Prins Filip heeft deze ochtend in Antwerpen, waar hij een wetenschappelijk congres bijwoonde, een korte verklaring afgelegd: 'Ik ben me bewust van de verantwoordelijkheid die op me rust. Ik blijf me inzetten met heel mijn hart. Bedankt. Tot 21 juli.'

Op die dag bestijgt Filip de troon als de zevende koning der Belgen. 'Na een regeerperiode van 20 jaar ben ik van mening dat het ogenblik is aangebroken om de fakkel aan de volgende generatie over te dragen', zei koning Albert II woensdagavond. 'Ik stel ook vast dat prins Filip goed is voorbereid om mij op te volgen. Hij geniet samen met prinses Mathilde mijn volle vertrouwen.'

Het was voor Filip de eerste persconfrontatie nadat koning Albert woensdag had bekendgemaakt dat hij op 21 juli, de nationale feestdag, afstand van de troon doet.

Premier Elio Di Rupo (PS) en de federale topministers lieten daarop weten de persoonlijke beslissing van koning Albert te respecteren. Er werden woorden van lof gesproken. Het neemt niet weg dat de politieke wereld liever had gehad dat Albert nog even op post was gebleven, tot na de moeder aller verkiezingen van 2014. De ervaren koning Albert had dan zijn rol van schokdemper kunnen spelen.

Koning met een missie

De vraag die de politieke wereld zich stelt, is hoe prins Filip zijn rol als koning zal invullen. Met de hete adem van Bart De Wever (N-VA) in de nek kunnen de traditionele partijen een misstap van de koning missen als kiespijn. Een koning met een missie is het laatste waar de partijen op zitten te wachten. Maar prins Filip lijkt er te willen invliegen.'De koning, met alle respect, moest het de jongste jaren wat rustiger aan doen. We willen er echt tegenaan gaan', zegt een bron in het paleis die dicht bij kroonprins Filip staat.

Volgens oud-premier Wilfried Martens (CD&V) dreigt de doos van Pandora open te gaan. De discussie over de rol van de koning zal losbarsten, vreest hij. Al was het maar omdat de regering moet beslissen of de grondwetsartikelen over de rol van de koning al dan niet voor herziening vatbaar worden verklaard. De cruciale vraag is of de koning nog een sturende rol zal mogen spelen bij de regeringsvorming, of dat hij enkel nog lintjes zal mogen doorknippen.

Protocollaire rol

Omdat prins Filip al op 21 juli de troon bestijgt, zal die politieke discussie snel gezien worden als een motie van wantrouwen tegen koning Filip. Het dreigt de communautaire tegenstellingen in de regering-Di Rupo op scherp te stellen, want de Vlaamse partijen lijken eerder dan de Franstalige geneigd om naar een meer protocollaire rol voor de koning te evolueren.