Agenten met motoren scheuren over de wegen rond het Groningse Eenum. Politieauto’s doorkruisen het landschap rondom een regenachtig Loppersum. Een handvol arrestanten wordt afgevoerd omdat ze zich niet willen identificeren. Wat is er dezer dagen aan de hand in Noord-Groningen?

Op een boerenerf, verscholen achter een boerderij in het terpdorp Leermens, ligt het antwoord. Daar vindt deze week een van de grootste en opvallendste protesten plaats tegen de gaswinning die de provincie tot nu toe kende. De antifossiele actiegroep Code Rood, onder andere bekend van blokkades in de Amsterdamse haven, zette een kamp op dat honderden activisten uit binnen- en buitenland trok. Hoofdactiviteit is de voor deze dinsdag geplande zitblokkade voor een installatie van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) nabij Delfzijl. Die zou ervoor moeten zorgen dat trucks het terrein niet op en af kunnen.

Het is de eerste keer dat een milieubeweging zo groot uitpakt in Groningen. Dat is aan het kamp af te zien: wie er rondloopt ziet er – zeldzaam voor de provincie – vooral jongeren. In de ‘actiekeuken’ koken ze grote maaltijden, in tenten volgen ze cursussen die honderden deelnemers moeten voorbereiden op de blokkade. „We gaan net een stapje verder dan demonstreren”, vertelt deelnemer Marco Dijkstra (26). „Die tijd is wel voorbij.”

Maarten, de woordvoerder van Code Rood die net als meer mensen in het kamp niet met zijn achternaam in de krant wil, vult aan: „Als de overheid geen verantwoordelijkheid neemt, moeten we het zelf doen.” Doet de overheid dat dan niet met bijvoorbeeld het besluit om de gaswinning vóór 2030 naar nul te brengen? „Tot 2024 blijft het gewoon onveilig.”

Internationale actie

Dat de milieubeweging een andere groep activisten naar Groningen brengt dan ‘traditionele’ Groningse belangengroepen als de Groninger Bodem Beweging (GBB), blijkt uit meer dan de relatief jonge leeftijd in het kamp. Zo komen veel van de deelnemers niet uit Groningen – en niet uit Nederland: Code Rood heeft veel internationale zusteractiegroepen. Waarschijnlijk klonk er in Leermens nog nooit zo veel Engels.

De GBB en het Groninger Gasberaad zeggen de actie te steunen, maar schreeuwen dat niet van de daken. Het laat zien op hoeveel verschillende manieren er geprotesteerd wordt in Groningen. Het Gasberaad en de Bodembeweging maakten de afgelopen jaren naam met een bewust constructieve houding waarbij ze op hoog niveau met ministers Henk Kamp en Eric Wiebes (beiden VVD’ers van Economische Zaken) meepraatten. Zo waren ze nauw betrokken bij de totstandkoming van het nieuwe schadeprotocol eind januari.

‘Fellere’ actiegroepen kiezen vaak voor een andere aanpak. Al vroeg na het ontstaan van de GBB scheidde het radicale Schokkend Groningen zich af; oprichter John Lanting, veroordeeld voor vernieling bij onder meer het hoofdkantoor van de NAM, is inmiddels naar Hongarije „gevlucht” (zijn eigen woorden).

Nu kiest Code Rood er dus voor om voor het eerst georganiseerd het gasproductieproces te ontregelen. Waarom komt de actie uit de milieuhoek, na zes jaar van bevingsproblemen, op een moment dat de politiek meer dan ooit doordrongen lijkt van de situatie? Wordt Groningen eenmalig gebruikt om Shell en ExxonMobil – eigenaren van de NAM – te bashen?

Op het terrein valt hier en daar te horen dat niet elke milieuorganisatie voor dit soort methodes kiest. Zo doet Milieudefensie al langer mee in Groningen, met bijvoorbeeld rechtszaken over de gasproductie.

Code Rood bestaat pas twee jaar. Staand voor de mediabus reageert woordvoerder Maarten: „Na onze eerste actie in de Amsterdamse haven hadden we al snel het besef: als we strijden tegen de fossiele industrie, moeten we ook naar Groningen. Hier zijn de gevolgen het meest tastbaar.”

Doet de milieubeweging definitief grootschalig haar intreden in Groningen – inclusief hardere acties? De motivatie lijkt groot. Marco Dijkstra: „Dit moet niet bij één keer blijven. Er worden al nieuwe acties voorbereid.” Woordvoerder Maarten glimlacht: „Ik zie de blokkade van deze dinsdag meer als één grote training.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 28 augustus 2018