Ψηφιακά αναλφάβητοι οι Κύπριοι

Όσο καλοί είμαστε οι Κύπριοι στη χρήση του facebook και των άλλων κοινωνικών δικτύων τόσο πολύ πίσω είμαστε στη χρήση της τεχνολογίας στην καθημερινότητά μας, όπως είναι οι ψηφιακές τραπεζικές συναλλαγές, το ηλεκτρονικό εμπόριο και οι online υπηρεσίες του δημοσίου.





Εξαιτίας αυτής της κατάστασης δεν αντιλαμβανόμαστε τις δυνατότητες που έχουν οι νέες τεχνολογίες στη ζωή μας και ως εκ τούτου η ζήτησή τους δεν είναι αρκετή, ώστε να προσελκύσουν επενδύσεις στην κυπριακή αγορά είτε στον τομέα των υποδομών είτε νέων υπηρεσιών.Πρόκειται ουσιαστικά για ένα φαύλο κύκλο, ο οποίος κατά τονκρατά σε ομηρία την επιχειρηματικότητα, την ανάπτυξη, την οικονομία αλλά και την κοινωνία.Οι αρνητικές επιδόσεις της Κύπρου καταγράφονται στο δείκτη ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI INDEX), σύμφωνα με τον οποίο η χώρα μας κατατάσσεται στις τελευταίες θέσεις όσον αφορά τη χρήση της τεχνολογίας για την ανάπτυξη της οικονομίας.Είμαστε στην 25η θέση από τις 28 της ΕΕ σε σχέση με την τιμολόγηση των υπηρεσιών, τελευταίοι σε σχέση με τη χρήση του γρήγορου ίντερνετ στην 24η θέση στα άτομα με ειδική γνώση στις ηλεκτρονικές επικοινωνίες και τελευταίοι στους απόφοιτους θετικών επιστημών.Η Κύπρος κατατάσσεται επίσης 25η στο ψηφιακό banking και 26η στο ηλεκτρονικό εμπόριο και 25η στην ανάπτυξη των εταιρειών μέσω της τεχνολογίας. Ο Επίτροπος Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών δίδει μια εκδοχή του προβλήματος: «Για παράδειγμα λέμε ότι θέλουμε να φέρουμε επενδύσεις στον τομέα των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών. Για να υπάρχουν επενδύσεις στην αγορά θα πρέπει να υπάρχει ζήτηση. Για παράδειγμα ποια εταιρεία θα επενδύσει σε πιο γρήγορο διαδίκτυο όταν είμαστε οι τελευταίοι στη ζήτηση ταχυτήτων πάνω από 30 Mbps; Γιατί όμως να μην υπάρχει η ζήτηση; Μια απλή απάντηση είναι ότι ένας δεν θα πάρει πιο υψηλή ταχύτητα αν δεν ξέρει τι θα την κάνει. Ο Κύπριος χρησιμοποιεί το διαδίκτυο για να δει ειδήσεις, για να κάνει video calls, για το email του, για το facebook, το twitter και τα άλλα κονωνικά δίκτυα, για όλα αυτά δηλαδή που δεν χρειάζεται υψηλές ταχύτητες. Αντιλαμβάνεστε ότι όταν υπάρχει αυτός ο ψηφιακός αναλφαβητισμός, δεν βοηθά την επένδυση στο δίκτυο για πιο υψηλές ταχύτητες».Σε ερώτηση για το πού κατά τη γνώμη του οφείλεται αυτός ο ψηφιακός αναλφαβητισμός, ο Επίτροπος απάντησε ότι διαχρονικά η Κυπριακή Δημοκρατία τα τελευταία 20-25 χρόνια, τότε δηλαδή που ξεκίνησε η ψηφιακή τεχνολογία, δεν ασχολήθηκε ιδιαίτερα για την επιμόρφωση του κόσμου σ' αυτό τον τομέα. Όταν του υποδείξαμε ότι πλέον τα παιδιά μαθαίνουν τη χρήση ηλεκτρονικών υπολογιστών από το δημοτικό, μας απάντησε ότι ο μαθητής θα πρέπει να μάθει να χρησιμοποιεί την τεχνολογία για το διάβασμά του, τις έρευνές του, να μάθει να δημιουργεί.