In de Belgische kerk zijn ruim 163.000 vrijwilligers actief, is 15% van de bedienaars een vrouw en trekken jaarlijks 1.557.600 mensen op bedevaart naar de vier belangrijkste bedevaartsoorden in ons land. Jaarlijks verblijven 121.273 mensen in de gastenverblijven van kloosters, abdijen, bedevaartsoorden en bisdommen. Het zijn slechts enkele van de opmerkelijke cijfers van het Jaarrapport van de katholieke Kerk van België, dat vandaag gepubliceerd is. “Dit toont aan dat er in onze maatschappij veel nood in is aan zingeving, rust en stilte”, verklaart Jeroen Moens van de Bisschoppenconferentie.

Het is de eerste keer dat de Bisschoppenconferentie van België een dergelijk rapport publiceert. Het telt 88 pagina’s en schetst een breed panorama van het kerkelijke leven: jongerenpastoraal, bedevaartsoorden, gastenverblijven in kloosters en abdijen, katholiek onderwijs, pastorale opleidingen, katholieke media … Maar ook de zorg en de bijstand voor kwetsbare groepen zoals zieken en ouderen, armen en minderbedeelden, migranten en vluchtelingen, komen aan bod.

Kardinaal Jozef De Kesel Foto: BELGA

“Binnen de Kerk in België zie ik veel mooie initiatieven, voor mensen die het moeilijk hebben, voor jongeren, ouderen en vluchtelingen”, aldus Kardinaal Jozef De Kesel. “Vaak gebeurt alles zonder veel ruchtbaarheid en in alle bescheidenheid. Met dit rapport willen we die belangeloze inzet, dat engagement van zovele vrijwilligers binnen de Kerk iets meer zichtbaar maken.”

Meer dan helft Belgen katholiek

Volgens recente studies noemt meer dan de helft van de Belgische bevolking zich katholiek, slechts 9,42 procent daarvan – wat neerkomt op 1.071.853 personen – beschouwt zichzelf als praktiserend.

Volgens Jeroen Moens van de Bisschoppenconferentie springen er drie zaken uit. Zo verblijven 121.273 mensen per jaar in een van de twintig belangrijkste gastenverblijven en bezinningscentra van kloosters, abdijen en bedevaartsoorden. Dat komt neer op meer dan 300 overnachtingen per dag. Daarnaast lokken de vier bedevaartsoorden in ons land - Scherpenheuvel, Oostakker, Banneux en Beauraing - samen 1.557.600 bezoekers. Ten slotte tellen de pastorale opleidingen binnen de bisdommen zo’n 762 studenten. 476 van de studenten zijn bovendien vrouwen. “Dat weerlegt toch het cliché dat er geen interesse meer is in de Kerk”, verklaart Moens.

163.000 vrijwilligers

In de 3.846 parochies in België zijn 163.000 vrijwilligers actief. De Kerk telt 2.774 diocesane priesters (in een parochie, als aalmoezenier of in het onderwijs) en 2.205 priesters-religieuzen. Ongeveer 52.200 jongeren volgen catechese in voorbereiding op hun vormsel en zij krijgen daarin begeleiding van 8.008 catechisten.

De Bisschoppenconferentie zal met de resultaten aan de slag gaan binnen de Kerk, maar zal ze ook gebruiken als communicatie-instrument. “Zo kunnen we laten zien dat het geloof verbonden is met maatschappelijk engagement”, besluit Moens. Hij benadrukt dat dit rapport als nulmeting gehanteerd zal worden, aangezien er nu nog rapporten zullen volgen de komende jaren. “Natuurlijk beseffen we dat er veel cijfers dalen. Zo zijn de kerken op zondag een pak leger dan drie decennia geleden”, klinkt het. “Maar de cijfers tonen ook aan dat er nog nood is aan zingeving, rust en stilte in onze maatschappij.”

