Saadet Koral (39) ontmoette Recep Tayyip Erdogan voor het eerst in 2014, in Brussel. Hij was toen nog premier. "Er werd een fotootje gemaakt, we maakten kennis." Daarna sprak ze hem nog een paar keer. Elke keer benadrukte ze hoe belangrijk handel tussen Turkije en Nederland is. "Nederland heeft altijd mijn steun", beloofde de Turkse president haar.

Koral behoort tot de weinige Nederlanders die is doorgedrongen in de kringen rond Erdogan. Ze heeft in Rotterdam-Zuid een filiaal van de Turkse bakkerij Simit Sarayi. Daarnaast is ze voorzitter van verschillende stichtingen om de handelsbetrekkingen tussen Turkije en Nederland te verbeteren. Ze heeft veel contact met het Turkse ministerie van economische zaken, met AKP-parlementariërs en met prominente Nederlandse Turken die voor Erdogan zijn.

Hoe komt de eigenaresse van een broodjeszaak in Rotterdam-Zuid uit bij de Turkse president? "Simit Sarayi is over de hele wereld gevestigd. En Turkije en Nederland drijven voor miljarden euro's handel met elkaar." Koral komt eens in de paar maanden in Ankara, Istanbul en andere Turkse plaatsen. Ze wilde een groot handelscentrum in Nederland opzetten, waar ook Duitse en Belgische bedrijven kunnen kennismaken met Turkse ondernemers. "Zo kunnen we mensen die willen investeren in Turkije de weg wijzen." Door de verslechterde verstandhouding tussen Nederland en Turkije, zit zo'n centrum er voorlopig niet in. "Heel verdrietig."

'Onacceptabel'

Saadet Koral stond op de eerste rij bij het consulaat, bij prominente Nederlandse en Europese AKP'ers en de consul-generaal toen de Turkse minister Kaya van familiezaken het consulaat in Rotterdam niet in mocht. Ze begreep nog wel dat premier Rutte vanwege de aanstaande verkiezingen de minister van buitenlandse zaken had geweigerd, ze had het nog uitgelegd aan een Turkse tv-zender. Maar ze is nog altijd geshockeerd over wat er daarna gebeurde. "Een minister, een vrouw werd in Nederland behandeld als een terrorist. Zoals IS, PKK en de intellectuele terroristen van Gülen. Onacceptabel."

Nog bozer is ze op burgemeester Aboutaleb. Omdat de beveiligers van minister Kaya mogelijk gewapend waren, had Aboutaleb de speciale agenten die naar het consulaat gingen een 'schietinstructie' meegegeven. Koral: "Ze hadden de minister kunnen doodschieten! Aboutaleb heeft de crisis erger gemaakt." Ook het 'rot toch op' dat hij een paar jaar geleden uitsprak naar jihadsympathisanten in Nederland, voelde als een oproep aan álle moslims. "Hoe kun je integreren in een stad, waar de burgemeester dat zegt? Aboutaleb heeft zijn gif uitgespuugd naar de mensen."

Ze heeft het land zien veranderen, sinds ze twintig jaar geleden in Nederland kwam wonen. "Nederland was een leuk multiculti-land. Multiculti betekent voor mij rijkdom. Van alle culturen kun je leren." Koral herkent Nederland niet meer, Nederlandse politici zijn zo veel met Turken bezig, zegt ze. Als politici 'rot op', of 'pleur op' zeggen, zoals premier Rutte zei over Turkse jongeren die een journalist belaagden, jaag je jonge Turken weg. Erdogan opent juist zijn armen voor ze.

Meerdere kanten

Twee jaar geleden reed ze haar veertienjarige zoon naar school. Hij doet vwo, over een paar jaar universiteit. Het toppunt van integratie, zoals al die Turken die hier studeren of een eigen onderneming hebben. Minister Asscher was op de radio. Het ging over het omstreden onderzoek waarin stond dat 72 procent van de Turken IS zou steunen. Haar zoon keek op: 'Mama, waarom doen ze zo?' "Hoe kun je dat je kind uitleggen? Ik zei: 'Niet alle Nederlanders zijn zo. Maar politiek is soms heel hard'."

