1. Intro

Brazilië heeft moeizame start gekend in het WK 2018. Met een moeizaam gelijkspel tegen Zwitserland (1-1) kon de ploeg niet overtuigen. Toch blijft Brazilië voor veel analytici en voorspellers één van de grote favorieten voor de eindzege. Mede door de succesvolle kwalificatiereeks en de gewonnen oefenwedstrijden voorafgaand aan het WK 2018. Bondscoach Tite lijkt ondanks de eerste matige wedstrijd zijn zaken op orde te hebben. De ploeg oogt stabiel en kan op verschillende manieren de tegenstander pijn doen. Maar welke tactieken hanteert bondscoach Tite nu eigenlijk voor de goddelijke kanaries? Dit artikel geeft inzicht in deze vraag.

2. Selectie + basisformatie



Doelmannen : Alisson (Roma), Ederson (Man City), Cassio (Corinthians)

Verdedigers: Marcelo (Real Madrid) Danilo (Man City), Filipe Luis (Atletico Madrid), Fagner (Corinthians), Marquinhos (PSG), Thiago Silva (PSG), Miranda (Inter Milan), Pedro Geromel (Gremio).

Middenvelders: Fernandinho (Man City), Paulinho (Barcelona), Casemiro (Real Madrid), Philippe Coutinho (Barcelona), Renato Augusto (Beijing Guoan), Fred (Shakhtar).

Aanvallers: Neymar (PSG), Gabriel Jesus (Man City), Willian (Chelsea), Roberto Firmino (Liverpool), Douglas Costa (Juventus), Taison (Shakhtar).

3. Aanvalspatronen

3.1 Neymar tussen de linies als spelmaker

Één van de meest voorkomende zaken is het spelen van Neymar tussen de linies. Neymar is een speler die graag naar de as trekt om te fungeren als aanvallende middenvelder. In het voorbeeld is Miranda aan de bal, centraal achterin. Hij speelt aan de linkerzijde Marcelo aan (1). Neymar staat al naar de as georiënteerd. Hij wordt met een directe tegenstander (2) in zijn rug, aangespeeld door Marcelo (2). Meteen is Coutinho onder hem aanspeelbaar (3). Neymar loopt vervolgens voor naar de as en ontvangt de bal terug van Coutinho (4). Hij kan vervolgens de ruimte zoeken aan de rechterzijde bij Willian (5).

3.2 Danilo in de half-space (inverted fullback)

Wanneer de aanval aan de linkerzijde vastloopt, wordt er gebruik gemaakt van Danilo als inverted fullback. Bijvoorbeeld Marcelo haalt de bal eruit en speelt Miranda aan (1). Meteen beweegt Danilo schuin naar binnen richting de as. Hij is nu aanspeelbaar voor Miranda (2). Wanneer hij de bal ontvangt, maakt Jesus zich aanspeelbaar in de spits. Dit is mogelijk doordat Paulinho de passlijn naar Jesus opent. Danilo speelt Jesus aan (3), die op zijn beurt kaatst op Paulinho (4). Paulinho kan nu Neymar in de één-tegen-één-situatie aanspelen (5). De situatie waarin hij excelleert.

3.3 Coutinho als schutter van de rand strafschopgebied

Als de tegenstander zich terugtrekt rond het strafschopgebied is het schot van Coutinho een gevaarlijk wapen. In het voorbeeld is Willian diep op de helft van de tegenstander aan de bal. De voorzet wordt afgeschermd door de vijandelijke linksback (5). Dus kiest Willian voor de passeeractie binnendoor (1). Ondertussen trekt Paulinho de passlijn open naar Coutinho, door zich te positioneren in het strafschopgebied naast Jesus. Willian kan nu de pass versturen naar Coutinho (2), die zich vrijloopt op de rand van het strafschopgebied. Hij kan nu tot schieten komen en kiest vaak voor de verre hoek (3).

3.4 Marcelo als extra linksbuiten

Belangrijk voor het systeem van Brazilië is de rol van vleugelverdediger Marcelo. Marcelo is vrijwel iedere aanval op de vijandelijke helft te vinden. In het voorbeeld heeft Neymar in de linker half-space de bal. Hij speelt Marcelo in de loop aan (1), die op zijn beurt de ruimte voor hem bespeelt. Hij dribbelt op met de bal en kiest voor de voorzet, mede doordat de passlijnen naar Coutinho en Neymar zijn afgesloten. Bij de voorzet zijn er twee mogelijkheden. De voorzet naar de eerste paal, waar Jesus zich vrijloopt. Of de voorzet tussen de twee centrale verdedigers (3 + 4) van de tegenstander in. Paulinho probeert deze ruimte te benutten en tot scoren te komen.

