Monter kijkt Tjeerd de Groot (D66) vooruit naar zijn bezoek aan het Malieveld vanmiddag. Met een busje worden hij en andere Kamerleden vervoerd naar een tent, waar ze in gesprek gaan met demonstrerende boeren. “Het wordt misschien wat onrustig. Het zou wel al te mooi zijn als ze juichend naar huis gingen en óók nog eens D66 zouden gaan stemmen”, zegt hij met gevoel voor ironie.

De duizenden boeren hadden zonder De Groot vandaag waarschijnlijk niet op het Malieveld gestaan. Het interview dat de landbouwwoordvoerder van D66 begin september in het AD gaf, leidde tot grote woede en verontwaardiging onder agrariërs. Daarin had hij gepleit voor een halvering van de varkens- en kippenstapel, om uit de stikstofimpasse te komen. Door fors te snijden in de veestapel, kan er weer gebouwd worden, is het idee.

Had u tijdens dat interview verwacht dat de reacties zo fel zouden zijn dat het Malieveld zou volstromen?

“Nee. De laatste demonstratie van boeren was in de jaren negentig. Zo vaak komen ze niet naar Den Haag. Maar ze protesteren niet zomaar. Er is echt iets aan de hand. De politiek heeft hen heel lang in de steek gelaten. Politici hebben boeren jarenlang zand in de ogen gestrooid, door te zeggen: jullie zijn de beste boeren ter wereld. En dat is ook wáár. Maar het is ook onze taak om zaken te benoemen en het eerlijke verhaal te vertellen.”

“Dit kabinet zegt: de huidige manier van voedsel verbouwen is niet houdbaar. En let op: ook CDA en VVD zitten in dit kabinet. In mijn eigen woorden: we helpen de boeren bij de keuze: ze kunnen overgaan naar kringlooplandbouw, of we helpen ze om te stoppen, met een uitkoopregeling. We hebben dat afgesproken in het regeerakkoord en het klimaatakkoord. Dat is het eerlijke verhaal over de keuzes die nu gemaakt moeten worden. Ik besef dat dat hard aankomt bij boerengezinnen.”

In uw plan doet u een behoorlijke schep bovenop de plannen uit het regeer- en klimaatakkoord.

“We hebben in Nederland ongelooflijk veel vee, op een heel klein stukje grond. Als je de uitstoot uit het buitenland niet meerekent, dan is de landbouw verantwoordelijk voor 70 procent van de stikstofuitstoot en 89 procent van de ammoniakuitstoot. We willen heel veel. We willen ook dat jonge mensen ergens kunnen wonen. Dan moet je keuzes maken.

“Als je de kringlooplandbouw, waarin alle grondstoffen hergebruikt worden, letterlijk vertaalt, dan zie je dat we verder zullen moeten gaan dan nu het geval is. De helft van het voer dat varkens en kippen krijgen, is eten dat wij mensen ook kunnen eten. Voor koeien ligt dit op 20 procent, omdat die vooral gras eten. Het eerlijke verhaal is dat je met de helft minder varkens en kippen de kringloop sluitend kunt maken. Die visie is het beste voor de boer en voor de aarde.”

Snapt u het sentiment dat D66 van de boeren af wil?

“Ik snap dat de boodschap hard aankomt. Door boerenbestuurders wordt het heel erg geframed alsof wij tegen boeren zijn. Maar ik heb een open verhaal. Die organisaties doen op deze manier onrecht aan hun eigen mensen. Dat was mijn boodschap niet. Die luidde: als je door wilt, dan kun je overstappen op kringlooplandbouw. Als je dat niet zit zitten, kun je stoppen.”

Denkt u de boeren te kunnen overtuigen?

“Ik denk dat we een goed verhaal hebben. Er is maar één partij die op de lange termijn opkomt voor de boer. De partijen die ‘de boerenpartijen’ worden genoemd hebben de neiging om steeds maar te herhalen dat ze fantastisch trots zijn op de boeren. Natuurlijk, dat ben ik ook, maar in het huidige systeem lukt het de boeren nauwelijks rond te komen. GroenLinks roept ook dat de veestapel moet inkrimpen, maar die hebben nog nooit een cent uitgetrokken voor de boeren.

Ondertussen verloopt het overleg tussen de coalitiepartijen om uit de stikstofimpasse te komen buitengewoon stroef. Uw plan gaat de andere partijen veel te ver.

“Linksom of rechtsom zullen we toch die kant op moeten. De beweging is ingezet in het klimaat- en regeerakkoord. We hebben onderkend dat het huidige systeem niet houdbaar is. Ik verwacht van de minister dat zij meer leiding geeft op weg naar de kringlooplandbouw. Je kunt het niet iedereen naar de zin maken.”

U vindt dat minister Schouten iedereen te vriend wil houden?

“Ik verwacht van haar dat ze duidelijk is. Een voorbeeld: Begin september kwam zij met een voorstel over het couperen (knippen, red.) van biggenstaarten. Dat moet gebeuren in overvolle stallen, omdat biggen anders op elkaars staarten bijten. Dat wil ze tot 2030 toestaan, nota bene. Dat kan toch niet waar zijn? Aan de ene kant wil je het helemaal anders doen en aan de andere kan sta je maatregelen toe die impliceren dat het huidige systeem in stand blijft. Je kunt niet het één zeggen en het ander doen.”

Dat klinkt weinig hoopgevend voor een oplossing in het stikstofdossier.

“Nu kunnen we een oplossing vinden, en ik ben overtuigd dat het gaat lukken. Dit is een mooie coalitie, die heel mooie dingen heeft gedaan, op het gebied van pensioenen en klimaat. We kunnen ook uit het stikstofverhaal komen.”

Lees ook:

Het Malieveld staat al vol met tractoren

Het Malieveld staat vol met tractoren van boze boeren, die met een grote demonstratie willen protesteren tegen het volgens hen te negatieve beeld dat de politiek en samenleving van hun beroepsgroep schetsen.

Den Haag wacht grimmig boerenprotest: ‘Stedelingen zetten ons in de verdomhoek’

Met een grote demonstratie in Den Haag willen boeren dinsdag hun boosheid uiten. De organisatoren slaan een grimmige toon aan.