Jehovah’s Getuigen hebben hun beleid rond seksueel misbruik aangepast. Dit voorjaar werd een document rondgestuurd aan ouderlingen waarin leden en ambtsdragers worden aangespoord aangifte te doen. Ook erkennen de getuigen voor het eerst expliciet dat het interne rechtssysteem waarmee ze misbruik afhandelen, geen vervanging is van, maar een aanvulling op de Nederlandse rechtspraak. Deze boodschap is bijzonder omdat in lectuur voor de getuigen de wereld buiten de religieuze organisatie wordt afgeschilderd als het terrein van Satan.

De getuigen stellen in een bijgevoegde brief dat dit document stoelt op een standpunt dat ‘zij al jarenlang innemen’. Maar enkele instructies, zoals het aansporen tot aangifte, ontbreken in het geheime ouderlingenboek en andere beleidsstukken die sinds vorig jaar in handen zijn van Trouw. De krant deed onderzoek naar het misbruikbeleid van de organisatie. Daaruit bleek dat het interne rechtssysteem ervoor zorgt dat kinderen niet goed beschermd worden en daders vaak vrijuit gaan.

Vier huidige leden, van wie twee ex-ouderlingen, met wie Trouw sprak over veranderingen in het afgelopen jaar, zeggen dat de manier waarop over misbruik wordt gesproken niet is veranderd en noemen het nieuwe beleidsdocument een papieren werkelijkheid. Zij durven intern hun kritiek nog steeds niet te uiten. En omdat de gemeenschap zo gesloten is, gaan leden of ambtsdragers niet snel naar de politie met misbruikzaken, zeggen zij.

Aansporen

Voorheen mochten ouderlingen een slachtoffer niet actief aansporen, noch afraden om aangifte te doen. Nu gaat de organisatie ouderlingen ‘instrueren om, zelfs als dat wettelijk niet verplicht is, aangifte te doen wanneer een minderjarige nog steeds gevaar loopt misbruikt te worden, of als er andere gegronde redenen zijn.’ Er wordt in deze context verwezen naar een bijbeltekst uit Galaten. Daarin staat ‘dat ieder zijn eigen last moet dragen’.

Dat stuit slachtoffers van misbruik binnen de organisatie, verenigd in de stichting Reclaimed Voices, tegen de borst. “Daarmee bedoelen ze: als je aangifte doet, zijn de consequenties wel voor jou. Omdat Jehovah’s Getuigen de wereld wantrouwen en dat steeds communiceren, durven veel leden dat risico niet te nemen”, weet ex-getuige Frank Huiting uit eigen ervaring en die van anderen. Hij is nu vertegenwoordiger van de stichting waar inmiddels ruim driehonderd meldingen van misbruik zijn binnengekomen.

Huiting noemt de erkenning van de Nederlandse rechtspraak in het document, een ‘wassen neus’. Ook de vier kritische Jehovah’s getuigen vinden deze opmerking niet veel waard. Een van hen merkt dat hij afwerende reacties krijgt als hij over misbruik begint. “Zoals: ‘Je ontheiligt Jehovah’s naam, of er worden bijbelteksten gebruikt die laten zien: wij zijn niet democratisch, maar theocratisch.”

Onafhankelijk onderzoek

In het beleidsdocument staat ook dat als iemand in de gemeente schuldig wordt bevonden aan seksueel misbruik, ouders van minderjarige kinderen in de gemeente moeten worden ingelicht. Dat gebeurde voorheen niet, of alleen als daar toestemming voor was.

De vier getuigen zeggen dat er pas echt iets kan veranderen als de organisatie minder gesloten wordt en het probleem erkent. De Jehovah’s Getuigen weigeren tot nog toe een onafhankelijk onderzoek in te stellen naar de aanpak van seksueel misbruik in de eigen gelederen.

Dat de Tweede Kamer nu wil dat overheid zelf een onderzoek gaat instellen, noemde jehovahwoordvoerder Michel van Hilten eerder ‘schieten met een kanon op een mug’. Hij zei een ‘handjevol incidenten en meldingen per jaar’ te kennen. Van Hilten wil geen antwoord geven op vragen van deze krant over het nieuwe beleidsdocument.

Lees ook:

Misbruik Jehovah's Getuigen

Trouw deed lange tijd onderzoek naar seksueel misbruik bij Jehovah’s Getuigen in Nederland. Uit gesprekken met slachtoffers en (ex-)leden en interne documenten blijkt dat zaken binnenskamers worden afgehandeld, aangifte van misbruik bijna nooit gebeurt. Lees alle artikelen terug in ons dossier.

Kritische Jehovah's: 'Het nieuwe misbruikbeleid is een papieren werkelijkheid'

Wat heeft de aandacht voor misbruik binnen de geloofsgemeenschap teweeggebracht bij de leden? Na een jaar doen kritische jehovah’s hun verhaal.