Zowel leeftijdsgenoten als de politie kennen de aanstokers van de rellen aan de Munt maar al te goed: ‘Ze kwamen al verschillende keren met de politie in aanraking. Een aantal onder hen heeft een strafblad om U tegen te zeggen.’

Ja, wij kennen de jongens die woensdagavond rellen zijn beginnen schoppen aan de Munt. Niet persoonlijk, maar iedereen weet wie zij zijn. Leeghangers, die geen kans onbenut laten om de confrontatie op te zoeken met de politie en om vernielingen aan te richten.’

Dalila en Fadma, beide 17 jaar, waren op het plein aanwezig op het moment dat de situatie escaleerde.* We treffen hen voor de schoolpoort van het Institut De Mot-Couvreur aan de Graanmarkt, op achthonderd meter van het Muntplein. ‘Met een grote groep vriendinnen probeerden wij om een glimp op te vangen van Vargass92’, vertellen ze. ‘Wij zijn grote fans van hem.’ Daarmee waren ze niet alleen. Honderden jongeren, vooral jonge meisjes, zakten woensdag naar het Muntplein af.

‘Aanvankelijk ging alles goed’, vertellen de meisjes. ‘Het was gezellig. Maar toen begon verderop een groep jongens moeilijk te doen tegen de politie.’ Die was tussenbeide gekomen, omdat de rapper geen toestemming had om een samenscholing te houden. ‘Eerst riepen ze alleen maar. Dat dit alweer een bewijs was dat de politie “ons” niet moet hebben. En dat het gedaan moet zijn met “ons” altijd slecht te behandelen. Daarna begonnen ze te gooien met alles wat ze te pakken konden krijgen.’

Volgens de meisjes begon alles bij een zeer kleine groep van een vijftal aanstokers, maar konden zij met hun geroep nog vele anderen opjutten en aanzetten om zich tegen de politie te keren. ‘Het waren, net zoals wij, jongeren met een Marokkaanse achtergrond. Maar dat wil niet zeggen dat wij ook zijn zoals hen. Wij zijn zo snel mogelijk vertrokken. We vinden het jammer dat dit gebeurd is. We wilden gewoon een leuke namiddag.’

Multirecidivisten

De politie heeft woensdagavond eenendertig administratieve arrestaties verricht, waarbij eenentwintig minderjarigen waren. Een meerderheid van hen is intussen (tijdelijk) op vrije voeten.

Vier andere minderjarigen, allemaal geboren in 2001, werden gerechtelijk aangehouden. Twee van hen zijn gisteren al voor de jeugdrechter verschenen. Ze moesten zich verantwoorden voor feiten van diefstal met geweld en vernielingen. Het parket zal vragen om hen in een gesloten gemeenschapsinstelling te plaatsen. Een derde tiener werd gearresteerd voor feiten van weerspannigheid, de vierde wordt verdacht van diefstal.

Ongetwijfeld zullen nog meer arrestaties volgen. De lokale recherche is een onderzoek gestart om zo veel mogelijk van de relschoppers te identificeren. Dat gebeurt aan de hand van getuigenissen, maar vooral ook beeldmateriaal van bewakingscamera’s. ‘Zelfs als ze een sjaal voor hun gezicht hebben, herkennen we hen.’ De betrokkenen kunnen nadien van hun bed gelicht worden.

De politie bevestigt alvast wat ook de getuigen vertellen. ‘Het gros van de relschoppers aan het Muntplein en ook eerder deze week aan de Beurs, is bij ons gekend’, zegt Michel Goovaerts, de korpschef van politiezone Brussel Hoofdstad Elsene. ‘Het gaat om multirecidivisten, soms geen 18 jaar oud, die al verschillende keren met de politie in aanraking kwamen. Een aantal onder hen heeft een strafblad om U tegen te zeggen.’

Volgens Goovaerts kunnen we gemakkelijk spreken over ‘enkele tientallen jongeren’, dus ‘een aanzienlijk aantal’.

Minister van Binnenlandse Zaken Jan Jambon (N-VA) haalde gisterenmiddag in de Kamer fors uit naar de relschoppers. ‘Wat we de afgelopen week hebben zien gebeuren, zijn geen incidenten’, zei hij. ‘Het zijn de steeds meer zichtbaar wordende uitwassen van een kanker die, als we hem nu niet stoppen, ons maatschappelijk weefsel verder gaat aanvreten en onherstelbare schade toebrengen.’ Hij had het over ‘crapuleus gedrag van schorriemorrie’.

Vargass92 – een twintiger met bijna zeshonderdduizend volgers op de sociale netwerksite Instagram en de man die aan de basis lag van de gebeurtenissen – heeft volgens het Brusselse parket geen strafrechtelijke inbreuken gepleegd. ‘Hij ging braaf mee en heeft zich op elk moment correct gedragen’, zegt woordvoerster Ine Van Wymersch. ‘Hij is ook geschrokken. Het was zeker niet zijn bedoeling om deze rellen te veroorzaken.’ Na zijn administratieve aanhouding werd de jongeman vrijgelaten.

Wilde dieren

‘Voor ons is het frustrerend om steeds weer dezelfde mensen op te pakken’, zegt korpschef Goovaerts nog. ‘Die frustratie is dubbel: wij zijn ook vaders en moeders. Ook wij stellen ons de vraag wat we moeten doen om die jongeren binnen de lijntjes te doen kleuren.’

Ook de scholieren aan de Graanmarkt vragen zich dat af. ‘Wilde dieren, dat zijn het’, zegt Hassan (18). ‘Ze hangen de hele dag rond in de stad, samen met hun oudere vrienden. Thuis worden ze door hun ouders naar buiten gestuurd, omdat ook zij hen niet in bedwang hebben. Met hun gedrag creëren zij racisten.’