Takie dni, gdy w Warszawie w czerwcu jest dwa razy cieplej niż w Paryżu, pokazują, że z klimatem naprawdę robi się coś nie tak

W sondażu agencji Ariadna ochrona środowiska i walka ze smogiem jest już dla 18 proc. Polaków tematem numer jeden, którym zajęliby się, gdyby rządzili państwem

Na razie żadna z dwóch dominujących sił nie stawia na klimat, bo nie wierzy, że z tego mogą być głosy. Kto przejmie ten temat i okaże się najbardziej wiarygodny w oczach Polaków, ten wygra wybory. Nie wiemy tylko, które

Że coś jest nie tak, to już czuje chyba każdy. Czerwiec, w Warszawie jest ponad 30 stopni Celsjusza, w tym samym czasie w Paryżu 16, w Londynie 14, a w północnej Hiszpanii pada śnieg. Teraz to my chyba jesteśmy Zachód. To już nie jest zmiana klimatyczna, to jest wręcz zamiana klimatyczna. I na pewno to oni teraz będą jeździć do nas, a nie my ciągle do nich. U nas 20 stopni jest nawet w listopadzie, a o mrozach zapomnieliśmy.

Młody polski badacz w zakładzie socjologii polityki UW dr Wojciech Rafałowski wykłada studentom tzw. Issue Ownership Theory, czyli teorię badającą to, jak partie przejmują ważne dla społeczeństwa tematy i wykorzystują to w kampanii wyborczej. W ten sposób zdobywają, przywiązują do siebie i mobilizują wyborców. Zdarza się, że partie kradną sobie tematy. Jeden z klasycznych przykładów: Bill Clinton, jako gubernator Stanu Arkansas, w sprawie walki z przestępczością stał się bardziej wiarygodny niż republikańscy rywale. To był ewenement, bo to Republikanie tradycyjnie w polityce bezpieczeństwa wewnętrznego, a także w polityce zagranicznej czy gospodarce uchodzą za bardziej skutecznych.

Walka monopoli

Teorii politycznych jest niewiele mniej niż partii, ale ta wydaje się szczególnie dobrze opisywać fundamenty powodzenia Prawa i Sprawiedliwości. Partii Jarosława Kaczyńskiego udało się zmonopolizować przynajmniej dwa tematy, które wyborcy zaliczają do najważniejszych. Pierwszy to pomoc socjalna, która w przypadku PiS-u polega na adresowaniu bezpośredniej pomocy finansowej do wybranych grup społecznych w zakresie dotąd niespotykanym. PiS dzięki kolejnym zrealizowanym obietnicom stał się partią najbardziej wiarygodną w tej sprawie. Zaś dobra koniunktura uczyniła tę politykę możliwą - przynajmniej tymczasowo - do prowadzenia na tak wielką skalę. Drugi temat wypromowany i zmonopolizowany przez PiS to uchodźcy, choć póki co stracił na znaczeniu.

Opozycji udało się zmonopolizować takie tematy jak praworządność i proeuropejskość. Wbrew oczekiwaniom, nie okazały się one najważniejsze, a z pewnością nie ważniejsze od pomocy socjalnej. Koalicja Europejska w ostatnim czasie próbowała podnieść sprawę reformy służby zdrowia, co Polacy w badaniach wskazują jako największe utrapienie (np. YouGov dla ECFR). Albo KE zrobiła to za późno, albo się z tym nie przebiła, albo Polacy nie uznali, że KE czy politycy w ogóle, są w stanie rozwiązać ten problem, albo też brzmi on po prostu zbyt abstrakcyjnie.

Polacy to materialiści, ale do czasu

Polskie społeczeństwo (podobnie jak cała Wschodnia Europa) deklaruje większe przywiązanie do wartości materialistycznych niż postmaterialistycznych (czyli takich, jak wolność słowa, praworządność – badania World Values Survey), nic więc dziwnego, że z rywalizacji "Partii 500 plus" i "Partii Wolne Sądy" zwycięsko wyjdzie ta pierwsza.

