Bezoekers op de beurs Masters of Luxury. Beeld Foto Co de Kruijf / Hollandse Hoogte

De verklaring voor deze knik zit in de gestegen huizenprijzen. Daarvan profiteren gewone huishoudens veel meer dan de rijksten, die ook veel ander vermogen hebben dan de eigen woning.

Dat blijkt uit de nieuwste cijfers over de vermogens van de rijkste 1 en 0,1 procent, die de Volkskrant heeft opgevraagd bij het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Ook bij de 0,1 procent 'superrijken' daalde het aandeel in het totale vermogen voor het eerst iets, na een jarenlange stijging. Deze ruim 7.500 rijkste huishoudens bezaten ruim 117 miljard van de in totaal 1.061 miljard aan vermogen in Nederland, ofwel ruim 15,5 miljoen per huishouden. Dat is 11 procent, ook een fractie minder dan een jaar eerder. Het gaat hierbij om privaat vermogen: aandelen, bank- en spaarrekeningen, huizen en andere bezittingen. Bij de berekeningen zijn de pensioenen niet meegeteld.

Het CBS doet dat omdat mensen nu niet bij hun pensioen kunnen om pakweg de studie van hun kind te betalen. Het is geen 'vrij' vermogen. Worden de meer dan 1.000 miljard euro voor de oude dag wel meegerekend, wat volgens critici zou moeten, dan is de vermogenskloof een stuk kleiner. Hoeveel precies weet het CBS niet; er wordt nog aan een methode gewerkt om de vermogensverdeling inclusief pensioenen uit te rekenen. Maar ook inclusief de pensioenen is er sprake van een 'relatief grote ongelijkheid in vermogen', zegt Peter Hein van Mulligen, de hoofdeconoom van het CBS. De vermogenskloof is aanzienlijk groter dan de inkomensverschillen in Nederland, die volgens het CBS al jaren relatief klein en stabiel zijn.

De vermogensongelijkheid - en de vraag hoe groot en erg die precies is - leidt ook in Nederland tot fel maatschappelijk debat sinds het uitkomen drie jaar geleden van de bestseller Kapitaal in de 21ste Eeuw van Thomas Piketty. Daarin stelt de Franse econoom dat de verschillen tussen arm en rijk steeds groter zullen worden doordat de arbeid van de eerste groep minder rendement oplevert dan het vermogen van de laatste groep.



In een artikel voor de economensite Me Judice betoogden de hoogleraren Wiemer Salverda en Bas van Bavel recentelijk dat de vermogensongelijkheid veel groter is dan uit de CBS-cijfers blijkt. Zo hebben de rijkste Nederlanders in de Quote500 ruim twee keer zo veel vermogen dan de vergelijkbare groep bij het CBS. Dat zou aan 'wensdenken' doen door Nederland voor te stellen als 'een gelijk landje'. Volgens CBS-hoofdeconoom Van Mulligen klopt het verwijt van 'wensdenken' niet. De verschillen met Quote verklaart hij uit het feit dat het zakenblad andere bronnen gebruikt.