Allemaal het leger in op je achttiende? Sinds 1996 roept Defensie geen nieuwe dienstplichtigen meer op. Maar na wat experimenteren met een verplichte maatschappelijke stage kunnen jongeren vanaf februari 2020 officieel starten met de maatschappelijke diensttijd (MDT).

Geen verplichting dus. Jongeren hoeven niet deel te nemen aan een MDT-project, maar het kán wel.

Inmiddels zijn er 75 projecten waar jongeren zich voor kunnen inschrijven: bij bijvoorbeeld gemeenten, verpleegtehuizen, bij de YMCA of Humanitas, de Reddingsbrigade, projecten op het platteland: als jongeren er maar hun talenten kunnen ontdekken, van betekenis voor anderen kunnen zijn, nieuwe mensen ontmoeten en hun keuzes voor de toekomst kunnen bepalen.

“De maatschappelijke diensttijd is een ontdekkingsreis” Paul Blokhuis

Dat is het doel van deze "ontdekkingsreis", aldus Paul Blokhuis, staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.

Certificaten en diploma's voor de toekomst

Zo'n maatschappelijke diensttijd levert een jongere naast levens- en werkervaring nogal wat op: aan het eind van de diensttijd krijgen zij een certificaat waarmee solliciteren op een overheidsbaan een stuk soepeler gaat. Een MDT bij de reddingsbrigade geeft jongeren daarnaast nog een EHBO-diploma én een internationaal erkend lifeguarddiploma op.

Lois van Poelje (16) uit havo 5 deed haar maatschappelijke diensttijd vorig jaar bij de gemeente Arnhem.

“Leuk om te zien dat mensen die bij een gemeente werken ook maar mensen zijn die grapjes maken.” Lois (16)

"Samen met een klasgenoot hielpen we de gemeente bij het organiseren van herinneringsmaaltijden om de Slag om Arnhem te herdenken", vertelt Van Poelje. "Het was leuk om te zien dat mensen die gewoon echt bij een gemeente werken ook maar mensen zijn die grapjes maken. We moesten bellen, van alles in Excel zetten, en we kregen best wat verantwoordelijkheid. Niemand behandelde ons alsof we maar gewoon stagiairs zijn, maar alsof we er echt bij horen. En volgens alle docenten staat dit goed op m'n cv."

Geen financiële beloning

De maatschappelijke diensttijd gaat zich richten op jongeren tussen 14 en 27 jaar, en het is de bedoeling dat zij binnen zes maanden minimaal tachtig uur besteden aan het project.

Een financiële beloning voor deze jongeren zit er niet in, zegt woordvoerder Ruben van Dorssen. "Dat is niet interessant voor deze doelgroep. Aan een certificaat hebben zij meer voor hun toekomstige loopbanen."

De maatschappelijke diensttijd, zegt Van Dorssen, klinkt nogal zacht. "Maar die diensttijd kun je ook uitvoeren bij de reddingsbrigade, waar je leert hoe je mensen uit de Noordzee plukt, of bij het Ministerie van Defensie. Het is geen baantje, een stage of een vrijwilligersklusje, maar een erkend traject waarbij je begeleid wordt, en dat een certificaat oplevert."

Kinderboerderijen en jongerenwerk

Op middelbare school GSG Guido zijn ze volop bezig met de maatschappelijke diensttijd, vertelt Erik-Jan Hakvoort. Hij is docent en projectleider MDT aan Guido. Jongeren zijn nog niet berekenend bezig met hun cv's en carrières op die leeftijd, zegt hij, maar deze diensttijd is natuurlijk wel een geweldige toevoeging op het cv.

“Het is geen baantje, een stage of een vrijwilligersklusje, maar een erkend traject waarbij je begeleid wordt, en dat een certificaat oplevert.” Ruben van Dorssen

"Wij zijn er blij mee dat dit nu officieel is vastgelegd", legt Hakvoort uit. "Middelbare scholen moeten jongeren voorbereiden op de arbeidsmarkt en invulling geven aan zaken als burgerschapsvorming en loopbaanoriëntatie. Maar hoe doe je dat? Dat blijft ook voor ons als docenten vaag."

Dus zijn de leerlingen op CSG Guido alvast begonnen met de diensttijd, onder schooltijd. Eersteklassers van twaalf jaar hebben de vrijwilligers in kinderboerderijen geholpen, vertelt Hakvoort, en de ouderejaars hebben het wat serieuzer aangepakt.

"Eén havoleerling heeft haar maatschappelijke diensttijd gedaan bij een buurtcentrum en weet nu wat ze in de toekomst wil: jongerenwerker worden. Hoe was ze daar anders achter gekomen?"