Alexandra Briem skrifar:

Hvers vegna upplifum við svona mikla fátækt á Íslandi, þó svo daglega sé því haldið fram við okkur að hér sé allt í bullandi góðæri og við höfum það öll svakalega frábært?

Það er af því að kerfið er stoppfullt af fátæktargildrum: tenging fjárhagsaðstoðar við tekjur maka, krónu-á-móti-krónu skerðingar, og reyndar allar tekjutengingar. Sérstakar húsaleigubætur miðast í dag við of lágmarkstekjur sem eru of lágar og þú missir réttindi til þeirra meðan tekjur eru ennþá of lágar. Einnig eru tekjuviðmið til þriggja ára til að eiga rétt á félagsíbúð í besta falli stórundarlegar og það að uppsöfnuð réttindi til félagsþjónustu skuli núllstillast ef flutt er á milli sveitarfélaga er út í hött þegar um er að ræða grunnþjónustu sem er lögbundin.

Það er eins og allt sé sett upp á þann hátt að þeim sem á annað borð lenda í fátækt séu allar bjargir bannaðar til að ná sér upp úr henni. Vinnurðu hlutastarf? Þá er tekjuskerðing á móti. Færðu þér meðleigjanda? Þá eru húsaleigubætur skertar. Giftistu? Þá eru bætur skertar vegna tekna maka. Færðu jólabónus, eða nokkrar auka-yfirvinnuvaktir? Þá gætirðu misst réttinn til sérstakra húsnæðisbóta.

Þetta er ekki réttlátt og þetta er ekki skynsamlegt. Þess vegna þarf að breyta þessu. Kerfi borgarinnar, og raunar hins opinbera yfir höfuð, þurfa að hjálpa fólki upp úr fátækt í stað þess að refsa þeim sem enn hafa viðleitni til að hjálpa sér sjálf.

Grundvallarkrafa að við höfum öll aðgang að samfélaginu

Stuðningskerfin okkar þurfa að vera hönnuð til þess að þeir sem þiggja fjárhagsstuðning hafi hvata til að afla sér menntunar, til að vinna eitthvað ef þeir geta og til að vera virkir þátttakendur í samfélaginu. Ekki berja fólk niður og kenna því að því séu allar bjargir bannaðar og best sé að gera bara ekki neitt til að eiga ekki á hættu að missa það litla sem þeir eiga.

Það er þá grundvallarkrafa að við höfum öll aðgang að samfélaginu og möguleika á þátttöku í því. Píratar telja það sjálfsagðan hlut að við eigum öll rétt á því að lifa góðu lífi.

Ef þú ert úrvinda á hverjum degi eftir vinnu og hefur ekki orku til að sinna fjölskyldu og frístundum, hvað þá hugðarefnum á borð við grasrótarstarf eða pólitík þá hefurðu ekki jafnan aðgang að samfélaginu. Aðhald fyrir alla er okkar markmið og það þýðir að lífið má ekki vera svo mikið strit að fólk hafi ekki tíma né orku til að taka þátt í félagsstarfi.

Okkar aðal áherslumál er að efla lýðræðið og þátttöku í því, að samfélagið sé fyrir alla og að allir upplifi sig sem þátttakendur. Samfélagið samanstendur af okkur öllum.

Við erum ekki að standa okkur í dag.

Það á ekki að þurfa gráðu í lögfræði til að sækja rétt sinn

Kerfin þurfa að hafa frumkvæði til að aðstoða fólk við að finna þá styrki sem það á rétt á og sem geta hjálpað því að brjótast upp úr fátækt. Það á ekki að þurfa gráðu í lögfræði eða félagsráðgjöf til að finna það sem þú átt rétt á að sækja um hjá borginni, eða til að fylgja umsókn eftir. Á meðan þetta er óbreytt bitnar það sérstaklega á fólki með þunglyndi, ADHD eða á annan hátt á erfitt með að hoppa yfir þær hraðahindranir sem kerfið leggur á leið þeirra.

Þetta er okkar skýrasta markmið í velferðarmálum. Að breyta kerfinu svo það hjálpi fólki en festi það ekki. Að það hafi sveigjanleika til að aðstoða þá sem ekki passa í fyrirfram skilgreinda kassa. Nokkur atriði eru þung fjárhagslega, það er ekki hægt að lofa öllu á einu bretti.

Þess vegna viljum við leggja áherslu á að afnema tekjutengingu við tekjur maka. Næst viljum við draga úr krónu á móti krónu skerðingu á fjárhagsaðstoð með það að markmiði að hún sé stigvaxandi upp að ákveðnu hámarki.

Við viljum efla skólastyrk og afnema hámarksaldur á honum. Hann er öflugt dæmi um stuðning sem virkar raunverulega til að hjálpa fólki upp úr fátækt.

Við þurfum samstarf við hópa eins og Hugarafl, Virk og Pepp. Félög sem hjálpa þeim sem lenda í vandræðum að komast á fætur aftur.

Það þarf að vinna gegn því hugarfari að þetta sé ölmusa eða eitthvað til að skammast sín fyrir. Þetta er ekki ölmusa og þetta er ekki heimtufrekja. Allir geta lent í vandræðum. Þetta snýst ekki um sök, eða skömm, heldur um lausn sem virkar og gerir líf allra betra. Þess utan eru þetta eru réttindi og góð hugmynd sem virkar. Það borgar sig að leggja meiri kostnað í að fólk komist upp úr fátækt, en festist ekki í henni árum eða áratugum saman.

Samfélagið er fyrir okkur öll, þess vegna viljum við styðja við NPA og fjölga samningum, enda er ekki hægt að setja kvóta á réttindi.

Formótaðar hugmyndir og væntingar út frá kyni í skólum

Grunnskólarnir bregðast í dag töluverðum hluta nemenda. Sérstaklega þarf að skoða hvað veldur því að stór hópur ungra drengja finnur sig ekki þar og upplifir sig afskiptan. Umsetinn ósanngjörnum kröfum þegar þeir vaxa úr grasi með lítið á milli handanna, í samfélagi sem þeim finnst eins og sé alveg sama.

En okkur er ekki sama. Þetta er vandamál sem þarf að taka á í skólakerfinu og í samfélaginu. Og þó það hljómi skringilega, þá er þetta vandamál drengja angi af sama vanda og herjar á konur, formótaðar hugmyndir og væntingar út frá kyni, sem gagnast bara þeim sem passa innan mjög skilgreindra útgáfa af ‘konu’ eða ‘karli’. Það versta sem hefur komið fyrir jafnréttishreyfinguna er sú hugmynd að hagsmunir okkar gagnvart þessum væntingum og staðalmyndum séu ekki nákvæmlega þær sömu, að þær hverfi. Að það sé ekki sameiginleg rót beggja vandamála.

Ótrúlega margar konur eru að brenna út vegna krafna sem gerðar eru til þeirra á vinnumarkaði.

Allt of margir unglingar eru að brenna út vegna styttingar framhaldsskólans sem þeir þurfa oft að vinna fulla vinnu með og jafnvel halda heimili.

Skólakerfið þarf að aðlaga sig að nemendunum og finna leiðir til að kenna þeim, ekki aðlaga nemendurna að sér. Hluti af því er að draga úr fordómum gegn iðngreinum og listgreinum og jafna hlut þeirra. Vísindi, tækni og iðnaður eru hluti af sömu heild og styðja hvert annað. Menning og listir hjálpa okkur að skilja hvert annað, sjá með augum annars fólks og þekkja það.

Við höfum mismunandi styrkleika og það er ekki til að skammast sín fyrir. Það er rótgróið á Íslandi að tala um að iðnnám sé nú fínt, en hugsa svo í laumi ‘En ekki fyrir mín börn.’ Það er snobb, og það er rangt, þá meina ég ekki bara siðferðislega, heldur bara að það sé ekki satt. Iðngreinar eru ekkert verri eða lélegri en bóknám. Listnám er ekki lúxus eða forréttindi sem má missa sig við fyrsta tækifæri.

Finnum leiðir til að vinna hvert að okkar styrkleikum. Ísland þarf öflugri byggingariðnað til að standa undir húsnæðisþörfinni. Hvernig er mögulega hægt að horfa niður á það að vinna við eitthvað sem samfélagið þarfnast og er tilbúið að borga fyrir?

Þér má líða vel —styttum vinnuvikuna

En íslendingar vinna mjög mikið, við vinnum yfir okkur. Það er búið að sannfæra okkur um að það sé eitthvað til að skammast sín fyrir að vilja hafa það gott. Að það sé siðferðisbrestur að vilja stundum slappa af, eða vera með fjölskyldunni, þegar þú gætir verið að vinna.

Það er ekki þannig. Þér má líða vel. Þú mátt gera þá kröfu að hafa sæmileg laun, að eiga möguleika á menntun, að eiga frítíma og komast jafnvel öðru hverju til útlanda. Það er ekki tilætlunarsemi eða ósanngirni.

Við viljum stytta vinnuvikuna, án þess að skerða laun. Fyrst í 35 tíma eins og þegar er áætlað hjá borginni. En við viljum ganga lengra, og fækka í 32 tíma ef það gefur góða raun. Framleiðni hefur vaxið veldisvexti síðan á 8. áratugnum en laun hafa ekki fylgt henni eftir.

Eftir að konur komu inn á vinnumarkaðinn gerðist það einhvern veginn að fljótlega þurfti tvær fyrirvinnur. Áður dugði ein til. Við sem samfélag fórum að vinna tvöfalt meira, en einhver annar hirti mestan mismuninn.

Stytting vinnuvikunnar er eitt skref í að taka eitthvað af þessum mismun til baka og við eigum rétt á því.

Við viljum gott, fjölmenningarlegt samfélag fyrir alla. Gott menntakerfi, góðar almenningssamgöngur, falleg útisvæði og góða innviði sem við njótum öll góðs af.

Samfélagið er fyrir okkur öll og gott líf á að standa öllum til boða. Það er sýn Pírata á velferð. Án velferðar eigum við ekkert samfélag.



Alexandra Briem skipar 3. sæti á lista Pírata í Reykjavík 2018.