Rzadko wypowiadamy się na tematy dotyczące polityki w Polsce, ale tym razem czujemy, że trzeba. Dotarł do nas dokument pt. „Polityka migracyjna Polski. Projekt z dnia 10 czerwca 2019 r.” przygotowany przez Zespół do Spraw Migracji Departamentu Analiz i Polityki Migracyjnej MSWiA. Jego autorzy prezentują szereg niebezpiecznych mitów, które nie mają wiele wspólnego z rzetelną wiedzą.

Powstanie dokumentu jest związane ze słuszną obserwacją, że w Polsce brakuje rąk do pracy.

Skąd Polska weźmie pracowników?

Jak czytamy na początku raportu: „Niepokojącym zjawiskiem w Polsce jest spadek liczby osób w wieku produkcyjnym. Szacuje się, że w latach 2015-2020 ubędzie blisko 590 tys. osób w wieku produkcyjnym, a w kolejnych latach proces ten się nasili. Łącznie do 2030 r. zasoby pracy zmniejszą się o ponad 1,5 mln osób (tj. o ponad 6 proc.)”.

W praktyce oznacza to, że z biegiem lat polska gospodarka radykalnie się zmniejszy. Proces ten może być również związany z pogorszeniem się jakości życia, problemami strukturalnymi w systemie emerytalnym i rentowym. Mówiąc w skrócie, polska gospodarka potrzebuje rąk do pracy i wszystko wskazuje na to, że bez migrantów nie pociągnie.

Nie chcemy analizować pomysłów ministerialnych specjalistów, by stawiać na „repatriację Polaków ze Wschodu” (jak dotychczas ponad 80% repatriantów po roku wyjeżdżało na Zachód) czy te dotyczące tworzenia systemu integracji i asymilacji cudzoziemców (z naciskiem na „asymilację”).

Przyjrzymy się rozdziałowi zatytułowanemu „Zapewnienie bezpieczeństwa w procesach migracyjnych”.

TVP i pch24 jako rządowe źródła nt. islamu

12 stron dokumentu o polityce migracyjnej Polski poświęcono bowiem… terroryzmowi i islamowi. Zdaniem twórców dokumentu to terroryzm ma być najważniejszym zagrożeniem dla naszego bezpieczeństwa związanym z migracją.

Mimo, że problemy związane z bezpieczeństwem i migracją są powszechnie inaczej identyfikowane (np. z przemytem ludzi, możliwym wzrostem przestępczości i zagrożeniem dla stabilności lokalnych społeczności – jak np. w Libanie, Jordanii czy Turcji, do których dociera zbyt wielu przybyszów), to dokument MSWiA wiąże je przede wszystkim z zagrożeniem terrorystycznym, uchodźcami i islamem.

Powołuje się przy tym na materiały z portalu Polonia Christiana (pch24.pl), TVP.info oraz nieznanego nam autora – Krzysztofa Izaka.

Islam i uchodźcy jako czołowe zagrożenia

W dokumencie żadna religia poza islamem nie została opisana jako zagrożenie. Jak piszą jego autorzy „w tym kontekście należy zwrócić uwagę na zjawisko konwersji na islam obywateli danego kraju przyjmującego i związane z tym niebezpieczeństwo dokonywania przez niektórych konwertytów ataków terrorystycznych, także w państwach swojego pochodzenia. Problem ten dotyczy w szczególności krajów Europy Zachodniej, zamieszkiwanych licznie przez wyznawców islamu, jednak wraz ze wzrostem ilości konwersji, może on przenieść się także do Polski”. Zagrożenie dla państwa mają więc stanowić już nie tylko migranci, ale sami obywatele naszego kraju i to tylko z tego powodu, że są wyznawcami konkretnej religii.

Prawdopodobnie autorów projektu nie przekona fakt, że w ostatnich latach wiele ataków terrorystycznych przeprowadzali wyznawcy różnych religii (np. hinduiści w Indiach czy chrześcijanie w krajach Ameryki Łacińskiej). Żenujące jest to, że sporządzający ten oficjalny dokument nie odwołali się do żadnych rzetelnych analiz problemu terroryzmu, mimo że są one dostępne również w języku polskim.

Najgorsze jednak jest powtarzanie medialnych mitów dotyczących muzułmanów w tym oficjalnym dokumencie. „Wydaje się, że szczególne trudności związane są z admisją i integracją wyznawców islamu. Muzułmanie częstokroć nie są zdolni do integracji, podkreślają bowiem własną odrębność i wyższość nad miejscową społecznością, a w konsekwencji budują oni „społeczeństwa równoległe” do społeczeństw krajów przyjmujących” – czytamy w dokumencie.

Aby uzasadnić swoją tezę, autorzy przywołują rozmaite dane w sposób niedokładny bądź wprost manipulacyjny.

Manipulacje badaniami

Przykładowo w raporcie czytamy, że „ok. 3 mln społeczności tureckiej w Niemczech wyżej stawia prawo szariatu niż prawo państwa, w którym żyje (przy czym warto zauważyć, że w pierwszym pokoleniu migrantów odsetek ten wynosi aż 57%, a w drugim pokoleniu spada do 36%)”.

