Minister van Binnenlandse Zaken Plasterk benadrukt het belang van het openstellen van de broncode van de systemen voor elektronisch stemmen. Voor ontwikkelaars van de systemen lijkt dit niet haalbaar.

Systemen voor elektronisch stemmen en tellen moeten volgens minister Plasterk voldoen aan waarborgen als transparantie, controleerbaarheid en integriteit. "Voor een ieder die dat wil, moet na te gaan zijn hoe de systemen werken en moet verifieerbaar zijn dat de systemen voldoen aan de eisen die aan de systemen zijn gesteld. Het openbaar zijn van de broncode is belangrijk om vertrouwen te kunnen hebben en houden in de systemen", schrijft de minister in antwoord op vragen van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken.

Ook benadrukt hij dat certificering op basis van Common Criteria voor it-beveiliging noodzakelijk is en dat systemen voor elektronisch stemmen deze niet kunnen doorlopen als niet van alle onderdelen de broncode beschikbaar is. De vraag was wat de consequenties zijn als de aanbieders van dergelijke systemen niet aan de eis van het openstellen van de broncode kunnen voldoen. Die vraag beantwoordt de minister niet direct, maar door het openstellen als harde eis te presenteren, lijkt het erop dat de invoering op losse schroeven komt te staan als niet aan de voorwaarde voldaan kan worden.

Twee van de vier bedrijven die zich gemeld hebben voor het ontwikkelen van de systemen voor elektronisch stemmen en tellen, achten het openbaar maken van alle broncode niet haalbaar. Dat meldde Atos eerder in zijn Rapportage Onderzoek Haalbaarheid van stemprinter en stemmenteller. Het Franse it-consultancybedrijf zelf concludeert op basis van de antwoorden van deze bedrijven dat het voor geen van de vier partijen haalbaar is. In de vragen wordt ook ingegaan op de beperkte hoeveelheid partijen die zich gemeld hebben. Volgens Plasterk heeft Atos geprobeerd met belrondes andere bedrijven te interesseren en is de deadline verzet, maar leverde dit niet meer respons op.

Plasterk meldt verder dat de kosten voor drie testen met elektronisch stemmen en tellen op een bedrag tussen 100 en 130 miljoen euro uitkomen. Daarbij gaat het alleen om de kosten van de leverancier van de stemprinter en stemmenteller. De kosten lopen verder op door de begeleiding, controle en opbouw van deskundigheid bij gemeenten. Voorlopig gaat het om testen op papier, om inzicht te krijgen in de kosten. Bij een eerste test zouden vijf gemeenten en honderd stembureaus betrokken moeten zijn, bij een tweede 45 gemeenten en 1800 bureaus en bij de laatste 150 gemeenten en 3500 stemlocaties. In augustus liet het ministerie van Binnenlandse Zaken weten dat de kosten voor een uiteindelijke invoering op 260 tot 365 miljoen euro uitkomen. Ook hierbij ging het alleen om investeringskosten.