Langs de E403 verschijnen de eerste protestborden tegen de komst van een nieuwe hoogspanningslijn. Het project van 500 miljoen euro stoot op boerenprotest en wegblokkades. ‘Wij laten dit niet door onze strot rammen.’

In Lichtervelde, in het hart van West-Vlaanderen, komen boze boeren en buurtbewoners vandaag de straat op. Ze pikken het niet dat er een hoogspanningslijn komt boven hun boerderijen en huizen. De netbeheerder Elia wil een half miljard euro investeren in het Ventilus-project, een kabel over een traject van 82 kilometer die nodig is om de stroom van de toekomstige windparken op zee te transporteren van de kust naar het binnenland.

Het project is amper gelanceerd of het belooft al een moeizaam hindernissenparcours te worden met mondige burgers, juridische procedures, onteigeningen en vergunningstwisten. ‘Geen hoogspanning langs E403!’, leest een spandoek langs weerszijden van de snelweg.

‘Als iedereen zinnen tracteur op straat zet, zullen ze wel luisteren’, zegt een buurtbewoner. Het nieuws dat ‘iemand van de gazette’ langs zou komen, heeft zich als een lopend vuurtje verspreid. Twintig dorpsbewoners hebben zich verzameld in een wei langs de E403 om hun verhaal te doen. Op vraag van de fotograaf rijdt een boerendochter de tractor nog wat dichter naar de snelweg en er wordt een ladder gehaald om boven op de kar nog een tweede spandoek omhoog te houden. ‘Wij zullen tot het uiterste gaan om dit tegen te houden.’

Schermvullende weergave ©Mediafin

Infomarkten

Elia stelde het project begin vorige maand voor en hoopt de nieuwe ‘energiesnelweg’ van 380 kilovolt tegen 2026 klaar te hebben. De netbeheerder wil vermijden dat actiecomités stokken in de wielen steken en organiseert infomarkten om een draagvlak te creëren. Maar niet iedereen laat zich zomaar overtuigen. In Oostende vindt vandaag de eerste markt plaats, waar een delegatie boeren uit Lichtervelde, Ardooie, Pittem en Zedelgem hun beklag zal komen doen. ‘Wij zijn geen gele hesjes. We zullen de boel niet kort en klein slaan, maar we gaan wel van ons laten horen’, zegt Francky Snaet, een varkensboer en groenteteler wiens boerderij op een steenworp ligt van de E403 in Lichtervelde.

Hij leidt het actiecomité en plaatste als eerste een spandoek langs de snelweg. De lokale Facebook-groep ‘GEEN HOOGSPANNING LANGS AUTOSNELWEG E403!’ telt na drie weken al bijna 250 leden. Ieder met zijn eigen verhaal. Kevin, die vorig jaar een hondenpension oprichtte, overweegt zelfs te verhuizen als het zover komt. ‘Wij hebben hier al ons spaargeld in gestoken. Wie gaat ons nog zijn hond toevertrouwen als er straks zoemende kabels boven onze hondenwei hangen? En wat is ons huis straks nog waard? Als ondernemer worden wij volledig in de steek gelaten.’ Iemand anders heeft een slogan bedacht: ‘Duurzame energie is top, maar niet boven onze kop.’

Leukemie

De lokale veearts, met haar kind op de arm, maakt zich zorgen. ‘Mensen moeten in een ziekenhuis hun gsm uitzetten voor de straling, maar een hoogspanningslijn van 380 kilovolt boven ons hoofd zou geen probleem zijn. Wie garandeert mij dat straks mijn echoapparatuur nog werkt? En wat met het verhoogde risico op leukemie bij kinderen?’

De verhalen over de schadelijke impact van hoogspanningskabels volgen elkaar in sneltempo op. ‘De drinkbakken van de koeien en de omheining zullen geaard moeten worden omdat ze anders onder hoogspanning komen te staan.’ ‘Bijen zullen wegblijven en geen groenten meer bestuiven.’ ‘Onder een hoogspanningsmast ligt de sterfte van rundvee tot 30 procent hoger.’ ‘Vogels worden geëlektrocuteerd als ze op 4 meter van de kabels vliegen.’ ‘Pacemakers vallen uit.’ ‘De vrachtwagen die het veevoeder komt leveren, zal zijn laadbak niet meer mogen leegkiepen.’ ‘De gps crasht.’ ‘De batterij van de tractor loopt leeg en irrigatie wordt onmogelijk omdat de sturingssystemen doorbranden.’

De precieze effecten van de magnetische velden van een 380 kilovoltlijn zijn nog niet gekend. Er is geen wetenschappelijk bewijs dat het de gezondheid schaadt, maar het is ook niet uitgesloten. Het Internationaal Agentschap voor Kankeronderzoek categoriseert elektromagnetische velden als ‘mogelijk kankerverwekkend’. Onderzoek wijst op een verhoogd risico op leukemie bij kinderen die opgroeien in de omgeving van een hoogspanningskabel, maar het is niet bewezen dat het een ook met het ander te maken heeft.

We zijn geen gele hesjes. We gaan de boel niet kort en klein slaan, maar we zullen wel van ons laten horen. Francky Snaet varkensboer

Het burgerverzet belooft een uitputtingsslag te worden voor Elia. In het verleden liep een gelijkaardig project, de Stevin-verbinding tussen Zeebrugge en Zomergem, jaren vertraging op door klachten van buurtbewoners. Om aan de bekommernissen tegemoet te komen werden delen van de kabel onder de grond gestopt. Ook nu opperen de buurtbewoners dat de kabel onder de grond moet. ‘Voor natuurgebied doen ze dat wel, maar waar mensen wonen zou dat niet kunnen’, zegt Snaet. ‘Blijkbaar zijn wij minder waard dan de natuur.’

Ook in Ardooie, een beetje verderop richting Roeselare, pleiten ze ervoor om de kabels onder de grond te leggen. ‘De komst van een bovengrondse hoogspanningslijn is voor ons onaanvaardbaar’, zegt burgemeester Karlos Callens (Open VLD), die om de haverklap wordt aangesproken over de kwestie. ‘Studies wijzen op nefaste gezondheidseffecten. Wij zullen dan ook een ongunstig advies uitbrengen en ijveren voor een ondergrondse kabel.’

Maar Elia is niet happig om tunnels te graven. Ondergrondse kabels zijn zeven tot tien keer duurder dan kabels tussen hoogspanningsmasten. Bovendien is er meer risico op storingen. De netbeheerder heeft al aangegeven dat over het traject maximaal 8 kilometer ondergronds kan.

Om ‘de polemiek niet aan te zwengelen’ wenste Elia niet te reageren op het boerenprotest. ‘We organiseren net infomarkten om bewoners te informeren en om te luisteren naar hun bezorgdheden’, zegt woordvoerder Tom Demeyer. ‘We zitten nog in de consultatiefase waarbij mensen kunnen reageren op het voorgestelde tracé. Er is nog niets beslist.’