Te weinig geld hebben voor eten, schaamte voor je eigen leefsituatie of niet de zorg kunnen krijgen die je nodig hebt. Het zijn problemen waar veel Nederlanders met een laag inkomen tegenaan lopen, blijkt uit een nieuwe studie van marktonderzoeksbureau GfK. Van de mensen die armoede ervaren zegt 80 procent dat geldgebrek hun gezondheid en waardigheid beïnvloedt, 91 procent ziet hun vrije keuze aangetast.

“Ondanks het herstel van de economie is armoede nog steeds een groot probleem in Nederland”, zegt Adriana van Dooijeweert, voorzitter van het College voor de Rechten van de Mens, dat opdracht gaf voor het onderzoek naar armoedebeleving.

“Veel mensen hebben weer werk, maar schulden en boetes spelen een grote rol. Dat komt ook door de explosieve manier waarmee de overheid boetebedragen verhoogt bij mensen die het tóch al niet kunnen betalen. We zien mensen die op basis van een betrekkelijk kleine boete helemaal in de problemen komen.”

Buitengesloten

Volgens de laatste cijfers van het Sociaal en Cultureel Planbureau, uit 2014, hebben bijna 800.000 mensen in Nederland niet genoeg geld om hun basisbehoeften te bekostigen. Een laag inkomen heeft vooral invloed op het aantal activiteiten dat mensen ondernemen, constateert GfK.

Waar 64 procent van de algemene bevolking in Nederland vaak activiteiten onderneemt, is dit van de mensen met een laag inkomen maar 37 procent. Daardoor voelt ruim een derde van de mensen met geldgebrek zich buitengesloten.

Koos Vervoort (58) uit Schiedam kan erover meepraten. Een rondje geven in de kroeg is er voor hem niet bij, laat staan een hobby waarvoor hij kostbare spullen moet aanschaffen. Hij is dol op tekenen, maar kan geen kwasten betalen. “Zwemmen doe ik ook graag. Maar een kaartje kost zo vier euro. Ik leef behoorlijk teruggetrokken.”

Beeld arie kievit

Hij werkte jaren in de bouw, totdat hij werd afgekeurd vanwege reuma. Als laaggeletterde was het daarna lastig om ander werk te vinden. “Vroeger kon je nog gewoon een fabriek binnenstappen. Dan zei ik: ik heb mijn brood bij me, ik kan gelijk beginnen! Dat is er tegenwoordig niet meer bij.”

Met magazijnwerk in een sociale werkplaats en een uitkering heeft hij bij elkaar 1200 euro per maand te besteden, waarvan hij ook zijn vrouw moet onderhouden. “Kun jij daarvan rondkomen? Ik ben heel zuinig, maar ik kan bijvoorbeeld geen nieuwe kleren kopen. Dan schaam je je als je ergens wordt uitgenodigd.”

Behoorlijke levensstandaard niet gegarandeerd

Net als Vervoort zijn veel laaggeletterden arm, ze hebben gezondheidsproblemen en zijn minder maatschappelijk betrokken, stelt het College. Ook mensen met een uitkering, eenoudergezinnen, mensen met een beperking en niet-westerse migranten lopen een groter risico.

“Maar het kan iedereen overkomen”, zegt Van Dooijeweert. “Je kunt ziek worden, je baan verliezen of scheiden. Je kunt in Nederland heel snel van een goede baan in de dakloosheid belanden.”

Dat grote groepen mensen langdurig in armoede leven duidt erop dat Nederland het recht op een behoorlijke levensstandaard niet genoeg garandeert, stelt het College van de Rechten voor de Mens.

De organisatie pleit voor een nationaal programma om armoede te bestrijden.

“Een mens is niet alleen wat hij verdient. Hij heeft het recht om een keer een fout te maken, zonder dat hem dat de rest van zijn leven wordt nagedragen.”

Lees ook: In de samenleving ontstaat een onderklasse met schulden