La ŝlosilo grincis en la rustkovrita seruro, kiu devus bari la vojon al ĝenontoj. En sia lito la duko ĝemis, ankoraŭ sonĝante pri kontentigaj linrikoltoj.

“Se estus tiel, kiel dum mia junaĝo…”, pensis la preskaŭprinco skuate de Jakobo, sia ununura filo.

“Ve! Kial vi vekis min, fifilo? Ĉu honorinda nobelo ne rajtas dormi eĉ ĝis la naŭa matene en sia propra kastelo?”

Malferminte la okulojn la duko rigardadis sian dormoĉambron. Flandraj tapiŝoj lumheligitaj dum jarcentoj pendis sur la dikaj, ŝtonaj muroj; iam smeraldgarnitaj kestoj el fajna ligno putris sub la tapetoj. Ĉio odoris ŝime, sed la nazo de la duko jam alkutimiĝis al ĝi.

Li metis siajn plandojn sur la malglatan plankon kaj kondukis sian dormeman korpon al la granda fenestro. Li malfermis la kurtenon kaj studis la kampojn kiel topografian mapon.

“La duko soifas!” prononcis la duko al sia ĉeestantaro. Rapide la adoleskanto eliris por ĉerpi akvon el la malnova puto en la korto. Denove paco regis en lia ĉambro, sed nur dum kelkaj minutoj.

De la alta ĉefturo la duko povis vidi preskaŭ ĉion sian ĉi-matene. Ankaŭ la kampoj soifis; la riĉa humo baldaŭ polviĝus se la nuboj kolektantaj sude de la duklando ne liverus siajn bezonatajn gutojn. Bonŝance nuboj estas malpli kapricaj ol homoj.

Preter la suda landlimo, ĉe la haveno riĉiginta la prapatrojn, grandega teksaĵfabriko elsputis nigrajn nubaĉojn senakvajn. La kontrasto de ĝiaj novaj, ruĝaj brikoj kaj la ŝtonaj metiejoj proksimaj naŭzis la dukon.

Kun seka, neformala frap’ iu anoncis sin ĉe la jam malŝlosita pordo. Ne tuj respondante al la anonco, la fiera patro pensis: “Ho, eĉ povra duko povas kreskigi filon ĝentilan, se li ne dorlotas.” Denove la pordo frapiĝis; la dormvestita duko metis sian manon sur la anson kaj vaste malfermis la pordon por helpi sian filon, verŝajne ŝarĝita per kruĉo kaj glaso.

Anstataŭ la filo staris sur la sojlo du viroj vestitaj per kompleto el griza drapo. La patro tuj rekonis ilin kaj komencis fermi la pordon, hontante pri sia makulita piĵamo.

La pli fortika grizvestulo puŝis la knarantan pordon por eniri la ĉambron malgraŭ la volo de la oldiĝanta duko. Promenante en la ĉambron, la paro palpis la kovrilojn de la belaj, sed polvkovritaj kestoj avare, sed ne sidiĝis.

La duko, ankoraŭ ŝokita, balbutis dum momento kaj finfine trovis vortojn taŭgajn:

“Kial vi atencas la honoron de via duko moŝta? Vi devas penti, knaboj. Eĉ la komizoj de la Reĝa Fisko ne rajtus eniri la dormoĉambron de libera nobelo. Fi al vi, mi vokos mian gvardion!”

La malpli forta komizo respondis al la duko:

“Via ekscelenco, ni ne intencis malhonori vin pli ol via ŝimanta kastelo kaj malindaj kampoj de herbaĉoj. Se via unumembra gvardio povos supreniri la ŝtuparon sen atako de angoro, venigu lin. Ni venas kun avizo el la havenurba kortumo, kiu pro viaj ŝuldoj al Sinjoro Mertens dekretis ĉi tiun terenon lia apartenaĵo. Sendube li utiligos ĝin pli bone ol vi, kiu krias ‘tradicio’ iam ajn, kiam oni volas ŝanĝigi vin.”

“Sed…sed…ni subskribis kontrakton, kaj la forpreno kondiĉas la aŭtunan rikolton! Mi pagos laŭtabele, fidu min!”

“Vi pravas, sinjoro, pri la kondiĉoj de la kontrakto. Sed en ĝi vi promesis ok mil guldenojn fine de la rikolto, sendepende de la kurzo ĉe la Antverpena borso. Eble dum via kresko via patro povis postuli difinitan prezon kontraŭ funto da lino, sed nuntempe la merkato ne kompatas vin. Pro la superfluanta rikolto en Rusujo pasintjare la kurzoj ankoraŭ estas malaltaj kaj la fabriko de Mertens tute ne bezonas pli da kruda fibro. Ĉar vi ne aĉetis asekuron, la juĝisto trovis tute neebla vian aŭtunan pagon kaj ĉesigis la hipotekon.”

Antaŭ ol la duko povis respondi, la fortmuskolulo diris base: “Vi devos esti elirinta post tri tagoj, kaj rajtos kunporti nur senvaloraĵojn: viajn ĉifonecajn vestaĵojn, du aŭ tri malgrandajn pentraĵojn, kaj la familiajn registrojn.”

“Kio pri mia krono? Mia titolo?”

“La titolo estas bagatelo. Cetere, ĝin Sinjoro Mertens ne deziras, sed via ora krono multe valoras nur pro ĝia ora pezo. Ĝis, Sinjoro. Espereble ni revidos vin en la tago de Sankta Neniamo.”

La paro eliris, frotante pulvon de sur siaj grizaj ŝultrumoj. Kiam li aŭdis la fermiĝon de la ĉefpordo, la filo malrapide laŭiris la koridoron de kie li gvatis ĉion kaj eniris la ĉambron por konsoli sian plorsingultantan patron.

“Paĉjo, ni daŭre fieru pri nia honora titolo”, li diris konvinkite.

“Ne estas tiel en la mondo aktuala, mia filo. Kiu havas oron, havas honoron.”