De populaire Nederlandse DJ Don Diablo was woedend toen hij in de gaten kreeg dat kaartjes voor zijn benefietconcerten tegen woekerprijzen over de virtuele toonbank gingen. Bij doorverkoopsites als ViaGoGo lagen de prijzen soms wel vier keer hoger. Alle inkomsten van zijn tour waren bedoeld voor KWF Kankerbestrijding, maar nu bleken tussenhandelaren aan de tour te verdienen. „Het doet me pijn in het hart om te zien dat websites als ViaGoGo met nepprofielen misbruik van de situatie maken om op een misselijke manier geld te verdienen over andermans rug”, zegt hij in een WhatsApp-bericht.

Het doorverkopen van kaartjes bestaat al zo lang er kaartjes verkocht worden. In het verleden moest de tussenhandelaar letterlijk zelf voor de deur van een verkooppunt gaan liggen om voldoende kaartjes te bemachtigen. Sinds de verkoop voornamelijk via internet gaat, moeten deze handelaren voor de virtuele deuren gaan liggen van online ticketbedrijven. Via technieken zoals bots proberen ze normale mensen voor te zijn.

In het ideale geval wil iedereen die een kaartje heeft, ook daadwerkelijk naar een show. Maar ziekte of overmacht zijn niet te vermijden. In dat geval is het uiteraard fijn dat je dan je geld niet kwijt bent en de plek niet leeg blijft. Maar wat nou als je het kaartje voor het dubbele ergens kunt verkopen of zelfs nog veel meer? Er is een groot grijs gebied waar zowel verkoopsites als de overheid moeilijk grip op krijgen.

Volwassen markt

In Nederland is vrijwel iedereen het erover eens dat doorverkoop moet kunnen, maar niet tegen elke prijs. Daartoe werd in 2010 een wetsvoorstel aangenomen in de Tweede Kamer, dat in oktober afgelopen jaar door de Eerste Kamer werd verworpen. „De wet sneuvelde op specifieke dingen, zoals dat je collectief naar de rechter moest stappen en de verantwoordelijkheid voor handhaving bij de organisator lag”, zegt SP-kamerlid Peter Kwint.

Hij diende een nieuwe motie in. Uit het antwoord van staatssecretaris van Economische Zaken Mona Keijzer, getiteld ‘Woekerhandel in concertkaartjes’, blijkt dat de sport- en cultuursector nog steeds last heeft van doorverkoop. In oktober komt er naar verwachting een nieuw voorstel.

De doorverkoopmarkt in Nederland is inmiddels volwassen aan het worden. Bekende Nederlandse doorverkoopsites zijn Ticketswap, Seatwave, ViaGoGo en TopTickets. De laatste twee faciliteren partijen die kaarten opkopen en veel duurder verkopen. Marktplaats is populair onder mensen die valse kaarten verkopen.

Seatwave maakt sinds 2014 onderdeel uit van Live Nation, een van de grootste entertainmentbedrijven ter wereld op gebied van live-evenementen. Live Nation is ook eigenaar van Ticketmaster en Mojo Concerts en is daarmee de grootste speler op de Nederlandse markt. De Autoriteit Consument en Markt onderzocht in 2016 of Ticketmaster kaarten direct aan Seatwave doorsluisde. Het vond geen ongeoorloofd gedrag en concludeerde dat hoge prijzen door vraag en aanbod worden veroorzaakt.

Fotoserie: NRC-medewerker Wim Lintsen bewaarde alle tickets van zijn bezoeken aan David Bowie-concerten:

Concertkaartjes, zo koop je ze dus niet meer Collectie Wim Lintsen Collectie Wim Lintsen



Direct op een doorverkoopsite

Wat is een geoorloofde prijs voor doorverkoop? In het verworpen wetsvoorstel werd een prijs van maximaal 120 procent van de originele prijs gehanteerd. Ticketswap hanteert deze prijsstelling al vanaf het begin: maximaal 120 procent van de prijs en bij zowel de kopende als verkopende partij gaat vijf procent naar Ticketswap. ViaGoGo en Seatwave hanteren geen maximale prijs. Dit zou met regulering kunnen worden aangepakt.

