De overheid moet de aanpak van farmaceutische bedrijven veranderen, staat in een advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS). Medicijnen moeten volgens de raad slimmer worden ontwikkeld en de overheid moet sterker onderhandelen met de farmaceutische industrie.

Het adviesorgaan van de regering pleit ervoor dat de overheid vaker dwangmiddelen inzet, zodra een bedrijf zijn product niet tegen een maatschappelijk aanvaardbare prijs wil leveren. Voorbeelden van die dwangmiddelen zijn het aanpakken van fabrikanten die misbruik maken van hun machtspositie, het verlenen van dwanglicenties, het geven van toestemming aan apothekers om zelf medicijnen te maken en het toestaan dat patiënten op recept van een arts zelf geneesmiddelen kopen via internet.

Volgens de raad is het belangrijk dat lagere prijzen worden afgedwongen bij de farmaceutische industrie, omdat het bedrijfsleven daardoor wordt geprikkeld om geneesmiddelen beter, sneller en goedkoper te ontwikkelen.

Gidsland

Voorzitter Pauline Meurs van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving zegt dat zowel patiënten als de samenleving de dupe zijn van de huidige situatie. Volgens haar rekenen fabrikanten de kosten van mislukte projecten door in middelen die wel op de markt komen, waardoor de prijzen van medicijnen hoger zijn dan zou moeten.

Volgens de raad vallen negen op de tien potentiële nieuwe geneesmiddelen af tijdens klinische studies. De raad pleit ervoor om wetenschappers en farmaceutische bedrijven te prikkelen om de ontwikkelkosten en de faalkans te verlagen.

"Met dit advies willen wij laten zien dat het anders kan, ook binnen het huidige internationale kader. Nederland kan gidsland worden", zegt Meurs.

Reactie fabrikanten

De Vereniging Innovatieve Geneesmiddelen ziet weinig in het advies van de raad. In een reactie schrijft de branchevereniging dat het ondenkbaar is om succesvolle geneesmiddelen te ontwikkelen zonder ruimte te krijgen om te falen.

"Innovatie gaat met vallen en opstaan", zegt directeur Gerard Schouw. Volgens de vereniging staat of valt de ontwikkeling van geneesmiddelen met samenwerking en de bereidheid om risico's te nemen.

De vereniging noemt de suggestie van de raad om patiënten zelf geneesmiddelen via internet te laten bestellen levensgevaarlijk en onverantwoord, omdat er ook illegale geneesmiddelen worden aangeboden via internet. De vereniging zegt daarnaast dat dwanglicenties alleen bedoeld zijn als noodmiddel bij gezondheidsbedreigende situaties en keurt het gebruik daarvan in andere gevallen af.

Apothekers

Apothekers-brancheorganisatie KNMP is positief over het voorstel van de RVS om apothekers zelf medicijnen te laten bereiden. Dat kan volgens voorzitter Gerben Klein Nulent een tegengewicht bieden aan te dure geneesmiddelen.

Als voorbeeld noemt hij het middel Orkambi, voor patiënten met taaislijmziekte. Dat medicijn werd onlangs na lange onderhandelingen tussen de fabrikant en de overheid toegelaten tot het basispakket.

"Een apotheker kan dit bereiden", zegt Klein Nulent. "Veilig, kwalitatief goed en tegen een veel lagere prijs. Ook veel lager dan de fabrikant in tweede instantie met de minister is overeengekomen. Hiermee kunnen we helpen om geneesmiddelen toegankelijk te maken voor patiënten."