3.5 Aanval via de kaatsende Jesus

Tijdens het aanvalsspel is het Gabriel Jesus die geregeld fungeert als kaatsende spits. In het voorbeeld speelt Miranda de vrijlopende Coutinho aan (1). Coutinho staat onder druk van de aanvallende middenvelder van de tegenstander (10), dus kaatst de bal naar Marcelo (2). Ondertussen beweegt Neymar vanaf de linkerzijde tussen de linies. Marcelo kiest voor de pass naar de uitzakkende Jesus (3). Meteen maakt Neymar de loopactie voorwaarts, zodat hij als derde man de bal kan ontvangen (4). Hij komt vervolgens in de één-tegen-één-situatie met de centrale verdediger van de tegenstander (3). Hij omspeelt deze verdediger en kan tot afronden komen (4).

3.6 Casemiro als derde centrale verdediger

Casemiro kan als extra centrale verdediger fungeren tijdens de opbouw. In tegenstelling tot zijn rol bij Real Madrid wordt hij vaker aangespeeld tijdens de opbouw. In het voorbeeld zakt Casemiro in tussen de centrale verdedigers (Thiago Silva en Miranda). Hij wordt aangespeeld door Thiago Silva (1). Na het ontvangen van pass, speelt Casemiro de schuine pass naar Coutinho (2). Hij laat de bal direct vallen Miranda (3), die op zijn beurt weer Casemiro weet te bereiken (4). Deze driehoek zorgt voor de tijd en ruimte voor Neymar. Hij kan tussen de linies bewegen. Er ontstaat nu een situatie, waarbij de de vijandelijke controlerende middenvelder (8) moet kiezen tussen Neymar en Paulinho. In dit geval maakt hij de beslissing richting naar Neymar te bewegen, waardoor de passlijn naar Paulinho opent (5).

3.7.1 Aanval na individuele passeeractie Neymar

Belangrijk voor het spel van Brazilië is de creativiteit van Neymar. Tijdens de uittrap van Alisson naar Marcelo (1) beweegt Neymar opnieuw richting de half-space. Marcelo speelt Neymar aan (2), terwijl Neymar wordt geschaduwd door de vijandelijke rechtsback (2). Zijn medespelers bewaren de afstand, zodat hij de één-tegen-één-situatie kan uitvechten met zijn directe tegenstander (2). Neymar passeert zijn tegenstander en komt nu met zijn gezicht naar het vijandelijke doel. Ondertussen heeft Jesus de loopactie ingezet naar de linker half-space. Hij ontvangt de steekpass van Neymar (3). Vervolgens snijdt hij voor de rechter centrale verdediger (3) van de tegenstander af en kan hij tot scoren komen (4).

3.8 Positiewisseling aan de linkerzijde

Tijdens deze aanval staat een positiewisseling aan de linkerzijde centraal tussen (Coutinho, Marcelo en Neymar). De aanval begint bij het aanspelen van Miranda door Thiago Silva (1). Coutinho laat zich ondertussen in de ruimte tussen Miranda en Marcelo. Marcelo benut de ruimte voor hem door op de helft van de tegenstander te gaan spelen. Dit is mogelijk door de loopactie van Neymar tussen de linies. Miranda speelt Coutinho aan (2). De passlijn naar Marcelo is in eerste instantie afgeschermd door de vijandelijke rechtsbuiten (7), maar via de driehoek met Casemiro (3) kan Marcelo toch bereikt worden (4). Vervolgens maakt Neymar de loopactie in de ruimte (gemarkeerde zone), die hij eerst heeft achtergelaten. Hij wordt bedient door Marcelo (5) en kan tot een voorzet komen. In dit geval bereikt de voorzet de tweede paal (6), waar Paulinho zich tussen de linker centrale verdediger (4) en de linksback (5) van de tegenstander vrijloopt. Hij komt hiermee in scoringspositie.

