Lege stoelen bij cultureel centrum de Nieuwe Liefde in Amsterdam.

Voortdurende twisten aan het hoogopgeleide front van de Nederlandse racismediscussie slokten betrokkenen deze keer alleen zo op, dat men vergeten was me af te bellen. Zodoende stond ik voor niets op de stoep van debatcentrum De Nieuwe Liefde in Amsterdam.

Jammer! Deze zelfhulpgroep was nota bene mede geïnitieerd door feminist Anja Meulenbelt. En helemaal in de stijl van de vrouwengroepen van weleer zou er intens aan soulsearching worden gedaan en dan ook nog met 'ruimte voor emoties'. Allemaal heerlijk voor een stukje.



Racisme is in Nederland nog ruim voorhanden in alle lagen van de bevolking, dat erkennen en proberen te minimaliseren heet gewoon beschaving, maar bij de witte zelfhulpgroep moest het uiteraard weer ingewikkelder, met veel gebruik van modewoorden als 'construct' en 'intersectioneel'. Rechts was dan ook acuut opgewonden door de aankondiging, vol zinnen als: 'Veel Nederlanders zien hun eigen witheid niet als kleur en zijn daarom blind voor de voordelen die het oplevert.' De passage 'Leren over je eigen positie en privileges brengt emoties met zich mee' bracht dan weer linkse mensen aan het twijfelen - was dit satire? En de hamvraag 'Hoe kun je voorkomen dat witte mensen (opnieuw) het gesprek domineren? ' werd met hoon ontvangen door antiracisme-activisten ('Wtf is this white nonsense?').



Enfin. Dit was dus opeens allemaal uitgesteld. Naast me stond een jongeman die zei dat hij helemaal uit Breda was gekomen 'als deelnemer'. Hij zette grote ogen op toen ik me voorstelde als iemand van de Volkskrant.



Programmamaker Geeske Hovingh, toevallig de laatste in het pand, opende na aanbellen de deur, al had ze er niets mee te maken. Geeske vond het allemaal ontzettend vervelend. Weet je wat: ze ging thee voor ons maken!

Activist en feminist Anja Meulenbelt.

Geeske weg. Waarop de jongen fluisterde: 'Ik ben ook journalist! Voor Revu! Undercover!' Freek heette hij.



Jezus Freek, siste ik, wat overdréven. Waarom? Als je jezelf gewoon als pers kan aanmelden, dan ga je toch niet stiekem lopen doen ten koste van onze toch al zo gewantrouwde beroepsgroep? Undercover is voor plaatsen waar je op geen andere manier kan komen - ik noem een Islamitische Staat!



Toen kwam Geeske met de thee. We mochten een smaakje kiezen.



Freek Undercover friemelde aan zijn telefoon en liep opeens de gang in. Verbaasd riep Geeske hem na: 'Heb je al thee-hee?' Ik trok de deur maar even dicht, tegen undercover opnamen. Als mainstreammedium beland je zo op een haatblog. Kunnen we er in de racismediscussie echt even niet bij hebben.



Polarisatie alom weer, maar de argeloze Geeske vertelde nog gewoon wat zij wist. Activisten die zich de laatste jaren 'suf' hadden gestreden tegen racisme, vonden het raar dat de zelfhulpgroep leek opgezet als verboden voor zwarten, had ze gehoord. Dus was er maar voor gekozen twéé zelfhulpgroepen te beginnen, eentje voor witte mensen en eentje voor 'mensen van kleur'. En nu had Anja Meulenbelt zich teruggetrokken.

Theoloog des Vaderlands Janneke Stegeman

Ik belde ter plekke met de tweede initiatiefnemer, Janneke Stegeman, tevens Theoloog des Vaderlands. Volgens haar had Anja Meulenbelt gewoon 'geen tijd' op de nieuwe data die geprikt waren, was alles al zo gepland en nu 'alleen een beetje verschoven'.



Helaas had niemand Meulenbelts telefoonnummer ('Anja is nogal op zichzelf'), maar ik mocht haar mailen. Deed ik. 'Laat zitten', antwoordde Meulenbelt prompt, ze vond dit 'geen onderwerp voor de media, tenzij je er opzettelijk een kwestie van wil maken omdat het woord 'wit' is gevallen.'



Ja zeg. De kwestie leek me eerder de vraag waarom zij zich had teruggetrokken en hoe we trouwens weer een beetje ontspannen over racisme gingen praten. Maar ze reageerde niet meer.



Begon Freek Undercover weer. Fluisterde nu dat hij hier niet was voor Revu maar voor de Turkse krant Zaman Vandaag. En hij zou het 'collegiaal' vinden als ik niets zou opschrijven. Sorry Freek, zei ik, maar wie zichzelf zo grandioos fictionaliseert krijgt ook een rol in mijn verhaal. Freek vertrok nu, boos.



De volgende dag vond ik bijdragen van hem aan The Post Online. En Zaman-redacteur Gemme Burger bevestigde dat Freek de opdracht had: 'Maar we hebben hem niet gevraagd het undercover te doen.'



Ik belde ook met Nawal Mustafa, beleidsmedewerker bij Amnesty, die intussen is gevraagd de nieuwe zelfhulpgroep voor niet-witte mensen op te zetten. Zij noemde het diplomatiek 'heel interessant' hoe het racismedebat in Nederland 'een mijnenveld' werd: 'Wat je ook doet, je doet het fout.'



m.oostveen@ volkskrant.nl