محمدعلی فردین

محمدعلی فردین فرزند علی متولد ۱۵ بهمن ۱۳۰۹ در تهران و از خانواده‌ای هنردوست در محلی بین خیابان شهباز سابق و خیابان ری به اسم ادیب‌الممالک، کوچه‌ی صحت، به دنیا آمد. او هنرپیشه، کارگردان سینما و کشتی‌گیر ایرانی بود. او با دعوت اسماعیل کوشان و نقش‌آفرینی در فیلم چشمه آب حیات وارد دنیای بازیگری شد و اولین حضور حرفه‌ای خود را در سینما آغاز کرد، از دیگر فعالیت‌های فردین قبل از عرصه سینما می‌توان به ورزش کشتی اشاره کرد او در قهرمانی کشتی جهان ۱۹۵۴ به مدال نقره دست‌یافت.

وی در بعد از انقلاب به همراه سعید راد و ناصر ملک‌مطیعی در فیلم برزخی‌ها به کارگردانی ایرج قادری بازی کرد که سال ۱۳۶۱ روی پرده رفت. این فیلم آخرین حضور فردین در عرصه سینمای ایران بود و پس‌ازآن اجازه کار نداشت.

پدرش علی گل فردین، کارمند اداره تسلیحات و از بازیگران تئاتر، در کنار تقی ظهوری کارهای مولیر را اجرا می‌کرد. محمدعلی دو برادر به نام‌های عباس و ایرج و یک خواهر داشت. او فرزند ارشد خانواده بود.

دوران ابتدایی را در دبستان ترقی در خیابان شهباز و دوره متوسطه را در دبیرستان آذر در خیابان شاه‌آباد گذراند و موفق به اخذ دیپلم گردید، در سن ۱۸ سالگی راهی سربازی شد و دو سال در نیروی هوایی ارتش شاهنشاهی خدمت کرد.

ازدواج

محمدعلی فردین در سن ۱۹ سالگی با دوشیزه مهری خمارلو ازدواج کرد، همسرش از آشنایی و ازدواج با فردین چنین می‌گوید:

فردین دوست برادرم بود، با هم ورزش می‌کردند و موجب آشنایی مختصر من و فردین شد، پیشنهاد ازدواج از طریق برادرم مطرح شد، او بسیار سربه‌زیر و محجوب بود، او با نوزده سال سن و من هم هفده‌ساله در همان سال ازدواج کردیم.

محمدعلی فردین تا پایان عمر به همسرش وفادار ماند و حاصل این ازدواج چهار فرزند به نام‌های: سعید، سیاوش، عاطفه و آمنه بود.

دوران ورزشی

محمدعلی فردین در سن پنج‌سالگی علی‌رغم مخالفت‌های پدر به شکل حرفه‌ای به ورزش‌هایی چون: فوتبال، ژیمناستیک، شنا و هالتر پرداخت و با تغییر پی‌درپی رشته‌های ورزشی سرانجام از دنیای کشتی سر درآورد.

او به باشگاه نیرو و راستی رفت و زیر نظر کیومرث ابوالملوکی به فراگیری فنون کشتی پرداخت ابوالملوکی در مورد فردین می‌گوید: «بسیار باهوش بود. فنون کشتی را به‌راحتی یادمی‌گرفت و راحت‌تر از آن اجرا می‌کرد بیش از آن‌که از زور بازو و قدرت خود استفاده کند، از هوش و ذکاوت خود بهره می‌برد».

بعدها فردین به باشگاه تهران رفت، در اینجا بود که با غلامرضا تختی آشنا شد، او در این باشگاه زیر نظر حبیب‌الله بلور به‌صورت حرفه‌ای کشتی را دنبال کرد وی اولین بار در مسابقات قهرمانی کشور در رشته آزاد در سال ۱۳۳۲ در اصفهان در وزن ششم مدال برنز گرفت و در سال ۱۳۳۳ در انتخابی تیم ملی در وزن ۷۳ کیلو برگزیده شد و راهی تیم ملی گردید و در دومین دوره مسابقات جهانی در سال ۱۹۵۴ میلادی در توکیو به همراه محمود ملاقاسمی، محمدمهدی یعقوبی، ناصر گیوه‌چی، توفیق جهانبخت، عباس زندی، غلامرضا تختی و احمد وفادار اعضای تیم ملی را تشکیل دادند و در نهایت در این مسابقات تیم ایران دو مدال طلا در وزن‌های ۶۷ و ۷۹ کیلوگرم توسط مرحوم توفیق جهانبخت و عباس زندی به دست آمد اما در وزن ۷۳ کیلوگرم محمدعلی فردین با شکست حریفانی از فیلیپین، سوئد، آرژانتین و ژاپن فینالیست شد ولی در مبارزه پایانی مغلوب حریف گرجی از شوروی سابق شد و با مدال نقره به کار خود پایان داد.

