Πρωτεύουσα καινοτομίας 2018 ανακηρύχθηκε η Αθήνα, όπως ανακοινώθηκε σε ειδική εκδήλωση στη Λισαβόνα παρουσία του δημάρχου Γιώργου Καμίνη. Η Αθήνα διεκδίκησε στην τελική φάση τη σημαντική αυτή διάκριση, από την Τουλούζη (Γαλλία), το Αμβούργο (Γερμανία), την πόλη Λουβέν (Βέλγιο), το Ούμεο (Σουηδία), και το Άαρχους (Δανία).

«Δείξαμε ότι τα πράγματα μπορούν να γίνουν αλλιώς μέσα από συνεργασίες, με τη συμμετοχή της κοινωνίας των πολιτών και με σχέδιο για την πόλη» τόνισε στο Αθηναϊκό Πρακτορείο ο δήμαρχος Αθηναίων Γιώργος Καμίνης για την ανακήρυξη της Αθήνας σε πρωτεύουσα καινοτομίας 2018. Από τη Λισαβόνα όπου παρέστη στην ειδική εκδήλωση ανακήρυξης, ο Γ. Καμίνης υπογράμμισε ότι «αυτό το βραβείο ανήκει σε όλους, προπαντός σε εκείνους τους πολίτες της Αθήνας που δούλεψαν με τον δήμο για να ξεπεραστεί η κρίση και αφού το βραβείο δίνεται στην πρωτεύουσα ανήκει σε όλη την Ελλάδα».

«Μέσα από την καινοτομία η Αθήνα ορθώνει το ανάστημά της στην κρίση», δήλωσε ο επίτροπος Κ. Μοέντας

«Μέσω της καινοτομίας, η Αθήνα έχει βρει έναν νέο σκοπό για τη δραστική αντιμετώπιση της οικονομικής και κοινωνικής κρίσης. Αποδεικνύεται ότι αυτό που έχει σημασία δεν είναι οι ίδιες οι δυσκολίες, αλλά το πώς υψώνεις το ανάστημά σου μπροστά σ' αυτές», δήλωσε ο επίτροπος Έρευνας, Επιστήμης και Καινοτομίας της ΕΕ, Κάρλος Μοέντας ανακοινώνοντας στη Διάσκεψη Κορυφής της Λισαβόνας ότι η Αθήνα είναι η φετινή νικήτρια του βραβείου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την «Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Καινοτομίας», το οποίο συνοδεύεται με βραβείο 1 εκατ. ευρώ.

«Οι πόλεις αποτελούν φάρους καινοτομίας. Τραβούν σαν μαγνήτες τα ταλέντα, τα κεφάλαια, τις ευκαιρίες. Με τον τίτλο της Ευρωπαϊκής Πρωτεύουσας Καινοτομίας, επιβραβεύουμε τις πόλεις που κάνουν ένα βήμα παραπάνω για να δοκιμάσουν νέες ιδέες, τεχνολογίες και τρόπους και για να ακούσουν τη γνώμη των πολιτών τους σχετικά με το πώς πρέπει να αλλάξει η πόλη τους», δήλωσε ο κ. Μοέντας.

Ορισμένες από τις καινοτομίες που προωθεί ο Δήμος Αθηναίων, σύμφωνα με την ανακοίνωση της Επιτροπής είναι:

* Το έργο POLIS², το οποίο στοχεύει στην αναζωογόνηση εγκαταλελειμμένων κτιρίων παρέχοντας μικρές επιχορηγήσεις σε κατοίκους, μικρές επιχειρήσεις, δημιουργικές κοινότητες και άλλες ομάδες της κοινωνίας των πολιτών και δίνει ζωή σε όλες τις γωνιές της Αθήνας.

* Η ανακαίνιση της Δημοτικής Αγοράς της Κυψέλης, ενός ιστορικού κτιρίου 90 ετών με την ενεργό στήριξη των πολιτών της Αθήνας, έχει ως στόχο να δημιουργήσει μια αγορά σύμφωνα με το μοντέλο της κοινωνικής επιχειρηματικότητας, που θα φιλοξενεί εκθέσεις, εργαστήρια, θεατρικές παραστάσεις και άλλες πρωτοβουλίες.

