Ale w ich pracy widzimy, że ostatecznie oceniali ilość wirusa po 6 dniach. Dlaczego po 6, a nie po 7 jak planowano? I co z późniejszym sprawdzeniem - po dniach 14? Sugeruje to, że wyniki po dwóch tygodniach od terapii mogły nie wyglądać tak wspaniale.

Największe problemy dotyczą jednak pacjentów kontrolnych. Chwila dygresji dla tych, co nie znają się na szczegółach procesu oceny nowych potencjalnych metod leczniczych.

Złotym standardem w tych badaniach jest coś, co nazywa się randomizowanym trialem z podwójnie ślepą próbą. W takich testach dzieli się pacjentów na dwie grupy - jedna otrzymuje lek, a druga dostaje tylko placebo, czyli coś, co wygląda jak lek, ale jest pozbawione substancji czynnych.

Pozwala to uniknąć wpływu efektu placebo, czyli znanego zjawiska, gdy u ludzi obserwuje się czasami realną, a przynajmniej odczuwaną przez nich, zmianę stanu zdrowia tylko dlatego, że myślą, że otrzymali lek.

Próba powinna być podwójnie ślepa, czyli ani pacjenci, ani lekarze prowadzący badanie, nie powinni wiedzieć kto otrzymuje badaną substancję, a kto otrzymuje placebo. - by dodatkowo wyeliminować wpływ jakichkolwiek świadomych lub podświadomych uprzedzeń obu grup.

Obie grupy pacjentów powinny być też tak podobne do siebie jak to tylko możliwe - by uniknąć wpływu innych, niż sam lek, czynników.

Rzecz jasna badanie Raoult nie spełniało tych warunków - nie było randomizowane, zaś z tego co można przeczytać w artykule opisującym rezultaty, zarówno lekarze jak i pacjenci widzieli czy otrzymują lek, czy nie.

Siłą rzeczy nie każde badanie eksperymentalnych leków może spełniać warunki tego złotego standardu. W istocie nawet w normalnej sytuacji tak zwykle nie jest z początku - zaczyna się od testów na komórkach, potem przechodzi do zwierząt, jeśli dalej jest obiecująco, robi się małe testy na określonej grupie ludzi, zwykle nie randomizowane, gdzie bada się tylko, czy potencjalny lek nie jest sam w sobie szkodliwy.

Dopier gdy wszystkie te etapy kandydat na nowy lek przejdzie z sukcesem, prowadzi się randomizowane triale na większą skalę, które służą faktycznemu potwierdzeniu skuteczności leku (w praktyce istnieje kolejny krok - metaanalizy, które za pomocą specjalnych technik statystycznych zbierają wyniki różnych triali i na tej podstawie próbują oceniać skuteczność danej interwencji medycznej z jeszcze większą siłą).

Jednak sytuacja z pandemią covid-19 jest daleka od normalności, stąd inne podejścia, można rzecz “na skróty”, są zrozumiałe. A jednak wciąż nie wyjaśnia to wszystkich decyzji zespołu Raoult, na przykład tego, że pacjenci z grupy kontrolnej pochodzili z innych szpitali, niż ci, którym podawano lek. Czemu stanowi to problem? Nie wiadomo, czy ci pacjenci kontrolni byli leczeni w ten sam sposób, pomijając samo podanie chlorochiny, co pacjenci, którym podano chlorochinę. A to znaczy, że nie można wykluczyć, że stwierdzone różnice w procesie zdrowienia, miast być spowodowane podaniem chlorochiny, spowodowane były owymi innymi różnicami w leczeniu.

Eksperci analizujący artykuł zespołu Raoult zwrócili uwagę na wiele innych, trudnych do wyjaśnienia decyzji związanych z selekcją grupy kontrolnej. Część pacjentów kontrolnych została za takich uznana, bo nie pasowała do kryteriów, jakich używano do selekcji pacjentów, którym podawano lek. Czyli nie tylko nie próbowano upodobnić obu grup pacjentów jak tylko się dało - co zwiększa szansę, że zaobserwowane różnice pochodzą od podania leku, a nie od różnic między samymi pacjentami, ale wręcz świadomie dzielono obie grupy z powodu owych różnic.

W swoim artykule zespół Raoult wyjaśnia, że do grupy otrzymującej lek należało z początku 26 pacjentów, ale potem sześcioro “wypadło” z badań. Co się stało? Okazuje się, że trzech z tych sześciu, mimo podania leku, trafiło na oddział intensywnej terapii, jeden zmarł. Zamiast wliczyć ich do grupy badanej, która otrzymała lek, jako pacjentów, którym lek nie pomógł, zespół Raoult po prostu usunął ich z analizy.

Mógłbym tak kontynuować, ale jeśli jesteście głodni detali, to sięgnijcie po wpis na blogu Bik, lub idźcie za linkami, które dałem wyżej, bezpośrednio na PubPeer.

26 marca 2020

W artykule szydliwe zatytułowanym Chlorochinowy geniusz Didier Raoult uratuje świat przed covid-19 Leonid Schneider, biolog molekularny, który w pewnym momencie swojego życia przekwalifikował się na dziennikarza naukowego piszącego o oszustwach i nadużyciach w nauce, przywołuje nie tylko obserwacje Bik, ale zwraca uwagę na liczne przypadki z przeszłości, gdy zespół Raoulta przyłapany został na naukowych fałszerstwach.

Jeśli was to interesuje, kliknijcie w link i poczytajcie sami, ja się w tej notce ograniczę do pracy Raoult wskazującej na skuteczność zastosowania chlorochiny w leczeniu infekcji koronawirusem.

Schneider zwraca uwagę, że jeszcze nim Raoult i jego zespół opublikowali wyniki swojego nierandomizowanego testu z Francji, w Chinach opublikowano wynik małego, ale randomizowanego testu, który także badał skuteczność chlorochiny w terapii covid-19.

W Chinach podzielono, losowo, grupę 30 pacjentów na dwie podgrupy - otrzymującą chlorochinę i nie. W grupie, która otrzymywała chlorochinę, po siedmiu dniach nie wykryto wirusa u 87% pacjentów (13 z 15). W grupie kontrolnej, która nie otrzymała chlorochiny, testy dały wynik negatywny u 93% pacjentów (14 z 15).

Dobrze przeczytaliście, w grupie kontrolnej, bez chlorochiny, po siedmiu dniach wirus zniknął u jednej osoby więcej, niż w grupie, która otrzymała chlorochinę - chińskim uczonym nie udało się uzyskać równie obiecujących wyników, co francuskiej gwieździe mikrobiologii.

Schneider odwołuje się też do pracy statystyków, którzy wypatroszyli publikację Raoulta i jego współpracowników od strony metodologii statystycznej. Zwrócili oni uwagę, że zespół Raoulta zwyczajnie minął się z prawdą, gdy w swojej publikacji wskazywał na “wcześniejsze obiecujące wyniki z Chin” cytując rzekomo dowodzące tego prace, które w rzeczywistości żadnych takowych wyników nie pokazywały.

3 kwietnia 2020

W wywiadzie dla tygodnika Wprost farmakolog dr hab. n. med. Jarosław Woroń stwierdza: