Rząd, ujawniając list ambasador USA i nie mając pomysłu, jak na jego ujawnienie następnie zareagować, sam się ośmieszył

Polska dyplomacja miota się pomiędzy dumą, honorem a ustępowaniem bez najmniejszej nawet próby obrony

PiS, doprowadzając do izolacji Polski w Europie, prosi się o konieczność "robienia łaski" USA

Innymi słowy, władze Polski z własnej nieprzymuszonej woli poinformowały tak krajową, jak i międzynarodową opinię publiczną, że ambasador Stanów Zjednoczonych potraktowała szefa rządu RP w niezbyt dyplomatyczny sposób. Mówiąc inaczej, rząd z własnej nieprzymuszonej woli postawił się w niezręcznej sytuacji.

Skoro bowiem list ujawniono, rząd miał dwie opcje: mógł nie zrobić nic, co oznaczałoby, że akceptuje powyższy stan rzeczy lub też zareagować, wywołując tym samym incydent dyplomatyczny. Opcja trzecia, czyli dojrzała, jest w polskich realiach niemożliwa, bo polegałaby na nieujawnianiu treści listu i równoczesnym wezwaniu pani ambasador do MSZ i wyjaśnieniu jej, iż władze RP preferują tradycyjne dla dyplomacji formy komunikacji.

POLECAMY: Ambasador USA odniosła się do listu do premiera RP

Na dojrzałą reakcję nas nie stać, więc zostaliśmy z dwoma opcjami, z których każda jest zła. Wywoływanie incydentu w sytuacji zaostrzenia relacji ukraińsko–rosyjskich, tj. w chwili, w której zyskujemy argumenty na rzecz zmiany formuły stacjonowania wojsk amerykańskich w Polsce z rotacyjnej na stałą, świadczyłoby o bezgranicznym już braku odpowiedzialności. Skądinąd plotka głosi, iż jeszcze wczoraj niektórzy, wydawałoby się odpowiedzialni, politycy rządzącej koalicji rozważali wręcz wydalenie ambasador Stanów Zjednoczonych, co byłoby zarówno głupie, przesadne, jak i szkodliwe. Najprawdopodobniej jednak władze RP wybiorą opcję drugą i nie zrobią nic, czyli się ośmieszą.

Cechą charakterystyczną polityki zagranicznej Prawa i Sprawiedliwości jest bowiem bardzo gwałtowne przechodzenie z fazy, w której bardzo twardo podkreślamy swoją niezależność, moc, honor i stanowczość do fazy, w której rząd równie twardo i bardzo gwałtownie mięknie i po cichutku wycofuje się ze wszystkiego, co tak głośno wcześniej ogłaszał. Dokładnie tak wyglądał scenariusz postępowania ws. ustawy o IPN oraz ustawy o Sądzie Najwyższym.

POLECAMY: Witold Waszczykowski o liście Mosbacher: megafonowa dyplomacja

Z powyższych kompromitacji władze nie wyciągnęły jednak najprostszych nawet wniosków i dokładnie tak samo postępują po raz kolejny. Partnerzy zagraniczni wiedzą już, że w relacjach z Polską rządzoną przez Prawo i Sprawiedliwość wystarczy przetrzymać czas, w którym Polska bije w tam-tamy i doczekać, aż Warszawa schowa ogon pod siebie i ustąpi jak niepyszna. Ujawnienie listu - bez pomysłu co zrobić po jego ujawnieniu to, trawestując Talleyranda, który wypowiedział słynne słowa "to gorzej niż zbrodnia – to błąd", to – w naszym przypadku - gorzej niż błąd – to frajerstwo.

Skoro już jednak mleko się rozlało, warto przyjrzeć się relacjom ze Stanami Zjednoczonymi.

Po pierwsze nasze bezpieczeństwo zależy od USA. Naturalne jest więc, że musi nam na Waszyngtonie zależeć i to my musimy bardziej niż Waszyngton zabiegać o bliskie relacje. Nie znaczy to jednak, że nie mamy domagać się szacunku i dążyć do możliwie partnerskich relacji, rozumiejąc zarazem, że nie będą one nigdy równe.

Tajemnicą poliszynela jest frustracja kolejnych ekip rządzących paternalistycznym czasem stosunkiem Stanów Zjednoczonych do Polski. Dawał temu wyraz na przykład Radosław Sikorski, mówiąc o "robieniu łaski". Problem polega na tym, że konieczność „robienia łaski” jest odwrotnie proporcjonalna do relacji z partnerami europejskimi. Gdyby te były dobre, rząd nie byłby zmuszony do nadmiernie częstego uciekania się do owej "innej czynności dyplomatycznej".

