Verkiezingen kunnen soms helpen, maar nu is er niets dat daarop wijst.

De PvdA vat moed. Nu onder de kiezers de ergste drang lijkt te zijn geweken om ­Lodewijk Asscher af te straffen voor zijn rol in het vorige kabinet, draait hij vandaag op het PvdA-congres het huidige kabinet de duimschroeven aan: Rutte III hoeft nergens op te rekenen als het op 20 maart z’n meerderheid in de Eerste Kamer verspeelt: Asscher zal niet met Mark Rutte in achterkamers worden aangetroffen; met de PvdA zijn geen ­afspraken te maken.

Dat is het markeren waard, want er moet een politiek wonder gebeuren om een forse nederlaag voor de coalitie te voorkomen. Aangezien GroenLinks al in de formatie afhaakte en samenwerking met Forum voor Democratie vooral D66 in gewetensnood brengt, had de hulp eigenlijk alleen van de PvdA kunnen komen. Zo dreigt Rutte III al na anderhalf jaar regeren vleugellam te worden.

Die vaststelling zet opnieuw de schijnwerper op het feit dat de Eerste Kamerverkiezingen zich in een versnipperd politiek landschap in rap tempo ontwikkelingen tot tussentijdse landelijke verkiezingen. Kabinetten hebben zo nauwelijks meer de tijd om op stoom te komen. Dat vergt van zowel coalitie als oppositie zelfbeheersing, want niets wijst erop dat nieuwe landelijke verkiezingen een ommezwaai zullen inluiden. Opnieuw moeten daarna minstens vier niet-verwante partijen het met elkaar zien te rooien, met alle moeizame compromissen van dien. Op de grote vraagstukken van deze tijd, het klimaatbeleid voorop, hebben verkiezingen waarschijnlijk nauwelijks effect.

Dat zouden ook de regeringspartijen zich moeten realiseren, nadat ze elkaar deze week zo gretig in de haren zijn gevlogen. Vooral VVD-fractievoorzitter Dijkhoff heeft met zijn aanval op ‘klimaatdrammer’ Rob Jetten en zijn plompverloren dreiging met een kabinetscrisis de sfeer merkbaar verslechterd.

Dat is spelen met vuur, want ook de VVD schiet met verkiezingen nu weinig op. Alle energie zou er juist op gericht moeten zijn om als regering in 2019 zo overtuigend voor de dag te komen dat de oppositie in de Eerste Kamer helemaal geen reden ziet om broodnodige plannen met de pensioenen en het klimaat te blokkeren. Als het nou eens wat kordater uitgaat van eigen kracht, heeft het kabinet nog veel in eigen hand.