'We voeren heel verkennende gesprekken', aldus Bert Koenders, minister van buitenlandse zaken Beeld anp

'Op ambtelijk niveau' werken deze landen aan alternatieve scenario's voor het haperende Europese asielbeleid, bevestigt Buitenlandse Zaken woensdag. Nee, het moet geen 'mini-Schengen' worden, benadrukt een woordvoerder, het is een signaal richting lidstaten die EU-afspraken niet nakomen.



Op papier heeft de Europese Unie grote stappen gezet om de vluchtelingenstroom in te dammen: strengere controle aan de buitengrenzen, afspraken met Afrika en Turkije ('de regio'), registratie- en opvangcentra ('hotspots') in Italië en Griekenland, herverdeling van asielzoekers over de lidstaten. In de uitvoering stokt het. Het toegezegde geld wordt niet overgemaakt, een te verwaarlozen fractie van de te verdelen vluchtelingen is op het vliegtuig gezet, Oost-Europese landen trekken zelf hekken en barricades van prikkeldraad op omdat de Europese buitengrenzen poreus blijven.

Beeld de Volkskrant

Daarom voert Nederland 'heel verkennende gesprekken' met vier buurlanden, zegt minister Bert Koenders van Buitenlandse Zaken. Deze kopgroep wil het goede voorbeeld geven. Niet ondermijnen, maar versterken van de Schengen-regio is het doel, stelt hij.



Het verdrag kraakt onder het gewicht van honderdduizenden vluchtelingen. 'Schengen' telt 26 landen (waarvan 22 lid zijn van de EU) die alleen aan de buitengrenzen paspoorten controleren. Wie eenmaal binnen is, kan vrij rondreizen in Europa. Ook de terreur van vrijdag doet vragen rijzen over het systeem. Daders konden ongestoord pendelen tussen België en Frankrijk.



Hoogste tijd om de Europese afspraken in de praktijk te brengen, vindt Nederland. Met wachten tot de Grieken en Italianen de registratie op orde hebben, kom je er niet. De samenwerking met België, Luxemburg, Duitsland en Oostenrijk is dan ook gericht op het versneld uitvoeren van diezelfde Europese maatregelen, zegt Koenders.

Het is onduidelijk hoe vergevorderd de plannen zijn. Ze gaan verder dan 'een eerste potloodschets', zegt een bron, maar op 'ministersniveau' is nog niet gesproken tussen de vijf landen. Nederland zou zelf ook nog een alternatief hebben. Mocht de samenwerking met de vijf niet lukken, dan overweegt het kabinet een Nederlands maximum aan het aantal asielzoekers.



Misschien nog belangrijker dan de haalbaarheid van de plannen, is het signaal dat uitgaat van de samenwerking. Het is een waarschuwing tegen landen die een Alleingang overwegen en zelf hekken bouwen: pas op, anders slaan wij ook een eigen pad in.

'Een proefballon', meent Rob de Wijk van het Haags Centrum voor Strategische Studies. 'Ik hoor zoveel van dit soort plannetjes. Het is voor de bühne, meestal gebeurt er niks.' Bovendien zijn het slechte plannen, vindt hij. 'Je kunt niet zaken die in zestig jaar tot stand zijn gekomen ineens ontrafelen. De vluchtelingen komen toch wel en de terroristen zijn al onder ons.'





Coalitiepartijen VVD en PvdA zijn verdeeld. VVD-leider Zijlstra omarmt het idee van een 'mini-Schengen' en is voorstander van een vluchtelingenquotum. De PvdA benadrukt liever het belang van betere controles aan de buitengrenzen van Europa. En het aantal vluchtelingen dat Nederland aankan 'is lastig in een getal te vangen'.



