De Amerikaanse zakenman Bill Browder woensdag bij de Tweede Kamer in Den Haag. Beeld Foto Freek van den Bergh / de Volkskrant

Ze hebben dure appartementen in Londen. Vieren vakantie in villa’s aan de Franse kust. En ze sturen hun vrouwen naar Amsterdam om eens lekker te shoppen. Dat doen ze met geld dat ze door corruptie en diefstal hebben verkregen. ‘En daarom heeft het zin om beslag te leggen op hun bezittingen in het Westen en ze geen visa meer te geven’, legde de Amerikaanse zakenman Bill Browder woensdag in een hoorzitting aan de Tweede Kamer uit.

‘Ze’ zijn Russische corrupte ambtenaren. En het was niet de eerste keer dat Browder in Den Haag kwam pleiten voor sancties tegen Russen die betrokken waren bij de moord op zijn Russische advocaat Sergei Magnitski. In 2011 was hij er ook al. Ze hadden toen welwillend naar hem geluisterd en zelfs een motie aangenomen om een wet met sancties tegen Russische schenders van mensenrechten aan te nemen. Maar die werd nooit uitgevoerd. In de tussentijd namen de Verenigde Staten, Canada, Litouwen, Letland en Estland wel de zogeheten Magnitski-wetgeving aan. In de Verenigde Staten is de wet inmiddels al uitgebreid. Schenders van mensenrechten over de hele wereld kunnen er nu mee worden aangepakt.

En daarom was Browder er woensdag weer. ‘Nederland is een land dat bekendstaat om mensenrechten. Een land dat om mensen geeft. Dat vluchtelingen opneemt. Zo’n land moet een dergelijke wetgeving hebben.’

Sergei Magnitksi

De Russische advocaat Sergei Magnitksi werd in 2009 doodgeslagen in een Russische cel, waar hij vastzat nadat hij aangifte had gedaan tegen corrupte Russische ambtenaren. Die hadden op listige wijze Russische bedrijven van Browder gebruikt om Russisch belastinggeld te stelen en vervolgens naar het buitenland te sluizen. In totaal ging het om 230 miljoen dollar. Nadat Magnitski aangifte deed, volgde er geen onderzoek maar werd hij zelf vastgezet.

Sindsdien strijdt Browder met succes voor gerechtigheid voor Magnitski. Deze week nam ook het Verenigd Koninkrijk, waar veel Russische oligarchen hun geld uitgeven en hun vermogens stallen, een wet aan die sancties oplegt aan Russen. En het werkt echt, zei Browder tegen vertegenwoordigers van D66, GroenLinks en het CDA. ‘Waarom denk je anders dat ze in Rusland zo kwaad op me zijn?’ Browder werd in Rusland bij verstek tot 18 jaar cel veroordeeld voor fraude en bedrieglijke bankbreuk. Ook ontvangt hij vaak doodsbedreigingen. ‘Ik loop het gevaar dat ik een keer word vermoord.’

De reden dat deze wetgeving zo goed werkt, is volgens hem dat de bescherming die de corrupte ambtenaren, politici en zakenmannen in Rusland nu nog genieten van de kliek rond Poetin tot een einde zal komen. ‘En dan zullen al die lui proberen naar het Westen te vluchten om te genieten van hun gestolen geld. Het idee dat dat niet meer kan vinden ze beangstigend.’

Stef Blok als tegenstander

Daarom blijft Browder zich ervoor inzetten. Hij heeft in Nederland net als in 2011 een meerderheid van de Tweede Kamer zo ver gekregen. Recentelijk werd opnieuw met een meerderheid van stemmen een motie voor dergelijke wetgeving aangenomen. Maar het probleem is dat VVD-minister van Buitenlandse Zaken Stef Blok er geen voorstander van is. Hij wil liever dat zoiets op Europees niveau wordt geregeld.

Hij heeft van de Tweede Kamer vijf maanden de tijd gekregen op Europees niveau iets voor elkaar te krijgen. Anders wil een meerderheid van de Kamer alsnog zelf wetgeving voorstellen. Want Bill Browder weet het zeker. ‘Dit is de manier om slechteriken aan te pakken.’