Hans de Boer (werkgeversorganisatie VNO-NCW) met stropdas en Han Busker (FNV) verlaten het Johan de Witthuis na afloop van de formatiegesprekken met informateur Gerrit Zalm. Beeld anp

Het uitblijven van een polderakkoord is een tegenslag voor de onderhandelende partijen VVD, CDA, D66 en ChristenUnie. Als 'het kabinet-Rutte III' hebben zij straks slechts een meerderheid van één zetel in de Tweede Kamer. Voor de stabiliteit van het toekomstige kabinet zijn de formerende partijen gebaat bij een regeerakkoord dat op draagvlak in de samenleving kan rekenen.

Met het centrum-rechtse kabinet op komst en de aanhoudende patstelling tussen vakbonden en werkgevers ligt maatschappelijke onrust op de loer. Terwijl de werkgevers hopen op kabinetssteun voor hun plannen met een soepelere arbeidsmarkt, zullen de linkse oppositiepartijen SP, GroenLinks en PvdA, gelet op hun geschiedenis, eerder geneigd zijn de vakbonden te steunen. Dat kan tot acties of stakingen leiden.



Onlangs meldden FNV-leider Han Busker en werkgeversvoorzitter Hans de Boer nog aan de formatietafel dat zij zich zouden inspannen om een akkoord te sluiten. Daarvoor verliep gisteren de deadline. Hoewel de mislukking na de lange voorgeschiedenis niet helemaal onverwacht kwam, reageerden de fractieleiders teleurgesteld. De Boer noemde de polderbreuk 'betreurenswaardig na veertien maanden onderhandelen'.

Werknemers van DAF Trucks houden een stakingsmars in Eindhoven. Beeld anp

Busker en De Boer hebben aparte uitnodigingen ontvangen om vandaag de impasse te komen toelichten aan de onderhandelaars en informateur Zalm. Wellicht volgt nog een ultieme poging om tot een vergelijk te komen. Tegelijkertijd wil VVD-leider Mark Rutte, zo zei hij, vermijden dat de formatie verdere vertraging oploopt.



Arbeidsmarktveranderingen liggen gevoelig. De vakbonden vinden dat ze nu te weinig toezeggingen krijgen over onder andere meer vaste banen voor werknemers. 'Iedereen, ook aan werkgeverszijde, waarschuwt dat de positie van de middenklasse wordt uitgehold', zegt CNV-voorzitter Maurice Limmen. 'Nu de economie aantrekt, is dit dus het moment om daar iets aan te doen. Maar in plaats van mensen eindelijk weer meer zekerheid te bieden, zetten de werkgevers in op verdere flexibilisering van de arbeidsmarkt.'

De christelijke vakorganisatie RMU roept bij monde van coördinator Chris Baggerman alle partijen op alsnog een uitweg te vinden. 'Door het ontbreken van een akkoord valt er wellicht draagvlak weg voor de oplossingen die het nieuwe kabinet aandraagt. Als het aloude polderoverleg tussen werkgevers en werknemers gelukt was, konden de formerende partijen niet om dit akkoord heen.'



De werkgeversorganisaties VNO-NCW, MKB-Nederland en LTO Nederland verwijten de bonden dat ze slechts bestaande wetten wilden repareren, terwijl 'meer nodig is'. Michaël van Straalen, voorzitter van MKB-Nederland: 'Ook wij willen ons inzetten om excessen met flex weg te nemen en vaste dienstverbanden te stimuleren, maar dat moet ons dan wel mogelijk worden gemaakt.'

Met name kleinere werkgevers klagen over de hoge kosten van zieke werknemers. Die krijgen nu twee jaar loon doorbetaald en bij arbeidsongeschiktheid worden de werkgevers nog tien jaar aangeslagen voor hogere premies. Dat weerhoudt werkgevers ervan arbeidscontracten voor onbepaalde tijd aan te bieden.



Er lag een plan waarin kleine werkgevers nog maar een half jaar hoeven door te betalen. Daarna zou dat via de belastingen of premies worden bekostigd. Ook daarover is nu officieel geen akkoord. Over de pensioenen, een ander heikel dossier, wordt nog wel doorgepraat.