Een Maleisisch vliegtuig dat van Schiphol was vertrokken met zeker 154 Nederlanders aan boord, is donderdag neergestort op Oekraïens grondgebied. Alle 298 inzittenden zijn omgekomen. Het toestel is volgens de VS neergeschoten.

Let op: Beelden mogelijk schokkend | Actuele ontwikkelingen in ons liveblog

Het toestel van Malaysia Airlines, een Boeing 777 met 283 passagiers en vijftien bemanningsleden aan boord, vertrok rond het middaguur naar de Maleisische hoofdstad Kuala Lumpur.

De vlucht werd uitgevoerd door Malaysia Airlines en KLM, met vluchtnummers respectievelijk MH17 en KL4103.

Volgens vicepresident Huib Gorter van Malaysian Airlines meldde de Oekraïense luchtverkeersleiding dat om 14.15 uur het contact met het vliegtuig werd verbroken. Het toestel vloog toen op ongeveer vijftig kilometer van de Russische- Oekraïense grens.

Nationaliteiten

Van veertig passagiers is de nationaliteit nog niet bekend. Naast 154 Nederlandse passagiers gaat het om zeker 27 Australiërs, 43 Maleisiërs waaronder vijftien bemanningsleden, twaalf Indonesiërs, negen Britten, vier Duitsers, vijf Belgen, drie Filippijnen en een Canadees.

Donderdagnacht is bekendgemaakt dat er niet 295 maar 298 mensen aan boord zaten van het vliegtuig. Drie baby's hadden geen eigen stoel.

Meerdere inzittenden van het toestel waren onderzoekers en afgevaardigden op weg naar de Internationale Aids Conferentie. Die wordt van zondag tot vrijdag gehouden in de Australische stad Melbourne. Volgens The Australian gaat het om meer dan honderd afgevaardigden.

Onder de onderzoekers die op weg waren naar de conferentie waren ook zeker twee Nederlanders.

Volgens persbureau Interfax zijn er vrijdagochtend 121 doden geborgen.

Zwarte doos

Reddingswerkers in het oosten van Oekraïne hebben de tweede zwarte doos van de MH17 gevonden. Dat meldt het persbureau Reuters vrijdagochtend op basis van getuigen op de rampplek.

Donderdag al werd een eerste doos aangetroffen door opstandelingen die het in het gebied voor het zeggen hebben, zij verklaarden deze over te zullen dragen aan Moskou.

Luchtdoelraket

Het toestel is neergeschoten met een luchtdoelraket, denkt de Amerikaanse regering, maar het is onduidelijk waar deze gelanceerd is. Vicepresident Joe Biden zei tijdens een toespraak in Detroit: "Het was geen ongeluk, het is uit de lucht geschoten." Hij noemde dat een "ernstige situatie". Biden houdt er rekening mee dat er Amerikanen aan boord waren.

De Russische president Vladimir Poetin gaf de schuld aan de regering in Kiev. Als die niet een nieuw offensief had gelanceerd in het oosten van het land, was de ramp niet gebeurd, aldus het Russische staatshoofd.

De Oekraïense regering meldde kort na de ramp al dat het toestel was neergeschoten door de pro-Russische separatisten in het oosten van het land, maar de rebellen ontkennen dat. In de regio wordt de afgelopen weken dagelijks gevochten tussen het Oekraïense leger en pro-Russische separatisten.

Separatisten zouden vlak na het ongeluk hebben gebeld met een inlichtingenmedewerker uit Rusland. Uit een transcript van het gesprek blijkt dat de separatisten per abuis het vliegtuig hebben neergeschoten. "Het is 100 procent zeker een passagiersvliegtuig", zei een van de separatisten geschrokken.

Geen noodoproep

De piloten van het vliegtuig hebben geen noodoproep gedaan voordat het vliegtuig crashte,dat heeft de Maleisische premier Najib Razak donderdag gezegd op een persconferentie in Kuala Lumpur.

Het toestel van Malaysia Airlines vloog op 33.000 voet (ruim tien kilometer) hoogte toen het van de radar verdween. Het luchtruim was op die plek gesloten tot een hoogte van 32.000 voet, meldde Eurocontrol.