Ticketingbedrijven zetten allerlei technologieën in voor het tegengaan van bots en andere vormen van fraude. Toch verschijnen kaarten van concerten en evenementen regelmatig binnen no time op doorverkoopsites, soms zelfs nog voor de officiële verkoop begint. Dat komt doordat sommige bedrijven al vooraf reclame maken voor kaarten die nog niet bestaan en zo mensen kaarten laten kopen die nog niet uitgegeven zijn.

Een klein deel van de kaarten die direct na de start van de verkoop op Seatwave staan, zijn volgens een woordvoerder van Mojo waarschijnlijk kaarten van fans of promotiecampagnes die in speciale presales verkocht zijn.

Screenshot van concertkaarten kort na aanvang van officiële verkoop op doorverkoopsite Seatwave. Screenshot via Peter Kwint

SP-parlementariër Kwint vindt het raar dat ondanks maatregelen nog steeds dure tickets in omloop zijn op de doorverkoopmarkt. Zo zag hij dat er bij de verkoop van kaarten voor een concert in de Arena van Beyoncé en Jay-Z al een kwartier na aanvang van de verkoop 1.500 kaarten op Seatwave stonden. De prijs van deze tickets varieerde volgens Kwint tussen de 200 en 750 euro.

„Ik heb echt geen idee wie de kaarten aanbiedt”, reageert de woordvoerder van Mojo. „Wij zijn het niet, Ticketmaster is het niet, als wij wisten wie wel dan zouden we actie kunnen ondernemen.”

Constant veranderende QR-codes

Ondertussen zoeken ticketbedrijven naarstig naar systemen om fraude tegen te gaan. Een voor de hand liggende oplossing is het koppelen van een kaartje aan iemands identiteit. Er zijn wel nadelen: mensen kunnen hun ID vergeten, het is lastig een kaartje aan iemand cadeau te geven of om door te verkopen en het zorgt voor langere rijen bij de deur.

Mojo past deze methode toe bij de komende show van Ed Sheeran in Amsterdam Arena. Bij de show wordt de persoon die de tickets aanschafte gekoppeld aan de tickets. Deze persoon moet bij de mensen zijn die binnen willen komen, inclusief zijn of haar identiteitsbewijs. „Het wordt een grote uitdaging”, zegt de woordvoerder van Mojo.

Anderen zoeken de oplossing in het gebruik van constant veranderende QR-codes in een speciale ticketing-app op je telefoon. Zo kan niemand een screenshot doorsturen aan iemand anders, want die code zal bij de deur niet werken. Dit systeem heeft andere haken en ogen. Zo is het ticket gekoppeld aan de telefoon – als die stuk gaat heb je een probleem.

In Nederland experimenteert Guts Tickets met zo’n QR-systeem. Het eigenaarschap van een kaartje wordt vastgelegd in een blockchain, waardoor het systeem transparant is: iedereen kan inzien wat er met zijn kaartje is gebeurd. Doorverkoop kan dan alleen via een koppeling met het ticketingsysteem van Guts.

Andere partijen, zoals Ticketswap, gebruiken ook systemen om oude digitale kaartjes na doorverkoop ongeldig te maken via bijvoorbeeld Secure Swap. De koper van een doorverkochte kaart krijgt een nieuw kaartje, het oude kaartje wordt vernietigd. Seatwave heeft een vergelijkbaar systeem met de naam Verified Tickets.

Mensen worden over het algemeen slachtoffer van ticketfraude doordat ze onbekend zijn met de doorverkoopmarkt en op de eerste de beste Marktplaats-advertentie of Google-link klikken. Die laatste stelt sinds kort strengere eisen aan doorverkopers: die moeten transparanter zijn over de prijs van een kaartje en een bedrijf mag zich niet voordoen als primaire aanbieder. De site weetwaarjekoopt.nl geeft tips aan consumenten voor het voorkomen van oplichting in de online ticketmarkt.

In de toekomst gaan artiesten wellicht rechtstreeks aan hun fans verkopen, zonder tussenkomst van derde partijen. Een van die artiesten is DJ Don Diablo. „Ik ben al bezig met het opzetten van een groot blockchaintechnologieproject voor mijn fans”, meldt hij via WhatsApp. „En ik wil dat nu zeker gaan inzetten voor het verkopen van tickets om fraude tegen te gaan.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 3 april 2018