"Voor schoolbestuurders is dat een belangrijke overweging", zegt de voormalige rector van het Aloysius College in Den Haag, Rola Hulsbergen. "Al belemmert het afkoppelen van de mavo de sociale mobiliteit."



"Scholen die de laatste jaren wel verkleurd zijn, willen hun traditionele, zeg maar witte, cultuur zo veel mogelijk behouden", aldus Hulsbergen. "Dat gaat vaak ten koste van de vmbo-afdeling. Het is een trend die zich in stilte voltrekt."



Geen enkele school zal willen toegeven dat ze de mavo of vmbo heeft afgesplitst om witte leerlingen en vwo'ers te trekken, daar is emeritus- hoogleraar onderwijssociologie Jaap Dronkers van overtuigd. "Maar de verkleuring van een scholengemeenschap met vwo, havo en mavo of vmbo-t zal zonder twijfel beginnen bij de mavo. Afsplitsen of opheffen is een middel om de verkleuring op afstand te zetten. Meestal neemt men die maatregelen pas als het 'te laat' is: de witte vlucht is op het vwo al gestart en ook de havo begint een kleurtje te krijgen."



Verkleurde scholen

Ook Herman van de Werfhorst, UvA-hoogleraar sociologie, herkent het verhaal. Verkleurde scholen vechten allemaal tegen een voorkeur van vwo'ers voor witte scholen. Ook allochtone vwo'ers kiezen daarvoor. Kinderen met vwo-advies in Amsterdam Nieuw-West en de Bijlmer vertrekken naar de vooraanstaande scholen in het centrum of Zuid. De brede scholengemeenschappen in deze buurten hebben allemaal moeite om hun vwo-afdeling te vullen.



Op het Aloysius College in Den Haag, een voormalige jezuïetenschool die bijna honderd jaar geleden werd opgericht, werd het vmbo uit overtuiging juist binnen de poorten van het monumentale pand gehouden. "Ook vmbo'ers moeten kunnen proeven van de sfeer van het prachtige gebouw en gebruik kunnen maken van de mooie sportvelden en practicumlokalen", vonden Hulsbergen en haar schoolbestuur.



Andere oude Haagse scholen, zoals het Segbroek College, Dalton College en De Populier, kozen anders: zij hieven de mavo op, of plaatsten deze in een ander gebouw. Hun havo/vwo-afdelingen zijn nu tamelijk populair, en loten zelfs kinderen uit.



Witte vlucht

Het Aloysius daarentegen maakte onlangs bekend de deuren te moeten sluiten. Volgens de huidige rector Henk Kempink heeft die sluiting alles te maken met de 'witte vlucht' op het Aloysius. Naarmate de school, met dertig nationaliteiten, zwarter werd, kwamen er minder leerlingen uit de omliggende, chique wijk Benoordenhout.



"Op open dagen was er altijd heel veel belangstelling voor het Aloysius", vertelt Hulsbergen. "Er was sympathie voor onze school. Maar uiteindelijk schreven ouders uit Benoordenhout hun kind dan toch altijd weer elders in: op een gymnasium of witte school."



Hadden de ouders beter moeten weten? Immers, school is toch ook een belangrijke plek om met andere culturen en opleidingsniveaus in contact te komen? Hoogleraar Sjoerd Karsten (Universiteit van Amsterdam) deed 25 jaar onderzoek naar onderwijs en integratie, maar kan niet zeggen dat een brede school altijd bevorderlijk is voor de integratie. "Het kan ook juist leiden tot stereotypering van de ene of de andere groep. Daarom kun je scholen die ervoor kiezen om hun mavo af te splitsen dat niet altijd kwalijk nemen."



Politieke belangstelling

Volgens onderzoekers Karsten en Van de Werfhorst doen gemeenten nauwelijks nog moeite om de brede scholengemeenschappen voor de stad te behouden. Volgens Van de Werfhorst zouden ze dat wel moeten doen. Karsten denkt dat die politieke belangstelling voor integratie op scholen vroeg of laat wel weer zal terugkeren. "Nog afgezien van de vraag of de brede school goed is voor de integratie, is deze goed voor leerlingen die van mavo naar havo willen opstromen."



Rola Hulsbergen beaamt dat: "Op het Aloysius ging 20 procent van de vmbo'ers naar de havo. Dat is fors boven het landelijke gemiddelde.



Trouw-abonnees lezen vandaag in de krant het artikel 'Aloysius College gaat ten onder in verscheidenheid'.