Ooit was er een Franse anarchist, Proudhon, die beweerde dat eigendom diefstal is. Nu hebben we een Nederlandse senator die beweert dat belasting diefstal is. Zijn naam is Paul Frentrop: hij was journalist, bankier, hoogleraar en partijvoorzitter van Forum voor Democratie. Twaalf ambachten en dertien ongelukken, zult u denken, maar dat is flauw. Ik doe niet aan framing, daarom laat ik Frentrop zelf aan het woord:

‘De Grieken en Romeinen beschouwden het betalen van inkomstenbelasting als een vernedering. Heden ten dage menen slechts kwezels dat je belasting moet betalen om zo je financiële bijdrage aan de maatschappij te leveren. Ik lever graag een bijdrage. Maar dan vrijwillig. Een rechtsstaat behoort te functioneren op basis van vrijwillige belastingbetaling. Daarbij hoort ook dat het publiekelijk bekend is hoeveel belasting iedereen betaalt.’ (Voor rede vatbaar. Een filosofisch woordenboek voor Nederland, Amsterdam, 2019, p. 35)

Een interessante gedachte. Ik zou graag willen weten hoeveel Frentrop vrijwillig bijdraagt aan onze maatschappij, maar ik kan het nergens vinden. Misschien geeft hij helemaal niets omdat hij nu nog gedwongen wordt belasting te betalen. Hoewel, als oud-bankier weet Frentrop vast wel hoe je die gedwongen belasting kan ontduiken. Babyboomer Frentrop is vast een fiscale verzetsstrijder. Van na de oorlog, dus zonder veel risico, want wij leven niet in Afrika. Frentrop vertelt over Mobutu’s Congo: ‘op basis van de op zichzelf juiste gedachte dat je soldaten geen soldij hoeft te betalen als ze over wapens beschikken. (…) Als je op straat loopt met twee zakken brandhout, zullen ze er één afpakken. Als je twee bananen hebt, zullen ze er één nemen. Dit is het land van de illegale belasting. Je betaalt op straffe van verminking of dood.’

‘In Nederland’, gaat Frentrop verder, ‘is opsluiting de hoogste straf, maar verder werkt het systeem niet veel anders.’

Pardon? Dus Nederland is eigenlijk een communistische staat, zoals de ‘Democratische Republiek Congo’ onder Mobutu, een president die volgens Wikipedia tussen 1961 en 1985 5 miljard aan vermogen opbouwde en dat bedrag het land uit smokkelde. Maar wie zijn dan de Mobutu’s van Nederland, behalve Prins Bernhard? En dan nog: Bernhard was met zijn miljoen aan steekpenningen van Lockheed natuurlijk een hele kleine jongen vergeleken met Mobutu.

In het betoog van Frentrop ontbreekt het begrip ‘collectief goed’, een begrip waar hij als hoogleraar economie toch bekend mee zou moeten zijn. Een collectief goed laat zich niet of nauwelijks individueel toe-eigenen. Het is een activiteit waar alle leden van een groep van profiteren, ook diegenen die aan de financiering er van niet hebben bijgedragen. Defensie is zo’n collectief goed, de politie, de rechtsspraak, openbaar vervoer, de dijken in een deltagebied, maar ook het onderwijs.

Vandaar ook dat die collectieve goederen door een overheid worden geproduceerd en niet door particuliere ondernemers. De Staat der Nederlanden financiert ons leger, de politie, de rechterlijke macht, het openbaar bestuur, maar ook de dijken en het onderwijs. Ook degenen die geen belasting willen betalen, profiteren er van. Daarom is het logisch dat iedereen die daartoe financieel in staat is, gedwongen wordt belasting te betalen om die collectieve goederen tot stand te brengen. Zou de overheid dat niet doen dan profiteren de ‘free riders’ die geen belasting betalen wél van de collectieve goederen, zonder dat ze daaraan bijdragen.

