Moeten we op 6 april gaan stemmen of thuisblijven? Het is een vraag die vooral voorstanders van het associatieverdrag met Oekraïne bezighoudt. Zij zijn namelijk gebaat bij een lage referendumopkomst.

Als minder dan 30 procent van de kiesgerechtigden op 6 april zijn stem uitbrengt, is de uitslag niet geldig en zal Nederland het verdrag sowieso ratificeren. Daarom vrezen sommige voorstanders dat ze het nee-kamp in de kaart spelen door te gaan stemmen. Als mede door hun stem de opkomstdrempel wordt gehaald en het nee-kamp een meerderheid haalt, pakt hun stem immers averechts uit. Maar thuisblijven heeft natuurlijk het risico dat het nee-kamp eenvoudiger aan een zege komt.

Universitair hoofddocent staatsrecht Wytze van der Woude van de Universiteit Utrecht wijt het probleem aan de opkomstdrempel. "Dit is het verschrikkelijkste wat ze hadden kunnen verzinnen", zegt hij. Volgens hem is de drempel helemaal niet nodig, vooral omdat het niet gaat om een bindend maar om een raadgevend referendum. "Alsof een advies minder geldig is als er minder mensen komen opdagen."

Strategisch thuisblijven?

"Die opkomstdrempel is gruwelijk onhandig", vindt ook Marcel Boogers, hoogleraar Innovatie en Regionaal Bestuur aan de Universiteit Twente. Je stelt voorstanders daarmee voor een enorm dilemma, vindt hij.

"Voor tegenstanders is het relatief makkelijk. Zij moeten sowieso stemmen om hun overtuiging kans van slagen te geven", stelt Boogers. Maar ja-stemmers kunnen strategisch thuisblijven. "Als je voor dat verdrag bent, kun je actief je stem uitbrengen, maar je kunt ook hopen dat de opkomstdrempel niet gehaald en dus thuisblijven."