4. Defensieve patronen

4.1.1 Druk zetten met doorstappende Paulinho

Brazilië zet regelmatig druk met een middenvelder als tweede spits, in dit geval Paulinho. Wanneer de tegenstander in balbezit is bij de linker centrale verdediger (4) stapt Paulinho voorwaarts. De tegenstander die hij loslaat (8) wordt opgevangen in de zone door Casemiro en Willian. De linker centrale verdediger (4) verplaatst de bal naar de rechter centrale verdediger (3). Nu stapt Jesus door naar deze centrale verdediger (3). Paulinho schermt de passlijn naar de verdedigende middenvelder (6) af en houdt tevens de pass terug naar de linker centrale verdediger (4) in de gaten, dus wordt de bal teruggespeeld op de keeper.

4.2 Hoge pressing tegen drie centrale verdedigers

Tijdens de opbouw van de tegenstander laat de verdedigende middenvelder (6) zich inzakken, waardoor er een driemansopbouw ontstaat. De rechter centrale verdediger (3) speelt deze inzakkende verdedigende middenvelder (6) aan, mede doordat de passlijn naar naar de rechtsback (2) door Neymar wordt afgeschermd. Na de pass naar het centrum volgt er directe pressie van de drie aanvallers (Neymar, Jesus en Willian). Jesus zet druk op de uitgezakte verdedigende middenvelder (6). Neymar beweegt richting de rechter centrale verdediger (3) en Willian beweegt naar de linker centrale verdediger (4). Mocht de tegenstander toch de linksback (5) bereiken, kan Danilo doordekken en Casemiro de linksbuiten (11) in de zone opvangen.

4.3 Casemiro als extra slot op de deur

Casemiro is in het systeem van Tite is zeer belangrijke schakel. Casemiro verdedigt geregeld de ruimte (half-space) tussen de centrale verdediger en de back. In dit geval is het het de rechtsback (2) van de tegenstander de rechtsbuiten (7) aanspeelt. Marcelo stapt uit naar de vijandelijke rechtsbuiten (7). Er valt een open ruimte achter Marcelo, die Casemiro herkent. Hij loopt deze half-space dicht. Hiermee verdedigt hij zowel de loopactie van de middenvelders van de tegenstander of de lage voorzet van de zijkant. Hij werkt hier de lage voorzet weg, waarbij de bal direct bij Neymar terecht komt, wat kan leiden tot een countermogelijkheid.

4.1 Insluiten van de defensieve middenvelder

De tegenstander heeft de bal in bezit centraal achterin. Brazilië staat relatief hoog op het veld, maar zet geen directe druk. De rechter centrale verdediger (3) van de tegenstander weet, via de driehoek met de aanvallende middenvelder (10), de verdedigende middenvelder (6) vrij te spelen. Meteen wordt deze speler ingesloten tijdens het omschakelen van Brazilië. De desbetreffende speler in balbezit verliest hierdoor het overzicht en kan moeilijk tot een oplossing komen. Hij is ingesloten in soort van cirkelvorm. Belangrijk om te benoemen is dat Jesus veelal degene is die de bal onderschept (vanuit de rug), waardoor er meteen een countermogelijkheid kan ontstaan.

4.5.1 Brazilië in een laag blok

Wanneer de tegenstander oprukt naar de helft van Brazilië, kan Brazilië in een laag blok gaan spelen. De controlerende middenvelder (8) speelt de linksbuiten aan (11). De linksback (5) kiest voor de overlap over de linksbuiten (11) heen. De gehele Braziliaanse ploeg kantelt naar de zijde waar de bal is. Belangrijk in deze situatie is rol van Willian. Hij ondersteunt Danilo in de situatie met de overlappende linksback (5) van de tegenstander. Danilo kan de overlappende linksback (5) opvangen en de linksbuiten (11) wordt opgevangen door Willian. Je ziet uiteindelijk de defensieve organisatie ontstaan van 1-4-1-4-1. De twee lijnen van vier zijn geaccentueerd.

5.1 Countermogelijkheid

Deze countermogelijkheid wordt ingeleid door de eerdergenoemde onderschepping van Jesus. Jesus onderschept vanuit de rug bij de vijandelijke verdedigende middenvelder (6) de bal. Jesus speelt de bal schuinvoorwaarts naar Neymar (1). Er ontstaat een drie-tegen-twee-situatie. Jesus maakt de loopactie tussen de twee centrale verdedigers en bindt daarmee de linker centrale verdediger (4). Neymar opent nu op Willian (2), die oog-in-oog met de keeper van de tegenstander komt en hierbij tot scoren kan komen (3).

6. Simpele voorspelling

De verwachting is dat Brazilië de finale gaat halen. Volgens de bookmakers zijn ze zelfs favoriet voor de eindzege.