Brommers zijn en blijven smerige dingen. Zelfs de nieuwste brommer met brandstofinjectie stoot nog net zo veel schadelijke stikstofoxiden uit als een moderne dieselauto. Een tweetaktbrommer produceert gemiddeld twintig keer zoveel fijnstof als wat een nieuwe auto mag uitstoten. Dat stelt TNO vast in een onderzoek naar de uitstoot van brommers. Slechts één van de vijftien brommers die het onderzoeksinstituut op de rollenbank zette, voldeed aan de officiële uitstootnormen.

Brommers, vaak verpakt als scooters, zijn steeds minder welkom in grote steden. Niet alleen omdat er steeds meer bijkomen (de teller bij het CBS staat al op ruim één miljoen) of omdat er vaak veel te hard mee gereden wordt op het fietspad. Ook omdat ze vies zijn voor lucht en longen.

Maar – anders dan bij auto’s – weet niemand precies hoe vies. Met brommers en scooters worden veel minder kilometers gereden dan met auto’s. Het aandeel in de totale luchtverontreiniging zal dus beperkt zijn. Maar hoe beperkt, per stof? En hoe ongezond is het als je een paar keer per dag op het fietspad staat in een wolk koolwaterstoffen, stikstofoxiden en ultrafijnstof?

Van stikstofoxiden en fijnstof bijvoorbeeld gaan in Europa ieder jaar honderdduizenden mensen voortijdig dood. En koolwaterstoffen dragen bij aan de vorming van schadelijke deeltjes in de lucht. Benzeen, een koolwaterstof, is kankerverwekkend.

Om meer zicht te krijgen op de uitstoot van schadelijke stoffen heeft het Ministerie van Infrastructuur en Milieu metingen aan 15 brommers van verschillende merken laten doen door TNO: gebruikte en nieuwe brommers, tweetakt en viertakt, met carburateur of met brandstofinjectie, met en zonder begrenzer.

Die gingen allemaal op de rollenbank voor een officieel testritje.

De resultaten gingen alle kanten op. Sommige brommers stootten tien keer zoveel onverbrande koolwaterstoffen uit als andere. Er zaten brommers bij die 20 gram koolmonoxide per kilometer uitstootten, en brommers die maar 0,44 gram uitstootten.

Tweetaktbrommers viezer

Begrensde viertaktbrommers verbruikten weer meer brandstof dan begrensde tweetaktbrommers. Duidelijk te zien was, dat de tweetakt- viezer zijn dan de viertaktbrommers – maar dat was al bekend. Deze verdwijnen ook al uit de vloot.

De normen voor brommers worden steeds strenger, schrijven de TNO-onderzoekers. Om daaraan te voldoen, moet er complexere technologie in worden gebouwd. Maar die moet het dan ook wel echt doen.

Dat is helemaal niet gegarandeerd in een markt waarop weinig toezicht is. Veel bezitters laten de snelheidsbegrenzer – die in Nederland van een brommer een snorfiets maakt – eraf slopen, waardoor de brommer viezer wordt. Katalysators en filters zijn regelmatig van dubieuze kwaliteit. In een eerder onderzoek kwam TNO al hele gekke dingen tegen, zoals een gloednieuwe ‘sjoemelbrommer’ die de limieten 18 maal overschreed.

NRC Klimaat De laatste ontwikkelingen rond klimaat, natuur en duurzaamheid Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 14 december 2017