De redenen om zich aan te melden waren divers. Een zucht naar het avontuur, de belofte van een vaste baan, maar ook de liefde voor het nieuwe land of afkeer van slavernij. Dominee Van Raalte uit het dorpje Holland in Michigan moedigde plaatsgenoten aan in dienst te gaan. Twee van zijn zonen gaven gehoor aan de oproep.

"Van Raalte was een fel voorstander van Lincoln en het behoud van de Unie. Het conflict over de afschaffing van de slavernij was ondergeschikt. Het ging echt om de afscheiding van de Zuidelijke staten."

Het bestrijden van slavernij was ook niet iets dat Pieter Ellen bezighield, te oordelen naar een brief aan het thuisfront. "Ik wilde er bijna een kopen. Ik bedoel zo'n negervrouw als bedgezel, omdat als je thuiskomt van een avond wachtlopen het soms erg koud is", schreef hij laconiek, nadat hij in Kentucky voor het eerst slaven had gezien. "Ik zag ervan af omdat ze erg ruiken als ze warm worden."

Nederlanders dienden vooral in het Noordelijk leger. "Ik heb er maar drie gevonden in het Zuiden, waarvan er een meteen gedeserteerd is. Een andere, domineeszoon Charles Liernur uit Haarlem, was een sympathisant van de Confederatie, een echte voorstander van slavernij. Hij schreef in brieven dat het een goed systeem was, omdat slaven toch niet voor zichzelf konden zorgen. Hij ging makkelijk voorbij aan alle gruwelijkheden."

'Een monsterachtig amphibie'

Van de Giesen kwam Nederlanders tegen in bijna alle belangrijke hoofdstukken in de oorlog. "Telkens duiken er Nederlanders op." Vechtend onder de legendarische generaal Custer. Gevangen in het beruchte krijgsgevangenenkamp Andersonville. In het theater waar Lincoln werd doodgeschoten. Twee Amerikaanse Nederlanders verdienden een Medal of Honor, de hoogste militaire onderscheiding.

In brieven naar familie schreven de militairen over de verschrikkingen en verwondering die ze meemaakten. Christiaan Joosten verbaasde zich in Louisiana over alligators: "een monsterachtig amphibie", die zich "even zoo goed onthaalt op een stuk versch menschenvlees als de Engelschman op zijn beefsteak". Domineeszoon Dirk van Raalte schreef dat hij hoopte "dat moeder het haar maar niet te veel zal aantrekken" dat zijn arm eraf was geschoten. "Vergeef mijn slordig schrijven want het is met mijn linkerhand, en dat gaat nog maar moejelijk".

Dirk overleefde de oorlog, net als zijn oudere broer Ben. Thuis bleven ze werken aan hun Amerikaanse Droom. Anderen keerden gedesillusioneerd terug naar het moederland, zoals de berooide Charles Liernur. En sommigen bleven achter op het slagveld, zoals Jan Notting uit het Zuid-Hollandse Berkel, die met een spelfout in zijn naam begraven werd op de beroemde begraafplaats bij Gettysburg.

"Er staat John Nothing. Tragisch", verzucht Van de Giesen. "Nu het boek uit is, stuur ik er een naar de ambassadeur, om te kijken of hij er iets aan kan doen. Jan Notting heeft toch zijn leven gegeven voor het land."