40.000 tot 70.000 woningen moeten er komen, verspreid over de twaalf verschillende wijken van Haven-Stad. De laatste van die woningen worden pas over enkele decennia opgeleverd. Dat klinkt misschien als een ver-van-je-bed-show. Maar er moeten al snel besluiten genomen worden, bijvoorbeeld over het openbaar vervoer.

De Amsterdamse bevolking groeit met zo'n 11.000 mensen per jaar. Om al deze mensen in de toekomst een thuis te kunnen bieden, heeft de gemeente plannen ontwikkeld voor het nieuwe stadsdeel Haven-Stad. De huizen en appartementen moeten komen te staan rond station Sloterdijk, in een deel van het Westelijk Havengebied en aan de overkant van het IJ in Noord. Als alle plannen doorgaan, dan wonen en werken er straks 150.000 mensen in Haven-Stad, ongeveer evenveel als in de hele stad Haarlem.

Animatie: woon jij straks in de Amsterdamse haven?

15 procent ruimte voor auto

Eén van de grote vragen is: hoe gaan al die mensen zich verplaatsen? Het antwoord: in ieder geval niet met de auto. Haven-Stad wordt namelijk een autoluw gebied. Maar 15 procent van de beschikbare ruimte in het stadsdeel is bestemd voor de auto, binnen de ring is dat nu nog 25 procent. In de plannen krijgen fietsers ruimbaan (30 procent van de ruimte) en ook voor voetgangers (25 procent) is er veel plek. Dan rest nog de ruimte voor het openbaar vervoer (30 procent), waarvoor een belangrijke rol is weggelegd in Haven-Stad.

In de plannen wordt gesproken van 'hoogwaardig openbaar vervoer' (HOV), bijvoorbeeld nieuwe buslijnen, trams of zelfs light-rail. Maar volgens het GVB is er maar één echte oplossing als er 150.000 mensen in Haven-Stad wonen en werken. 'Het openbaar vervoersysteem moet eigenlijk gebaseerd zijn op metro in de stad', zegt GVB-directeur Alexandra van Huffelen tegen AT5.

Lees ook: Wethouder Ivens: bedrijven in haven moeten wijken voor woningen Haven-Stad

'Gecondenseerd vervoeren'

'Zoveel mensen heen en weer bewegen in dat gebied, dat kan eigenlijk alleen maar wanneer je dat doet op een manier waarbij je zoveel mogelijk mensen, zo gecondenseerd mogelijk vervoert', zegt Van Huffelen. 'Dat kan niet zo makkelijk met een bus, niet zo makkelijk met een tram. Dat kan zeker niet heel makkelijk als iedereen zijn eigen auto zou hebben. En als je dat dan allemaal af pelt, dan heb je dus een metroverbinding nodig.'

Jacob de Vries, directeur van verkeersonderzoeksbureau Trajan is het met haar eens. Nieuwe metrolijnen kunnen niet alleen heel veel mensen vervoeren. Omdat dat ook nog eens ondergronds gebeurt, is het de snelste manier om mensen te verplaatsen. 'Het heeft een heel stedelijk imago, waarmee je dus ook een soort identificatie krijgt met zo'n vervoersysteem.' Volgens De Vries moet de gemeente vooral niet wachten en kan de schop beter vandaag, dan morgen de grond in.

Lees ook: 'Haven-Stad' verrast de haven: 'Bedrijven moeten in de krant lezen dat ze weg moeten'

Haltes Westerpark en Shipdock

In de gemeentelijke plannen voor Haven-Stad wordt de metro als één van de opties gezien. Omdat Haven-Stad zowel ten noorden als ten zuiden van het IJ gebouwd gaat worden, is er sprake van twee mogelijke metrolijnen. Ten zuiden van het IJ moet de metroring tussen Isolatorweg en Centraal voltooid worden. Tussen die twee stations komen mogelijk de haltes Transformatorweg, Westerpark en Korte Prinsengracht. Maar er is ook een mogelijkheid dat de metrolijn een kleine bocht maakt naar de Minervahaven.

Een tweede mogelijke metrolijn komt te liggen in Noord. Via de Sixhaven en de stations De Ceuvel, Buiksloterham, NDSM, Shipdock, Cornelis Douwes, Achtersluispolder en Hembrugterrein zijn reizigers zo in Zaandam. De voordelen van de metro zijn groot, maar dat zijn de kosten ook en daarom is de keuze voor de metro nog absoluut niet gemaakt, zegt woon-wethouder Ivens.

Animatie: zo groeide Amsterdam in de afgelopen eeuw

'Geen tunnelvisie'

Hij benadrukt dat de gemeente een stadsdeel voor ogen heeft waarin de auto van ondergeschikt belang zal zijn. Goed openbaar vervoer is dus cruciaal. 'Een metro ligt voor de hand. Maar ik wil me niet alleen maar gaan blindstaren op metro. We moeten geen tunnelvisie krijgen. We moeten echt gaan kijken naar de verschillende opties: trein, trolley-bus, sneltram. Je kan aan allerlei mogelijkheden denken, hoe je op een goede manier mensen met het openbaar vervoer daar krijgt.'

Maar heel erg lang kan er niet gedacht worden. Want in het aanleggen van nieuwe metrolijnen gaat heel veel tijd zitten, vertelt Van Huffelen. 'Als je echt een nieuwe metroverbinding zou willen maken en ik denk dat dat ook nodig wordt, als je kijkt naar hoe de stad nu aan het werk gaat met het uitbreidingsplan. (...) Ja, dan heb je echt wel 15 tot 20 jaar nodig vanaf de dag dat je begint met plannen, tot het moment dat je ook daadwerkelijk zo'n lijn kunt openen.'

Lees ook: Havenbedrijf niet blij met nieuwe megawijk Haven-Stad: 'Onze economische waarde is groot'

'Vastgeroest in hun auto'

Dan blijven de kosten over, want de aanleg van de metrolijnen is peperduur. Vooral in het begin, wanneer de metro's al wel rijden, maar wanneer er nog weinig instappers zullen zijn, liggen de kosten hoog. Maar volgens Jacob de Vries moet de gemeente dit simpelweg voor lief nemen. 'Als je wil kiezen voor een wijk waar openbaar vervoer een grote rol speelt, dan moet je die keuze gewoon maken. Ik denk dat je dan geen andere keuze hebt dan dit te doen. Als je dat niet doet, dan zitten die mensen alweer vastgeroest in hun auto en komt die 15 procent er ook niet.'

Wil je meer weten over Haven-Stad? Check dan www.at5.nl/havenstad. Kijk voor meer video's op onze Youtube-pagina.