De verschillende fracties in de Tweede Kamer willen meer te weten komen over de redenen waarom Turkse Nederlanders 'ja' hebben gestemd bij het referendum van president Erdogan.

"Het is zorgwekkend", zegt CDA-Kamerlid Knops. "Ik noem dat een mislukte integratie. We moeten met deze mensen spreken, deze mensen een spiegel voorhouden." Knops vindt dat er sprake is van een maatschappelijk risico.

Verhoeven van D66 wil die conclusie nog niet trekken. "Het is zorgelijk, maar integreren is meer dan stemmen voor een referendum", zegt hij. "We moeten niet meteen zeggen 'dan ga je maar weg'."

Hij wil dat er wordt onderzocht waarom zo veel mensen 'ja' stemden tegen een inperking van de democratie. "De meesten zijn overigens thuisgebleven en niet gaan stemmen, dus dan kun je ook zeggen dat zij Nederland belangrijker vinden."

"Ik heb niet gezegd: ga maar weg", reageert VVD-Kamerlid Ten Broeke op de ophef over zijn uitspraak in het televisieprogramma EenVandaag. "Maar ik heb gezegd dat ik me kan voorstellen dat je hier als ja-stemmer niet zoveel te zoeken hebt. Wat is dan het land waarin je wilt leven?"

Ook Ten Broeke wijst erop dat een meerderheid van de Nederlandse Turken hier helemaal niet heeft gestemd. "Dat is ook een helder signaal, die mensen hebben niet willen meedoen aan deze opzet van Erdogan."

GroenLinks-Kamerlid Van Ojik vindt dat bij vrijheid in een land ook hoort dat mensen mogen stemmen zonder achteraf al te veel commentaar te krijgen. "Het is veel te makkelijk om te zeggen dat de integratie mislukt is. We moeten ons verdiepen in de motieven die mensen hebben gehad."

Twee paspoorten

PVV-leider Wilders vindt het referendum een bewijs dat er een eind moet komen aan het hebben van twee paspoorten. "Je kan niet vanuit een veilige stoel in Nederland kiezen voor een dictatuur in een ander land. Dan moet je daar de consequenties van nemen."