Een meisje doet de was in de door de tyfoon Haiyan getroffen stad. Oxfam Novib hielp het gemeentelijk waterbedrijf in Tacloban aan materialen om watervoorzieningen te repareren, 2013. Beeld anp

Het idee om te stoppen met die 25 procent-norm staat in een discussiestuk voor een nieuw stelsel voor de goede doelensector, dat de branchevereniging VFI en toezichthouder CBF hebben gepubliceerd. In dat nieuwe stelsel, dat al per 1 januari moet ingaan, moet het straks vooral gaan over wat goede doelen met het gedoneerde geld hebben bereikt.



De goede doelen moeten de maatschappelijke impact van de gift uitleggen, in termen van minder zieken, een beter milieu of geholpen vluchtelingen. Waar het geld van de donateurs precies aan is uitgegeven, krijgt dan een minder prominente rol. Goede doelen moeten wel blijven verantwoorden hoe veel ze hebben uitgegeven aan de fondsenwerving en de eigen organisatie, en hoe veel er naar het goede doel zelf is gegaan, maar het vaste en voor iedereen gelijke percentage vervalt. De verhouding moet alleen 'redelijk' zijn, en kan per organisatie verschillen.

Lees ook: Wordt uw gedoneerde euro effectief besteed? De miljardenbranche van goede doelen wil af van alle discussie over kosten. De nadruk moet gaan liggen op wat er is bereikt met het geld van de donateurs. Slimme strategie? (+)



En het commentaar: 'Zolang een methode om goede doelen te controleren ontbreekt, blijft een wervingsplafond noodzakelijk.'

Kosten heikel punt

De kosten bij goede doelen, waarin jaarlijks 4,7 miljard euro omgaat, zijn een heikel punt. Branchevereniging VFI benadrukt dan ook dat het om een discussiestuk gaat, dat nog besproken moet worden met onder meer de overheid en de donateurs. Er is geregeld kritiek dat er van de gedoneerde euro's te veel naar de organisatie en het kantoorpand gaat, en te weinig naar het goede doel zelf. Als er straks geen percentage meer is vastgelegd en de verhouding alleen 'redelijk' moet zijn, kan dat risico groter worden. Volgens VFI-directeur Gosse Bosma zijn donateurs terecht kritisch en blijft het dus zo dat de kosten duidelijk moeten worden verantwoord, in het jaarverslag en bij de toezichthouder. 'Maar de donateur moet die kosten kunnen plaatsen in het licht van de resultaten van een goed doel. Dat vraagt om meer aandacht voor de resultaten en de maatschappelijke betekenis. De verantwoording moet dan daar over gaan, in plaats van alleen over de kosten.'



De afgelopen week spraken al tweehonderd bestuurders van goede doelen over de ideeën. De in goede doelen gespecialiseerde hoogleraar René Bekkers (VU) is voor, ook al vindt hij 'redelijk' nogal een ruim begrip. Maar volgens Bekkers is de kostentoerekening nu 'een toneelstukje'. Goede doelen kunnen schuiven met kosten om de post 'doelbesteding' (wat aan het verwezenlijken van het goede doel zelf is uitgegeven) zo hoog mogelijk te krijgen. Nieuwe normen met exacte percentages leiden tot nieuw 'strategisch boekhouden', aldus de hoogleraar. Dan is het beter dat goede doelen aan moeten geven wat ze met de euro's van de donateurs maatschappelijk hebben bereikt. Het probleem is nog wel dat het meten van die 'impact' van goede doelen nog in de kinderschoenen staat.



Veel goede doelen lijken wel te voelen voor het nieuwe stelsel, met minder nadruk op de kosten. Volgens Henk van Stokkom, die vermogensfondsen en vermogende particulieren adviseert, is soberheid wel het minste dat je mag verwachten van goede doelen, maar hebben de donateurs zelf ook een verantwoordelijkheid. 'Gevers moeten ook eens uit hun luie stoel komen en de moeite doen om goed naar de cijfers kijken.'