Koral zegt dat ze wil verbinden, in haar handelsbetrekkingen, en op haar facebookpagina. Maar soms laat ze zich van een onverzoenlijker kant zien. Een dag voor het interview plaatst ze nog een foto op Facebook, van anti-fascisten die in Zwitserland een spandoek ophangen met een pistool naast het hoofd van Erdogan. Ze plaatst er een tekst bij, die weinig aan de verbeelding overlaat. Ze foetert over het 'ongelovige Europa', dat de mond vol heeft over Turkije en de Armeense genocide, maar zelf de Joden liet wegvoeren in de Tweede Wereldoorlog.

De tekst lijkt op de woorden van Erdogan, die Nederlanders na de diplomatieke rel 'nazi-overblijfselen' noemde. Hij beschuldigde Nederland bovendien van de moord op 8000 moslims bij Srebrenica en hij waarschuwde onlangs dat Europeanen gevaar zullen lopen, als Europa zo doorgaat.

Tekst loopt door onder afbeelding

Saadet Koral zou Erdogan en Rutte graag uitnodigen voor Turkse thee. Beeld arie kievit

'Nederland mijn vaderland'

"Begrijp me goed, als Rutte zijn hoofd op zo'n spandoek stond, zou ik het ook niet accepteren. Turkije is mijn moederland, Nederland mijn vaderland." Ze blijft achter haar vergelijking met de Tweede Wereldoorlog staan. "Ken je dat monument vlakbij de Erasmusbrug? Daarop staan de namen van alle kinderen die zijn weggevoerd in de Tweede Wereldoorlog. Zo verschrikkelijk." Ze toont een bericht, dat de NS geld verdienden aan het wegvoeren van Joden. "Nederland en Europa moeten ophouden te zeggen dat Turkije alles verkeerd doet. Ze kunnen zich beter bezighouden met de Brexit en Trump. De laatste anderhalf jaar is Europa constant bezig met Erdogan. Er worden gedichten over hem geschreven, media creëren een negatief beeld."

Die opmerking over veiligheid op Europese straten is verkeerd uitgelegd, zegt Koral. "Hij zei: 'Als jullie dit gevaar toelaten, zullen jullie zelf de grootste schade ondervinden'. Weet je waarom? Turkije heeft de afgelopen jaren duizenden dossiers van terroristen naar Europa gestuurd. Turkije tipte België over een uitgezette terrorist. Daar is niks mee gedaan. Toen pleegde hij een aanslag in Brussel. Turkije vecht al jaren met terroristen. Erdogan weet hoe terrorisme voelt. Hij zei dat Europa moet opletten, omdat het anders niet veilig meer is. Hij maakt zich zorgen. Europa heeft Turkije nodig en andersom."

Koral geeft toe dat Erdogan wel erg stevig klinkt voor iemand die bezorgd is. Maar dat is zijn stijl. "Ik ken hem goed, ik volg hem heel goed. Hij is echt heel aardig. Hij heeft een gevoelig hart." Mensen moeten zich wel realiseren dat niet alleen Rutte baat had bij de rel bij het consulaat. Volgens Koral kan het ook Erdogan veel stemmen opleveren bij het referendum van 16 april. "Als er straks ja gestemd wordt, zal Erdogan de banden herstellen. Eerder had Erdogan een conflict met Rusland. Dat is ook weer goed gemaakt."

'Turkije is democratisch'

Koral voert ook campagne voor het referendum. Bij de vorige verkiezingen voor het Turkse parlement zat ze in het verkiezingscomité. Aan de deur van haar zaak hangt een poster met informatie waar mensen kunnen stemmen. Vorige week nam een van de pro-AKP-zenders uit Turkije, Haber, een live-uitzending in haar zaak op. "Ze wilden eigenlijk voor het Turkse consulaat in Rotterdam filmen, maar na alle onrust had de politie misschien ingegrepen. Toen zei ik dat het hier kon. Ze hadden hier al eerder gefilmd."

Erdogan gaat het referendum winnen, daarvan is Koral overtuigd. "Daarna zal het alleen maar beter gaan in Turkije. Erdogan startte heel veel projecten in Turkije. Hij bouwt een enorm vliegveld, en bruggen. De economie zal verder groeien."

