De parlementaire onderzoekscommissie over de aanslagen van 22 maart is om vele redenen de moeite waard om te volgen. Al was het maar om inzicht te verwerven in de soms merkwaardige manier waarop onze instellingen (niet) werken.

Door Luckas Vander Taelen, freelancejournalist en regisseur

Zeker die van de hoofdstad blinken niet altijd uit door transparantie en efficiëntie. Dat is niet echt nieuw, maar één zitting van de commissie op dat vlak leverde toch al een memorabel moment op.

Clément mag binnenkort met pensioen. In elke logica die naar efficiëntie streeft, zou zijn functie nu echt afgeschaft worden.

Dat kwam er in de persoon van Jean Clément, in vele media aangekondigd als gouverneur van het Brussels Gewest. Dat was op zijn zachtst gezegd een merkwaardige verrassing. Want ik meende me te herinneren dat de functie van gouverneur was afgeschaft bij de laatste staatshervorming. Niet geheel onlogisch omdat het gewest geen provincie is en er een minister-president op nahoudt.

Schermvullende weergave Jean Clément, 'gouverneur' van het Brussels Gewest. ©BELGA

Ik las het Vlinderakkoord van 2011 nog eens door en vond de bevestiging dat de functie van gouverneur voor Brussel inderdaad afgeschaft is. Maar België zou België niet zijn, mocht er geen merkwaardige trouvaille zijn gevonden om de sacrosancte politieke evenwichten niet in gevaar te brengen. De gouverneur mocht dan wel verdwenen zijn, hij was meteen vervangen door een ‘hoge ambtenaar van het arrondissement’ met ongeveer hetzelfde takenpakket. En omdat bijna niemand het verschil met vroeger zag, werd die hoge ambtenaar snel opnieuw gouverneur genoemd. Je moet er maar op komen.

Eigen vlees

Politiek België heeft het niet gemakkelijk om in eigen vlees te snijden. Alle burgers moeten inleveren, maar kabinetten mogen wel blijven groeien. En om de meest nutteloze instelling van dit land, de Senaat, gewoon af te schaffen, ontbrak ook al de politieke moed. Eigenbelang heeft voor onze politieke kaste altijd voorrang gehad op behoorlijk bestuur.

Eigenbelang heeft voor onze politieke kaste altijd voorrang gehad op behoorlijk bestuur. De Brusselse non-gouverneur is daar een goed voorbeeld van.

De Brusselse non-gouverneur is daar een goed voorbeeld van: als er dan al een overbodige functie wordt afgeschaft, vervangen we ze in dit land meteen door een al even nutteloos equivalent, met als enige bedoeling een hoge politieke benoeming mogelijk te maken. Jean Clément is een Franstalige liberaal die in 2010 de Brusselse gouverneur opvolgde en gewoon bleef zitten toen die functie verdween, nu als ‘hoge ambtenaar’. Dankzij het parlementaire onderzoek over de aanslagen komt hij nog eens in het nieuws, want al die jaren wist niet één Brusselaar van zijn bestaan.

Verwonderlijk is dat niet, want de bevoegdheden van Clément zijn uiterst beperkt. Bij rampspoed heeft hij een coördinerende taak, zoals de gouverneurs van de andere provincies. Maar op 22 maart blonk hij daar niet meteen in uit. Dat kwam, aldus Clément, omdat de aanslagen geen ramp waren maar ‘terroristische daden’, en dus niet zijn bevoegdheid, maar die van het federale niveau.

Schermvullende weergave Viviane Scholliers-Ndaya (cdH) ©rv

Wat heb je nu aan een dergelijke ‘hoge ambtenaar’ die zich moet bezighouden met veiligheid, maar bij een echt dramatisch moment meteen de schuld naar een ander doorschuift? Clément mag binnenkort met pensioen. En in elke logica die naar efficiëntie streeft, zou de functie nu echt afgeschaft worden en de bevoegdheden van deze scherts-gouverneur meteen doorgegeven aan de Brusselse minister-president, die in de feiten al verantwoordelijk is voor de veiligheid...