Jest kwietniowy poranek. Sobota. Taki wolny dzień to dla Marty błogosławieństwo. Od ponad roku zarywa weekendy, biorąc udział w tworzeniu jednostki sił specjalnych, która ma być zabezpieczeniem Dowództwa Wojsk Specjalnych.

Ale teraz o tym nie myśli. Wchodzi do osiedlowego sklepu, żeby kupić dzieciakom i mężowi bułki na śniadanie. Snuje plany spaceru po parku i nad Wisłą. W pierwszej chwili nie dostrzega dziwnego bezruchu. Jej uwagę zwraca brak muzyki, która zwykle rozbrzmiewa w sklepie. Zamiast tego radio nadaje wiadomości. Marta wychwytuje pojedyncze słowa.

Katastrofa. Samolot. Ofiary. Polska delegacja do Katynia. Marta nieruchomieje. Radio podaje listę osób na pokładzie Tupolewa: Prezydent Lech Kaczyński, jego żona... Padają nazwiska posłów, senatorów, duchownych, wojskowych… "Gen. Włodzimierz Potasiński" - słyszy.

Oszołomiona biegnie do domu. Resztę weekendu spędzi przed telewizorem. W poniedziałek napisze z trzynastoletnią córką wiersz na szkolny konkurs o katastrofie smoleńskiej. Zakończy go słowami: "Twa Wielkość tu pozostanie – Ty odejdź w spokoju i chwale / W sercach zaś pozostaniesz na zawsze… Panie Generale".

Marta wie, że śmierć tego człowieka zmieni wiele. Nie może się jednak spodziewać, że już niebawem marzenia generała pójdą w odstawkę. A wraz z nimi i ona.

Foto: Jednostka Wojskowa NIL / Facebook

1.

Jej przygoda z siłami specjalnymi zaczyna się w 2009 roku. Wcześniej NATO docenia polskich komandosów i zaprasza nasz kraj do elitarnego klubu państw, których siłą mają być wojska specjalne.

Polska musi jednak spełnić wiele warunków. Przede wszystkim stworzyć Dowództwo Wojsk Specjalnych, rozbudować istniejące jednostki i powołać nowe.

Zadania podejmuje się gen. Włodzimierz Potasiński. Pozyskuje budynki na obrzeżach Krakowa, przy ul. Tynieckiej. Warunki są ciężkie. Koszary w opłakanym stanie, brakuje ludzi i pieniędzy. Jednak generał jasno określa cel: "Musimy sobie odpowiedzieć na pytanie, czy chcemy być pozycją w menu, czy osobą siedzącą przy stole" – mówi.

W 2009 r. zaczyna funkcjonować Dowództwo Wojsk Specjalnych, któremu już podporządkowano wszystkie ówczesne jednostki specjalne: GROM, 1 Pułk z Lublińca i Formozę.

Gen. Potasiński wie, że komandosi działają na pograniczu wywiadu. Kolejnym krokiem jest powołanie do życia oddziału do zbierania i analizowania informacji, który zajmie się rozpoznaniem za pomocą najbardziej zaawansowanych technologicznie systemów.

– To będą "oczy i uszy" polskich komandosów – mówi gen. Potasiński o dopiero powstającej Jednostce Wsparcia Dowodzenia i Zabezpieczenia Wojsk Specjalnych. Wkrótce zmienia ona nazwę na JW Nil, od pseudonimu swojego patrona gen. bryg. Augusta Emila Fieldorfa "Nila".

Pierwszym dowódcą zostaje płk Mariusz Skulimowski. "Na początku był tylko stół i dwa krzesła" – opowiada w wywiadzie dla portalu polska-zbrojna.pl.

2.

Nabór na stanowiska do Nila odbywa się w 2009 r. Gen. Potasiński powołuje grupę operacyjną, która ma wybrać najlepszych kandydatów. Niełatwo tam trafić – ze 100 chętnych żołnierzy po selekcji zostaje dziesięciu. Wysokie wymagania postawiono też pracownikom cywilnym.

"Nie wierzyliśmy w puste obietnice, tylko szukaliśmy ludzi, którzy mogli naprawdę coś nam zaoferować i pomóc" – mówi portalowi polska-zbrojna.pl płk Skulimowski.

Marta zostaje główną księgową. W lutym 2009 r. jest najwyższym w hierarchii jednostki pracownikiem cywilnym.

– Jej zadaniem było stworzenie pionu głównego księgowego, by zabezpieczyć funkcjonowanie nowej struktury – mówi były zastępca dowódcy JW Nil ppłk Janusz Warmiński. – Razem z Martą organizowaliśmy jednostkę, gdy z budynków wciąż wynoszono gruz.

