Tanks in de straten van Harare, een verklaring van militairen op de staatstelevisie en de president ondergebracht 'op een veilige plaats'. De gebeurtenissen van vannacht in Zimbabwe hebben de kenmerken van een klassieke staatsgreep. Maar wat maakt een militaire coup succesvol? Uit couppogingen uit het verleden zijn wel wat aanwijzingen te destilleren. Vooral als de machtsovernames zijn mislukt.

• Zorg voor voldoende steun voor de staatsgreep

Maak de bevolking via de media alvast warm voor een machtswisseling, zoek steun bij de politieke elite, probeer controle te krijgen over militaire elite-eenheden en zorg als het even kan ook voor steun van topfunctionarissen bij de politie en veiligheidsdiensten.

"Controle op het militaire apparaat is natuurlijk belangrijk", zegt conflictexpert Erwin van Veen van instituut Clingendael. "Vaak hebben leiders een elite-eenheid zoals een revolutionaire garde, waar een neefje van de president dan de scepter zwaait. Die zijn juist bedoeld om staatsgrepen te voorkomen."

Soms misrekenen coupplegers zich. In Spanje bijvoorbeeld, waar in 1981 een groep van 200 militairen het parlement in Madrid binnenvielen en tanks de straten van Valencia bezetten. De steun van de koning kregen ze echter niet. Na achttien uur was de couppoging voorbij.

In Turkije leken vorig jaar alle ingrediënten voor een 'geslaagde' coup aanwezig: tanks rolden wegen en bruggen op, de toegang tot de nationale luchthaven werd geblokkeerd, staatszender TRT werd overgenomen en vliegtuigen bombardeerden regeringsdoelen vanuit de lucht.