Politycy PiS z jednej strony zachowują się, jakby Polska znaczyła więcej niż Chiny, Niemcy czy Rosja (słynna wywołana przez Krzysztofa Szczerskiego absurdalna odmowa prezydenta Dudy rozmowy z Sekretarzem Stanu USA, z którym rozmawiają ludzie "nieco" więcej niż prezydent Duda znaczący na świecie jak np. prezydent Chin, kanclerz Niemiec czy prezydent Rosji), a równocześnie, mając złe relacje z niemal wszystkimi wkoło, sami z siebie stawiają się w roli petenta proszącego się o owe niegodne dużego państwa europejskiego "robienie łaski". W dyplomacji nie można równocześnie sadzić się i sadzać się (tym razem na kolanach).

Sprawa listu ambasador Mosbacher wskazuje ponadto na panujące niestety w Warszawie całkowite niezrozumienie istoty dyplomacji amerykańskiej. Gdy nowa pani ambasador dopiero zmierzała do Polski, niektórzy prorządowi komentatorzy witali jej nominację z nieprawdopodobnym wprost entuzjazmem, ogłaszając, iż oto w jej osobie powitamy nie tylko dyplomatę Trumpa, ale wręcz dyplomację Trumpa, która będzie rzecz jasna dobrą zmianą w dyplomacji amerykańskiej, bo zastąpi "dyplomację Obamy”. Problem polega na tym że Stany Zjednoczone nie mają dyplomatów Trumpa ani dyplomatów Obamy, a jedynie dyplomatów amerykańskich.

Kolejni prezydenci zmieniają oczywiście ambasadorów, ale nie oznacza to, niczym w bantustanach, do których najwyraźniej nam bliżej, politycznej miotły w dyplomacji. Każdy ambasador Stanów Zjednoczonych będący politycznym nominantem ma bowiem zawodowego dyplomatę jako zastępcę, przy czym o ile w Polsce zadaniem ambasadora będącego politycznym nominantem jest pozbycie się takiego zastępcy, to w wypadku ambasadorów Stanów Zjednoczonych system wymusza harmonijną współpracę pomiędzy nimi.

Gdy za czasów prezydenta Obamy ambasadorem USA w Japonii została córka Johna Kennedy'ego, Caroline Kennedy, napisałem w komentarzu, że Amerykanie mogą zrobić ambasadorem nawet Kaczora Donalda, bo w przeciwieństwie do nas mają system. Ambasador Mosbacher zapewne jest osobą dość oryginalną i mało tradycyjną, ale tak jak błędem było założenie, że będzie przyjaciółką PiS, tak błędem jest teraz z kolei założenie, że stała się wrogiem. Ambasador USA ma bowiem tylko jednego przyjaciela, a są nim amerykańskie interesy. Jeśli kogoś to dziwi, to lepiej by się polityką zagraniczną nie zajmował.

Sama sprawa interwencji pani ambasador ws. telewizji TVN musi budzić zdumienie. Po pierwsze dlatego, że jak się jest częścią Zachodu, to nie wolno wysyłać oficerów ABW do operatora telewizji, nawet jeśli ma się w stosunku do niej zastrzeżenia. Argument, że oto Stany Zjednoczone mają rzekomo podwójne standardy, bo nie reagują w taki sposób na kwestie wolności słowa w sojuszniczych przecież Arabii Saudyjskiej czy też Turcji świadczy o niezrozumieniu istoty relacji międzynarodowych. Owszem – USA inaczej traktują Polskę i Arabię Saudyjską. Na szczęście. Na szczęście bowiem jesteśmy w innym koszyku niż islamska dyktatura.

Zdziwienie interwencją ambasador Mosbacher świadczy o czymś jednak więcej. Ambasador otóż w pierwszym publicznym wystąpieniu na pierwszym, powitalnym przyjęciu zapowiedziała twardą obronę amerykańskich inwestycji oraz wolnych mediów. Na przyjęciu tym obecnych było wielu polityków rządzącej ekipy. Nasi politycy, niezależnie od afiliacji politycznej, mają jednak pewną stałą słabość. Chadzają bowiem na przyjęcia do ambasad, tak jakby były to okazje do rozrywki lub błyszczenia na salonach, a nie praca. Z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością można więc założyć, że nikt z obecnych na przyjęciu z przemówienia ambasador Mosbacher nie zrobił notatki. A szkoda, bo byłoby trochę mniej zdziwień.

(pm)