Donderdag presenteerde het IPCC een nieuw baanbrekend rapport over het verband tussen landgebruik en de opwarming van de aarde. Honderdzeven experts uit tweeënvijftig landen, waarvan een meerderheid uit ontwikkelingslanden, schreven mee aan een analyse van meer dan zevenduizend studies en in de samenstelling van het rapport werden meer dan 28.000 commentaren verwerkt. Zeer gedegen wetenschappelijk onderzoek.

Foto Philippe Echaroux/Getty Images is Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren.

Eén van de belangrijkste conclusies: om de temperatuurstijging tegen te gaan, is het niet voldoende om alleen de energie- en transportsector aan te pakken. Ook ons landgebruik en voedselsysteem moet drastisch worden hervormd worden om ontbossing tegen te gaan. Als we dat niet doen, is het onmogelijk om de temperatuurstijging tot een betrekkelijk veilig niveau te beperken. Jan Rotmans vatte het in Nieuwsuur samen: „Eigenlijk zegt het rapport: het huidige voedsel- en landbouwsysteem is failliet”. Eerder erkende minister van Landbouw Carola Schouten (CU) al dat de huidige manier van voedselproductie onhoudbaar is en schade toebrengt aan het ecosysteem.

Wat moet er gebeuren? En waar kunnen we het beste beginnen met ingrijpen? Kunnen we doorgaan met hier en daar een beetje bijsturen met vrijblijvende initiatieven, zoals onze regering doet? Of gaan we ferm ingrijpen?

Behoud en vergroot de bossen. Bossen zijn enorme natuurlijke CO 2 -buffers. Bomen nemen CO 2 op, maar wanneer bossen in brand vliegen of gekapt worden, wordt er extra CO 2 uitgestoten. De laatste decennia zijn we grote natuurlijke bosarealen kwijtgeraakt doordat bomen plaats moesten maken voor vleesproductie of veevoerproductie. De veehouderij veroorzaakt inmiddels dertig procent van het wereldwijde verlies aan biodiversiteit.

Natuurlijk heeft de mens landbouwgrond nodig voor de eigen voedselproductie. Maar weinig mensen realiseren zich dat het grootste gedeelte van die landbouwgrond wordt ingezet voor de vee-industrie. De Voedsel- en Landbouworganisatie van de VN becijferde dat bijna 80 procent van de landbouwgrond (akkerland en grasland voor veevoer) door de vee-industrie in beslag wordt genomen. We zouden volgens onderzoek van de Universiteit van Minnesota vier miljard mensen extra kunnen voeden met het huidige landbouwareaal, wanneer we de opbrengst daarvan direct zouden benutten voor menselijke consumptie en niet langer voor veevoer en biobrandstof.

Ontbossing tegengaan

Alle reden om geen bossen te kappen maar landbouwgrond terug te geven aan de natuur. Grootschalige bebossing kan de CO 2 -buffers zodanig vergroten, dat we daarmee de klimaatverandering fors kunnen tegengaan. Dat bleek in juli al uit onderzoek van Zwitserse wetenschappers.

De productie van vlees en andere dierlijke producten staat bovenaan de lijst van grootste veroorzakers van ontbossing. Een plantaardig dieet is daarmee de belangrijkste manier om de eigen impact op de aarde te verminderen. Dit was de bevinding van onderzoekers van de Universiteit van Oxford in 2018, die het IPCC onderstreept. Het VN-klimaatpanel doet geen dieetaanbevelingen, maar bevestigt dat een vegetarisch of plantaardig eetpatroon enorme kansen biedt om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen.

Lees ook: De consument ruilt biefstuk niet zomaar in voor bonen

Het lijkt zo eenvoudig, maar het menscentrale denken beweegt zich in tegenovergestelde richting. Het grootste regenwoud ter wereld, de Amazone, staat onder grote druk van de agro-industriëlen. De snelheid van ontbossing van de Amazone is sinds het aantreden van president Bolsonaro in Brazilië bijna verdubbeld, maar de president wil niet luisteren naar de wetenschappers die dit vaststelden. Intussen sluit de EU een handelsdeal met Brazilië, die tot nog meer landbouwactiviteit en daarmee ontbossing in de Amazone zal leiden.

Krimp de veestapel in

De komende decennia zullen gekenmerkt worden door een strijd om land, water en leefbaarheid van de planeet. Voor het oog van de wereld vindt deze strijd al plaats in Brazilië. Gaan we ons kostbare land gebruiken om de vleesproductie verder te vergroten, of gaan we grond teruggeven aan de natuur? De beantwoording van die vraag is letterlijk van levensbelang.

Nederland kan, als wereldspeler in de export van landbouwproducten hier enorm veel in betekenen, maar alleen als het roer radicaal omgaat en de heilloze vleesproductie vaarwel wordt gezegd. Op dit moment fokt, gebruikt en doodt de Nederlandse vee-industrie jaarlijks 650 miljoen dieren. Nederland is het bloedigste slachthuis van Europa; terwijl driekwart van de productie wordt geëxporteerd, zitten we in Nederland met de mest.

Aan een drastische inkrimping van de wereldwijde en Nederlandse veestapel is nu geen ontkomen meer aan. Dat kan met wortel en stok, dus met goede vleesvervangers en een ferme slachttaks. Boeren kunnen uitgekocht indien nodig.

Maar de desastreuze impact van de wereldwijde vee-industrie is de welbekende olifant in de Tweede Kamer. Mede door toedoen van de Nederlandse vleeslobby blijven we hangen in het ad hoc-beleid van de afgelopen decennia. De coalitie weigert in te grijpen om dit vastgelopen systeem vlot te trekken. Een ander Klimaatakkoord en een echte klimaatwet, met harde doelen, is noodzakelijk. De huidige tandeloze klimaatwet, waarin de Nederlandse veestapel ongemoeid gelaten wordt, smeekt om een update: een klimaatwet 1.5, om de opwarming van de aarde echt tot anderhalve graad Celsius te beperken. Dat probleem ligt op het bord van ons allemaal. De oplossing ook.

NRC Eten & Gezondheid De laatste inzichten over eten, de lekkerste recepten en slimme tips om gezond te leven Inschrijven

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 10 augustus 2019