W skrócie

Z danych wynika, że coraz mniej Polaków decyduje się na chrzest swoich dzieci. Od 1990 do 2014 roku liczba udzielonych sakramentów chrztu zmniejszyła się prawie o – 200 tysięcy. Biorąc pod uwagę, że nasz kraj nadal uchodzi za jeden z najbardziej katolickich w Europie (według danych CBOS aż 95 proc. dorosłych Polaków uważa się za katolików), dane te mogą zaskakiwać. Religia i kościół to ważna, a często dominująca część życia społecznego w Polsce: zdecydowana większość dzieci chodzi na lekcje religii, a katolickie święta wyznaczają rytm codziennego życia większości Polaków. Pytanie więc, skąd taka zmiana?

Nie ma ślubu, nie ma chrztu

Jednym z powodów z pewnością jest fakt, że coraz mniej par decyduje się na zawarcie związku małżeńskiego w kościele – żyją przez wiele lat, a czasami nawet przez całe życie, bez ślubu. Jeśli taka para decyduje się na dziecko, ochrzczenie go nie jest już dla niej takie oczywiste, jak w przypadku par małżeńskich. Wiele odkłada tę kwestię na czas późniejszy, wiele decyduje się nie chrzcić wcale. Co więcej, obecnie także informacja o nieplanowanym dziecku nie jest już dla partnerów jednoznaczna z koniecznością wzięcia ślubu. Takie pary również nie traktują chrztu świętego jako naturalnej "kolei rzeczy" zaraz po narodzinach dziecka. Co więcej, w wielu kościołach chrztu nie otrzymają – mimo, że wybrani na rodziców chrzestnych spełniają wszelkie potrzebne warunki.

Oczywiście jest też inny powód, dla którego coraz mniej nowonarodzonych dzieci trafia przed ołtarze. Współcześnie kładziemy coraz większy nacisk na indywidualność jednostki, jej niezależność i samodzielne wybory – dotyczy to także dziecka, któremu nie chcemy dyktować ścieżki, jaką ma podążać w życiu. Wielu rodziców – co ciekawe także tych, którzy do kościoła chodzą – uważa, że narzucanie malcowi wiary katolickiej nie ma sensu. Twierdzą, że takie działanie to pogwałcenie praw jednostki, chcą, by dziecko samo zdecydowało o tym, czy dołączyć do wspólnoty religijnej, kiedy dorośnie i zrozumie, o co w tym wszystkim tak naprawdę chodzi. Nie czują się uprawnieni do podejmowania tak ważnej decyzji w imieniu dziecka. Osobną grupę stanowią pary, z których tylko jedno jest wierzące – one mają szczególne powody, by decyzję o przyjęciu chrztu świętego zostawić samemu dziecku.

Ochrzcij, tak będzie łatwiej

No dobrze, zostawmy może na chwilę tych, którzy nie chrzczą. Spójrzmy na tych, dla których ochrzczenie dziecka to oczywistość, nad którą w zasadzie nie ma się co zastanawiać. Wystarczy przejrzeć internetowe fora, by sporządzić solidną listę powodów, dla których Polacy tuż po narodzinach dziecka podążają do kościelnej zakrystii. Dziecku będzie łatwiej w szkole – pewnie większość rodziców ochrzci swoje dzieci i potem będą je wytykać palcami. Jak ono się będzie czuło, kiedy jako jedyne z klasy nie dostanie prezentów na pierwszą komunię? A co ze świętami – Boże Narodzenie, choinka, prezenty, dzieci tak to uwielbiają, szkoda psuć im dzieciństwo! Lepiej zadbać o formalności dla "świętego spokoju" – potem się okaże, że tu brakuje papierka, tam brakuje, będzie mieć tylko niepotrzebne problemy. Lepiej to zrobić "na wszelki wypadek" – gdyby w przyszłości chciało uczestniczyć w życiu kościoła, będzie miało prościej.

No właśnie, rytuały, formalności. Dla wielu rodziców chrzest to właśnie formalność, konieczność, uproszczenie. Coś, co trzeba, a przynajmniej wypada "załatwić". Warto więc zastanowić się, czy fakt, że coraz mniej par decyduje się ochrzcić swoje dziecko to rzeczywiście krok do tyłu, czy może przeciwnie. Mówiąc o rodzicach, którzy decydują się tego nie robić, mówimy w istocie o tych, którym najczęściej z wiarą i Kościołem nie jest po drodze. Czy więc lepiej byłoby, gdyby te osoby – mimo, że pojawiają się w kościele jedynie przy okazji ślubów znajomych czy pogrzebów bliskich – zaraz po urodzeniu dziecka biegły z nim przed ołtarz?

Chrzest – dobra okazja do świętowania

Czy na tym naprawdę ma polegać prawdziwa wiara? Żeby zaprezentować ją innym? Skoro wiary nie ma, jakie znaczenie będzie miał chrzest? Co najwyżej takie, jak kościelny ślub pary, która z sakramentów po raz ostatni korzystała przy okazji pierwszej komunii – swojej własnej. Biała suknia, podniosłe melodie, uroczyste słowa – kościół oferuje nam przy takich okazjach naprawdę fajną oprawę, którą szkoda byłoby stracić. Podobnie jest w przypadku chrztu świętego – zakładamy maleństwu elegancki biały strój, robimy mnóstwo zdjęć, przyjmujemy piękne prezenty, no i – co najważniejsze – mamy okazję pochwalić się dzieckiem szerszemu gronu. Chrzest to ponadto najlepsza okazja do wspólnego świętowania narodzin maleństwa.

Dla niektórych te względy nie mają szczególnego znaczenia, ale argumenty, dla których decydują się na chrzest dziecka są podobnej rangi: bo dziadkowie by tego nie przeżyli, bo co by pomyślała rodzina, bo wszyscy tak robią. Jeżeli to właśnie z takich – oraz wymienionych wyżej – pobudek rodzice mieliby decydować się na chrzest swojego dziecka to naprawdę nie ma w tym większego sensu. Lepiej rzeczywiście poczekać, aż ono dorośnie i samo zdecyduje, czy chce dołączyć do wspólnoty kościelnej. Tyle że nie ochrzczone nie będzie dorastało w wierze chrześcijańskiej, nie pozna jej na tyle, by chciało stać się członkiem kościoła – powiedzą niektórzy. To tak samo, jak ochrzczone, a wychowywane przez niepraktykujących rodziców.

———–

Chrzest to nie tylko formalność – to przede wszystkim zobowiązanie do wychowywania potomka w wierze katolickiej. Może to i dobrze, że ów sakrament przestaje być obrzędem przyjmowanym bez namysłu?