‘Er is maar één oplossing voor deze toestand en die bestaat erin mijn mandaat ter beschikking te stellen. Alleen zo kan de rust terugkeren.’ Dat bevestigt Eddy Testelmans in een gesprek met De Standaard. ‘Ik ga niet verbitterd weg uit deze prachtige functie. Defensie heeft mij heel veel gegeven en daar ben ik dankbaar voor.’

De Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (Adiv) is de militaire tegenhanger van de bij het grote publiek beter bekende Staatsveiligheid. Er werken 600 mensen, evenveel als bij de Staatsveiligheid. Beide diensten hebben de laatste jaren maar één grote prioriteit: de terreurbestrijding.

Maar bij Adiv rommelt het al geruime tijd. Eén dienstdoend hoofdcommissaris en zeven commissarissen schreven eind 2016 een bijzonder kritische brief over de toestand van hun dienst naar minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA) en de opperbevelhebber van het leger, Marc Compernol.

Fouten en wantrouwen

De inhoud van de zes pagina’s lange brief lekte vorige week uit in De Standaard. De beschuldigingen in de brief zijn niet min: interne concurrentiedrang, foutieve doorstroming van informatie, verwarrende communicatie met binnen- en buitenlandse partners en wantrouwen tussen de ­verschillende afdelingen onderling. Allemaal zaken die in een inlichtingendienst anno 2017 onder de huidige terreurdreiging niet horen te gebeuren, en die politiek bijzonder gevoelig liggen. Zeker na het rapport van de parlementaire onderzoekscommissie naar de aanslagen van 22/3, waarin aangedrongen wordt op meer en betere samenwerking tussen de veiligheidsdiensten.

‘Mijn kop moet rollen’

Het comité I dat de inlichtingendiensten controleert, is daarom in januari begonnen met een onderzoek naar de feiten die in de brief worden beschreven. Maar Eddy Testelmans wil niet wachten op de resultaten van het onderzoek. Hij houdt de eer aan zichzelf, maar hij ziet zijn vertrek niet als een schuldbekentenis en is bijzonder hard voor de mensen die hem aanvallen.

‘Ik doe dit in het belang van de dienst. Ik kan niet wachten tot het comité I klaar is met zijn onderzoek. Die tijd is er gewoon niet’, zegt hij. ‘Ook al heb ik vertrouwen in de afloop. Het feit dat de brief gelekt is, toont dat deze mensen niet het belang van Adiv voor ogen hebben. Ze zouden doorgaan tot mijn kop is gevallen. Een inlichtingendienst kan zich dat niet veroorloven. Die mensen verspreiden halve waarheden en hele leugens. Ze schrikken er zelfs niet voor terug om te dreigen gevoelige of geclassificeerde informatie over zeer gevoelige inlichtingenoperaties te delen met mensen die hiervan niet op de hoogte mogen zijn. Met hen kan ik onmogelijk nog werken op basis van vertrouwen.’

‘Deze dingen brengen Adiv en al zijn medewerkers die alle dagen het beste van zichzelf geven, in diskrediet, zowel bij de nationale partners als op internationaal vlak. Niet alleen ik word door het slijk gehaald.’

Personeelsgebrek

Testelmans wijt de onvrede bij een deel van zijn personeel grotendeels aan ‘frustratie ingevolge een schrijnend gebrek aan mensen voor almaar toenemende verantwoordelijkheden.’ Toch is hij niet ontevreden als hij de balans opmaakt van zijn werk sinds zijn aantreden in 2012. ‘Er staan kritische opmerkingen in het eindrapport van de parlementaire commissie, maar die blijven binnen de perken en het rapport vermeldt ook dat we ons tijdig hebben aangepast. We zijn erin geslaagd om de ontwikkeling van Adiv tot een moderne, militaire inlichtingendienst – met toegang tot de moderne communicatiemiddelen – in het regeerakkoord te krijgen. De stap van de Koude Oorlog naar de 21ste eeuw. Tegen 2030 zal het aantal personeelsleden van Adiv met 60 procent gegroeid zijn. Wij rekruteren tegen het einde van dit jaar ongeveer 50 burgerpersoneelsleden. We zijn erin geslaagd om de wet te laten goedkeuren die de Dienst in het buitenland meer armslag geeft. Onze cybercapaciteit groeit, we hebben burgers in leidinggevende functies en ons satellietmateriaal wordt vervangen. Al gaat het traag, dat zijn allemaal belangrijke zaken.’

Testelmans neemt nu ontslag bij Adiv maar hij zal tot aan zijn pensioen eind dit jaar nog enkele opdrachten binnen Defensie uitvoeren. Zijn opvolger aan het hoofd van Adiv wordt naar alle waarschijnlijkheid generaal Claude Vandevoorde, de kabinetschef van minister van Defensie Steven Vandeput (N-VA). Vandevoorde is F16-piloot en leidde lang de luchtcomponent.