Beeld Linda Stulic

Nieuwtje van Sander van de Pavert (40), de man achter de dagelijkse satirische filmpjes waarmee De Wereld Draait Door afsluit én de man die koning Willem-Alexander en koningin Máxima veranderde in het platte Haagse duo Willy en Max: de hinnikende, ongecontroleerde lach van Máxima, die is van hemzelf.

'Toen ik mijn eerste Willy-filmpje maakte, van een dubbelinterview bij de NOS en RTL 4 voorafgaand aan de kroning, had ik Willy al zijn Haagse accent gegeven, maar Máxima had nog geen stem. Ik probeerde stemmen bij haar, en dat doe ik door direct op te nemen, terwijl het beeld loopt. Ik liet haar zeggen: 'Iedereen noemt hem Willy, hoor!' Ik hoorde dat terug en moest toen heel hard lachen om mezelf. Dat klinkt zo: ghi, ghi, ghi. En dat werkte. Soms denken mensen dat ik mijn eigen imitaties sta na te doen, bij een biertje in het café. Maar het is mijn eigen lach.'



Het luistergeschenk dat Van de Pavert dit jaar maakte, ziet hij als een logisch vervolg op zijn populaire Lucky-filmpjes over het koningshuis. Dat zijn eigenlijk al hoorspelletjes, zegt hij, waarbij hij al het bestaande geluid weghaalt en stukje bij beetje (achtergrondruis, voetstappen, een auto die komt aanrijden en remt, een deur die open en dicht gaat) zijn eigen geluid toevoegt. Maar het luisterboek had één groot voordeel: het geluid hoefde niet bij het beeld te passen, waardoor de mogelijkheden ineens eindeloos werden. 'Ik kon gewoon mijn gang gaan, dat was heel fijn om te doen.'

Zit de grappigheid niet vaak in de combinatie van beeld en geluid?

'Dit luisterboek werkt ook alleen maar omdat dit het beeld van die kop van Willem-Alexander meteen oproept. Als je niet meteen die kop ziet, is het niet zo grappig.'

Wat is er eigenlijk grappig aan het hoofd van Willem-Alexander?

'Ik weet niet of er iets geestigs is aan hem, per se.'

Maar jij koos hem als onderwerp van je filmpjes.

'Je zou misschien kunnen zeggen dat ik hem geestig heb gemáákt. Hij was in eerste instantie één van vele filmpjes, ik had er net zo goed na twee experimenten mee kunnen stoppen. Maar het werkte. Dat heeft met zijn hele motoriek en mimiek te maken, die erg goed passen bij het Haagse accent dat ik hem heb gegeven. Wat zo mooi aan hem is: hij moet veel dingen doen waarbij hij zich niet op zijn gemak voelt. Dat zie je aan hem, maar het is zijn werk om het níét te laten zien. Daarom vind ik een beeld waarin hij eindeloos moet luisteren naar een of andere lulspeech van een fabrieksdirecteur veel interessanter dan dat hij aan het koekhappen is. Je voelt het gevecht.



Soms zijn het ook opwellingen van mij, die werkelijk nergens over gaan. Ik herinner me een filmpje van een staatsbezoek aan Luxemburg, waarbij hij stiekem strijkers heeft meegenomen. En die gaat hij afsteken in de ontvangstzaal, terwijl hij er zo'n beetje bij staat te lachen. Dat is van een banaliteit, natuurlijk. (grinnikt) Ik gebruikte bij dat filmpje de lichtflitsen van de fotocamera's op zijn gezicht, en daar heb ik dan knal- en rookeffecten bij gemaakt. Daar word ik blij van, maar waarom ik dát nou grappig vind? Ik denk dat de kern is dat je iemand met gezag, en in dit geval een kóning nota bene, poep en pies laat zeggen. Dat is volgens mij een beproefd concept, al eeuwenlang, maar dan heb je nog geen antwoord op je vraag. Ik weet wel dat ik het heel belangrijk vind dat het technisch klopt. Als ik een Willy-filmpje maak, ben ik uren bezig het achtergrondgeluid goed te krijgen. Een shot van buiten heeft een andere ruis dan een shot binnen. Dat vind ik belangrijk, want dat geeft geloofwaardigheid aan zo'n stukje video. Dat maakt het verschil tussen alleen een grappig stemmetje ergens onder zetten of een geslaagd klein theaterstukje.'

