Twee wethouders en een burgemeester die in een tijdsbestek van iets meer dan een week sneuvelen. Den Haag beleeft tijden die even schadelijk als historisch zijn voor de stad. Dat na de wethouders Richard de Mos en Rachid Guernaoui ook burgemeester Pauline Krikke haar politiek einde beleeft is onafwendbaar. Of: zou dat in elk geval moeten zijn. Oud-minister Jeroen Dijsselbloem, nu voorzitter van de Onderzoeksraad voor Veiligheid (OvV), velde donderdag het vonnis. Toon en inhoud van zijn boodschap waren klip en klaar: de burgemeester is verantwoordelijk voor de veiligheid in de stad en zij heeft gefaald. Het maakt haar dossier er niet beter op. Met het snelle vingerwijzen in de affaire rond messteker Malek F. had ze al veel krediet verspeeld.

De Haagse gemeenteraad komt volgende week bijeen voor dat debat over de uitkomsten van het OvV-rapport: 'Vliegvuur op Scheveningen'. Partijen namen kort na de presentatie van het onderzoek hun stellingen al in. De steun voor Krikke brokkelt af. Wanneer Krikke over een week als burgemeester in functie nog het debat aangaat, heeft iedereen ruimschoots kans gezien de OvV-bevindingen rustig door te nemen. Het beeld dat opdoemt is dat van volslagen amateuristisch gepruts om de lieve vrede te bewaren. Sinds het vertrek van burgemeester Jozias van Aartsen is er geen bundeling te vinden van afspraken om de bouw van de stapels pallets in goede banen te leiden. Er staan fatale zinnen op papier, zoals: 'De burgemeester had voldoende bevoegdheden om openbare orde en veiligheid te handhaven en maatregelen te treffen. Van deze bevoegdheden maakte de burgemeester geen gebruik.’

Dijsselbloem zegt het volkomen duidelijk in een toelichting: De veiligheid van de inwoners van Scheveningen was absoluut in het geding. Met goede afspraken, betrouwbare bouwers en een gemeente die had gehandhaafd, was dit allemaal niet gebeurd, aldus de OvV-voorzitter. Die vervolgt met: 'Als je die bereidheid voor handhaving niet hebt, dan word je niet serieus genomen.' En, als finaal oordeel: 'De eindverantwoordelijkheid voor de veiligheid van de stad Den Haag ligt natuurlijk bij de burgemeester.' Dijsselbloem windt er geen doekjes om. 'Afspraken werden niet gehandhaafd. Vanuit de gemeente was er een patroon te herkennen van het aandringen op de naleving van afspraken, maar om daaraan bij de schending daarvan geen consequenties te verbinden. Uiteindelijk leek de wens om de vrede te bewaren door de ontsteking van het vuur door te laten gaan steeds de doorslag te geven. In ieder geval is de schending van de afspraken om de veiligheidsrisico’s te beheersen geen reden gebleken om het evenement af te gelasten.'

Kiezen voor het pluche?

Dat de gemeente Den Haag, de burgemeester voorop, wist van de overtredingen bij de vreugdevuren maar niet optrad en daarmee de Scheveningers in gevaar bracht, zou onder normale omstandigheden leiden tot het vertrek van de eindverantwoordelijke: burgemeester Krikke. Normaal gesproken heet dat: onafwendbaar. De politieke constellatie van dit moment heeft niet als kenmerk 'normaal'. Met twee wethouders bij wie huiszoeking werd gedaan, die worden verdacht van corruptie en die aftreden, leeft Den Haag in een bijzondere politieke realiteit. Oppositiepartijen PvdA en CDA, die eerder de scalp van de burgemeester eisten in de kwestie vreugdevuren, staan voor een cruciale keus: kiezen zij voor de veiligheid van het pluche en trekken zij hun kritiek in– een plek in de nieuwe coalitie zeker stellend– of kiezen zij voor genoegdoening aan alles dat Scheveningen heet?

'Het leven is hard en meedogenloos', zei Krikke eens in relatie tot de bouwers, toen ze hen juist wees op het naleven van de afspraken. Het leven is hard en meedogenloos. Dat geldt nu ook voor haar. De burgemeester is aangeschoten wild. De stad blijkt een flinke beproeving voor haar. De vertrouwensvraag over het functioneren hoefde in Den Haag decennialang niet te worden gesteld. Daarom mag je boven alles van de burgemeester zelf verlangen dat zij het rapport goed leest en de gemeenteraad een stap voor is. Al is zelfkritiek tonen niet haar sterkste kant.

Henk Ruijl is hoofdredacteur van Omroep West.

henk.ruijl@omroepwest.nl