Door Bert van Dijk en Pieter Lalkens

Fotografie: Bert van Dijk

‘Vroeger was het altijd volle kracht vooruit’

Meevaren op het grootste containerschip ter wereld waar romantiek heeft plaatsgemaakt voor superstrakke efficiëntie

Door Bert van Dijk en Pieter Lalkens

Maar hoe krijgen de Deense kapitein Franz Holmberg, de Poolse loods en drie sleepbootjes in vredesnaam een van de grootste containerschepen ter wereld - 400 meter lang, 60 meter breed – voor het eerst deze haven binnen? Het monsterschip moet twee krappe draaien maken en daarna nog afmeren aan een kade die nauwelijks langer lijkt dan het schip. Vijf huizenhoge blauwe containerkranen staan klaar om – zodra de Mary is afgemeerd - de komende dagen 10.000 containers één voor één van het schip te halen en in te laden.

De haven van Gdansk doemt op in het schemerlicht van de vroege zaterdagochtend. Voor de Mary Maersk is de Poolse haven de laatste stop op haar route van Azië naar Europa. Eindelijk, na een reis van bijna vier weken en met vertraging door storm in de Middellandse Zee, vallende containers in de Rotterdamse haven en een verandering in het vaarschema, glijdt het schip nu over het spiegelgladde water richting de kade van de splinternieuwe Poolse diepzee containerhaven.

Tergend langzaam nadert het schip de kade. Bij het echte afmeren is het even spannend. Holmberg: ‘Het raken van de kade moet eigenlijk helemaal niet voelbaar zijn op het schip. Dan meer je pas goed af, zonder kans op schade.’ Dat vergt een naadloze coördinatie tussen kapitein, loods en de sleepboten. Het lukt.

De Poolse loods heeft het afmeren van zo’n gevaarte duidelijk vaker aan de hand gehad. Of zo’n groot schip veel moeilijker is om binnen te loodsen dan een klein bootje? ‘Nee, net als elk ander schip’, zegt hij droog in Engels met een flink Pools accent.

Op de brug, circa 60 meter boven het wateroppervlak, heerst rust. Holmberg, een vijftiger die al zestien jaar kapitein is bij de Deense rederij Maersk Line, heeft Gdansk vaker aangedaan, maar nog nooit heeft hij aangelegd aan deze nieuwe kade. Hij bezit de gave om kalmte en oplettendheid te combineren. Af en toe praat hij in zijn portofoon met een bemanningslid aan dek. Het zijn korte commando’s; de bemanningsleden op het dek snappen ze direct.

Alleen als er een loods aan boord is, trekt Holmberg snel een wit kapiteinsoverhemd aan, dat hij dan losjes in zijn spijkerbroek propt.

De kennismaking met de 54-jarige Deen vijf dagen eerder in Rotterdam was een verrassing. We hadden een kapitein in een keurig strak uniform verwacht, maar troffen een bebaarde vriendelijk ogende man gekleed in een slonzig t-shirt, spijkerbroek en met Crocs-schoenen aan. Een grote tatoeage van een draak vechtend met een arend gedrapeerd op zijn hele rechter onderarm verraadt een ruig zeemansbestaan.

Het gaat er informeel en ontspannen aan toe, maar toch is Holmberg iemand die natuurlijk gezag uitstraalt. ‘Als je alleen respect kunt afdwingen door een uniform te dragen , dan doe je iets niet goed’, is zijn redenering. Alleen als er een loods aan boord is, trekt Holmberg snel een wit kapiteinsoverhemd aan, dat hij dan losjes in zijn spijkerbroek propt.

‘Eigenlijk wilde ik boer worden’

Franz Holmberg wilde eigenlijk boer worden op het Deense platteland. Maar nu, bijna dertig jaar later, staat hij op de brug van een van de grootste schepen ter wereld: het 400 meter lange containerschip Mary Maersk. Holmberg, groot, fors postuur, baardje, is een ervaren zeeman en straalt dat ook uit, ondanks het gebrek aan uiterlijke franje. Door zijn voorkomen en zijn kalme optreden straalt hij in alles uit de kapitein te zijn. Hij dwingt respect af bij zijn bemanning. Dit is een kapitein die je vertrouwt en die zelfs in de zwaarste stormen zijn kalmte bewaart. Boer wilde hij worden dus. ‘Ik kwam als kind vaak bij mijn oom die boer was en dat wilde ik ook. Maar uiteindelijk ben ik aan de zeevaartschool in Svendborg een opleiding gaan doen tot officier. In 1990 trad ik in dienst bij Maersk, waar ik sinds 2001 kapitein ben op schepen. Holmberg was sinds het allereerste begin betrokken bij de Mary Maersk. Gebouwd op een werf van Daewoo in Zuid-Korea, maar op specificaties en ontwerp van Deense ingenieurs. En ja, ze luisteren ook wel naar wat de kapiteins willen. Zoals het kleine houten bankje op het dek net achter de deur van de brug. ‘Dat is er op ons verzoek op alle Triple E-‘s gekomen’, lacht Holmberg. De Deen is soms drie maanden achterelkaar op zee, zonder familie en vrienden. ‘Ja, op zee ben je lang weg, maar daardoor heb je ook lange periodes thuis. Dan kun je dingen met je kinderen doen die mensen met een baan van 9 tot 5 nooit zouden kunnen doen. Dat is me ook wel wat waard.’ ‘Het varen is niet meer zoals vroeger, toen er in alle weersomstandigheden voluit werd gevaren, onder het motto ‘We are Maersk Line and we are the best’. Nu staan containers 21 hoog opgestapeld. Daardoor is het risico op omvallen of zelfs overboord slaan groter geworden. Zo verloor de Merete Maersk, een zusterchip van de Mary Maersk, in februari nog 43 containers in de Middellandse Zee. Holmberg, die een paar dagen achter de Merete voer, wil er niet veel over kwijt, maar de weergerelateerde omstandigheden in de Middellandse Zee zorgden ook voor de Mary Maersk voor problemen. Resultaat: vertraging en een noodgedwongen aanpassing van het vaarschema in Europa. De Triple E-klasse van Maersk is het grootste containerschip ter wereld. ‘Ik denk dat de schepen niet veel groter kunnen. We hebben de grens wel bereikt. Maar dat heb ik vaker gedacht, dus je weet het nooit zeker.’

Aan boord komen van een van de grootste containerschepen ter wereld is geen sinecure. Voor gewone stervelingen is een trip sowieso onmogelijk te boeken. Zelfs voor familieleden van de bemanning gelden strenge regels voor het meevaren. Alleen voor journalisten maakt Maersk af en toe een uitzondering, zoals nu. Van gewoon aan boord stappen is dan echter nog steeds geen sprake. Maersk eist een overheidsverklaring van goed gedrag, een doktersverklaring en een reeks ingevulde formulieren. Niets wordt aan het toeval overgelaten, want passagiers zijn een risico. Met 18.000 volgeladen containers aan boord vertaalt elke potentiële vertraging of verstoring zich direct in een enorme kostenpost. In een markt waar de winstmarges flinterdun zijn, telt echt elke eurocent.

Na enkele maanden wachten, is deze krant er dan eindelijk in geslaagd voet te zetten op een van de grootste containerschepen ter wereld: de Mary Maersk. In 2013 in de vaart gekomen, geschilderd in de typisch lichtblauwe Maersk-kleur.