«Το να μαθαίνουν να κάνουν κλικ σε ένα εικονίδιο word για να ανοίγουν ένα έγγραφο και να κάνουν save δεν είναι ψηφιακές δεξιότητες», είπε. Ο Επίτροπος κακίζει την ευρύτερη έλλειψη ενδιαφέροντος για την επένδυση στις νέες τεχνολογίες και γενικά στις θετικές επιστήμες. Επικαλέστηκε και πάλιν τον δείκτη της ψηφιακής οικονομίας και κοινωνίας (DESI INDEX), σύμφωνα με τον οποίο η Κύπρος είναι στην 24η θέση από τους 28 της Ευρώπης στα εξειδικευμένα άτομα πληροφορικής (Information and communication technology), από τον τεχνικό μέχρι τον Chief Information Officer (CIO) που είναι η υψηλότερη βαθμίδα στην οποία μπορεί να ανέλθει ένας ειδικός της πληροφορικής.«Δεν έχουμε τέτοια άτομα. Και βεβαίως θα έλεγε κάποιος ότι όταν δεν έχεις τέτοια άτομα σημαίνει ότι δεν έχεις τη βιομηχανία και την ανάγκη εταιρειών να τους χρησιμοποιήσουν. Αυτό που το επιβεβαιώνει είναι και το γεγονός ότι είμαστε στην τελευταία θέση στους απόφοιτους των θετικών επιστημών. Αν μετρούσαμε τους λογιστές, τραπεζίτες και δικηγόρους ίσως να είμαστε στην πρώτη θέση, δεν λέω ότι είναι λάθος αυτό το πράγμα, καλά κάναμε και επενδύσαμε σ' αυτό τον τομέα, το λάθος είναι να επενδύεις μόνο σ' αυτό τον τομέα και να αφήνεις άλλους τομείς όπως είναι η τεχνολογία, που επηρεάζει οριζόντια την οικονομία αλλά και την κοινωνία».Ο Γιώργος Μιχαηλίδης τονίζει επίσης την ανάγκη για στροφή προς την κατεύθυνση της τεχνολογίας ώστε να προσελκύσουμε επενδυτές από το εξωτερικό. «Δυστυχώς στην Κύπρο όταν λέμε επένδυση εννοούμε κάποιους ξένους που αγοράζουν γη ή διαμερίσματα ή κτίζουν ουρανοξύστες και ξενοδοχεία. Αυτό το κάνουμε και το κάνουμε καλά. Και καζίνο να κάνουμε και να το κάνουμε καλό. Αλλά τι κάναμε ώστε να φέρουμε επενδύσεις τεχνολογίας; Δώσαμε ιδιαίτερα κίνητρα; Δεν είμαι σίγουρος ή αν δώσαμε ίσως να μη δώσαμε αρκετά. Μόνον έτσι θα αρχίσει το οικοσύστημα. Αυτοί οι κύριοι θα θέλουν απόφοιτους, ειδικούς, τα κολέγια θα διδάσκουν τα συγκεκριμένα μαθήματα, αμέσως θα αναβαθμίζεται η γνώση της τεχνολογίας. Σκεφτείτε εάν ένα παιδί θα ακολουθήσει αυτές τις σπουδές, το σπίτι του, η οικογένειά του αναβαθμίζεται τεχνολογικά διότι το παιδί θα εξηγήσει στον πατέρα του και τη μητέρα του, θα έχουν ανάγκη από πιο υψηλές διαδικτυακές ταχύτητες, θα χρησιμοποιούν διαδικτυακές υπηρεσίες, όλα αλλάζουν. Προσωπικά θεωρώ ότι πρέπει να προχωρήσουμε προς αυτή την κατεύθυνση. Και βεβαίως αυτό επηρεάζει και τη χρήση του διαδικτύου στις επιχειρήσεις. Όταν δεν είσαι ψηφιακά καταρτισμένος δεν θα επενδύσεις στην τεχνολογία, μάλλον θα θεωρήσεις ότι είναι κόστος. Και αυτό είναι που συμβαίνει. Όμως χρησιμοποιούμε το facebook για διαφημίσεις. Αλλά δεν χρησιμοποιούμε το cloud που θα ελαττώσει το κόστος μας διότι μας φοβίζει το άγνωστο, η ανασφάλεια. Αυτό όμως είναι έλλειψη ενημέρωσης».Στο πλαίσιο της πολιτικής για ενημέρωση του πολίτη για την κυβερνοασφάλεια το Γραφείο του Επιτρόπου Ρυθμίσεως Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων μαζί με το Υπουργείο Παιδείας προσβλέπουν στην καλλιέργεια κουλτούρας ασφαλείας από την παιδική ηλικία. Στο πλαίσιο αυτό έχουν δημιουργήσει στρατηγική με στόχο την ενημέρωση των μαθητών, των καθηγητών και των γονέων. Μέρος αυτής της στρατηγικής είναι και η δημιουργία ενός κέντρου μάθησης για τους κινδύνους του διαδικτύου «Σκοπεύουμε να γίνει ένα κέντρο επιμόρφωσης ένα cyber awareness center, με την τελευταία λέξη της τεχνολογίας να μπορεί κάθε παιδί, μαθητής από το δημοτικό μέχρι και το γυμνάσιο να αντιληφθεί τους κινδύνους του διαδικτύου και πώς να προστατευθεί. Το κέντρο αυτό θα είναι και για τους εκπαιδευτικούς αλλά και για τους γονείς».