Rutte III is niet, zoals zijn voorloper, een hervormingskabinet dat grote stelselverbouwingen en decentralisaties van plan is. Veel maatregelen van dit kabinet, zoals extra investeringen in de publieke sector of het sterker uitdragen van de Nederlandse identiteit, laten zich bovendien niet in wetgeving vatten. Toch hebben we eind 2017 uit het regeerakkoord van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie 38 wetsvoorstellen gedestilleerd die cruciaal zijn voor het slagen van Ruttes derde kabinet.

In de eerste ruim anderhalf jaar presteerden de zestien ministers en acht staatssecretarissen het om elf van die wetten door te voeren. Het kabinet schrapte bijvoorbeeld snel het raadgevend referendum en voerde in het eerste jaar een reeks belastingwetten door, zoals het verhogen van de btw en het verlagen van de winstbelasting. En minister Koolmees (Sociale Zaken, D66) kreeg halverwege 2019 zijn belangrijke arbeidsmarkthervorming door het parlement.

Het kabinet zag ook al een aantal plannen sneuvelen. De door Rutte zo gewenste afschaffing van de dividendbelasting werd onhoudbaar nadat Unilever de verhuisplannen naar Nederland introk. Tamara van Ark (Sociale Zaken, VVD) moest erkennen dat een half miljard euro bezuinigen op arbeidsgehandicapten toch niet haalbaar was. En minister Van Engelshoven (Onderwijs, D66) trok haar plan om de rente op studieschulden te verhogen in na fel maatschappelijk verzet.

Voor de overige wetten die het kabinet nog wil doorvoeren is het nu afhankelijk van de bereidwilligheid van de oppositie. Op het gebied van klimaat én pensioen wist Rutte III in 2019 akkoorden te presenteren, die later dit jaar in wetgeving gegoten moeten worden. Het zijn twee van de belangrijkste terreinen waarop het kabinet wil laten zien dat het echt het verschil heeft gemaakt. Daarbij is succes niet op voorhand verzekerd, omdat het kabinet de meerderheid in de Eerste Kamer kwijt is. Steun van de oppositie is dus cruciaal, maar Rutte III kan voor een meerderheid wel zaken doen met drie verschillende partijen: GroenLinks, PvdA én Forum voor Democratie.

NB: De inleidende tekst bij deze ‘regeerakkoordtracker’ is in juni 2019 herschreven en vervangt de oorspronkelijk versie uit januari 2018.

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties Minister Kajsa Ollongren (D66) en staatssecretaris Raymond Knops (CDA) Tijdens de eerste twee kabinetten Rutte was het ministerie van Binnenlandse Zaken uitgekleed, maar tijdens Rutte III zijn de bevoegdheden weer uitgebreid. Met het afschaffen van het raadgevend referendum maakte minister Ollongren haast, ook de burgemeestersbenoeming is inmiddels uit de grondwet. De Wet raadgevend referendum wordt ingetrokken Het kabinet vindt dat het referendum niet heeft gebracht wat ervan werd verwacht en wil het weer afschaffen. De Eerste Kamer ging hier in februari 2018 mee akkoord. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % De benoeming van de burgemeester en de commissaris van de koning gaat uit de Grondwet De benoemingswijze van de burgemeester en de commissaris van de koning is uit de Grondwet gehaald. Het voorstel voor deze grondwetswijziging kwam van de D66-Tweede Kamerfractie en is uit de periode van vóór Rutte III, maar werd wel in het regeerakkoord opgenomen. D66-leider Rob Jetten loodste het voorstel in november 2018 door de Eerste Kamer. De benoemingswijze kan nu met een gewone wetswijziging worden veranderd, maar hiervoor zijn nog geen initiatieven genomen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % De Wet Gemeenschappelijke regelingen (Wgr) wordt aangepast De wet die samenwerkingsverbanden tussen gemeenten onderling regelt wordt veranderd. Dit “om de politieke verantwoording over gemeentelijke samenwerking te verbeteren”. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 40 %