- Nikt nie myślał o nadgodzinach czy odbieraniu dni wolnych. Ciężko pracowaliśmy, bo wiedzieliśmy, że robimy coś naprawdę ważnego – wspomina Marta.

Nil ma osiągnąć gotowość bojową w styczniu 2010 r. MON skraca ten termin do lipca 2009 r. – Jednostki tworzone od podstaw zwykle mają na to dwa lata – opowiada ppłk Warmiński. - Marta musiała w pięć miesięcy zorganizować pion finansowy, dokumentację, skompletować zespół. Wielu mówiło, że prędzej im kaktus na ręku wyrośnie, niż jej się uda. Nie wiem, czy kaktusy wyrosły, ale Marta wykonała kawał dobrej roboty. Ruszyły wypłaty. Jednostka zaczęła działać.

3.

10 kwietnia 2010 roku na Tynieckiej zjawia się wielu podwładnych gen. Potasińskiego. Wiedzą już, że ich dowódca nie żyje. Są zdezorientowani. Wizja generała – budowa silnych wojsk specjalnych – dopiero zaczęła się przecież ziszczać. "Co dalej?" – zastanawiają się.

Nil tworzy się siłą rozpędu. Projekt wspierają Amerykanie. Za rok pierwsi żołnierze jednostki mają ruszyć na wojnę do Afganistanu.

– Śmierć generała to był szok – wspomina Marta. - Nagle odszedł człowiek, który nas wszystkich spajał. Nie wiedzieliśmy, co będzie, ale każdy robił swoje. Dla generała.

4.

Nowym dowódcą wojsk specjalnych zostaje gen. Marek Olbrycht. "Z prawdziwą satysfakcją stwierdzam, że zaangażowanie Pani w realizowaniu zadań może służyć za wzór i budujący przykład dla innych pracowników wojska. Jako pracownik zdyscyplinowany i wysokiej klasy profesjonalistka, znacząco przyczynia się pani do utrwalenia przodującej pozycji naszej jednostki w strukturach Wojsk Specjalnych" – napisał w liście gratulacyjnym do Marty. Jest sierpień 2010 r.

5.

Wszystko zmienia się w 2013 r. Dowództwo Nila obejmuje płk Mirosław Krupa, logistyk.

W Nilu zmieniają się zasady. – Psuje się atmosfera, co odbija się na funkcjonowaniu jednostki. Dowódca niektórych faworyzuje, a innych zwalcza. Tworzą się koterie. Nie ma zaufania, czegoś, co powinno wyróżniać jednostki specjalne – mówi żołnierz Nila.

Konflikty między pracownikami eskalują do tego stopnia, że w 2014 r. powstają aż dwie organizacje związkowe. Marta zostaje szefową NSZZ "Solidarność". Niestety, jej relacje z dowódcą z miesiąca na miesiąc stają się coraz trudniejsze.

- Od razu okazywał mi niechęć. Miał zastrzeżenia do mojej pracy, lecz nigdy nie podawał żadnych przykładów. Gdy prosiłam o rozmowę w cztery oczy, by wyjaśnić wątpliwości, odmawiał – wspomina Marta.

6.

Płk Krupa wprowadza własną politykę kadrową. – Niektórzy odchodzili sami, jak ja. Inni byli do tego zmuszani – mówi były żołnierz jednostki.

Istotną rolę zaczynają odgrywać powiązania rodzinne. W Nilu, Dowództwie Sił Specjalnych i Rejonowej Bazie Logistycznej w Krakowie są zatrudniani krewni i znajomi ważnych oficerów. Lista jest długa. Jak ustalił Onet, aż kilkanaście żon, sióstr, córek byłych i obecnych żołnierzy pracuje w tych strukturach, w tym również najbliższa rodzina płk. Krupy, jego zastępcy i szefa sztabu (patrz: ramka poniżej).

- W rodzinie nie mam nikogo z wojska, może dlatego dowódca postanowił mnie zwolnić – zastanawia się dziś Marta.

Foto: Onet

7.

Dowódca stopniowo marginalizuje Martę, nie przyznaje jej premii, podważa jej kompetencje. Jest zdezorientowana. Tym bardziej że bezpośrednia przełożona wystawia jej piątki. – Oznacza to, że znacznie przewyższam wymagania na zajmowanym stanowisku – wyjaśnia Marta.

W 2015 r. dostaje od płk. Krupy rozkaz opracowania instrukcji do nowego programu informatycznego, który ma zostać wprowadzony we wszystkich polskich jednostkach. Marta zostaje szefową ośmioosobowego zespołu, który ma stworzyć instrukcję.

Marta: - To był koniec roku. W finansach najbardziej gorący budżetowy okres. Miałam niewiele czasu. Postawiłam zadanie oficerowi wyznaczonemu przez dowódcę do pracy w moim zespole. Ten odmówił, stwierdzając, że jestem tylko pracownikiem cywilnym. Uznałam to za znieważenie nie tylko mnie, ale też dowódcy, w imieniu którego działałam.