In het Westen zijn er veel zorgen dat Turkije na een ja, zal afglijden naar een dictatuur. Onzin, vindt Koral. Ze accepteert het niet dat mensen de democratisch gekozen Erdogan dictator noemen. "De democratie wordt niet afgebroken. Ik vind democratie zó belangrijk. Ik ga heel vaak naar Turkije en ik volg alles. Als ik het gevoel zou krijgen dat Turkije niet meer democratisch is, zou ik Erdogan niet steunen." Nederland heeft de mond vol over democratie, zegt ze. "Wat is democratie? Dat je zelf bepaalt wat je stemt en vindt. Wat dat betreft heb ik me heel erg vergist in Nederland. Bij het consulaat herkende ik Nederland helemaal niet."

Intellectuele terroristen

Een coup is pas ondemocratisch, zegt Koral. Ze vindt het dan ook heel kwalijk dat Europa tijdens en na de staatsgreep van 15 juli niet als één man achter Turkije ging staan. "Moet je je voorstellen dat de Gülenbeweging híer een coup zou plegen. Westerse landen zouden precies hetzelfde reageren."

De Duitse geheime dienst en het Britse parlement publiceerden onlangs onderzoeken, waarin stond dat er geen bewijs is dat Gülen achter de coup zat. Die onderzoeken maken weinig indruk op Koral. "In Turkije is er bewijs. Turkije heeft het bewezen en het is uitgelegd. Gülenisten zijn intellectuele terroristen."

Na de coup werden in Turkije tienduizenden mensen ontslagen. Meer dan 150 journalisten, duizenden academici en rechters werden opgepakt. Dat in Turkije nog altijd de noodtoestand geldt, leidt tot veel kritiek.

Veel van de arrestanten zaten bij de Gülenbeweging, zegt Koral. En mensen die onterecht vastzitten hebben niets te vrezen. Zij worden gewoon vrijgelaten. "Als je als journalist gewoon je werk doet en geen contacten hebt met terroristische organisaties, dan gebeurt er niks." Verhalen dat mensen gemarteld worden, vermist raken of 'zelfmoord' plegen in Turkse cellen, zijn niet waar, zegt ze. "Er zijn mensenrechtenorganisaties naar Turkije gegaan. Die konden overal komen." Ze nodigt de verslaggever uit een kijkje te nemen in Turkije. "Je kunt overal kijken. Als je niet durft ga ik mee. Andere pers kan meekomen." Lachend: "Turkije subsidieert de vliegtickets."

Niet om tafel

Vorige week verwijderde burgemeester Aboutaleb foto's van president Erdogan van een gesloten casino in de Beijerlandselaan, waar Koral haar bakkerij heeft. De posters zouden de spanningen die nog altijd in de Turkse gemeenschap leven volgens hem vergroten.

Eerder verweet de burgemeester een deel van de Turkse gemeenschap, dat zij niet om de tafel wil met hem en andere Turkse Rotterdammers om over de spanningen te praten. De moskeekoepels Diyanet en Milli Görüs verklaarden dat zij niet met Gülenisten wilden praten, omdat die volgens hen achter de coup zitten. Koral: "Er zijn zoveel mensen doodgegaan in Turkije. Door wie? Gülen. Dan ga je toch niet met die mensen om de tafel?" Nee, niet alle Gülenisten in Nederland zijn terroristen, erkent ze. "Mensen onderin de organisatie hebben er misschien geen weet van."

Relaties herstellen

Van spanning is volgens Koral geen sprake meer. Ze gelooft niet dat Gülenisten uit angst plekken mijden waar veel Turken komen. "Het staat toch niet op iemands voorhoofd dat die Gülenist is? Stel ik word op een evenement uitgenodigd, waar ook iemand van de Gülenbeweging komt. Ik zal diegene misschien niet groeten of thee met hem drinken. Maar ik ga echt niet vechten of ruziemaken."

Het is tijd dat de relaties weer herstellen, vindt Koral. Tussen Nederlanders en Turken en tussen beide landen. "Ik wil een brug zijn. Nederland en Turkije hebben al meer dan 400 jaar handelsbetrekkingen. Dit is de eerste keer dat er zo'n groot conflict is." Lachend: "Ik wil Erdogan en Rutte hier samen uitnodigen. Dan kunnen ze theedrinken en simit - een Turkse bagel - eten. Om het op te lossen."