Beeld Linda Stulic

Wat vind jij grappig?

'Waar ik het hardst om moet lachen zijn niet per se grappig bedoelde dingen. Het zit meestal in de hoek van de niet-comedy. Vaak is het een combinatie van weerzin en fascinatie. Eén van de dingen op televisie die ik heel grappig vind is het programma Jill, dat kan ik je van harte aanraden. Dat is een jeugdprogramma over een meisje dat tekent en knutselt. De kern van wat ik daar grappig aan vind, zit in de eerste 10 seconden van elke aflevering. Dat begint met muziek (barst in luid zingen uit): 'Oho, oho, je hele leven is van van jou. Teken je leven, leven, leven...' Dan zie je Jill, een nogal zelfbewust meisje, door het park lopen en overal waar ze loopt ontstaan geanimeerde tekeningetjes: er groeien bloemen, een oude man krijgt lippenstift op, en dan mijn lievelingsmoment: als op de kop van een klein, goor hondje in het gras ook een getekende lach verschijnt en zij zich nog even omdraait, om naar dat hondje te lachen. Je ziet meteen: ze heeft geen enkel acteertalent, dus het ziet er heel onnatuurlijk uit. Dat ze zich dus omdraait, naar een hond, met die neplach, dat is de kern van wat haar programma voor mij zo grappig maakt. Daar zet ik echt mijn wekker voor, voor zulke tv.

Het Luistergeschenk Willy De Week van het Luisterboek wordt van 23 t/m 29/5 gehouden. Het Luistergeschenk Willy haalt alles uit de kast wordt door de boekwinkels en de openbare bibliotheken als download of streaming aan bezoekers cadeau gedaan.

'Alles wat ik komisch of fascinerend vind op televisie heeft te maken met de paradox die dat medium in zich heeft, namelijk dat het in veel gevallen het streven lijkt te zijn van de makers om alles zo realistisch en natuurlijk mogelijk weer te geven. Of het nou een interviewprogramma is, waarbij wordt gesuggereerd dat je aan de keukentafel zit te praten, of van die semi-reality dingen, of een documentaire. Maar de paradox zit 'm er natuurlijk in dat niet echt is. En dat gaat wringen.



'Waar ik dat gevoel nog intenser ervaar is in het theater. Ik ben geen liefhebber van Nederlands theater, ik mijd het als de pest, zou je zelfs kunnen zeggen. Maar incidenteel zie ik weleens een voorstelling waarbij je dan ook nog eens zelf fysiek aanwezig bent, en dan wordt het echt ongemakkelijk. Als er met overgave wordt geacteerd, met aangeleerde dingen van de theaterschool en met emoties die uit echte emoties zijn gedestilleerd en als dat dan niet lukt... Vreselijk ongemakkelijk. Als heel hard wordt geprobeerd om iets er natuurlijk uit te laten zien, of spannend, terwijl evident is dat het niet natuurlijk is, en zéker niet echt, dan wordt het grappig voor mij.'

Zit jij dan hardop te lachen in de schouwburg?

'De laatste keer dat ik naar een theatervoorstelling ging, werd ik meegenomen door iemand die het belangrijk vond dat ik dat zag. Dat maakte het heel beladen, natuurlijk. Ik was daar echt met een innerlijke strijd bezig, continu. Dus, nee, dat is niet grappig. Dat is láter grappig, om aan terug te denken, of als anekdote.



'Ik lach niet makkelijk om een monoloog van een stand-up comedian of een stukje uit een comedyserie. Waar ik niet van bij kom, zijn dingen als heel langdurige instructiefilms, of een toer door een haartransplantatiecentrum of bedrijfsfilms. Soms stuit ik op een website over een hond, waarbij de avonturen van de hond in de eerste persoon zijn opgeschreven. Het liefst met een YouTubefilmpje erbij, uit de hand gefilmd, veel bladeren en bomen, weinig hond, slecht geluid. En dan een verhaaltje: 'Vandaag mocht ik met het baasje wandelen op het strand. O, wat heb ik genoten. Ik kwam ook nog een zwarte labrador tegen, nou, dat was wel even schrikken. Uiteindelijk werden we toch vrienden.'



'Ik weet het niet, maar daar kan ik urenlang naar kijken.'

Hans Teeuwen is een vriend van je. Vind je hem grappig?

'Hans is denk ik zo'n beetje de enige in zijn vakgebied die ik echt grappig vind, al ken ik hem beter als vriend dan als artiest. Er zit een soort kwaadheid en walging in zijn shows, die mij erg bevalt.



'Wie dat ook heeft, is de ruimschoots overleden Amerikaanse komiek Bill Hicks (1961-1994, red.). Hij is jong gestorven, ik ken eigenlijk ook maar twee shows van hem. Maar daarin gaat hij zo verschrikkelijk tekeer, hij walgt van alles en heeft zo'n compleet overtuigende kwaadheid. In het midden van de jaren negentig, zijn hoogtepunt, had hij een sketch waarin hij de duivel is die artiesten uit die tijd - New Kids on the Block, MC Hammer - ontvangt die aan hem vragen of hij ze succes wil geven. Is goed, zegt Hicks, maar dan moet je wel mijn grote, rode, geschubde pik..., en hij gáát tekeer en steekt de microfoon helemaal in zijn mond (maakt kokhalzende geluiden) en vervolgens maakt hij zich zo boos, dat die kankerlijers zich laten meeslepen door de muziekindustrie en dat ze allemaal hoeren zijn. Dat is bijna niet grappig meer, en toch is het leuk.'

Vissen LuckyTV-maker Sander van de Pavert was vorige week bij het tv-programma De Wereld Draait Door om te praten over zijn luistergeschenk Willy haalt alles uit de kast. Ook prins Constantijn was te gast. Presentator Matthijs van Nieuwkerk maakte van de gelegenheid gebruik om bij de prins te vissen naar de opvatting van koning Willem-Alexander over de satirische filmpjes. Constantijn was niet erg scheutig met informatie , maar zei: 'Wij praten niet vaak over deze dingen, maar ik neem aan dat hij erom kan lachen, want het is gewoon grappig. Ik kan me niet voorstellen dat je daar niet om kunt lachen.'



Dj Giel Beelen vroeg of hij zijn broer ooit Willy noemt. Prins Constantijn: 'Nee.'

Je bezit niet bepaald een doorsneegevoel voor humor. Hoe verklaar je het succes van LuckyTV?

'O, maar er zijn genoeg filmpjes van mij die nauwelijks bekeken worden op internet. Het is echt niet altijd grappig.'

Vind je het luisterboek grappig geworden?

'Bij zo'n vraag denk ik altijd aan het maakproces, of ik daar plezier aan heb beleefd. Dus dan is het antwoord absoluut ja. Wat ik geslaagd vind, is het stukje waarin de dictafoon van prins Bernhard opduikt. Je hoort Bernhard zeggen dat Europa verrot is en dan wordt het bandje doorgespoeld, bzzzlllblllzz, en dan (Duits accent): 'Wat een Frau nodig heeft in een relatie...' Die overgang vond ik prettig. Dat voelde als een fijn moment.'

Kun je zeggen waarom?

'Nee.'