Beeld ANP

Goedemiddag. Aan de vooravond van verkiezingsdag rest de lijsttrekkers enkel nog het NOS-slotdebat, vanavond tussen 20.30 en 22.00 uur. De ruimte om toe te slaan is beperkt, met maar liefst dertien deelnemers blijft er van die anderhalf uur per politicus ongeveer 7 minuten over. Bovendien krijgt de kijker niet één debat te zien, maar tien minidebatjes. Eerst twee rondes met 'kleine' kandidaten. Daarna volgen acht een-op-een debatjes tussen de voormannen van de acht grootste partijen.



Dagkoersen verkent vast het speelveld. Wilt u deze nieuwsbrief per mail ontvangen? Regel het via volkskrant.nl/dagkoersen.

Beeld de Volkskrant

DE OPSTELLING

- Monasch (Nieuwe Wegen), Krol (50Plus) en Van der Staaij (SGP) over hulp bij zelfdoding, de koopkracht van ouderen en immigratie.

- Thieme (Partij voor de Dieren) tegen Jan Roos (VNL) (Kuzu van Denk heeft afgezegd) over de Nederlandse identiteit en het klimaat.



- Jesse Klaver (GroenLinks) tegen Sybrand Buma (CDA) over inkomensverschillen.

- Alexander Pechtold (D66) tegen Emile Roemer (SP) over Europa.

- Gert-Jan Segers (CU) tegen Mark Rutte (VVD) over energie.

- Lodewijk Asscher (PvdA) tegen Geert Wilders (PVV) over integratie.

- Sybrand Buma (CDA) tegen Alexander Pechtold (D66) over veiligheid.

- Emile Roemer (SP) tegen Lodewijk Asscher (PvdA) over zorg.

- Mark Rutte (VVD) tegen Jesse Klaver (GroenLinks) over vluchtelingen.

- Geert Wilders (PVV) tegen Gert-Jan Segers (CU) over islam.

Eindhoven maakt zich op voor verkiezingsdag. Beeld anp

Jacques Monasch (Nieuwe Wegen)

De ex-PvdA'er moet hopen op een wonder. Sinds hij de strijd om het PvdA-leiderschap opgaf, de partij verliet en 'Nieuwe Wegen' oprichtte, heeft Monasch onder het electoraat hooguit wat wenkbrauwen doen fronsen. Hij wil een conservatief-sociaal alternatief zijn voor de PvdA, maar de meeste kiezers weten niet van zijn bestaan. Misschien is dat vanavond zijn grootste troef, hij is veruit de onbekendste van de deelnemers.

Beeld anp

Henk Krol (50Plus)

De ouderenfluisteraar zal hopen op een herhaling van zijn stunt in het Carrédebat. Met een fel optreden kreeg Krol interviewer Diana Matroos onder de duim en het publiek aan zijn kant. Het was zijn comeback na een miserabele week vol gestuntel met AOW-cijfers. Toch duikelde hij van tien naar vijf virtuele zetels. Krol heeft nieuw spektakel nodig om weer wat kiezers terug te winnen, maar tegenover Van der Staaij en Monasch zal het lastig zijn om te schitteren.

Beeld anp

Kees van der Staaij (SGP)

Wellicht is dit de meest ontspannen deelnemer van de avond. Van der Staaij is de voorman van de minst fluctuerende partij van Nederland. Zijn strengchristelijke politiek is dankzij een zeer trouwe achterban al decennia goed voor twee of drie zetels. De inzet voor dit jaar: een historische vierde zetel. Dat is niet ondenkbaar, in deze roerige tijden lijkt de rechtlijnigheid van de SGP een groeiende groep kiezers aan te spreken. Tussen de theatrale Krol en verontwaardigde Monasch kan Van der Staaij opvallen door zijn rust.

Beeld anp

Marianne Thieme (Partij voor de Dieren)

'De Dieren' zouden volgens de peilingen woensdag twee of zelfs drie keer zo groot kunnen worden. Thieme is niet de sterkste debater, maar ze heeft veel in huis wat in haar voordeel werkt. Het verhaal van de Partij voor de Dieren wijkt volstrekt af van dat van alle andere partijen. In een campagne waarin klimaat slechts een van de onderwerpen is, is het bij Thieme hét onderwerp. Voor de kijker die daarin is geïnteresseerd valt Thieme op ongeacht het niveau van het debat. Bovendien springt Thieme eruit als enige vrouw tussen twaalf mannen. Omdat Denk-leider Kuzu heeft afgezegd, gaat ze alleen in debat met Jan Roos.

Beeld anp

Tunahan Kuzu (Denk) zegt af

Denk is de spannendste nieuwkomer van deze verkiezingen. Voor het eerst lijkt een migrantenpartij erin te gaan slagen Kamerzetels te veroveren. Kuzu heeft een groeiende schare fans onder vooral Turkse en Marokkaanse Nederlanders. Maar Kuzu zegde last minute af. Zijn verklaring: hij wil niet in debat met de xenofobe Jan Roos. De rest van Nederland denkt: Kuzu wil het onderwerp Turkije mijden.

Beeld anp

Jan Roos (VNL)

Het is vanavond alles of niets voor Jan Roos. Na een mislukt avontuur met Bram Moszkowicz leken ex-PVV'ers Bontes en Van Klaveren in Roos de perfecte voorman voor hun VNL te hebben gevonden. De stevige taal van de GeenPeil-matroos past goed bij de rechtse 'law and order'-plannen van VNL. Maar de flamboyante Thierry Baudet, voormalig strijdmakker bij GeenPeil, scoort met een vergelijkbaar program inmiddels beter in de peilingen. Roos had gehoopt vol op het orgel te kunnen gaan tegen Kuzu, maar moet zijn pijlen richten op de groene politiek van Thieme.

