Του Σπύρου Δημητρέλη

Σημαντική μείωση παρουσίασαν και το 2017 τα εισοδήματα που δήλωσαν οι ελεύθεροι επαγγελματίες στην εφορία. Η υπερφορολόγηση και η σύνδεση, λόγω του νόμου Κατρούγκαλου, των ασφαλιστικών εισφορών με το καθαρό εισόδημα των επαγγελματιών οδήγησαν, όπως δείχνουν τα στοιχεία, σε μείωση των δηλούμενων εισοδημάτων από τη συγκεκριμένη κατηγορία φορολογούμενων ενώ στις υπόλοιπες δηλώθηκαν αυξημένα εισοδήματα.

Την ίδια ώρα επαναλαμβάνεται ο κανόνας του ελληνικού φορολογικού συστήματος που θέλει τους μισθωτούς και τους συνταξιούχους να δηλώνουν το υψηλότερο μέσο εισόδημα και μάλιστα με διαφορά από επαγγελματίες και αγρότες.

Πρόκειται για ευρήματα που προκύπτουν από την επεξεργασία του ετήσιου στατιστικού δελτίου φορολογικών δηλώσεων 2018 (εισοδήματα 2017) και αναδεικνύουν τις παθογένειες του ελληνικού συστήματος φορολόγησης του εισοδήματος φυσικών προσώπων, όπως είναι η υψηλή φοροδιαφυγή, η περιορισμένη φορολογική βάση και η υπερφορολόγησή της.

Ειδικότερα, από τα στοιχεία προκύπτουν τα εξής δεδομένα:

- το σύνολο των εισοδημάτων που δήλωσαν οι φορολογούμενοι το 2017, δηλαδή από όλες τις πηγές διαμορφώθηκε στα 73,61 δισεκατομμύρια ευρώ. Το αντίστοιχο εισόδημα που είχαν δηλώνει οι φορολογούμενοι για το 2016 ανερχόταν στα 74,6 δισεκατομμύρια. Αυτό σημαίνει ότι το συνολικό εισόδημα που δηλώθηκε για το 2017 ήταν μειωμένο κατά περίπου ένα δισεκατομμύριο σε σχέση με το 2016. Αυτό προκαλεί εντύπωση καθώς η οικονομία επέστρεψε το 2017 στην ανάπτυξη με ρυθμό πάνω από 1%.

- ο συνολικός φόρος που προέκυψε από την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων του 2018 διαμορφώθηκε στα 8,44 δισεκατομμύρια ευρώ. Ο αντίστοιχος φόρος που είχαν κληθεί να πληρώσουν τα φυσικά πρόσωπα για τις φορολογικές δηλώσεις του 2017 (εισοδήματα 2016) ήταν 8,40 δις ευρώ. Έτσι, ο συνολικός φόρος που προέκυψε από την εκκαθάριση των φορολογικών δηλώσεων αυξήθηκε κατά περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ. Το γεγονός ότι τα συνολικά εισοδήματα που δηλώθηκαν μειώθηκαν ενώ ο φόρος αυξήθηκε οφείλεται κατά κύριο λόγο σε αλλαγές που έγιναν στη φορολογία εισοδήματος φυσικών προσώπων, όπως είναι η κατάργηση της έκπτωσης φόρου για ιατρικές δαπάνες, αλλά και το γεγονός ότι αθροίζονται και φορολογούνται με την ίδια κλίμακα τα εισοδήματα μισθωτών που έχουν παράλληλα και επιχειρηματική δραστηριότητα

- το μεγαλύτερο μέρος των συνολικών εισοδημάτων που δηλώθηκαν προέρχονται από μισθούς και συντάξεις. Συγκεκριμένα, από τα 73,61 δις ευρώ συνολικού εισοδήματος που δηλώθηκε, τα 60,4 δις ευρώ προέρχονται από την παροχή μισθωτών υπηρεσιών και την καταβολή συντάξεων. Μάλιστα το συνολικό εισόδημα που δήλωσαν οι μισθωτοί και οι συνταξιούχοι για το 2017 αυξήθηκε σε σχέση με το προηγούμενο έτος κατά περίπου 22 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για αύξηση που δικαιολογείται από τη μείωση της ανεργίας αλλά και την μετατροπή συμβάσεων με μπλοκάκι σε κανονικές συμβάσεις παροχής μισθωτών υπηρεσιών

- το εισόδημα που δήλωσαν οι ελεύθεροι επαγγελματίες και γενικά οι ασκούντες επιχειρηματική δραστηριότητα διαμορφώθηκε το 2017 στα 3,44 δισεκατομμύρια ευρώ. Σημειώνεται ότι το αντίστοιχο ποσό που είχαν δηλώσει οι ελεύθεροι επαγγελματίες για το 2016 ήταν 3,89 δισ. ευρώ, δηλαδή σημειώθηκε μείωση κατά περίπου 450 εκατομμύρια ευρώ. Πρόκειται για μια μείωση της τάξης του 11,5%. Να σημειωθεί ότι και το 2016 οι ελεύθεροι επαγγελματίες είχαν μειώσει τα δηλούμενα εισοδήματα κατά περίπου 900 εκατομμύρια ευρώ. Δηλαδή μέσα σε μια διετία τα εισοδήματα που δήλωσαν συρρικνώθηκαν κατά περίπου 1,4 δις ευρώ. Η μείωση αυτή συνδέεται κατά κύριο λόγο με την αύξηση της παραοικονομίας λόγω της αύξησης της φορολογίας αλλά κατά κύριο λόγο της σύνδεσης του εισοδήματος με τις ασφαλιστικές εισφορές που επιβάλλονται στους επαγγελματίες. Παράλληλα πολλές συμβάσεις εργασίας με μπλοκάκι μετατράπηκαν σε προσλήψεις μισθωτών

- το εισόδημα από ακίνητα που δήλωσαν οι ιδιοκτήτες ακινήτων εμφάνισε το 2017 αύξηση μετά από πολλά έτη συνεχούς συρρίκνωσης. Το εισόδημα από ακίνητα διαμορφώθηκε το 2017 στα 6,19 δις ευρώ έναντι 6,10 που ήταν το 2016. Σημειώθηκε δηλαδή αύξηση κατά περίπου 90 εκατ. ευρώ

- ιδιαίτερα ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία για το μέσο εισόδημα που δηλώνει κάθε κατηγορία φορολογούμενων. Οι πιο "πλούσιοι" είναι οι μισθωτοί με μέσο εισόδημα 12.660 ευρώ. Ακολουθούν οι ασκούντες επιχειρηματική δραστηριότητα με μέσο εισόδημα 8.636 ευρώ, οι ιδιοκτήτες ακινήτων με εισόδημα 4.018 και οι αγρότες με μέσο ετήσιο εισόδημα 2.763 ευρώ.

- η πλειονότητα των φορολογούμενων δηλώνουν εισόδημα έως 20.000 ευρώ. Συγκεκριμένα από τους 6.370.099 φορολογούμενους (δηλώσεις) οι περίπου 5,2 εκατ. δηλώνουν έως αυτό το όριο εισοδήματος