„Iedereen moet beseffen dat je niet moet lopen fucken met Erdogan”, schrijft Halil Tat op de Facebookpagina van DutchTurks.nl. Tat studeerde aan de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN), meldt zijn Facebookpagina waarop hij afwisselend staatsieportretten van Erdogan en fragmenten uit schietspellen plaatst. „Gewoon respect hebben voor onze leider.”

Iedereen kent de scheldende PVV-sympathisant op social media. Maar aan een andere kant van het politieke spectrum laat de laatste dagen een heel nieuwe groep reaguurders van zich horen: de boze Erdogan-aanhanger.

„Turkse Nederlanders klampen zich vast aan hun Turkse identiteit, omdat ze hier niet worden geaccepteerd.”

Vooral cabaretier Hans Teeuwen, NRC-cartoonist Ruben Oppenheimer en PowNed-columnist Annabel Nanninga moeten het ontgelden. Het drietal heeft – ieder op zijn eigen manier – afgelopen week de Turkse president Erdogan belachelijk gemaakt, als reactie op Erdogans verzoek de Duitse komiek Jan Böhmermann te vervolgen voor het voordragen van een satirisch gedicht op de Duitse televisie. De satirische beledigingen aan het adres van de Turkse president worden op social media niet gewaardeerd. „Ik wens die gast een kogel. Echt waar. Misselijkmakende hond”, aldus Facebooker Meftun Karakayali over een opname van RTL Nieuws waarin Teeuwen zegt Erdogan te kennen als „jongenshoertje” van wie hij nog „een pijpbeurt” tegoed heeft.

„Ik ben echt geschrokken van de intensiteit van de haatberichten. Het is zo hard, zo agressief”, zegt documentairemaker Sinan Can. Hij krijgt eveneens „één grote stroom stront” over zich heen, sinds hij vorige week in De Wereld Draait Door aan tafel zat om te praten over cartoons van Oppenheimer die na klachten van gebruikers werden verwijderd van Facebook.

NRC sprak de afgelopen dagen met Turks-Nederlandse journalisten en opiniemakers over de gevoeligheid van Turkse Nederlanders als het op het Turkse staatshoofd en de Turkse regering aankomt. De felle online reacties op de Erdogan-satires verbazen hen niet. Ze zijn het gewend, vertellen ze. Breng je een kritisch verhaal over Erdogan of de Turkse regering, dan krijg je moeilijkheden. Bedreigingen, intimidatie, gescheld. Meestal online, soms via een telefoontje of een opmerking van een buurman.

Landverrader

„Ik word een landverrader genoemd, erop uit om Turkije omver te werpen”, vertelt Mehmet Cerit. Als hoofdredacteur van de Nederlands-Turkse krant Zaman Vandaag wordt hij regelmatig bedreigd vanuit de Turkse gemeenschap. Zijn krant staat kritisch tegenover de regering in Ankara en is gelieerd aan de gematigde islamitische Gülen-beweging, die in Turkije als terroristische organisatie wordt beschouwd. Cerit werkte in het verleden nauw samen met de Turkse krant Zaman, totdat deze in maart onder staatstoezicht werd geplaatst. Cerit: „Journalistiek is in Turkije levensgevaarlijk en dat klimaat komt langzamerhand deze kant op.”

Reacties op de Facebookpagina van DutchTurks.nl. Vatan haini betekent landverrader. Beeld: Facebook

Erdogans conservatieve, islamitische AK-partij heeft een brede aanhang in Nederland. Zeventig procent van de stemgerechtigde Turken in Nederland stemde bij de laatste verkiezingen op Erdogan, meer dan in elk ander Europees land. Erdogan is niet alleen populair „onder de hoofddoekjes”, maar ook bij hoogopgeleide Turken, vertelt columnist Ebru Umar. „Het Turkije van nu is extreem welvarend en machtig in vergelijking met het Derde Wereldland dat het tien jaar geleden was. Dat wordt gezien als Erdogans verdienste.”

Zaman-hoofdredacteur Cerit spreekt van „indoctrinatie” door de Turkse media. „Al die schotels zijn gericht op Turkije, terwijl daar al jaren geen kritische tv-zender meer in de lucht is. De door de overheid aangewakkerde haat jegens Koerden, Gülenisten en andere minderheden wordt via die schotels geïmporteerd.” Ook de 150 aan de Turkse staat verbonden Diyanet-moskeeën promoten de AK-partij in Nederland, meent Cerit. Bij de laatste verkiezingen stonden bussen van Erdogans partij klaar bij de Turkse moskeeën om kiezers naar de stembussen te brengen.

Waarom reageren Turkse Nederlanders zo gevoelig als de Turkse president wordt aangevallen? „Het is voor Nederlanders moeilijk te begrijpen”, zegt documentairemaker Can. „In Nederland kan de koning op de nationale televisie te kijk worden gezet, zonder enige wanklank. Maar Turkije is een nationalistisch land waar de belediging van Erdogan gelijk staat aan een directe aanval op 77 miljoen Turken.”

Vuile was

Documentairemaker en journalist Fidan Ekiz herkent die gevoeligheid. Als correspondent in Istanbul kreeg ze van haar buren te horen: „Hang de vuile was niet buiten.”

Ekiz: „Je wordt als Turkse journalist die voor de Westerse media werkt, geacht een vertegenwoordiger van Turkije te zijn. Je mag niet te kritisch zijn. Heel vreemd, omdat Turkse kranten naar elkaar met modder smijten.”

Een grote groep Turkse Nederlanders adoreert Erdogan, zegt Ekiz, en dat komt volgens haar omdat Nederland hen geen lonkend alternatief biedt. „Turken in Nederland klampen zich vast aan hun Turkse identiteit, omdat ze hier niet worden geaccepteerd. Veel Turkse Nederlanders hebben het gevoel te worden buitengesloten. Ze zien hoeveel zetels de PVV haalt. En dat vergelijken ze met het beeld van hun trotse geboorteland op de televisie. Dan denk je dus: daar hoor ik thuis. Het tragische is dat die nationalistische Nederlandse Turken in Turkije te Westers zijn om nog voor echte Turk door te gaan.”

Een versie van dit artikel verscheen ook in NRC Handelsblad van 20 april 2016