"Hij wilde geld van de bank en liet mij tekenen voor een lening van 50.000 euro. Als ik wist wat er had gestaan, had ik nooit getekend." Als gevolg kwam haar gezin in diepe schulden terecht. Op een gegeven moment ging een leerkracht van een kind van Gormah met haar in gesprek. "Die zei dat mijn kind het eten van een ander had opgegeten."

Een ander voorbeeld is Jasper Harmes. Hij zat tijdens zijn jeugd op een alternatieve school. "Daar werd niet goed gekeken of je nou wel goed kon lezen en schrijven." Lang deed zijn partner alle administratie. Totdat de relatie stuk ging, daarna moest hij wel op taalles.

Landelijk ligt het percentage laaggeletterden op zo'n 18 procent. Een groot contrast met de 50 procent uit de groep van 500 mensen met probleemschulden. Zeker als je bedenkt dat mensen daardoor snel in de problemen kunnen raken bij incasso's en nota's van instanties.

De oplossing?

De Groningse universiteit heeft samen met deurwaarders- en incassobureau Syncasso gewerkt aan een alternatief voor deurwaardersbrieven. Die bevatten zo min mogelijk ambtelijke taal en leggen stapsgewijs uit wat de schuldenaar moet doen. In drie blokken staat er wat je moet betalen, hoe dat moet en wat de gevolgen zijn als je het niet doet.

"Door deze methode hebben wij gemerkt dat we ongeveer 30 procent minder beslagen leggen", zegt gerechtsdeurwaarder Paul Otter van Syncasso.

De andere kant van de oplossing ligt bij de mensen die slecht kunnen lezen. Want als je taallessen volgt, snap je de brieven veel beter. Ervaringsdeskundige Jasper geeft als tip: "Stap over je schaamte heen, je bent niet te oud om te leren. Het is eigenlijk veel schaamtevoller als je het gewoon niet begrijpt."