همچنین در سال ۱۳۳۶ در قهرمانی کشور در تهران در یک وزن پائین‌تر در وزن پنجم با شکست همه مدعیانش عنوان قهرمانی را به دست آورد. فردین برای اینکه ثابت کند در رشته‌ی فرنگی نیز تبحر دارد در مسابقات قهرمانی کشور در سال ۱۳۳۷ در تهران در وزن ششم بعدازاینکه همه حریفان خود را تا فینال شکست داد در مبارزه نهایی نیز در فینالی تکراری از سد محمد بهادری گذشت و با کسب عنوان قهرمانی در صدر وزن ششمی‌ها قرار گرفت.

وی به دلیل آسیب‌دیدگی و پاره‌ای نامهربانی‌ها مجبور شد با دنیای کشتی خداحافظی کند، محمدعلی فردین از معدود قهرمانانی است که هم در کشتی آزاد و هم در کشتی فرنگی، عنوان قهرمانی ایران را نصیب خود کرد.

ورود به عرصه‌ی سینما

ورود محمدعلی فردین به عرصه‌ی سینما اتفاقی بوده در زمستان ۱۳۳۸ او ۲۸ سال داشت زمانی که برای دیدن فیلمی وسترن به سینما رفته بود که به گفته خودش بلیت به او نرسید و گیشه بلیت‌فروشی بسته شد و او پشت در سینما ماند، در این حین دکتر اسماعیل کوشان ‌که با چهره فردین در عرصه کشتی آشنا بود جلو آمد و وی را به داخل سینما دعوت کرد.

دکتر کوشان به او پیشنهاد بازی در فیلم چشمه آب حیات که سیامک یاسمی آن را کارگردانی می‌کرد را داد و فردین پذیرفت و بدین ترتیب فردین به‌عنوان یکی از هنرپیشه‌های اصلی فیلم، اولین نقش حرفه‌ای خود را در سینما بازی کرد.

ایرن بازیگر زن مقابل فردین در فیلم چشمه آب حیات چنین می‌گوید: «یک پلان را بارها و بارها تکرار کردم، چون فردین به دلیل کم‌رویی و خجالت نمی‌توانست آن را بازی کند.» از همان آغاز چنگیز جلیل‌وند به جای او حرف می‌زد و اکثر آوازهایش را ایرج می‌خواند.

بازی در فیلم‌های فردا روشن است و فریاد نیمه‌شب به کارگردانی ساموئل خاچیکیان نقطه عطف کارنامه هنری‌اش محسوب می‌شود، آثاری که توانستند عنوان بهترین و پرفروش‌ترین فیلم سال را از آن خود کنند، فردین با فیلم آقای قرن بیستم به اشتهار رسید؛ و درمیان سال‌های ۱۳۴۱ تا ۱۳۴۷ در اوج دوران کاری خود قرار گرفت.

سالروز درگذشت

محمدعلی فردین روز پنج‌شنبه ۱۸ فروردین ۱۳۷۹ در ۷۰ سالگی بر اثر ایست قلبی در منزل شخصی‌اش از دنیا رفت؛ و صبح روز شنبه از ورزشگاه امجدیه در میان سیل هنرمندان و مردم، با جمعیتی در حدود یکصد هزار نفر، به سمت بهشت‌زهرا تهران قطعه هنرمندان بدرقه و به خاک سپرده شد.

وی در قطعه ۸۸ ردیف ۱۵۹ شماره ۱۰ قبرستان بهشت‌زهرا دفن شده است.

جهت خرید اینترنتی کتاب مرتبط با محمد‌علی فردین به وبگاه کاواک مراجعه نمایید.

کتاب سینمای فردین به روایت محمدعلی فردین | نویسنده: عباس بهارلو | انتشارات: قطره

کتاب ناصر و فردین (گفت و گوی رضا کیانیان با ناصر ملک مطیعی و محمدعلی فردین) | نویسنده: رضا کیانیان | انتشارات: مشکی

کتاب سینما و این سه نفر (زندگی و آثار محمدعلی فردین، تقی ظهوری و ناصر ملک مطیعی) | نویسنده: حسن شریفی | انتشارات: کوله‌پشتی

۰