Ze zijn met z’n tweetjes in de Kamer, maar de peilingen wijzen op flinke groei. Forum voor Democratie is al ­bezig met de komende verkiezingen, die voor Provinciale Staten en ­(indirect) de Eerste Kamer. Elsevier Weekblad hield een dagboek bij.

28 juni – Tweede Kamer

Tweede Kamerlid Theo Hiddema (Forum voor Democratie) is wanhopig. Zijn telefoon hapert. En dus komt de 74-jarige Hiddema bij Freek Jansen om hulp. Deze 25-jarige voorzitter van de jongerenafdeling van Forum is politicoloog, maar ook ICT’er. Hij bouwde de website van de partij. Hiddema is snel geholpen.

De burelen van de partij van Thierry Baudet – vier kamers – liggen aan een gang op de begane grond van de Tweede Kamer. Een glazen deur scheidt de fractie van de buitenwereld. Oud-makelaar en partijwoordvoerder Jeroen de Vries (46) en officemanager Caroline Dauphin (27) delen de eerste kamer. Op haar bureau ligt Over de democratie in Amerika van Alexis de Tocqueville, bijbel van partijleider Baudet (35).

Die komt hier af en toe rusteloos binnenvallen. Zijn stek aan het einde van de gang is ingericht met piano, chesterfields en palmplanten. Het geurt er naar bloemen, potpourri althans. Niet naar gedroogde ­lavendel – sinds Baudet op tv daar zo omstandig aan rook het symbool van Forum, en te koop in de webshop. Hoe vergaat het de partij na anderhalf jaar in de Kamer? Elsevier Weekblad keek mee achter de schermen.

De toverbox van Henk

‘Henk, hoe is het met de toverbox? Is er nog wat gebeurd?’ zegt Theo Hiddema tegen Henk Otten (49). De ondernemer en penningmeester is naar eigen zeggen ‘de man achter de schermen’, met een laptop onder de arm. Hid­dema is van de vulpen – een Mont Blanc – en papier. Maar Forum is volgens Otten ‘een onlinebeweging’.

Hij heeft een filmpje klaar over de jaarrekening van Forum. Zijn stem schalt door de kamer. De financiën van een politieke partij als wervend spotje. Dat kende Den Haag nog niet. ‘Wij hebben gebenchmarkt,’ zegt Otten terwijl hij zijn laptop weer openklapt.

Er verschijnt een overzicht van jaarcijfers van alle partijen. Een kolfje naar de hand van de econoom en jurist die in de Londense City werkte. De PvdA staat er door het ­geslonken aantal zetels financieel dramatisch voor. De SP met zijn afdrachten van politici aan de partij is ‘een payrollbedrijf’.

Forum heeft geen beleidsmedewerkers zoals andere partijen. ‘Wij hebben een ecosysteem,’ zegt Otten. ‘We geloven niet in teampjes die van alles bedenken, koffiedrinken, vergaderen. Commissie zus, commissie zo, maar er gebeurt niks.’

Eigen netwerken worden ingezet. Otten: ‘Als we vragen hebben over iets medisch, bellen we een arts. Voor iets over mijnbouw een ingenieur. Over iets financieels iemand in Londen of bij een bank. Over genees­middelen een apotheker. We werken projectmatig en hebben een grote actieradius, omdat we snel mensen kunnen inschakelen.’

2 juli – Partijkantoor Herengracht, Amsterdam

Zonnebril, spijkerbroek, jasje losjes over de schouder. Thierry Baudet loopt op de Amsterdamse Herengracht. Eerder een figuur uit de door hem weinig gewaardeerde jaren zestig dan een hedendaagse conservatief.

In een keldertje aan de Herengracht ­legden Baudet en geestverwanten met de denktank Forum voor Democratie in 2015 het fundament voor wat in 2016 een partij werd die in 2017 twee Kamerzetels veroverde. ‘We nemen het pand gaandeweg over,’ zegt Otten als hij het partijkantoor boven het keldertje betreedt. Baudet, Hiddema, Otten en communicatieman De Vries carpoolen op dinsdag, woensdag, donderdag van Amsterdam naar Den Haag. Freek Jansen woont in Den Haag en stapt deze maandag in bermuda het partijkantoor in Amsterdam binnen.

