De tweewekelijkse grafiek van Bart Van Craeynest

De pensioenleeftijd maakte vorige week een opgemerkte comeback in de verkiezingscampagne. Verschillende partijen willen de verhoging van de pensioenleeftijd naar 67 jaar, sowieso pas vanaf 2030, terugdraaien. Dat is een bizarre stap die ingaat tegen de trend in zowat alle industrielanden. Nochtans werd al gesproken over de noodzaak van langer werken toen ik in 1999 op de arbeidsmarkt kwam.

Twintig jaar later werken we inderdaad langer: de gemiddelde effectieve pensioenleeftijd is toegenomen van 57,8 naar 60,9 jaar. In dezelfde periode is ook de levensverwachting op 60 jaar met 2,5 jaar toegenomen. Met dat langer werken gaat het dus de goede richting uit, maar dat betekent niet dat we echt voorbereid zijn op de vergrijzingsuitdaging.

Schermvullende weergave ©Mediafin

België blijft in de eindeloopbaanproblematiek achter de feiten aanlopen. De effectieve pensioenleeftijd is dan wel gestegen, maar blijft bij de laagste van Europa. In Nederland is hij gemiddeld 63,3 jaar, in Zweden zelfs 65,6 jaar. De gemiddelde loopbaan duurt in België 32,9 jaar, in Nederland en Zweden meer dan 40 jaar. In België werkt 31 procent van de 60- tot 64-jarigen. In Nederland is dat 59 procent, in Zweden 71 procent.

De Belgen blijven opmerkelijk vroeg stoppen met werken. En dat terwijl de vergrijzing op toerental komt. Vandaag zijn er zo’n 2,7 miljoen gepensioneerden. Tijdens de volgende legislatuur komen er 260.000 bij. Tegen 2040 zijn ze met 3,3 miljoen, en tegen 2070 met 3,8 miljoen.

De verwachte duur van het pensioen is vandaag 23 jaar, tegen 15 jaar in 1970. Als we de komende jaren even vroeg blijven stoppen met werken, kan dat oplopen tot 30 jaar pensioen in 2070, bijna even lang als de gemiddelde duur van de loopbaan.

Vandaag betalen we een kleine 50 miljard euro aan pensioenen. Tijdens de volgende vijf jaar komt daar 4,2 miljard bij (in euro’s van vandaag). Tegen 2040 loopt die stijging op tot 10,7 miljard. En dat in de veronderstelling dat we langer werken. Dat laatste is essentieel om de vergrijzingsuitdaging te financieren. Een hogere wettelijke pensioenleeftijd is maar één ingreep om mensen langer aan het werk te houden. Daarnaast is meer nodig, zoals levenslang leren, aangepast werk en aangepaste verloning.