Ursula von der Leyen potrzebuje co najmniej 376 głosów w Parlamencie Europejskim, by uzyskać potwierdzenie na stanowisku przewodniczącej Komisji

Wynik głosowania wcale nie jest pewny, bo otwarcie opierają się socjaliści i Zieloni, von der Leyen musi więc rozmawiać także z eurosceptykami i populistami

Wszystkie frakcje, w tym niewielka grupa ECR – w której prym wiodą posłowie PiS – stawiają swoje warunki w zamian za głosy

Dla PiS poparcie ze strony von der Leyen jest kluczowe, ponieważ wielu eurodeputowanych – głównie liberałowie – dąży do stworzenia wokół Polski i Węgier swoistego "kordonu sanitarnego"

Nawet jeśli von der Leyen coś PiS-owi obiecała, to nie wystarczyło to do przepchnięcia kandydatury Beaty Szydło na stanowisko szefowej komisji ds. zatrudnienia

Ursula von der Leyen krąży od kilku dni po Parlamencie Europejskim i rozmawia z frakcjami, bo eurodeputowani chcą usłyszeć, czy jest gotowa do zawierania umów.

Niemiecka minister obrony, nominowana na stanowisko szefowej Komisji Europejskiej, potrzebuje 376 głosów – ponad połowy wszystkich eurodeputowanych – by uzyskać wymaganą bezwzględną większość.

Co PiS powiedział pani von der Leyen

We wtorek spotkała się na przykład z grupą Europejskich Konserwatystów i Reformatorów (ECR), w której prym wiodą posłowie PiS. Podczas godzinnego spotkania usłyszała zawrotną liczbę pytań, które pokazały, w jaki sposób krytyczni wobec Brukseli europosłowie z ECR, próbują wykorzystać swoje niewielkie wpływy, by dostać zapewnienia, że również ich postulaty będą brane pod uwagę w przyszłej agendzie politycznej parlamentu.

Szukają też zapewnień co do innych kwestii, w tym nominacji na wysokie stanowiska. Ewentualne wsparcie von der Leyen, która reprezentuje największą frakcję, centroprawicową EPP, jest tu o tyle ważne, że grupa liberałów Renew Europe – trzecia co do wielkości w PE – zobowiązała się "zablokować kandydatów na przewodniczących lub wiceprzewodniczących komisji pochodzących z partii rządzących w krajach podlegających procedurze przewidzianej w artykule 7". Taką informację przekazał w oświadczeniu przewodniczący grupy Dacian Cioloş, odnosząc się do europosłów z PiS i z węgierskiego Fideszu.

Wygląda na to, że liberałom, wspieranym przez socjalistów, udało się dziś taką blokadę przeprowadzić i kandydatura Beaty Szydło na stanowisko przewodniczącej Komisji zatrudnienia i spraw socjalnych została odrzucona stosunkiem głosów 27 do 21.

Po wtorkowym spotkaniu ECR z von der Leyen, europoseł Zdzisław Krasnodębski powiedział POLITICO, że on i jego koledzy nie poprą jej nominacji, jeśli ich grupa nie dostanie swoich oczekiwanych stanowisk, w tym zwłaszcza, jeśli chodzi o Szydło.

Powiedział, że grupa oczekuje również zapewnień ze strony von der Leyen, że ECR będzie traktowana sprawiedliwie, nawet jeśli nie jest postrzegana jako prounijna partia głównego nurtu.

– Jest kandydatką EPP, kandydatką kontrowersyjną. Nie wszystkie grupy czy ich członkowie to popierają – powiedział Krasnodębski, który w ubiegłym tygodniu zdecydowanie przegrał głosowanie na jednego z wiceprzewodniczących parlamentu. – Dla nas jest bardzo ważne, by zobaczyć, jak będziemy traktowani w Parlamencie Europejskim.

– Nie podjęliśmy jeszcze żadnej decyzji – dodał. – Podejmiemy ją w poniedziałek po tym, co się stanie podczas wyborów do komisji Parlamentu Europejskiego. Wszystko jest połączone. To jest Europa. To jest Unia Europejska.

Von der Leyen udzielała obszernych odpowiedzi również na pytania dotyczące praworządności i postępowania dyscyplinarnego z artykułu 7, które Komisja Europejska wszczęła przeciwko Warszawie, a które dotyczy reform, które w ocenie Brukseli podważają niezawisłość sądownictwa.

Ryszard Legutko, również europoseł z ramienia PiS, powiedział po spotkaniu z von der Leyen, że "są pewne obszary porozumienia, ale nie w każdej sprawie". Nie wykluczył możliwości, że niektórzy członkowie ECR, poprą ją: – Będziemy nadal zastanawiać się wewnętrznie nad jej nominacją w najbliższych dniach.

Warto tu zauważyć, że byłoby to dosyć kłopotliwe dla Zielonych i socjalistów, którzy opierają się kandydaturze von der Leyen, gdyby osiągnęła ona próg 376 głosów, dzięki wsparciu eurosceptyków i populistów.

Von der Leyen "łagodniejsza" w sprawie rządów prawa

Jeden z obecnych na spotkaniu urzędników parlamentu powiedział, że von der Leyen przedstawiła nieco łagodniejsze stanowisko niż pierwszy wiceprzewodniczący Komisji Frans Timmermans, który reprezentował dotąd Unię w kwestiach dotyczących rządów prawa. Polska i Węgry pomogły storpedować kandydaturę Timmermansa na przewodniczącego Komisji

Rzecznik von der Leyen, Jens Flosdorff, powiedział, że jej opinie na temat rządów prawa odzwierciedlają "tę samą linię", którą reprezentuje Jean-Claude Juncker, obecny przewodniczący Komisji. Juncker używał łagodniejszego języka w kwestii praworządności niż Timmermans, chociaż to właśnie za jego prezydencji Komisja wszczęła postępowanie na podstawie art. 7 przeciwko Polsce.