Sformułowanie „prawo szariatu” (pomijając fakt, że jest tautologią, wystarczy „szariat”) wskazało nam, by sięgnąć do podanego (również w sposób niedokładny) źródła. Czytamy tam (tj. w raporcie uniwersytetu w Münster z 2016 r.), że rzeczywiście 57% tureckich imigrantów w pierwszym pokoleniu (w drugim już tylko 36%) uznaje, że „wypełnianie przykazań mojej religii jest dla mnie ważniejsze niż wypełnianie prawa państwa, w którym żyję” (niem. „die Befolgung der Gebote meiner Religion ist für mich wichtiger als die Gesetze des Staates, in dem ich lebe”) (link, s. 14).

Podejrzewamy, że na podobne pytanie o dekalog czy ewangeliczny nakaz miłości odpowiedziałby pozytywnie nawet większy odsetek Polaków. Czy to oznacza, że zagrażają oni bezpieczeństwu państwa?

Niestety, autorzy dokumentu nie poświęcili wystarczająco czasu na analizę podanych raportów oraz nie skonsultowali swoich tez ze specjalistami zajmującymi się islamem w Europie.

Niebezpieczne mity

Brak konsultacji ze specjalistami widać także w kolejnym wniosku, który proponują autorzy dokumentu: „widoczne jest również, iż zagrożenie ekstremizmem religijnym, w tym terroryzmem, nie jest związane wyłącznie z samym zjawiskiem migracji, gdyż dotyka również społeczności obecnej na danym terytorium od pokoleń”.

Aby uzasadnić to stwierdzenie, autorzy znów podają przykład tureckich imigrantów w Niemczech: „blisko 30% Turków w Niemczech pragnęłaby odtworzenia wzorów funkcjonowania społeczeństwa z czasów Mahometa”. I dodają znów daleko idący wniosek, że „religia często stawiana jest zatem znacznie wyżej (jako wskazanie do codziennego życia społecznego) niż prawo”.

Wróćmy do raportu badaczy z Münster: rzeczywiście na s. 14 badania 32 proc. tureckich imigrantów potwierdziło, że „muzułmanie powinni dążyć do powrotu porządku społecznego jak w czasach Proroka Muhammada”.

Niewykształcony czytelnik w Polsce prawdopodobnie ujrzy obraz wielbłądów, koczowisk, kobiet w niqabach czy żądnych krwi nomadów. Tureccy imigranci natomiast słysząc takie pytanie mogą być co najwyżej skonsternowani. Bo biorąc dosłownie „porządek społeczny jak w czasach Proroka Muhammada”, należałoby wracać do czasów dżahiliji, czyli czasów pogańskich (dosł. „ignorancji”), a jeśli chodzi o tereny obecnej Turcji – oznaczałoby to powrót do czasów Bizancjum. Muhammad żył przecież w czasach, gdy kalifat jeszcze nie istniał, Koran nie był spisany, nie istniały zbiory hadisów, nie było szkół interpretacji prawa, islam nie był drugą największą religią na świecie, a stosunki społeczne nie były regulowane jednakowo w każdym miejscu, gdzie żyli muzułmanie (tak jak jest i dzisiaj).

Z drugiej strony można mniemać, że ankietowani rozumieli to pytanie jako „czy w życiu społecznym należy naśladować Proroka?”, które jest popularnym określeniem sposobu życia pobożnych muzułmanów. Wbrew naszym stereotypom jednak, dla wyznawców islamu oznacza to przede wszystkim dobre i pobożne życie wypełnione dobrymi uczynkami. Nie należy z tych dwóch odpowiedzi wysnuwać wniosków, które przyjęli autorzy ministerialnego dokumentu, jak np. że „jako alternatywę dla Zachodu proponuje się stworzenie porządku społecznego opartego na Islamskiej moralności znajdującej swoją genezę w Szarijacie” (pisownia oryginalna zawiera powyższe błędy ortograficzne).

Dokument do kosza

Dokument i jego tezy na temat muzułmanów mają swoją genezę raczej we wspomnianych wyżej wątpliwych źródłach internetowych niż rzetelnych opracowaniach tematu. W dalszej części rozdziału mającego dotyczyć bezpieczeństwa i migracji, pojawiają się mity na temat „no-go zones”, budowania „społeczeństw równoległych” oraz „roszczeniowości” względem „hojnych” systemów socjalnych, która ma być typowa wyłącznie dla wyznawców islamu.

Abstrahując już od tego, że cały dokument jest sprzeczny z naszą konstytucją i postanowieniami międzynarodowych dokumentów o prawach człowieka, których Polska jest sygnatariuszem, bo zakłada dyskryminację osób jednej religii, projekt polityki migracyjnej został zbudowany pod konkretną tezę, a jego wprowadzenie może mieć w najlepszym razie dokładnie odwrotne skutki do zamierzonych.

Nie twierdzimy jednocześnie, że migracja nie przynosi zagrożeń związanych z bezpieczeństwem państwa i społeczeństwa. To ogromne wyzwanie, szczególnie dla tak homogenicznego kraju jak Polska. Ale żeby się do niego przygotować, nie możemy tworzyć polityki w oparciu o medialne mity. Brak wiedzy może nam naprawdę zaszkodzić.

Dlatego w pełni zgadzamy się z przedstawicielami Stowarzyszenia Interwencji Prawnej z Warszawy, że z tego dokumentu należy w całości zrezygnować.

O pozostałych fragmentach tego dokumentu pisał m.in. Jakub Szymczak dla oko.press oraz Mateusz Rzemek dla rp.pl.

Jeśli zgadzacie się z naszym stanowiskiem, dajcie o tym znać osobom w swoim otoczeniu i promujcie wiedzę na temat tego dokumentu.