* Η αξιοποίηση του Σεράφειου συγκροτήματος με τη μετατροπή του σε δημοφιλή χώρο ψυχαγωγίας για τα παιδιά, τόπο φιλοξενίας μιας σειράς πρωτοβουλιών, όπως το Athens Digital Lab, τα Ανοιχτά Σχολεία ή το Δίκτυο Πολιτισμού του δήμου Αθηναίων, και νεωτεριστικό κέντρο εκδηλώσεων, μετά από κοινή απόφαση του δήμου και της τοπικής κοινότητας.

* Η πρωτοβουλία «Curing the limbo», η οποία παρέχει στους πρόσφυγες και τους μετανάστες τη δυνατότητα να έρθουν σε επαφή με άλλους κατοίκους με σκοπό να μάθουν τη γλώσσα, να αναπτύξουν νέες δεξιότητες, να βρουν ευκαιρίες απασχόλησης και να έχουν ενεργό συμμετοχή στα κοινά.

* Το Ψηφιακό Συμβούλιο, στο πλαίσιο του οποίου ο δήμος φέρνει σε επαφή επιχειρήσεις και εκπαιδευτικά ιδρύματα με σκοπό την προσφορά μαθημάτων εξοικείωσης με τα ψηφιακά μέσα και την τεχνολογία, καθώς και την προώθηση εφαρμογών της βιώσιμης καινοτομίας όπως των έξυπνων κάδων ανακύκλωσης.

* Η πρωτοβουλία «This is Athens», στο πλαίσιο της οποίας ο δήμος κάλεσε εθελοντές να μιλήσουν για το παρόν και το παρελθόν της πόλης σε ορισμένους από τους -5 εκατομμύρια- τουρίστες που επισκέφθηκαν την Αθήνα το 2017.

Ο φετινός διαγωνισμός «Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Καινοτομίας» προκηρύχτηκε τον Φεβρουάριο του 2018 και αφορούσε πόλεις με πληθυσμό άνω των 100.000 κατοίκων από τα κράτη μέλη της ΕΕ και τις χώρες που συνδέονται με το πρόγραμμα-πλαίσιο «Ορίζων 2020». Είκοσι έξι πόλεις από δεκαέξι χώρες υπέβαλαν αίτηση υποψηφιότητας.

Η επιλογή της νικήτριας πόλης και των πέντε επιλαχουσών πόλεων πραγματοποιήθηκε από μια ανεξάρτητη επιτροπή εμπειρογνωμόνων υψηλού επιπέδου, οι οποίοι προέρχονταν από την τοπική αυτοδιοίκηση, τα πανεπιστήμια, τις επιχειρήσεις και τον μη κερδοσκοπικό τομέα, σύμφωνα με το κείμενο της Επιτροπής.

Στο πλαίσιο των κριτηρίων απονομής του βραβείου -πειραματισμός, συμμετοχή, επέκταση, ενδυνάμωση- εξετάζεται ο τρόπος με τον οποίο οι πόλεις χρησιμοποιούν την καινοτομία και τις νέες τεχνολογίες για να ανταποκριθούν στις κοινωνικές προκλήσεις, πώς επιτυγχάνουν την ευρεία συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων και πώς βελτιώνουν τη ζωή των πολιτών τους.

Ο διαγωνισμός πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά το 2014. Στις πόλεις που βραβεύτηκαν συγκαταλέγονται η Βαρκελώνη (2014), το Άμστερνταμ (2016) και το Παρίσι (2017). Τα βραβεία χορηγούνται στο πλαίσιο του τρέχοντος προγράμματος έρευνας και καινοτομίας της ΕΕ «Ορίζων 2020», με προϋπολογισμό 77 δισ. ευρώ (2014-2020). Ο επόμενος διαγωνισμός για την Ευρωπαϊκή Πρωτεύουσα Καινοτομίας αναμένεται να ξεκινήσει το πρώτο τρίμηνο του 2019.

Οι επιλαχούσες πόλεις -Όρχους (Δανία), Αμβούργο (Γερμανία), Λέβεν (Βέλγιο), Τουλούζη (Γαλλία) και Ούμεο (Σουηδία)- έλαβαν από 100.000 ευρώ η καθεμία. Τα χρήματα του βραβείου θα χρησιμοποιηθούν για την περαιτέρω ενίσχυση των τοπικών δραστηριοτήτων καινοτομίας και της συνεργασίας με άλλες πόλεις.