W podkarpackim Pruchniku reaktywowano ludowy zwyczaj sądu nad Judaszem. Kukłę Żyda mieszkańcy włóczyli po ulicach, na koniec spalili.

„Sąd nad Judaszem” odbył się w piątek po południu. Na słupie przy ul. Jana Pawła II mieszkańcy powiesili dużych rozmiarów kukłę z wygiętym nosem i pejsami, z napisem „Judasz 2019 r. Zdrajca!”.

Odciętą ze słupa kukłę tłum wlekł na sznurze przez miasteczko, zatrzymując się na placu przed kościołem oraz na skrzyżowaniach ulic, gdzie wymierzano kukle po 30 uderzeń. Po dojściu nad rzekę Mleczkę, odcięto kukle głowę, a korpus spalono.

Ponury obrzęd przyciągnął licznych gapiów. Do bicia zachęcano dzieci. Nie brakowało antysemickich okrzyków typu: „Jeszcze pięć uderzeń za to, że chcą odszkodowań od Polski”.

Na internetowych forach wydarzenie komentują mieszkańcy. Na facebookowym profilu Pruchnik.pl Irena J. napisała: „Dzisiaj rocznica powstania w getcie warszawskim, a pruchniczanie będą bić Żyda”. Jednak nietrudno znaleźć wpisy z wyrazami poparcia dla powrotu tradycji.

Zwyczaj sądu nad Judaszem – zwany też Judaszkami – znany jest co najmniej od XVIII w. Odbywał się w dniach poprzedzających chrześcijańską Wielkanoc, wywodząc się z pogańskiego zwyczaju topienia Marzanny. W przeszłości zdarzało się, że towarzyszyły mu akty bezpośredniej przemocy wobec żydowskich mieszkańców. W latach PRL tradycja stopniowo zanikała, w Pruchniku zakazano jej kilka lat temu. Teraz została reaktywowana.

Sprawca spalenia kukły Żyda na wrocławskim Rynku trafił pod sąd. Czy tak będzie też w przypadku Pruchnika? Z pewnością wydarzenie przebije się do światowych mediów. Pruchnik mógłby słynąć ze swoich drewnianych domów podcieniowych, a może stać się symbolem antysemityzmu. Niezależnie od tego, sprawa pokazuje jak wiele do zrobienia – w Pruchniku i innych miastach – mają edukatorzy.

Wszystkim pruchniczanom wypada życzyć, by nigdy nie byli świadkami palenia kukły Polaka.

Krzysztof Bielawski