Er liep een onderzoek naar het gebouw op de Antwerpse Paardenmarkt dat vorige week ontplofte. Een door het OCMW gevraagde controle ging niet door.

‘Alle gecontroleerde panden werden in een recent verleden nog gecontroleerd op bewoonbaarheid, brandveiligheid, conformiteit enzovoort’, zei informatieambtenaar Dirk Delechambre net na de explosie op de Antwerpse Paardenmarkt. ‘Daarbij zijn geen alarmerende zaken aan het licht gekomen.’ Een week later blijkt die communicatie te kort door de bocht.

Begin augustus opende het OCMW een woonkwaliteitdossier (WKW) voor nummer 101, het pand waar de ontploffing plaatsvond. Dat gebeurde nadat de bewoner op de eerste verdieping een lening had aangevraagd om de huurwaarborg (1.000 euro) te betalen. Het OCMW kent die lening alleen toe als de huurder kan bewijzen dat de woning in orde is. Maar van een woonconformiteitsattest was geen sprake, ook andere bewijsstukken bleven uit. Daarom betaalde de man de waarborg uit eigen zak.

Maatschappelijk werkers brachten in augustus en december dan weer een bezoek aan de bewoner op de derde verdieping, naar aanleiding van het toegekende leefloon. Zij zijn niet bevoegd om uitspraken te doen over de bewoonbaarheid, maar kunnen wel levensbedreigende situaties melden. In hun verslagen, in het bezit van De Standaard, spreken ze van een huis ‘in zeer slechte staat’ met vochtplekken, een opengebroken plafond, ontbrekend glas enzovoort. Hun plaatsbeschrijving doet vermoeden dat het om een pand van een huisjesmelker gaat. Ze verwijzen naar de aanmelding bij Pandtoezicht.

De woordvoerder van burgemeester Bart De Wever (N-VA), onder wie de dienst ressorteert, beaamt dat er een onderzoek liep. De vraag rijst waarom het huis niet werd bezocht met het oog op een mogelijke ongeschiktheids- of onbewoonbaarheidsverklaring. Volgens de woordvoerder staat een ‘intern signaal binnen de stadsdiensten niet gelijk met een formele vraag. Daardoor is er geen termijn van toepassing’. In een antwoord op een schriftelijke vraag van SP.A-raadslid Toon Wassenberg eind december sprak De Wever in ­algemene termen van een ‘maximale doorlooptijd van vier maanden’.

Minder controleurs

Behalve een lagere prioriteit speelde wellicht ook de reorganisatie van de dienst een rol. Zo antwoordde De Wever in dezelfde vraag dat het aantal controleurs was teruggelopen van twaalf (in 2016) naar drie (in mei 2017). De Antwerpse burgemeester gaf toe dat het aantal controles en het aantal onbewoonbaarverklaringen waren afgenomen. Volgens de woordvoerder is de situatie op de dienst sindsdien sterk verbeterd. Andere bronnen ontkennen dat.

Bij de ramp vielen twee doden en veertien gewonden. Het gerecht onderzoekt nog steeds de oorzaak van de explosie. Wellicht ging het om een gasontploffing in het woongedeelte.