De N-VA denkt eraan om de afgezette Catalaanse premier Carles Puigdemont als lijstduwer uit te spelen op de Europese lijst. Aan zo’n keuze hangen nadelen, maar vooral voordelen vast.

Al enige tijd gaat het gerucht dat de N-VA Carles Puigdemont op haar lijst wil zetten bij de Europese verkiezingen van 26 mei 2019. De Vlaams-nationalisten onderhouden nauwe banden met de afgezette Catalaanse premier, die op de vlucht is voor de Spaanse justitie en in ons land verblijft. In eigen land wordt de 55-jarige politicus beschuldigd van rebellie na het organiseren van een illegaal referendum over de onafhankelijkheid van Catalonië.

Het Laatste Nieuws citeerde een anonieme N-VA-topper die het nieuws over de interesse van de partij in Puigdemont bevestigde. ‘Van op een eigen lijst in België maakt hij nauwelijks kans om verkozen te raken. Maar op onze lijst wint hij gemakkelijk een eigen zetel van op een lijstduwersplaats’, klinkt het. Op het partijhoofdkwartier wordt het bericht afgedaan als een ‘gerucht’, maar een formele ontkenning is er niet.

Geen wettelijke bezwaren

Wettelijk zijn er geen bezwaren, want EU-burgers mogen zich in een ander land kandidaat stellen bij de Europese verkiezingen. Zo’n kandidaat moet een verklaring ondertekenen waarin hij zijn Belgisch adres vermeldt en belooft geen kandidaat te zullen zijn in een ander land. De Nederlander Derk Jan Eppink kwam in 2009 bijvoorbeeld in ons land op voor Lijst De Decker (LDD) en sleepte een zetel in de wacht. En de groene politicus Daniel Cohn-Bendit kwam in het verleden zowel in Duitsland als in Frankrijk op.

Met de huidige minister van Financiën Johan Van Overtveldt als lijsttrekker haalde de N-VA bij de Europese verkiezingen van 2014 bijna 27 procent van de stemmen, wat fors minder was dan de 32 procent op federaal niveau. Het leverde de partij vier zetels op. Vooralsnog is onduidelijk wie deze keer de lijst zal trekken, maar de Vlaams-nationalisten willen het minstens even goed doen.

Voordelen

Met haar eurokritische verhaal probeert de N-VA anders dan de andere te zijn in het Europese debat. Maar de verkiezingen van 2014 toonden aan dat de partij er in het Europese debat minder goed in slaagt het verschil te maken dan in Vlaanderen of op federaal niveau. Een kopstuk, de naam van staatssecretaris voor Asiel en Migratie Theo Francken circuleert hier en daar, Europees lijsttrekker maken, kan soelaas bieden. Maar in de partij wordt dat als een suboptimale oplossing gezien, omdat pakweg Francken dan geen stemmen kan binnenhalen op de belangrijkere federale of Vlaamse lijst.

Door Puigdemont, die door zijn ballingschap in geen tijd een bekend gezicht in Vlaanderen werd, op de Europese lijst te verbinden aan een lijsttrekker met minder naamsbekendheid dan Francken kan de N-VA een goede zaak doen. Dat zou de partij zowel nationaal als internationaal een pak media-aandacht opleveren, wat in verkiezingstijd altijd mooi is meegenomen.

Puigdemont kan daarnaast helpen kiezers aan te trekken die sympathiseren met de Catalaanse zaak, maar bij de Europese verkiezingen niet meteen voor de N-VA zouden stemmen.

Of Puigdemont überhaupt geïnteresseerd is in een plek op de N-VA-lijst, is niet duidelijk. Volgens Het Laatste Nieuws zou de N-VA hem al gepolst hebben, maar een duidelijk antwoord kwam er niet. Een eventueel zitje in het Europees Parlement zou hem parlementaire onschendbaarheid opleveren en hem zichtbaarheid geven in zijn strijd voor de Catalaanse zaak.

Risico's

Een keuze voor Puigdemont houdt evenwel ook een risico in. Zo zou hij een van de vier kandidaten die bovenaan de lijst staan een zetel kunnen ontfutselen, want tot gemor kan leiden. Bovendien zou het vreemd zijn dat een partij die hard hamert op het gebruik van het Nederlands een kandidaat op de lijst zou zetten die geen Nederlands spreekt.

Het nieuws leverde de N-VA meteen kritiek op. ‘De partij die Belgische Turken verwijt buitenlandse problemen te importeren, wil Puigdemont op haar lijst zetten. Heb ik iets gemist?’, vroeg Noël Slangen, vroeger onder meer de communicatiedirecteur van oud-premier Guy Verhofstadt (Open VLD), zich op Twitter af. Sander Loones, Europees Parlementslid voor de N-VA, counterde meteen. ‘Turkije is het buitenland. Catalonië niet’, stelde hij.