Bij de Landelijke Eenheid van de Nationale Politie is grote onrust ontstaan door de zelfmoord van een politieagent. Een 31-jarige politieman uit Driebergen, digitaal expert, heeft zichzelf donderdag 19 december van het leven beroofd nadat hij zich had beklaagd over pesten door collega’s.

Een paar dagen voor de suïcide, op 13 december, heeft de agent volgens een woordvoerder van de politie met zijn leidinggevenden een gesprek gehad waarin hij klaagde over „pestgedrag” door collega’s van de Landelijke Eenheid (LE). Die afdeling richt zich op de aanpak van de zware misdaad en terrorisme.

De agent heeft op 9 december ook tegenover de Ondernemingsraad (OR) bezwaren geuit over een „arbeidsincident”, zoals de politie het noemt. De voorzitter van de OR van de LE, Ali Yentür, zegt dat de agent in contact is gebracht met de vakbond. „De OR is zeer geschokt door het plotseling overlijden”, zegt Yentür, die aandringt „op een gedegen onderzoek”.

Volgens de politie hebben de superieuren met de agent afgesproken over de problemen „een volgend gesprek” te voeren. „Hij is overleden nog voor dat gesprek heeft kunnen plaatsvinden.” De baas van de Landelijke Eenheid, Jannine van den Berg, is „geschokt”. Het bureau Veiligheid Integriteit en Klachten (VIK) wordt ingeschakeld voor onderzoek.

Onprofessioneel gedrag

De zelfmoord komt een maand nadat bekend werd dat een vijftiental agenten belast met inlichtingenwerk bij de Landelijke Eenheid zich schriftelijk via de politievakbonden hebben beklaagd over machtsmisbruik, discriminatie, vriendjespolitiek en onprofessioneel gedrag van hun leidinggevenden. Door interne spanningen is de internationale informatie-uitwisseling en het aansturen van de vijftig liaison-officers die in 33 landen werken in de problemen gekomen. Lopende onderzoeken en het afschermen van de identiteit van informanten zouden volgens politieagenten gevaar lopen. Tegenover NRC zei de tweede man van de Landelijke Eenheid, Willem Woelders, vorige maand dat er wordt gewerkt aan „een verbeterprogramma” om het „vertrouwen binnen de inlichtingendienst te herstellen”.

Kort voor de suïcide had de agent nog een gesprek met zijn leidinggevenden over het pesten

Op het eigen intranet meldt de politie „intens verdrietig” te zijn over de zelfmoord van de collega. Hij werkte als digitaal expert bij de afdeling technologische ontwikkeling en expertise en leverde technische bijstand aan agenten van de Landelijke Eenheid. Volgens collega’s was de collega vooral goed in het kraken van gecodeerde boodschappen die criminelen elkaar via zogeheten PGP-telefoons versturen. „Hij was vindingrijk in het vinden van technologische toepassingen voor heimelijke operaties”, schrijft de politie op de eigen site. „Hij was onderscheidend omdat hij steeds weer met originele invalshoeken kwam voor operationele problemen”.

De politie zegt „te gaan uitzoeken” wat er is gebeurd. „Er zijn verschillende lezingen over wat het pestgedrag precies inhield”. De politie omschrijft de agent op het intranet als „een markante collega. Hij was vrolijk en sportief, zette zich met hart en ziel in voor de politie en stond voor iedereen klaar”. Collega’s vertellen dat hij werd gepest omdat hij door sommige politieagenten werd gezien als introvert en weinig sociaal vaardig.

Extern onderzoek

De afgelopen weken is na intensief overleg tussen het ministerie van Justitie en Veiligheid, de Nationale Politie en de politievakbonden NPB en ACP in principe overeenstemming bereikt dat er een extern onderzoek zal worden gedaan naar klachten van politieagenten over misstanden binnen de Landelijke Eenheid. Dat onderzoek zal worden uitgevoerd door de Inspectie Justitie en Veiligheid.

De inspectie zal ook kijken naar meldingen van agenten dat door slecht leiderschap levens van politiemensen gevaar hebben gelopen en twee informanten om het leven zouden zijn gekomen omdat hun identiteit uitlekte naar de onderwereld, zoals radioprogramma Argos eerder meldde.

Ook moet worden onderzocht of het klopt dat een belangrijke informant uit het criminele milieu tien jaar geleden werd aangenomen bij de Nationale Recherche omdat zijn runners van de Landelijke Eenheid nalieten te melden dat hij een criminele bron was. Een paar jaar later werd hij gearresteerd en veroordeeld tot vijf jaar celstraf omdat hij als rechercheur op grote schaal politie-informatie bleek te verkopen. Klagers willen een onafhankelijk onderzoek omdat ze vrezen voor een doofpot en bang zijn dat de politie-organisatie uiteindelijk afrekent met de klokkenluiders in plaats van de problemen oplost.

De 31-jarige collega is vrijdagmiddag in besloten kring in Zeist begraven. De familie had volgens de politie aangegeven dat „drie directe collega’s” van hem niet welkom waren. Ook heeft de familie zich bij korpschef Erik Akerboom per e-mail beklaagd over de gebeurtenissen die vooraf gingen aan de suïcide.

Praten over zelfdoding kan bij de landelijke hulplijn 113 Zelfmoordpreventie. Telefoon 0900-0113 of www.113.nl

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 28 december 2019