die voor de tweede helft van juli ver boven het gemiddelde lagen. In Zweden steeg de temperatuur tot boven 30 graden, zelfs boven de poolcirkel. Die records passen inderdaad in een context van klimaatopwarming. De voorbije vijf jaar waren de warmste ooit en de eerste zes maanden van dit jaar blijken al de op twee na warmste ooit te zijn. Als de gemiddelde temperatuur stijgt, is het normaal dat er gebieden zijn waar recordtemperaturen worden gemeten. Met ondermeer bosbranden tot gevolg.’

Zal die tendens zich voortzetten, en waar komen we dan uit?

Jouzel: ‘Ik verwijs naar mijn collega’s van Météo France, die stellen dat een gemiddelde opwarming van enkele graden zich kan vertalen in steeds extremere klimatologische omstandigheden. Als de globale opwarming zich blijft doorzetten en de gemiddelde temperatuur overal op onze planeet met 3 tot 4 graden zou stijgen (vergeleken met het begin van de eerste industriële revolutie in de 18de eeuw, nvdr.), zullen de recordtemperaturen letterlijk exploderen. Dan mogen we niet opschrikken van temperaturen tot 55 graden in België en het oosten van Frankrijk. Vooral in de steden zal dat merkbaar zijn, want daar speelt het hitte-eilandeffect. Onze steden en metropolen zoals Parijs zijn daar absoluut niet op voorbereid.’

Schermvullende weergave Jean Jouzel: ‘Net toen het klimaatscepticisme verdwenen leek, kwam Trump aan het hoofd van de grootste wereldmacht.’ ©BELGAIMAGE

Het idee dat in we in Europa nog redelijk gespaard zullen blijven van de gevolgen van de klimaatopwarming kunnen we dus wel vergeten?

Jouzel: ‘Inderdaad. Europa is weliswaar nog redelijk in het voordeel. Afrika en Zuidoost-Azië zijn veel kwetsbaarder. Maar de risico’s voor Europa zijn zeker niet verwaarloosbaar. Terwijl het risico op een bosbrand in heel wat Europese regio’s vandaag nog nihil is, zal dat tegen 2050 niet meer zo zijn. Vandaag krijgt circa 5 procent van de Europeanen af te rekenen met extreme klimaatomstandigheden zoals overstromingen, droogte, hittegolven, stijging van de zeespiegel… Maar wanneer de aarde verder opwarmt, zal dat in de tweede helft van de eeuw voor twee op drie Europeanen het geval zijn. Elk jaar zijn in Europa 3.000 doden toe te schrijven aan het klimaat. Dat kan oplopen tot 150.000 als we geen serieuze inspanningen leveren in de strijd tegen de opwarming. Dat zijn toch cijfers om bij stil te staan.’

U bent al 50 jaar klimatoloog. Wat u en uw collega’s hebben voorspeld, speelt zich nu onder onze neus af.

Jouzel: ‘Inderdaad. Ik sta erg dicht bij Belgische experts als (voormalig IPCC-vicevoorzitter, red.) Jean-Pascal van Ypersele en André Berger, met wie ik veelvuldig heb samengewerkt. Al die mensen waarschuwen al 30 jaar voor de klimaatopwarming. Wat we vandaag meemaken, is grosso modo wat we verwacht hadden. We zien nu dat de visie van de wetenschappelijke gemeenschap en de werkelijkheid gelijklopen, en dat zou tot nadenken moeten stemmen. Want van wat ons in de tweede helft van de eeuw en daarna te wachten staat, daar krijg ik kippenvel van.’

Jean Jouzel Jean Jouzel (71) is een Franse klimatoloog en glacioloog. Als expert in klimaatverandering is hij verbonden aan het Internationaal Klimaatpanel van de Verenigde Naties, het belangrijkste wetenschappelijke klimaatorgaan ter wereld.

‘Sinds enkele jaren is de opwarming merkbaar en wordt ze ook gevaarlijk. Scandinavië is een goed voorbeeld. Op een bepaald ogenblik zei men: ‘Ja, maar de Zweden gaan blij zijn met een opwarming van een graad.’ Wel, vandaag zijn ze zeker niet blij. En dan spreken we nog maar over een opwarming met een graad. Wat mensen maar moeilijk kunnen inschatten en begrijpen, is dat twee tot drie graden meer een wereld van verschil maken! Willen we vermijden dat onze kinderen worden opgezadeld met onaangename en in bepaalde gevallen zelfs rampzalige weersomstandigheden, dan moeten we onmiddellijk handelen. Er komt een ogenblik waarop het erg moeilijk zal zijn het tij nog te keren.’

Het akkoord van Parijs uit 2015 heeft als doel de opwarming tot 2 of zelfs 1,5 graad te beperken. Wat is de te volgen weg om dat doel te bereiken?

Jouzel: ‘Er bestaan enkele studies die daar erg duidelijk over zijn. Om onder de 2 graden te blijven moeten we een manier vinden om CO2 uit de atmosfeer te halen. We zouden de uitstoot tegen 2050 met twee derde moeten verminderen en in de tweede helft van de eeuw koolstofneutraal moeten zijn. Jammer genoeg zijn we daar vandaag nog ver van verwijderd. In Frankrijk steeg de uitstoot tussen 2016 en 2017 nog, terwijl die eigenlijk had moeten dalen. En het Internationaal Energieagentschap (IEA) zegt ons dat de CO2-uitstoot als gevolg van fossiele brandstoffen nog tot 2040 blijft stijgen.’

Is de doelstelling van het akkoord van Parijs eigenlijk nog haalbaar?

Jouzel: ‘Ik ben niet optimistisch. Willen we de stijging van de temperatuur onder 2 graden houden, dan mogen we aan het huidige tempo nog maar 20 jaar fossiele brandstoffen gebruiken. Willen we de opwarming tot anderhalve graad beperken, moeten we er nog eerder mee stoppen. Dat is praktisch gezien alleen mogelijk als we erin slagen CO2 uit de atmosfeer te halen. Zover zijn we nog niet. Het grote struikelblok is dat we altijd technische problemen ondervinden bij het afvangen en opslaan van CO2. Er is ook een probleem van opslag, want we moeten ook ergens naartoe kunnen met die CO2.’