La adorata detruinto

Impostoj altiĝis ĉiujare, rekrutoj estis forprenataj al armeo pere de surprizaj atakoj kontraŭ rusaj vilaĝoj, dum kiuj oni kaptis junulojn kaj tatuis stampaĵojn sur iliaj manoj, markante ilin kvazaŭ brutojn. Miloj kaj miloj da kamparanoj mortis, konstruante palacojn kaj fortikaĵojn de Sankt-Peterburgo, kies marĉoj kaj ventego mortigis la homojn ne malpli efike ol skurĝoj de gardistoj kaj subnutrado. Ŝtatoficistoj kaj negocistoj perforte translokitaj al tiu malsalubra setlejo kune kun siaj familioj malamegis la novan ĉefurbon, kiu iĝis por ili malliberejo. Samtempe konstruado de iuj ajn ŝtonaj konstruaĵoj estis malpermesita tra la tuta imperio – la imperiestro bremsis la evoluon de la tuta lando por sia amata ludilo.

Do kial li plu estas estimata kaj adorata kiel ekzemplodona reganto de Rusio?

Dormanta carlando

Kio okazis al Rusio antaŭ lia surtroniĝo? Ĝi progresis geografie, sed ne ekonomie aŭ kulture. Dum regado de la caroj Johano la 3a Bazilo la 3a kaj Johano la 4a la Terura la teritorio de la lando kreskis 6,5-oble. Rusio ne plu estis la ŝtato de la rusoj, sed enkorpigis plurajn etnojn kun tute malsamaj lingvoj, tradicioj kaj kredoj. La unuaj provoj asimili novan loĝantaron montriĝis ne tre sukcesaj, do baldaŭ la rusaj aŭtoritatoj transiris al pli racia politiko : agnosku la rusan caron, pagu impostojn kaj vivu kiel vi vivis. Surloke indiĝenoj subiĝis al siaj tradiciaj aŭtoritatoj, kiuj iĝis parto de la rusia elito, ili ne devis militservi, do la aborigenoj apenaŭ sentis iujn realajn ŝanĝojn en sia ĉiutaga vivo.

Edukado preskaŭ tute ne ekzistis, la tuta loĝantaro estis senalfabeta kaj aristokratoj eĉ konsideris edukadon preskaŭ ofendo – ja skribi dokumentojn estas tasko de klerkoj. La lando neeviteble militis kontraŭ siaj najbaroj (turkoj, poloj kaj litovoj), sed temis pri nuraj landlimaj disputoj, ne pri granda geopolitika ludo. Resume, oni povas diri ke la tiama Rusio estis arkaika carlando, ĉiam pli profunde endormiĝanta en sia tradicia enfermiteco. Ĝi vegetis rande de Eŭropo, apenaŭ atentata de la mondaj politiko kaj scienco.

La rusa eŭropano

Petro la 1a malamegis tiun Rusion. Bojaroj kaj malnovritanoj, rusaj vestoj kaj tradicioj, monaĥejoj kaj sacerdotoj, lignaj urboj kaj preĝejaj sonoriloj – ĉio ĉi naŭzis la junan imperiestron, kies proksimuloj estis murditaj antaŭ liaj okuloj dum ribelo de cara gvardio. Do li atakis tiun ĉi mondon kun tuta forto de sia mense malstabila personeco. Oni nomas lin reformisto, sed fakte li ne havis planon de reformoj kaj agis grandparte intuicie.

Li kreis novan armeon kaj gvidis ĝin al bataloj kontraŭ malamikoj. Dum la unuaj bataloj li komprenis ke la rusaj armiloj kaj militaj teknikaĵoj grave postrestas, do li haste aranĝis aĉetadon de la plej modernaj eŭropaj armiloj kaj ilian produktadon surloke. La unuaj fabrikoj kaj ŝipoj estis konstruitaj sole por la militaj bezonoj, same kiel minejoj kaj vojoj.

