Een tweede argument waarom economische ongelijkheid in België minder erg zou zijn dan in de VS betreft het politieke systeem. Aangezien in de VS bedrijven en personen veel gemakkelijker geld kunnen doneren aan campagnes en politieke partijen en individuen, zet de ongelijkheid zich daar om in politieke macht, wat in België niet het geval zou zijn. Nochtans zet ook hier grote rijkdom (zowel bij individuen als bedrijven) zich om in sterkere belangengroepen, meer en betere toegang tot politici, en meer lobbywerk. Als we naar de lobbyisten bij de Europese Unie kijken, die tenslotte een belangrijk deel bepaalt van het Belgische beleid, wordt dat nog meer duidelijk: zo heeft de financiële sector bijvoorbeeld een heel sterke lobby, en tonen concrete dossiers ook dat economische macht zich ook omzet in politieke macht.

Maar daarbovenop leidt vermogen ook nog tot een meer abstracte vorm van macht. Staten zijn deels afhankelijk van het vermogen van individuen voor investeringen (en dus ook deels voor belastinginkomsten en werkgelegenheid), en dat geeft die individuen een sterke machtspositie. Deze structurele macht is alleen maar toegenomen met de mondialisering, waardoor rijke personen hun vermogen vrij kunnen verplaatsen van de ene staat naar de andere staat (belastingparadijzen incluis), en staten tegen elkaar kunnen uitspelen om de beste voorwaarden te krijgen.

Om een voorbeeld te geven: als Albert Frère beslist om zijn vermogen van zo’n vijf miljard dollar al dan niet in België te investeren, heeft dat een belangrijke impact. En bovendien geeft het hem ook de macht om te beslissen waarin hij investeert: stel bijvoorbeeld dat hij liever investeert in fracking of kernenergie dan in hernieuwbare energie, is het niet gemakkelijk om hem te dwingen wél te investeren in hernieuwbare energie. Een ander voorbeeld is het discours over en gedrag van de “financiële markten”. Volgens een recente studie is bijna 85% van de beursgenoteerde aandelen en meer dan 67% van de obligaties in handen van 10% van de Belgen. Als de financiële markten dus “negatief” reageren op een bepaalde regering of beleidsbeslissing, wat anders betekent dat dan dat de rijkste Belgen ergens negatief op reageren? Dat er zo vaak gekeken wordt naar hoe de financiële markten evolueren, illustreert bij uitstek de macht van vermogenden in onze samenleving.

Die structurele macht zie je ook terug in het beleid. Het feit dat er geen vermogens(winst)belasting is in België, ondanks dat peilingen aantonen dat tussen 75% en 85% daar voorstander van is, bewijst al meteen de grote macht van kapitaalkrachtige Belgen. Economische en politieke ongelijkheid zijn dus zeer sterk met elkaar verbonden, ook in België. Ongelijkheid zal mede daarom ook hier op de politieke agenda blijven, tot spijt van wie het benijdt.

Sacha Dierckx is doctor in de politieke wetenschappen (Universiteit Gent) en actief bij de progressieve denktank Poliargus