Μια εγκατάσταση, διαφορετική από τις υπόλοιπες έχει γοητεύσει Αθηναίους αλλά και τουρίστες τις τελευταίες μέρες. Ο Αντριάν Βιλάρ Ρόχας, μετά από πρόσκληση του μη κερδοσκοπικού οργανισμού ΝΕΟΝ έχει μεταμορφώσει το χώρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, σε έναν τεράστιο κήπο, αλλάζοντας ριζικά την εικόνα του.

Σε μια έκταση 4.500 τ.μ. έχει δημιουργήσει ένα νέο σύμπαν, ένα περιβάλλον που οργιάζει η «φύση». Ο αργεντινός καλλιτέχνης έχει κατασκευάσει μια εύφορη ζώνη που αποτελείται από 46.000 φυτά από 26 διαφορετικά είδη: μια μίξη από αγρωστώδη και βρώσιμα φυτά, αγριόχορτα, αλλά και φρούτα και λαχανικά, καλαμπόκια, φυτά που ορίζουν την πορεία της ανθρώπινης ζωής στον πλανήτη. Χρειάστηκαν αρκετοί μήνες για να ολοκληρωθεί η εγκατάσταση:

Διαμορφώθηκαν ειδικές υπερυψωμένες ξύλινες κατασκευές πάνω από την επιφάνεια του εδάφους, γεμάτες με χιλιάδες κυβικά χώματος και με ενσωματωμένο αυτόνομο αρδευτικό σύστημα, για να υποδεχθούν τα νέα φυτά. Γιατί αντί να σκάψει βαθιά στο έδαφος, προσθέτει ένα κατασκευασμένο, τεχνητό στρώμα, το οποίο καλύπτει με πυκνή βλάστηση, λόγω των αυστηρών περιορισμών που έθεσε η Αρχαιολογική Υπηρεσία. Μέσα σε λίγες εβδομάδες το τοπίο έχει μετατραπεί αναπάντεχα σε ζούγκλα.

Ο 37χρονος Αντριάν Βιλάρ Ρόχας, που είναι διάσημος παγκοσμίως για τις μεγάλες γλυπτικές εγκαταστάσεις του δημιουργεί απρόβλεπτα σκηνικά για τους επισκέπτες, οι οποίοι καλούνται να τα εξερευνήσουν. Αυτή η ανάθεση τον βρίσκει να διαπραγματεύεται για πρώτη φορά με έναν αρχαιολογικό χώρο καθώς αλλάζει ριζικά τόσο τον εσωτερικό όσο και τον εξωτερικό χώρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου. Όλη η εγκατάσταση περικλείεται από φυσικούς φράκτες, από βράχους, κλαδιά, χώμα, που «απομονώνουν» το χώρο. Ο Βιλάρ Ρόχας δημιουργεί έναν περίκλειστο φυσικό χώρο, τονίζοντας την αίσθηση των συνόρων ή της εθνικής ταυτότητας.

Η επιμελήτρια της έκθεσης και διευθύντρια του ΝΕΟΝ, Ελίνα Κουντούρη επισημαίνει: «Μέσα από αυτό το πρότζεκτ, το οποίο ονομάζεται “The theater of Disappearance”, ο καλλιτέχνης απαντά στην ερώτηση τι θα πει να έχεις το έδαφος κάτω από τα πόδια σου. Και τι θα πει αυτή η έννοια του εδάφους κι η σχέση που έχουμε με το χώμα για διαφορετικές εθνικότητες. Στην Ελλάδα, έχει καταλάβει ότι αυτό που βρίσκεται κάτω από τη γη έχει σχέση με το παρελθόν μας, έχει σχέση με την εθνική μας ταυτότητα, και με τα χιλιάδες χρόνια πολιτισμού, τα οποία είμαστε εδώ για να τα προστατεύουμε. Για την Αργεντινή, το χώμα έχει να κάνει με την αγροτική ανάπτυξη και την καλλιέργεια.

Ο εύφορος κήπος συναντά στη συνέχεια ένα γυμνό χώρο με 11 βιτρίνες του καλλιτέχνη, οι οποίες σχολιάζουν τη δυτική αποικιοκρατία, τη βαρβαρότητα της επέκτασης των αυτοκρατοριών, αλλά και την αναζήτηση νέων πλανητών προς εποίκιση. Ο Βιλάρ Ρόχας αναφέρεται στην πολιτική διάσταση του χώρου, του εδάφους και τον έλεγχό τους.

Πολιτιστικά, ιστορικά και πολεμικά τεχνουργήματα, κατάλοιπα πολιτισμών του παρελθόντος έχουν συλλεχθεί, επεξεργαστεί και έχουν τοποθετηθεί με απροσδόκητο τρόπο δίπλα σε ενθύμια από μεταγενέστερες εποχές φωλιάζουν ανάμεσα σε οργανικές ύλες, σκόνη από τη σελήνη, σταλακτίτες, σταλαγμίτες και στρωματόλιθους, τα αρχαιότερα γνωστά βακτήρια του κόσμου. Η Νίκη της Σαμοθράκης συνυπάρχει δίπλα στη Λούσι και το Ρόβερ Curiosity που έφτασε στον Άρη το 2012.

«Ο Βιλάρ Ρόχας έχει μεταμορφώσει εντελώς το χώρο του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών. Αυτό το οποίο προϋπήρχε, συνυπάρχει με το νέο, αλλά έχει κιόλας εξαφανιστεί. Όποιος έρθει θα κάνει μια εξαιρετική βόλτα μέσα στην άγρια φύση, σε ένα αστικό περιβάλλον που έχει εντελώς μεταμορφωθεί. Μπορεί να δει μια εύφορη ζώνη σε αντιδιαστολή με μια άγονη ζώνη πολιτισμού» υπογραμμίζει η Ελίνα Κουντούρη, από τον ΝΕΟΝ που συνεχίζει τις εικαστικές του δράσεις στον αστικό ιστό.

Η νέα ανάθεση της εικαστικής εγκατάστασης «The Theater of Disappearance» στο Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών αποτελεί μέρος μιας σειράς νέων αναθέσεων του καλλιτέχνη με τον ίδιο τίτλο, η οποία λαμβάνει χώρα στην Ευρώπη και την Αμερική. Συγκεκριμένα, στο The Metropolitan Museum of Art, New York (14 Απριλίου-29 Οκτωβρίου 2017), Kunsthaus Bregenz στην Αυστρία (13 Μαΐου-27 Αυγούστου 2017), Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Λος Άντζελες, Geffen Contemporary (22 Οκτωβρίου 2017-26 Φεβρουαρίου 2018).

Στο πλαίσιο της έκθεσης προβάλλονται και τρεις ταινίες του καλλιτέχνη, με τίτλο «The theater of Disappearance».

Πρόγραμμα προβολών

Τετάρτη 28 Ιουνίου, “Unknown Soldier”, 21.00 και 22.00 (διάρκεια 22’)

Πέμπτη 6 Ιουλίου, “A war on Earth – Una Guerra en la Tierra”, 21.00 (διάρκεια 42’)

Πέμπτη 13 Ιουλίου, “The Most Beautiful Moment of War – El Momento más Hermoso de la Guerra”, 21.00 (διάρκεια 56’)

Είναι η πρώτη φορά που το Εθνικό Αστεροσκοπείο φιλοξενεί μια έκθεση σύγχρονης τέχνης. Η είσοδος είναι ελεύθερη για το κοινό. Η έκθεση διαρκεί μέχρι τις 24 Σεπτεμβρίου. Μετά τη λήξη της έκθεσης, όλα τα φυτά θα απομακρυνθούν.