„De werkdruk onder medewerkers van de universiteit is enorm.” Dat zegt de voorzitter van de vereniging van universiteiten VSNU Pieter Duisenberg naar aanleiding van een lezersonderzoek dat NRC deze week onder docenten en studenten heeft gehouden naar de rendementsdruk aan de universiteit.

„Er zijn steeds meer studenten en er is een bekostiging die dat niet bijhoudt”, zegt Duisenberg. „Elke dag weer moet je kiezen tussen onderwijs, onderzoek en de impact daarvan. Een op de zeven aanvragen naar onderzoeksgeld wordt gehonoreerd. Vaak levert dat op de korte termijn geld op, en dat leidt weer tot aanstellingen op de korte termijn. Op dat onderzoeksgeld moet ook weer geld bijgelegd worden door de universiteit.”

Lees ook: Noodsignalen uit de ‘logge leerfabriek’

Driekwart van de docenten die de NRC-enquête invulden, vindt dat de werkdruk de afgelopen jaren is toegenomen. Van de studenten staat naar eigen zeggen 42 procent onder druk om snel af te studeren. De zorgen over doceren in het Engels zijn onder studenten groter dan onder docenten. Ruim 900 studenten en docenten van alle universiteiten in Nederland deden mee.

De enquête werd gehouden naar aanleiding van de vele reacties op een opiniestuk van historicus Eelco Runia vorige week in NRC over zijn vrijwillige ontslag bij de Rijksuniversiteit Groningen. Hij en zijn collega’s zijn volgens hem verworden tot „willige uitvoerders van het marktmodel”.

Sit-in Groningse studenten

Zo’n vijftig Groningse studenten hielden vrijdagmiddag een sit-in in het kantoor van de Letterenfaculteit, omdat ze willen dat het faculteitsbestuur de problemen erkent die Runia aankaart. Het faculteitsbestuur beschouwt de zaak als een persoonlijke kwestie. Tot ergernis van zowel studenten als Runia zelf mondde een bijeenkomst donderdag uit in een informeel gesprek in groepjes in plaats van een plenaire discussie. Eerder ging een mail rond waarin docenten werd geadviseerd niet met studenten over de zaak-Runia te praten.

Anders dan bij de hogescholen groeit bij de universiteit het aantal studenten sneller dan het budget dat voor het onderwijs beschikbaar is. Vanaf 2021 krijgt de universiteit tot 236 miljoen euro per jaar extra door de besparingen ten gevolge van het schrappen van de basisbeurs.

VSNU-voorzitter Duisenberg ziet de groei van het aantal studenten en de hoge internationale status van Nederlandse universiteiten als „een fantastisch succesverhaal” en „emancipatie”. De waardering van opleidingen door studenten is gemiddeld 4.1 op 5. „We moeten in wetenschap en onderwijs als een investering zien en niet als een consumptieve uitgave”, zegt Duisenberg. Ook moet de onderwijstaak worden opgewaardeerd.

College in het Engels

De bezwaren tegen college geven in het Engels „herken ik niet”, zegt Duisenberg. „Die afweging wordt gemaakt op opleidingsniveau.” Internationalisering blijft volgens hem belangrijk. Aanbod van colleges in het Nederlands moet er daarnaast ook zijn „en aansluiten bij de behoefte”, vindt hij.

Minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, D66) zei vrijdag na afloop van de ministerraad tegen de NOS dat ze de overgang naar het Engels ‘kritisch’ wil volgen, om te voorkomen dat opleidingen minder toegankelijk worden. Volgens haar gaan sommige opleidingen over tot gebruik van het Engels om het aantal studenten op te krikken.

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 27 januari 2018