Podczas wtorkowego spotkania von der Leyen podkreśliła znaczenie standardów praworządności, ale powiedziała również, że żaden kraj UE nie powinien być poddawany oddzielnej krytyce i że zasady powinny dotyczyć w równym stopniu wszystkich.

Takie oświadczenie to muzyka dla uszu wschodnioeuropejskich eurodeputowanych, którzy twierdzą, że wobec Warszawy, Budapesztu i innych stolic nowych państw członkowskich Unii stosuje się w Brukseli podwójne standardy.

Targi z parlamentem

Europosłowie znaleźli się pod dużą presją i czujną obserwacją po tym, jak w zeszłym tygodniu bez oporów zaakceptowali żądanie Rady Europejskiej, by wybrać socjaldemokratę na przewodniczącego parlamentu. Kilku wybitnych posłów, którzy wcześniej wyrażali zainteresowanie stanowiskiem, nie wzięło udziału w głosowaniu, a deputowani wybrali Davida Sassoliego, włoskiego socjaldemokratę.

Na swoim poniedziałkowym spotkaniu przywódcy Zielonych dali jasno do zrozumienia, że zamierzają zmusić von der Leyen do zapłacenia wysokiej ceny za ich poparcie w zamian za poparcie jej nominacji na stanowisko przewodniczącej Komisji – oczekują zobowiązań politycznych i obietnicy powołania komisarza z ramienia Zielonych.

Zieloni i ECR nie są jedynymi grupami żądającymi ceny za swoje wsparcie.

Pascal Canfin, francuski eurodeputowany z liberalnej grupy Renew Europe, powiedział, że frakcje polityczne w parlamencie pracują nad przyjęciem do poniedziałku agendy, którą mogłyby przedstawić von der Leyen na piśmie, w nadziei na zapewnienie jej zaangażowania w program polityczny. Miałby to być warunek zatwierdzenia jej kandydatury.

– Pytaniem nie jest to, czy Ursula von der Leyen będzie w stanie w ciągu trzech dni stworzyć program lub projekt dla Europy na najbliższe pięć lat – powiedział Canfin POLITICO. – Parlament musi wynegocjować umowę koalicyjną i powiedzieć jej w przyszłym tygodniu w Strasburgu: "Oto nasza mapa drogowa. Zostaniesz przewodniczącą Komisji, jeśli przyłączysz się do tej umowy koalicyjnej".

– Myślę, że po raz pierwszy parlament ma możliwość i wolę pomyślnego zawarcia tej koalicyjnej umowy i jest to prawdziwy demokratyczny postęp – powiedział Canfin.

Koncepcja bardziej asertywnego parlamentu może wydawać się lekko przesadzona, zważywszy na to jak łatwo europosłowie przystali na zalecenia Rady Europejskiej, dotyczące głównych posad. Stało się tak pomimo wielomiesięcznych nawoływań, by to raczej przywódcy UE respektowali system "wiodącego kandydata". Rada uśmierciła go, wybierając von der Leyen, a nie tzw. Spitzenkandidata, wystawionego przez Parlament Europejski.

– Wysłuchamy jej, ale mamy duże oczekiwania – dodał Canfil, odnosząc się w szczególności do dwóch kwestii: zrównoważonej pod względem płci Komisji i stanowiska dla liberała Guya Verhofstadta, który miałby wprowadzić w życie projekt francuskiego prezydenta Emmanuela Macrona utworzenia ponadnarodowych list wyborczych.

Przeczytaj także: Ursula von der Leyen za mechanizmem utrzymywania praworządności w państwach UE

Opcje parlamentu i największych grup

Parlament Europejski ma teraz dwie opcje, jak pisze Florian Eder w brukselskim biuletynie POLITICO Playbook: albo zatwierdzić porozumienie zawarte przez przywódców Unii, w tym przede wszystkim to, że Ursula von der Leyen zostanie przewodniczącą Komisji, albo wysadzić w powietrze całą koncepcję. W takim przypadku najprawdopodobniej wystawią w końcu pod głosowanie innego kandydata z EPP.

Co do Zielonych, to nadszedł dla nich czas na podjęcie kluczowej decyzji: czy chcą być częścią większości głosującej na von der Leyen i potencjalnie otrzymać za to nagrodę, wywierając wpływ na politykę przez następne pięć lat – czy też zrezygnują ze złotej szansy, w jaką wyposażyli ich wyborcy i pozostaną w strefie komfortu jako opozycja.

Poza tym wynik dzisiejszych wyborów na przewodniczących komisji i ich zastępców będzie dobrym wskaźnikiem tego, jak funkcjonalny będzie przez najbliższe pięć lat Parlament Europejski, jak mocne są delegacje krajowe w ramach politycznych grup, jak nowi członkowie wpłyną na pracę izby i jak skuteczne będą próby wprowadzenia kordonu sanitarnego wokół populistów, eurosceptyków i skrajnej prawicy.

Wykorzystałem materiały przygotowane przez dziennikarzy POLITICO: Davida M. Herszenhorna, Maïę de La Baume i Floriana Edera.

(dp)