Ruim een week geleden stuurde de Staatkundig Gereformeerde Partij (SGP) een feestelijk bericht uit. De partij, ruim 101,5 jaar oud, is nu officieel de oudste politieke partij die ooit in Nederland heeft bestaan. Volgens het persbericht is de SGP „springlevend en dynamisch”.

Dat er van alles gebeurt in de partij klopt, maar dat is bepaald geen reden tot feest. De SGP verkeert sinds een paar dagen in een heuse bestuurscrisis. Zaterdag stapte partijvoorzitter Peter Zevenbergen op vanwege aanhoudende interne kritiek op zijn wachtgeld. Een unicum in de geschiedenis van de normaal zo gezagsgetrouwe partij. Dinsdag stapten nog twee bestuursleden op, onder wie secretaris Peter den Boef, uit boosheid over hoe Zevenbergen is behandeld.

Het aantreden van Zevenbergen in september vorig jaar ging direct gepaard met ophef. Hij bleek nog altijd wachtgeld te ontvangen vanwege zijn periode als wethouder in Alblasserdam (1994-2006). Hoewel hij al jaren een fulltime baan heeft als schooldirecteur, krijgt hij nog 1450 euro per maand wachtgeld omdat zijn salaris als wethouder hoger lag. Sinds 2006 ontving hij ruim 140.000 euro, berekende het Nederlands Dagblad. Na ophef hierover besloot Zevenbergen onder druk zijn wachtgeld voortaan aan goede doelen te schenken.

Maar de kwestie bleef doorzeuren. In een nieuwsbrief aan de SGP-leden sprak Den Boef eufemistisch van een „pensioenregeling”. Tot ergernis van de afdeling Alblasserdam, die al jaren op het wachtgeld van Zevenbergen werd aangesproken. Vorige maand erkende het partijbestuur dat de communicatie niet zorgvuldig was geweest, in de hoop de interne kritiek te doen verstommen.

Het was Zevenbergen zelf die zijn positie met een interview in het Nederlands Dagblad onmogelijk maakte. Daarin zei hij vorige week op de vraag of hij het moreel verdedigbaar vond dat hij nog altijd wachtgeld ontving: „Tja, moraal… Dat is voor iedereen iets anders, daar kan ik niet zoveel mee.” Die uitspraak viel verkeerd, valt binnen de partij te horen.

Het interview was voor het partijbestuur, dat hem tot dan toe had gesteund, aanleiding vrijdag een spoedvergadering in te lassen. Een meerderheid vroeg Zevenbergen af te treden. Als hij dat niet uit eigen beweging zou doen, zou hij worden afgezet. Daarop besloot Zevenbergen zaterdag op te stappen. Hij was niet bereikbaar voor een toelichting.

Secretaris Den Boef stapte uit solidariteit met Zevenbergen dinsdag ook op. Hij zegt dat het gedwongen vertrek van Zevenbergen laat zien dat er „veel meer speelt” dan de wachtgeldkwestie en dat de SGP last heeft van „een breder en dieperliggend moreel probleem”. Den Boef wilde niet toelichten wat hij precies bedoelt.

De ruzie in het bestuur laat zien dat er diepe verdeeldheid bestaat in de SGP over interne omgangsvormen en de bestuurscultuur. Zevenbergen zat sinds 2001 in het hoofdbestuur, Den Boef sinds 1997. Eerder dit jaar raakten bestuurders van de internationale partijstichting in opspraak. Ze stonden al jarenlang aan het roer en maakten zich volgens een werknemer schuldig aan verbale agressie en intimidatie. Kritische SGP-leden vragen zich al langer af of bepaalde bestuurders niet plaats moeten maken voor een nieuwe generatie.

Het vertrek van Zevenbergen en Den Boef lijkt een onderdeel van die verandering. Tot opluchting van interne critici. „Ik heb het idee dat dit nu moet gebeuren om een bepaalde opschoning teweeg te brengen”, zegt een SGP’er. Oud-partijvoorzitter Maarten van Leeuwen krijgt als interim-voorzitter voorlopig de zware klus om de rust in de partij te herstellen.

Partijleider Kees van der Staaij was in deze crisis opvallend afwezig. Hij zei dinsdag in de Tweede Kamer dat hij het partijbestuur wel steeds heeft geadviseerd en dat hij het besluit om Zevenbergen weg te sturen steunt. „Je merkte dat de affaire zoveel energie wegtrekt, dat het belastend was voor hem en de partij. Nu kunnen we overgaan tot de orde van de dag.”

Luister ook de podcast NRC Haagse Zaken over 101,5 jaar SGP:

NRC De Haagse Stemming Het belangrijkste nieuws van het Binnenhof en een inkijkje in de politieke dag die komen gaat Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 13 november 2019