28. Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy zakończył się wynikiem 186 mln 133 tys. 610 zł 66 groszy. WOŚP kolejny raz pobiła rekord. Ale kierowana przez Jerzego Owsiaka organizacja bije rekordy nie tylko w wynikach corocznych zbiórek. Rekordowy jest też udział WOŚP w finansowaniu nowego sprzętu dla całej służby zdrowia. - Nie ukrywam, że wiadomość jest wręcz szokująca - mówił Jerzy Owsiak w reakcji na nasze wyliczenia, ile sprzętu w szpitalach stanowią urządzenia z czerwonym serduszkiem WOŚP.

W 2020 roku WOŚP zebrała ponad 186 mln zł

Środki zbierane przez Wielką Orkiestrę Świątecznej Pomocy na sprzęt dla państwowych szpitali to już istotne kwoty nie tylko dla Centrum Zdrowia Dziecka, ale dla całego systemu ochrony zdrowia

Porównując to z danymi o wydatkach Ministerstwa Zdrowia wychodzi, że fundacja wydaje na sprzęt jedną piątą tego co państwo, nie licząc programów unijnych

Od wygranej PiS w wyborach Orkiestra finansuje coraz większy procent ogólnych wydatków państwa na sprzęt medyczny

Oddziały kardiologii, kardiochirurgii czy neonatologii w Centrum Zdrowia Dziecka w Warszawie wprost zalepione są serduszkami WOŚP. Czasem naklejki są bardziej wytarte na sprzętach kupionych przed laty, czasem całkiem nowe i błyszczące na nowszym wyposażeniu. Nie da się ich przeoczyć.

Nawet fotele dla rodziców, rozkładane i składane przy ruchu ciała, również kupione zostały przez Orkiestrę. Szpital o sprzęt najwyraźniej bać się nie musi i dyrektorowi CZD w kwestii finansów z pewnością to inne sprawy bardziej zaprzątają głowę.

Coroczna akcja Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy rozrosła się do takich rozmiarów, że pieniędzy wpompowywanych przez nią do służby zdrowia nie da się już przeoczyć. I to nie tylko z poziomu jednego szpitala, ale nawet całego systemu zdrowia.

Zadeklarowane kwoty wpłat na fundację tylko jednego dnia wyniosły w tym roku 115 mln zł, czyli o jedną czwartą więcej rok do roku (w 2018 r. było 92 mln zł). Podczas całego finału WOŚP zebrała ponad 186 mln zł.

86 proc. z puszek na sprzęt

Ile z tego trafi na sprzęt? Z naszych szacunków na podstawie danych ze sprawozdań Orkiestry wynika, że w latach 2017-2019 WOŚP zebrała 409 mln zł z czego na sprzęt dla państwowych szpitali przeznaczyła 351 mln zł. Jak można policzyć z tych liczb, na ten cel trafia średnio prawie 86 proc. wpłacanych do puszek kwot.

Czytaj też: Najciekawsze aukcje WOŚP. Noblowski medal, spotkania z gwiazdami i nietypowe samochody

Jak to się ma do kwot przeznaczanych na urządzenia szpitalne z naszych składek zdrowotnych? Budżet służby zdrowia jest z oczywistych przyczyn o wiele większy od budżetu WOŚP. Wynieść ma w tym roku 109 mld zł, przekraczając 5 proc. PKB.

Ale tylko część tej kwoty idzie na sprzęt do ratowania ludzkiego życia. Gros wydatków pochłaniają płace lekarzy, pielęgniarek i salowych, leki, materiały higieniczne, prąd czy woda. Poprosiliśmy Ministerstwo Zdrowia o podanie kwot, które idą na sam sprzęt.

I co się okazuje? Owszem, rząd przeznaczy w tym roku o 17 proc. więcej niż w 2019. Łącznie 845 mln zł. Z zastrzeżeniem, że ta kwota nie uwzględnia środków na finansowanie i współfinansowanie projektów z udziałem środków UE oraz środków samorządowych. - Wydatki koncentrują się na leczeniu chorób nowotworowych, gdzie pójdzie w tym roku 100 mln zł z budżetu obowiązkowych ubezpieczeń. Łącznie w latach 2010-2019 na sprzęt do leczenia nowotworów przeznaczono 1,6 mld zł - informuje nas Wojciech Andrusiewicz, rzecznik prasowy Ministerstwa Zdrowia.

Wpływy WOŚP rosną jednak szybciej niż o 17 proc., bo o aż 25 proc. Szacowane przez nas wcześniej w 2020 roku 189 mln zł, jakie prawdopodobnie będzie wydane na sprzęt przez fundację, to już rekordowe 22,4 proc. sum wydawanych przez państwo. Z zastrzeżeniem, że nie uwzględniamy tu współfinansowania środków z UE i samorządów.

Już w ubiegłym roku około 158 mln zł wydanych przez WOŚP na wyposażenie szpitalne stanowiło aż 22 proc. wydatków rządowych. Dla porównania, w 2010 roku było to zaledwie 3,7 proc.

