De burgemeester van het Deense Bornholm, het eiland in de Oostzee, wordt woensdag door Enschede als een heldin ontvangen. Winni Aakermann Grosbøll komt met een geheim recept. Ze is de vrouw achter het populaire Folkemodet-festival, een soort maatschappelijk Oerol, waarop burgers jaarlijks ideeën aandragen en besluitvormers uit hun comfortzones kruipen van bekende vragen en voorgekookte antwoorden. Afgelopen jaar had Grosbøll maar liefst 100.000 gasten. Twente wil ook zo'n jaarlijks festival; 'Het Twentement' moet het gaan heten. Maar hoe organiseer je dat? Dat komt de Deense burgemeester vertellen.



Marcel Bouwhuis uit Zelhem en Lidy Noorman uit Enschede proberen in ieder geval een glimp van Grosbøll op te vangen. Na een carrière in de ambtenarij (hij) en het welzijnswerk (zij) noemen ze zich nu 'sociaal ondernemers' die zich onder meer met zorgcoöperaties en burgerinitiatieven bezighouden. Hun motto is dat burgers vooral niet steeds opnieuw het wiel moeten uitvinden, maar met elkaar in contact moeten komen bij het zoeken naar eigen oplossingen voor maatschappelijke kwesties. Die hebben volgens hen vaak betere oplossingen dan professionals. Noorman: "De beroeps plakken pleisters, buurtbewoners helen wonden."



Toen we dit voorjaar hoorden van de Deense volksvergadering, zegt Bouwhuis, waren we meteen verkocht. "Dat is écht iets voor ons. En voor Twente."



Tekst loopt door onder afbeelding.

De Deense premier Helle Thorning-Schmidt geeft een speech op het Folkemodet in Denemarken. Beeld epa

Het Deense Folkemodet houdt in dat burgers, volksvertegenwoordigers, bestuurders en specialisten letterlijk de afstand tot elkaar verkleinen en op basis van gelijkwaardigheid met elkaar in gesprek gaan over welk thema dan ook. Dat stellen ze onderling vast. Noorman: "Er is weliswaar een agenda met hoofdonderwerpen, maar er staat ook een zeepkist als podium voor wie maar wil." Niets staat vast, iedereen komt ideeën brengen en ideeën halen. "De Denen zijn niet voor niets bovengemiddeld gelukkig. Daar word je als burger gehóórd."



Bouwhuis: "Het is toch doodzonde als je een Willy Wortel in de straat hebt wonen, maar niemand zijn idee kent?" Dat is jammer voor de samenleving, zegt hij, maar ook frustrerend voor Willy zélf. Op zo'n festival worden al die bouwstenen samengebracht en komen onder de aandacht van de besluitvormers. Burgers kunnen volgens hem wel blijven mekkeren op de Nederlandse samenleving, maar ze kunnen ook hun verantwoordelijkheid nemen door met oplossingen te komen.



Bestuurders en politici op hun beurt spreken op het festival hun achterban, kunnen ideeën toetsen. Daarmee vergroten ze de kans dat hun besluiten gedragen worden door de bevolking. Ze hoeven op het Folkemodet niets te beloven, maar een volgende keer worden ze wel aangesproken als ze het laten afweten.

Volgens Bouwhuis is er een overvloed aan thema's die besproken kunnen worden, van groot naar klein. "Wat moeten we nu met de vliegbasis Twente? En willen we dat de A1 wordt verbreed?" Noorman: "Maar je kunt de vraag ook anders stellen: moet Twente zich richten op de Randstad, of misschien op Duitsland? Dan heb je heel andere verbindingen nodig."



Ze wil zelf wel op de zeepkist gaan staan voor het volgende: "Ik heb een vriendin in een rolstoel. Ze had een lekke band, maar geen fietsenmaker kon haar helpen. Haar rolstoel moest na dagen worden opgehaald met een servicebusje van een zorgaanbieder. Wat is dat voor een flauwekul? Daar moeten we samen toch oplossingen voor kunnen bedenken?" Misschien dat Winni Aakermann Grosbøll enig idee heeft?



Tekst loopt door onder afbeelding.

Geert Wilders tijdens zijn bezoek aan Folkemodet. Beeld anp

Hoe doen ze het in Denemarken?

De Deense Folkemodet is een vierdaags democratiefestival waarop politici en burgers een open debat aangaan. Het evenement werd voor het eerst in 2011 gehouden. De 235 kleinschalige debatsessies trokken direct 10.000 bezoekers. Bertel Haarder, de toenmalige Deense minister van binnenlandse zaken, sprak van 'een politiek rockfestival met minder bier, en meer gepraat'.



Het werd opgericht door burgemeester Winni Grosbøll, naar voorbeeld van Almedalsveckan ('Almedalenweek'), een soortgelijk jaarlijks terugkerend evenement in het Zweedse Almedalen. Pogingen om het steeds populairder wordende festival binnen Denemarken te verplaatsen, hield Grosbøll tegen. Ze vindt het prima als anderen ook een vergadering willen houden, maar Folkemodet blijft op het eiland.



In 2015 waren onder meer Geert Wilders en een Griekse nationaal-socialistische partij aanwezig. Er ontstond enige ophef door de relatief grote politie-inzet, maar een meerderheid van de deelnemers gaf aan de regels niet aan te willen scherpen. Er waren zelfs 35.000 bezoekers op de zaterdag. In 2016 groeide het bezoekersaantal tot 40.000 mensen op één dag.

Hoe doen ze het in Twente?

Volgens Bouwhuis en Noorman past het Deense festival goed in Twente omdat dit gebied zo'n eigen identiteit kent die misschien wel aansluit bij de Deense. "Tukkers zijn bescheiden", somt Bouwhuis op, "en met het oude naoberschap sociaal ingesteld. Ze zijn ongecompliceerd, niet uit de hoogte, terwijl er met de universiteit van Twente óók veel kennis aanwezig is."



Al die eigenschappen vormen volgens hem de kracht van Twente. De twee gaan er vanuit dat het eerste Twentement al volgend jaar in de nazomer plaatsvindt.



Alle Twentse griffiers van de gemeenteraden steunen het initiatief, de 14 raden zelf met 346 leden zijn enthousiast, maar ook maatschappelijke organisaties, belangenvertegenwoordigers van de publieke en private sector en onderwijsinstellingen steunen het 'experiment voor politiek en democratie'.



Volgens Bouwhuis is de grootste opgave om het Twentement zo te organiseren dat het niet alleen de eerste keer genoeg bezoekers trekt, maar ook de jaren daarna. "Voorop staat dat de commercie van het evenement is uitgesloten. Het moet iets van de bevolking zijn."