VMBO-leerlingen van de Charles de Foucauld Mavo tijdens een examentraining economie en wiskunde. Beeld ANP

Dit alles staat in een visiedocument over het Nederlandse onderwijslandschap in 2025. Het document werd woensdag gepresenteerd en is ook ondertekend door de brancheorganisatie voor particuliere trainings- en opleidingsbureaus NRTO en jongerenorganisatie JOB.

De MBO Raad pleit voor een moderne versie van de middenschool waar in de jaren zeventig en tachtig mee geëxperimenteerd werd. Het doel daarvan was alle leerlingen tussen 12 en 16 hetzelfde onderwijs te laten volgen om zo sociale groepen te mixen en de onderwijskeuze worden uit te stellen.

Nog steeds is de kritiek dat Nederlandse kinderen op te jonge leeftijd de ingrijpende keuze voor hun schoolloopbaan moeten maken. 'Het is voor veel leerlingen te vroeg om op twaalfjarige leeftijd al een bijna definitieve keuze te moeten maken tussen de route havo-hbo, of de route mbo-hbo', schrijft de MBO Raad. 'De opstellers van dit manifest zijn van mening dat serieus verkend moet worden om de hogere niveaus van vmbo en havo vergaand te integreren in een leerlijn 'voorbereidend beroepsonderwijs'.'



Daarin zouden de hoogste niveaus van het vmbo en de havo worden samengevoegd tot voorbereiden beroepsonderwijs. Op 17-jarige leeftijd studeren leerlingen dan door op mbo of hbo. Leerlingen die onder het niveau van het voorbereidend beroepsonderwijs zitten, gaan naar het voorbereidend basis beroepsonderwijs. Het vwo- en gymnasium moeten volgens het visiedocument opgaan in het voorbereidend hoger onderwijs.

De middenschool De middenschool is een van de voorstellen van de MBO Raad voor het beroepsonderwijs over tien jaar. Ook zouden mbo's flexibeler moeten kunnen reageren op ontwikkelingen in het bedrijfsleven. Om het imago van het mbo te verbeteren zou meer differentiatie nodig zijn tussen uiteenlopende opleidingsniveaus die allemaal doorgaan onder de noemer middelbaarberoepsonderwijs.

'Heel de wereld vindt de vroege keuze die Nederlandse leerlingen moeten maken merkwaardig', zegt Jan van Zijl, voorzitter van de MBO Raad. Ook het mbo ondervindt volgens hem problemen van jongeren die verkeerde studiekeuzes maken of niet op het juiste niveau instromen. 'Wij doen een voorstel om die jongeren meer tijd te geven om zelf te ontdekken wie zij zijn en wat ze kunnen.'



In het voorstel wordt expliciet verwezen naar het maatwerkdiploma voor leerlingen in het voortgezet onderwijs, een plan dat de VO-raad vorige maand lanceerde. Volgens de belangenvereniging voor het voortgezet onderwijs is het onhoudbaar dat leerlingen hun diploma halen op het niveau van hun slechtste vak. Iemand met dyslexie en Nederlands op vmbo-niveau zou volgens de raad best wiskunde op havo-niveau mogen doen, als blijkt dat hij of zij dat niveau aan kan.