Batalojn kontraŭ la eŭropaj landoj Petro la Granda konsideris nura politika kontraŭstaro, kies celo estis fortigi poziciojn de Rusio kaj transformi ĝin je la estiminda eŭropa ŝtato. Li malferme nomis Karolon la 12a “mia instruisto” kaj komplete kopiis plurajn liajn reformojn kaj leĝojn. Unuafoje Rusio eniris la eŭropan politikon kiel plenrajta subjekto kaj ekde tiam jam neniam forlasis ĝin. Tiucele eĉ estis rompita malnova tradicio kaj la rusa cara familio parenciĝis kun la eŭropaj reĝaj dinastioj – spite al kulturaj kaj konfesiaj diferencoj, antaŭe konsiderataj nesupereblaj obstakloj.

Disfalo kaj degenero

Inter lupoj hurlu lupe

Tia estis Rusio en 2000, kiam Vladimir Putin iĝis la prezidanto. Neniu konis lin kaj la rekomendo fare de Boris Jelcin estis pli suspekta ol helpa, ja la popolo malamegis la koruptitan ebriulon.

En la internacia politiko Vladimir Putin alfrontis similan konduton. La okcidentaj regantoj malkaŝe montris sian vidpunkton: Rusio malgajnis la Malvarman militon, do ĝi devas subiĝi kaj obei la novajn mondomastrojn. La plej forta vangofrapo estis la bombardado de Jugoslavio – malferma elmontrado de kruda perforto fare de NATO kontraŭ la lando, amika al Rusio. Tio ruinigis la lastajn iluziojn. Vladimir Putin komprenis ke la mondo malmulte ŝanĝiĝis ekde la tempo de Petro la Granda kaj plu estimas nur povon. Do li ekkonstruis la fortan Rusion.

Ordo kaj prospero

Samtempe (kaj feliĉe por Putin) kreskis naftoprezoj , do grandega monfluo inundis Rusion. La ŝtato rapide pagis ĉiujn eksterajn ŝuldojn, amasigitajn en la 1990-aj jaroj, investis multege en restarigon de la infrastrukturo (inkluzive la socialan) kaj troaĵojn rezervis en bankoj forme de valorpaperoj kaj oro. Ĉiujare malfermiĝis novaj fabrikoj kaj butikoj, aĉetcentroj multiĝis kaj plenis je homoj, kiuj unuafoje en sia vivo elgrimpis el malriĉeco kaj povis aĉeti aŭtojn, meblojn, loĝejojn kaj vojaĝi eksterlanden. Ĉiujare la homoj vivis pli bone, do ili malmulte zorgis pri manko de demokratio aŭ aliaj similaj aferoj. “Vivu mem, sed lasu ankaŭ nin vivi” – tiel oni povus vortumi la popolan pozicion rilate la aŭtoritatojn.

Bridi kaj regi

Sed jen venis la ekonomia krizo de 2008 , kiuj plej forte batis Rusion, montrinte ĝian plenan dependecon de la okcidentaj konsumantoj de ĝiaj ĉefaj eksportaĵoj – nafto, gaso kaj aluminio. Evidentiĝis ke post jaroj da prospero la lando plu povas proponi al la mondo nur krudajn materialojn kaj importas preskaŭ ĉion alian.La ŝtatigitaj kompanioj funkcias malkontentige, ja iliaj administrantoj konsideras ilian preskaŭ sia propra havaĵo, do klopodas profiti el ĉiu paŝo. Same okazas en la ŝtata aparato sur ĉiuj ĝiaj niveloj. Eĉ ne unu kontrakto estis subskribata sen personaj interesiĝoj. La ŝtato investis miliardojn da dolaroj en medicinon, transporton kaj agrikulturon, sed granda parto de ili malaperadis en la poŝoj de ŝtatoficistoj, distribuantaj mendojn kaj resto estis formanĝata de iliaj proksimuloj. La malnovaj oligarĥoj malaperis, sed venis la novaj (plejparte amikoj de Vladimir Putin), kiuj rapide riĉiĝis. Ili ne postulas la politikan povon kaj ĝoje kontentiĝas je konsumado de la naciaj posedaĵoj. Ili superŝarĝadis siajn kompaniojn per ŝuldoj (ofte artefaritaj kaj ŝajnigaj), do kun plezuro fordonis ilin al la ŝtato kaze de postulo, profitante eĉ el la ŝtatigo.