De stichting Blije Buren aan de Cruquiusweg kookt gratis maaltijden voor mensen die de steun kunnen gebruiken Beeld Dingena Mol

Ruim een jaar geleden stonden schulden en armoede in de stad plotseling in de ­belangstelling door de serie Schuldig. De gemeenteraadsverkiezingen rechtvaardigen de vraag of en hoe die belangstelling inmiddels vertaald is in de verkiezingsprogramma's.



Slechts enkele partijen lijken zich te realiseren dat er een verband is tussen volkshuisvestingsbeleid en het armoede- en schuldenvraagstuk.



Alleen SP, GroenLinks en PvdA stemmen hun plannen voor de woningmarkt af op de inkomensverdeling in Amsterdam. Andere partijen willen het aandeel sociale woningen (verder) afbouwen of zeggen hier niets concreets over.



Afbouw van het aandeel sociale woningbouw betekent de facto dat de minst verdienenden kunnen vertrekken. Dat is ook een oplossing voor het armoedeprobleem, maar wenselijk?



Veel partijen stellen doelen die al beleid zijn, zoals de wens om huisuitzettingen door betalingsachterstanden tot een minimum te beperken. Dit is al met succes in praktijk gebracht. Ook collegepartij D66 formuleert voornemens alsof men niet op de hoogte is van het beleid van Arjan Vliegenthart de afgelopen jaren.



Incassobureaus

SP, GroenLinks en PvdA pleiten voor versterking van de kwaliteit en kwantiteit van schuldhulpverlening in de stad. Voor zover wij hebben kunnen nagaan zijn er geen andere partijen met oog voor de werkdruk waarmee veel ­professionals in de uitvoering te maken hebben en die extra in die praktijk willen investeren.

D66 is de enige partij die oog heeft voor het oplossen van de armoedeval door aanvullende inkomensvoorzieningen meer geleidelijk af te bouwen. Hoe men dat wil doen en financieren is overigens onduidelijk.



Ten slotte zien we dat alleen de VVD wil snijden in de financiële ondersteuning van huishoudens met een smalle beurs. Dat zou dus een breuk zijn met het beleid dat deze partij de afgelopen jaren gesteund heeft.



Nieuw is de aandacht voor schuldeisers en incassobureaus. De meeste partijen zeggen dat incassokosten niet langer moeten kunnen oplopen. Alleen de ChristenUnie kijkt daarbij overigens naar de rol van de gemeente als schuldeiser.



Weinig nieuws

Verder is volstrekt onduidelijk hoe partijen dit punt willen realiseren. Sommige partijen laten zien dat zij geen kennis hebben van het systeem door te suggereren dat schuldeisers die incassokosten in rekening brengen 'achter aan in de rij kunt laten aansluiten' (GroenLinks).



Ook lijken partijen zich nauwelijks bewust van kennis over wat effectief is bij het helpen bij schulden en armoede. Zo zoeken we tevergeefs in de partijprogramma's naar de erkenning dat de samenleving te ingewikkeld is geworden en dat er dus een minder groot beroep moet worden gedaan op de (financiële) zelfredzaamheid van burgers.

Veel partijen lijken nog steeds te veel te verwachten van de 'eigen kracht' van mensen die met schulden leven en van het oplossend vermogen van hun netwerk. Wellicht realiseert men zich dat het daadwerkelijk helpen van mensen meer geld gaat kosten.



De belangrijkste en enigszins teleurstellende conclusie is dat de verkiezingsprogramma's weinig nieuws bevatten. Veel staand beleid wordt omarmd, wat Arjan Vliegenthart als een pluim mag opvatten. Maar zoals hijzelf ongetwijfeld zal beamen: er is nog veel te doen. En dan verwacht je meer ambitie dan de verkiezingsprogramma's laten zien.



Dure stad

Meer dan 80.000 Amsterdamse huishoudens hebben (een risico op) problematische schulden en zo'n 40 procent van de Amsterdammers komt moeilijk rond. Dat zal de ­komende jaren - ook bij een verder aantrekkende economie en arbeidsmarkt - niet veel beter worden. Amsterdam is duur om in te leven; en vooral voor wie een laag inkomen heeft, zal het niet goedkoper worden.



Jammer dat de meeste politieke partijen geen integrale visie hebben op de gevolgen van de stijgende kosten van het leven in Amsterdam op het besteedbaar inkomen en het risico om in (grotere) schulden terecht te komen.



Roeland van Geuns is lector armoede interventies aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Danielle Lako en Rick Schaap zijn onderzoekers bij het lectoraat armoede interventies aan de HvA.