Het begon allemaal onschuldig, vertelt Wouter Schmidt (61) aan de keukentafel. Zijn gezin woonde nog maar een maand in Hippolytushoef toen er opeens een paar jongens van een jaar of twaalf in de voortuin stonden. Ze schenen met laserlampjes naar binnen. “Het was Poeriem, een soort joods carnaval, dat was wel typisch.” Maar verder schonk het gezin er geen aandacht meer aan, het leven ging door.

In de jaren daarna namen de pesterijen toe, vertelt Schmidt. Het gezin kreeg vaak ‘Heil Hitler’ naar het hoofd geslingerd. Een auto werd bekrast met hakenkruizen, met daarbij de naam van Schmidts zoon Salomon (21). Stoeptegels en ijsblokken werden door de ruit gegooid. Eind vorige maand was voor Schmidt de maat vol, toen een vuurwerkbom het keukenraam kapot blies. Schmidt zit vlakbij dat raam, waar inmiddels een nieuwe ruit in zit. De vensterbank staat vol met bloemen.

Vuurwerkbom

“Tot voor kort dacht ik: je moet het klein houden, je jaagt mensen alleen maar tegen je in het harnas. Maar mijn kinderen zijn nu zo gewend aan deze pesterijen dat ze denken dat het in Nederland normaal is dat Joden zo worden behandeld. Dat ze zo denken, dat verwijt ik mezelf ook. Daarom heb ik de media opgezocht. Na twintig jaar heb ik er genoeg van.” Volgens Schmidt zijn de daders een groep van ongeveer dertig jongens en jonge mannen, in leeftijd variërend van twaalf tot dertig jaar.

De politie is naar aanleiding van de vuurwerkbom en alle media-aandacht een onderzoek gestart. Daar is nog niets uitgekomen, vertelt woordvoerder Wendy Boudewijn van de politie Noord-Holland. Boudewijn kan geen uitspraken doen over de volledige twintig jaar dat het gezin zou zijn lastiggevallen, want ze kan maar tot vijf jaar geleden in het systeem terugkijken. “De afgelopen vijf jaar zijn er zestien incidenten geweest. Van twee van die incidenten is ook daadwerkelijk aangifte gedaan. Bij de rest gaat het alleen om meldingen.”

Bij die meldingen gaat het om baldadige jeugd, zegt Boudewijn. Maar de politie ziet geen bewijs voor antisemitisme. “We zien vernielingen, maar geen antisemitische teksten en geen hakenkruisen. Wij kunnen die incidenten niet aan antisemitisme linken. Maar we willen aan het gevoel dat het gezin heeft niet afdoen.”

“Wat is niet antisemitisch aan de woorden ‘vuile kankerjodin, ze zijn je vergeten te vergassen’?” Beeld Olaf Kraak

‘Vergassen’

Schmidt is niet verrast door de reactie van de politie: “De politie knipt alles op, ze bekijken alles per incident. Zelfs wanneer ze iemand oppakken kan die persoon nog zeggen dat die het niet vanuit antisemitische overwegingen deed. Op het moment dat die bom afgaat, hangt daar niet een bordje bij: wij zijn van de Ku Klux Klan (een racistische, antisemitische organisatie, red.). Maar wat is niet antisemitisch aan de woorden ‘vuile kankerjodin, ze zijn je vergeten te vergassen’?”

Dat er geen groter structureel onderzoek is gekomen komt volgens de politie doordat er zo weinig aangiftes zijn gedaan. Politiewoordvoerder Boudewijn: “Het bleef bij meldingen. Er was ook geen sprake van ernstige feiten zoals bedreiging. Het is ook vreemd dat er de afgelopen vijf jaar zestien meldingen zijn geweest, maar dat er in het hele jaar 2018 niets is gemeld. Dan is het lastig om van een trend te spreken.”

Schmidt: “Soms heb je ook geen zin meer om melding te doen. Los van die meldingen worden er ook wel eens dingen naar mijn kinderen geschreeuwd waar ik pas veel later van hoor. Laat maar zitten, denken mijn kinderen, we vertellen het niet aan papa.”

