Αλλάζει άρδην τα δεδομένα για το προσφυγικό η γερμανική πρόταση που… παραμερίζει το Δουβλίνο.

Η νέα πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεσμεύτηκε για ένα νέο ξεκίνημα στην αντιμετώπιση του Προσφυγικού/Μεταναστευτικού κατά τη διάρκεια της ομιλίας της στο Ευρωκοινοβούλιο που άναψε το «πράσινο φως» για την ανάληψη των καθηκόντων της από την 1η Δεκεμβρίου.

Ο βασικός αυτός στόχος μεταφράζεται σε ένα νέο, ενιαίο πλαίσιο ασύλου της ΕΕ, για το οποίο η νέα πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να υποβάλει τις προτάσεις της τον ερχόμενο Φεβρουάριο.

Η Γερμανία βγαίνει μπροστά για την αλλαγή πλαισίου

Η Γερμανία φαίνεται να βγαίνει μπροστά για την αλλαγή του υφιστάμενου πλαισίου. Ο αρμόδιος υπουργός Εσωτερικών Χορστ Ζεεχόφερ (CSU) έχει θέσει ως στόχο να προχωρήσουν οι θεσμικές αλλαγές στη διάρκεια της γερμανικής προεδρίας στην ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2020. Το Βερολίνο προώθησε την περασμένη εβδομάδα στις χώρες-μέλη της ΕΕ ένα τετρασέλιδο προτάσεων ως «πλαίσιο συζήτησης», το οποίο – σύμφωνα με δημοσίευμα του «Politico» – ο γερμανός υπουργός θα θέσει υπόψη των ομολόγων του στο τακτικό Συμβούλιο τη Δευτέρα στις Βρυξέλλες. Το σχέδιο Ζεεχόφερ προβλέπει να γίνεται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ ο πρώτος έλεγχος αιτήσεων ασύλου, και όσοι έχουν προοπτική να τους δοθεί άσυλο θα εντάσσονται σε ένα αυτοματοποιημένο σύστημα κατανομής τους στις χώρες-μέλη της ΕΕ.

Αυτόματος και μόνιμος μηχανισμός κατανομής

Η γερμανική πρόταση για τη μεταρρύθμιση του Κοινού Ευρωπαϊκού Συστήματος Ασύλου προβλέπει ότι ο αυτόματος μηχανισμός κατανομής θα είναι μόνιμος και δεν θα ενεργοποιείται περιστασιακά σε περιόδους κρίσης. Κομβικό ρόλο θα αναλάβουν η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Υποστήριξης Ασύλου (EASO) με τη σχεδιαζόμενη μετεξέλιξή της σε κεντρική υπηρεσία ασύλου της ΕΕ.

Η πρώτη αξιολόγηση στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ πρέπει να ολοκληρώνεται εντός ολίγων εβδομάδων. Η κατανομή στις χώρες-μέλη θα γίνεται στη βάση κριτηρίων όπως ο πληθυσμός και το ΑΕΠ της χώρας-μέλους. Ταυτόχρονα η Γερμανία θέλει να περιορίσει και τη «δευτερογενή μετανάστευση» εντός της ΕΕ με τη λήψη «ενδεδειγμένων μέτρων, ενδεχομένως και τον περιορισμό της ελεύθερης διακίνησης».

«Παντρεύει» απαιτήσεις μεσογειακών και βόρειων χωρών

Η πρόταση Ζεεχόφερ προσπαθεί να συγκεράσει στοιχεία που ικανοποιούν τόσο τις μεσογειακές χώρες, που είναι η πύλη εισόδου, όσο και τις βόρειες χώρες-μέλη της ΕΕ. Ωστόσο, σύμφωνα με εκτιμήσεις διπλωματών που επικαλείται το δημοσίευμα, η πρόταση για αυτόματο μηχανισμό κατανομής και η απουσία «εναλλακτικών μορφών αλληλεγγύης» για χώρες που δεν θέλουν να συμμετάσχουν σε αυτόν αναμένεται να συναντήσει τη σθεναρή άρνηση χωρών της Κεντρικής και της Ανατολικής Ευρώπης. Χώρες όπως η Ουγγαρία απορρίπτουν κατηγορηματικά την άνωθεν επιβολή κατανομής προσφύγων, η οποία, μολονότι δεν αναφέρεται ρητά στη γερμανική πρόταση, υπονοείται σαφώς ότι θα γίνεται με κεντρική εντολή των Βρυξελλών.

«Στροφή» για το Δουβλίνο

Η βασική στροφή που κάνει η Γερμανία με τις προτάσεις Ζεεχόφερ είναι η κατάργηση της οδηγίας του Δουβλίνου, βάσει της οποίας αίτηση ασύλου μπορεί να υποβληθεί στην πρώτη χώρα εισόδου στην ΕΕ. Το σύστημα αυτό «ντε φάκτο» δεν λειτούργησε στην προσφυγική κρίση και δεν λειτουργεί και σήμερα. Η γερμανική πρόταση διαπιστώνει ότι η ρύθμιση του Δουβλίνου επιφέρει «σαφείς ανισότητες στην κατανομή βαρών», καθώς το 2018 το 75% των αιτήσεων ασύλου θα έπρεπε να υποβληθούν σε πέντε χώρες-μέλη της ΕΕ. Μεταξύ αυτών, κυρίως στην Ελλάδα και στην Ιταλία. Επίσης, το Δουβλίνο είναι «αναποτελεσματικό», διότι στην πράξη «μόνο το 3% τω αιτούντων άσυλο επαναπροωθείται στις (αρχικά) αρμόδιες χώρες-μέλη, με κατάληξη να επιλέγει ελεύθερα ο ενδιαφερόμενος τη χώρα στην οποία θα ζητήσει άσυλο».