De milieubeweging stapt uit onderhandelingen over een klimaatakkoord voor de luchtvaart. Natuur & Milieu, de milieuorganisatie die ook onderhandelde namens Greenpeace en de Natuur- en Milieufederatie Noord-Holland, neemt afstand van het akkoord dat naar verwachting in april naar de Tweede Kamer wordt gestuurd.

Marjolein Demmers, directeur van Natuur & Milieu: „Het lukt niet om ambitieuze afspraken over CO 2 -reductie te maken met de luchtvaartsector. De plannen blijven steken bij innovatie. Dat is belangrijk, maar niet genoeg. Beperken van de groei is voor de sector onbespreekbaar. Dit akkoord is de titel ‘duurzame luchtvaart’ niet waardig.”

De luchtvaarttafel maakt sinds vorige zomer plannen voor verduurzaming van de Nederlandse luchtvaart. Het overleg sluit aan bij de klimaattafel over mobiliteit, een van de vijf klimaattafels die het klimaatakkoord hebben voorbereid. De voorstellen zijn niet meegenomen in de analyses van Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) en het Centraal Planbureau (CPB) die woensdag worden gepresenteerd. Een overeenkomst is wel dat ook bij het klimaatakkoord de milieubeweging zich distantieerde.

De luchtvaarttafel is een initiatief van minister Cora van Nieuwenhuizen (Infrastructuur en Milieu, VVD). Voorzitter is Jan Hendrik Dronkers, topambtenaar van dat ministerie. Aan het overleg nemen 26 partijen deel. Doel is het maken van afspraken waarmee Nederland kan voldoen aan het klimaatakkoord van Parijs. Luchtvaart wordt in dit akkoord niet expliciet vermeld, maar zal moeten meedoen met om de doelen voor CO 2 -reductie te kunnen halen. Reductie van uitstoot door binnenlandse luchtvaart is een nationale verplichting.

Lees ook: Kamermeerderheid voor groeistop luchthavens Rotterdam en Eindhoven

Van de 26 deelnemers zijn er twintig verbonden aan de sector: luchtvaartmaatschappijen, Schiphol, werkgevers. Natuur & Milieu was de enige vertegenwoordiger van de milieubeweging. Demmers: „Die eenzijdige samenstelling was vanaf het begin een probleem. We hebben toch meegedaan om druk op duurzaamheid uit te kunnen oefenen. Maar het gaat steeds om sectorbelangen, niet om klimaatbelangen. De sector heeft het ministerie in een houdgreep. Dit is absoluut geen breed gedragen maatschappelijk akkoord.”

Het Ontwerpakkoord Duurzame Luchtvaart bevat afspraken op het gebied van duurzame brandstoffen, elektrisch vliegen en vlootvernieuwing (vervanging door schonere en stillere vliegtuigen). De maatregelen overlappen voor een flink deel met het actieplan Slim én duurzaam, dat de luchtvaartsector in oktober presenteerde. De kritiek op dat plan was dat de doelen te weinig ambitieus zijn. De beloofde besparing van 35 procent CO 2 in 2030 is gerelateerd aan de verwachte groei van de uitstoot in dat jaar.

Voor alle sectoren geldt een doel van 49 procent reductie in 2030 en 95 procent reductie in 2050, beide ten opzichte van 1990. De milieuorganisaties willen voor luchtvaart een doel in lijn met de transportsector: circa 22 procent reductie in 2030.

De luchtvaartsector wijst op internationale afspraken, maar die schieten volgens de milieubeweging tekort. Het mondiale plan Corsia is gericht op compensatie in plaats van reductie. Het Europese emissiehandelssysteem EU-ETS functioneert niet goed door de lage CO 2 -prijs.

Omdat de maatregelen uit het akkoord onvoldoende zijn om de klimaatdoelen te halen, willen de milieuorganisaties dat de resterende CO 2 -reductie wordt gerealiseerd met prijs- en volumebeleid. Bij prijs gaat het om btw op tickets en accijns op kerosine, zodat vliegen veel duurder wordt. Bij volume gaat het om een maximaal aantal vluchten voor Nederlandse luchthavens, en eventueel zelfs krimp van het aantal vluchten.

Schiphol-topman Dick Benschop weet nog niet van het vertrek van de milieubeweging, maar zou het „jammer” vinden. „Als je gezamenlijk aan tafel zit hoop je ook met z’n allen tot een gedragen akkoord te komen.” Het ministerie noemt de stap ook ‘jammer'. Een woordvoerder: „Aan tafel heb je meer invloed dan aan de zijlijn.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 12 maart 2019