W takich państwach jak Niemcy czy Holandia (gdzie hierarchia wartości jest odwrotna), byłoby inaczej. Tendencja zbliża nas jednak coraz bardziej do Europy Zachodniej, choć dystans jest wyraźny. Choć dziś wydaje się to prawie niemożliwe, przyjdzie taki moment, że pomoc socjalna nie będzie już głównym kryterium dla największej liczby wyborców. Albo nadejdzie czas, gdy państwo nie będzie w stanie tych potrzeb zaspokoić. Paląca może okazać się też jakaś inna kwestia, której nie sposób dziś przewidzieć. Przewidzieć natomiast można jedno: prędzej czy później takim decydującym kryterium będzie stosunek partii do zmiany klimatycznej.

Gdzie ci Zieloni, prawdziwi tacy

Jest to wciąż temat, który deklaratywnie nie jest dla Polaków najważniejszy, ale nie znajduje się już na szarym końcu. Gdy "Polityka" zapytała w kwietniu 2017 roku w swoim raporcie "Czego się boją Polacy?" globalne ocieplenie wskazało tylko 8 proc. W lutym 2019 w agencja Ariadna (dla portalu ciekaweliczby.pl) zapytała Polaków, czym zajęliby się w pierwszej kolejności, gdyby sprawowali władzę. Poprawa ochrony środowiska i walka ze smogiem znalazły się w środku stawki, na szóstym miejscu z wynikiem 18 proc. Zdecydowanie najwięcej wskazań miała służba zdrowia 53 proc.

Tu uwaga metodologiczna: od deklaracji w sondażach jeszcze daleka droga do wrzucenia kartki do urny wyborczej. Wyborca może deklarować jedno, a robić drugie, albo uznawać, że choć najważniejsze jest X, to zarazem nie wierzyć, że ktokolwiek ów problem X rozwiąże i kierować uwagę na co innego.

Zagrożenia związane z globalnym ociepleniem stały się najpierw "tylko" problemem moralnym, ale powoli zaczynają być także realnym, a po drodze wirtualnym, czyli takim, który media pomagają nam sobie "wyobrazić na własnej skórze". Chyba wchodzimy właśnie w ten drugi etap.

Zachodnia Europa jest już w trzecim. Najbardziej zadowoleni z wyniku wyborów europejskich byli właśnie Zieloni, którzy stali się znacznie silniejszą w Parlamencie Europejskim (zwiększyli ilość mandatów o połowę, z 50 do 75). Przede wszystkim jednak zajmują dziś w sondażach pierwsze miejsce w Niemczech. Tygodnik "Der Spiegel" w okładkowym materiale pisze o nich jak o partii, która szykować się powinna do władzy.

Nikt nam nie powie, że czarne jest zielone

Gdy wszyscy zajęci byli rywalizacją CDU z SPD, albo obu tych partii z AfD, Niemcy zaczęli przerzucać poparcie na Zielonych. Ich atutem była jednoznaczność w sprawach uchodźców i klimatu. W Polsce to na razie przepis na całkowitą porażkę, o czym najlepiej przekonała się partia Razem. Ale tak będzie tylko do czasu.

Na razie największe partie, nie traktują tematu globalnego ocieplenia poważnie. Tymczasem wiemy, że będzie to temat, który zdecyduje o wyniku wyborów. Nie wiemy, tylko których. Wygra ta partia, która przewidzi to pierwsza i która przekona Polaków, że będzie potrafiła coś z tym zrobić. Nie chodzi więc o to, kto pierwszy, ale kto okaże się pewniejszy. Zabierać się trzeba już dziś.

Chcesz być na bieżąco z najważniejszymi informacjami dnia? Polub Onet Wiadomości na Facebooku!

(pmd)