Bohater tej biografii był zamerykanizowanym Polakiem wywodzącym się z semickiej rodziny, który stworzył potęgę Commodore i uratował przed upadkiem konkurujące z nim Atari. Tramiel jest więc obok Steve'a Wożniaka jedną z najbardziej znanych postaci związaną z branżą IT o polskich korzeniach. Jednak on spędził w Polsce ponad 16 lat i zawsze utożsamiał się z naszym krajem, natomiast Wozniaka z Polską łączy tylko jego pradziadek, który żył w naszym kraju w XIX wieku. Zresztą ich różniła nie tylko „bliskość” polskiego pochodzenia, ale i też podejście do cen sprzedawanych sprzętów — do czego odniosę się w dalszej części tekstu. Nie przedłużając, przedstawiam Wam niesamowitą historię życia Jacka Tramiela, którego serce biło dla aż trzech krajów.





Szczęśliwe dzieciństwo i upiorne lata nastoletnie w Polsce

Jack Tramiel urodził się 13 grudnia 1928 roku w Łodzi w rodzinie polskich Żydów. Ciężko jednoznacznie ustalić, jakie nosił wtedy nazwisko, ale najprawdopodobniej brzmiało ono Trzmiel. Wiadomym jest zaś jedno, że Polacy zwracali się do niego imieniem Jacek, natomiast Żydzi — Idek. Tramiel był jedynakiem i wywodził się z dobrze sytuowanej rodziny. W Polsce wiódł szczęśliwe dzieciństwo i pewnie jakby nie II wojna światowa spędziłby w naszym kraju resztę życia — jako Polak o żydowskich korzeniach. Ale niestety w 1939 r. jego ukochana Łódź została zniewolona przez nazistów, a on na długie pięć lat trafił do tamtejszego getta. Następnie w sierpniu 1944 r. wraz z rodzicami został wysłany w trwającą trzy dni podróż do niemieckiego obozu śmierci w Auschwitz. Na miejscu nazistowski zbrodniarz dr Josef Mengele uznał rodzinę Trzmielów za zdolnych do pracy, a Idek razem z ojcem zostali wysłani do filialnego obozu koncentracyjnego Hannover-Ahlem niedaleko Hanoweru. Tam każdy dzień stanowił dla nastolatka walkę o życie do czasu kiedy w kwietniu 1945 r. obóz został ostatecznie wyzwolony przez armię amerykańską. Niestety ojciec Tramiela nie doczekał tego dnia, umierając na tyfus. W 1947 r. Jacek dowiedział się jednak, że jego matka przeżyła wojnę i niedługo potem udało mu się z nią spotkać w Łodzi. Następnym razem swe miasto urodzenia odwiedził dopiero w 2004 roku z okazji obchodów 60. rocznicy likwidacji Litzmannstadt Ghetto.

Obóz dziecięcy Litzmannstadt Ghetto. Fot. dzieje.pl

Pierwsze lata w nowej ojczyźnie

Po wojnie Tramiel przez kilkanaście miesięcy mieszkał w niemieckiej Bremie, gdzie imał się najróżniejszych prac. W tym mieście poznał płowowłosą Żydówkę Helen Goldgrub, która przeżyła pobyt w obozie Bergen-Belsen. 18-letni Tramiel z miejsca się w niej zakochał i poślubił. Razem z nią postanowił też wyemigrować do USA. Nie było go jednak stać na tak drogą podróż, ale w opłaceniu jej kosztów pomogła mu jedna z organizacji żydowskich. I tak pod koniec 1947 r. Tramiel z 10 dolarami w kieszeni pojawił się w Nowym Jorku. Pierwsze miesiące pobytu w nowej ojczyźnie poświęcił na nauce języka angielskiego i brał każdą pracę, jaka była pod ręką. Wtedy też zaczął zabiegać o amerykańskie obywatelstwo i zmienił nazwisko, oficjalnie stając się Jackiem Tramielem. Następnie w 1948 r. wstąpił do armii amerykańskiej, gdzie nauczył się jak naprawiać sprzęt biurowy, z czasem zostawszy specjalistą od „wydłużania życia” maszynom do pisania.





Założenie Commodore

Tramiel po kilku latach służby postanowił jednak odejść z wojska i w 1954 r. wziął pożyczkę w wysokości 25 tysięcy dolarów, aby założyć własną firmę Commodore Portable Typewriter. Mieściła się ona na nowojorskim Bronksie, a zajmowała jak nie trudno odgadnąć sprzedażą i naprawą maszyn do pisania.





Tramiel jednak finansowo na jej działalności nie wychodził. W 1955 r. postanowił zatem przenieść swój biznes z USA do Kanady — aby taniej móc handlować z krajami Układu Warszawskiego (głównie Czechosłowacją), skąd sprowadzał maszyny i części. Wtedy to zarejestrował w Toronto przedsiębiorstwo Commodore Business Machines International, z którym po jakimś czasie wszedł na giełdę. Tramiel całkiem nieźle wychodził na tym biznesie, ale podświadomie czuł, że jego firma może zarabiać jeszcze większe pieniądze. Był też świadom, żeby tak się stało, musi zmienić branżę na bardziej nowoczesną.

Pierwsze logo firmy Commodore.



Dlatego Tramiel w latach 60-tych z powrotem przeniósł Commodore do Stanów Zjednoczonych i zamieszkał w Kalifornii. Po tym, jak naprawiane przez firmę maszyny do pisania zaczęły odchodzić do lamusa, zaczęła ona produkować tanie kalkulatory, których sprzedaż okazała się bardzo opłacalna. Ale szczęście po jakimś czasie odwróciło się od firmy Tramiela. Albowiem od 1970 r. produkowała kalkulatory, bazując na chipsetach Texas Instruments. To poważnie ograniczało politykę marketingową firmy ze względu na ceny chipsetów dyktowane przez ich dostawcę.