Hitlergroet

Negentien jaar geleden verhuisde Wouter Schmidt met zijn vrouw Odile en twee kinderen van Soesterberg naar Hippolytushoef, voor het werk van vader Wouter. Ze namen hun intrek in een schoolmeesterswoning. In Hippolytushoef werden er nog twee kinderen geboren. Op school werden de kinderen gepest, zegt Schmidt: “Onderweg fietsten jongens langs die riepen: ‘Doorrijden vuile Jood, we gaan je doden.’” Sinds Schmidt eind oktober de media opzocht is het gezin overladen met steunbetuigingen, het huis staat vol met bloemen en fruitmanden. “Een deel van het dorp bestaat uit goede mensen”, zegt Schmidt, “maar een ander deel durft te beweren dat ze al die jaren van niks hebben geweten. Een aantal jaren geleden stond hier een groep van dertig jongens de Hitlergroet te brengen. Hoe kan het dat niemand hen kent? Het zijn dertig broers, dertig zonen, dertig klasgenoten.”

Volgens Schmidt wordt dat deels verklaard doordat de dorpelingen niet met antisemitisme in verband willen worden gebracht. “Ik stelde eens aan de basisschool van onze kinderen voor om op schoolreisje naar het Etty Hillesum Centrum in Deventer te gaan, om hen wat te leren over antisemitisme. Toen werd men nijdig. ‘Hoe durf je mij te beschuldigen’, was de reactie. Dat laat een beetje zien hoe het dorp in elkaar zit.” De meeste dorpelingen die Trouw sprak zeggen van niets te hebben geweten. De een reageert vol medeleven met de familie Schmidt, de ander vindt het vooral jammer dat Hippolytushoef nu in de media komt als een antisemitisch dorp. De meeste mensen willen niet met hun naam in de krant.

Hakenkruizen in de auto, een vuurwerkbom door de ruit. Beeld Olaf Kraak

Opgeklopt

Restauranthouder Jos Kuiper wil wel in de krant. Hij was ook verrast, maar hij vindt alle media-aandacht overdreven. “Het is verschrikkelijk opgeklopt. Er is nu toevallig veel aandacht omdat het om een Joods gezin gaat. Maar het is een probleem van overlastgevende jeugd. Het zijn tieners die hun eigen drank kopen en rare dingen gaan doen. Een rooms–katholiek gezin heeft hier ook wel eens een vuurwerkbom gehad, maar daar hoor je niks over.” Schmidt vindt dat onzin. “Als het een beetje baldadige jeugd is zou het gelijkelijk verdeeld onder de bevolking. Maar dat is niet zo, ze moeten ons hebben.”

De gemeente Hollands Kroon, waar Hippolytushoef deel van uitmaakt, is geschrokken van het verhaal van de familie Schmidt. Burgemeester Rian van Dam noemde het in een persconferentie ‘misselijkmakend’ en ‘onacceptabel’. Ze zegt dat het gezin camerabewaking krijgt. Woensdag wordt bij het huis een camera geplaatst. Ook krijgt het gezin een contactpersoon bij de politie, die dagelijks bij de familie langs zal gaan. “We doen dat voor preventie en informatie”, zegt de burgemeester tegen ‘NH Nieuws’.

“We hebben elkaars ogen en oren nodig om dit voortaan te voorkomen. Dus meld het als je dit soort zaken ziet”, zegt Van Dam. Het politieonderzoek heeft nog geen arrestaties opgeleverd. De gemeente heeft anti-discriminatiedienst Artikel 1 gevraagd om in de hele gemeente voorlichting te gaan geven op scholen en in het jongerenwerk, zodat jongeren zich bewust worden van antisemitisme en discriminatie.

Voor de familie Schmidt komt het allemaal te laat. Ze willen verhuizen, maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan. Het huis staat al vijftien jaar in de verkoop, maar niemand wil er wonen. Schmidt: “Iemand raadde me aan om een crowdfundingsactie te starten, dat zijn we nu aan het onderzoeken. We moeten hier weg.”

Lees ook:

Een keppel dragen, kan dat onbezorgd in Nederland?

Een keppel maakt je in een oogopslag herkenbaar als jood. En dus kwetsbaarder voor antisemitisme. Vier joodse Nederlanders vertellen hoe het is om er een te dragen.

De aanslag in Halle zet het antisemitisme-debat in Duitsland op scherp

Twee mensen kwamen om, maar het hadden er tientallen kunnen zijn: de aanslag bij een synagoge in Halle heeft in Duitsland geleid tot een nieuw debat over rechts-extremistisch geweld in het land.