Dit blijkt uit onderzoek van Trouw in het Nationaal Archief in Den Haag. Op verschillende plekken in dat archief liggen brieven en rapporten die tot in detail beschrijven wat in die chaotische maanden in dat opzicht gebeurde. Het gaat dan vooral om mappen van het Militair Gezag, de organisatie die de orde trachtte te handhaven in bevrijde delen.

In enkele gevallen gaat het om wat kippen en koeien die zonder toestemming zijn geslacht, maar de meerderheid betreft ernstiger zaken. Zo werden in verschillende dorpen en steden brandkasten van bedrijven en particulieren opgeblazen. Op een bijeenkomst in 1945 in Nijmegen meldden acht van de zeventien aanwezige burgemeesters dat geallieerden er met hun gemeentekas vandoor waren gegaan.

Onnodige vernielingen

Burgemeesters en andere ambtsdragers waren tevens verontwaardigd over de vele onnodige vernielingen die werden aangebracht. De Nederlandse majoor Pierson was er getuige van dat soldaten in Eibergen met hun vlammenwerpers oefenden en vijf in goede staat verkerende boerderijen in de as legden. Een ander voorbeeld komt van de Amerikaanse generaal Haynes. Hij beschreef hoe zijn landgenoten uit het stadhuis van Groesbeek de archiefkasten hadden meegenomen en de inhoud op straat hadden gesmeten waardoor de administratie verloren was gegaan.

In die periode werd er ook geplunderd door Nederlanders, zo vaak zelfs dat daar uiteindelijk de doodstraf als ultieme straf op werd gezet. Maar dat in veel gevallen de bevrijders de daders waren, werd afgeleid uit het feit dat dit gebeurde in geëvacueerde gebieden waar burgers niet mochten komen. In dorpen en steden in de frontlinie kwamen alleen militairen.

Het is op zich een algemeen verschijnsel dat soldaten het plunderen en het moedwillig vernielen van huizen en huisraad gebruiken als een uitlaadklep na terecht te zijn gekomen in uiterst hachelijke situaties. Historicus Loe de Jong wijdde in zijn tientallen delen beslaande werk over de bezettingsjaren iets meer dan één pagina aan dit onderwerp. Hij vond het te begrijpen dat parachutisten uit verlaten huizen alles haalden wat zij voor hun stellingen konden gebruiken zoals deuren, ledikanten, tafels en fornuizen. Maar het opblazen van brandkasten, dat hij kort noemt, was volgens hem toch een ander verhaal.

De buit werd hoogstwaarschijnlijk verkocht aan Nederlanders die nog over geld beschikten. Het Openbaar Ministerie was vlak na de bevrijding niet actief en tot vervolging kwam het nooit. Dat de soldaten de spullen verkochten en het geld later omwisselden voor dollars werd duidelijk in een rechtszaak tegen drie Canadese soldaten die eind 1945 in hun thuisland voor deze vergrijpen werden vervolgd.

Lees ook het uitgebreide achtergrondartikel over de plunderingen door de geallieerden: Een zwarte pagina in de bevrijding van Nederland