Benjamin Herman, de dader van de schietpartij in Luik, was met penitentiair verlof. Hij had al meermaals de gevangenis mogen verlaten ter voorbereiding van zijn definitieve invrijheidstelling in 2020, zei minister van Justitie Koen Geens (CD&V) dinsdag vlak voor de Nationale Veiligheidsraad. Hij reageerde daarmee op de kritiek op het feit dat de dader, nochtans een zware jongen, zomaar de gevangenis mocht verlaten.

De man was voor de veertiende keer met penitentiair verlof (wat twee dagen duurt) en had ook al elf uitgangsvergunningen (korter) gekregen. Dat is telkens goed gegaan, zei minister Geens.

De man zat sinds 2003 quasi onafgebroken in de gevangenis, als multirecidivist. Hij zou in 2020 sowieso vrijkomen.

Zijn er fouten gebeurd door de man penitentiaire verloven toe te kennen? “Daar spreek ik mij niet over uit. Dat zijn geen fouten denk ik. Als iets dertien keer goed gaat, gaat het normaal de veertiende keer niet verkeerd”, zei Geens. De minister wijst erop dat er altijd een risico is. “Als men die in 2020 vrijlaat, is het niet zeker dat hij na 2020 niets meer verkeerd zou hebben gedaan”.

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) meent dat de diensten die bevoegd zijn voor het toekennen van penitentiair verlof “daar niet lichtzinnig over heen gaan”. “Ik neem aan dat daar goed over nagedacht is”.

Het is niet zeker dat de man in de gevangenis is geradicaliseerd, liet minister Geens verstaan. “Het is lang niet evident dat hij in aanmerking komt voor de classificatie ‘radicalisering’.” Dat het federaal parket een onderzoek voert om te zien of er een terroristisch motief is, zou te maken hebben met de methode van de aanval en zou uit voorzorg zijn, al benadrukt minister Geens dat het aan het federaal parket zelf is om daarover te communiceren.

Dat het federaal parket een onderzoeksrechter heeft aangesteld, wijst erop dat er elementen zijn die wijzen op een mogelijke daad van terrorisme, zegt minister Jambon. “Maar er zijn evengoed elementen die erop wijzen dat dat niet het geval is”, klonk het. Het onderzoek zal dat moeten uitwijzen, aldus minister Jambon.

Niet op lijst OCAD

De hele dag was er discussie over het feit of Benjamin Herman nu op de lijst met namen stond van mensen die geradicaliseerd waren. Het antwoord is: neen. Maar hij was wel gekend bij de diensten. Zijn naam kwam voor in een aantal dossiers. Maar de verschillende veiligheidsdiensten oordeelden dat hij geen terrorist was.

“Je moet niet gaan concluderen dat iemand een terrorist is alleen omdat hij dagelijks bidt”, zei minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA).

Eerder zei premier Charles Michel dat Herman in twee rapporten van de Staatsveiligheid en in een informatierapport van de politie voorkwam, maar dat die rapporten betrekking hadden op andere personen. Op de lijst met geradicaliseerden van het OCAD, het orgaan voor de analyse van de terreurdreiging, stond hij niet.

Op de Nationale Veiligheidsraad bevestigden alle aanwezige diensten dinsdag dat ze die rapporten van de Staatsveiligheid en de politie gedeeld hadden gekregen, maar ook dat ze “bewust” hadden vastgesteld dat Herman geen terroristisch gevaar met zich meebracht, zei Geens.

Geens weet dat Herman zich in de gevangenis van Lantin tot de islam bekeerd heeft, maar wees erop dat een deelname aan een gebed of een periode van vasten iemand nog niet gewelddadig maakt. “We kunnen niet anders dan zeggen dat als de diensten hadden geconcludeerd dat hij gewelddadig was, hij in een aantal databanken had gezeten.”

Hardnekkige recidivist

Herman was volgens Geens een draaideurcrimineel en een hardnekkige recidivist, die door de strafuitvoeringsrechtbank altijd een voorlopige invrijheidsstelling geweigerd werd. Zijn penitentiaire verloven en uitgangsvergunningen hadden te maken met het aankomende einde van zijn gevangenisstraf.

Maar om vast te stellen of er toch fouten zijn gebeurd, willen Geens en Jambon hoe dan ook de resultaten afwachten van het onderzoek dat nu gestart is. “Het zijn zeer belangrijke vragen die worden gesteld, maar ze verdienen beantwoord te worden na een ernstig onderzoek”, zei Jambon.

Over de andere feiten, de overval en de moord maandagnacht, zei Jambon nog: “Het is een “ernstige hypothese dat Herman in de nacht voorafgaand aan de schietpartij in Luik bij die feiten betrokken was. Dat maakt nu deel uit van het onderzoek.”