Czytaj też: NFZ szuka pieniędzy na leczenie Polaków. Ratunkiem nowy podatek

Przejęcie władzy przez PiS samej fundacji najwyraźniej posłużyło. W 2016 roku wydawała na sprzęt szpitalny już 9 proc. środków państwowych w porównaniu z 6,4 proc. rok wcześniej, a wpływy ruszyły od tamtego momentu ostro w górę.

2017 to jedyny rok, w którym państwo na chwilę przegoniło Orkiestrę we wzroście wydawanych pieniędzy. Wtedy ze składek zdrowotnych na sprzęt przeznaczono aż 1,3 mld zł. Ale kolejne lata należały już do Orkiestry.

"To już nie tylko happening". Owsiak zszokowany danymi BI

- Nie ukrywam, że wiadomość jest wręcz szokująca - to reakcja Jerzego Owsiaka na nasze wyliczenia. - Tyle razy "boksowaliśmy się” ze stwierdzeniem, że nasza coroczna zbiórka jest zaledwie małym, jednocyfrowym procentem budżetu Narodowego Funduszu Zdrowia, Ministerstwa Zdrowia i wszystkich innych państwowych instytucji, w których mieści się słowo "zdrowie” i nasze pieniądze z podatków. I tyle razy mówiliśmy, że nigdy, przenigdy nie próbowaliśmy się z tym faktem ścigać, czy wchodzić w jakąkolwiek licytację - mówi Owsiak.

- Za to wielokrotnie mówiliśmy, że niezwykle komfortową sytuacją w przypadku fundacji jest to, że zebrane pieniądze możemy niemal w całości przeznaczyć na sprzęt medyczny oraz nasze programy medyczne i edukacyjne. Wiemy, że codzienność szpitali to pensje, koszty administracyjne, procedury i tak dalej. A tu trafia do nas taka wiadomość i liczba, o której skali nie mieliśmy zielonego pojęcia! - cieszy się Owsiak.

Wskazuje, że te liczby wyglądałyby jeszcze lepiej, gdyby wziąć pod uwagę tylko sprzęt dla oddziałów dziecięcych. - Okazuje się, że wykorzystując środki społeczne WOŚP stanowi 22 proc. całego budżetu państwa przeznaczonego na zakup sprzętu medycznego. A gdyby skupić się tylko na dzieciach, jak to robimy w Orkiestrze, być może okazałoby się, że ten nasz udział jest dużo wyższy, czyli jesteśmy niezwykle ważnym ogniwem w całej systemowej układance - ocenia.

- To już nie tylko zabawa i kolorowy happening. To bardzo istotna, dotykająca naszego zdrowia i życia skuteczna działalność Fundacji WOŚP. W tym miejscu przeogromne ukłony dla naszych darczyńców, organizatorów finałów w całej Polsce i na świecie, a także… perskie oczko w stronę wszystkich tych, którzy w tym temacie bardzo lubili sobie z nas pokpiwać - dodaje.

"Porównanie to zbytnie uproszczenie"

- Porównywanie pozycji z budżetu państwa z kwotą zebraną przez WOŚP to zbytnie uproszczenie, które jest może i ciekawe, ale nie oddaje rzeczywistości - powiedział BI Łukasz Szumowski, minister zdrowia. - Pamiętajmy, że wydatki zapisane w budżecie państwa na ochronę zdrowia to nie wszystko - dodał.

W przytoczonych wyżej danych, które przesłało Ministerstwo Zdrowia, uprzedzano nas, że nie uwzględniono środków unijnych i samorządowych. Szumowski przybliża, jakie to mogą być kwoty. - W ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko na zakup aparatury medycznej przeznaczono kolejne 1,5 mld zł - wskazał.

Program ma już drugą edycję i trwa od 2007 roku, co dawałoby nieco ponad sto milionów złotych rocznie. - No i pamiętajmy, że na zakup sprzętu środki wykładają też właściciele szpitali, czyli w dużej mierze samorządy - dodaje minister.

- Prawdą jest, że jeśli popatrzymy na duże jednostki, to z jednej strony widoczny jest ten sprzęt zakupiony przez WOŚP z serduszkiem Orkiestry, ale obok mamy tomograf, który kosztował kilkanaście, czy kilkadziesiąt mln zł, łóżko oiomowe i inne skomplikowane urządzenia, które zostały zakupione za pieniądze publiczne - dodał.

- Oczywiście nie oznacza to, że zbiórki pieniędzy w ramach WOŚP są niepotrzebne. Wręcz przeciwnie, są bardzo potrzebne i bardzo dobrze, że one się dzieją. Aczkolwiek uważam, że główna zaleta Orkiestry nie polega na kwocie, którą ona przekazuje, lecz na tym, że wykształciła w Polakach chęć pomocy innym - powiedział minister Szumowski.

[Artykuł z 28 stycznia 2020 r. Zaktualizowany 8 marca 2020 r.]

WARTO WIEDZIEĆ: