Het Comité I, de toezichthouder op de inlichtingendiensten, onderzoekt voor het eerst de mogelijke infiltratie door buitenlandse geheime diensten in de Staatsveiligheid en de militaire inlichtingendienst. Het bekijkt een twintigtal gevallen, waarin onder meer Rusland opduikt.

Het dossier Infiltratie is enkele maanden geleden geopend bij het Comité I. Via meerdere kanalen heeft de toezichthouder lucht gekregen van gevallen waarbij onze inlichtingendiensten mogelijk geïnfiltreerd zijn door andere landen of buitenlandse geheime diensten.

We vernamen dat een twintigtal gevallen worden onderzocht, waarvan er zich een vijftiental afspeelden bij de militaire inlichtingendienst ADIV en een vijftal bij de Staatsveiligheid. Maar elke case is een geval apart en varieert in gewichtigheid. De griffier van het Comité I, Wouter De Ridder, wil alleen bevestigen dat ‘een onderzoek over deze problematiek’ is geopend.

Gevoelig dossier

In een bespreking achter gesloten deuren is vorige maand het bestaan van het gevoelige dossier Infiltratie door het Comité I meegedeeld aan de Kamerleden die het comité begeleiden. In het verslag van die vergadering wordt een van de cases beschreven.

Zoals elke andere inlichtingendienst zijn we ons ervan bewust dat infiltratiepogingen nooit kunnen worden uitgesloten. Ingrid Van Daele Woordvoerster van de Staatsveiligheid

‘Het betreft een gezamenlijk onderzoek door de Staatsveiligheid en de ADIV naar de sanctionering van een reserveofficier van de ADIV van wie de veiligheidsmachtiging werd ingetrokken op grond van zijn zakelijke betrekkingen met dubieuze personen uit de voormalige Sovjet-Unie.’ Dat geval dook al op in een artikel in Knack. Maar ook andere landen dan Rusland duiken op in de gevallen die het Comité I bekijkt.

Het Comité I heeft niet de bedoeling een ‘jacht op spionnen’ te organiseren of nieuwe strafbare spionagefeiten te ontdekken. Als toch strafbare feiten opduiken tijdens het onderzoek, worden die aan het gerecht doorgespeeld. Zo loopt bij het federaal parket al een onderzoek naar de relatie van een andere medewerker van de militaire inlichtingendienst met een Servische vrouw die mogelijk voor de Russen werkte. Die feiten speelden zich af in 2016.

Buitenlandse spionnen

Het Comité I wil voor de eerste keer nagaan hoe onze inlichtingendiensten omspringen met aanwijzingen dat hun eigen mensen mogelijk in de greep zijn van andere landen of diensten. De diensten zijn zelf bevoegd om daarop te reageren.

In een van de cases deed een medewerker van de militaire inlichtingendienst zaken met dubieuze figuren uit de vroegere Sovjet-Unie.

Nemen ze wel voldoende maatregelen om infiltraties te detecteren en reageren ze gepast als ze die ontdekken? Buitenlandse spionnen viseren tal van Belgische sectoren, zoals de industrie en de politiek, maar ze willen zeker weten wat onze geheime diensten over hun land weten.

‘Zoals elke andere inlichtingendienst zijn we ons ervan bewust dat infiltratiepogingen nooit kunnen worden uitgesloten’, zegt Ingrid Van Daele, de woordvoerster van de Staatsveiligheid. ‘We zijn dan ook steeds alert en pogen ons daar zo goed mogelijk tegen te wapenen. Details over hoe we ons beschermen, geven we om evidente redenen niet. Wel kunnen we stellen dat op dit ogenblik geen enkel geval van effectieve infiltratie bekend is bij de Staatsveiligheid. Zoals gebruikelijk werken we constructief mee aan elk onderzoek door het Comité I.’

Telegram

Toch zal het onderzoek van het Comité I geen sinecure worden. Hoe ver kunnen geheim agenten gaan in hun contacten met ‘vijandige’ inlichtingendiensten? In sommige dossiers kunnen die een nuttige partner zijn.

20 gevallen We vernamen dat een twintigtal gevallen worden onderzocht, waarvan er zich een vijftiental afspeelden bij de militaire inlichtingendienst ADIV en een vijftal bij de Staatsveiligheid. Maar elke case is een geval apart en varieert in gewichtigheid.

Zo was er bij de militaire inlichtingendienst ADIV al intern commotie nadat een vertegenwoordiger van de Russische militaire inlichtingendienst GRU op de dienst was uitgenodigd om te spreken over het kraken van de onlineberichtendienst Telegram. Het leek alsof de vijand werd binnengehaald, ook al kon het contact nuttig zijn om terroristen te volgen die de Telegram-app gebruiken.

Het wordt voor het Comité I ook geen sinecure om de cases te bespreken met de Kamerleden die zetelen in de parlementaire begeleidingscommissie. Die hebben niet de vereiste ‘veiligheidsmachtiging’ om zo’n hoogst vertrouwelijke info te kennen. Zowat alles wat in de cases is gebeurd, is ‘geclassificeerde’ informatie. De bevoegde ministers hebben wel zo’n machtiging en zullen het uitgebreide, geclassificeerde rapport van het Comité I mogen lezen.

Infiltraties

Kamerlid Peter Buysrogge (N-VA) is wel vragende partij om een screening te ondergaan om zo’n veiligheidsmachtiging te krijgen. ‘De hamvraag is of we als parlementsleden alle details willen kennen of dat het voor ons als politici volstaat om de juiste conclusies te kunnen trekken en parlementaire initiatieven te nemen. De meningen daarover lopen bij de parlementsleden uiteen. In de vorige legislatuur is dat uitgebreid besproken en is beslist geen veiligheidsmachtiging te vragen.’

‘Het verontrust ons natuurlijk als gevallen bekend geraken over mogelijke infiltraties bij onze inlichtingendiensten. We kijken uit naar het verslag van het Comité I om te weten wat daarvan aan is.’