Programmamaker, verslaggever en filmregisseur Sunny Bergman tijdens de bekendmaking van de vijfde Top-100 machtige vrouwen van Nederland van maandblad Opzij. Beeld anp

Politiek correct. Het is een soort scheldwoord geworden. Krijg je het naar je hoofd geslingerd, dan is het spullen pakken en wegwezen.



Afgelopen weekend stond er een groot interview met Sunny Bergman in Volkskrant Magazine, naar aanleiding van haar nieuwe boek Sletvrees. In dat interview vertelt Bergman dat verschillen tussen man en vrouw volgens haar vooral cultureel zijn bepaald, een opvatting die in de verdrukking raakt doordat het biologisch determinisme aan terrein wint. Bergman: 'Wie zich wel druk maakt over dat stomme neuroseksisme, krijgt te horen dat hij politiek correct bezig is. En politiek correct bezig zijn is het ergste wat je kunt doen.'



Monddood

Geen effectievere manier om iemand onschadelijk te maken dan diegene weg te zetten als politiek correct. Je maakt hem monddood. Je zegt: 'Alles wat deze figuur uitbraakt is niet de moeite waard om naar te luisteren.' Een politiek correct iemand is een beetje bedorven. Zijn opvattingen worden impliciet afgedaan als ouderwets, achterhaald, versleten. Als een pak verzuurde yoghurt dat nog in de koelkast staat en nu echt moet worden weggegooid.



Wat is er dan allemaal politiek correct? Sunny Bergman geeft al een voorbeeld: zeggen dat de ongelijkheid tussen man en vrouw cultureel is bepaald (en dat je die ongelijkheid dus kan opheffen). Andere voorbeelden: zeggen dat immigranten gelijkwaardig zijn aan geboren Nederlanders. In de supermarkt vragen om fair trade pindakaas.



Beweren dat kunst een cultuur kan verheffen, en daarom best wat subsidie mag krijgen. Ex-gevangenen, waaronder ook veroordeelde pedofielen, een tweede kans gunnen: erg politiek correct en bovendien levensgevaarlijk. En tot slot: dierenleed willen tegengaan en de bio-industrie bekritiseren.

Beeld thinkstock

Een politiek correct iemand is een beetje bedorven. Zijn opvattingen worden impliciet afgedaan als ouderwets, achterhaald, versleten. Als een pak verzuurde yoghurt dat nog in de koelkast staat en nu echt moet worden weggegooid.

Aso-gedrag van Barbie

Politieke correctheid is een stok geworden waarmee idealen van minderheden stuk worden geslagen door de meerderheid. Die meerderheid heeft geen zin meer nog langer toegeeflijk te zijn. In plaats daarvan eist zij nu zelf toegeeflijkheid op alle fronten. Zo kan het gebeuren dat er harde maatregelen tegen onaangepaste buitenlanders worden geëist terwijl het aso-gedrag van Barbie en haar vriend juist een platform krijgt.



Het belangrijkste ideaal dat wordt stukgeslagen, is dat van de emancipatie. De belediging 'politiek correct' komt voort uit de overtuiging dat het emancipatieproject is mislukt. Of in ieder geval zijn grenzen heeft bereikt. Tegen feministen wordt vaak op de volgende manier gereageerd: 'Wat zeuren jullie nou? Jullie zijn al nagenoeg gelijk aan mannen. De reden dat er geen complete gelijkheid kan bestaan, is omdat er nou eenmaal fundamentele biologische verschillen bestaan. Die overbrug je niet.' Zeggen dat dit wel kan, is dan politiek correct.



Eenzelfde soort redenering gaat op voor migranten, alleen zou dan het cultuurverschil onoverbrugbaar zijn. 'We hebben het geprobeerd,' is de algemene teneur, 'maar de culturele verschillen zijn te groot om de ongelijkheid weg te nemen. Dus moet je het ook niet langer proberen. Dat is een verspilling van geld en arbeid.'



En voor ex-gedetineerden geldt het motto: eens een dief, altijd een dief. Waarom zou je die mensen nog een tweede kans geven?



Emancipatie-ideaal

Achter het gebruik van 'politiek correct' als scheldwoord schuilt een achterland waarin het geloof in het emancipatie-ideaal is opgezegd. Een beetje zoals je je lidmaatschap van een sportclub opzegt. Dat is intens treurig. Want wie niet langer gelooft dat mensen zichzelf kunnen overstijgen, zegt daarmee zijn geloof in de mens überhaupt op. Albert Camus, wiens honderdste verjaardag overmorgen wordt herdacht, verwoordde het als volgt: 'Niets wordt de mensen zomaar gegeven en het weinige dat zij kunnen veroveren wordt met onrechtvaardig sterven betaald. Maar daarin is de grootheid van de mens niet gelegen. Die ligt in zijn beslissing om sterker te zijn dan zichzelf.'



Dat minderheden vroeger misschien te veel steun kregen vanuit het emancipatie-ideaal, daarover valt te discussiëren. Maar de emancipatie-scepsis die nu regeert is ronduit lelijk. En ruikt bovendien veel zuurder dan dat pak yoghurt in de koelkast.



Bart Smout is schrijver en columnist voor Volkskrant.nl.

Twitter: @BartSmout