Ministerie van Economische Zaken en Klimaat Minister Eric Wiebes (VVD) en staatssecretaris Mona Keijzer (CDA) In het regeerakkoord staat de ambitie voor 49 procent CO2-reductie in 2030, maar nog weinig concrete maatregelen. Daartoe sloot minister Wiebes heeft eind 2018 een Klimaatakkoord met maatschappelijke partners. Het kabinet studeerde begin juni nog altijd op de precieze uitwerking door de politiek, inclusief een CO2-heffing. Afschaffen van de huidige salderingsregeling in 2020 Met de salderingsregeling konden burgers hun opbrengst aan zonne-energie belastingvrij in mindering brengen van hun energierekening. De regering wil hiervoor ruim 600 miljoen minder uittrekken, maar neemt veel langer de tijd dan eerst de bedoeling was. De regeling blijft tot 2023 in stand en wordt daarna in acht jaar afgebouwd. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % Invoeren minimumprijs voor CO2 voor de elektriciteitssector vanaf 2020 Om schonere elektriciteitscentrales te bevorderen, wordt er voor hen een minimumprijs voor CO2 ingevoerd. Die loopt op tot 43 euro per ton in 2030 – wat betekent dat een beetje kolencentrale in dat jaar meer dan 100 miljoen euro voor zijn CO2 zal moeten neerleggen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 60 % Aanpassen Wet markt & overheid Met deze wet moet staatssecretaris Keijzer overheidsklussen beter toegankelijk maken voor het MKB. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % Wettelijke beschermingsmaatregelen voor de telecom- en internetsector Dit is bedoeld om ongewenste overnames in de sector te voorkomen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 60 % Indienen wet ruimte voor duurzaamheidsinitiatieven Dit moet voorkomen dat initiatieven op het gebied van duurzaamheid, klimaat en voedsel stuiten op mededingingsregels. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 40 % Voortzetten Wet Voortgang Energietransitie (VET) Deze wetswijziging van Rutte II houdt een modernisering in van de Elektriciteitswet en de Gaswet. In de Eerste Kamer passeerde deze als hamerstuk. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % Oprichting van de investeringsbank Invest-NL Het kabinet wil 2,5 miljard euro steken in een nieuwe financier voor langlopende leningen, bijvoorbeeld voor de energietransitie. Deze financier, met de naam Invest-NL, komt op afstand van de overheid te staan en moet alleen levensvatbare projecten steunen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 60 %

Ministerie van Financiën Minister Wopke Hoekstra (CDA) en staatssecretaris Menno Snel (D66) De belangrijkste nieuwe wetgeving van het ministerie van Financiën ligt, zoals gebruikelijk, op het bord van de staatssecretaris. Na het afschaffen van de Wet Hillen moet ging Menno Snel (D66) aan de slag met de grote aanpassingen in zowel de inkomstenbelasting als de btw. Het plan om de dividendbelasting af te schaffen sneuvelde binnen een jaar. Het voorstel voor een vliegtaks in inmiddels ingediend bij de Tweede Kamer, het plan voor aanpassing van de vermogensrendementsheffing van de baan. Afbouwen van fiscale korting voor huiseigenaren zonder of met een beperkte hypotheekschuld Ook wel bekend als het afschaffen van de wet Hillen. Door de oppositie ook wel tot de aflosboete gedoopt. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % Het heffingsvrije vermogen wordt verhoogd van 25.000 euro naar 30.000 euro. Een hoger bedrag aan spaargeld en beleggingen wordt vrijgesteld van belasting. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % Invoering tweeschijvenstelsel in de inkomstenbelasting in 2021 Het basistarief van 36,9 (officieel 36,93) procent gaat gelden voor bruto jaarinkomens tot 68.600 euro, 49,5 procent vanaf 68.600 euro. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % Het lage btw-tarief wordt verhoogd van 6 tot 9 procent Het lage tarief geldt bijvoorbeeld voor voedsel, boeken, de kapper en de bioscoop. Het hoge tarief blijft 21 procent. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % Hypotheekrenteaftrek versneld afbouwen De hypotheekrenteaftrek wordt versneld afgebouwd vanaf 2020 met 3 procentpunt per jaar tot maximaal 49,5 procent. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % De vermogensbelasting wordt aangepast [ INGETROKKEN ] Het was de ambitie van staatssecretaris Snel om de vermogensrendementsheffing meer te laten aansluiten op het werkelijk behaalde rendement op spaartegoeden en andere vermogensbestanddelen. Maar in april 2019 moest Snel aan de Kamer melden dat een wijziging er deze kabinetsperiode niet in zit. Aanpassing is complex en het kabinet betrekt de heffing liever in een bredere studie naar een nieuw, beter fiscaal stelsel. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % Stapsgewijs verlagen van beide tariefschijven van de vennootschapsbelasting Deze maatregel is twee keer aangepast ten opzichte van het regeerakkoord. Eerst werd de vennootschapsbelasting minder verlaagd om de afschaffing van de dividendbelasting te kunnen betalen. Vervolgens kon deze toch weer verder omlaag toen het dividendtaksplan sneuvelde. Het hoge tarief gaat van 25 naar 20,5 procent, het lage tarief van 20 naar 15 procent. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % Afschaffen van de dividendbelasting per 2020 - [ INGETROKKEN ] Het meest controversiële besluit van Rutte III stuitte op weerstand van de volledige oppositie en lag moeilijk binnen D66 en ChristenUnie. Toen ook nog bleek dat de maatregel niet hielp om Unilever naar Nederland te halen, trok het kabinet het plan in oktober 2018 in. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % Invoering vliegtaks Het kabinet wil per 2021 een toeslag invoeren op tickets voor elke vertrekkende passagier vanaf een Nederlandse luchthaven. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 60 %

Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat Minister Cora van Nieuwenhuizen (VVD) en staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66) Het voornemen ProRail definitief om te bouwen tot een staatsbedrijf moet worden uitgevoerd door staatssecretaris Stientje van Veldhoven (D66). Daarnaast moet er vooral belasting op vrachtvervoer worden ingevoerd. Kilometerheffing voor vrachtverkeer Het kabinet wil zo snel mogelijk extra belasting gaan heffen op bepaalde vormen van vervoer over de weg. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 20 % Alle auto’s emissieloos in 2030 Vanaf 2030 mogen alleen nog nieuwe auto’s verkocht worden die emissieloos zijn. Deze wet wordt niet verwacht voor een politieke deal over het Klimaatakkoord. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % ProRail ombouwen tot een staatsbedrijf Het ministerie wil ProRail ombouwen tot een staatsbedrijf: een zogeheten zelfstandig bestuursorgaan (ZBO). Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 20 %

Ministerie van Justitie en Veiligheid Ministers Ferdinand Grapperhaus (CDA) en Sander Dekker (VVD) en staatssecretaris Mark Harbers (VVD) Voor het ministerie van Justitie en Veiligheid heeft Rutte III niet veel nieuwe wetgeving in petto. De geest van law & order is nog wel te zien in enkele belangrijke plannen. Het einde aan de automatische voorwaardelijke invrijheidsstelling en een deel van de Ondermijningswetgeving ligt inmiddels in de Tweede Kamer. Voorwaardelijke invrijheidstelling van gevangenen niet meer automatisch na tweederde van de straf Gevangenen komen niet meer automatisch in aanmerking voor vroegtijdige vrijlating. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 60 % Inkorting asielvergunning van vijf naar drie jaar Verblijfsvergunningen worden verkort van vijf naar drie jaar – met een mogelijkheid om een verlenging van twee jaar te krijgen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 40 % Het mogelijk maken van experimenten met het gedoogd telen van wiet voor recreatief gebruik Het kabinet wil nog in de eerste helft van dit jaar met wetgeving komen die het voor zes tot tien gemeenten mogelijk maakt te experimenteren met legale wietteelt. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 80 % Er komt een speciale “Ondermijningswet” voor de aanpak van georganiseerde criminaliteit De ‘ondermijningswet’ die het kabinet beloofd heeft, bestaat uit verschillende wetten om “juridische knelpunten” weg te nemen in de aanpak van ondermijning. Eén maatregel de wijziging van de wet Bibob (bevordering integriteitsbeoordelingen door het openbaar bestuur) om bestuursorganen de mogelijkheid te geven meer eigen onderzoek doen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 60 % Invoeren wettelijke bedenktijd bij overnames van bedrijven Beursgenoteerde bedrijven die te maken krijgen met aandeelhouders die grote veranderingen willen doorvoeren, kunnen in de toekomst een bedenktijd van 250 dagen instellen. Tijdens die periode moet de bedrijfsleiding aan de aandeelhouders wel verantwoording afleggen en uitleggen wat haar eigen plannen voor het bedrijf zijn. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 40 %

Ministerie van Landbouw Minister Carola Schouten (ChristenUnie) Het nieuwe ministerie met de nieuwe minister, Carola Schouten (CU), had in het begin vooral te maken met incidenten: het aanpakken van mestfraude en het reageren op voedselschandalen. Nieuwe wetgeving is er juist om het leven voor boeren makkelijker te maken. Wet oneerlijke handelspraktijken voedselvoorzieningsketen Bij de Autoriteit Consument & Markt (ACM) komt speciaal team voor de agro-nutriketen om oneerlijke handelspraktijken aan te pakken. De ACM krijgt zonodig extra, specifieke bevoegdheden ten aanzien van geschillen met betrekking tot de gedragscode voor eerlijke handelspraktijken. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 20 % Aanpassen van de mededingingswet Met deze aanpassing, die via Economische Zaken loopt, wordt samenwerking in de land- en tuinbouw expliciet toegestaan. Dit om de ongelijke machtsverhoudingen in de keten te compenseren. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 %

Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ministers Ingrid van Engelshoven (D66) en Arie Slob (ChristenUnie) Met een investering van 1,9 miljard euro is Onderwijs de ‘winnaar’ onder Rutte III. Het nieuwe kabinet wil regels en toetsen afschaffen en salarissen in het primair onderwijs verhogen. Het plan voor een hogere rente op studieschulden sneuvelde na veel verzet. Halvering van het collegegeld voor het eerste jaar van het hoger onderwijs (HBO/WO) Het kabinet wil dat dit komend collegejaar 2018/2019 al ingaat. Voor lerarenopleidingen geldt de korting voor de eerste twee jaar. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % De rekentoets telt niet meer mee in het voortgezet onderwijs De Tweede Kamer heeft al ingestemd met het zogeheten examenbesluit van minister Slob om de rekentoets niet meer laten meetellen. Een nieuwe manier komen om het rekenniveau van leerlingen te testen is echter nog niet in zicht. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 20 % De rente op studieschulden wordt verhoogd [ INGETROKKEN ] Door de rente op studieleningen niet langer voor vijf jaar maar voor tien jaar vast te leggen, zou het tarief omhoog gaan en zo de staatskas worden gespekt. Maar na fel verzet van studentenorganisaties en het ontbreken van een meerderheid trok minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) haar plan op het laatste moment in. De maatregel had de overheid op den duur 226 miljoen euro per jaar op moeten leveren. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 %

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid Minister Wouter Koolmees (D66) en staatssecretaris Tamara van Ark (VVD) De arbeidsmarkt gaat opnieuw op de schop, deels ter reparatie van beleid van het vorige kabinet. De hervorming van het pensioenstelsel wordt aangepakt met behulp van de polder. Versoepeling ontslagrecht, langere proeftijd, verkorting loondoorbetaling bij ziekte Het kabinet wil de arbeidsmarkt stevig op de schop nemen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 100 % Veranderen van het pensioenstelsel Het kabinet sloot begin juni 2019 een pensioenakkoord met werkgevers en vakbonden, dat nog door de FNV-leden moest worden goedgekeurd. De pensioenen hoeven geen extra financiële reserves meer te hebben, de AOW-leeftijd gaat langzamer omhoog en werknemers met zware beroepen kunnen eerder met pensioen. Wetgeving volgt later in 2019. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % Aanpakken van schijn-zzp’ers Er komt een minimumtarief voor zzp’ers. Wie minder verdient heeft recht op dezelfde bescherming als werknemers. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % Nieuwe inburgeringswet Asielzoekers die mogen blijven, krijgen langzamer toegang tot de verzorgingsstaat, stond in het regeerakkoord. Zorgtoeslag, huurtoeslag en bijstand worden voortaan via de gemeente in natura en met begeleiding uitgekeerd. Minister Koolmees wil met een nieuw stelsel meer inburgering op maat leveren. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 % Gehandicapten die werken, mogen onder het minimumloon worden betaald, de gemeenten vullen hun salaris aan - [ INGETROKKEN ] Dat moet leiden tot een bezuiniging van 500 miljoen euro per jaar. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 0 %

Minsterie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport Ministers Hugo de Jonge (CDA) en Bruno Bruins (VVD) en staatssecretaris Paul Blokhuis (ChristenUnie) De belangrijkste taak van het ministerie van Volksgezondheid is en blijft het beteugelen van de zorgkosten, via een uitgavenplafond en strengere inkoop bij farmaceuten. Verder zal medische ethiek tijdens Rutte III een belangrijk thema blijven, al blijft nieuwe wetgeving op dit gebied, op één voorstel na, uit. De mogelijkheden voor geslachtskeuze bij geslachtscellen of embryo’s worden verruimd Om sommige ernstige erfelijke ziektes te voorkomen, moet het voor aankomende ouders mogelijk worden het geslacht van de baby te bepalen. Consulterend overleg

Raad van State

Indienen Tweede Kamer

Stemming Tweede Kamer

Stemming Eerste Kamer 60 %