Marta informuje płk. Krupę, że została znieważona, a oficer, który jej podlega, nie wykonał polecenia. W odpowiedzi słyszy, że jeśli chce przeprosin, to może iść do sądu. Niedługo później płk Krupa awansuje tego oficera. Marta nigdy nie usłyszy słowa przepraszam.

Jej zespół oddaje instrukcję w terminie. Płk Krupa przyznaje premie. Wszystkim, tylko nie przewodniczącej.

Kobieta ma dość. - Zostałam doprowadzona do ostateczności. Stres był tak duży, że zaczęłam chorować – mówi.

Zapytaliśmy płk. Krupę, dlaczego podważał kompetencje Marty, odsuwał od obowiązków, nie przyznawał premii oraz czemu krytykując jakość jej pracy, jednocześnie powierzał jej zadania wymagające największych kompetencji.

Na te pytania, jak i na żadne inne, pułkownik nie odpowiedział.

Foto: Jednostka Wojskowa NIL / Facebook

8.

We wrześniu 2016 roku Marta składa do płk. Krupy skargę, w której informuje, że niektórzy podlegli mu pracownicy molestują ją psychicznie. Wtedy pułkownik wszczyna przeciwko niej postępowanie wewnętrzne.

Marta dowiaduje się, że dowódca wypytuje o nią jej podwładnych. Potwierdzają to zawiadomienia, jakie płk Krupa skieruje później do organów ścigania.

9.

Marta zwraca się o pomoc do związków zawodowych. Na początku października 2016 roku do JW Nil przyjeżdża Adam Lach, wiceszef regionu małopolskiej "Solidarności". Podejmuje się mediacji między pracownikami a dowódcą.

- Choć pierwotnie spotkanie miało odbyć się w gronie związkowców, to dowódca chciał rozmawiać tylko ze mną – mówi Lach. – Przedstawił mi szereg zarzutów pod adresem pani Marty. Winę za zaistniałą sytuację kierował tylko w jedną stronę. Nie chciał rozwiązać konfliktu.

Lach upiera się, by jednak do spotkania doszło w szerszym gronie. Płk Krupa w końcu ustępuje. W jego gabinecie stawiają się związkowcy. Jest też Marta. Tam właśnie dowiaduje się, że dowódca zamierza ją zwolnić.

Marta: - Powiedział, że poświadczyłam nieprawdę przy zatrudnieniu i zniesławiłam go przed regionem małopolskiej "S", i że zamierza złożyć przeciwko mnie zawiadomienie do prokuratury. Nie mogłam uwierzyć w to, co usłyszałam.

10.

Po stronie Marty stają jej współpracownicy. Piszą do ówczesnego szefa Dowództwa Komponentu Wojsk Specjalnych, któremu podlega Nil, gen. Jerzego Guta, z prośbą o pozostawienie jej na stanowisku. Zapewniają, że jest dobrą koleżanką i szefową. Generał żąda, by płk Krupa przeprowadził z Martą pojednawczą rozmowę. Nigdy do niej nie dochodzi.

Gen. Gut nie chciał rozmawiać z dziennikarzami Onetu. Odesłał nas do rzecznika prasowego wojsk specjalnych ppłk. Krzysztofa Łukawskiego. Ten odpisał: "DKWS nie wypowiada się i nie ingeruje w sprawy zatrudniania i zwalniania pracowników w podległych jednostkach".

11.

Marta pisze do ministra obrony narodowej Antoniego Macierewicza. Prosi o mediację.

MON przekazuje pismo Dowództwu Generalnemu Sił Zbrojnych. Tam powstaje specjalny zespół do zbadania jej sprawy. 3 styczna 2017 roku zespół wysłany do Nila orzeka, że "nie zostały przywołane żadne konkretne powody, które mogły uzasadnić wypowiedzenie umowy o pracę" z Martą.

Zanim ta poznaje treść dokumentu z dowództwa generalnego, płk Krupa dyscyplinarnie zwalnia ją z pracy. – Poczułam, że niebo wali mi się na głowę – mówi. Po chwili dodaje: - Kontrola była w grudniu. Pułkownik dostał sprawozdanie w styczniu. Ze mną nikt nie rozmawiał. Informację o tym, że nie ma podstaw do zwolnienia mnie, wysłano mi w marcu 2017 r., czyli miesiąc po wyrzuceniu mnie z pracy.

Miejsce Marty zajmuje Halina S., żona płk. S., byłego dowódcy GROM-u, który dziś jako emeryt jest pracownikiem cywilnym Dowództwa Sił Specjalnych, nadzorującego Nil.

12.