Beeld anp

Jesse Klaver (GroenLinks)

De ambities van Klaver zijn torenhoog. Hij wil niet alleen de grootste op links worden, maar de grootste van het land. Jonge linkse kiezers lopen met hem weg en komen met duizenden naar zijn meetups. Hij slaagt er mogelijk in een nieuw zetelrecord te vestigen voor GroenLinks, maar het Torentje lijkt met 17 zetels in de peilingen nog ver weg. Klaver heeft gunstig geloot tegen tegenpolen Buma en Rutte, politici die weinig groen zijn en nog minder links. De confrontatie met Buma wordt interessant: ziet Klaver hem nog steeds als coalitiepartner of gaat hij vol in de aanval?

Beeld reuters

Alexander Pechtold (D66)

Pechtolds progressieve middenpartij treft vaak het lot te worden leeggegeten door concurrenten rechts en links van het midden. Door het ontbreken van een tweestrijd zijn de vooruitzichten voor D66 deze keer gunstig. Samen met het CDA zit Pechtold Rutte en Wilders in de peilingen op de hielen. Hij onderscheidde zich deze campagne met D66-successen als de wietwet, de donorwet en de discussie over voltooid leven. Pechtold wil het liefst premier worden, maar in elk geval gaan regeren. Hij had zijn pijlen willen richten op Rutte, maar treft vanavond Buma en Roemer.

Beeld reuters

Gert-Jan Segers (ChristenUnie)

De ChristenUnie heeft in Segers een waardige opvolger gevonden van Rouvoet en Slob. De voormalig zendeling belijdt politiek 'met een open bijbel'. De sociaal-christelijke politiek van erbarmen is in veilige handen bij Segers. Nieuw is de lichte achterdocht richting de islam. Vanavond staat hij tegenover Rutte en Wilders, een loting waar menig concurrent jaloers op zal zijn. Wellicht haalt hij met zijn politiek van naastenliefde een zesde zetel.

Beeld anp

Lodewijk Asscher (PvdA)

Als kleinste coalitiepartner incasseert Lodewijk Asscher de rekening van het regeren. Het moet zuur zijn: de VVD aan kop in de peilingen, de PvdA op een historisch dieptepunt. Asscher zat deze campagne gevangen tussen het kabinetsbeleid en het linkse PvdA-programma. Hij was trots op wat het kabinet bereikte, maar pleit nu voor een andere koers. Hij wil verbinden, maar richtte zijn pijlen een voor een op tegenstanders rechts en links. De kiezer volgde niet. Tegenover Wilders heeft hij een laatste kans zich te bewijzen als linkse leider. Roemer trof hij vrijdag al bij EenVandaag, het debatje vanavond dreigt een herhaling van zetten te worden.

Beeld anp

Sybrand Buma (CDA)

Vierenhalf jaar halsstarrig de achterkamertjes mijden lijkt zich nu uit te betalen voor Sybrand Buma. Die rechtlijnige koers zet hij voort in de verkiezingsdebatten. Hij doet niet mee aan formeren vóór de verkiezingen. Elke flirt wijst hij resoluut af. Met een conservatieve fatsoenscampagne hoopt hij kiezers weg te lokken bij de VVD en de PVV. Buma staat voor ouderwetse normen en waarden: jongeren gaan weer in dienst en leren op school het Wilhelmus, en iedereen met een dubbel paspoort moet er één inleveren. Tegenover de progressieve Klaver en Pechtold - die met enige minachting naar dergelijke voorstellen kijken - kan hij er vanavond met gestrekt been in.

Beeld reuters

Emile Roemer (SP)

De SP-leider voert, aangevuurd door de nieuwe partijvoorzitter Ron Meyer, een prima campagne. Hij blijft overeind in de debatten, slaagt erin de SP-boodschap helder te verwoorden en scoorde met een paar goedgeplaatste grappen. Hij heeft zich herpakt na het debacle van 2012. Hij weet veel kiezers weer te bereiken en staat op lichte winst in de peilingen, maar de echte opmars bleef vooralsnog uit. Vanavond neemt hij het op tegen Pechtold en Asscher en krijgt hij zodoende hooguit de kans van linkse concurrenten nog wat kiezers af te snoepen.

Beeld SP

Mark Rutte (VVD)

Een echte tweestrijd met Wilders bleef uit, mede doordat de PVV'er debatten meed. En dus fietst Rutte wel aan kop in het peloton, maar heeft hij niet kunnen demarreren. De VVD dreigt een dozijn zetels te gaan verliezen, maar kan door het versplinterde electoraat toch de grootste worden. Rutte ging de campagne in met 'normaal doen', maar profileert zich de laatste weken als de onvermijdelijke leider van het land. Hij heeft onfortuinlijk geloot tegen Segers en Klaver, mannen die hij nauwelijks kan verwijten dat ze geen verantwoordelijkheid namen de afgelopen jaren.

Beeld ANP

Geert Wilders (PVV)

De PVV-leider dreigt enigszins ten onder te gaan aan zijn eigen succes. Rechtse concurrenten schoven op in zijn richting waardoor kiezers met zorgen over migratie en islam nu ook terechtkunnen bij de VVD, het CDA, de SGP en nieuwkomer VNL. Wilders zegde debat na debat af en liet lange tijd het podium aan anderen. Gisteren kruiste hij alsnog de degens met Rutte bij EenVandaag, maar de VVD-leider had de wind in de rug dankzij diens harde opstelling tegenover Turkije. Vanavond resteren Asscher en Segers als zijn tegenstanders, leiders van twee 'splinterpartijtjes' in Wilders' eigen woorden.

Beeld anp