Meer en meer jongeren zitten werkloos thuis. De mantra ‘eerst enkele jaren flink snoeien om daarna weer te groeien’ werkt niet. Verwacht u aan nog minder economische groei en nog meer jeugdwerkloosheid.

Door Maarten Goos, professor economie aan de KU Leuven

Tussen 2008 en 2012 steeg het aantal niet-studerende en niet-werkende tieners en twintigers van 12,1 naar 15 procent. Dat bleek gisteren uit een studie van de Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO). Het aandeel jongeren dat niet studeert en niet werkt, is volgens de OESO een goede indicator om de obstakels voor jongeren in te schatten wanneer zij op zoek gaan naar werk.

Waarom zit sinds 2008 een groeiende groep jongeren werkloos thuis? Wat zijn die obstakels waardoor onze jongeren geen werk meer vinden? Onze arbeidsmarkt gaat nog steeds gebukt onder de Grote Recessie, waarvan vooral onze ongeschoolde jongeren het slachtoffer zijn. In 2015 zal het bruto binnenlands product (bbp) per Belg 3.320 euro lager liggen omwille van de Grote Recessie. Dat inkomensverlies is echter niet gelijk verdeeld onder alle Belgen en wordt in belangrijke mate gedragen door een toename in onze jeugdwerkloosheid.

Tegen elke economische logica in kiezen onze beleidsmakers vandaag voor overheidsbesparingen en kiezen ze daarbij om onze jongeren in de kou te laten staan.

Maar waar komt dat inkomensverlies en de toename in de jeugdwerkloosheid door de Grote Recessie vandaan? Er bestaat een sterke consensus onder economen dat de huidige besparingsdrift van onze overheden daarvan een belangrijke oorzaak is. Vaak worden overheidsbesparingen verdedigd omdat we onze jongeren niet willen opzadelen met onze schulden in de toekomst. Maar dat argument houdt geen steek. De juiste afweging is of we liever hebben dat onze jongeren in de toekomst een grotere overheidsschuld moeten afbouwen of dat onze jongeren vandaag werkloos zijn terwijl ze vaardigheden en ervaring verliezen die zo cruciaal zijn in de uitbouw van hun verdere loopbaan? Tegen elke economische logica in kiezen onze beleidsmakers vandaag voor overheidsbesparingen en kiezen ze daarbij ook om onze jongeren in de kou te laten staan.

Misverstand

Maar hoe kan het dat onze politici - toch verstandige mensen - achter een besparingsbeleid blijven staan? Waar komt dat misverstand tussen economen en politici vandaan? Een belangrijke reden is dat onze beleidsmakers de slechte macro-economische situatie van vandaag niet onder ogen durven te zien. De Grote Recessie begon in 2008 en werd veroorzaakt door een te hoge en risicovolle schuldopbouw bij gezinnen en banken. Toen het mis ging op de financiële markten probeerde iedereen zijn schuld versneld af te bouwen. Daarvoor werd massaal gespaard, waardoor de consumptievraag en vraag naar investeringen sterk afnamen en de economische groei daalde tot nul procent. De Grote Recessie wordt dus gedreven door een te beperkte vraag naar producten en diensten en het is voor het eerst sinds de Grote Depressie van de jaren 1930 dat we ons in die uitzonderlijke macro-economische situatie bevinden. Maar die situatie - het feit dat de Grote Recessie een vraag-gedreven en geen aanbod-gedreven recessie is zoals bijvoorbeeld de oliecrisis van de jaren 1970 - wordt misverstaan.

Schermvullende weergave ©Photo News

Wat verklaart dit misverstand? Het misverstand is de logica dat, net zoals de gezinnen en banken, ook de overheid haar schuld nu moet afbouwen. De oorzaak van deze denkfout is de veronderstelling dat alle schuldenaars (gezinnen, banken en overheid) hetzelfde zijn en dat daarom ook elke vorm van schuld hetzelfde is. Maar niets is minder waar. In een vraag-gedreven recessie moet een overheid niet hetzelfde doen als gezinnen en banken, maar net het tegenovergestelde. Als de private vraag naar goederen en diensten inzakt omdat gezinnen en banken schulden hebben en daardoor besparen, moet de overheid de terugvallende omzet van onze bedrijven ondersteunen door niet ook te besparen. Dit is wat onze overheid deed bij de ondersteuning van BNP Paribas Fortis en Belfius.

Verschuiving

Maar waarom kiest onze overheid er niet voor om ook onze jongeren te steunen? Door de Grote Recessie hebben jongeren vandaag de zwakste schouders in onze samenleving. De overheid, daarentegen, heeft de sterkste schouders omdat de rente waartegen ze kan lenen op de financiële markten historisch laag is. Overheidsbesparingen vandaag komen dus neer op een verschuiving van schuld van de sterkste naar de zwakste schouders in onze samenleving. Daardoor wordt onze economie niet gestut maar verzwakt door de overheid en blijft de Grote Recessie voortduren.