Het werd ook door criticasters als een adviesorgaan beschouwd met een geprononceerde multiculturele voorkeur. In 2007 bijvoorbeeld produceerde de WRR een rapport dat de titel ‘Identificatie met Nederland’ droeg. Het rapport werkte toen zeer polariserend en werd zwaar geattaqueerd omdat het leek alsof de auteurs de nationale identiteit wilden afschaffen. Te veel nadruk op wat tot nu toe Nederlanders verbond zou migranten uitsluiten.

Omdat de kritiek rond het thema identiteit soms virulent was (het rapport werd heel symbolisch aan Máxima aangeboden), was het alle hens aan dek om het rapport te verdedigen. In Trouw zei voorzitter Wim van de Donk van de WRR: “Allerlei onderzoeken wijzen uit dat het goed gaat met landen die goed om weten te gaan met diversiteit. Migratie is de logica van de nieuwe economische orde. Anders kun je de zaak beter op slot doen en uitverkoop houden, met de rug naar de toekomst gekeerd.”

Nieuw rapport

Het is belangrijk dit citaat uit 2007 te memoriseren en naast het nieuwe rapport van de WRR te leggen, getiteld ‘De nieuwe verscheidenheid’, dat vorige week is uitgebracht. Hier wordt juist geponeerd dat een te grote diversiteit ‘het samenleven onder druk heeft gezet’.

Is er dan iets fundamenteel veranderd die laatste elf jaar of nam het rapport uit 2007 een loopje met de werkelijke situatie? De schrijvers van het nieuwe rapport, onderzoekers Godfried Engbersen en Mark Bovens, verzekeren ons in een interview met NRC Handelsblad dat ze niet over één nacht ijs zijn gegaan. “De kracht van onze studie is dat we heel Nederland in kaart hebben gebracht als het gaat om diversiteit. En voor het meten van de relatie met sociale cohesie hebben we gegevens van negentigduizend respondenten.”

Volgens de onderzoekers is ook niet eerder zo’n sterk verband aangetoond tussen criminaliteit en diversiteit. Hoe groter de diversiteit in afkomst in een buurt, ongeacht of die arm of rijk is, hoe zwakker de sociale cohesie. Dat wil zeggen dat het cement dat deze verscheidenheid zou moeten verenigen er domweg niet is. Identificatie met het land is kennelijk ook zwak ontwikkeld.

De incorrecte boodschap van het rapport is dat waar de diversiteit het grootste is de sociale samenhang ontbreekt, maar niet de gevoelens van onveiligheid, en er een grotere kans is voor individuen om een delict te plegen. De onderzoekers beweren zelfs dat diversiteit een rem zet op economische groei, vooral in Noord- en Zuid-Holland en Utrecht. Nu moet ik wel erkennen dat de omslag van de WRR binnen die elf jaar zo drastisch is dat ik niet meer weet aan welke waarheid ik mijn conclusie moet ophangen. Maar als dit amper besproken rapport van 219 pagina’s klopt, wordt hier een heilige tempel neergehaald en verandert diversiteit automatisch van status: van mantra naar maatschappelijk probleem.

Sylvain Ephimenco schopt drie keer per week heilige huisjes omver in Trouw.

Lees ook:

'Bij geleidelijke toename van diversiteit daalt het vertrouwen in buurtgenoten niet'

Sociologe Joran Laméris (1988) zoekt uit of etnische diversiteit invloed heeft op de sociale cohesie in een land, provincie of plaats. De conclusie van haar proefschrift: sociale cohesie blijft bij een steeds diverser straatbeeld heus intact.