'Wonderlijk' noemen de onderzoekers van het kennisinstituut de Nederlandse woningmarkt. Eigenlijk kent die maar twee echte smaken: je koopt een huis (60 procent) of je huurt bij een woningcorporatie (31 procent). De derde smaak - particulier huren - is maar mondjesmaat verkrijgbaar, terwijl de vraag fors toeneemt. Die particuliere, grotendeels vrije huursector beslaat hier zo'n 9 procent van alle woningen. In ons omringende landen, met als uitschieter Duitsland, floreert de sector.



Middelhuur

De Nederlandse woningmarkt is volgens de onderzoekers niet eens een markt, want dan zouden vraag en aanbod bij elkaar komen. Zo werkt het hier niet, laten hun grafieken zien: er zijn forse aantallen sociale huurhuizen voor lagere inkomens en forse aantallen dure (koop)huizen voor de meer welgestelden. Maar tegenover de grootste groep Nederlanders - met middeninkomens - staat de categorie middelhuur (700 tot 1000 euro per maand) met het kleinste aanbod.



Juist die groep valt op dit moment door dat gebrekkige aanbod regelmatig tussen wal en schip. Dat heeft te maken met recente ontwikkelingen in de volkshuisvesting en op de arbeidsmarkt. Mede onder druk van de politiek zijn woningcorporaties de poorten voor middeninkomens al langer aan het sluiten.



Mensen met een middeninkomen verdienen al gauw te veel om in aanmerking te komen voor een sociale corporatiewoning. De opkomst van tijdelijk en flexibel werken leidt ertoe dat een koophuis niet gewenst of onbereikbaar is. Met een tijdelijke baan is het moeilijk een hypotheek los te peuteren bij banken.



Door deze ontwikkelingen groeit volgens Platform 31 de vraag naar flexibele woonvormen, en daarmee de kans om de particuliere huursector - net na de oorlog de grootste leverancier van huisvesting - nieuw leven in te blazen. Na jaren van lauwte zit er beweging in, signaleren de onderzoekers. "Het geld zweeft boven de markt."

Beeld Trouw

Belemmeringen

Aangezwengeld door het kabinet en nieuwe regelgeving zouden kleine en grote beleggers, inclusief buitenlandse partijen, zo'n 5,5 miljard euro willen steken in nieuwbouw, het overnemen van corporatiebezit en misschien ook het omvormen van leegstaande gebouwen tot woningen. Minister Blok stuurde zijn topambtenaar dit jaar naar de Londense City om internationale banken en beleggingsfondsen over te halen te investeren.



Toch zijn er nog een fiks aantal belemmeringen. Investeerders hikken onder meer aan tegen de 'irreële' grondprijzen die gemeenten vragen en de verhuurderheffing van het Rijk (voor woningen onder 710 euro huur). Het schort aan een goede samenwerking tussen hen en gemeenten: ze kennen elkaars werelden slecht en het imago van huisjesmelkers kleeft nog aan particuliere verhuurders.



En wat de beweging zeker kan frusteren, is te weinig aanbod van geschikte investeringsprojecten. Daarom adviseert het kennisinstituut meer lef en creativiteit. Grote beleggers kunnen meer buiten de Randstad kijken, gemeenten kunnen vaker interessante locaties aanbieden en het Rijk zou regelvrije zones moeten instellen waar de markt de vrije hand krijgt om kwaliteit van (ver)bouw en - misschien zelfs lage - huren te bepalen.