Σύμφωνα με τον κ. Μιχαηλίδη το κέντρο αυτό θα είναι σε ειδικό χώρο, όπου θα μπορούν τα παιδιά να το επισκεφθούν, με τους εκπαιδευτικούς ή τους γονείς τους και πέραν της ενημέρωσης, θα διαθέτει τμήμα για έρευνες, νέες μεθόδους κ.λπ. «Την κουλτούρα της ασφάλειας την κτίζεις από την παιδική ηλικία. Στη δική μου εποχή ο μεγαλύτερος κίνδυνος ήταν στο δρόμο από τα αυτοκίνητα. Θυμάμαι όταν ήμουν μαθητής του δημοτικού ερχόταν στο σχολείο ο τροχονόμος για να μας δείξει πώς θα διασταυρώσουμε, πώς λειτουργούν τα φώτα τροχαίας και οι διαβάσεις πεζών. Εκείνος ήταν ο κίνδυνος τότε. Τώρα ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος γιατί είναι παντού, δεν είναι μόνον όταν διασταυρώνεις το δρόμο. Το ίδιο θα πρέπει να γίνεται για τους κινδύνους του διαδικτύου».Από το 2013 το Γραφείο του Επιτρόπου ανέλαβε το συντονισμό της εφαρμογής της στρατηγικής κυβερνοασφάλειας για την Κυπριακή Δημοκρατία και μέσα σ᾽αυτό το πλαίσιο ετοίμασε το προσχέδιο της στρατηγικής κυβερνοασφάλειας. Σαν μέρος της υλοποίησης της στρατηγικής, το Γραφείο εντόπισε και κατέγραψε όλες τις κρίσιμες υποδομές σε εθνικό επίπεδο (δίκτυα ηλεκτροδότησης, ύδρευσης, συστήματα εναέριας κυκλοφορίας, τράπεζες κ.λπ). Από την έρευνα εντοπίστηκαν 58 τέτοιες κρίσιμες υποδομές και στη συνέχεια αναλύθηκε το ρίσκο για κάθε μια από αυτές. Για ευνόητους λόγους ο Επίτροπος δεν μας έδωσε στοιχεία της αξιολόγησης της ασφάλειας των υποδομών και περιορίστηκε να πει ότι «εκείνο που ισχύει για την κυβερνοάμυνα είναι ότι ποτέ δεν είσαι αρκετά προστατευμένος». Όπως είπε, η ασφάλεια της Κύπρου στον τομέα της κυβερνοεπίθεσης θα αναβαθμιστεί με τη δημιουργία του Κέντρου Διαχείρισης Συμβάντων Κυβερνοεπιθέσεων, (Νational Computer Security Incident Response Team), το οποίο θα αρχίσει τη λειτουργία του τον Οκτώβριο στη βάση απόφασης του Υπουργικού Συμβουλίου. Θα στελεχώνεται από 12 άτομα και θα βρίσκεται σε ετοιμότητα 24 ώρες το 24ωρο, 365 μέρες το χρόνο. «Θα αναβαθμίσει την ασφάλεια της Κύπρου γενικά και αντιλαμβάνεστε ότι όλα αυτά γίνονται για να προστατεύσουν τον πολίτη», είπε.«Με τη δημιουργία του Κέντρου αυτού υλοποιούμε την ευρωπαϊκή οδηγία του Network and Information Security για προστασία των κρίσιμων υποδομών», δηλώνει ο κ. Μιχαηλίδης και τονίζει ότι η Κύπρος συμμετέχοντας σ' αυτό το ευρωπαϊκό δίκτυο ανταλλαγής πληροφοριών αναβαθμίζει την ικανότητά της να λαμβάνει έγκαιρη πληροφόρηση για πιθανές επερχόμενες επιθέσεις και έτσι να προστατευτεί καλυτέρα. Όπως μας εξηγεί, εάν το πρόσφατο κρούσμα κυβερνοεπίθεσης που έπληξε ένα πάροχο Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών έπαιρνε μεγαλύτερες διαστάσεις και επηρέαζε τα δίκτυα τραπεζών ή κυβερνητικών υπηρεσιών θα έπρεπε κάποιος να παρέμβει και να συντονίσει τις διάφορες δράσεις. «Τώρα δεν έχουμε αυτή την υπηρεσία, όμως από τον ερχόμενο Οκτώβριο που θα δημιουργηθεί το Κέντρο, θα μπορούμε να συνεργαζόμαστε με τα αντίστοιχα ευρωπαϊκά κέντρα για ανταλλαγή πληροφοριών και τεχνογνωσίας».