Marta podupada na zdrowiu. Cierpi na bezsenność i bóle serca. Od października 2016 r. jest już nieprzerwanie na zwolnieniu. Lekarz stwierdza stany depresyjno-lękowe. Pisze opinię, że problemy zdrowotne wynikają z mobbingu w pracy.

W tym okresie odbiera pierwszy telefon z Oddziału Żandarmerii Wojskowej w Krakowie. Tam komendantem jest płk Sebastian Kalisz, bohater poprzednich tekstów Onetu o mobbingu i molestowaniu, po których został usunięty ze stanowiska.

Jak dowiaduje się Onet z kilku niezależnych źródeł, płk Kalisz i płk Krupa to dobrzy znajomi.

Do Marty dzwoni kpt. S. z żandarmerii w Krakowie. Mówi, że prowadzi rozpytanie w sprawie anonimu do ministra Macierewicza, który dotyczy oficera z dowództwa Nila. Ów oficer ma wykorzystywać sprzęt wojskowy do celów prywatnych, a "przez jego spiski i intrygi odchodzą doświadczeni żołnierze".

Kpt. S. pyta Martę, czy napisała ten anonim. Kobieta zaprzecza. Żandarm sugeruje, że powinna poddać się badaniu "wykrywaczem kłamstw". Na koniec – jak twierdzi Marta – kapitan pyta, czemu jeszcze nie zwolniła się z pracy.

Foto: nil.wp.mil.pl

13.

Płk Krupa ma problem, jak uzasadnić zwolnienie szefowej "Solidarności" w jednostce i wzorowej pracowniczki. Marta: - Postawienie mnie w stan oskarżenia załatwiłoby sprawę. Pułkownik składa więc kolejne zawiadomienia do prokuratury.

- Wiosną i latem przyjeżdżali do mnie do domu wieczorami uzbrojeni żandarmi z wezwaniami na przesłuchania – opowiada Marta. - Czułam się nękana i zastraszana.

Rzecznik ŻW ppłk Artur Karpienko przyznaje, że kilkukrotnie, od marca do sierpnia, żandarmi dostarczali Marcie wezwania w godzinach od 17.00 do 19.30. "Pełnienie służby patrolowej implikuje konieczność umundurowania i uzbrojenia" – pisze w odpowiedzi na pytania Onetu.

14.

W czerwcu Marta otrzymuje wezwanie na badanie wariografem. Mieszka w Krakowie, ale badanie ma być przeprowadzone w Komendzie Głównej Żandarmerii w Warszawie. Choć jest dobrowolne, Marta dostaje pouczenie, że jeśli się nie stawi, może zostać doprowadzona siłą.

Pisze kolejną skargę do płk. Kalisza w sprawie terminu i miejsca badania wariografem. Odpowiedzi nie otrzymuje, choć pytana o to przez Onet żandarmeria twierdzi, że odpowiadała na wszystkie jej pisma.

15.

W listopadzie znowu wezwanie do żandarmerii. Okazuje się, że płk Krupa złożył już czwarte zawiadomienie przeciw Marcie. Prowadzącym jej sprawę zostaje kpt. S. Ten sam, który niemal rok wcześniej dzwonił do niej w sprawie anonimów.

- Tym razem wezwania nie dostarczyli uzbrojeni ludzie. Uważam, że jest to wynik ujawnienia przez Onet nieprawidłowości w żandarmerii – mówi Marta.

Na przesłuchaniu w budynku krakowskiej żandarmerii zjawia się razem z uznanym krakowskim adwokatem, Radosławem T. Skowronem z kancelarii KKPW.

Prawnik tak je relacjonuje: - Pani dostała tam subtelny, a momentami mniej subtelny przekaz, że z armią nie ma sensu walczyć. Dokumenty, które miał prowadzący, są za słabe, by postawić jej zarzuty karne.

Następnego dnia po przesłuchaniu do Marty dzwoni kpt. S. Mówi, że prokurator nie postawi jej zarzutów, "bo pewnych spraw się nie da udowodnić".

16.

6 listopada Marta wysyła kolejny wniosek do szefa resortu obrony Antoniego Macierewicza. Tym razem o przeprowadzenie postępowania dyscyplinarnego wobec płk. Krupy. – Czekam na odzew – mówi.

Co na to rzeczniczka i pełnomocnik MON ds. wojskowej służby kobiet ppłk Anna Pęzioł-Wójtowicz? "W związku z koniecznością zgromadzenia całej dokumentacji, informacje zostaną przesłane w przyszłym tygodniu" – odpisała. Ten tydzień właśnie minął.

Odpowiedź nigdy nie nadeszła.

Byłaś molestowana bądź mobbingowana w armii? Napisz na adres: ekzemla@gmail.com, marcin.wyrwal@grupaonet.pl lub pawel.lawinski@grupaonet.pl



(jsch)