Een cameraschild met duizend toestellen onder het beheer van de federale politie. Meer dan vijfhonderd camera’s langs Vlaamse gewest- en snelwegen. En dan nog eens een pak slimme camera’s bij de lokale politiezones, die er al jaren op inzetten. Wie vandaag dertig kilometer aflegt via grotere wegen, is zo goed als zeker minstens één keer gezien.

Al die gegevens komen terecht in databanken. Het is de bedoeling van minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) om die met elkaar te verbinden. Dat laat toe om een overzicht te krijgen van ­verplaatsingen. Jambon werkt al sinds de winter van 2016 aan een wet die de regels over het cameragebruik bij de politie vastlegt.

Bij de laatste versie van die wet, die in de zomer werd geschreven, heeft de Privacycommissie serieuze bedenkingen. Die gaat over de opslag van de gegevens die de camera’s met nummerplaatherkenning verzamelen. Welke auto waar en wanneer opduikt, wordt een jaar bewaard in onder meer ‘technische databanken’ op lokaal niveau.

‘Door dergelijke gegevens massaal gedurende een jaar bij te houden in technische databanken, zowel lokaal als federaal, en door die databanken dan ook nog eens aan elkaar en aan andere databanken te koppelen, kunnen de facto bepaalde bewegingspatronen van personen worden achterhaald’, klinkt het. ‘Dat heeft een impact op de privacy.’

Te veel databanken

‘Dit is een vorm van massasurveillance’, zegt Caroline De Geest, juriste bij de Privacycommissie. ‘De data over verplaatsingen kunnen niet alleen in verband worden gebracht met informatie uit andere politie­databanken, maar er kunnen ook bigdata- technieken op worden toegepast om patronen te herkennen. “Dit type auto rijdt veel rond in die buurten”, bijvoorbeeld.’

De waarschuwing is ook ingegeven door recente rechtspraak die stelt dat het niet door de beugel kan data van elke burger bij te houden. Het Europees Hof van Justitie oordeelde eind vorig jaar dat een algemene bewaarplicht van communicatiegegevens een schending van de privacy inhoudt (DS 22 december). Die uitspraak was vrij omstreden.

‘Met die uitspraak wordt het best wel rekening gehouden’, zegt De Geest. ‘De evolutie van opslag en koppeling van data, ook via slimme camera’s, gaat steeds sneller en is niet tegen te houden. Bij het uitstippelen van de regels daarvoor mogen juridische bakens, zoals die uitspraak, niet uit het oog worden verloren.’

Gegevens beschermen steeds moeilijker

Volgens de Privacycommissie is de wet zoals die nu op tafel ligt, volgens de Europese rechtspraak een schending van de privacy. ‘Bovendien zijn er al vier verschillende types politiedatabanken met elk hun eigen regels rond bewaartermijnen en toegang. Het is nu al vrij complex. Een vijfde type databank toevoegen maakt de bescherming van alle gegevens steeds moeilijker.’

‘De structuur zoals die nu in de wet staat, zou handig zijn omdat ze bestaande systemen laat bestaan’, reageert de woordvoerder van minister van Binnenlandse Zaken Jambon. ‘We moeten nog bekijken wat we kunnen doen met deze specifieke bedenkingen. Dit is innovatieve materie, maar net door adviezen te vragen kom je tot een goed evenwicht.’