Volgens Gorter was het luchtruim boven Oost-Oekraïne geen oorlogsgebied. "Het is een veilig gebied om overheen te vliegen, anders krijg je onmogelijk een vluchtplan", aldus Gorter.

Noodnummers

Jos Nijhuis, ceo van Schiphol, zei "diep geschokt" te zijn over het ongeval. Schiphol zal alles doen om de nabestaanden en Malaysia Airlines op Schiphol te ondersteunen.

Het ministerie van Buitenlandse Zaken heeft een noodnummer geopend voor nabestaanden: 070-3487770. Ook Malaysia Airlines heeft een informatienummer geopend voor familieleden van slachtoffers: 00 6037 8841234.

De Maleisische ambassadrice Fauziah Mohd Taib condoleerde het Nederlandse volk en de regering. Ze liet weten dat de ambassade 24 uur per dag open is voor vragen. Taib stelde dat ze de nabestaanden van de inzittenden van het ramptoestel gaat ontmoeten.

Hulporganisatie Eurocross staat in contact met de familieleden en bekenden van mensen die in het neergestorte vliegtuig zaten, maar gezien de aard van het ongeluk gaat de communicartie via het ministerie van Buitenlandse Zaken, meldt de organisatie op haar haar website.

"Op dit moment ontvangt Eurocross veel vragen van bezorgde betrokkenen. Gezien de aard van de calamiteit gaan contacten met familieleden, dierbaren en eventueel andere derden op dit moment via het Ministerie van Buitenlandse Zaken'', schrijft de organisatie, die nauw samenwerkt met het ministerie. Ook betuigt Eurocross haar medeleven aan nabestaanden

Bekijk beelden van de persconferentie:

​Rutte

Volgens premier Mark Rutte gaat het "mogelijk om een van de allerergste luchtrampen uit de Nederlandse geschiedenis".

Hij keerde donderdag onmiddellijk terug van zijn vakantie en landde rond 21.45 uur op Schiphol. Daarna sprak hij de pers toe: "Deze zomerse dag eindigt in alle opzichten gitzwart. Het dramatische nieuws van vandaag is nauwelijks te bevatten. Ik ben geschokt, ik ben er echt kapot van. Heel Nederland is in diepe rouw. Onze gedachten gaan uit naar de nabestaanden."

Rutte kan nog niets zeggen over de oorzaak van de ramp met het toestel van Malaysian Airlines. "Er is nog veel onduidelijk over de toedracht, dat moeten we ze snel mogelijk achterhalen'', zei hij donderdagavond na crisisoverleg op het ministerie van Veiligheid en Justitie.

Hij benadrukte dat er een onderzoek moet plaatsvinden op een "volstrekt objectieve manier''. De nabestaanden hebben recht dat "alle feiten op tafel komen''.

Oekraïne en Maleisië hebben alle medewerking toegezegd om "de onderste steen boven te krijgen". Hij heeft nog geen contact heeft gehad met de regering van Rusland. Over de gevolgen van de ramp voor de internationale verhoudingen wilde hij niet speculeren.

Grondig onderzoek

Er moet onderzocht worden wat er is gebeurd en er moet worden vastgesteld "wie hier achter zit", zei hij. Als het toestel met opzet is neergehaald, dan zal hij er alles aan doen om de daders voor het gerecht te brengen.

Rutte zei dat minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken ook terugkeert van vakantie vanwege de vliegramp.

Rutte heeft in de nacht van donderdag op vrijdag gesproken met de Amerikaanse president Barack Obama over de vliegtuigcrash in Oekraïne.

Obama belde om zijn medeleven te betuigen. "Obama en Rutte waren het eens over de noodzaak van grondig onderzoek en dat het nu cruciaal is dat onbelemmerde toegang wordt geboden tot de plaats van de ramp en de vluchtgegevens'', aldus de Rijksvoorlichtingsdienst.