Seksueel misbruik

In het Jaarrapport wordt op de allerlaatste pagina’s aandacht besteed aan de Interdiocesane commissie voor de Bescherming van Kinderen en Jongeren. Het werd in 2012 opgericht, onder voorzitterschap van prof. Manu Keirse, en heeft als voornaamste taken het ondersteunen van de werking van de tien plaatselijke opvangpunten voor misbruik in een pastorale relatie en dienstverlening op het gebied van misbruik en de preventie ervan.

Uit de rapporten blijkt dat tussen 2012 en 2016 het Centrum voor Arbitrage en de opvangpunten 655 personen een erkenning en tegemoetkoming gaven als slachtoffer van seksueel misbruik in de katholieke Kerk. In al deze gevallen ging het om verjaarde feiten. Niet-verjaarde feiten worden gemeld aan de gerechtelijke instanties. De Belgische bisschoppen betaalden tussen 2012 en 2016 3,9 miljoen euro aan tegemoetkomingen uit.

Elia Cantaert is de enige nieuwe priester in Vlaanderen dit jaar. Foto: Wim Kempenaers

Loon van de priester

De priester is een gewijde man die na zijn opleiding aan het seminarie door de bisschop wordt benoemd, hetzij in een parochie, hetzij als aalmoezenier (bv. in een ziekenhuis of gevangenis), hetzij in het onderwijs. Ook kloosterorden en religieuze congregaties (jezuïeten, salesianen, norbertijnen, scheutisten …) hebben priesters. De overste kan een priester-religieus ter beschikking stellen van de bisschop om taken op te nemen binnen de parochies van het bisdom. Zo zijn er 2.774 diocesane priesters in ons land en 2.205 priesters-religieuzen.

De diaken is een gewijde – gehuwde of ongehuwde – man. Hij staat samen met de priester ten dienste van de gemeenschap, met bijzondere aandacht voor zieken, armen en andere mensen in nood. Ook werkt de diaken mee aan de verkondiging en aan de liturgie: hij kan voorganger zijn bij doopsels, huwelijken, uitvaarten en gebedsdiensten.

LEES OOK. Enige nieuwe Vlaamse priester ingewijd in Mechelen, honderd mensen met de bus gekomen

Van de 2.274 bedienaars van de eredienst is 94 % parochiepriester (pastoor) of parochieassistent. Hun jaarwedde bedraagt 21.998 euro, ofwel 1.833 euro bruto per maand (netto 1.549). Er is geen anciënniteitsregeling. Als de bedienaar van de eredienst verantwoordelijk is voor meerdere parochies, wordt de wedde verhoogd tot maximum 150 procent. Dat is het geval voor 58 procent van de bedienaars van de eredienst. In dat geval bedraagt de bruto jaarwedde 32.995 euro, ofwel 2.794 euro bruto per maand (netto 1.855).

Daarnaast hebben de bisdommen en de parochies eigen inkomsten. Het werkingsbudget van de Belgische bisdommen bedraagt 26.296.161 euro; voor de parochies is er geen globaal cijfer.

Enkele opvallende cijfers:

• in de 3.846 Belgische parochies zijn 163.000 vrijwilligers actief

• 52.200 jongeren volgen catechese in voorbereiding op hun vormsel, daarin begeleid door 8.008 catechisten

• de 8 Belgische bisdommen en het Interdiocesaan Centrum in Brussel stellen 278 mensen te werk

• bij de 2.274 bedienaars van de eredienst zijn 340 vrouwen (15 %)

• in zorgvoorzieningen voor zieken en ouderen werken 498 pastores

• in de gevangenissen staan 43 betaalde aalmoezeniers en 56 vrijwilligers de gedetineerden bij

• de vier belangrijkste bedevaartsoorden in België (Scherpenheuvel, Oostakker, Banneux en Beauraing) trekken jaarlijks 1.557.600 bedevaarders

• 655 slachtoffers erkend van seksueel misbruik in de katholieke Kerk