Ζητήσαμε τη γνώμη του Επιτρόπου για την αναρχία που επικρατεί στο χώρο της τεχνολογίας και ειδικότερα για την οικονομική ζημιά που υφίστανται οι εταιρείες τηλεπικοινωνίας από τις δωρεάν εφαρμογές και υπηρεσίες που χρησιμοποιεί ο κόσμος για να επικοινωνεί, όπως είναι το viber, το skype, το whatsapp και άλλες.Όπως μας είπε το θέμα των Οver Τhe Τop (ΟΤΤ) services, όπως λέγονται, συζητείται εδώ και αρκετό καιρό στο αρμόδιο συμβούλιο των ρυθμιστών τηλεπικοινωνιών στην ΕΕ, (BEREC), που συναντώνται τέσσερις φορές κάθε χρόνο. «Κάποιοι μιλούν για αθέμιτο ανταγωνισμό και για απώλεια τεράστιων εσόδων από τις εταιρείες τηλεπικοινωνιών. Υπάρχει όμως και η άλλη σχολή σκέψης που λέει ότι ναι μεν χάνουν έσοδα από τα sms και τα τηλέφωνα αλλά κερδίζουν από τα data που πληρώνει ο συνδρομητής στην εταιρεία τηλεπικοινωνιών για να έχει σύνδεση», αναφέρει ο κ. Μιχαηλίδης. «Και μάλιστα επειδή δεν το πληρώνει θα στείλει πολύ περισσότερα και άρα το κέρδος του θα είναι πολύ περισσότερo», συμπληρώνει.Ο Επίτροπος σημειώνει επίσης ότι οι υπηρεσίες αυτές σε καμιά περίπτωση δεν θεωρούνται το ίδιο πράγμα με τις υπηρεσίες που προσφέρει μια εταιρεία τηλεπικοινωνιών. «Το αποτέλεσμα μπορεί να είναι το ίδιο αλλά σε καμιά περίπτωση δεν μπορούν να συγκριθούν. Το sms μπορεί να σταλεί από ένα κινητό σε άλλο, ανεξαρτήτως συσκευής ή προγράμματος.Με το whatsapp, όμως, μπορείς να επικοινωνήσεις μόνον με κάποιον που έχει το ίδιο πρόγραμμα. Το ίδιο και το viber και το skype. Επίσης τα προγράμματα αυτά δεν έχουν τη δυνατότητα επείγουσας κλήσης».Καταλήγοντας ο κ. Μιχαηλίδης τονίζει ότι πρόκειται για ένα θέμα για το οποίο δεν υπάρχουν στοιχεία για τα οικονομικά μεγέθη του προβλήματος. «Δεν έγινε ποτέ κάποια έρευνα αλλά και να γίνει είναι δύσκολο να αποδείξει κάτι» σημειώνει ο κ. Μιχαηλίδης και καταλήγει τονίζοντας ότι είναι ένα σύνθετο ζήτημα που δεν έχει ξεκάθαρη απάντηση. Τονίζει επίσης ότι «είναι δύσκολο να ρυθμίσεις ένα ζήτημα που έχει να κάνει με την καινοτομία γιατί υπάρχει κίνδυνος να τη σκοτώσεις».Το Γραφείο του Επιτρόπου Ρυθμίσεως Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών και Ταχυδρομείων (ΓΕΡΗΕΤ) έχει ως αποστολή την προαγωγή των συμφερόντων των καταναλωτών, στην προώθηση της καινοτομίας και στην ανάπτυξη της οικονομίας μέσω της ανάπτυξης του αποδοτικού ανταγωνισμού, του ελέγχου της ποιότητας των προσφερόμενων υπηρεσιών και της εγγύησης παροχής μιας ελάχιστης δέσμης υπηρεσιών Καθολικής Υπηρεσίας, τόσο στην αγορά των Ηλεκτρονικών Επικοινωνιών, όσο και στην αγορά των Ταχυδρομικών Υπηρεσιών. Εξετάζει παράπονα πολιτών (για ό,τι εμπίπτει στην αρμοδιότητά του) που έχουν αποταθεί στους παρόχους τους και δεν έχουν λάβει ικανοποιητική λύση στο πρόβλημά τους. «Ναι, οι πολίτες διατυπώνουν παράπονα τα οποία και εξετάζουμε», δηλώνει ο κ. Μιχαηλίδης. Περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα www.ocecpr.org.cy