Teza ta nie jest niczym nowym. Stawiali ją członkowie tej podkomisji jeszcze wtedy, gdy byli członkami parlamentarnego zespołu badającego katastrofę

Podkomisja nie podaje skąd się wzięly "ślady wybuchu". W czerwcu twierdziła, że najbardziej prawdopodobną przyczyną eksplozji był ładunek termobaryczny

Te stwierdzenia odrzucał były członek KBWLLP Maciej Lasek

Rzecznik prasowy Podkomisji ds. Ponownego Zbadania Wypadku Lotniczego z 10 kwietnia 2010 r. Marta Palonek opublikowała dziś oświadczenie, w którym odpowiada na pytania dotyczące prac Podkomisji ds. Ponownego Zbadania Wypadku Lotniczego z 10 kwietnia 2010 r. Poniżej całość oświadczenia.

"Podczas ostatniego posiedzenia plenarnego Podkomisji kierowanej przez dr Kazimierza Nowaczyka w dniu 25 lipca br. uzgodniono stanowisko w kwestii czasu i pierwotnych przyczyn destrukcji lewego skrzydła TU 154-M.

Podkomisja stwierdza, że:

1. zniszczenie lewego skrzydła TU-154 M nie zostało zainicjowane zderzeniem z brzozą na działce Bodina. Destrukcja skrzydła rozpoczęła się przed brzozą.

2. liczne zniszczenia lewego skrzydła samolotu TU-154 M noszą ślady wybuchu.

W posiedzeniu wzięli udział: Kazimierz Nowaczyk, Wiesław Binienda, Janusz Bujnowski, Wiesław Chrzanowski, Marek Dąbrowski, Kazimierz Grono, Ewa Anna Gruszczyńska-Ziółkowska, Glenn Jorgensen, Jacek Kołota, Beata Majczyna, Bogdan Nienałtowski, Grzegorz Szuladziński, Janusz Więckowski, Piotr Witakowski, Tomasz Ziemski oraz eksperci: Adrian Siadkowski, Andrzej Łuczak, Jacek Jabczyński".

Działająca przy MON podkomisja została powołana w lutym 2016 roku. 10 kwietnia br., w siódmą rocznicę katastrofy smoleńskiej, podkomisja zaprezentowała film, w którym postawiła hipotezę, że przyczyną tragedii była seria eksplozji ładunków termobarycznych w kadłubie, centropłacie i skrzydłach samolotu, a destrukcja lewego skrzydła rozpoczęła się jeszcze przed zahaczeniem o brzozę. Świadczyć o tym miały odłamki leżące kilkadziesiąt metrów wcześniej.

- Brzozę na działce Bodina złamać mogły uderzające elementy konstrukcji samolotu odrywające się od rozpadającego się już wcześniej skrzydła - wnioskowała w kwietniu podkomisja, dodając, że pierwszy z odłamków został odnaleziony 45 metrów przed drzewem.

W latach 2010-11 katastrofę smoleńską badała Komisja Badania Wypadków Lotniczych, której przewodniczącym był ówczesny szef MSWiA Jerzy Miller. W opublikowanym w lipcu 2011 r. raporcie komisja Millera stwierdziła, że przyczyną katastrofy było zejście poniżej minimalnej wysokości zniżania, a w konsekwencji zderzenie samolotu z drzewami, prowadzące do stopniowego niszczenia konstrukcji maszyny. Komisja podkreślała, że ani rejestratory dźwięku ani parametrów lotu nie potwierdzają tezy o wybuchu na pokładzie samolotu.

W czerwcu podkomisja działająca przy MON na zamkniętym posiedzeniu przedstawiła sejmowej Komisji Obrony swoje ustalenia. Miały one dotyczyć wyników eksperymentów pirotechnicznych, obrażeń termicznych u ofiar katastrofy oraz kwestii związanych z precyzyjnym sprowadzaniem samolotu na lotnisko w Smoleńsku.

PO uznała, że prezentacja nie zawierała żadnych dowodów na stawiane tezy, zwłaszcza hipotezy wybuchów na pokładzie. Szef MON Antoni Macierewicz zaznaczył, że posiedzenie komisji obrony nie służyło żadnym ustaleniom, lecz "przedstawieniu materiału dowodowego, który był punktem odniesienia dla prezentacji, jak miała miejsce 10 kwietnia" br., gdy podkomisja przedstawiła swoje ustalenia.

Teza o "deskrucji skrzydła"

Teza mówiąca o tym, że "destrukcja skrzydła" w prezydenckim tupolewie rozpoczęła się jeszcze przed zderzeniem z brzozą, nie jest niczym nowym. Stawiali ją członkowie podkomisji jeszcze wtedy, gdy byli członkami parlamentarnego zespołu badającego katastrofę. Pojawiła się też podczas kwietniowej konferencji zorganizowanej przez ekspertów pracujących w MON.

Wtedy, w kilkudziesięciominutowej prezentacji wideo, tłumaczono, że o takim przebiegu zdarzeń świadczą odłamki leżące kilkadziesiąt metrów wcześniej, przed feralną brzozą. Pierwszy ze znalezionych odłamków samolotu leżał 45 metrów przed brzozą, a jego oderwanie od samolotu, zdaniem podkomisji, "nie mogło być spowodowane uderzeniem w jakiekolwiek przeszkody terenowe, gdyż pierwszą większą przeszkodą była brzoza na działce Bodina".

"Wszystkie dane, jakie posiadamy mówią, że samolot nigdy do uderzenia w ziemię nie zszedł poniżej 6 metrów. Licznie odrywające się odłamki lewego skrzydła utworzyły tzw. blaszane ptaki, które w Smoleńsku zostały odnalezione, np. wiszące na wielu gałęziach. Ich występowanie jest charakterystycznie dla typów katastrof, w których samolot rozpada się w powietrzu, a nie na ziemi" – tłumaczył lektor w prezentacji wideo.

"Tylko w przypadku rozpadu samolotu nad ziemią, jego lecące odłamki mogą wytrącić swoją prędkość w wyniku oporów powietrza oraz następnie opaść na zabudowania i gałęzie drzew" – przekonywał dalej.

Tezę tę odrzucał były członek KBWLLP Maciej Lasek. - Jest jeden element znaleziony, opisany w 2012 roku w raporcie pirotechników. Ten element leży w odległości 40 metrów od brzozy. Istotne jest to, że to jeden kawałeczek, niewielki fragment blachy, który nie został znaleziony 10, 11 czy 12 kwietnia 2010 roku. Został znaleziony w 2012 roku, co podważa wiarygodność tego znaleziska, jako elementu, który leżał tam w dniu wypadku – mówił tuż po kwietniowej konferencji na antenie Polsat News.

Informacje o tym, że maszyna uderzała, także skrzydłem o przeszkody terenowe, znajdziemy w raporcie PKBWLLP. Przypomnijmy, według nich do pierwszego zetknięcia Tu-154M z nimi doszło w odległości 1099 metrów od pasa startowego na lotnisku w Smoleńsku. Samolot znajdował się wtedy na wysokości 5 metrów poniżej progu drogi startowej i przyjął wierzchołek brzozy rosnącej w pobliżu bliższej radiolatarni. Uszkodzenia te jednak nie miały wpływu na zdolność maszyny do dalszego lotu. "Po przebyciu dalszych 244 metrów następowały zderzenia z kolejnymi drzewami i krzakami" - czytamy dalej.

"O godz. 6:41:02,8 na wysokości 1,1 m nad poziomem lotniska, w odległości 855 m od progu DS 26, samolot zderzył się lewym skrzydłem z brzozą o średnicy pnia 30-40 cm, w wyniku czego nastąpiła utrata około 1/3 długości lewego skrzydła. Spowodowało to wejście samolotu w niekontrolowany obrót w lewą stronę" - napisano z kolei o samym zderzeniu z brzozą.

Najciekawszy jest jednak drugi z wniosków. Podkomisja twierdzi, że „liczne zniszczenia lewego skrzydła samolotu TU-154 M noszą ślady wybuchu”. Nie podaje jednak żadnego źródła tej informacji. Oczywiście i ten wątek pojawił się w kwietniowej prezentacji, którą prowadził Wacław Berczyński.

"Ostatnia faza tragedii spowodowana była eksplozją, do której doszło w kadłubie i która zniszczyła samolot, rozbijając go na fragmenty i dziesiątki tysięcy odłamków, równocześnie zabijając pasażerów" – przekonywała podkomisja w materiale wideo.

Jak informowano dalej, nad początkiem głównego pola szczątków, w wyniku eksplozji w kadłubie, centropłacie oraz w skrzydłach, konstrukcja Tu-154M została rozerwana. Większe elementy konstrukcji zaczęły rotować się w lewą stronę. Część samolotu od centropłata do ogona upadła w pozycji odwróconej. Natomiast przód samolotu upadł kołami do dołu.

"W wyniku przeprowadzonych eksperymentów możemy powiedzieć, że najbardziej prawdopodobną przyczyną eksplozji był ładunek termobaryczny inicjujący silną falę uderzeniową. Fala ta niszczyła napotkane przeszkody, rozrywała kadłub samolotu, wyrzucała na zewnątrz fotele i ciała ofiar oraz zrywała z nich ubrania" – tak ostatnie chwile lotu ocenia zespół powołany w MON.

- Wszystkie główne tezy podkomisji pana Berczyńskiego są nieporozumieniem. Bomba termobaryczna? Musiałaby być bezgłośna, bo wszystkie zeznania złożone zaraz po katastrofie — choćby przez świadków czekających na prezydencką delegację — dowodzą, że nie słyszeli żadnych wybuchów przed uderzeniem samolotu w ziemię - mówi w rozmowie z Onetem Maciej Lasek.

I dodał, że kluczowy jest w tej sprawie raport polskich pirotechników przygotowany dla Naczelnej Prokuratury Wojskowej. We wnioskach wykluczyli oni wybuchy ładunku przestrzennego paliwowo-powietrznego czy pyłowo-powietrznego, czyli właśnie bomby termobarycznej. Pobrali próbki z ciał, wraku samolotu, gleby i roślinności w okolicach lotniska, w tym ze słynnej brzozy, w którą uderzył tupolew.

Także w kwietniu podczas specjalnej konferencji prasowej, prokuratura informowała o tym, że zabezpieczone na miejscu katastrofy fragmenty samolotu, będą badane przez laboratoria w Wielkiej Brytanii, Hiszpanii oraz Irlandii Północnej. Prokurator Krzysztof Schwartz mówił wtedy, że wybrano Laboratorium Badań Materiałów Wybuchowych dla Celów Sądowych w Laboratorium Naukowo-Technicznym Ministerstwa Obrony Wielkiej Brytanii, Włoskie Laboratorium Kryminalistyczne Korpusu Karabinierów, Instytut Nauk Sądowych Irlandii Północnej w Belfaście oraz Laboratorium Kryminalistyczne Policji Naukowej w Hiszpanii. Pierwsze próbki miały trafić do badań w maju. Jak do tej pory śledczy nie informowali o wyniku tych ekspertyz. Nie wiadomo więc, czy podkomisja dostała już wyniki badań od zagranicznych instytutów, czy też dysponuje innymi, nieznanymi do tej pory opinii publicznej, ekspertyzami.

(do)