Nu zijn er natuurlijk mogelijkheden om delen van onze collectieve goederen te privatiseren. Zo hebben veel mensen in het dorp waar ik woon private beveiliging die, bij gebrek aan politie, zorgt voor inbraakpreventie. En in de VS is een groot deel van het hoger onderwijs geprivatiseerd. In Nederland zijn we daar trouwens ook al mee bezig. Dat begon in de jaren zeventig met het verhogen van het collegegeld van 400 naar 1000 gulden per jaar. Inmiddels is de bijdrage die een student aan het hoger onderwijs moet betalen vele malen hoger. Degenen die vóór privatisering van het onderwijs zijn beroepen zich op het ‘profijtbeginsel’: omdat iemand die studeert later meer gaat verdienen, is het redelijk dat hij/zij ook zelf meebetaalt aan zijn/haar studie. De tegenstanders van dat profijtbeginsel merken op dat voor iedereen toegankelijk hoger onderwijs bijdraagt aan onze nationale economie en dus een collectief goed is, waar ook de mensen die geen universitaire studie gevolgd hebben, van profiteren. Toen ik lang geleden als ASVA-bestuurslid actie voerde tegen het profijtbeginsel, trok ik graag een vergelijking met defensie. Ik vond dat de aanhangers van het profijtbeginsel dan ook van iemand die generaal wilde worden moesten eisen dat hij eerst voor een leger spaarde. Ik ben benieuwd of Paul Frentrop als senator voor het profijtbeginsel in het leger zal pleiten, naar Congolees model.

Frentrop is overigens in één opzicht wel consequent geweest. Zijn leerstoel ‘Corporate Governance’ aan de Universiteit van Nijenrode werd niet door de overheid gefinancierd. Die leerstoel, en dus ook het salaris van Frentrop, werd betaald door de stichting Topas. Die stichting was in het leven geroepen door de steenrijke Elsevierbaas Pierre Vinken, met geld dat hij onttrokken had aan een pensioenfonds van de Rotterdamse havenarbeiders. Het aftappen van dat pensioenfonds liep weer via een andere stichting, Optas. Follow The Money schrijft hierover:

‘In 2007 verkocht Optas het beheer van de pensioenen aan levensverzekeraar Aegon en incasseerde daarmee 1,5 miljard euro. Geld dat de Rotterdamse havenarbeiders toe had moeten komen, maar nu door een klein clubje van elitaire bestuurders naar eigen goeddunken wordt beheerd en wordt besteed aan sociale en culturele projecten. Dit tot groot ongenoegen van de havenarbeiders. Die gingen uiteindelijk in 2010 akkoord met een schikking waarbij er 500 miljoen euro in de pensioenpot werd teruggestort. Dit op voorwaarde dat de Rotterdammers hun mond hielden over de deal en het miljard dat de stichting nog steeds in beheer heeft. Geld dat volgens onder andere Kamerlid Pieter Omtzigt alsnog in de pensioenkas van de havenarbeiders terug zou moeten vloeien, zij hebben er immers voor gewerkt.’

Pikant detail: Frentrop schreef een biografie van Pierre Vinken (de man die Elsevier aan het Engelse bedrijf Reed verkocht en dat een ‘fusie’ noemde) waarin alles wat Vinken gedaan had, wél gedaan was. Als dank kocht Prins Vinken voor zijn lakei een leerstoel. In zijn oratie, in 2012, beweerde Frentrop dat de instellingen die onze pensioenfondsen beheren zich tegenover hun achterban moeten legitimeren door open te zijn over hun beleggingen. Het zijn in de woorden van Frentrop ‘beheerders van andermans geld’.

Frentrop was onlangs enige tijd voorzitter van Forum voor Democratie. In die hoedanigheid was hij zelf ‘beheerder van andermans geld’. Enige openheid heeft Frentrop daar niet over verschaft. Wel weten we inmiddels dat met het vrijwillige belastinggeld van de 35.000 leden van Forum een verlengde Jaguar voor Thierry Baudet is geleased. Ook is er geld aan bestuursleden is uitgekeerd. Frentrop zelf toucheerde 36.000 euro. Dat is ruim een euro per lid. Die leden werden over de besteding van hun vrijwillige belasting niet geïnformeerd.

Ik betaal, geheel vrijwillig, belasting aan Follow the Money en ik roep alle leden van Forum voor Democratie op datzelfde toe doen. Misschien komen ze zo nog eens te weten wat er met hun vrijwillige belasting aan Forum voor Democratie gebeurd is.