Deze parasol van de familie Griffioen is ook het slachtoffer geworden van het monster van Leersum Beeld Raymond Rutting / de Volkskrant

'Uit deze ongelooflijk harde uitspraak blijkt dat de rechter oordeelt dat burenterreur afschuwelijk is', zegt advocaat Tomlow. Deze uitspraak zal volgens de in overlastzaken gespecialiseerde raadsman zeker invloed hebben op de beoordeling van soortgelijke kwesties.



De rechter kwam tot de voor deze feiten forse straf omdat eerdere veroordelingen van de man voor onder meer vernielingen en huisvredebreuk bij zijn buren, er niet toe hadden geleid dat de man zijn gedrag veranderde. 'Voorwaardelijke straffen hebben niet geholpen', aldus de rechter. 'Hij heeft geen respect voor het eigendom van een ander. Zijn gedrag heeft een enorme impact op zijn buren.' Met deze straf wil de rechter voorkomen dat het weer gebeurt.



Zijn buurman Gert Griffioen reageerde emotioneel op de stevige uitspraak. 'Dit is een unicum. Hiermee zegt de rechter dat het terroriseren van een gezin door hun buren niet wordt getolereerd. Dit moet hem een stopsignaal geven.'

Aanklacht

'Oei, dat is niet best voor hem', reageert advocaat Hans Kiela, die R. jarenlang heeft vertegenwoordigd. In deze strafzaak heeft Kiela hem niet bijgestaan. Ook R. was niet aanwezig op de zitting. 'Misschien dat er nog een hoger beroep komt', zegt Kiela, die verder geen commentaar wil geven.



Deze zaak heeft landelijke bekendheid gekregen, mede omdat buurman R. zichzelf de tot de verbeelding sprekende bijnaam 'het Monster van Leersum' heeft gegeven. De jarenlange juridische strijd die de Griffioens met hun advocaat Bernard Tomlow voerden om hun buurman te stoppen, is inmiddels een voorbeeldzaak geworden.



Hoogleraar openbare-orderecht Michel Vols van de Rijksuniversiteit Groningen gebruikt hun verhaal om aan te tonen hoe moeilijk het is om op te treden tegen een overlastgever die in een koophuis woont. Hoeveel van deze zaken er zijn, is niet bekend; het wordt nergens bijgehouden.

Het begint er volgens Griffioen en Tomlow mee hoe de autoriteiten als burgemeester en politie de situatie bestempelen. Zolang zij het een burenruzie noemen gaan zij uit van het idee dat waar twee partijen strijden, ze allebei wel schuld zullen dragen. 'En dan hoeven ze dus niet in te grijpen', zegt Tomlow. Griffioen: 'Vergelijk het met een kind dat een ander kind pest in de klas. Als de juf het een ruzie noemt, hoeft ze niets te doen.'



Ook bij de Griffioens duurde het jaren voordat ze van het etiket burenruzie afkwamen. In september 2000 kochten ze hun huis in de bossen van Leersum, met R. als enige buurman. De buren waren het niet eens over het recht van overpad, dus het leek in eerste instantie inderdaad op een simpel burenconflict. Sindsdien is onder meer zeven keer een auto van hun vernield, tientallen keren een buitenlamp kapotgeslagen en tuinstoelen met teer en uitwerpselen besmeurd. Met de opnameapparatuur die zij hadden geplaatst konden zij aantonen dat hun buurman dat deed. De overlast was zo ernstig dat zij een tijd hun huis zijn ontvlucht.

Voorwaardelijke straf

Omdat de autoriteiten in hun ogen onvoldoende deden om de overlast te stoppen, wendden zij zich tot de rechter. In 2007 en 2010 kwam R. eerder voor de strafrechter. Toen kreeg hij een voorwaardelijke straf opgelegd. Dat was onder meer voor huisvredebreuk, nadat R. in maart 2010 op heterdaad werd betrapt in de woning van het echtpaar Griffioen. Daarna kantelde het beeld van de kwestie van een burenruzie naar eenzijdige terreur, uitgeoefend door hun buurman.



Vorig jaar dachten Tomlow en Griffioen dat zij het ultieme juridische middel hadden om een eind te maken aan de overlast, via het civielrecht. In november 2016 legde de rechter aan Rudolf R. een dwangsom op van 300 duizend euro. Dit bedrag moest hij betalen, omdat hij toch op het erf van zijn buren was geweest, ondanks een verbod. Niet eerder werd zo'n hoge dwangsom opgelegd en gevorderd in een burenconflict.

R. zei toen dat juist hij het slachtoffer is, omdat hij door de broer van de buurman is geslagen. Zijn advocaat Kiela noemt de dwangsom en de beslaglegging 'disproportioneel'. 'Hij is uitgelokt door de buren. Bovendien is zijn gezondheid slecht.'



Na deze uitspraak heeft R. het bedrag overgemaakt aan zijn buren en is er blijven wonen. Zelfs een dwangsom van deze hoogte bleek dus niet het middel om hem te stoppen.



Nu denken Tomlow en Griffioen dat deze uitspraak van de strafrechter een einde zal maken aan de overlast. 'Het is heel triest dat een man van in de tachtig naar de gevangenis moet', zegt Tomlow. 'We hebben nog geprobeerd tot een overeenkomst te komen met zijn advocaat. Maar deze buurman is zo vasthoudend. Gelukkig hebben de Griffioens ook een ongelooflijk weerstandsvermogen getoond.'