Een vergadertafel en twee bureaus, en een studio. Hier worden filmpjes gemaakt. Met de telefoon live streamen is er niet meer bij. Als Baudet naar een school in Groenlo gaat, zoals in juli, wordt zijn scheldkanonnade tegen ‘de linkse indoctrinatie’ van het onderwijs vastgelegd voor YouTube door ingehuurde professionals.

Robert Baljeu (49), oud-consultant, bekommert zich op het partijkantoor om de zoektocht naar kandidaten voor Provinciale Staten. Via de Staten wil Forum een landelijke dekking van actieve politici krijgen, maar belangrijker: de Eerste Kamer wordt gekozen door de Staten en de Eerste Kamer kan de regeringscoalitie dwarsbomen.

Baljeu toont een ordner vol cv’s. Namen noemt hij niet. ‘Dit is een proces,’ zegt Otten. Baljeu: ‘Belangstellende leden melden zich, dan volgt een selectie, dan een speeddate, waarna wij evalueren en selecteren voor één-op-één-gesprekken. Dan praten twee FVD’ers met ze, met iemand uit ­Amsterdam erbij en dan volgen nog trainingen.’

Niemand is zeker van zijn plek. Dat is pas het geval op 4 februari 2019 – de dag van de kandidaatstelling. Otten: ‘We raffelen het niet af. Forum heeft een bepaald soort DNA en we hebben het proces zo ingericht dat we fouten tot een minimum beperken en baantjesjagers weren.’

‘Een echte FVD’er’

Het bestuur laat zich niet ‘opjutten’, zoals penningmeester Otten zegt. ‘Je hebt drammers. “Ik ben al lang lid, heb een maand geleden iets ingestuurd en wil weten waar ik aan toe ben.” Van zo iemand nemen we afscheid.’

Het ‘proces’ leidt tot een buffer van kandidaten, ook voor latere verkiezingen. De partij staat in de peilingen op 8 procent, wat op 27 mei kan leiden tot de verkiezing van zes à zeven senatoren, tegen twee zetels in de Tweede Kamer.

Baljeu: ‘Met alleen goede kandidaten zijn we er niet. Ze moeten ook kunnen samenwerken in een fractie. Vanuit het bedrijfsleven weten we dat je met allemaal alpha males geen goed team hebt. We moeten misschien kandidaten afwijzen, simpelweg omdat we al meer van die types hebben. Bovendien moeten ze het Forum-verhaal kunnen vertellen.’

Otten: ‘De een is misschien geen potentiële fractievoorzitter, maar wel iemand die heeft nagedacht over standpunten en goed is in een ondersteunende rol. Tja, we zitten nou onze geheimen prijs te geven, dat is niet in ons belang.’

Wie een echte FVD’er is? Otten: ‘Dat is iemand die structureel belastingbetaler is, ondernemend, zelfstandig, niet corporate. FVD’ers zijn resultaat- en actiegericht, doordacht, evidence based bezig, doortastend, zeilers. Mensen die ergens naartoe willen.’

3 juli –Tweede Kamer

Dinsdag is hoogtijdag in de Tweede Kamer. Pas na het middaguur arriveren de carpoolers uit Amsterdam. Aan uitgebreide fractievergaderingen doet Forum niet. Wel bespreken Baudet en Hiddema met Otten en Jansen de stemmingen van die middag. ­Geregeld klinkt gemompel dat een motie maar beter kan worden gesteund, omdat de achterban een tegenstem niet zal begrijpen.

Een SP-motie over afschaffing van een belastingconstructie voor Shell roept discussie op. Forum is tegen afschaffing van de dividendbelasting ten behoeve van multinationals als Shell en wil liever de erf- en schenkbelasting afschaffen. Maar deze motie draait om een zogeheten ruling die Shell en de overheid in 2005 sloten.

‘Onze achterban is niet voor rulings,’ zegt Otten. ‘Maar de regeling is niet illegaal,’ zegt Hiddema. ‘En die 7 miljard euro krijgt de overheid nooit terug. Het is in strijd met de rechtszekerheid om die met terugwerkende kracht te vorderen. We moeten tegenstemmen.’

En zo geschiedt later die middag.

Een PVV-motie over ‘het erkennen dat de islam inherent gewelddadig, radicaal en extremistisch is’, is volgens Otten on­genuanceerd. ‘Ik neig naar tegen. We moeten intellectueel onszelf blijven.’ Baudet knikt.