Het zit haar niet mee het afgelopen jaar. Maureen (gefingeerd, volledige naam bij redactie bekend) zit in de schulden nadat haar marketing- en communicatiebureau over de kop is gegaan. Financieel zit ze volledig aan de grond, er dreigt zelfs een huisuitzetting. Om aan geld te komen leent ze een bedrag van een bekende met de toezegging het op korte termijn terug te betalen. Dat lukt niet en in haar wanhoop om uitstel van betaling te krijgen, doet ze iets doms: ze vervalst een mail van de politie waarin staat dat ze is bestolen en haar bankpassen zijn verdwenen. De geldschieter vertrouwt het niet en stapt naar de politie. Die ziet al snel dat het een vervalsing betreft en Maureen moet over drie weken voor de politierechter verschijnen.

Maureen neemt contact met ons op naar aanleiding van onze oproep voor ervaringen met ontoegankelijke rechtsgang. ‘Ik ga alleen naar de rechter toe want ik kan geen advocaat krijgen,’ zegt ze. ‘Ik ben naar het Juridisch Loket geweest en die zagen al snel dat ik juridische bijstand nodig heb. Ik heb geen cent dus ik verwachtte dat ik in aanmerking zou komen voor rechtsbijstand. Niet dus. Want er wordt gekeken naar het inkomen van twee jaar geleden. En toen zat ik er warm bij. Nu heb ik geen cent. Een advocaat kost mij 600 euro exclusief BTW. En dat is nog maar het begin. Dat kan ik niet betalen dus ik ga alleen, zonder advocaat naar de politierechter.’

lees ook: Hoe toegankelijk is onze rechtsgang nog?

‘Met tien nul achter’

Advocate Feride Tosun uit Zaandam ziet dit steeds meer gebeuren. Mensen met gewone banen die net iets te veel verdienen om voor gefinancierde rechtsbijstand in aanmerking te komen, maar te weinig verdienen om een advocaat te kunnen betalen. ‘Die gaan zonder advocaat naar een rechtszitting. Die staan met tien nul achter. De officier heeft het volledige dossier, de rechter ook, en dan kom je zelf zonder stukken de rechtszaal in. Je weet niet wat het bewijs is, of er camerabeelden zijn, wat de tenlastelegging is. Dat loopt zelden goed af. Negen van de tien keer draait het uit op een veroordeling.’

100 uur werk voor 1500,- euro

Veel advocaten reageerden op onze oproep. De rode lijn in hun reacties: advocaten stoppen of ze overwegen te stoppen met gesubsidieerde zaken, omdat de vergoeding te laag is. Zoals advocate Janneke Steenbrink uit Arnhem. ‘Onze bedrijfsvoering komt in gevaar. Waar we vroeger uit idealisme nog wat konden schuiven en plooien, wellicht een lager tarief konden hanteren, kan dat nu niet meer. Want we moeten meer uren draaien voor minder vergoeding. Dat houdt een keer op. Onze bedrijfsvoering is financieel gezien onverantwoord als we doorgaan met het aantal gesubsidieerde zaken die we nu aannemen. En de advocaten die het wel blijven doen, krijgen het drukker en drukker.’

Dat zegt ook Jan Wouter Alt, cassatieadvocaat in Den Haag. Hij schrijft: ‘Door het vertrek van twee ervaren medewerkers in deze krappe arbeidsmarkt kan ik mij niet langer veroorloven om voor de vergoedingen te werken die gefinancierde rechtshulp biedt. Bijvoorbeeld 100 uur voor 1500 euro kan niet uit. Dan dus maar op voorhand de zaak niet aannemen.’

Juridisch doolhof

Terug naar Maureen. Ze is zenuwachtig en onzeker over de zitting. Ze zegt nog nooit een rechtbank van binnen te hebben gezien. Ze staat daar tegenover een officier van justitie die iedere dag de rechtbank van binnen ziet. ‘Ik zie het wel. Ik vertel wat ik weet. Het ergste vind ik nog wel dat je echt aan je lot wordt overgelaten. Ik sta er alleen voor, in een juridisch doolhof waar ik geen verstand van heb.’

Wij zijn op zoek naar meer ervaringsverhalen. Herken jij je in het verhaal van Maureen? Of werk je in de sociale advocatuur en ken je ook dit soort verhalen? Meld je via het tipformulier.