Willem-Alexander

Koning Willem-Alexander heeft geschokt gereageerd: "Ik ben diep getroffen door het vreselijke nieuws over het neerstorten van vlucht MH17 boven Oekraïens grondgebied. Net als de rest van Nederland volgen mijn echtgenote en ik het nieuws op de voet en hopen wij dat snel meer duidelijk wordt."

Minister Opstelten zegt zich ervan bewust te zijn dat "dit onderzoek nooit snel genoeg kan gaan". "Maar iedereen doet er op dit moment alles aan om familie en vrienden zo goed mogelijk te informeren."

Ook minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken reageerde geschokt en spreekt van "een inktzwarte dag voor Nederland, voor Maleisië".

Hulpverleners moeten volgens Timmermans "ongehinderde en veilige toegang" hebben tot de plek waar het toestel is neergestort. Hij benadrukte dat er een onafhankelijk onderzoek moet komen naar de ramp. Timmermans stuurt een consulair team naar Kiev dat de Nederlandse ambassade daar zal versterken.

Bekijk de reactie van Rutte:

Lichamen

Reddingswerkers in het rampgebied hebben tientallen lichamen gevonden. Tot nog toe zijn 121 doden geborgen, maakten de Oekraïense reddingsdiensten vrijdagochtend volgens persbureau Interfax bekend.

Een woordvoerder van het Oekraïense ministerie van Rampenbestrijding stelt dat zeker honderd lichamen op de rampplek zijn gezien. Lichaamsdelen liggen tot op vijftien kilometer van de rampplek.

Het toestel lijkt al voor de crash in tweeën te zijn gebroken. De brokstukken zijn verspreid over een groot gebied.

Luchtruim

Het luchtruim boven Oost-Oekraïne is tot nader order volledig afgesloten, maakt de Europese luchtvaartautoriteit bekend, meldt persbureau AFP.

Verschillende luchtvaartmaatschappijen waaronder KLM hadden al laten weten niet meer over Oost-Oekraïne te vliegen.

Ook de Verenigde Staten vliegt niet meer over het gebied.

De Veiligheidsraad van de Verenigde Naties houdt vrijdagavond een spoedzitting, melden diplomaten aan persbureau Reuters.

Bekijk beelden van het brandende wrak (LET OP: mogelijk schokkend)

Porosjenko

De separatisten zijn bereid tot een staakt-het-vuren voor drie dagen, om de ruimte te bieden voor bergingswerkzaamheden op de rampplek.

Het kantoor van president Petro Porosjenko laat weten dat het neerschieten van het vliegtuig een "terreurdaad" is. Het stelt dat het leger in ieder geval niet verantwoordelijk is voor het neerschieten van het vliegtuig.

Poetin

De Russische president Vladimir Poetin heeft zijn medeleven met de nabestaanden betuigd. Ook Obama deed dat in een persconferentie rond 20.15 uur (Nederlandse tijd). Obama: "We denken aan en bidden voor de nabestaanden."

De Amerikaanse president zei dat de Verenigde Staten alle mogelijke hulp zullen bieden om vast te stellen wat er is gebeurd en wie er verantwoordelijk is voor de crash.

Geen restricties

De International Air Transport Association (IATA) laat weten dat er naar alle waarschijnlijkheid geen restricties golden op de route die MH17 volgde: "Op basis van de momenteel voor ons beschikbare informatie denken we niet dat het luchtruim waarin het vlucht MH17 vloog gebonden was aan restricties."

Het hoofd van de Oekraïense luchtvaartautoriteiten stelt volgens Reuters dat MH17 "normaal en zonder problemen" vloog tot het plotseling van de radar verdween.

Raketsysteem

De Boeing van Malaysia Airlines zou zijn neergeschoten met een BUK luchtdoel-raketsysteem van Russische makelij.

Dit systeem wordt onder meer gebruikt door de Russische en Oekraïense strijdkrachten en is ook waargenomen in handen van pro-Russische separatisten in Oekraïne.

Volg ook ons liveblog | Dossier vliegramp Oekraïne

Internationale reacties | Nederlandse reacties

Bekijk de vermoedelijk vliegroute van het toestel: