Noël Nouvelet:

Arranger-translator's Remarks

Gene Keyes

2016-12-15



Normally I try to present unabridged carols in this series, but the 15th century French original of Noël Nouvelet is too long at 13 verses, and full of medieval babble,



Normally I try to present unabridged carols in this series, but the 15th century French original ofis too long at 13 verses, and full of medieval babble, e.g., in verse 11: If you believe it, you will be rapt up to heaven;

If you don’t, you’ll go to Hell’s scaffold. ... not very Christmasy. But there are numerous other versions on the Web in French and/or English, including some five-verse ones with more customary Nativity themes — shepherds, three kings, etc. — which I have adapted here.

As usual, my intent is to align the original language (French in this case), plus English, plus Esperanto, layered in the score to indicate the rhymes, and translations as close as possible to the original. (Others' English versions go somewhat astray.)

Also, I've always been inimical to excess repetition in songs, and this carol would otherwise have 10 repeats of the "Noël Nouvelet" refrain — half of its 20 lines — including twice in a row three times. In my translations, plus the French, I have sometimes reversed or enhanced the refrain-line's twin phrases: for the sake of rhyme, and for variety. Note: in the French original, verse 4, line 2, I inserted the word "vinrent" (came), to sync and facilitate the joint translations. Some versions of the carol's verses have 5 lines; most have 4. The fifth line is often irrelevant, but in this case, "vinrent" was taken from that extra line.

My adaptation of "Noël Nouvelet" is essentially similar to the many out there, but I use my own scoring, translation, choice of verses, and rhyming. Sources — lyrics, scores, and videos — are listed at the end.

Noël Nouvelet:

Rimarkoj de Aranĝanto-tradukanto

Gene Keyes

2016-12-15 Gene Keyes

Noël Nouvelet el la 15-a jarcento estas tro longa kun 13 strofoj, kaj plenplena de mezepoka babilado,

Kutime, mi strebas prezenti nemallongigitajn karolojn en ĉi tiu serio, sed la franca originalo deel la 15-a jarcento estas tro longa kun 13 strofoj, kaj plenplena de mezepoka babilado, ekz., en strofo 11:

Se vi kredas ĝin, vi estos suprenkaptita ĉielen;

Se vi ne kredas, vi iros al eŝafodo de infero.



... ne tiom Kristnaskeca. Sed estas multaj aliaj versioj sur la reto en la franca kaj /aŭ la angla, inkluzive kelkoj de kvin strofoj kun pli kutimaj nasko-temoj — ŝafistoj, tri reĝoj, ktp. — kiujn mi adaptis ĉi tie.



Kiel antaŭe, mia celo estas ordigi la originalan lingvon (la Franca ĉifoje), plus la angla, plus Esperanto, tavolataj en la partituro por indiki la rimojn, kaj tradukojn, tiom proksime kiom eble al la originalo. (Aliaj anglaj versioj iom forvagas.)



Ankaŭ, mi ĉiam malŝatis troon da ripetadon en kantoj, kaj ĉi tiu karolo aliel havus 10 ripetojn de la "Noël Nouvelet"-an rekanton — duono de ties 20 linioj — kaj, en tri kazoj, ankaŭ duope sinsekve. En mia traduko, plus la franca, mi iufoje renversis aŭ plibonigis la ĝemelajn frazojn de la rekanto: pro la rimoj, kaj pro varieco.



Rim.: en la franca originalo, strofo 4, linio 2, mi enmetis la vorton "vinrent" (venis), por agordi kaj faciligi la kunajn tradukojn. Kelkaj versioj de la strofoj de la karolo havas 5 liniojn; plejmultaj havas 4. La kvina linio estas ofte nerilata, sed ĉi-kaze, "vinrent" estis prenata el tiu kroma linio.



Mia adapto de "Noël Nouvelet" esence similas al la multaj haveblaj alie, sed mi uzas mian propran partituradon, tradukadon, elektadon de strofoj, kaj rimadon. Fontoj — lirikoj, partituroj, kaj vedbendoj — estas listataj ĉe la fino.